Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 833/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - st. referent Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... września 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2015r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku E. K.. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek:

- na ubezpieczenia społeczne za okres marzec - listopad 2013r., czerwiec 2014r. - luty 2015r. w łącznej kwocie 12.797,35 zł, w tym z tytułu składek w wysokości 11.759,35 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 1.038,00 zł naliczonych na dzień 19 marca 2015r.;

- na ubezpieczenia społeczne za okres: kwiecień – listopad 2013r., czerwiec 2014r. – luty 2015r. w łącznej kwocie 4.912,46 zł, w tym z tytułu składek 4.545,46 zł., odsetek za zwłokę w kwocie 367,00 zł naliczonych na dzień 19 marca 2015r.;

- na Fundusz Pracy za okres kwiecień – listopad 2013r., czerwiec 2014r. – luty 2015r. w łącznej kwocie 996,53 zł, w tym z tytułu składek w wysokości 938,53 zł, odsetek za zwłokę 58,00 zł naliczonych na dzień 19 marca 2015r.

Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu 10 marca 2015 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek E. K. o umorzenie należności z tytułu składek, z uwagi na bardzo trudną sytuację życiową, w jakiej znalazł się wnioskodawca. Wskazał, że konieczność uiszczenia dochodzonych przez ZUS kwot doprowadzi jego i rodzinę do sytuacji zagrażającej egzystencji, w skutek niezapewnienia minimum socjalnego pozwalającego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Następnie wyjaśnił, że trwający kryzys zmusił go do zmiany profilu prowadzonej działalności (branża ubezpieczeniowa), a w celu rozpoczęcia prowadzenia działalności wraz z żoną zaciągnęli kredyt w wysokości 47.250, 00 zł (miesięczna rata kredytu to ok. 1100 zł). Wnioskodawca podał, że konieczność zapłaty zobowiązań wobec ZUS skutkować będzie koniecznością zamknięcia prowadzonej firmy, z uwagi na brak środków na zapewnienie bieżącej działalności i trwale uniemożliwi prowadzenie takiej aktywności zarobkowej w przyszłości. Taka sytuacja w jego ocenie spowoduje wpadnięcie w spiralę zadłużenia, z dramatycznym skutkiem dla jego rodziny, która będzie zmuszona do sięgnięcia po pomoc socjalną. Do akt sprawy załączono dokumenty określające sytuację majątkową i finansową oraz rodzinną wnioskodawcy.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją z 19 maja 2015r. nr RED/U/170/2015 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, E. K. zarzucił naruszenie przez organ art. 28 § 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, poprzez ich niezastosowanie. Jak wyjaśnił autor wniosku, jego aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia mu spłatę zadłużenia, gdyż przyczyniłoby się to do tego, że dochody rodziny nie wystarczyłyby do zapewnienia minimum egzystencji. W ocenie wnioskodawcy wykazał on, iż opłacenie składek spowoduje pozbawienie jego rodziny możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. A ZUS nie próbował nawet dokonać oceny sytuacji faktycznej i prawnej, w jakiej się znalazła strona. Rozważania ZUS-u, jego zdaniem dotyczą jedynie szans strony na wzrost zarobków oraz przyczyny powstania zaległości.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] lipca 2015r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

Po złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] sierpnia 2015r. uchylił własną decyzję, z uwagi na fakt, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został uchybiony.

Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] września 2015r. nr [...]utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2015r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek.

Organ rentowy wyjaśnił, że w sytuacji wnioskodawcy nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r. poz. 121 ze zm. dalej ustawa o s.u.s.) w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. 2003r. nr 141, poz.1365 dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003r.).

ZUS wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 3a powołanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl art. 28 ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z 31 lipca 2003r. określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Na podstawie powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ odwoławczy podał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w wyjątkowych przypadkach, gdy osoba zobowiązana wykaże, że nie ma żadnej możliwości wywiązać się ze zobowiązań wobec ZUS, np. nie ma możliwości osiągania dochodu i nie otrzymuje żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń. Zakład uznał, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, a sytuacja wnioskodawcy nie jest tak ciężka, aby była podstawą do umorzenia należności.

Jak wskazał ZUS, wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochody (miesięczny dochód z działalności wyniósł 680,13 zł), a więc posiada źródło dochodu, z którego może regulować zaległości wobec ZUS. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci oraz żoną, która osiąga dochód w wysokości 3282,00 zł netto.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy jest wyższy niż ustalona kwota minimum socjalnego dla gospodarstwa domowego 4 osobowego, na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a więc są to także dochody żony wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę miesięczne dochody rodziny to dochód przypadający na 1 członka rodziny wynosi 990,53 zł (minimum socjalne w warunkach cenowych dla 2014r. na podstawie notowań cen udostępnionych przez GUS dla 4-osobowego gospodarstwa wynosi 3.409,35 zł, czyli 852,34 zł na osobę).

W ocenie ZUS nie można uznać, że w przypadku regulowania zaległości wobec ZUS, rodzina wnioskodawcy zostanie pozbawiona możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dalej organ rentowy nadmienił, że strona zabezpiecza środki finansowe na spłatę innych zobowiązań tj. rat kredytu (wysokość tych rat wynosi około 1900,00 zł miesięcznie). Wyjaśnił, że składki, o umorzenie których wnioskodawca się ubiega są obowiązkowe i tworzą fundusz celowy - FUS, z którego są finansowane emerytury i renty oraz FUZ, z którego finansowane są wydatki związane z opieką zdrowotną. A z dokumentacji załączonej akt nie wynika, aby ze względu na stan zdrowia lub konieczność sprawowania stałej opieki na nad przewlekle chorym członkiem rodziny strona nie mogła pozyskiwać dochodów niezbędnych do uregulowania zadłużenia.

ZUS wskazał ponadto, że wnioskodawca nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Stwierdził, że przejściowe trudności finansowe nie stanowią podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, a zadłużenie wobec ZUS nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności.

E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną wyżej decyzję, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Autor skargi zarzucił naruszenie art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. w związku z rozporządzeniem z 31 lipca 2003r. przez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie zgadza się z organem co do wyliczenia dochodu na każdego członka jego rodziny, w szczególności kwoty które posłużyły do obliczenia dochodu zostały błędnie oszacowane o wybiórcze dane (tylko na podstawie PIT), bez uwzględnienia nie zapłaconych przez stronę składek ZUS. Prawidłowo obliczona kwota dochodów, jak wyjaśnił wnoszący skargę, po przeliczeniu dochodu na członka jego 4-osobowej rodziny wynosi za rok 2014 23.157,64 zł, zaś dochód na członka rodziny wynosi mniej niż 500 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 - dalej "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Jedną z podstaw prawnych w oparciu o którą należności wobec ZUS mogą zostać umorzone stanowi przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 - dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w punktach od 1 do 6, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Dokonując wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek" w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, kiedy nie zaistniała zdefiniowana ustawowo przesłanka "całkowitej nieściągalności", organ orzekający winien swoje stanowisko wszechstronnie i przejrzyście przedstawić, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Wyjaśnić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w przepisach art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z w/w przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciał skarżący podjąć pozytywnej decyzji o umorzeniu jego należności wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.

Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

Ponadto w ocenie Sądu przy ocenie spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości, organ powinien brać pod uwagę także, czy istnieją po stronie osoby składającej wniosek okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej. Nie ulega wątpliwości, że przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja nie należy do łatwych, uzyskuje niewielkie dochody, wraz z żoną ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, a ponadto spłaca kredyty zaciągnięte na podjęcie działalności gospodarczej i zakup mieszkania. Podkreślić w tym miejscu należy, że nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na małe raty dostosowane do indywidualnych możliwości skarżącego, które będą sukcesywnie spłacane. Przy czym Sąd podziela stanowisko ZUS, że brak jest podstaw aby rezygnując w sposób definitywny z możliwości odzyskania należności FUS oraz FUZ ułatwiać stronie spłatę innych zobowiązań ( z których nota bene skarżący twierdzi, że się wywiązuje ).

Wskazać także należy, że aby można było zastosować przepis § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności konieczne jest wykazanie, iż choroba dłużnika lub członka jego rodziny całkowicie uniemożliwiła mu uzyskiwanie dochodu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż pomimo wskazywanych problemów zdrowotnych żony skarżącego, nadal pracuje i osiąga dochody.

Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec skarżącego ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W opinii Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przeanalizowały ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek.

Na marginesie należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji.