Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 445/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 199, art. 255, art. 243, art. 252 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Adam Bącal po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PPHU P. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 316/09 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PPHU P. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 września 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 316/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek PPHU "P." Sp. z o.o. w Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 lutego 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, a zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "u.p.p.s.a.") to na niej spoczywał ciężar dowodowy w tym zakresie. Spółka nie wykazała, iż zachodzi przesłanka do przyznania jej prawa pomocy, całkowicie ignorując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Zdaniem Sądu skarżąca Spółka miała świadomość konsekwencji niewykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skoro wielokrotnie z tego powodu odmawiano jej przyznania prawa pomocy. Sąd podkreślił, że w zdecydowanej większości dokumenty te mogły być zgromadzone i dostarczone bez trudności.

Ponadto WSA zauważył, że nie można wykluczyć, że Spółka mimo "prawdopodobnej likwidacji rachunku bankowego" dokonywała czynności, które generowały przychód. Z tego powodu dokumenty, w sprawie których przedłożenia Spółka była wzywana, posiadały istotne znaczenie dla sprawy.

Nadto Sąd wskazał na liczne orzeczenia wydane w innych sprawach, a odmawiające Spółce przyznania prawa pomocy oraz na wyjątkowy i uznaniowy charakter instytucji prawa pomocy.

Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. W treści uzasadnienia podniesiono, że okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały udokumentowane "najbardziej wiarygodnym" dokumentem w postaci postanowienia Komornika Sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu jako bezskutecznej prowadzonej przeciwko spółce egzekucji. Podano, że działalność spółki została "zablokowana (...) przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Jednocześnie wskazano, że spółka funkcjonuje wyłącznie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Nadto strona zaznaczyła, że w kilku sprawach prowadzonych przez WSA w Gliwicach, w tych samych okolicznościach i w oparciu o te same dowody, zwolniono spółkę z kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a.).

Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 u.p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 u.p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

Z możliwości określonej w art. 255 u.p.p.s.a. skorzystano w toku niniejszego postępowania, wzywając skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu. Brak wymaganych dokumentów uniemożliwił obiektywne i niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia żądanej na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że zostanie rozstrzygnięte, że brak jest wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że strona wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Trzeba bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 243 u.p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek w tym zakresie. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności.

Należy wskazać, że również na etapie zażalenia strona nie wskazała na żadne okoliczności lub dokumenty, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

Podnoszona przez Spółkę okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zarzuty zażalenia w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy, ocenia pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.