Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 563/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1b, art. 36 ust. 10 i 11
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Jolanta Dargas Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi X Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania X Sp. zo.o. od decyzji [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] zobowiązującej X Sp. zo.o. do przywrócenia zabytku – układu urbanistycznego i zespołu budowlanego wraz z zielenią, ograniczonego ul. [...],[...], ul. [...] oraz granicami posesji pomiędzy ul. [...] i [...], ul. [...] i [...] i ul. [...] i [...] w W., do poprzedniego stanu – poprzez usunięcie nośników reklamowych usytuowanych na terenie nieruchomości przy ul. [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Minister przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W wyniku przeprowadzonego z urzędu postępowania kontrolnego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...][...] Konserwator Zabytków zobowiązał X Sp. zo.o. do przywrócenia zabytku – układu urbanistycznego i zespołu budowlanego wraz z zielenią, ograniczonego ul. [...].[...], ul. [...] oraz granicami posesji pomiędzy ul. [...], ul. [...]i ul. [...] w W., do poprzedniego stanu – poprzez usunięcie nośników reklamowych usytuowanych na terenie nieruchomości przy ul. [...], w terminie jednego miesiąca od momentu, kiedy ww. decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowe nośniki reklamowe zostały zamontowane przez X Sp. zo.o. bez pozwolenia konserwatorskiego. Organ podkreślił, że usytuowanie wielkogabarytowych reklam na terenie omawianego obszaru objętego ochroną konserwatorską przesłania widok na historyczną zabudowę i zakomponowaną zieleń oraz wprowadza dodatkowe elementy kompozycyjne, powodując niekorzystną zmianę wyglądu tego terenu.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyła spółka X Sp. zo.o. W odwołaniu strona wskazała, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma charakter zbyt ogólny i wynika z rutynowego podejścia [...] Konserwatora Zabytków do niniejszej sprawy. Strona podkreśliła poza tym, że przedmiotowe urządzenia reklamowe nie są urządzeniami wielkoformatowymi, jedno z nich od strony ul. [...] jest urządzeniem małoformatowym. Elementy te poza tym, zdaniem odwołującej się spółki, nie zasłaniają historycznej zabudowy i stoją w linii ogrodzeń nieruchomości co powoduje, że nie zmieniają istniejącego układu urbanistycznego.

Po rozpatrzeniu odwołania X Sp. zo.o. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że nieruchomość przy ul. [...] usytuowana jest na terenie układu urbanistycznego i zespołu budowlanego wraz z zielenią, ograniczonego ul. [...], ul. [...] i i ul. [...], który został wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Konserwatora Zabytków [...] z dnia [...] lipca 1990 r. Dla nieruchomości tej ma zatem zastosowanie przepis art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zgodnie, z którym podejmowanie działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wymagają pozwolenia konserwatorskiego.

Organ odwoławczy podniósł, że jak wynika z akt sprawy, na terenie nieruchomości przy u. [...] w W., wzdłuż ogrodzenia od strony [...] zamontowano trzy nośniki reklamowe zaś w narożniku [...] i ul. [...] zlokalizowano jeden nośnik reklamowy. Elementy te, opatrzono logo firmy X Sp. zo.o., mają one formę wielkoformatowych tablic do ekspozycji plakatów, umieszczonych na wysięgnikach posadowionych na fundamencie. Nie ulega zatem wątpliwości, zdaniem Ministra, że obiekty te zostały zamontowane przez X Sp. zo.o. samowolnie, a zatem podmiot ten powinien być adresatem przedmiotowego nakazu.

Minister podkreślił przy tym negatywny wpływ montażu ww. nośników na omawiany układ urbanistyczny, posiadający charakter miasta-ogrodu. Na terenie tym zlokalizowana jest niska, luźna zabudowa, znaczący obszar stanowi zieleń. Grupowanie większej liczny małych obiektów wzdłuż granic posesji nie posiada odniesienia w historycznym rozplanowaniu tej części miasta oraz wpływa na zakłócenie kompozycji ww. układu urbanistycznego, opartej na proporcji powierzchni obiektów budowlanych i zieleni.

Zdaniem organu odwoławczego ww. obiekty reklamowe, zmniejszają powierzchnię ekspozycyjną oraz zakłócają odbiór wizualny zabytkowej zabudowy oraz zakomponowanej zieleni zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości. Duże wymiary oraz rysunek i kolorystyka eksponowanych plakatów, które są wyraziste i znacząco odcinające się od otoczenia, wpływają na niekorzystny efekt "pierwszoplanowości" ww. nośników reklamowych w stosunku do zieleni oraz przedwojennej zabudowy utrzymanej w stonowanej, pastelowej kolorystyce. Obiekty te zatem, zdaniem organu, wyraźnie wpływają na uszczuplenie walorów zabytkowych chronionego zespołu budowlanego wraz z zielenią, którego integralną część stanowi zabudowa i zieleń.

Odnosząc się natomiast do stanowiska strony odwołującej się, że ww reklamy nie zasłaniają architektury, wyjaśnił że argument ten nie znajduje pełnego potwierdzenia w dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy. Część nośników umieszczona wzdłuż [...] nie jest zlokalizowana bezpośrednio na tle architektury, która to przez większą część roku zasłonięta jest w dużym stopniu drzewami. W okresie zimowym jednakże, gdy drzewa pozbawione są liści, reklamy te przesłaniają również wyraźnie widoczne wtedy zabudowania w tej części posesji. Okoliczność ta nie poza tym, zdaniem organu, w ogóle znaczenia, gdyż na omawianym obszarze ochronie prawnej podlega również zieleń otaczająca przedmiotowy zespół zabudowy.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu X Sp. zo.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu swojej skargi strona wskazała, że jej zdaniem przedmiotowe urządzenia reklamowe, w żaden sposób nie zakłócają historycznego układu urbanistycznego, nie powodują zniszczenia obiektów budowlanych jak i istniejącej zieleni na chronionym terenie. Zdaniem skarżącej spółki ponadto, całość uzasadnienia decyzji obu organów sprowadza się do tego, że urządzenia reklamowe poprzez swój efekt "pierwszoplanowości" wpływają niekorzystnie na wygląd chronionego zespołu urbanistycznego. Tego rodzaju uzasadnienie natomiast, zdaniem strony, wynika wyłącznie z rutynowego podejścia organów ochrony zabytków do swoich obowiązków. Skarżąca podniosła poza tym, że z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie decyzja organu oparta jest na swobodnym uznaniu urbanistycznym powinna być w sposób szczególny i precyzyjny uzasadniona, a nie tak jak zostało to zrobione w przedmiotowej sprawie, gdzie organy stwierdziły jedynie, że omawiane urządzenia reklamowe wpływają niekorzystnie na walory chronionego terenu.

Odpowiadając na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Skarga jest niezasadna, zarówno zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. jak i poprzedzająca ją decyzja [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2011 r. nie naruszają prawa.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że nieruchomość położona przy ul. [...], na której zamontowane zostały nośniki reklamowe będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, usytuowana jest na terenie układu urbanistycznego i zespołu budowlanego wraz z zielenią, ograniczonego ul. [...] , ul. [...] i ul. [...], który został wpisany do rejestru zabytków decyzją Konserwatora Zabytków [...] z dnia [...] lipca 1990 r.

Zabytki takie będące układami urbanistycznymi i zespołami budowlanymi, bez względu na ich stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.).podlegają ochronie i opiece.

Stosownie zaś do treści art. 36 ust. 1 pkt 10 i 11 ww ustawy umieszczanie na zabytku urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów, a także podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

W tym miejscu wskazać należy, że umieszczanie reklam na terenie wpisanym do rejestru zabytków może wpłynąć na wygląd miejsca. Przeciwny wniosek prowadziłby, zdaniem Sądu do kuriozalnej sytuacji, w której na obszarze wpisanym do rejestru zabytków można byłoby stawiać nośniki reklamowe w dowolnej ilości i o dowolnej wielkości, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do zasłonięcia lub zniszczenia zabytku.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że umieszczone przez X Sp. zo.o. na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nośniki reklamowe zamontowane zostały bez wymaganego zezwolenia konserwatora zabytków. Umieszczenie reklam nastąpiło zatem niezgodnie z wymogami prawnymi. W tej sytuacji uznać więc należało, że decyzja [...] Konserwatora Zabytków zobowiązująca X Sp. zo.o. do przywrócenia zabytku – układu urbanistycznego i zespołu budowlanego wraz z zielenią do poprzedniego stanu poprzez usunięcie nośników reklamowych, a co za tym idzie również utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego są zgodnie z prawem.

Za nieuzasadnione uznać należało twierdzenia strony skarżącej, iż znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości nośniki reklamowe nie naruszają w żaden sposób zabytkowego układu urbanistycznego oraz znajdującej się tam zieleni, gdyż znajdują się wewnątrz chronionego obszaru. Ochronie konserwatorskiej podlega bowiem cały wpisany do rejestru zabytków obszar zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz nieruchomości.

Również stanowisko strony, że reklamy te ustawione są na tle zieleni, więc nie zasłaniają budynków uznać należy za błędne. Jak wskazano powyżej i co wprost wynika z akt sprawy, omawiany obszar wpisany został do rejestru zabytków jako układ urbanistyczny i zespół budowlany wraz z zielenią. Stawianie zatem reklam na tle zieleni, którą zasłaniają ogranicza, zdaniem Sądu, atrakcyjność obszaru zabytkowego, którego unikalny charakter związany jest również ze znajdującą się tam zielenią.

Za nietrafny uznać także należy zarzut strony skarżącej, że organ pierwszej instancji nie rozważył, czy istnieje możliwość doprowadzenia chronionego terenu do stanu, który byłyby do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej poprzez nakazanie zamiany urządzeń reklamowych na mniejsze. Konserwator Zabytków nie ma bowiem obowiązku ani też uprawnień do dawania takich wytycznych. Organ konserwatorski bada jedynie czy i w jaki sposób urządzenia takie naruszają bądź mogą naruszyć zabytek i wydaje lub odmawia wydania pozwolenia na umieszczenie tablic, reklam itp. na danym zabytku.

Wbrew argumentom strony skarżącej, Sąd uznał jednocześnie, że organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy i wystarczający uzasadniły podjęte przez nie decyzje.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.