Wyrok NSA, sygn. akt III SA 564/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 48 par. 1 pkt 2, art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Użycie przez ustawodawcę w art. 48 par. 1 pkt 2 i art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa/Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ słów niedookreślonych takich jak "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" powoduje, że podmiot korzystający z uprawnienia w tych przepisach zawartego, powinien rozważyć czy okoliczności sprawy dają podstawę do rezygnacji z wierzytelności podatkowej.

TEZY

Użycie przez ustawodawcę w art. 48 par. 1 pkt 2 i art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa/Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ słów niedookreślonych takich jak "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" powoduje, że podmiot korzystający z uprawnienia w tych przepisach zawartego, powinien rozważyć czy okoliczności sprawy dają podstawę do rezygnacji z wierzytelności podatkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "M.-B." Sp. z o.o. Zakład Pracy Chronionej w Ż.-R. na decyzję Izby Skarbowej w O. Oddział Zamiejscowy w E. w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 16.09.1999 r. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M.-B." Sp. z o.o. Zakład Pracy Chronionej w Ż.-R. złożyło wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.363,90 zł i odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowej zapłaty zobowiązań podatkowych w kwocie 10.028,29 zł oraz o rozłożenie na 12 rat miesięcznych spłatę przyjętych zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie 48.728,54 zł. W uzasadnieniu wniosku Strona poinformowała organ podatkowy, iż w wyniku połączenia w dniu 29.06.1999 r. Przedsiębiorstwa Budowlano-Instalacyjnego "B.-I." Sp. z o.o. w Ż.-R. i Przedsiębiorstwa Transportowo-Usługowego "T.-U." Sp. z o.o. w Ż.-R. z Przedsiębiorstwem Wielobranżowym "M.-B." Sp. z o.o. w Ż.-R., przyjęty został majątek i prawa majątkowe oraz zobowiązania wobec budżetu. Spłata odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych wraz z zobowiązaniem podstawowym grozi utratą płynności finansowej i w dalszej kolejności bankructwem spółki. Z uwagi na zatrudnienie osób niepełnosprawnych na trudnym rynku pracy, Strona wniosła o pozytywne załatwienie wniosku.

W dniu 13.10.1999 r. Strona wycofała podanie w części dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Urząd Skarbowy w O decyzją z dnia 18.10.1999 r. wniosek Podatnika w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług i podatku dochodowym od osób prawnych oraz rozłożenia na raty spłaty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób fizycznych według PIT-4 /z decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika/ i podatku dochodowego od osób prawnych rozpatrzył negatywnie. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy I instancji wskazał, iż przedstawione przez Stronę argumenty /trudności finansowe oraz względy społeczne - zatrudnienie osób niepełnosprawnych/ nie mogą zostać uwzględnione. W ocenie organu podatkowego Spółka posiada środki na spłatę zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Wniosek Strony w części dotyczącej umorzenia należnych odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych według PIT-4 nie podlegał rozpatrzeniu, gdyż płatnik nie może występować o ulgę podatkową określoną w art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa.

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M.-B." Sp. z o.o. w Ż.-R. Zakład Pracy Chronionej w dniu 2.11.1999 r. wniosło odwołanie od Izby Skarbowej w E.

Wnoszący odwołanie zarzucił Urzędowi Skarbowemu nie skorzystanie ze swoich uprawnień i nie dość wnikliwą analizę argumentów zawartych we wniosku.

Zdaniem Strony wniosek o ulgę podatkową miał na celu spłatę długu wobec Skarbu Państwa. Odmowa przyznania ulgi podatkowej skutkować będzie bankructwem Spółki i likwidacją miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych.

Strona nie zgadzała się z oceną prawną organu podatkowego, iż Spółka jest w posiadaniu środków finansowych na spłatę zaległych podatków i odsetek. Należności spływają po 1-2 latach i dłużej, a w niektórych wypadkach jest to niemożliwe.

Organ orzekający II instancji po rozpatrzeniu odwołania oraz po dokonaniu oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej Spółki z o.o. "M.-B." wydał w dniu 26.01.2000 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O., podzielając argumenty zawarte w uzasadnieniu tej decyzji.

W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze Strona wniosła o uchylenie decyzji Izby Skarbowej z powodu naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na sposób załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi. Spółka podniosła, że nie zostały trafnie ocenione zobowiązania kontrahentów wobec Spółki, ponieważ dane dotyczące majątku i zobowiązań Spółki przedstawione w wykazie z dnia 8.10.1999 r. nie obrazują stanu faktycznego. Wielkość zobowiązań wobec Spółki przechodzi z roku na rok, nie ma wpływu gotówki /jest na papierze/, spłata ma miejsce po 1-2 latach a nawet dłużej, w najlepszym wypadku można odzyskać 50-60 procent zobowiązań. W ocenie Skarżącego, decyzja Izby Skarbowej odmawiająca przyznania ulgi podatkowej jest sprzeczna z powołaniem tej instytucji, ponieważ przy upadku spółki najwięcej straci Skarb Państwa. W sytuacji wystąpienia trudności finansowych zastosowanie ulgi wobec podmiotu gospodarczego może ułatwić mu osiągnięcie równowagi ekonomicznej i uchronić przed likwidacją bądź upadłością, a co za tym idzie zapewnić państwu wpływ podatków w przyszłości.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że skarga nie czyni zarzutów merytorycznych co do tej części decyzji, która uznaje za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia należnych odsetek od podatku dochodowego od osób fizycznych według PIT-4. Sąd z urzędu tylko stwierdza, że zgodnie z art. 208 Ordynacji podatkowej gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, a nie decyzję o uznaniu za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie. Powyższe uchybienie formalne nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

Pozostałe rozstrzygnięcia w sprawie opierały się o przepisy art. 48 par. 1 pkt 2 i 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Pierwszy z nich stanowi, że organ podatkowy ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek, może rozłożyć na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Drugi natomiast stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.

W jednym i drugim przypadku mamy do czynienia ze swoistymi klauzulami generalnymi, dającymi organom podatkowym możliwość podejmowania decyzji na zasadzie uznania administracyjnego. Użycie przez ustawodawcę w tych przepisach słów niedookreślonych takich jak "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" powoduje, że podmiot korzystający z uprawnienia w tych przepisach zawartego, powinien rozważyć czy okoliczności sprawy dają podstawę do rezygnacji z wierzytelności podatkowej.

W tym miejscu należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991 r., SA/Gd 295/91 /POP 1994 nr 1 poz. 7/, w którym Sąd stwierdził, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, a nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Podobnie wyjątkowym jest przepis art. 48 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Zaważyć należy jeszcze na jedną okoliczność. Uznanie administracyjne powoduje, że sądowa kontrola może kwestionować jedynie sposób dochodzenia do decyzji, a więc czy organ administracji zebrał wszystkie dowody, prawidłowo stosował zasady procedury i czy dokonał analizy tych dowodów w kontekście przesłanek ustawowych.

W sprawie niniejszej organy podatkowe w sposób wszechstronny i wyczerpujący zgromadziły w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo uznały iż brak jest przesłanek do zastosowania wyżej omawianych ulg. Przede wszystkim należy podkreślić, że kłopoty finansowe spółki, co sama przyznała, powstały na skutek ewidentnych zaniedbań ze strony władz Spółki. W tej sytuacji wprost niedopuszczalnym jest by tego rodzaju zaniedbania podatnika były naprawiane kosztem Skarbu Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników. Chyba przez pomyłkę skarga przywołuje wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r. /SA/Ł 51/93 - nie publ./ niekorzystny dla podatnika, ale odnoszący się do istoty sprawy niniejszej. Sąd stwierdził w tym orzeczeniu, że niepowodzenia finansowe w działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia należności podatkowych. Tym bardziej jeżeli te niepowodzenia są wynikiem ewidentnych zaniedbań podatnika.

Organy podatkowe zbadały również kondycję finansową Spółki i uznały, że jest ona w stanie ponieść ciężary podatkowe bez potrzeby udzielania ulg.

Z tych względów i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzeczono jak w wyroku.