Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 236/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 204 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W sytuacji, gdy strona skarżąca wniosła wiele spraw, wiążących się z obowiązkiem uiszczenia w każdej z nich wpisów sądowych w tym samym lub zbliżonym okresie czasu, okoliczność ta powinna być uwzględniona przy ocenie, w ramach art. 246 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, możliwości uiszczenia przez skarżącą w tymże okresie czasu w poszczególnej sprawie wpisu sądowego w całości lub części.

TEZY

W sytuacji, gdy strona skarżąca wniosła wiele spraw, wiążących się z obowiązkiem uiszczenia w każdej z nich wpisów sądowych w tym samym lub zbliżonym okresie czasu, okoliczność ta powinna być uwzględniona przy ocenie, w ramach art. 246 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, możliwości uiszczenia przez skarżącą w tymże okresie czasu w poszczególnej sprawie wpisu sądowego w całości lub części.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jan Kacprzak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. Ś. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 712/06 w zakresie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. Ś. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 22 lutego 2006 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 712/06, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania K. Ś. - [...] prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Skarżąca w złożonym oświadczeniu wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką dzieci. Posiada dom o powierzchni 300 m², nieruchomość rolną o powierzchni 400 m² oraz lokal użytkowy o powierzchni 56 m². Podała, że źródłem utrzymania jej i całej rodziny są dochody pochodzące z działalności gospodarczej męża. Referendarz odmówił prawa pomocy wskazując w uzasadnieniu, że nie sposób było ustalić jak wygląda sytuacja materialna skarżącej, ponieważ wezwanie Sądu do podania dodatkowych informacji na ten temat nie zostało wykonane.

Po rozpatrzeniu sprzeciwu K. Ś. – [...] od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 lipca 2006 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

Sąd wskazał, że ocenił sytuację skarżącej wynikającą ze złożonego oświadczenia w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. i stwierdził, iż nie zachodzą okoliczności co do zwolnienia skarżącej z uiszczenia wpisu sądowego. Sąd stwierdził, że jest ona w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w postaci wpisu od skargi. Sąd wywiódł, że skarżąca oraz jej mąż uzyskali w latach 2004 i 2005 dochody w wysokości odpowiednio 34 562,92 zł oraz 31 231,02 zł, posiadają majątek w postaci domu o powierzchni 300 m², nieruchomość rolną 400 m² oraz lokal użytkowy 56 m². Sąd ustalił zgodnie z oświadczeniami skarżącej, że źródłem utrzymania rodziny są dochody męża skarżącej w wysokości 1680,25 zł miesięcznie, dodatkowym dochodem jest czynsz z najmu posiadanego przez skarżącą lokalu o powierzchni 56 m² w wysokości 1900 zł + 22% podatku od towarów i usług, co wynika z umowy najmu z dnia 13 listopada 2003 r. znajdującej się w aktach sprawy o sygn. akt V SA/Wa 591/06.

Sąd podał również, że skarżąca w oświadczeniu o majątku i dochodach stwierdziła, że nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, jednakże Sąd wskazał umowę o udzielenie kredytu na zakup samochodu, z której wynika, że mąż skarżącej w celu bezpośrednio związanym z działalnością gospodarczą kupił samochód Toyota Avensis o wartości 104 999,30 zł wnosząc wpłatę własną w wysokości 26 250,30 zł, resztę finansując krótkoterminowym kredytem (36 rat), którego skarżąca była współkredytobiorcą.

Sąd biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdził, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania stanowią wpis sądowy od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W sprzeciwie na powyższe postanowienie (słusznie potraktowane przez Sąd jako zażalenie) skarżąca podniosła, że prezentowane w zaskarżonym postanowieniu stanowisko jest dla niej krzywdzące, bowiem ponad wszelką wątpliwość wykazała ona, że nie jest w stanie dokonać zapłaty wpisu sądowego, a pozbawienie jej prawa pomocy uniemożliwi jej skuteczną obronę interesów. Skarżąca podniosła również, że od chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego przez organy celne jej "sytuacja rodzinna" uległa pogorszeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że udzielenie przez sąd prawa pomocy w sytuacji, w której skarżący udowodni brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – jest obligatoryjne. Z przytoczonych sformułowań ustawowych wynika także, z zastrzeżeniem art. 247 p.p.s.a, że sytuacja materialna wnioskodawcy stanowi jedyną podstawę w orzekaniu o udzieleniu prawa pomocy. Rozstrzygnięcie więc przez Sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy byłoby rozstrzygnięciem dokonanym z podstaw niedopuszczalnych i nie znajduje uzasadnienia w ustawie (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 118/05, niepubl.).

Sąd powinien zapewnić prawidłową równowagę pomiędzy interesem państwa z jednej strony, a interesem skarżącego w dochodzeniu swych roszczeń przed sądem z drugiej strony, gdyż wiąże się to z realizacją konstytucyjnego prawa do sądu. Oznacza to, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwia stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem.

Przystępując do analizy niniejszej sprawy należy wskazać, że Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomo, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wiele spraw, w których również ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego (wynika to ze spraw o sygnaturach akt: I GZ 246/06, I GZ 247/06, I GZ 251/06, I GZ 252/06, I GZ 253/06). Gdyby nie ta okoliczność, to dokonana przez Sąd I instancji tylko na użytek tej jednej sprawy ocena możliwości uiszczenia przez skarżącą wpisu sądowego w niniejszej sprawie w pełnej wysokości, nie podlegałaby wzruszeniu.

Skarżąca w zażaleniu, poza ogólnikowymi twierdzeniami, że nie jest w stanie dokonać zapłaty wpisu sądowego w tej sprawie, oraz, że stanowisko Sądu prezentowane w zaskarżonym postanowieniu jest dla niej krzywdzące, nie podważyła żadnego z konkretnych i istotnych ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do stanu majątkowego i dochodach jej i męża, zwłaszcza co do wysokości czynszu z wynajmu lokalu użytkowego oraz co do zakupu samochodu o wartości ok. 105,000 zł i zdolności kredytowej jej i męża. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości czy w części. Jednakże w sytuacji, gdy skarżąca wniosła wiele spraw, wiążących się z obowiązkiem uiszczenia w każdej z nich wpisów sądowych w tym samym czy zbliżonym okresie czasu (w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny powołuje się na akta sprawy V SA/Wa 591/06), okoliczność ta powinna być uwzględniona przy ocenie, w ramach art. 246 § 1 p.p.s.a., możliwości uiszczenia przez skarżącą w tymże okresie czasu w poszczególnej sprawie wpisu sądowego w całości lub w części.

Sąd powinien więc ponownie zbadać czy skarżąca, przy uwzględnieniu jej stanu rodzinnego (art. 252 § 1 p.p.s.a.), ma wystarczające możliwości uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie w całości lub w części z uwagi na ilość spraw sądowych, w których w tym samym okresie czasu byłaby zobowiązana uiścić wpisy sądowe i w jakiej łącznie wysokości. Taka bowiem kompleksowa analiza aktualnej zdolności płatniczej skarżącej, umożliwi prawidłową ocenę, czy jest ona w stanie uiścić i w jakiej części wpis sądowy w niniejszej sprawie. Z uwagi na dotychczasowe i dotąd niepodważone ustalenia Wojewódzkiego Sądu co do zakupu samochodu sfinansowanego w przeważającej części kredytem, Sąd przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej oceni także, czy wysokość spłacanych rat kredytowych znajduje (znajdowało) pokrycie w ujawnionych przez skarżącą dochodach jej i męża, a zatem czy skarżąca ujawniła rzeczywistą sytuację materialną i rzeczywistą wysokość dochodów swoich i męża.

Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.

185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.