Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 144/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 4 ust. 1 pkt. 5
journal: Dz.U. 2001 nr 152 poz 1732
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 lipca 2008r. sprawy ze skargi J.K. na rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wzrostu uposażenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Lu 144/08

UZASADNIENIE

[...] Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 127 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071) utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., którym to rozkazem odmówił podinsp. J.K. wzrostu uposażenia zasadniczego.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że nie można zgodnie z raportem podinsp. J.K. z dnia 15.06.2007 r. doliczyć pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 13.10.1982 r. do 28.10.1986 r. do wysługi lat, gdyż wliczenia okresu pracy można dokonać tylko wówczas, gdy policjant udowodni, że spełnił w danym przypadku ustawowe przesłanki formalno-prawne oraz że praca w przedmiotowym okresie wykonywana była faktycznie w gospodarstwie rolnym.

Organ wyjaśnił, że do zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym przypadającym przed 1 stycznia 1983 r. ma zastosowanie art. 1 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, który uzależnia zaliczenie tego okresu do wysługi lat od spełnienia dwóch przesłanek: objęcia gospodarstwa i rozpoczęcia jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. Stwierdził, że podinsp. J.K. nie spełnił tych wymogów gdyż w wyniku darowizny nie nabył samodzielnie części gospodarstwa swoich rodziców lecz na współwłasność 1/3 części całego gospodarstwa i rozpoczął jego prowadzenie wraz z innymi obdarowanymi: A.K. i B.W.. Dalej argumentował, że okres pracy po 31 grudnia 1982 r. nie może być zaliczony skarżącemu do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, gdyż skarżący nie udowodnił, iż był domownikiem w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz że z tego tytułu odprowadzane były składki.

Podał, że pod pojęciem domownika, zgodnie z ustawą z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), należy rozumieć członka rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem; ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Organ I instancji zaznaczył, że zgodnie z § 2 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej. Wobec powyższego skarżący nie spełnił kolejnego z kryteriów uznania go za domownika gdyż w przedmiotowym okresie kształcił się w szkole ponadpodstawowej czyli praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła dla niego głównego źródła utrzymania.

Podinsp. J.K. odwołał się od powyższego rozkazu Komendanta Miejskiego Policji do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji podtrzymując swoje stanowisko o posiadaniu uprawnień do zaliczenia stażu pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie art. 1 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, gdyż spełnił warunki o jakich mowa: ukończył 16 lat, zamieszkiwał wraz z rodzicami, stale pracował w ich gospodarstwie – nie na podstawie stosunku pracy. Ponadto podniósł iż z definicji domownika nie wynika, aby jednym z jej elementów było opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne w okresie objętym pracą w gospodarstwie rolnym rodziców.

Organ II instancji rozpatrując odwołanie ustalił, że Komendant Miejski Policji prawidłowo uznał raport podinsp. J.K. jako wniosek o ustalenie wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentowej jego wysokości zgodnie z § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. z 2001, nr 152, poz. 1732 ze zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt. 5 ww. rozporządzenia do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wlicza się inne okresy, jeżeli na postawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zalezą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Zaznaczył, że okresy pracy w gospodarstwie rolnym podlegają wliczeniu do stażu pracy w oparciu i na warunkach określonych w ustawie z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt. 2 powyższej ustawy, do stażu pracy wlicza się okresy pracy – przypadające przed 1 stycznia 1983 r. – w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objecie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub ze współmałżonkiem. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1994 r. (sygn. akt I PRN 115/94, OSNAP z 1995 r., nr 16, poz. 205) stwierdził, że pojęcie objęcia gospodarstwa rolnego oznacza także objęcie części gospodarstwa rolnego, gdyż ustawa nie uzależnia wliczenia tego okresu od objęcia całego gospodarstwa, jeżeli może według kryteriów formalnych stanowić wyodrębnione gospodarstwo rolne. Darowizna przekazania na współwłasność po 1/3 części skarżącemu oraz A.K. i B.W. nie może być objęciem gospodarstwa rolnego i dalszym osobistym prowadzeniem.

Wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, do stażu pracy wlicza się przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodził się z definicją domownika przedstawioną w uzasadnieniu rozkazu personalnego organu I instancji. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ubezpieczenie jest obowiązkowe z wyłączeniem osób wymienionych w ust. 2 wśród których nie ma "domownika". Oznacza to zdaniem organu, że podlegają oni obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Obowiązek opłacania składki powstaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym osoby te podjęły pracę w gospodarstwie rolnym, a ustaje z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym przestały pracować. Prawidłowo więc organ I instancji zażądał od podinsp. J.K. zaświadczenia o opłacaniu za niego składek na ubezpieczenie społeczne.

Uzasadniając przyczyny, dla których nie można było skarżącemu zaliczyć żądanego przez niego okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy i służby, od którego zależy wzrost uposażenia zasadniczego policjanta, organ stwierdził, że skarżący nie przedstawił dowodu na okoliczność odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz w przedmiotowym okresie kształcił się w szkole ponadpodstawowej czyli nie spełnił warunków wymaganych § 2 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W konsekwencji uznał, że rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji nr [...] jest zgodny z prawem.

Powyższy rozkaz [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji stał się przedmiotem skargi J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu w uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że spełnia przesłanki do zaliczenia stażu pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie art. 1 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w uzasadnieniu rozkazu personalnego stwierdził, że niezasadne jest branie pod uwagę faktu iż przedmiotowe gospodarstwo nabył jedynie w części ułamkowej, bowiem istotne jest że faktycznie przystąpił do rzeczywistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez osobistą w nim pracę. Ponadto wskazał, że organ I i II instancji w swoich decyzjach powołują się na przepisy prawa (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin), które nie obowiązywały w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Według jego oceny spełniał warunki, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 pkt. 3 ww. ustawy, ponieważ w okresie o którego zaliczenie do stażu pracy wnosi, po ukończeniu 16 lat zamieszkiwał wraz z rodzicami, stale pracował w ich gospodarstwie i nie na podstawie stosunku pracy. Powyższa definicja nie zwiera wymogu opłacania przez skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne w okresie objętym pracą w gospodarstwie rolnym rodziców. Jednocześnie wskazał, ze ubezpieczonym w rozumieniu ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników jest osoba spełniające ustawowe przesłanki do nabycia prawa do świadczeń z tego ubezpieczenia i wobec tego jest uprawniona do ich uzyskania, a nie tylko osoba opłacająca składki na ubezpieczenie społeczne w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia.

W odpowiedzi na skargę J.K. [...] Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w niej argumenty zawarte w uzasadnieniach rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. uznając, że skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 1 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. które pozwoliłyby ustalić ww. wzrost uposażenia zasadniczego z uwzględnieniem okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji.

W dniu 15 czerwca 2007 r. podinsp. J.K. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji o zaliczenie do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 13 października 1982 r. do 28 października 1986r.

[...] Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [....] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., którym to rozkazem odmówił podinsp. J.K. wzrostu uposażenia zasadniczego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.).

Dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozkazu personalnego pierwszoplanowe znaczenie ma dokonanie wykładni przepisów wskazujących na możliwość wliczenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat funkcjonariusza Policji.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o Policji wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Natomiast do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego (§ 4 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów....).

Na mocy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. 1990 r. Nr 54, poz. 310), do takiego stażu pracy, a w związku z § 4 pkt 5 rozporządzenia - do wysługi lat w służbie w Policji, wlicza się okresy zatrudnienia w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Powyższa ustawa określa warunki tego zaliczenia, wskazuje jakie okresy takiemu zaliczeniu podlegają. Przepisy zawarte w niej mają charakter szczególny i dlatego należy je interpretować ściśle, odnoszą się do osób wykonujących pracę w ramach stosunku pracy, a więc osób będących pracownikami po dniu wejścia w życie ustawy.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lutego 1998 r. (sygn. akt. I PKN 511/97, OSNAPiUS 1999, Nr 1, poz. 19) przyjął, że gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. są grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (art. 553 Kodeks Cywilny).

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt. 2 przedmiotowej ustawy do stażu pracy wlicza się przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objecie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. Przy czym spełnionych musi zostać łącznie pięć warunków.

Niespornym jest w przedmiotowej sprawie wykonywanie prac przez J.K. w gospodarstwie rolnym matki H.K. w okresie od 13.10.1982 r. do 28.10.1986 r. Skarżący dołączył do raportu z dnia 15.06.2007 r. swoje oświadczenie oraz zeznania świadków R.M. i T.O. potwierdzające powyższą okoliczność.

Pod pojęciem objęcia gospodarstwa należy rozumieć rozpoczęcie samodzielnego lub ze współmałżonkiem prowadzenia gospodarstwa rolnego rodziców czy teściów w charakterze właściciela posiadającego ten tytuł, na podstawie obowiązujących wówczas form nabycia własności (T. Śmiśniewicz-Podgórska, Praca w indywidualnym gospodarstwie, s. 3].

W orzecznictwie przyjęto, że na równi z objęciem gospodarstwa rolnego traktuje się objęcie jego części, dającej się uznawać za samodzielne gospodarstwo rolne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1994 r. I PRN 115/94, OSNAP 1995, nr 16, poz. 205, LEX nr 12008).

W dniu 14.06.2007 r. Urząd Gminy w M. wydał na prośbę J.K. zaświadczenie że H.K. posiadała w okresie od 13.10.1982 r. do 28.10.1986 r. gospodarstwo rolne o powierzchni 3,00 ha.

Wysokość minimalnej normy obszarowej gospodarstwa w omawianym czasie określało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia własności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1964 r. Nr 45, poz. 304 ze zm.) w następujący sposób: od 28.11.1964 r. do 22.12.1971 r. - 0,2 ha, od 23.12.1971 r. do 30.6.1989 r. - 0,5 ha, od 1.7.1989 r. do 30.9.1990 r. - 1 ha. Nie ulega więc wątpliwości iż gospodarstwo, którego właścicielką była H.K. miało przymiot gospodarstwa rolnego. Na podstawie umowy darowizny z dnia 27 października 1995 r. darowała ona przedmiotową nieruchomość położoną we wsi H., gmina M. zajmującą obszar 2 hektary 48 arów gruntu ornego objętej księgą wieczystą nr [...] swoim dzieciom: A.K., J.K. i B.W. na współwłasność po 1/3 części.

Rozważyć w tym miejscu należy jeszcze jeden aspekt: gospodarstwo H.K. stanowiło samodzielne gospodarstwo rolne zgodnie z przyjętą w owym czasie definicją gospodarstwa rolnego (minimalne normy obszarowe), ale ta sama nieruchomość po objęciu nie spełniała już "cech" pozwalających zaliczyć jej do gospodarstwa rolnego. Każdy ze współwłaścicieli otrzymał udział w wielkości 1/3 co oznacza, że faktycznie przypadająca każdemu część wynosiła 0,826 ha.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podniósł iż skarżący nie nabył samodzielnie części gospodarstwa i rozpoczął jego prowadzenie wraz z innymi obdarowanymi. Wobec czego nie wypełnia on przesłanek wymaganych ustawą.

Analizując powyższy problem należy się odwołać do przepisów Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) (dalej KC). Art. 195 pod pojęciem współwłasności określa sytuację, w której własność rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Odnosząc udział we współwłasności do własności rzeczy, jako całości, należy podkreślić, że prawo własności całej rzeczy przysługuje niepodzielnie wszystkim współwłaścicielom. Wyłącznie do współwłaściciela należy udział jako prawo. Konsekwencją tego faktu jest zasada wyrażona w art. 198 KC, iż każdy ze współwłaścicieli może swym udziałem swobodnie rozporządzać, bez zgody pozostałych współwłaścicieli, a wyjątki wynikać mogą jedynie z przepisów prawa. Jednocześnie każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną (art. 200 KC). Pod pojęciem zarządu rzeczą wspólną rozumieć należy podejmowanie wszelkich rozstrzygnięć i dokonywanie wszelkiego rodzaju czynności dotyczących rzeczy wspólnej, które są niezbędne zarówno w toku normalnej eksploatacji rzeczy, jak i w sytuacjach wykraczających poza ten tok (por. E. Skowrońska-Bocian, Komentarz, s. 583 i cytowana tam literatura). W podobny sposób określa się pojęcie zarządu w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwała Sądu Najwyższego (7) z 25.3.1994 r., III CZP 182/93, OSN 1994, Nr 7-8, poz. 146).

W związku z tym, iż przez prowadzenie gospodarstwa rolnego należy uważać faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym, rozumianą nie tylko jako osobistą pracę w polu, ale również: organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji itp., a przede wszystkim polegającą na podejmowaniu czynności prawnych, do których wymagana jest pełna zdolność do czynności prawnych nie można przyjąć argumentu skarżącego iż wystarczającą przesłanką do uwzględnienia jego wniosku jest podjecie przez niego osobistej pracy w gospodarstwie rolnym.

Fakt, iż podjął pracę osobiście w gospodarstwie rolnym nie oznacza, że prowadzi samodzielnie to gospodarstwo jak właściciel, skoro zarząd sprawują wszyscy współwłaściciele. Nawet gdyby przyjąć, że J.K. podjął pracę osobiście i prowadzi swoją wydzieloną część gospodarstwa (podział quad usum) to również nie spełnia przesłanek z art. 1 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 20 lipca 1990 r. Część przypadająca mu w wyniku podziału nie jest gospodarstwem rolnym w rozumieniu powyżej cytowanych przepisów prawa a skarżący nie wykazał by grunty te stanowiły zorganizowaną całość gospodarczą.

Z tych powodów Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w tej materii przez organ.

Art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. stanowi, iż do pracowniczego stażu pracy mogą zostać wliczone okresy pracy w gospodarstwie rolnym przypadające po 31.12.1982 r. wykonywanej w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W przepisach ubezpieczeniowych definicja domownika ulegała zmianom.

Przepisami dotyczącymi ubezpieczenia społecznego rolników były: ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.), a od dnia 1 stycznia 1991 r. (i nadal) - ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm).

Obie ustawy zawierają legalne definicje domownika, różniące się od siebie. W zależności od okresu czasu, w jakim wykonywana była praca w charakterze domownika – należy posługiwać się pojęciem domownika w rozumieniu obowiązujących w tym okresie przepisów, zgodnie z zasadą dalszego działania ustawy dawnej. W orzecznictwie przyjęto bowiem, że aktualnie obowiązująca ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera żadnych przepisów prawa intertemporalnego, które rozstrzygałyby problem zastosowania właściwej definicji pojęcia "domownik", zawartej w poprzedniej lub aktualnej ustawie ubezpieczeniowej. W tej sytuacji odwołać się należy do obowiązującej w takich przypadkach zasady dalszego działania ustawy dawnej.

Praca skarżącego w gospodarstwie rolnym powinna więc być oceniona z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. Konsekwencją tego stanowiska jest konieczność stosowania wskazanej ustawy z 14.12.1982 r.

Stanowi ona, że przez użyte określenie domownicy – rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Wymienione warunki muszą wystąpić łącznie.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.) precyzowało natomiast w § 2 ust. 2 pkt 1, że praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeśli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej. A zatem w przypadku złożenia do pracodawcy wniosku o wliczenie do pracowniczego stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym przypadającym w okresie od 1.1.1983 r. do 31.12.1990 r. okres ten będzie uwzględniany tylko wtedy, gdy osoba zainteresowana, spełniając warunki określone w definicji domownika, jednocześnie świadcząc pracę w gospodarstwie rolnym nie uczyła się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej.

J.K. w swoim raporcie z dnia 15 czerwca 2007 r. zawierającym wniosek o doliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 13.10.1982 r. do 28.10.1986 r. do wysługi lat nadmienił iż w tym samym przedziale czasowym uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego w M., a do szkoły dojeżdżał komunikacją publiczna PKS.

Zainteresowany uczęszczał do szkoły średniej w innej miejscowości niż mieszkał w związku z powyższym nie mógł wykonywać stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Z uwagi na czas trwania zajęć w szkole (średnio 7 - 8 godzin lekcyjnych), czas niezbędny na dojazd do i ze szkoły oraz konieczność przygotowywania się w domu do obowiązków szkolnych, nie można przyjąć, że J.K. byłby w stanie wykonywać stałe czynności w gospodarstwie rolnym rodziców w pełnym wymiarze czasu. W wymienionym okresie zadaniem i celem wnioskodawcy było odbywanie zajęć szkolnych, a nie świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym, której ze względu na szkolne wymagania czasowe nie mógł wykonywać w wymiarze mającym istotne znaczenie dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego rodziców. Takie stanowisko w podobnej sprawie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2000 r. II UKN 535/99 - Biuletyn Prawny KGP Nr 25/2005.

Skarżący nie był zatem domownikiem w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów. Odmowa wliczenia mu okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu służby jest więc zasadna z uwagi na wymóg ustawowy by osoba określana w niej jako domownik jednocześnie wykonując prace w gospodarstwie domowym nie pobierała nauki w szkole ponadpodstawowej.

Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 marca 1983r. pobieranie nauki w szkole ponadpodstawowej lub wyższej wykluczało możliwość uznania, iż praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowi główne źródło utrzymania. Skoro, w świetle obowiązujących w czasie wykonywania przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym przepisów, nie był on domownikiem to okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 13.10.1982 r. do 28.10.1986 r. nie można uwzględniać przy ustalaniu wysługi lat.

Należy zaznaczyć, że podobne stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 marca 2007 roku sygn. akt II SA/Wa 2145/06 (nie publikowany) oraz w we wcześniejszym wyroku z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 983/06 (Lex 265605).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.