Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 876/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137 par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 roku sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz D. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. postanowieniem z [...] r. nr [...]wszczął wobec D. G., prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą "A.", postępowanie podatkowe w celu określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące styczeń, luty, marzec kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 r. Jednocześnie postanowieniem z [...] r. wezwał adwokata – J. B. do złożenia pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania D. G. w rozpoznawanej sprawie. W piśmie tym wskazano, że w dniu 19 lutego 2010 r. w Urzędzie Celnym II w Ł. złożono jeden egzemplarz pełnomocnictwa (upoważniającego do prowadzenia sprawy podatnika w podatku akcyzowym za lata 2005 – 2007 we wszystkich instancjach administracyjnych i sądowych z prawem udzielania substytucji), a mając na uwadze, że toczą się trzy postępowania podatkowe, dla prawidłowego umocowania we wszystkich trzech sprawach niezbędne są jeszcze dwa egzemplarze pełnomocnictwa. Podkreślono, że złożony w dniu 19 lutego 2010 r. egzemplarz pełnomocnictwa został załączony do akt sprawy nr [...].

W odpowiedzi, adwokat – J. B. w piśmie z 8 kwietnia 2010 r. stwierdził, że brak jest podstaw do żądania dodatkowych egzemplarzy pełnomocnictwa udzielonego przez D. G.. Jego zdaniem, złożenie w Urzędzie Celnym pełnomocnictwa udzielonego do prowadzenia sprawy D. G. w podatku akcyzowym za lata 2005 – 2007, jest wystarczające do ustanowienia go pełnomocnikiem. W jego ocenie, żądanie dodatkowych dwóch egzemplarzy pełnomocnictwa miało na celu jedynie zmuszenie podatnika do uiszczenia dodatkowej opłaty skarbowej.

Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. decyzją z [...] r. nr [...] określił D. G. zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 r. Powyższą decyzję doręczono podatnikowi (w dniu 11 maja 2010 r.), jak również adwokatowi – J. B. (w dniu 18 maja 2010 r.).

Adwokat J. B. złożył w dniu 27 maja 2010 r. odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych złożonego odwołania pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania, w dniu 2 lipca 2010 r. przesłał do Izby Celnej w Ł. oryginał pełnomocnictwa, upoważniającego do prowadzenia sprawy celnej D. G. we wszystkich instancjach administracyjnych i sądowych z prawem udzielania substytucji.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. postanowieniem z [...] r. nr [...], na podstawie art. 216 § 1 i 2 oraz art. 228 § 1 ust. 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005, Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Op.), stwierdził, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. zostało złożone z uchybieniem terminu.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została doręczona stronie – D. G., w dniu 11 maja 2010 r., a zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania minął w dniu 25 maja 2010 r. Z uwagi na to, że odwołanie od powyższej decyzji pełnomocnik podatnika złożył w dniu 27 maja 2010 r. (data stempla pocztowego), należał uznać, iż w rozpoznawanej miało miejsce uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik D. G. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 223 § 2 pkt 1 w związku z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że skarżący posiada w niniejszej sprawie ustanowionego pełnomocnika. Decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi w dniu 17 maja 2010 r., a data doręczenia decyzji stronie nie ma żadnego znaczenia. W tej sytuacji termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 31 maja 2010 r. Odwołanie zostało wniesione pocztą w dniu 27 maja 2010 r., a więc cztery dni przed upływem terminu do jego złożenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł.wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 946/10, oddalił skargę D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę D. G. na powyższe postanowienie stwierdził, że spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy pełnomocnik strony był umocowany do reprezentowania skarżącego w postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2007 roku, oraz czy doręczona mu decyzja podatkowa wywołała określony skutek prawny.

Sąd wskazał, że bezspornym w sprawie jest to, że pełnomocnik skarżącego złożył w Urzędzie Celnym II w Ł. jedno pełnomocnictwo upoważniające go do reprezentowania strony w podatku akcyzowym za lata 2005 – 2007 we wszystkich instancjach administracyjnych i sądowych z prawem udzielania substytucji. Niesporne jest również to, że Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. wszczął i prowadził w stosunku do skarżącego trzy odrębne postępowania w zakresie podatku akcyzowego: za wskazane miesiące roku 2005, 2006 i 2007.

WSA mając na uwadze, że pełnomocnik strony nie załączył do akt postępowania administracyjnego pierwszej instancji oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, stanął na stanowisku, iż ten nie wykazał swojego umocowania do reprezentowania skarżącego przed Naczelnikiem Urzędu Celnego II w Ł., a co za tym idzie doręczona mu decyzja podatkowa nie wywołała żadnych skutków prawnych i termin do wniesienia odwołania powinien być liczony od daty doręczenia decyzji wymiarowej podatnikowi.

Uzasadniając swoje stanowisko WSA powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 128/08 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym przyjęto, że kategoryczne brzmienie art. 137 § 3 zd. 1 Op. nie pozostawia wątpliwości, iż pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt jednej z kilku spraw prowadzonych przez ten sam organ podatkowy, nawet gdy będzie to pełnomocnictwo ogólne, nie zwalnia z obowiązku załączenia oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii takiego dokumentu do akt kolejnej sprawy.

WSA podzielił też pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lipca 2009, sygn. akt II FSK 690/08 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że przez pojęcie akt z art. 137 § 3 Op. rozumieć należy zindywidualizowany zbiór udokumentowania czynności i danych określonego rodzaju postępowania administracyjnego prowadzonego w stosunku do konkretnego adresata prawa podatkowego, który tworzy wskazane i rozróżniane w art. 293 § 2 pkt 2 i 3 tej ustawy: akta dokumentujące czynności sprawdzające, akta postępowania podatkowego albo akta kontroli podatkowej. Nie zasługuje na aprobatę pogląd, zgodnie z którym obowiązek złożenia do akt dokumentu pełnomocnictwa odczytywać należy w ten sposób, że chodzi tu o akta danego podatnika jako całość.

D. G. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi w dniu 17 maja 2010 r. W jego ocenie, gdyby organ administracji nie traktował adw. J. B. jako pełnomocnika nie doręczałby mu decyzji, a jedynie poinformowałby go, że nie uznaje udzielonego pełnomocnictwa. Wskazano, że postępowanie organu wprowadziło skarżącego w błąd i utwierdziło go w przekonaniu, że ma w sprawie ustanowionego pełnomocnika zgodnie ze swoim oświadczeniem woli i złożonym dokumentem. W związku z tym, że decyzja organu została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi 17 maja 2010 r., termin do wniesienia dowołania upływał w dniu 31 maja 2010 r. Wskazano, że odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym 27 maja 2010 r., a więc 4 dni przed upływem terminu do jego złożenia.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt I GSK 622/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA stwierdził, że istota problemu jaki powstał w sprawie sprowadza się do kwestii skuteczności doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, w przypadku gdy do akt sprawy nie został dołączony oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z zagadnieniem tym wiąże się problem umocowania pełnomocnika do reprezentowania skarżącego.

W sprawie nie było kwestionowane, że organ pierwszej instancji wszczął z urzędu i prowadził trzy odrębne postępowania podatkowe w sprawie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące w latach 2005 – 2007. Adwokat J. B. w dniu 19 lutego 2010 r. złożył jeden egzemplarz pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącego, upoważniającego do prowadzenia sprawy podatnika w podatku akcyzowym za lata 2005 – 2007 we wszystkich instancjach administracyjnych i sądowych z prawem udzielania substytucji. Na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. do złożenia dwóch dodatkowych egzemplarzy pełnomocnictwa, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że żądanie jest nieuzasadnione, gdyż złożone pełnomocnictwo jest wystarczające do wykazania umocowania do reprezentowania strony we wszystkich wszczętych postępowaniach podatkowych, a organ może sporządzić kopie pełnomocnictwa we własnym zakresie lub odnotować w aktach sprawy fakt jego złożenia. Podkreślenia wymaga, że pomimo niezłożenia oryginału lub odpisu pełnomocnictwa, organ pierwszej instancji, w toku postępowania podatkowego, dokonywał doręczeń adwokatowi J.B., a także udostępnił mu akta sprawy w celu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie i jej pełnomocnikowi.

NSA wskazał, że pełnomocnictwo szczególne, a więc takie jakie zostało udzielone adw. J. B. w dniu 17 lutego 2010 r., upoważnia pełnomocnika do prowadzenia spraw mocodawcy objętych jego zakresem (podatku akcyzowego za lata 2005-2007 we wszelkich instancjach administracyjnych i sądowych), pod warunkiem zakomunikowania organowi woli przystąpienia do sprawy. Zakres, czas trwania i skuteczność pełnomocnictwa procesowego względem organu kształtuje wola mocodawcy. Udzielenie pełnomocnictwa procesowego jest bowiem jednostronną czynnością prawną zawierającą oświadczenie woli, w którym mocodawca upoważnia oznaczoną osobę do zastępowania jej przed organem (sądem). Jeżeli pełnomocnictwo jest udzielane poza procesem, to momentem ustanowienia pełnomocnika jest chwila złożenia przez mandanta podpisu pod stosownym oświadczeniem woli, a nie jego ujawnienie w postępowaniu. Moment ujawnienia decyduje jedynie o tym, że z tą chwilą podejmowane przez organ czynności muszą się odbywać z udziałem pełnomocnika strony. Może to nastąpić w każdym stadium postępowania. W rozpoznawanej sprawie adwokat J. B. został ustanowiony do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed organami celnymi w sprawach zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lata 2005 – 2007. Rozwiązanie przyjęte w art. 137 § 3 Op. wymaga, aby pełnomocnik dołączył do akt sprawy udzielone mu pełnomocnictwo, co ma niewątpliwie przeciwdziałać w powstawaniu wątpliwości, jakie mogą pojawić się na tym tle. Nałożony na pełnomocnika obowiązek dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa stwarza dla organu podstawę prawną do żądania, w razie wątpliwości, od osoby zgłaszającej się do sprawy, aby wykazała umocowanie do działania w konkretnej sprawie. W związku z tym co do zasady, osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis, bowiem dopiero od tego momentu aktualizują się procesowe obowiązki i uprawnienia pełnomocnika w określonym postępowaniu. Z kolei organ nie ma obowiązku z własnej inicjatywy poszukiwać pełnomocnictwa w aktach wszystkich wiadomych mu spraw toczących się przed tym organem, innymi organami administracyjnymi, czy też sądami (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 429/10 oraz wyrok NSA z 23 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1271/10 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie jest niewątpliwe, że adwokat J. B. został ustanowiony pełnomocnikiem strony w określonej kategorii sprawa podatkowych, w tym w konkretnej sprawie dotyczącej zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2007 roku, a okoliczność ta była znana organowi. Podkreślenia wymaga, że mimo braku w aktach konkretnej sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa organ pierwszej instancji traktował adwokata J. B. jak prawidłowo umocowanego pełnomocnika, w tym dokonywał do jego rąk doręczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie postępowanie Naczelnika Urzędu II Celnego w Ł.mogło wywołać u strony i jej pełnomocnika uzasadnione przekonanie, że organ uznał za trafne argumenty strony co do konieczności złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy pełnomocnik w sposób niewątpliwy zamanifestował swoją wolę reprezentowania strony w konkretnym postępowaniu podatkowym, a pełnomocnictwo pozostawało w dyspozycji organu jako złożone w innym postępowaniu objętym jego zakresem (notoria urzędowa), to należy uznać, że w sprawie strona działała przez pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 grudnia 2011 r. (sygn. akt. II FSK 1372/10, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, że istotą art. 137 § 3 Op. jest ocena, czy w konkretnej sprawie działa skutecznie ustanowiony pełnomocnik, a nie materialna, techniczna czynność przedłożenia dokumentu. Zwrot, którym posłużył się ustawodawca ("dołącza") należy rozumieć, jako obowiązek wykazania, że danej osobie zostało udzielone pełnomocnictwo, a także obowiązek jednoznacznego oświadczenia, że w konkretnej sprawie pełnomocnik zamierza skorzystać z tego pełnomocnictwa. Dopiero gdy organ ma wątpliwości co do faktu udzielenia pełnomocnictwa, wskazana jest literalna wykładnia tego wyrazu i zażądanie od osoby powołującej się na swój status pełnomocnika samego dokumentu pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, ze w rozpoznawanej sprawie nie było wątpliwości co do faktu udzielenia pełnomocnictwa, a problem dotyczył wyłącznie czynności technicznej przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy. Jeżeli zatem nie było wątpliwości, co do osoby ustanowionego pełnomocnika i zakresu udzielonego mu pełnomocnictwa to kwestionowanie skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji prawidłowo umocowanemu pełnomocnikowi było niezasadne.

NSA stwierdził, że WSA w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśnił w sposób pełny podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdyż dokonując wykładni przepisów prawa nie rozważył w stopniu dostatecznym argumentów podnoszonych w skardze. Należy także zauważyć, że w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dokonał interpretacji stosowanych przez organ przepisów w odniesieniu do okoliczności rozpoznawanej sprawy. Powołane przez WSA orzeczenia sądów administracyjnych, które miały potwierdzić trafność przyjętego stanowiska dotyczyły innych stanów faktycznych, niż ustalony w rozpoznawanej sprawie. Wprawdzie poglądy formułowane w tych orzeczeniach miały charakter ogólny, ale ich odnoszenie do okoliczności konkretnej sprawy, wymagało oceny, czy istotnie są one adekwatne do jej stanu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I GSK 622/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2010 r. oddalający skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.

Stosownie do treści art. 190 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wobec powyższego przedmiotem ponownej oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Mając na uwadze wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Celnej w Ł. błędnie uznał, że adwokat J. B. nie był uprawniony do reprezentowania skarżącego w postępowaniu w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące styczeń, luty, marzec i maj 2007 r., a doręczenie mu decyzji organu pierwszej instancji nie wywołało skutków prawnych.

Zgodnie z art. 136 Op., strona w postępowaniu podatkowym może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Powołany przepis nie rozróżnia rodzajów pełnomocnictwa, stąd też wypada odwołać się do art. 88 k.p.c., tradycyjnie uważanego za źródło podziału pełnomocnictwa procesowego bądź to na ogólne, bądź do prowadzenia poszczególnych spraw, ewentualnie do niektórych tylko czynności procesowych.

Pełnomocnictwo szczególne, a więc takie jakie zostało udzielone adw. J. B. w dniu 17 lutego 2010 r., upoważnia pełnomocnika do prowadzenia spraw mocodawcy objętych jego zakresem (podatku akcyzowego za lata 2005-2007 we wszelkich instancjach administracyjnych i sądowych), pod warunkiem zakomunikowania organowi woli przystąpienia do sprawy. Zakres, czas trwania i skuteczność pełnomocnictwa procesowego względem organu kształtuje wola mocodawcy. Udzielenie pełnomocnictwa procesowego jest bowiem jednostronną czynnością prawną zawierającą oświadczenie woli, w którym mocodawca upoważnia oznaczoną osobę do zastępowania jej przed organem (sądem). Jeżeli pełnomocnictwo jest udzielane poza procesem, to momentem ustanowienia pełnomocnika jest chwila złożenia przez mandanta podpisu pod stosownym oświadczeniem woli, a nie jego ujawnienie w postępowaniu. Moment ujawnienia decyduje jedynie o tym, że z tą chwilą podejmowane przez organ czynności muszą się odbywać z udziałem pełnomocnika strony. Może to nastąpić w każdym stadium postępowania. Dlatego też przepisy Ordynacji podatkowej, dla zapewnienia bardziej skutecznej ochrony praw strony postępowania, wymagają w przypadku gdy strona w postępowaniu podatkowym jest reprezentowana przez pełnomocnika aby pełnomocnictwo było udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu (art. 137 § 2 Op.), a ponadto aby pełnomocnik dołączył do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 137 § 3 Op.). Od momentu ujawnienia pełnomocnictwa, organ jest zobowiązany do uwzględnienia tej okoliczności z urzędu.

W niniejszej sprawie adwokat J. B. został ustanowiony do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed organami celnymi w sprawach zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lata 2005 – 2007. Rozwiązanie przyjęte w art. 137 § 3 Op. wymaga, aby pełnomocnik dołączył do akt sprawy udzielone mu pełnomocnictwo, co ma niewątpliwie przeciwdziałać w powstawaniu wątpliwości, jakie mogą pojawić się na tym tle. Nałożony na pełnomocnika obowiązek dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa stwarza dla organu podstawę prawną do żądania, w razie wątpliwości, od osoby zgłaszającej się do sprawy, aby wykazała umocowanie do działania w konkretnej sprawie. W związku z tym co do zasady, osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis, bowiem dopiero od tego momentu aktualizują się procesowe obowiązki i uprawnienia pełnomocnika w określonym postępowaniu. Z kolei zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nie ma obowiązku z własnej inicjatywy poszukiwać pełnomocnictwa w aktach wszystkich wiadomych mu spraw toczących się przed tym organem, innymi organami administracyjnymi, czy też sądami.

W niniejszej sprawie adwokat J. B. został ustanowiony pełnomocnikiem strony w określonej kategorii sprawa podatkowych, w tym w konkretnej sprawie dotyczącej zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2007 roku, a okoliczność ta była znana organowi. NSA uznał, a sąd w obecnym składzie pogląd ten podziela, że mimo braku w aktach konkretnej sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa organ pierwszej instancji traktował adwokata J. B. jak prawidłowo umocowanego pełnomocnika, w tym dokonywał do jego rąk doręczeń. Takie postępowanie Naczelnika Urzędu II Celnego w Ł.mogło wywołać u strony i jej pełnomocnika uzasadnione przekonanie, że organ uznał za trafne argumenty strony co do konieczności złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy. W sytuacji gdy pełnomocnik w sposób niewątpliwy zamanifestował swoją wolę reprezentowania strony w konkretnym postępowaniu podatkowym, a pełnomocnictwo pozostawało w dyspozycji organu jako złożone w innym postępowaniu objętym jego zakresem (notoria urzędowa), to należy uznać, że w sprawie strona działała przez pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że istotą art. 137 § 3 Op. jest bowiem ocena, czy w konkretnej sprawie działa skutecznie ustanowiony pełnomocnik, a nie materialna, techniczna czynność przedłożenia dokumentu. Zwrot, którym posłużył się ustawodawca ("dołącza") należy rozumieć, jako obowiązek wykazania, że danej osobie zostało udzielone pełnomocnictwo, a także obowiązek jednoznacznego oświadczenia, że w konkretnej sprawie pełnomocnik zamierza skorzystać z tego pełnomocnictwa. Dopiero gdy organ ma wątpliwości co do faktu udzielenia pełnomocnictwa, wskazana jest literalna wykładnia tego wyrazu i zażądanie od osoby powołującej się na swój status pełnomocnika samego dokumentu pełnomocnictwa. Sąd w obecnym składzie podziela powyższe stanowisko NSA.

W niniejszej sprawie nie było wątpliwości co do faktu udzielenia pełnomocnictwa, a problem dotyczył wyłącznie czynności technicznej przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy. Jeżeli zatem nie było wątpliwości, co do osoby ustanowionego pełnomocnika i zakresu udzielonego mu pełnomocnictwa to kwestionowanie skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji prawidłowo umocowanemu pełnomocnikowi było niezasadne.

Wobec powyższego obowiązkiem organu odwoławczego było przyjęcie, że decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 17 maja 2010 r. Natomiast termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 31 maja 2010 roku.

Skoro pomimo niezłożenia oryginału lub odpisu pełnomocnictwa, organ pierwszej instancji, w toku postępowania podatkowego, dokonywał doręczeń adwokatowi J. B., a także udostępnił mu akta sprawy w celu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz doręczył decyzję organu pierwszej instancji, to nieuprawnione jest stanowisko organ odwoławczego, że doręczenie decyzji pełnomocnikowi jest nieskuteczne, a odwołanie zostało wniesione po terminu.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a.

e.o.