Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 471/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, art. 128 ust. 14 i ust. 6, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 136 ust. 6
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 145 par. 1 lit, c), art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 35
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 50 par. 1, art. 145 par. 1 lit. c), art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1804
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Dnia 25 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 roku sprawy ze skarg A Spółki Partnerskiej z siedzibą w R. oraz B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości 1. ze skargi B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej z siedzibą w Ł. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. oddala skargę A Spółki Partnerskiej z siedzibą w R.; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej z siedzibą w Ł. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 24 listopada 2015r. orzekającą o odmowie A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w Ł. wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości, położonej w P. przy ul. A oznaczonej numerem działki 14/11, w obrębie [...], w związku z decyzją znak: [...] z dnia [...] zezwalającą Zakładom Energetycznym A na wejście w teren w związku z budową linii 110 kV "A".

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że pismem z dnia 7 listopada 2014r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa wystąpiła o ustalenie odszkodowania, na podstawie przepisów art. 124 ust. 1 w związku z art. 129 ust. 1 i 5 pkt. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 1774) – powoływanej dalej jako: "u.g.n." – z tytułu ograniczania prawa własności do nieruchomości, położonej w P.T. przy ul. A, oznaczonej nr działki 14/11, obręb [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...] dokonanego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...]. Wnioskodawca podniósł, iż ww. nieruchomość została obciążona ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz Zakładów Energetycznych A. Decyzja Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] została doręczona Fabryce Mebli A która została przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa - Fabrykę Mebli B, a następnie w A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa.

W dniu 22 grudnia 2014r. do Urzędu Miasta P. wpłynęło pismo D Spółki z o.o., aktualnego użytkownika wieczystego nieruchomości, zatytułowane "Uzupełnienie wniosku o odszkodowanie z dnia 7 listopada 2014r.".

Decyzją z dnia [...], znak: [...], Prezydent Miasta P., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie wypłaty na rzecz D Spółki z o.o. odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A , oznaczonej numerem działki 14/11, w obrębie [...]

W wyniku rozpoznania odwołania od ww. decyzji, Wojewoda [...], decyzją z dnia [...]., znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W związku z powyższym, Prezydent Miasta P. , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej decyzją z [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 129 ust. 1 i 5 pkt 1 w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami orzekł o odmowie wypłaty A Spółkce z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w Ł. odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A , oznaczonej numerem działki 14/11, w obrębie [...]. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia podano, że decyzją znak: [...] z dnia [...]. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P., podjętą w trybie art. 35 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (tekst jednolity Dz.U. nr 10 z 1974r., poz. 64) zezwolono Zakładom Energetycznym A wejście w teren w związku z budową linii 110 kV "A". Właścicielowi, podlegającemu tego rodzaju szczególnemu wywłaszczeniu, stosownie do art. 36 ww. ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przysługiwało odszkodowanie. Stroną tego postępowania była Fabryka Mebli, która działała następnie, jako spółka akcyjna i spółka komandytowo-akcyjna. W trybie art. 551 § 1 ustawy z 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity Dz.U z 2013r., poz. 1030 ze zm.) w dniu 31 lipca 2012r., w wyniku uchwały nr l Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki, Fabryka Mebli została przekształcona, zmieniając nazwę i formę prawną na C Spółka komandytowo-akcyjna. Następnie uchwałą Nr [...] Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia D Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w R., Spółka została przekształcona w spółkę komandytową pod nazwą: A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa.

W ocenie organu I instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci: mapy trasy linii 110 kV [...]. wykonanej w lipcu 1983r. przez Biuro Studiów i Projektów Energetycznych "A" w P., mapy zasadniczej nr ewidencyjny zasobu 1007/79, roboczego wydruku z mapy m. P. , operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego jednoznacznie wynika, że linia 110 kV nie jest zlokalizowana na działce nr 14/11. Fakt ten powoduje, że w sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 128, 129 i dalsze dot. odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Prezydent Miasta P. uznał, iż wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu jest możliwe w sytuacji, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Wysokość odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa do nieruchomości musi odnosić się do danej nieruchomości. Dalej podniesione zostało, iż odszkodowanie przede wszystkim przysługuje za szkody poniesione przez tego, czyje prawo zostało wywłaszczone (ograniczone). Nieruchomość w odniesieniu do której wystąpiono o wypłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności położona jest w sąsiedztwie nieruchomości, na której zlokalizowania jest linia 110 kV. Taka sytuacja nie stanowi zdarzenia, o którym mowa w art. 128 ust.4 oraz art. 129 ust.5 pkt 3 u.g.n. i z tej przyczyny nie zachodzi przesłanka do uwzględnienia żądania strony. Nie ma istotnego znaczenia, czy faktycznie nastąpiło obniżenie wartości nieruchomości.

Dalej Wojewoda wskazał, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji A Spółka z o.o. Spółka komandytowa w Ł. zarzuciła naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z przepisem art. 124 ust. 4 u.g.n. w związku z przepisem art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że odszkodowanie nie przysługuje wnioskodawcy bowiem przez przedmiotową nieruchomość nie przechodzi linia 110 kV, podczas gdy na omawianej działce znajduje się pas ochronny 110 kV, który ograniczył prawo użytkowania wieczystego wnioskodawcy, co za tym idzie zasadne było przyznanie odszkodowania. Ponadto zarzucono naruszenie art. 129 ust. 1 i 5 pkt 1 w związku z art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że ograniczenie prawa własności nieruchomości sąsiedniej nie stanowi podstawy do ustalenia i wypłaty odszkodowania, bowiem podstawą taką jest wyłącznie wywłaszczenie (ograniczenie) nieruchomości, na której bezpośrednio zlokalizowana jest inwestycja przesyłowa - w sytuacji, gdy w sprawie winien zostać zastosowany przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przewidujący odszkodowanie, gdy nastąpiło pozbawienie (ograniczenie) prawa do nieruchomości, bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, przy czym przepis ten nie uzależnia prawa do wypłaty odszkodowania od lokalizacji inwestycji przesyłowej bezpośrednio na nieruchomości, do której prawa zostały ograniczone. Zarzucono także naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jej niezastosowanie, skutkujące przyjęciem, iż skarżącej spółce nie przysługuje odszkodowanie, pomimo iż omawiany przepis obejmuje prawo do dochodzenia odszkodowania w przypadku ograniczenia prawa własności.

Odwołująca zarzuciła także naruszenie art. 77 i 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nierozpatrzenie w sposób dostateczny materiału dowodowego i jego właściwej oceny, w szczególności operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego D.P. w części wskazującej pas ochronny linii energetycznej 110 kV i planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy A - "Meble" w P., przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...]., poz. [...], który dotyczy m.in. przedmiotowej działki, w zakresie ustalenia w § 14 pkt 4h niniejszego planu pasu ochronnego linii energetycznej 110 kV na przedmiotowej działce. Ponadto zarzucono naruszenie art. 107 § 3 i 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji sporządzenie uzasadnienia skarżonej decyzji w sposób lakoniczny, z pominięciem przyczyn zastosowania art. 129 ust. 1 i 5 pkt 1 u.g.n i szczegółowego opisu subsumpcji tego przepisu, a także omówienia przyczyn niespełnienia przesłanek z przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w sytuacji występowania pasa ochronnego na przedmiotowej działce, a także braku ustosunkowania się do istnienia strefy ochronnej.

Wojewoda wyjaśnił następnie, że na dzień wydania decyzji z 1985r. obowiązywały przepisy ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odwołując się do treści art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 1-3 ww. ustawy organ odwoławczy wyjaśnił ówczesne zasady dysponowania terenami na cele inwestycji związanych m.in. z przesyłem elektryczności i związanych z tym kwestii odszkodowawczych. Podkreślono, że decyzja oparta na wspomnianych przepisach wydawana była w celu umożliwienia tzw. przedsiębiorstwu przesyłowemu wstępu na cudzą nieruchomość w celu założenia urządzeń służących do przesyłu rożnych postaci energii, a następnie ich eksploatacji i konserwacji. Ostateczna decyzja wywłaszczeniowa dla wywołania przewidzianych tą ustawą skutków prawnych w postaci trwałego ograniczenia prawa własności musiała określać nieruchomość, której dotyczy.

Dalej Wojewoda wskazał, że przepis art. 35 ust. 1 ustawy z 1958r. odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy obu przywołanych ustaw przewidują odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 albo szkody powstałe wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 120 i 124-126 (art. 128 ust. 4 u.g.n.). Ustawa z 1958r. rozróżniała w ramach odszkodowania za straty odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach. Nie ograniczała jednak tego uprawnienia wyłącznie do odszkodowania za wymienione straty.

Następnie wyjaśniono, że w ustawie o gospodarce nieruchomościami kwestie dotyczące zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, uregulowane są w art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Przepis ten nakazuje stosować odpowiednio art. 128 ust. 4 u.g.n. w przypadkach, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty. Zgodnie zaś z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa wart. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a więc w pełnym zakresie rzeczywistych strat i utraconych korzyści oraz wartości odpowiadającej zmniejszeniu wartości nieruchomości. Wskazane przepisy u.g.n. w sposób podobny uregulowały kwestie odszkodowawcze za ograniczenie własności jak ustawa z 1958r.

Organ II instancji zaznaczył, że na gruncie u.g.n. sytuacja, w której nastąpiło ograniczenie własności nieruchomości z przyczyn wskazanych w art. 124 u.g.n., bez odszkodowania przewidzianego w art. 128 ust. 4 u.g.n., wypełnia hipotezę art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. który stanowi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji publicznej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przez użyty w powołanym przepisie termin "pozbawienie praw do nieruchomości" należy rozumieć także częściowe pozbawienie takich praw, polegające m.in. na ograniczeniu możliwości korzystania z nieruchomości. Tym samym skoro odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości zajętej pod budowę infrastruktury technicznej nie zostało dotychczas przyznane osobom uprawnionym tj. właścicielowi lub jego następcom prawnym w pełnym wymiarze, a przepisy u.g.n., w szczególności zaś jej art. 124 ust. 1 w związku z art. 128 ust. 4 nakazują wypłatę odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 u.g.n., to brak jest przeszkód, aby odszkodowanie takie zostało ustalone w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Dalej Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzją Urzędu Wojewódzkiego w P. , Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z [...] ., Nr [...], zatwierdzono plan realizacyjny objęty załącznikami nr 1-18 -linia 110 kV B. [...]. i udzielono Zakładowi Energetycznemu A w Ł. pozwolenia na budowę ww. linii. Przebieg inwestycji, a tym samym jej usytuowanie w granicach poszczególnych nieruchomości wyznaczały trzy załączniki graficzne - wyrysy z map miasta P., w skali 1:200 z wykreśloną trasą linii 110kV. W załączonych do akt sprawy dokumentach źródłowych znajduje się "Wykaz właścicieli użytkowników gruntów nad którymi przebiega linia elektroenergetyczna", w którym pod pozycją [...] wpisano Fabrykę Mebli i określono nieruchomość, przez którą przebiegać będzie linia 110 kV [...]. - jako działka nr 1. Według ww. mapy trasy linii 110 kV [...]. linia 110 kV zlokalizowana była na działce nr 1, w jej południowych granicach.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego uzyskano pismo Urzędu Miasta P., Referatu Geodezji, Kartografii i Katastru z dnia [...], znak: [...], w sprawie informacji o zmianie numeru działki położonej przy ul. A . Ustalono, iż przy odnowieniu ewidencji gruntów przeprowadzonego dla przedmiotowego terenu w latach 1983 -1984 uległy zmianie numery działek i obrębów. Działka nr 1 z dawnego obrębu nr [...] otrzymała numer 14 w obrębie nr [...] i powierzchnię 10,4622 ha. Na podstawie map przyjętych do Miejskiego Ośrodka Geodezyjno-Kartograficznego działka nr 14 ulegała podziałom. Obecnie w ewidencji gruntów i budynków miasta P. figurują działki o numerach: 14/3, 14/8, 14/11, 14/15, 14/16, 14/19, 14/20, 14/21, 14/22, 14/23; 14/24, 14/26, 14/27, 14/28, 14/29, 14/30, 14/31, 14/32, 14/33, 14/37, 14/40, 14/41, 14/42, 14/43, 14/44, 14/45, 14/46, 14/47, 14/48, 14/49, 14/51, 14/52, 14/53, 14/54 i 14/55. Natomiast A Spółka z o. o. Spółka komandytowo-akcyjna wystąpiła o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczania prawa własności do nieruchomości położonej w P. przy ul. A , oznaczonej aktualnie nr działki 14/11, zatem stanowiącej cześć dawnej działki nr 1.

Jednocześnie Wojewoda wskazał, że z ustaleń obowiązującego aktualnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy A - "Meble" w P., przyjętym Uchwałą Nr [...] Rady Miasta P. z [...]., (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...]., poz. 2387) ze zmianą przyjętą Uchwałą Nr [...]Rady Miasta P. z [...]. (Dz. Urz. Woj[...]z dnia [...]. poz. [...]) wynika, iż działka numer 14/11, w obrębie [...], znajduje się w terenie oznaczonym symbolem UC, oznaczającym tereny zabudowy usługowej o powierzchni sprzedaży powyższej 2000 mkw. Szczegółowa analiza załącznika graficznego, stanowiącego cześć ww. dokumentu planistycznego potwierdza, iż będąca przedmiotem sporu działka nr 14/11 położona jest na terenach usługowych. Stanowiąca przedmiot decyzji z dnia [...], znak: [...], linia elektroenergetyczna 110 kV zlokalizowana jest w oddaleniu od granicy terenu działki i położona jest, w tym fragmencie, w granicach działek nr 12/1 oraz 14/8, co oznacza, że przez teren działki nr 14/11 nie przebiega linia wysokiego napięcia. Na rysunku planu miejscowego zaznaczono również przebieg strefy ochronnej dla linii elektroenergetycznej, wzdłuż omawianej napowietrznej linii. Ww. strefa znajduje się częściowo w granicach ewidencyjnych działki nr 14/11 i w północnej części nieruchomości. Jak wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefa ochronna wzdłuż omawianej linii elektroenergetycznej ma łączną szerokość 36 m, po 18 m pod obu stronach linii, licząc od osi linii w każdą stronę - rozdz. 3 § 14 pkt 4h. Wskazana strefa stanowi strefę ograniczonego użytkowania od sieci infrastruktury technicznej tj. obszar, w którym lokalizacja obiektów budowlanych jest dopuszczalna po uzgodnieniu z właściwym operatorem sieci (rozdz. 1 § 1 pkt. 16).

Organ II instancji podkreślił, że decyzja wydana w oparciu o powołany przepis art. 124 u.g.n. ma na celu zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości celem posadowienia pod ziemią, na ziemi lub nad ziemią określonych w tym przepisie obiektów liniowych lub urządzeń, zaś inwestycje, które przewiduje omawiany przepis mają co do zasady realizować cel publiczny określony w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami łącznie jako budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Wskazane uregulowanie za cel publiczny uznaje "budowę i utrzymywanie" ww. obiektów, a zatem nie można uznać za cel publiczny jedynie utrzymywania takich obiektów. Zatem ustanowienie samej strefy ochronnej, służącej jedynie utrzymywaniu danych obiektów czy przewodów infrastruktury technicznej, nie stanowi realizacji celu publicznego, o którym mowa w ww. przepisie, rozumianego łącznie jako "budowa i utrzymywanie" określonych inwestycji. Powstanie strefy ochronnej jest bowiem wyłącznie wynikiem istnienia urządzenia przesyłowego, stanowiącego własność inwestora. Nie jest ona niezbędna dla wykonania inwestycji celu publicznego, a umożliwia jedynie prawidłowe utrzymanie urządzeń publicznych po ich zrealizowaniu.

Wojewoda wskazał, że na przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 14/11 brak jest jakichkolwiek urządzeń, czy obiektów służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, czy też innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W jej granicach znajduje się jedynie fragment strefy ochronnej tj. pasa terenu niezagospodarowanego bez elementów architektury. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że brak jest definicji strefy ochronnej. Co do zasady strefa ta służy ograniczeniu form i sposobów korzystania z obszarów przyległych do jakiegoś ważnego obiektu lub obszaru, z tej przyczyny, że jest to konieczne lub potrzebne dla prawidłowego funkcjonowania tego obiektu lub obszaru. Stefa ochronna zwana jest dla linii elektroenergetycznych pasem technologicznym czy strefą eksploatacyjną.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że prawidłowo skonstruowana decyzja, wydana w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomości, określa obszar ograniczenia sposobu korzystania z danej nieruchomości tzn. w sposób jednoznaczny opisuje zarówno przebieg linii elektroenergetycznej przez daną nieruchomość jak i szerokość pasa technologicznego (strefy ochronnej), którego obszar stanowi minimalne niezbędne obciążenie przedmiotowej nieruchomości. Wyznaczenie takiej strefy ograniczonego korzystania z nieruchomości uwzględnia zarówno potrzeby przedsiębiorstwa przesyłowego, rozumiane w kontekście odpowiedniego dostępu do urządzeń przesyłowych, korzystania z nich w niezbędnym zakresie, potrzebę ich naprawy, konserwacji i bieżącej eksploatacji oraz interes obecnego i przyszłych właścicieli gruntu, który został ograniczony w możliwości rozbudowy czy zadrzewienia, a więc pełnego wykorzystania przedmiotu swojego prawa zgodnie z przeznaczeniem. Natomiast obowiązek wykazania i szczegółowego opisania wszelkiego rodzaju obciążeń, jakich doznaje nieruchomość, na której ma być zrealizowana dana inwestycja przesyłowa wprowadziły przepisy obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższych wymogów w żaden sposób nie można odnieść do poprzednio obowiązujących uregulowań prawnych, w tym wynikających z ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Dlatego właśnie będąca przedmiotem niniejszego postępowania decyzja Urzędu Miejskiego w P., Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...], znak: [...], na mocy której zezwolono Zakładom Energetycznym A na budowę linii 110 kV "[...]. w swojej treści nie zawierała żadnych szczegółowych wytycznych, odnośnie obszaru objętego zajęciem z przeznaczeniem pod linię elektroenergetyczną. Przedmiotem wydanego w 1985r. orzeczenia była jedynie linia wysokiego napięcia 110 KV i jej przebieg został zobrazowany na załączniku graficznym. Z analizowanej mapy nie wynika natomiast zakres uszczuplenia swobodnego dysponowania nieruchomościami, przez których teren planowana jest trasa inwestycji. Brak jest jakichkolwiek ustaleń co do szerokości strefy ochronnej. Zasięg strefy ograniczonego użytkowania linii energetycznej 110 kV w pasie terenu 18 m od osi linii w każdą stronę został ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy A - "Meble" w P. z dnia 27 czerwca 2012r. Zdaniem organu odwoławczego rację miał Prezydent Miasta P. , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekając o odmowie ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie. Wbrew stanowisku skarżącego, wyznaczenie w 2012r., na działce nr 14/11 części samej strefy ochronnej napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV, służącej utrzymywaniu tej linii w stanie umożliwiającym jej prawidłowe użytkowanie, nie stanowiło ograniczenia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, stwarzającego przedsiębiorstwom przesyłowym możliwość przeprowadzania ciągów elektrycznych, a następnie utrzymania na cudzym gruncie takich ciągów i towarzyszących im urządzeń. Co więcej ustanowienie strefy ochronnej w myśl obowiązującej ustawy nie stanowi celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 2, zatem w okolicznościach faktycznych nie został spełniony warunek uzależniający ustalenie odszkodowania w oparciu o cytowany przez skarżącego przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Odnosząc się na koniec do zarzutu strony, dotyczącego nieuwzględnienia przez organ I instancji operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego D. P. z dnia 29 lutego 2012r., Wojewoda stwierdził, że operat ten został sporządzony dla określenia jednorazowego wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu dla A S.A. Służebność przesyłu stanowi instytucję Kodeksu Cywilnego, zaś ustanowienie służebności przesyłu jest alternatywnym i całkowicie samodzielnym cywilistycznym trybem pozyskania przez inwestora tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości obciążonej w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych - art. 3051 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz. 380). Możliwe zatem, iż ww. dokument mógłby być wykorzystany jako dowód w postępowaniu cywilnym. Nie stanowi natomiast dowodu w niniejszym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożyła - Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów A w R. oraz A Spółka z o.o. Spółka komandytowa w Ł. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w związku z przepisem art. 124 ust. 4 u.g.n. w związku z przepisem art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie skutkujące przyjęciem, iż ustanowienie strefy ochronnej w myśl ustawy nie stanowi celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt. 2 u.g.n., a także ograniczenia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, które są warunkami sine qua non zastosowania ww. przepisu, podczas gdy wybudowana linia energetyczna 110 kV w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy spowodowała ograniczenia prawa własności opisanej w petitum nieruchomości, wynikające zarówno z bezwzględnych przepisów prawa (§ 77 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pacy (Dz.U. z 2003r., nr 169, poz. 1650), § 55 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. z 2003r., nr 47, poz. 401), § 48 Rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 28 marca 1972r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-montażowych i rozbiórkowych (Dz.U. 1972 nr 13 poz. 93), jak i aktów prawa miejscowego (planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy A "Meble" w P., przyjętym uchwałą Nr [...] P. z dnia [...].), co wypełnia dyspozycję ww. przepisów i warunkuje zasadność wypłaty odszkodowania;

2. art. 75 § 1, 77 § l i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nierozpatrzenie materiału dowodowego i jego właściwej oceny, w szczególności operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego D. P. bezzasadnie przyjmując, iż nie może on stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy jego przedmiot pozwala ustalić wysokość szkody powstałej w wyniku przedmiotowego ograniczenia nieruchomości;

3. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, skutkujące przyjęciem, iż właścicielowi nieruchomości (jego następcy prawnemu) nie przysługuje odszkodowanie, pomimo iż omawiany przepis obejmuje prawo do dochodzenia odszkodowania w przypadku ograniczenia prawa własności.

W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności wskazano, że na podstawie umowy cesji zawartej w dniu 11 maja 2016r., A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa (cedent) przeniósł na rzecz Kancelarii Radców Prawnych i Adwokatów A w R. wierzytelność w stosunku do Prezydenta Miasta P. w postaci odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności dokonanego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki przy Urzędzie Miejskim w P. z dnia [...] w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Jednakże z ostrożności procesowej niniejsza skarga zostaje wniesiona przez oba podmioty, posiadające interes prawny w zaskarżeniu skarżonej niniejszą skargą decyzji tj. zarówno przez adresata skarżonej decyzji – A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Spółkę Komandytową, jak i jego następcę prawnego pod tytułem szczególnym - Kancelarię Radców Prawnych i Adwokatów A w R.

Następnie skarżący wskazali, że uchwała z 2012r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w zasadzie pas ochronny, który został w niej wskazany jest tylko egzemplifikacją ograniczenia prawa własności przedmiotowej działki. Bez względu na to czy ww. uchwała zostałaby podjęta przez Radę Miasta P. prawo własności omawianej działki zostało ograniczone już na skutek wybudowania przedmiotowej linii energetycznej bowiem bezwzględne przepisy prawa, które istniały od momentu wydania decyzji wywłaszczeniowej i wybudowania przedmiotowej linii energetycznej i istnieją aktualnie, kształtują te ograniczenia i są one uzależnione od istnienia linii energetycznej. Innymi słowy prawo własności przedmiotowej działki zostało ograniczone z momentem wydania decyzji wywłaszczeniowej i posadowienia przedmiotowej linii energetycznej, co spełnia wskazany przez organ warunek "budowy i utrzymania" obiektów przesyłowych.

Skarżący podnieśli, że organy obu instancji błędnie uznały, iż przedmiotowa nieruchomość nie leży w obszarze linii energetycznej tylko z tego powodu, że nie przechodzi przez nią oś linii, a położenie działki w strefie ochronnej linii nie wystarcza do ustalenia odszkodowania (mimo, iż tak samo ograniczone jest korzystanie z nieruchomości zarówno bezpośrednio pod osią linii jak i jej strefie ochronnej). Po drugie, niewłaściwe wywiodły, iż ograniczenia w korzystaniu z przedmiotowej nieruchomości powstały dopiero od momentu uchwalenia przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w 2012r., podczas gdy ograniczenia te istniały już od momentu wydania decyzji i posadowienia linii energetycznej, a wynikały m.in. z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest wszakże posiadanie interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., a którego istotę stanowi żądanie oceny przez właściwy sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym stanem prawnym. Musi przy tym istnieć związek pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem lub czynnością.

Prawo o charakterze zobowiązaniowym (np. do nieruchomości, wierzytelności etc.) nie wynika natomiast wprost z przepisu prawa materialnego, jego treść jest bowiem przede wszystkim kształtowana przez postanowienia umowy cywilnoprawnej. Twierdzenie zaś, że źródło interesu prawnego stanowi umowa cywilnoprawna, jest bezzasadne. Umowa taka jest bowiem stosunkiem zobowiązaniowym, nie dającym jednak podstaw do występowania przed organami w przedmiocie wydawania nakazów czy zakazów, które organy administracji publicznej mogą kierować jedynie do podmiotów zobowiązanych bądź uprawnionych.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów A z siedzibą w R. legitymuje się umową przelewu wierzytelności, zawartą z A Spółka z o.o., Spółką komandytową w Ł., obejmującą m.in. "wierzytelność w stosunku do Prezydenta Miasta P. w postaci odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności (...)" do nieruchomości położonej w P., oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. Pomijając już zatem kwestie prawidłowości określenia ewentualnego podmiotu obowiązanego do wypłaty odszkodowania (art. 128 ust. 6 u.g.n. jako zobowiązanego wskazuje osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie), wskazać należy, iż istota roszczenia odszkodowawczego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (lub też ograniczenia prawa do nieruchomości) wyklucza możliwość jego przelewu, skutecznego względem organów administracji, orzekających w przedmiocie jego ustalenia i wypłaty.

W orzecznictwie dominuje bowiem pogląd, iż wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje wyłącznie wywłaszczonemu właścicielowi lub też jego następcom prawnym pod tytułem ogólnym. Nie jest to zatem roszczenie, którym uprawniony może skutecznie rozporządzać. Konkluzja ta jest uzasadniona charakterem zobowiązania odszkodowawczego. Ponieważ zaś prawo do odszkodowania jest związane z uszczerbkiem w przysługującym konkretnej osobie prawie własności, nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości nie może także być przedmiotem czynności prawnej, skutecznie legitymującej nabywcę do ubiegania się o jego ustalenie i wypłatę. Przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, może więc być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej, w wyniku której na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym więc prawa do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (względnie ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Prawo to nie wynika z faktu nabycia konkretnej nieruchomości czy też wierzytelności, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy (wywłaszczonego właściciela).

Oznacza to, że Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów A nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi na decyzję, dotyczącą sfery uprawnień A Spółki z ograniczona odpowiedzialnością Spółki komandytowej w Ł. , co skutkuje oddaleniem jej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Oceniając natomiast zasadność skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w Ł. wskazać należy, iż jakkolwiek podniesione w niej zarzuty nie są trafne, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z uwagi na istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Nie budzi zastrzeżeń konstatacja, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Zgodnie zaś z treścią art.132 ust. 6 u.g.n. obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych m.in. w art. 124 u.g.n.(obejmujących swą dyspozycją zdarzenia regulowane w przepisie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, stanowiącym podstawę wywłaszczania) oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 (m.in. przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej).

W rozpoznawanej sprawie zezwolenie na "wejście w teren w związku z budową linii 110 kV [...] – P." udzielone zostało Zakładom Energetycznym A decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...]., wskazując, iż trasa budowy linii przebiegła będzie m.in. przez nieruchomość, stanowiącą własność Fabryki Mebli A z siedzibą przy ul. A 47, oznaczoną geodezyjnym numerem [...] (akta archiwalne tom 1).

Oznacza to po pierwsze, iż osobą wywłaszczoną w rozumieniu art. 128 ust. 1 u.g.n. pozostawała Fabryka Mebli A, po wtóre, iż ograniczenie prawa własności dotyczyło działki o numerze 1. Kluczowe pozostawało zatem ustalenie, czy skarżąca A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Spółka Komandytowa w Ł. istotnie jest następcą prawnym wywłaszczonego właściciela na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie skutkowałaby bowiem uznaniem, że służy jej żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości, określonej w decyzji z dnia [...] jako działka nr 1, wszelkie zatem następcze podziały nieruchomości czy też jej późniejsze zbycie nie mają istotnego znaczenia. Ustalenie natomiast, że skarżąca nie jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym podmiotu wywłaszczonego, czyniłoby jej żądanie bezzasadnym.

W rozpoznawanej sprawie, organy w ślad za skarżącą Spółką przeprowadziły wywód, mający owo następstwo prawne wykazać, przechodząc do porządku nad okolicznością, iż następstwo to (wskazywane zresztą jedynie przez stronę a nie dowiedzione) odnosi się do Fabryki Mebli B podczas gdy stroną postępowania, w stosunku do której wydana była decyzja ograniczająca prawa do nieruchomości, była Fabryka Mebli A.

Zgodnie z powszechnie dostępnymi informacjami, w 1985r. Fabryka Mebli A działała jako przedsiębiorstwo państwowe, utworzone w 1951 r. zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego. W 1994 roku przekształcono państwową Fabrykę Mebli w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, a w ramach Programu Powszechnej Prywatyzacji we wrześniu 1995 r. akcje spółki wniesiono do Narodowych Funduszy Inwestycyjnych. (informacje dostępne w Wikipedii)

Wymaga zatem ustalenia, czy skarżąca A Sp. z o.o. Sp. komandytowa w Ł. istotnie jest następcą prawnym Fabryki Mebli A oraz czy następstwo wspomniane ma charakter sukcesji uniwersalnej. Brak stosownych ustaleń w tym zakresie narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a., czyniąc postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w niniejszej sprawie wadliwym. To zaś uniemożliwia ocenę zasadności żądania odszkodowawczego, zgłaszanego przez skarżącą Spółkę, skutkując w konsekwencji uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit c p.p.s.a.

W świetle zaprezentowanego powyżej poglądu, bezprzedmiotowym jest natomiast odnoszenie się do zarzutów skargi, związanych z charakterem "stref ochronnych" czy nieprzeprowadzeniem linii energetycznej na terenie działki nr 14/11 w obrębie [...] w P. Przy przyjęciu bowiem generalnego następstwa prawnego wywłaszczonego właściciela, kwestia późniejszych podziałów działki, objętych inwestycją, na której realizację zezwolono decyzją z dnia [...]., pozostaje bez znaczenia.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art.200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej A Sp. z o.o. Sp. komandytowa ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu od skargi (200,-zł.) oraz wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego radcą prawnym, ustalonemu na kwotę 480 zł. w oparciu o treść § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804)

Prowadząc ponownie postępowanie, organ uwzględni sformułowane powyżej poglądy prawne a w zależności od poczynionych ustaleń, podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

IB