Wyrok NSA, sygn. akt III SA 565/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 48, art. 67
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania o "ulgach" w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, pozostawiając organom ocenę, w konkretnej sprawie, okoliczności uzasadniających zarówno rozłożenie na raty jak i umorzenie oraz ich zakres.

TEZY

Ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania o "ulgach" w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, pozostawiając organom ocenę, w konkretnej sprawie, okoliczności uzasadniających zarówno rozłożenie na raty jak i umorzenie oraz ich zakres.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi PPUH "M.-B." s.c. w (...) na decyzję (...) Izby Skarbowej w O. Oddział Zamiejscowy w E. w przedmiocie podatków - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powołując się na art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz par. 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./.

16 września 1999 r. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe i Handlowe "M.-B." spółka cywilna I. i R. W. złożyli w Urzędzie Skarbowym w O. wniosek o:

- umorzenie kosztów egzekucyjnych z tytułu podatku od towarów i usług i podatku dochodowego od osób fizycznych /PIT-4/ w łącznej kwocie 1275,20 zł

- umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowej zapłaty zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie 7.907,50 złotych i

- rozłożenie na 12 rat miesięcznych spłatę zobowiązań podstawowych w łącznej kwocie 26.757,08 złotych, z tego:

- podatku VAT w kwocie 22.030,08 złotych,

- podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 4.727,00 złotych.

W jego uzasadnieniu powołano się na trudności finansowe spowodowane złą koniunkturą gospodarczą.

Urząd Skarbowy w O. oceniając zebrany materiał dowodowy w sprawie, decyzją (...) z 15 października 1999 r. odmówił:

- rozłożenia na raty podatku VAT w kwocie 22.030,08 złotych i podatku dochodowego od osób fizycznych według PIT-4 w kwocie 4.727,00 złotych,

- umorzenia odsetek od zaległego podatku VAT w kwocie 7.478,00 złotych,

- uznał za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia odsetek od podatku dochodowego od osób fizycznych według PIT-4 w kwocie 429,50 złotych.

Na decyzję Izby Skarbowej w O. z 24 stycznia 2000 r. (...) utrzymującą w mocy wymienioną decyzję Urzędu Skarbowego podtrzymując zarzuty odwołania złożono skargę, w której zarzucając naruszenie art. 67 par. 1 ustawy ordynacja podatkowa wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca podała, iż rozpoczęła działalność w kwietniu 1993 r. Spółka powstała na bazie Z. P. F. D. oddanego do użytku w 1997 r. wchodzącego w skład zlikwidowanego P. B. R. w M.

Przedmiotem działania spółki jest wykonywanie prefabrykatów dla budownictwa mieszkaniowego i przemysłowego, oraz usług laboratoryjnych. Zakład w którym prowadzono działalność gospodarczą, pomimo stosunkowo krótkiego okresu funkcjonowania był mocno zdewastowany, a ponadto stosowano w nim przestarzałe technologie i wymagał natychmiastowych remontów i modernizacji. Dobra koniunktura w budownictwie w latach 1993-1997 umożliwiła uzyskiwanie przez spółkę zysków i przeprowadzenie niezbędnych prac modernizacyjno-remontowych.

Załamanie gospodarcze, które nastąpiło w 1998 r. stanowiło przyczynę jej trudności finansowych.

Działania sanujące, które pochłonęły znaczne środki finansowe przeprowadzone w firmie nie dały spodziewanych rezultatów. Również zawarte postępowania układowe z właścicielami firmy nie poprawiły jej kondycji finansowej.

W ocenie skarżącej odmowa zastosowania ulgi spowoduje upadek firmy i utratę pracy przez ludzi w niej zatrudnionych.

Zwrócono uwagę, iż przysługujące należności od innych firm nie gwarantują z uwagi na ich kondycję finansową spłaty zadłużenia.

Celem państwa powinno być udzielanie pomocy małym firmom, gdyż ich likwidacja spowoduje spadek wpływów do Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W jej uzasadnieniu podała, że znajdujący zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 48 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa daje co prawda organom podatkowym możliwość rozkładania na raty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę jednakże w sytuacjach uzasadnionych wyłącznie ważnym interesem podatnika.

Również w art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa, ustawodawca stanowiąc ulgę w postaci umorzenia zaległości lub odsetek za zwłokę odwołał się do pojęcia ważnego interesu podatnika.

Ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania o "ulgach" w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, pozostawiając organom ocenę, w konkretnej sprawie, okoliczności uzasadniających zarówno rozłożenie na raty jak i umorzenie oraz ich zakres.

Na podstawie zebranych w sprawie materiałów i dowodów dokonano analizy wniosku podatnika, ze szczególnym uwzględnieniem jego stanu majątkowego, bieżącej sytuacji finansowej oraz możliwości spłaty zadłużenia.

Ustalono, iż spółka na dzień 07.10.1999 r. posiadała:

- majątek trwały na kwotę 82.078,67 złotych,

- zobowiązania na kwotę 816.196,98 złotych,

- należności na kwotę 944.469,44 złotych.

W ocenie Izby dane te wskazują iż spółka dysponuje znacznym majątkiem trwałym. Należności spółki przewyższają zobowiązania wobec innych podmiotów.

Analiza zebranych materiałów dawała podstawę do stwierdzenia, że sytuacja firmy nie ma charakteru wyjątkowego, gdyż podobna sytuacja dotyczy znacznej ilości podmiotów gospodarczych.

W sprawie nie wystąpiły zdarzenia o charakterze losowym.

Zasadą jest płacenie podatków a ich uszczuplenie nie jest do pogodzenia z interesem publicznym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zarzuty skargi uznać należy za nieuzasadnione.

Na wstępie należy stwierdzić, iż z żądania wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego "M.-B." s.c. wycofała się składając oświadczenie z 13 października 1999 r.

W związku z powyższym do rozstrzygnięcia pozostała sprawa umorzenia zaległości podatkowych oraz rozłożenia na raty spłaty zobowiązań podatkowych.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, do czego Sąd jest upoważniony z mocy art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należy stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie jest bezzasadna.

Będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w. rozpoznawanej sprawie - art. 48 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej który stanowi, że organ podatkowy, ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek może rozłożyć na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.

Użyte w tym przepisie przez ustawodawcę pojęcia nieostre oraz sformułowanie "może" stanowi, że decyzja w sprawie zapłaty podatku na raty jest decyzją uznaniową tzn. pozostawiającą organom podatkowym możliwość wyboru konsekwencji prawnej. Poza koniecznością wniosku o raty pochodzącego od podatnika oraz wykazania ważnego interesu podatnika wskazany przepis ani inne postanowienia Ordynacji podatkowej nie zawierają żadnych dodatkowych przesłanek, którymi organy podatkowe miałyby się kierować załatwiając sprawy tego rodzaju. Jeżeli zatem postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie to samo wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy i w jakim stopniu rozłożyć płatność podatku na raty, wobec braku dających się zobiektywizować kryteriów normatywnych, jest natury słusznościowej, który uchyla się spod kontroli Sądu. Podobny charakter ma art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.

Instytucja umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę jest przepisem o charakterze wyjątkowym, pozwala ona bowiem organom podatkowym umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki tylko w przypadkach wyjątkowych, uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Ocenę, czy takie przesłanki istnieją ustawodawca pozostawił organom podatkowym.

Ten uznaniowy charakter rozstrzygnięć nie przekreśla jednak zasady, że uznanie jest ograniczone w tym wypadku dyrektywami ustawowym i nakazującymi organom skarbowym rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia występowania lub braku w konkretnym wypadku ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, który uzasadniałby zastosowanie ulgi podatkowej jaką jest instytucja umorzenia zaległości podatkowych i odsetek oraz rozłożenia podatku na raty.

Trudności finansowe spowodowane załamaniem się rynku, czy też złą koniunkturą gospodarczą jak również kosztowne nakłady mające na celu poprawę zaplecza technicznego nie mogły skutkować obowiązkiem uwzględnienia przez organ podatkowy wniosku strony.

Również nie stanowi takiej podstawy stwierdzenie strony skarżącej, że celem Państwa powinno być udzielenie pomocy finansowej małym firmom, bowiem instytucja o której mowa w art. 48 i art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa nie ma celu udzielania pomocy finansowej.

Z tych względów stwierdzić należy, że organy podatkowe w sposób prawidłowy, zgodnie z zasada swobodnej a nie dowolnej oceny dowodów /art. 191 cyt. Ustawy oceniły, że sytuacja finansowa firmy nie nosi cech o charakterze wyjątkowym.

Podobne problemy, które dotyczą też strony skarżącej również nie omijają innych firm. Prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem, a ciężar jego poniesienia nie może być przenoszony na Skarb Państwa.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.