Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1170/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 225
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz M. Sp. z o.o. w R. kwotę 2797 zł (dwa tysiące siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. nakazuje zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz M. Sp. z o.o. w R. kwotę 103 zł (sto trzy złote) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego wpisanego do rejestru opłat sądowych pod pozycją [...] w dniu [...]r.; 4. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...].10.2002 r., SAD nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci [...]. W zgłoszeniu celnym - do którego załączono świadectwo pochodzenia towaru FORM A nr [...] z dnia [...].09.2002 r. wskazujące na [...] pochodzenie towaru – zadeklarowano konwencyjną stawkę celną – 9%.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją nr [...] z dnia [...].10.2002 r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie ustalenia wartości celnej i obliczył kwotę długu celnego z zastosowaniem wyższej wartości celnej.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją z [...].01.2003 r., nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ celny I instancji.

W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji certyfikatu pochodzenia FORM A nr [...] z dnia [...].09.2002 r., a następnie postanowieniem z dnia [...].09.2003 r. zawiesił postępowanie w sprawie, do czasu otrzymania wyniku weryfikacji świadectwa. W związku z brakiem odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny, właściwy w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., postanowieniem z dnia [...].04.2006 r. podjął z urzędu postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia [...].09.2003 r. i decyzją z [...].12.2006 r. nr [...] uznał zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...].10.2002 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego, zaś kwotę należności celnych obliczył z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej. Stronę obciążono również odsetkami wyrównawczymi.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż podstawą zmiany stawki celnej z konwencyjnej na autonomiczną był brak potwierdzenia przez organ wystawiający świadectwo ([...] władze celne), że dokument ten jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane. W związku z powyższym, zgodnie z § 20 a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851, z późn. zm.), załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia towaru FORM A nr [...] z dnia [...].09.2002 r. należało uznać za dokument nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru.

W odwołaniu z [...] grudnia 2006 r. (datowanym [...] grudnia 2006 r.) skarżąca zarzuciła naruszenie art. 210 § 4 i art. 234 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.) oraz art. 19 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117, z późn. zm.), wskazując jednocześnie, iż kwestionowanie autentyczności świadectwa pochodzenia towaru stanowiło naruszenie § 13 ww. rozporządzenie z uwagi na fakt, iż nie wyjaśniono jaka okoliczność wzbudziła wątpliwości organu.

Decyzją z [...].12.2007 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Warszawie nr [...] z dnia [...].12.2006 r. w części dotyczącej obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, w pozostałej zaś części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż warunkiem zastosowania stawki konwencyjnej jest przedłożenie tzw. "zwykłego" świadectwa pochodzenia, spełniającego wymogi określone w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Jednocześnie zauważono, że brak odpowiedzi władz weryfikujących dokument pochodzenia – w niniejszej sprawie [...] władz celnych – stanowi obligatoryjną przesłankę do przyjęcia, że świadectwo takie nie potwierdza pochodzenia towaru, nie spełnia bowiem wymogów określonych w § 13 ww. rozporządzenia.

Jednocześnie odnosząc się do przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi wskazano, iż strona nie miała wpływu na nie udzielenie odpowiedzi przez władze [...], które weryfikowały przedmiotowy dokument pochodzenia. Trudno mówić zatem o świadomym działaniu lub zaniechaniu strony stanowiącym przesłankę obciążenia zainteresowanej odsetkami wyrównawczymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...].12.2007 r., nr [...], skarżąca zarzuciła naruszenie m.in. przepisu art. 65 § 5 Kodeksu Celnego. Wyjaśniła, iż wobec mającego miejsce w dniu [...].10.2002 r. zgłoszenia celnego, termin do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie upłynął z dniem [...] października 2005 r., tj. z upływem trzyletniego terminu, wynikającego z ww. przepisu, zaś decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...].12.2006 r., uznająca przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej, wydana została po upływie trzyletniego terminu. Ponadto w ocenie skarżącej na bieg ww. terminu nie mogło mieć wpływu zawieszenie postępowania w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W niniejszej bowiem sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania w trybie ww. artykułu, gdyż weryfikacja certyfikatu pochodzenia nie stanowi zagadnienia wstępnego, którego rozpoznanie przez organ administracyjny lub sąd uzasadnia zawieszenie postępowania. Następnie skarżąca zauważyła, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca faktyczne doręczenie, skierowanego do [...] władz celnych, wniosku weryfikacyjnego.

Organ nieprawidłowo określił bowiem podmiot jak i adres podmiotu, do którego należało skierować wniosek o weryfikację świadectwa pochodzenia. Podniesiono również, iż Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił pełnomocnikowi zainteresowanej wglądu do akt sprawy wskazując, iż z uwagi na regulacje zawarte w Ordynacji podatkowej, po zakończeniu postępowania, stronie możliwość taka nie przysługuje.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Następnie, pismem z [...].06.2008 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, że przepisy prawa (§ 20 a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia), będące podstawą skierowania wniosku weryfikacyjnego, nie nakładają obowiązku przesyłania ww. dokumentu za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

W piśmie procesowym z [...].06.2008 r. skarżąca podniosła, iż w niniejszej sprawie brak jest dowodu potwierdzającego nadanie wniosku o weryfikację świadectwa pochodzenia do stosownych władz celnych oraz dokumentu wskazującego na doręczenie ww. wniosku organowi weryfikacyjnemu. W ocenie spółki uznanie świadectwa za nieprawidłowe - w przypadku braku odpowiedzi organu weryfikacyjnemu - może nastąpić pod warunkiem, że świadectwo to zostało organowi przedstawione. Brak dowodu skierowania świadectwa do weryfikacji, uniemożliwia uznanie go za nieprawidłowe do potwierdzenia pochodzenia towaru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 486/08 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że do zgłoszenia celnego skarżąca załączyła świadectwo pochodzenia mające potwierdzać [...] pochodzenie towaru i na tej podstawie dopuszczono towar do obrotu z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej. W wyniku weryfikacji przedmiotowego dokumentu, przeprowadzonej na podstawie § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia w zw. z art. 83 § 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny, wobec braku udzielenia odpowiedzi przez [...] władze celne, organ uznał świadectwo pochodzenia za nieprawidłowe do potwierdzenia pochodzenia towaru.

Zdaniem Sądu I instancji, brak odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny skierowany do [...] organów celnych wyczerpuje przesłanki § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., co tym samym wyklucza możliwość potwierdzenia pochodzenia towaru na podstawie przedmiotowego świadectwa i zastosowania konwencyjnej stawki celnej.

Sąd za bezzasadny uznał zarzut Spółki, iż organ nieprawidłowo określił podmiot, do którego należało zwrócić się z wnioskiem o weryfikację świadectwa pochodzenia i nie zbadał kwestii faktycznego doręczenia wniosku [...] władzom celnym. W aktach administracyjnych sprawy (k. 95) znajduje się kserokopia pisma polskich organów celnych, skierowanego do [...], zawierającego prośbę o weryfikację przedmiotowego świadectwa pochodzenia. Wskazany w piśmie adres - jak wynika z wyjaśnień Dyrektora Izby Celnej w W. - jest oficjalnym adresem [...] instytucji celnej właściwej w sprawie weryfikacji dowodów pochodzenia, zaś informacja o wskazanym wyżej adresie przekazana została polskim organom celnym przez władze celne [...]. W świetle powyższego skarżąca nie może skutecznie wywodzić, że organ celny nieprawidłowo ustalił zarówno podmiot jak i adres podmiotu, do którego winien zwrócić się z wnioskiem dot. sprawdzenia autentyczności oraz wiarygodności dowodu pochodzenia towaru. Ponadto Spółka nie wskazała argumentów na poparcie twierdzenia, iż adres podmiotu, do którego skierowano prośbę o weryfikację, był nieaktualny na dzień wysłania wniosku. Nie było zatem podstaw do podjęcia przez organ kroków mających na celu weryfikację adresu [...] organów celnych.

Sąd I instancji stwierdził, że nie może stanowić skutecznego zarzutu brak dowodu potwierdzającego doręczenie [...] władzom celnym pisma z wnioskiem o weryfikację świadectwa pochodzenia. Sąd wskazał, iż podstawę prawną weryfikacji dowodu pochodzenia towaru stanowi § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. Z treści powołanego przepisu nie wynika obowiązek przesyłania wniosków o weryfikację za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, to jest obowiązek udokumentowania doręczenia wniosku stosownym władzom. Brak zwrotnego potwierdzenia odbioru, czy też brak potwierdzenia nadania przesyłki nie oznacza, iż wniosku weryfikacyjnego w ogóle nie wysłano. Nie można twierdzić, iż nie uzyskanie udokumentowania stanowi naruszenie przepisu, a brak udzielenia odpowiedzi od organu państwa obcego przesądza o nie doręczeniu wniosku weryfikacyjnego.

Sąd wskazał, że postępowanie weryfikacyjne toczy się poza granicami Polski w ramach łączącego polskie i zagraniczne władze celne stosunku celno-prawnego i nie ma charakteru postępowania administracyjnego. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie doręczeń i skutków prawnych doręczenia.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut skarżącej, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie było bezpodstawne, bowiem weryfikacja świadectwa pochodzenia towaru nie może stanowić zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania wymagającego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Wobec uzasadnionych wątpliwości organu celnego, dotyczących wiarygodności świadectwa pochodzenia, organ nie miał możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii autentyczności przedmiotowego świadectwa. Zatem odpowiedź (lub jej brak) [...] organów celnych miała bezpośredni i ścisły związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Skoro weryfikacja pochodzenia towaru warunkowała wydanie decyzji, nie sposób odmówić jej przymiotu zagadnienia wstępnego. Biorąc zatem pod uwagę, iż w niniejszym przypadku rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione było od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ ([...] organy celne), Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. słusznie postanowił o zawieszeniu postępowania.

M. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a." Spółka zarzuciła błędną wykładnię § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, polegającą na przyjęciu, że organ celny dokonał sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów, oraz że skierował świadectwo pochodzenia towarów do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo.

Podniosła, że w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów należy skierować je do weryfikacji do organu, który je wystawił. Natomiast uznanie, że dokument jest nieprawidłowy, jest możliwe po upływie 10 miesięcy od daty wysłania wniosku. Skarżąca wskazała, że § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. nie zawiera literalnie określonego obowiązku posiadania potwierdzenia doręczenia wystąpienia organowi, który wystawił zakwestionowane świadectwo pochodzenia. W ocenie skarżącej, wskazany przepis nie musi nakładać na organy celne takiego obowiązku, albowiem z ogólnych zasad postępowania wynika, iż organ administracji publicznej (w tym organ celny) obowiązany jest do udokumentowania podjętych czynności. W przedmiotowym postępowaniu organ administracji nie wykazał faktu wystąpienia ze stosownym wnioskiem do organu, który wystawił świadectwo pochodzenia towaru.

W ocenie autora skargi kasacyjnej stanowisko Sądu I instancji, iż brak jakiegokolwiek dowodu w tym zakresie nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że organ dopełnił ciążącego na nim obowiązku, prowadzi do wniosku, że organy celne nie muszą w żaden sposób dokumentować podejmowanych działań, a w toku postępowania przed sądem administracyjnym dowody z dokumentów mogą być dowolnie zastąpione nawet gołosłownym oświadczeniem urzędnika, także w sytuacji, gdy strona zakwestionuje podjęcie czynności. Przyjęcie takiej interpretacji prowadzi do naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa).

Zdaniem kasatora, w celu udokumentowania czynności polegających na przeprowadzeniu procedury weryfikacji świadectwa pochodzenia towarów, organ celny musi posiadać co najmniej potwierdzenie wysłania przesyłki na właściwy adres. Powyższe wynika z treści § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., który nakazuje obliczać 10 miesięczny termin od dnia wysłania wniosku. W ocenie skarżącej, w razie nieprzeprowadzenia procedury weryfikacyjnej brak jest podstaw do uznania świadectwa pochodzenia za nieprawidłowe, a wobec braku jakiegokolwiek dowodu wystąpienia do właściwych organów [...] z wnioskiem o weryfikację świadectwa (jak i brakiem dowodu jego doręczenia oraz skierowania na prawidłowy adres), brak jest podstaw do zastosowania rozwiązania, o którym mowa w ust. 2 § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I GSK 1012/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone orzeczenie za dotknięte wadą, która nie pozwala na kontrolę kasacyjną tego orzeczenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Spółka trafnie wskazała w skardze kasacyjnej na brak w aktach sprawy dowodu wystąpienia w określonej dacie z wnioskiem do właściwych władz weryfikujących dokument pochodzenia towaru, a tym samym nieprzeprowadzenie kontroli działania organu w omawianym zakresie. Podnoszona przez organ celny bierność organu państwa eksportera mogła być bowiem wynikiem jego zaniechania albo tego, że wniosek polskiego organu celnego w ogóle nie dotarł do właściwego organu. Przepis art. § 20a ust. 2 rozporządzenia z 15 października 1997 r. uzależnia możliwość uznania dokumentu za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru m.in. od braku odpowiedzi na wniosek o weryfikację, z czym wiąże się prawidłowe wystąpienie z zapytaniem.

Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych prawem, co uniemożliwiło przeprowadzenie jego procesowej kontroli. Tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce, i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Orzeczenie sądu powinno być skonstruowane w sposób, który pozwoliłby na prześledzenie toku rozumowania nie w celu kontroli słuszności oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, gdyż sąd w procesie orzekania jest niezawisły, ale samej prawidłowości tego rozumowania, zasadności uznania, że organy celne dokonały prawidłowej weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru, w konsekwencji prawidłowej wykładni cyt. przepisu art. 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Stosownie natomiast do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie. Rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt l GSK 1012/08 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej Spółki M..

Wskazać należy, że zgodnie z § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobów jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Użycie przez ustawodawcę pojęć "weryfikacja" i "organ" należy - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem - rozpatrywać w kontekście § 13 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, z którego wynika, że "organ" wystawiający świadectwo pochodzenia nie zawsze jest organem celnym i niekoniecznie organem administracji publicznej państwa obcego, któremu można przypisać kompetencje do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawach celnych.

Z tej też przyczyny dotyczące autentyczności świadectw pochodzenia pochodzące z państwa obcego pisma nie są z założenia wynikiem prowadzonego za granicą w całości lub części postępowania administracyjnego, do którego należałoby odnosić pojęcie "weryfikacja" (v. wyrok NSA z 5 lutego 2009 r., I GSK 254/08, LEX nr 478553).

Sprawdzenie autentyczności świadectwa pochodzenia w drodze przedstawienia odpowiedniego pytania podmiotowi działającemu na terenie państwa eksportera stanowi czynność o charakterze dowodowym, podobnie jak pozyskiwanie różnego rodzaju informacji, przy czym wyniki sprawdzenia danego świadectwa mogą być przedmiotem odrębnej oceny i dodatkowej weryfikacji przez polskie organy celne. Dla uznania przeprowadzonej weryfikacji za odpowiadającą powołanemu przepisowi niezbędne jest zatem skierowanie świadectwa pochodzenia towaru do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Natomiast uznanie, że dokument jest nieprawidłowy uzależnione jest od bezskutecznego upływu 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku.

Podkreślić należy, że § 20a rozporządzenia RM nie zawiera w swej treści literalnie określonego obowiązku posiadania potwierdzenia doręczenia zapytania organowi, który wystawił weryfikowane świadectwo pochodzenia, zawiera jednak wymóg udokumentowania faktu tego wystąpienia dla prawidłowego obliczenia 10-miesięcznego terminu "od dnia wysłania wniosku o weryfikację". W postępowaniu celnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie za pomocą takiego, a nie innego środka dowodowego, niemniej jednak rządząca postępowaniem celnym zasada oficjalności (art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 i 181 Ordynacji podatkowej) wymaga, aby w toku postępowania organy celne podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w tym dopuszczały dowód służący ustaleniu prawdy obiektywnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt l GSK 1012/08 stwierdził, iż brak możliwości wykazania stosownym dokumentem faktu wystąpienia o weryfikację świadectwa pochodzenia nie stoi na przeszkodzie wykazania tego innym środkiem dowodowym, stosownie do treści art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej. Poprzestanie na oświadczeniu urzędnika, co do faktu wystąpienia z wnioskiem w dacie poprzedzającej okres 10-miesięcy, narusza podstawowe zasady postępowania celnego, w tym zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów celnych, szczególnie w sytuacji, gdy strona kwestionuje sam fakt podjęcia czynności, jak również wykazuje, iż adresat zapytania nie wystawiał weryfikowanego świadectwa pochodzenia. Ponieważ organy celne orzekają niejako we własnej sprawie, to zaufanie mogą budzić tylko takie działania tych organów, które nie będą miały charakteru jednokierunkowo profiskalnego. Działania organów obu instancji powinny prowadzić importera do przekonania, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu.

Podkreślić należy, że w aktach sprawy brak jest dowodu wystąpienia w określonej dacie z wnioskiem do właściwych władz weryfikujących dokument pochodzenia towaru. Brak ww. dowodu prowadzi do powstania wątpliwości, czy bierność organu państwa eksportera wynika z jego zaniechania czy też z tego, że wniosek polskiego organu celnego w ogóle nie dotarł do właściwego organu. Wskazać należy, że § 20a ust. 2 rozporządzenia z 15 października 1997 r. uzależnia możliwość uznania dokumentu za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru m.in. od braku odpowiedzi na wniosek o weryfikację, z czym wiąże się prawidłowe wystąpienie z zapytaniem.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., przy czym z uwagi na nadpłacenie przez skarżącą należnego wpisu o kwotę 103 zł, zarządzono zwrot tej kwoty z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 225 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi zwraca się stronie z urzędu na jej koszt.