Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 205/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 pkt 4, ust. 2, ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 1 ust. 2
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) WSA Anna Strzelec Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] grudnia 2018 r. (nr [...]) o wymierzeniu "E. " Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. G. kary pieniężnej w kwocie 2.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym.

Podstawę powyższych rozstrzygnięć stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] października 2018 r. na przejściu granicznym w H. poddano kontroli pojazd członowy złożony z dwuosiowego ciągnika samochodowego Volvo (nr rej. [...]) oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej (nr rej. [...]). Kierujący pojazdem wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy w imieniu "E." Spółki z o.o. w P. G.. Pojazdem przewożony był kombajn zbożowy wraz z hederem o łącznej masie 14.157 kg. W wyniku dynamicznego ważenia stwierdzono przekroczenie nacisku trzeciej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna oś składowa jest osią napędową, a druga osią nienapędową (gdzie odległość pomiędzy osiami składowymi wynosi 1,31 m) o 600 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6,32%, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 9,5 tony). Natomiast wyniki pomiarów parametrów zewnętrznych pojazdu opisane w pkt 5c protokołu wskazały na przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu członowego o 2,38 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,42%). Z kontroli sporządzono protokół nr [...] z dnia [...] października 2018 r., w którym odnotowano powyższe wyniki. Nie stwierdzono natomiast nieprawidłowości w przypadku szerokości pojazdu.

Kierujący pojazdem okazał do kontroli ważne zezwolenie kategorii VI na przejazd pojazdu nienormatywnego. Jednakże z wyników kontroli wynikało, że transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ. Kierowca nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie upoważnionego do kontroli funkcjonariusza służby celno-skarbowej zezwolenia kategorii VII na przejazd kontrolowanego pojazdu nienormatywnego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego o numerach rejestracyjnych [...] [...] bez zezwolenia kategorii VII określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Spółki Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy w całości decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrolowanym pojazdem wykonywany był międzynarodowy transport drogowy. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych przewidzianych przepisami prawa wartości w zakresie nacisku na oś składową pojazdu członowego o 600 kg (o 6,32%), a także dopuszczalnej długości pojazdu o 238 cm (o 14,42%).

Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały szczegółowo w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022, z późn. zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 tego rozporządzenia, długość pojazdu członowego nie może przekraczać 16,50 m, szerokość 2,55 m lub 2,60 m (w przypadku pojazdu, który przeznaczony jest do przewozu towarów w określonej temperaturze), a wysokość 4 m. Według § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy nie może przekraczać 40 ton. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Zgodnie natomiast z § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi pojazdów silnikowych, w której jedna oś składowa jest osią napędową, a druga osią nienapędową, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30Organ odwoławczy stwierdził, że z obowiązujących przepisów wynika, że ciągnik z naczepą stanowiący zespół pojazdów posiadający łącznie 5 osi, którego nacisk osi trzeciej będącej składową grupy dwóch osi wynosił 10.100 kg (przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 9,5 t na jedną oś), a długość wynosiła 18,88 m przy dopuszczalnej wartości 16,50 m, był pojazdem nienormatywnym według definicji zawartej w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym. Dlatego podstawą nałożenia na przewoźnika w niniejszej sprawie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii VII. Kwalifikacja naruszenia do art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b) Prawa o ruchu drogowym wynikała z przekroczenia wymiarów pojazdu o więcej niż 10% i mniej niż 20%, to jest długości o 14,42%, co zawarto w protokole kontroli nr [...] w pozycji 5c.Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu skarżącej, że w trakcie kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii VI. Zwrócono uwagę, że przewożony ładunek był bez wątpienia ładunkiem podzielnym. W jego skład wchodziły co najmniej dwa elementy: kombajn zbożowy o masie brutto 11.966 kg i heder zbożowy o masie brutto 2.191 kg, natomiast wg dokumentu TIR [...] opakowań było łącznie 7. Warunek określony w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym uniemożliwia skuteczne posługiwanie się zezwoleniem kategorii od III-VII, gdyż jest ono ważne wyłącznie do przewozu ładunku niepodzielnego. Dlatego fakt przewożenia ładunku podzielnego automatycznie wykluczał możliwość uzyskania takiego zezwolenia. Niezależnie zatem od posiadania przez kierującego pojazdem zezwolenia kategorii VI, okolicznością wykluczającą skuteczność powołania się na posiadanie odpowiedniego zezwolenia był fakt, że pojazdem przewożony był ładunek podzielny. Przewóz ładunku podzielnego przez pojazd nienormatywny o nacisku osi większym od dopuszczalnego i wymiarach zewnętrznych większych od dopuszczalnych nie jest zaś dozwolony po drogach publicznych.W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca "E. " Spółka z o.o. zaskarżyła powyższą decyzję w całości.Zaskarżonej decyzji zarzuciła:I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a to:1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli, w szczególności:a) brak zbadania przewożonego ładunku, w tym możliwości jego podziału na mniejsze ładunki i ich rozmiarów po takim podziale, co skutkowało przyjęciem, że przewożony ładunek jest ładunkiem podzielnym, a co z kolei skutkowało tym, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. uznał, że posiadane przez stronę skarżącą zezwolenie na przewóz kategorii VI nie znajduje zastosowania i na to zezwolenie strona skarżąca nie może się powoływać;b) brak wyjaśnienia czy strona w jakikolwiek sposób przyczyniła się do powstania ewentualnych naruszeń;c) brak uwzględnienia warunków przewozu zawartych w zezwoleniu kategorii VI wydanym na rzecz strony skarżącej, które to zezwolenie było w posiadaniu kierowcy realizującego przedmiotowy przewóz podczas kontroli;d) brak wyjaśnienia, czy oś nr 2 i oś nr 3 w kontrolowanym pojeździe marki Volvo są osiami pojedynczymi, czy też stanowią grupę osi w rozumieniu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia;2) art. 8 k.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;II. naruszenie przepisów prawa materialnego:a) art. 140aa ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy strona skarżąca posiadała zezwolenie kategorii VI na przewóz, które zostało okazane podczas kontroli;b) art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie;c) art. 2 pkt 35b Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie strona skarżąca przewoziła ładunek podzielny;d) art. 64d Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie strona skarżąca powinna uzyskać zezwolenie kategorii VII.W oparciu tak sformułowane zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi, że nie zbadał, czy przewożony kombajn oraz heder w momencie kiedy znajdowały się na naczepie były ładunkami niepodzielnymi, w jakim momencie kombajn oraz heder stałby się ładunkiem niepodzielnym oraz jaki byłby rozmiar każdego z tych urządzeń w momencie uzyskania statusu ładunku niepodzielnego w rozumieniu art. 2 pkt 35b Prawa o ruchu drogowym. Skarżąca podkreśliła, że podczas załadunku kombajn oraz heder zostały pozbawione wszelkich zbędnych elementów, które zwiększały ich rozmiar (między innymi kół, które znajdowały się m.in. w 7 paczkach), a i tak po takich zabiegach szerokość tych urządzeń wynosiła zmierzone podczas kontroli 302 cm. Istotne jest również to, że nie było możliwości innego umieszczenia kombajnu, ponieważ jego długość wynosiła więcej niż 300 cm. Jedyne elementy, które mogą zostać zdemontowane to heder oraz koła, co zostało w tym konkretnym przewozie zrobione, stąd elementy te znajdowały się w 7 paczkach na samochodzie.Zarzucono również organowi, że nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy w kontrolowanym pojeździe marki Volvo oś nr 2 i 3 stanowią dwie osie pojedyncze, czy też stanowią grupę osi. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie, że jest to grupa osi, przy czym brak uzasadnienia takiego stanowiska w decyzji, w szczególności organ nie odwołał się do badania technicznego tego pojazdu, lecz do ogólnych wiadomości zaczerpniętych ze strony internetowej firmy Volvo oraz definicji zawartych w słowniku języka polskiego. W przypadku uznania osi nr 3, która jest osią napędową, za oś pojedynczą, to zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalny nacisk na tę oś wynosi 11,5 t. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekroczyć w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 – 11,5 tony.W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w sprawie dotychczasowe stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:Wniesiona przez skarżącą Spółkę skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadami prawnymi, które uzasadniałyby ich uchylenie, bądź też stwierdzenie ich nieważności.Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem kontroli tej działalności pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega to, czy zaskarżony akt organu odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie było obciążone wadami prawnymi uzasadniającymi uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie nieważności takiego aktu.Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII określonego przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym.W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że pojazd należący do skarżącej miał następujące wymiary zewnętrzne wraz z ładunkiem: długość – 18,88 m, wysokość – 3,92 m, szerokość – 3,00 m. Dopuszczalne zaś przepisami prawa wskazane parametry wynosiły: długość – 16,50 m, wysokość – 4 m, szerokość – 2,55 m. Oznacza to, że w wyniku pomiaru wymiarów zewnętrznych pojazdu stwierdzono przekroczenie długości pojazdu o 238 cm, to jest o 14,42%. Pomiarów tych dokonano w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 24 października 2018 r. przy wyjeździe pojazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wyniki tych pomiarów zostały utrwalone w protokole kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nr [...]. Wyniki tych pomiarów nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane.Materialnoprawną podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "p.r.d."). Stosownie do art. 140aa ust. 1 tej ustawy, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli (...) naczelnik urzędu celno-skarbowego (art. 140aa ust. 2 ustawy).Przepis art. 1 ust. 1 p.r.d. określa min. zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu (pkt 1), zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie (pkt 2), jak również zasady i warunki kontroli ruchu drogowego (pkt 4).Z kolei przepis art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 – dalej jako "u.t.d."), stanowi o uprawnieniu do wydawania decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenia przepisów z zakresu przewozów drogowych przez organy uprawnione do kontroli warunków lub obowiązków przewozu drogowego. Co do zasady, każdy z organów uprawnionych do kontroli na mocy art. 89 ust. 1 u.t.d. posiada kompetencje do nałożenia kary pieniężnej za poszczególne naruszenia określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 93 ust. 1 u.t.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, art. 92d oraz art. 92e, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z uwzględnieniem ust. 4-6. Natomiast z treści art. 89 ust. 1 u.t.d. wynika, że do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, oraz warunków w nich określonych (...) uprawnieni są m.in. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej.Z przepisu art. 1 ust. 1 u.t.d. wynika, że ustawa określa zasady podejmowania i wykonywania m.in. krajowego transportu drogowego i międzynarodowego transportu drogowego (pkt 1 i 2) oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: a) podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, b) kierowców, c) osób zarządzających transportem, d) innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (ust. 2 pkt 2).W świetle takich regulacji, w razie stwierdzenia określonych nieprawidłowości i naruszenia przepisów którejkolwiek z obu powyższych ustaw, wydawane są dwie odrębne decyzje, jedna – na podstawie ustawy o transporcie drogowym, druga – na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym.Jak już wskazano, przedmiotem zaskarżonej decyzji w tej sprawie jest kara pieniężna za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Definicja legalna pojazdu nienormatywnego zawarta jest w art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, przez pojazd nienormatywny rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że przepisy o drogach publicznych określające dopuszczalne naciski osi pojazdu, do których odwołano się w definicji pojazdu nienormatywnego zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d., to zarówno przepisy ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068, z późn. zm.), jak i przepisy dotyczące dróg, zamieszczone w ustawie – Prawo o ruchu drogowym i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. Podkreśla się, że w art. 2 pkt 35a p.r.d. mowa o przepisach o drogach publicznych, a nie przepisach ustawy o drogach publicznych. Stanowi to odesłanie zakresowo szersze niż odesłanie wyłącznie do ustawy o drogach publicznych (zob. przykł. wyroki NSA: z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2003/16 i sygn. akt II GSK 2489/16; z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2346/16 i sygn. akt II GSK 100/17; z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2932/16; z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3470/16; z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 878/17; z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1023/17 oraz z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1093/17).W sprawie niniejszej – w świetle ustalonych faktów – zastosowanie miały zatem przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Mowa o rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie wykonawcze" albo "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d., które określa m.in. wymiary, dopuszczalne naciski osi oraz dopuszczalną masę całkowitą pojazdu.Wskazane rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L z dnia 17 września 1996 r. Nr 235, str. 59 – dalej jako "dyrektywa 96/53WE"). Przepis art. 1 ust. 2 tej dyrektywy stanowi, że wszelkie wartości wymienione w załączniku I odnoszące się do ciężarów (a więc również dopuszczalne maksymalne naciski osi wielokrotnych), obowiązują jako normy transportowe i dlatego odnoszą się do warunków załadunku, a nie do norm produkcji, które zostaną określone w późniejszej dyrektywie. W pojęciu norm transportowych odnoszących się do warunków załadunku mieszczą się niewątpliwie maksymalne dopuszczalne normy nacisku osi pojazdu wykonującego przejazd drogowy (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1093/17).Wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo zastosował w rozpoznawanej sprawie przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 grudnia 2002 r., określającego dopuszczalne wymiary pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego, dopuszczalna długość pojazdu członowego wynosi 16,50 m, szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m (§ 2 ust. 2), natomiast wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m (§ 2 ust. 4).Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały również w przepisie art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d., ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm.Wyjaśnić w tym miejscu również należy, że przez pojazd członowy rozumie się zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą (art. 2 pkt 35 p.r.d.). Kontrolowany pojazd właśnie taki zespół stanowił.Według § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi pojazdów silnikowych, w której jedna oś składowa jest osią napędową, a druga osią nienapędową, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30Zgodnie z art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii VII z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. W świetle zatem właśnie tego unormowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, posiadanie przez skarżącą zezwolenia kategorii VI nie dawało podstawy do wyłączenia jej odpowiedzialności, bowiem parametry pojazdu wykraczały poza to zezwolenie, przy uwzględnieniu zarówno nacisków osi jaki i wymiarów pojazdu.Zgodnie z Lp. 7 załącznika Nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII wydawane jest na przejazd po drogach publicznych dla tych pojazdów:a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.Według art. 64 ust. 4 p.r.d., kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I.Do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru, co wynika wprost z definicji legalnej zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d.Według zaś art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w przypadku braku zezwolenia kategorii VII ustala się w wysokości:a) 500 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,b) 2000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,c) 15 000 zł – w pozostałych przypadkach.Odnosząc powyżej przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należało w konsekwencji stwierdzić, że prawidłowo organ uznał, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Dopuszczalna długość pojazdu wynosiła 16,50 m, a stwierdzona w trakcie kontroli – 18,88 m. Dopuszczalna długość pojazdu została zatem przekroczona o 238 cm, co stanowiło 14,42%.Dlatego w pełni prawidłowe było stanowisko organu, że tak określone wymiary pojazdu nakazywały zakwalifikowanie go jako pojazdu nienormatywnego w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stwierdzone zaś przekroczenie wymiarów pojazdu, utrwalone w protokołach kontroli z dnia [...] października 2018 r., przy uwzględnieniu przekroczenia również nacisku jednej z osi pojazdu o 600 kg – uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł.Zgodzić należało się także ze stanowiskiem organów, że w sprawie nie zachodziły okoliczności wskazane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Powołany przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.Odnosząc się do tej kwestii wyjaśnić można, że odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny i niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie zwrócił uwagę organ, że skarżąca jako profesjonalny przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe obowiązana była tak zorganizować pracę, by wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Jej obowiązkiem było sprawdzenie, czy przewożony ładunek nie powoduje przekroczenia wymiarów zewnętrznych i wystąpienie o właściwe zezwolenie. Jest to zwykła staranność, jakiej można wymagać od osoby zawodowo trudniącej się przewozem ponadnormatywnych ładunków z użyciem pojazdów o parametrach przekraczających dopuszczalne dla danego typu pojazdów. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia.Organ dokonał pomiarów w sposób należyty, które jednoznacznie wykazały przekroczenie określonych parametrów. Całkowicie nieuzasadniony okazał się więc zarzut oparcia rozstrzygnięcia na wybranych dowodach i przekroczenia przez organ granic swobodnej oceny dowodów. Kierowca skarżącej nie okazał do kontroli wymaganego zezwolenia kategorii VII obejmującego pojazd, którym wykonywany był przewóz. Dla należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie było zatem konieczne żadne dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały bowiem przez organ wyjaśnione, według obowiązujących reguł proceduralnych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).W konsekwencji to, że pojazd skarżącej spełniał wymagania określone w ramach zezwolenia kategorii VI w zakresie wymiarów, nie zwalniało skarżącej z obowiązku zachowania wymogów technicznych pojazdu przewidzianych przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dotyczących również dopuszczalnych nacisków osi w grupie osi. Z uwagi na to, że przy przekroczeniu nacisku jednej z osi także pomiar długości przekroczył dopuszczalną wielkość o 14,42%, karę pieniężną ustalono prawidłowo na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) p.r.d. Organ niewadliwie ustalił zatem stan faktyczny sprawy, przeprowadził niezbędne w sprawie postępowanie, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, o czym była mowa wyżej, że skarżąca Spółka dopuściła się naruszenia przepisów dotyczących ruchu pojazdów nienormatywnych, wykonując przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Ubocznie należy też zwrócić uwagę, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze, podzielność przewożonego ładunku nie była w ogóle dyskusyjna wobec tego, że sama strona przewożony ładunek uczyniła ładunkiem podzielnym.Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Organ odwoławczy stwierdził, że z obowiązujących przepisów wynika, że ciągnik z naczepą stanowiący zespół pojazdów posiadający łącznie 5 osi, którego nacisk osi trzeciej będącej składową grupy dwóch osi wynosił 10.100 kg (przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 9,5 t na jedną oś), a długość wynosiła 18,88 m przy dopuszczalnej wartości 16,50 m, był pojazdem nienormatywnym według definicji zawartej w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym. Dlatego podstawą nałożenia na przewoźnika w niniejszej sprawie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii VII. Kwalifikacja naruszenia do art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b) Prawa o ruchu drogowym wynikała z przekroczenia wymiarów pojazdu o więcej niż 10% i mniej niż 20%, to jest długości o 14,42%, co zawarto w protokole kontroli nr [...] w pozycji 5c.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu skarżącej, że w trakcie kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii VI. Zwrócono uwagę, że przewożony ładunek był bez wątpienia ładunkiem podzielnym. W jego skład wchodziły co najmniej dwa elementy: kombajn zbożowy o masie brutto 11.966 kg i heder zbożowy o masie brutto 2.191 kg, natomiast wg dokumentu TIR [...] opakowań było łącznie 7. Warunek określony w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym uniemożliwia skuteczne posługiwanie się zezwoleniem kategorii od III-VII, gdyż jest ono ważne wyłącznie do przewozu ładunku niepodzielnego. Dlatego fakt przewożenia ładunku podzielnego automatycznie wykluczał możliwość uzyskania takiego zezwolenia. Niezależnie zatem od posiadania przez kierującego pojazdem zezwolenia kategorii VI, okolicznością wykluczającą skuteczność powołania się na posiadanie odpowiedniego zezwolenia był fakt, że pojazdem przewożony był ładunek podzielny. Przewóz ładunku podzielnego przez pojazd nienormatywny o nacisku osi większym od dopuszczalnego i wymiarach zewnętrznych większych od dopuszczalnych nie jest zaś dozwolony po drogach publicznych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca "E. " Spółka z o.o. zaskarżyła powyższą decyzję w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a to:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli, w szczególności:

a) brak zbadania przewożonego ładunku, w tym możliwości jego podziału na mniejsze ładunki i ich rozmiarów po takim podziale, co skutkowało przyjęciem, że przewożony ładunek jest ładunkiem podzielnym, a co z kolei skutkowało tym, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. uznał, że posiadane przez stronę skarżącą zezwolenie na przewóz kategorii VI nie znajduje zastosowania i na to zezwolenie strona skarżąca nie może się powoływać;

b) brak wyjaśnienia czy strona w jakikolwiek sposób przyczyniła się do powstania ewentualnych naruszeń;

c) brak uwzględnienia warunków przewozu zawartych w zezwoleniu kategorii VI wydanym na rzecz strony skarżącej, które to zezwolenie było w posiadaniu kierowcy realizującego przedmiotowy przewóz podczas kontroli;

d) brak wyjaśnienia, czy oś nr 2 i oś nr 3 w kontrolowanym pojeździe marki Volvo są osiami pojedynczymi, czy też stanowią grupę osi w rozumieniu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia;

2) art. 8 k.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 140aa ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy strona skarżąca posiadała zezwolenie kategorii VI na przewóz, które zostało okazane podczas kontroli;

b) art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie;

c) art. 2 pkt 35b Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie strona skarżąca przewoziła ładunek podzielny;

d) art. 64d Prawa o ruchu drogowym, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie strona skarżąca powinna uzyskać zezwolenie kategorii VII.

W oparciu tak sformułowane zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi, że nie zbadał, czy przewożony kombajn oraz heder w momencie kiedy znajdowały się na naczepie były ładunkami niepodzielnymi, w jakim momencie kombajn oraz heder stałby się ładunkiem niepodzielnym oraz jaki byłby rozmiar każdego z tych urządzeń w momencie uzyskania statusu ładunku niepodzielnego w rozumieniu art. 2 pkt 35b Prawa o ruchu drogowym. Skarżąca podkreśliła, że podczas załadunku kombajn oraz heder zostały pozbawione wszelkich zbędnych elementów, które zwiększały ich rozmiar (między innymi kół, które znajdowały się m.in. w 7 paczkach), a i tak po takich zabiegach szerokość tych urządzeń wynosiła zmierzone podczas kontroli 302 cm. Istotne jest również to, że nie było możliwości innego umieszczenia kombajnu, ponieważ jego długość wynosiła więcej niż 300 cm. Jedyne elementy, które mogą zostać zdemontowane to heder oraz koła, co zostało w tym konkretnym przewozie zrobione, stąd elementy te znajdowały się w 7 paczkach na samochodzie.

Zarzucono również organowi, że nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy w kontrolowanym pojeździe marki Volvo oś nr 2 i 3 stanowią dwie osie pojedyncze, czy też stanowią grupę osi. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie, że jest to grupa osi, przy czym brak uzasadnienia takiego stanowiska w decyzji, w szczególności organ nie odwołał się do badania technicznego tego pojazdu, lecz do ogólnych wiadomości zaczerpniętych ze strony internetowej firmy Volvo oraz definicji zawartych w słowniku języka polskiego. W przypadku uznania osi nr 3, która jest osią napędową, za oś pojedynczą, to zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalny nacisk na tę oś wynosi 11,5 t. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekroczyć w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14 – 11,5 tony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w sprawie dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wniesiona przez skarżącą Spółkę skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadami prawnymi, które uzasadniałyby ich uchylenie, bądź też stwierdzenie ich nieważności.

Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a zatem kontroli tej działalności pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega to, czy zaskarżony akt organu odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie było obciążone wadami prawnymi uzasadniającymi uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie nieważności takiego aktu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII określonego przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że pojazd należący do skarżącej miał następujące wymiary zewnętrzne wraz z ładunkiem: długość – 18,88 m, wysokość – 3,92 m, szerokość – 3,00 m. Dopuszczalne zaś przepisami prawa wskazane parametry wynosiły: długość – 16,50 m, wysokość – 4 m, szerokość – 2,55 m. Oznacza to, że w wyniku pomiaru wymiarów zewnętrznych pojazdu stwierdzono przekroczenie długości pojazdu o 238 cm, to jest o 14,42%. Pomiarów tych dokonano w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 24 października 2018 r. przy wyjeździe pojazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wyniki tych pomiarów zostały utrwalone w protokole kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nr [...]. Wyniki tych pomiarów nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane.

Materialnoprawną podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "p.r.d."). Stosownie do art. 140aa ust. 1 tej ustawy, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli (...) naczelnik urzędu celno-skarbowego (art. 140aa ust. 2 ustawy).

Przepis art. 1 ust. 1 p.r.d. określa min. zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu (pkt 1), zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie (pkt 2), jak również zasady i warunki kontroli ruchu drogowego (pkt 4).

Z kolei przepis art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 – dalej jako "u.t.d."), stanowi o uprawnieniu do wydawania decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenia przepisów z zakresu przewozów drogowych przez organy uprawnione do kontroli warunków lub obowiązków przewozu drogowego. Co do zasady, każdy z organów uprawnionych do kontroli na mocy art. 89 ust. 1 u.t.d. posiada kompetencje do nałożenia kary pieniężnej za poszczególne naruszenia określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 93 ust. 1 u.t.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, art. 92d oraz art. 92e, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z uwzględnieniem ust. 4-6. Natomiast z treści art. 89 ust. 1 u.t.d. wynika, że do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, oraz warunków w nich określonych (...) uprawnieni są m.in. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej.

Z przepisu art. 1 ust. 1 u.t.d. wynika, że ustawa określa zasady podejmowania i wykonywania m.in. krajowego transportu drogowego i międzynarodowego transportu drogowego (pkt 1 i 2) oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: a) podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, b) kierowców, c) osób zarządzających transportem, d) innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (ust. 2 pkt 2).

W świetle takich regulacji, w razie stwierdzenia określonych nieprawidłowości i naruszenia przepisów którejkolwiek z obu powyższych ustaw, wydawane są dwie odrębne decyzje, jedna – na podstawie ustawy o transporcie drogowym, druga – na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Jak już wskazano, przedmiotem zaskarżonej decyzji w tej sprawie jest kara pieniężna za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Definicja legalna pojazdu nienormatywnego zawarta jest w art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, przez pojazd nienormatywny rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że przepisy o drogach publicznych określające dopuszczalne naciski osi pojazdu, do których odwołano się w definicji pojazdu nienormatywnego zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d., to zarówno przepisy ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068, z późn. zm.), jak i przepisy dotyczące dróg, zamieszczone w ustawie – Prawo o ruchu drogowym i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. Podkreśla się, że w art. 2 pkt 35a p.r.d. mowa o przepisach o drogach publicznych, a nie przepisach ustawy o drogach publicznych. Stanowi to odesłanie zakresowo szersze niż odesłanie wyłącznie do ustawy o drogach publicznych (zob. przykł. wyroki NSA: z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2003/16 i sygn. akt II GSK 2489/16; z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2346/16 i sygn. akt II GSK 100/17; z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2932/16; z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3470/16; z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 878/17; z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1023/17 oraz z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1093/17).

W sprawie niniejszej – w świetle ustalonych faktów – zastosowanie miały zatem przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Mowa o rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie wykonawcze" albo "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d., które określa m.in. wymiary, dopuszczalne naciski osi oraz dopuszczalną masę całkowitą pojazdu.

Wskazane rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L z dnia 17 września 1996 r. Nr 235, str. 59 – dalej jako "dyrektywa 96/53WE"). Przepis art. 1 ust. 2 tej dyrektywy stanowi, że wszelkie wartości wymienione w załączniku I odnoszące się do ciężarów (a więc również dopuszczalne maksymalne naciski osi wielokrotnych), obowiązują jako normy transportowe i dlatego odnoszą się do warunków załadunku, a nie do norm produkcji, które zostaną określone w późniejszej dyrektywie. W pojęciu norm transportowych odnoszących się do warunków załadunku mieszczą się niewątpliwie maksymalne dopuszczalne normy nacisku osi pojazdu wykonującego przejazd drogowy (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1093/17).

Wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo zastosował w rozpoznawanej sprawie przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 grudnia 2002 r., określającego dopuszczalne wymiary pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego, dopuszczalna długość pojazdu członowego wynosi 16,50 m, szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m (§ 2 ust. 2), natomiast wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m (§ 2 ust. 4).

Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały również w przepisie art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d., ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm.

Wyjaśnić w tym miejscu również należy, że przez pojazd członowy rozumie się zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą (art. 2 pkt 35 p.r.d.). Kontrolowany pojazd właśnie taki zespół stanowił.

Według § 5 ust. 1 pkt 7 lit. c rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi pojazdów silnikowych, w której jedna oś składowa jest osią napędową, a druga osią nienapędową, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30Zgodnie z art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii VII z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. W świetle zatem właśnie tego unormowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, posiadanie przez skarżącą zezwolenia kategorii VI nie dawało podstawy do wyłączenia jej odpowiedzialności, bowiem parametry pojazdu wykraczały poza to zezwolenie, przy uwzględnieniu zarówno nacisków osi jaki i wymiarów pojazdu.Zgodnie z Lp. 7 załącznika Nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII wydawane jest na przejazd po drogach publicznych dla tych pojazdów:a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.Według art. 64 ust. 4 p.r.d., kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I.Do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru, co wynika wprost z definicji legalnej zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d.Według zaś art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w przypadku braku zezwolenia kategorii VII ustala się w wysokości:a) 500 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,b) 2000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,c) 15 000 zł – w pozostałych przypadkach.Odnosząc powyżej przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należało w konsekwencji stwierdzić, że prawidłowo organ uznał, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Dopuszczalna długość pojazdu wynosiła 16,50 m, a stwierdzona w trakcie kontroli – 18,88 m. Dopuszczalna długość pojazdu została zatem przekroczona o 238 cm, co stanowiło 14,42%.Dlatego w pełni prawidłowe było stanowisko organu, że tak określone wymiary pojazdu nakazywały zakwalifikowanie go jako pojazdu nienormatywnego w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stwierdzone zaś przekroczenie wymiarów pojazdu, utrwalone w protokołach kontroli z dnia [...] października 2018 r., przy uwzględnieniu przekroczenia również nacisku jednej z osi pojazdu o 600 kg – uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł.Zgodzić należało się także ze stanowiskiem organów, że w sprawie nie zachodziły okoliczności wskazane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Powołany przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.Odnosząc się do tej kwestii wyjaśnić można, że odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny i niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie zwrócił uwagę organ, że skarżąca jako profesjonalny przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe obowiązana była tak zorganizować pracę, by wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Jej obowiązkiem było sprawdzenie, czy przewożony ładunek nie powoduje przekroczenia wymiarów zewnętrznych i wystąpienie o właściwe zezwolenie. Jest to zwykła staranność, jakiej można wymagać od osoby zawodowo trudniącej się przewozem ponadnormatywnych ładunków z użyciem pojazdów o parametrach przekraczających dopuszczalne dla danego typu pojazdów. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia.Organ dokonał pomiarów w sposób należyty, które jednoznacznie wykazały przekroczenie określonych parametrów. Całkowicie nieuzasadniony okazał się więc zarzut oparcia rozstrzygnięcia na wybranych dowodach i przekroczenia przez organ granic swobodnej oceny dowodów. Kierowca skarżącej nie okazał do kontroli wymaganego zezwolenia kategorii VII obejmującego pojazd, którym wykonywany był przewóz. Dla należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie było zatem konieczne żadne dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały bowiem przez organ wyjaśnione, według obowiązujących reguł proceduralnych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).W konsekwencji to, że pojazd skarżącej spełniał wymagania określone w ramach zezwolenia kategorii VI w zakresie wymiarów, nie zwalniało skarżącej z obowiązku zachowania wymogów technicznych pojazdu przewidzianych przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dotyczących również dopuszczalnych nacisków osi w grupie osi. Z uwagi na to, że przy przekroczeniu nacisku jednej z osi także pomiar długości przekroczył dopuszczalną wielkość o 14,42%, karę pieniężną ustalono prawidłowo na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) p.r.d. Organ niewadliwie ustalił zatem stan faktyczny sprawy, przeprowadził niezbędne w sprawie postępowanie, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, o czym była mowa wyżej, że skarżąca Spółka dopuściła się naruszenia przepisów dotyczących ruchu pojazdów nienormatywnych, wykonując przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Ubocznie należy też zwrócić uwagę, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze, podzielność przewożonego ładunku nie była w ogóle dyskusyjna wobec tego, że sama strona przewożony ładunek uczyniła ładunkiem podzielnym.Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii VII z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. W świetle zatem właśnie tego unormowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, posiadanie przez skarżącą zezwolenia kategorii VI nie dawało podstawy do wyłączenia jej odpowiedzialności, bowiem parametry pojazdu wykraczały poza to zezwolenie, przy uwzględnieniu zarówno nacisków osi jaki i wymiarów pojazdu.

Zgodnie z Lp. 7 załącznika Nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII wydawane jest na przejazd po drogach publicznych dla tych pojazdów:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Według art. 64 ust. 4 p.r.d., kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I.

Do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru, co wynika wprost z definicji legalnej zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d.

Według zaś art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w przypadku braku zezwolenia kategorii VII ustala się w wysokości:

a) 500 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł – w pozostałych przypadkach.

Odnosząc powyżej przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należało w konsekwencji stwierdzić, że prawidłowo organ uznał, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Dopuszczalna długość pojazdu wynosiła 16,50 m, a stwierdzona w trakcie kontroli – 18,88 m. Dopuszczalna długość pojazdu została zatem przekroczona o 238 cm, co stanowiło 14,42%.

Dlatego w pełni prawidłowe było stanowisko organu, że tak określone wymiary pojazdu nakazywały zakwalifikowanie go jako pojazdu nienormatywnego w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stwierdzone zaś przekroczenie wymiarów pojazdu, utrwalone w protokołach kontroli z dnia [...] października 2018 r., przy uwzględnieniu przekroczenia również nacisku jednej z osi pojazdu o 600 kg – uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł.

Zgodzić należało się także ze stanowiskiem organów, że w sprawie nie zachodziły okoliczności wskazane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Powołany przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Odnosząc się do tej kwestii wyjaśnić można, że odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny i niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie zwrócił uwagę organ, że skarżąca jako profesjonalny przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe obowiązana była tak zorganizować pracę, by wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Jej obowiązkiem było sprawdzenie, czy przewożony ładunek nie powoduje przekroczenia wymiarów zewnętrznych i wystąpienie o właściwe zezwolenie. Jest to zwykła staranność, jakiej można wymagać od osoby zawodowo trudniącej się przewozem ponadnormatywnych ładunków z użyciem pojazdów o parametrach przekraczających dopuszczalne dla danego typu pojazdów. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia.

Organ dokonał pomiarów w sposób należyty, które jednoznacznie wykazały przekroczenie określonych parametrów. Całkowicie nieuzasadniony okazał się więc zarzut oparcia rozstrzygnięcia na wybranych dowodach i przekroczenia przez organ granic swobodnej oceny dowodów. Kierowca skarżącej nie okazał do kontroli wymaganego zezwolenia kategorii VII obejmującego pojazd, którym wykonywany był przewóz. Dla należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie było zatem konieczne żadne dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały bowiem przez organ wyjaśnione, według obowiązujących reguł proceduralnych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

W konsekwencji to, że pojazd skarżącej spełniał wymagania określone w ramach zezwolenia kategorii VI w zakresie wymiarów, nie zwalniało skarżącej z obowiązku zachowania wymogów technicznych pojazdu przewidzianych przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dotyczących również dopuszczalnych nacisków osi w grupie osi. Z uwagi na to, że przy przekroczeniu nacisku jednej z osi także pomiar długości przekroczył dopuszczalną wielkość o 14,42%, karę pieniężną ustalono prawidłowo na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) p.r.d. Organ niewadliwie ustalił zatem stan faktyczny sprawy, przeprowadził niezbędne w sprawie postępowanie, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, o czym była mowa wyżej, że skarżąca Spółka dopuściła się naruszenia przepisów dotyczących ruchu pojazdów nienormatywnych, wykonując przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Ubocznie należy też zwrócić uwagę, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze, podzielność przewożonego ładunku nie była w ogóle dyskusyjna wobec tego, że sama strona przewożony ładunek uczyniła ładunkiem podzielnym.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.