Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 439/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. S., prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] – kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 (dwadzieścia dwa) procent podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] października 2004 r. nr [...] orzekającą o przyznaniu G. K. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w miesiącu kwietniu 2004 r. z przeznaczeniem na żywność i leki.

Decyzję wydano w oparciu o następujący stan prawny:

Wnioskiem z dnia 23 marca 2004 r. G. K. wystąpił o przyznanie mu zasiłku celowego ewentualnie okresowego na zakup żywności, leków, środków czystości, uregulowanie najpilniejszych kosztów opłat mieszkaniowych i innych niezbędnych wydatków.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], działając z upoważnienia Rady Gminy P., przyznał G. K. pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na żywność i leki. Świadczenie zostało wypłacone w dniu 20 kwietnia 2004 r. Od decyzji powyższej G. K. wniósł odwołanie do samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze wskazując na wejście w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która w art. 149 ust. 1 przewidywała wygaśnięcie decyzji wydanych na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany będzie do ponownego rozpatrzenia wniosku G. K.

W tym stanie sprawy Kierownik Ośrodka Pomocy społecznej w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] ponownie przyznał G. K. zasiłek celowy w wysokości [...] zł w miesiącu kwietniu z przeznaczeniem na zakup żywności i leków.

Decyzja powyższa została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w w. decyzja z dnia [...] lipca 2004 r, nr [...] do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z powodu braku aktualizacji wywiadu środowiskowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] przyznał G. K. zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na żywność i leki za miesiąc kwiecień 2004 r. .

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na działce G. K. znajdują się dwa budynki. Jeden budynek, gdzie zamieszkuje skarżący jest murowany i niewykończony, z założonym centralnym ogrzewaniem a w drugim starym budynku, gdzie zamieszkuje matka skarżącego, G. K. trzyma ubrania oraz ponosi koszty jego utrzymania. Organ pierwszej instancji wskazał, że aktualnie G. K. podjął pracę zarobkową, nie mniej w miesiącu kwietniu 2004 r., gdy wystąpił z wnioskiem o pomoc był osobą bezrobotną, bez dochodu, a zatem spełniał warunki do uzyskania pomocy społecznej. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. podkreślił także, że zasiłek celowy jest świadczeniem, którego wysokość jest uzależniona od sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz możliwości finansowych ośrodka. Wskazał również, że w 2004 r. łączny budżet Ośrodka Pomocy Społecznej w P. na zasiłki celowe , dożywianie, sprawienie pogrzebu, zdarzenia losowe wynosił 120 000 zł. W miesiącu kwietniu z wnioskiem o pomoc w formie zasiłku celowego 106 osób i otrzymało pomoc na kwotę 11 330 zł. Biorąc pod uwagę liczbę osób wymagających wsparcia (w tym rodziny wielodzietne, często bez dochodu) i środki jakimi dysponuje ośrodek niemożliwym jest przyznanie zasiłku w wyższej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania G. K. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] października 2004 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że prawidłowe są ustalenia i dokonana przez organ pierwszej instancji ocena sytuacji wnioskującego o udzielenie pomocy w postaci zasiłku celowego. G. K. samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, a w okresie którego dotyczy wniosek o udzielenie pomocy społecznej nie pracował i nie osiągał żadnego dochodu. Zachodziły zatem podstawy do przyznania zasiłku celowego. Organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do kwestionowania wysokości przyznanego zasiłku celowego. G. K. jest stałym klientem ośrodka pomocy społecznej i zawsze zwracając się o pomoc finansowa otrzymuje ja. Organ przyznając pomoc musi brać pod uwagę nie tylko potrzeby osób o tę pomoc wnioskujących lecz także możliwości pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji wskazał w zaskarżonej decyzji jaką kwotą dysponuje na określoną pomoc oraz jak zostały wykorzystane środki na zasiłki celowe w miesiącu, w którym wnioskujący otrzymał świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie stwierdziło jakichkolwiek uchybień bądź naruszeń przepisów normujących zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i podkreśliło, że w sprawie nie mamy do czynienia z odmową, lecz przyznaniem pomocy, chociaż w wysokości, która nie satysfakcjonuje wnioskodawcy.

Pismem z dnia 3 lutego 2005 r. wniesionym za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. G. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], wnosząc o uchylenie decyzji obu organów orzekających w sprawie.

Skarżący wskazał na naruszenie: art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej, gdyż przyznana kwota [...] zł na przeżycie przez okres jednego miesiąca dorosłego mężczyzny nie realizuje określonego w tym przepisie obowiązku pomocy społecznej umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, art. 38 ust. 1 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez nieprzyznanie zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia, a w zamian jedynie zasiłku celowego, naruszenie art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż przyznana kwota [...] zł na przeżycie przez okres jednego miesiąca nie realizuje prawa do zabezpieczenia społecznego obywateli, którzy pozostają bez pracy nie z własnej woli oraz naruszenia art. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z powodu naruszenia prawa do życia przez przyznanie zbyt niskiego zasiłku z pomocy społecznej oraz dyskryminacje z uwagi na ubóstwo i pozycje społeczną w należytym dostępie do środków publicznych z pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznająca G. K. zasiłek celowy w wysokości [...] zł za miesiąc kwiecień 2004 r. z przeznaczeniem na żywność i leki.

Na wstępie należy wskazać, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.).Zgodnie z art. 2 powyższej ustawy z celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Z akt administracyjnych wynika, że G. K. wystąpił w dniu 23 marca 2004 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przyznanie zasiłku okresowego lub celowego na zakup żywności, leków, środków czystości, uregulowanie kosztów opłat mieszkaniowych i innych niezbędnych wydatków. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. uznając, że wnioskodawca nie posiada żadnego dochodu a jedynym źródłem jego utrzymania są świadczenia, które systematycznie otrzymuje z Ośrodka Pomocy Społecznej uznał, że zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie mu pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł. Organ dokonał słusznej oceny, iż skarżący należy do osób uprawnionych do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego.

Zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie jest ocena decyzji organów orzekających w sprawie pod względem wysokości przyznanego zasiłku.

Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sam określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponował w 2004 r. Podał, że łączny budżet na zasiłki celowe (w sprawie pogrzebu, dożywianie, zdarzenia losowe i inne ) wynosił 120 000 zł. W miesiącu kwietniu 2004 r. z wnioskiem o pomoc w formie zasiłku celowego i dożywiania wystąpiło 106 osób, które otrzymały pomoc w łącznej wysokości 11 330 zł. Należy zauważyć, że na ternie działania ośrodka mieszkają wielodzietne rodziny bez żadnych źródeł dochodu.

W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa, lecz także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy orzekające wskazanych w skardze przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, są zatem bezzasadne.

Nie można też podzielić zarzutu naruszenia przez organy administracji publicznej art. 38 ust. 1 powyższej ustawy przez nieprzyznanie skarżącemu zasiłku okresowego. We wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej skarżący żądał przyznania zasiłku celowego bądź zasiłku okresowego, pozostawiając wybór organowi pierwszej instancji orzekającemu w sprawie. Gdyby skarżący sformułował wniosek, żądając przyznania zasiłku okresowego i celowego, to wówczas mógłby stawiać organowi zarzut nierozpoznania wniosku bądź nie przyznania mu zasiłku okresowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto biorąc pod uwagę cele, które wymienił we wniosku skarżący (zakup leków, żywności, środków czystości), to organ prawidłowo zakwalifikował wniosek o przyznanie zasiłku celowego. Cele te mieszczą się bowiem w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, o czym stanowi art. 39 ust 1 i 2 utawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niezgodności przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej , należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne wyznacza art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), a spod kognicji sądu administracyjnego wyłączone jest orzekanie o zgodności ustaw z ustawa zasadniczą.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej z Konstytucją. Stosownie do art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić pytanie prawne, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania powyższego przepisu, albowiem nie występuje zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, od którego mogłoby zależeć rozstrzygnięcie sprawy. Należy w tym miejscu wskazać, że argumentacja skarżącego w tym zakresie wynika z jego przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej maja mu zapewnić zasadnicze potrzeby życiowe i być głównym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielnych w ramach pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej z urzędu znajduje uzasadnienie w § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, pz. 1348 ze zm.).