Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 593/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia WSA del. Jarosław Stopczyński Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1370/08 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1370/08, oddalił skargę PKP Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna Oddział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu utrzymała w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę miejską Wrocław prawa własności nieuregulowanej wieczyście księgowo nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie W. jako działka nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podała, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała jedynie w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP, a zatem nie spełniała wymogów wyłączenia jej z komunalizacji następującej z mocy prawa. W konsekwencji jako własność terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego położona wtedy na terenie gminy miejskiej Wrocław, stała się z mocy prawa mieniem tej Gminy na podstawie art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego sprawy, w tym z karty inwentaryzacyjnej nr 01089 stanowiącej załącznik do wniosku komunalizacyjnego gminy miejskiej Wrocław z dnia 23 grudnia 2005 r., wypisu z rejestru gruntów spornego mienia według jego stanu z dnia 27 maja 1990 r. oraz zaświadczenia Prezydenta miasta Wrocławia z dnia 25 listopada 2005 r. wynika, iż w dniu wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedmiotowa działka nr [...] istniała i stanowiła użytek rolny klasy III-IV nie wchodzący w skład Państwowego Funduszu Ziemi i pozostający we władaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa dodała, iż w/w działka przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 cyt. dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, zgodnie z którym przejęcie uprawnień własnościowych do majątku o którym mowa w tym dekrecie nastąpiło z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa. W myśl art. 12 tej ustawy majątek ten miał być przekazywany w zarząd właściwym ministerstwom.

Skoro zatem majątek ten przeszedł na własność państwa z mocy prawa, to nie nabyły do niego żadnych praw majątkowych, ani fizycznie przejmujące jego składniki najpierw jednostki wojskowe Ministerstwa Obrony Narodowej, a następnie jednostki przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, czy sam resort Komunikacji gdyż stał się on mieniem ogólnonarodowym. W tej sytuacji, w ocenie organu, mogły o nim decydować tylko właściwe organy państwowe, w tym ustanawiać prawa rzeczowe (np. prawo zarządu) co do konkretnie oznaczonych składników mienia na rzecz innych podmiotów w obowiązującym wówczas trybie, i dlatego prawa zarządu nieruchomością nie można tylko domniemywać.

Zdaniem organu odwoławczego brak jest również podstaw do uznania, iż w/w nieruchomość stanowiła mienie PKP S.A. w oparciu o art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138), w którym ustawodawca ustalił, że: "PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę". Organ stwierdził, iż zarówno wydzielanie, jak i obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe takie jak m.in. PKP), przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd, następowało przed 27 maja 1990 r. w trybie określonym w art. 38 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), a wcześniej w użytkowanie na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32 poz. 159), które przeszło potem w zarząd. Z powołanego wyżej przepisu art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynika, iż zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości i wszystkie państwowe jednostki miały wynikający z powyższego art. 38 i nast. obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych niezależnie od tego kiedy i od kogo przejętych. Ponadto, PKP od samego początku swojego istnienia miało obowiązek ewidencjonowania wydzielonych temu Przedsiębiorstwu, ściśle oznaczonych nieruchomości, w trybie określonym w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości będących w zarządzie przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 81 poz. 714).

W przedmiotowej sprawie PKP S.A. mimo wezwań nie udokumentowała dopełnienia tego obowiązku, co w ocenie organu wskazuje na brak podstaw do uznania, iż przedsiębiorstwo PKP uzyskało przed dniem 27 maja 1990 r. tytuł prawny do spornej nieruchomości.

Organ odwoławczy uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie ma również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), wyłączający spod komunalizacji mienie służące organowi administracji rządowej do wykonywania jego zadań publicznych w tym z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, przede wszystkim z tej przyczyny iż przedsiębiorstwo państwowe PKP nigdy takim organem nie było.

Podobnie, brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wyłączającego z komunalizacji składniki należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym z dwu względów: po pierwsze - określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego; po drugie- przedsiębiorstwo takie winno być umieszczone w wykazie ustalonym przez Radę Ministrów zgodnie z art. 11 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Odnosząc się do przesłanki komunalizacji mienia w postaci "należenia" (w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.) , organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 34 Kc w brzmieniu wówczas obowiązującym oraz ustaloną w orzecznictwie komunalizacyjnym zasadą, mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. , W 13/91, Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486 i z 1993 r. Nr 12, poz. 59). Do komunalizacji mienia z mocy prawa nie mogą mieć również zastosowanie powołane w skardze przepisy dotyczące uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, skutkujące na dzień 5 grudnia 1990 r.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie, w której podniesiono zarzut naruszenia:

1/ art. 51 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz.191 ze zm.) poprzez jej nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż sporna nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.

2/ art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. ) w związku z art. 1 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez pominięcie w wyniku przyjęcia, iż skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji, gdy z ww. przepisów wynika, iż skarżąca została powołana do wykonywania zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, co nakazuje przyjęcie , iż komunalizacja mienia PKP jest niedopuszczalna.

3/ art. 4 ust. 1 i art. 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312) oraz dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem odzyskanych (Dz. U. z 1945 r., Nr 51, poz. 2950 oraz art.37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej w warunkach, gdy przedmiotowe przepisy wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości Państwowych.

4/ art. 34 ust. 1 i art. 35 ustawy z dnia 8 września o komercjalizacji, prywatyzacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez jego niezastosowanie

5/ art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż przedmiotowe nieruchomości stanowią wyodrębnione mienie ogólnonarodowe, wyłączone spod komunalizacji.

6/ art. 7 i 77 kpa poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego pomijając m.in. ustalenia w jakim trybie i kiedy skarżący uzyskał władztwo nad sporną nieruchomością. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2008 r.

W uzasadnieniu skargi podała, że w tej sprawie przesłanki ustawowe, wg których następuje stwierdzenie nabycia z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa mienia na rzecz gminy (art. 5 ust. 1 ustawy) nie zostały spełnione, gdyż przedmiotem decyzji były składniki mienia ogólnonarodowego państwowego, które, nie stały się mieniem komunalnym, gdyż należały do przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe-, wykonującego zadania charakterze ogólnokrajowym. Przedmiotowa nieruchomość podlega wyłączeniu z komunalizacji z mocy prawa, ponieważ w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie należała ona do terenowych organów administracji państwowej.

Skarżąca swoje prawa do przedmiotowej nieruchomości wywodzi z przedwojennej regulacji prawnej, z której wynika, że przedsiębiorstwo państwowe PKP prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji , obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy.

W ocenie skarżącej organy w sposób nieuzasadniony pominęły obowiązujące regulacje dotyczące mienia poniemieckiego oddanego przedsiębiorstwu PKP w związku z prowadzoną eksploatacją linii kolejowej, a przedmiotowe działki stanowiły w latach powojennych wyodrębnioną z ogólnego majątku Skarbu Państwa część nieruchomości związanych z infrastrukturą kolejową.

Ponadto Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie wskazały, że do wykazania tytułu prawnego przez PKP wystarczającym jest wskazanie, iż określone mienie pozostaje do dyspozycji Spółki. Podniesiono również, że przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przewidywały dwojakiego rodzaju źródła posiadania przez skarżącego mienia; tj. mienie nabyte przez przedsiębiorstwo jak i mienie będące w faktycznym posiadaniu. Przejmowana infrastruktura kolei niemieckich podlegała innym zasadom zarządzania i mogła mieć charakter mniej sformalizowany w kontekście powojennych uregulowań.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia zawartego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. ), pojęcia "należenia" mienia do przedsiębiorstw państwowych. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organu odwoławczego że w niniejszej sprawie pojęcie to rozumieć należy jako kategorię prawną, a nie faktyczną, co wiąże się z posiadaniem określonego tytułu prawnego.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa nabytą na podstawie art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, ze zm.) i pozostawała we władaniu Dolnośląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych we Wrocławiu.

Skarżąca nie neguje wprawdzie tego faktu, ale kwestionuje zasadność dysponowania indywidualnym aktem w odniesieniu do w/w działki , tj. decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). Z art. 6 powołanej ustawy wynika, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji wobec niewykazania "należenia" mienia do przedsiębiorstwa państwowego mienie to należało do terenowego organu administracji państwowej. Tym samym została spełniona pierwsza z przesłanek zawarta w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. warunkująca stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości

Sąd podkreślił, iż prawa zarządu nie można domniemywać. Dowody potwierdzające istnienie prawa zarządu reguluje art. 38 ust. 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. PKP nie mogło natomiast wywodzić tytułu prawnego w postaci zarządu z norm prawa powszechnie obowiązującego, przyjmując jego powstanie ex lege. Akt normatywny musiałby wymieniać konkretne oznaczone nieruchomości lub określić ich granice, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca. Wyjątek nabycia przez określony podmiot zarządu (użytkowania) nieruchomości ex lege dotyczył jedynie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, które znajdowały się w dniu 27 maja 1990 r. w granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, władanie nieruchomością przez PKP w dacie wejścia w życie ustawy- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych nie miało wpływu na dopuszczalność komunalizacji. W przedmiotowej sprawie taką przeszkodą byłoby jedynie istnienie w obrocie prawnym decyzji o oddaniu w/w nieruchomości w zarząd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za niezasadny uznał zarzut naruszenia przez organy administracji art. 11 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż wprawdzie Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe miało status przedsiębiorstwa państwowego przy czym obowiązki publiczne (zadania) należące do właściwości takich organów spoczywały na wszystkich przedsiębiorstwach państwowych. Powołane w skardze akty normatywne dotyczące przedsiębiorstwa państwowego PKP mają charakter ogólny i nie wynika z nich w żaden sposób prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Wskazany w uzasadnieniu skargi art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138), nie stanowi samodzielnej podstawy uzasadniającej tytuł prawny PKP do posiadanego mienia.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił także argumentacji skarżącej, że tytuł prawny do nieruchomości można wywodzić z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Przepisy te stanowiły bowiem podstawę do wykonywania pewnych uprawnień ze strony władztwa cywilnego, natomiast nie powodowały powstania prawa zarządu na nieruchomościach nabywanych przez PKP.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że infrastruktura kolei niemieckich przeszła na własność państwa bez odszkodowania na podstawie m.in. przepisów ustawy z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62). Ponieważ majątek ten stał się mieniem ogólnonarodowym (państwowym) z mocy ustawy to uznać należy, że nie nabyły do niego praw majątkowych, ani przejmujące je fizycznie jednostki wojskowe, ani jednostki przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Tylko właściwe organy państwowe mogły zatem o nim decydować i ustanawiać prawa rzeczowe na rzecz innych przedmiotów.

Ponadto, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 kpa.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły do Naczelnego Sadu Administracyjnego Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie działające przez PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu i zaskarżając go w całości zarzuciły naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 4 ust. 1, art. 6 oraz art. 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe ( Dz. U. z 1948 r. nr 43, poz. 312) oraz art. 4 dekretu z dnia 13 listopada 1945r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz.U. z 1945r. ,nr 51, poz. 2950 oraz art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969, nr 22, poz. 159.), poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej, bądź zawarcie umowy o nabyciu nieruchomości w warunkach, gdy przedmiotowe przepisy wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości Państwowych,

2) naruszenie art. 37 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 roku w związku z art. 12 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach (Dz. U. z 1970 r., Nr 9, poz. 76) w związku z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o wywłaszczaniu nieruchomości poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że jednostka taka musi legitymować się decyzją administracyjną w zakresie zarządu lub użytkowania mienia państwowego, gdy z przedmiotowych aktów wynika, iż istnieje pewna kategoria nieruchomości, na których zarząd lub użytkowanie obowiązuje mimo braku przedmiotowych decyzji administracyjnych,

3) naruszenie art. 16 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż przedmiotowa nieruchomość jako "mienie skarżącego" do niego należała

4) naruszenie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. (Dz. U. Nr 3, poz. 17) poprzez jego niezastosowanie,

5) naruszenie art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie w warunkach braku przesłanek do uznania, iż mienie objęte zaskarżonym wyrokiem może zostać uznane za mienie należące do terenowych organów administracji rządowej lub do przedsiębiorstw, dla których organy te pełnią funkcje założycielskie w warunkach, gdy sporna nieruchomość nie może zostać zakwalifikowana do nieruchomości wskazanych w tych przepisach,

6) art. 11 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zw. z art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji gdy z analizy ww. przepisów wynika, że skarżąca została powołana do wykonywania zadań m.in. z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, zatem posiadane przez nią mienie, w tym sporna nieruchomość, podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej,

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podała, że przedmiotowa nieruchomość podlega wyłączeniu z komunalizacji z mocy prawa ponieważ na dzień 27 maja 1990r. należała do przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym. Przedmiotowa nieruchomość podlega wyłączeniu z komunalizacji z mocy prawa, ponieważ tak stanowi przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nie należała ona bowiem do terenowych organów administracji państwowej w dniu 27 maja 1990 r. Swoje prawa do przedmiotowej nieruchomości strona skarżąca wywodzi z przedwojennej regulacji prawnej, a mianowicie z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Z treści tego aktu prawnego wynika jednoznacznie i bezsprzecznie, iż przedsiębiorstwo państwowe PKP prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji, obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Zgodnie bowiem z art. 4 cyt. rozporządzenia Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Jak wskazuje jednocześnie art. 6 tego rozporządzenia cały majątek oddany PKP w myśl art. 4 zostaje wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa.

Skarżąca podkreśliła, iż nieruchomości linii kolejowych poniemieckich przejęły koleje polskie w strukturze istniejących podziałów nieruchomości, stąd też poprawnym jest wnioskowanie, iż koleje polskie objęły w tym czasie wydzielone części mienia ogólnonarodowego, przy obowiązującym wówczas akcie normatywnym. Powołała się przy tym na dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), ustawę z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 3, poz. 17) oraz dekret z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1945 r. Nr 51, poz. 295), wskazując, że na mienie odzyskane rozciąga się ustawodawstwo obowiązujące na obszarze Sądu Okręgowego w Poznaniu - art. 4 dekretu, a zatem także rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe i postanowień dotyczących zarządu PKP z mocy przepisów prawa. Przedmiotowe rozporządzenie z mocą ustawy o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" zostało powtórzone w ramach regulacji stanów prawnych po 1945 r. Zachowane zostały również zapisy art. 4 i art.6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe dotyczące objęcia w zarząd przez przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" linii kolejowych oraz całego majątku ruchomego zarządzanego dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji.

W ocenie autora skargi kasacyjnej powyższe wskazuje, że do wykazania tytułu prawnego przez PKP wystarczającym jest wskazanie, iż określone mienie pozostaje w dyspozycji Spółki i jest przewidziane na eksploatacje infrastruktury kolejowej.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, kasator wskazał, iż zgodnie z tym przepisem tereny stanowiące własność państwa, będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych przechodzą w użytkowanie tych jednostek, a zatem w konsekwencji jednostka taka nie musi legitymować się decyzją administracyjną. Jak wskazuje przy tym ustawa z dnia 2 grudnia 1960r. o kolejach ( Dz. U. z 1970 r., nr 9, poz. 760) wykonywanie funkcji zwierzchniego kierownictwa przedsiębiorstwa PKP oraz reprezentowanie go jako całości na zewnątrz należy do Ministra Komunikacji, co warunkuje przyjęcie, iż w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. PKP było jednostką państwową, posiadając także uprawnienia z zakresu administracji publicznej.

Zgodnie z dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. nr 13, poz. 87) z mocy samego prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wszelki majątek m.in. Rzeszy Niemieckiej, niemieckich osób prawnych z wyłączeniem osób prawnych prawa publicznego, spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich lub przez administrację niemiecką- art. 2 ust. l. Jednocześnie zgodnie z art. 2 ust. 4 majątek niemieckich osób prawa publicznego przechodzi z mocy samego prawa na własność odpowiednich polskich osób prawnych, co wskazuje, że możliwym było nabycie nieruchomości przez PKP także z mocy samego prawa. O takim rozwiązaniu stanowić może pośrednio dekret z dnia 21 maja 1950r. ( Dz. U. z 1950r. nr 44, poz. 408) o zaopatrzeniu dla pracowników b.kolei prywatnych przejętych przez p.p. PKP oraz dla wdów i sierot pozostałych po tych pracownikach, z którego to wynika, iż część majątku zajmowanego przez PKP pochodziła z prywatnych przedsiębiorstw przewozowych.

W skardze kasacyjnej podniesiono także, iż również ustawa z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. z 1946r. , nr 3 , poz. 17) w art. 2 i art. 3 wskazuje na odrębny stan prawny nieruchomości należących do przedsiębiorstw osób prawa publicznego i kontrolowanych przez administrację niemiecką. Te pierwsze były nabywane z mocy samego prawa przez odpowiadające im przedsiębiorstwa polskich osób prawnych, drugie zaś przejmowane przez Państwo Polskie. O takim rozwiązaniu stanowić może pośrednio dekret z dnia 21 września 1950 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 408) o zaopatrzeniu dla pracowników b. kolei prywatnych przejętych przez p.p. PKP oraz dla wdów i sierot pozostałych po tych pracownikach, z którego to wynika, iż część majątku zajmowanego przez PKP pochodziła z prywatnych przedsiębiorstw przewozowych.

W ocenie skarżącej kasacyjnie powołane akty prawne wskazują na konieczność wyjaśnienia daty i trybu przejęcia nieruchomości przez PKP, a to nie zostało w tej sprawie wyjaśnione

Kwestionując dopuszczalność komunalizacji z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości, autor skargi kasacyjnej wskazał także na art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP. Przepis ten przewidywał, że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Mienie to stanowiło majątek PKP będący w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz nabyty w toku działalności. Przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stwierdzał, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe działającego na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami PKP, działającego na podstawie niniejszej ustawy. Taki stan prawny obowiązywał na dzień 27 maja 1990 r. i winien być przez Sąd pierwszej instancji brany pod rozwagę przy ustalaniu charakteru uprawnień PKP. Co istotne użyte w przepisie sformułowanie wskazuje, że chodzi o mienie nabyte przez przedsiębiorstwo jak i mienie będące w faktycznym posiadaniu.

W ocenie kasatora, stwierdzenie komunalizacji nie jest możliwe także ze względu na art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), który wyłącza skomunalizowane mienia PKP.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, na własność Państwa bez odszkodowania przechodzą przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe itd. Według zaś art. 3 ust. 1 lit. c tej ustawy Państwo za odszkodowaniem przejmuje przedsiębiorstwa komunikacyjne (kolei żelaznych, kolei żelaznych normalnych i wąskotorowych, kolei elektrycznych, komunikacji powietrznej), przy czym przedsiębiorstwa te przejęte na zasadzie przepisu art. 3 przechodzą na rzecz Państwa w całości waz z majątkiem ruchomym i nieruchomym (art. 6). Według zaś § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa właściwy minister ogłasza w Monitorze Polskim wykazy przedsiębiorstw górniczych, przemysłowych i komunikacyjnych /.../ przejmowanych na własność Państwa za zasadzie art. 3 ust. 1 lit. c tej ustawy. Przy przejmowaniu na własność przedsiębiorstw komunikacyjnych wyłączona została droga postępowania przed Komisją do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw, a o przejęciu orzekał właściwy minister.

Dla przedmiotowej sprawy istotne jest również, że na mocy dekretu PKWN z dnia 4 listopada 1944 r. o militaryzacji Polskich Kolei Państwowych zarządzanie kolejami po ich zmilitaryzowaniu przeszło na Naczelnego Dowódcę Wojska Polskiego lub na upoważnione przez niego osoby. Dekret ten obowiązywał do dnia 20 lipca 1949 r.

W skardze kasacyjnej podniesiono także, iż było ono już od samego początku obarczone istotną wadą prawną, albowiem toczyło się wobec działki wyłączonej z zakresu stosowania art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Działka ta zaliczała się do składników mienia państwowego, gdyż należała do przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż na gruncie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP - w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r. - przedsiębiorstwo państwowe PKP z całą pewnością wykonywało zadania publiczne. Tym samym wymagało ustalenia, czy określony składnik mienia służył wykonywaniu tychże zadań.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie powołanych w niej przepisów.

W skardze kasacyjnej nie podniesiono natomiast żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Konsekwencją tak sformułowanych zarzutów jest to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami stanu faktycznego przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji jako podstawa orzekania.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) stanowi w art. 5 ust. 1 pkt 2, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy mieniem właściwych gmin. Oznacza to, że mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż wyżej określone organy administracji państwowej nie podlegało komunalizacji w trybie cyt. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy. Natomiast, jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd , że określenie "należące do" zawarte w powołanym przepisie oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), nie zaś w sensie faktycznym.

W dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, a więc w dniu 27 maja 1990 r., obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138), która w rozdziale 6 szczegółowo regulowała kwestie dotyczące mienia Polskich Kolei Państwowych, stanowiąc w art. 16, że mienie PKP jest wydzieloną częścią mienia ogólnonarodowego (ust. 1), a Przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych (ust. 4). Ustawa ta nie mogła być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu do spornej nieruchomości. Przepisy tej ustawy nie wskazywały, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji PKP, przysługuje temu przedsiębiorstwu prawo zarządu.

W tej sytuacji istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy w dacie 27 maja 1990 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie W. jako działka nr [...], czy też posiadało jedynie władztwo faktyczne nad tą nieruchomością. Negatywną przesłanką do komunalizacji nieruchomości może być bowiem wyłącznie tytuł prawnorzeczowy przysługujący Przedsiębiorstwu do przedmiotowej nieruchomości. Dysponowanie, czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym, nawet na podstawie ustawowego upoważnienia nie pozwala bowiem na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta, czy zarządcy.

Z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe nie legitymowało się na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. W szczególności nie dysponowało prawem zarządu w formie przewidzianej w obowiązujących na dzień 27 maja 1990 r. przepisach. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób, co oznacza, że prawa do gruntu takie, jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogły powstać w sposób dorozumiany i faktyczny. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu prawa zarządu. Podzielić zatem należy stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. PKP nie przedstawiło żadnego indywidualnego aktu potwierdzającego istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej do przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego niezastosowania art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1947/06; z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1456/06 i sygn. akt I OSK 1457/06; z 18 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1884/06, a także z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 187/07 – niepubl.) wyraził pogląd, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości. Mogły one stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Sama ustawa nie mogła zatem być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu do spornej nieruchomości. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem autora skargi kasacyjnej, że skarżąca spółka ma możliwość dokumentowania w zewnętrznym obrocie prawnym tytułu prawnego do oznaczonego co do tożsamości mienia, którym dysponuje, poprzez ogólne powołanie się na przepisy aktów normatywnych określających status prawny tego przedsiębiorstwa. Dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są tożsame z pojęciem "należy do", które wskazuje na aspekt prawnorzeczowy (por. m.in. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1259/05, I OSK 1457/06, I OSK 1947/06 i I OSK 187/07).

Oznacza to, że również dalsze zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 4 ust. 1 i art. 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, art. 4 dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych, art. 37 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a także art. 2 ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez ich niezastosowanie, nie mogą mieć znaczenia prawnego, o ile właśnie Polskie Koleje Państwowe nie wykażą negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości, a przesłanką taką może być wyłącznie tytuł prawnorzeczowy, przysługujący temu przedsiębiorstwu do przedmiotowej, indywidualnie oznaczonej nieruchomości (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt: I OSK 1456/06). Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy dotyczące przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, jako akty o charakterze ogólnym i abstrakcyjnym, nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości i nie mogą stanowić substytutu aktu o charakterze indywidualnym, dotyczącym nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. W okolicznościach tej sprawy tytułu takiego nie można również wyprowadzić z powołanych w skardze kasacyjnej przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (obszerne rozważania na ten temat w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2000 r. sygn. akt I OSK 1259/05).

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., bowiem wyłączenie z komunalizacji z mocy prawa, o jakim mowa w art. 11 ust. 1, dotyczy wyłącznie składników mienia Skarbu Państwa, o których mowa w art. 5 ust. 1 - 3, a więc konkretnie oznaczonych składników będących przedmiotem toczącego się postępowania komunalizacyjnego, których szczególny charakter określony w art. 11 ust. 1 pkt 1 - 3 przesądza o wyłączeniu z komunalizacji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego działającego jako sąd jednoinstancyjny, jednoznacznie został ukształtowany pogląd, że użyty w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wyraz "służyły", oznacza stan faktyczny polegający na tym, że sposób korzystania z mienia łączy się z wykonywaniem zadań publicznych faktycznie i bezpośrednio (vide: np. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA 2159/97, wyrok z dnia 30 marca 1999 r. sygn. akt I SA 777/98 - niepublikowane oraz wyrok z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA 1683/97 - LEX nr 45082). Oznacza to zatem, że mienie, które w dniu 27 maja 1990 r. faktycznie nie służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, nie podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Powyższy przepis nie może więc mieć zastosowania do mienia, o jakim mowa w ogólnej normie art. 1 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Możliwość zastosowania tego przepisu musi być bowiem badana w odniesieniu do konkretnej nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Z akt sprawy nie wynika, by sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. faktycznie służyła realizacji celów z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa. Brak jest zatem podstaw do rozważań, czy zachodzi w jej przypadku negatywna przesłanka komunalizacji określona w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega oddaleniu.