Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 663/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a; art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 132 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Asesor sądowy WSA Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania oraz odsetek za zwłokę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz K. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...].KS Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania K. W. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r., znak: [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania oraz zaległych odsetek za zwłokę, za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. (obręb nr [...]) jako działka nr [...], o powierzchni 240 m2.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 5 kwietnia 2018 r. K. W. wystąpiła do Starosty [...] o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania oraz zaległych odsetek za zwłokę, za nieruchomość położoną we W. (obręb nr [...]), oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], o powierzchni 240 m2. Nieruchomość ta została wywłaszczona na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Referatu Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. dnia z [...] r., znak: [...], o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu, z przeznaczeniem pod budowę wału przeciwpowodziowego przy rzece W. we W.. W momencie wywłaszczenia nieruchomość miała nieuregulowany stan prawny i stanowiła współwłasność S. M. (udział [...] części) oraz spadkobierców M. M. (udział [...] części).

Do wypłaty odszkodowania zobowiązany został Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C.. Zgodnie z treścią pkt IV tej decyzji, odszkodowanie należne między innymi spadkobiercom M. M., miało zostać przekazane do depozytu sądowego.

Wnioskodawczym przedłożyła odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego we W. z 6 listopada 1997 r., sygn. akt I Ns [...], o nabyciu praw spadkowych po M. M.. Ponadto, do wniosku dołączyła kserokopię pisma z 27 września 2017 r., sygn. akt I L.dz. [...], podpisanego przez pełniącą funkcję kierownika sekretariatu I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego we W. M. S.. Z jego treści wynika, iż postanowieniem z [...] r., sygn. akt I Ns [...], Sąd zezwolił na wpłacenie do depozytu sądowego kwoty [...]ówczesnych złotych na rzecz J. M.. Jednocześnie Sąd poinformował, że kwota ta nie wpłynęła do depozytu sądowego.

W toku prowadzonego postępowania Starosta W. ustalił, że wnioskiem z 18 kwietnia 2013 r. S. M., spadkobierczyni M. M., domagała się zwrotu odszkodowania za działkę położoną we W. od strony rzeki W., wywłaszczoną pod budowę wału przeciwpowodziowego. Pismem z 18 czerwca 2013 r. organ pierwszej instancji, powołując się na informacje uzyskane od pracownika Sądu Rejonowego w C. VIII Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z/s we W. wyjaśnił, że "Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C. w dniu 10 kwietnia 1988 roku złożył do depozytu sądowego Sądu Rejonowego we W. kwotę [...]zł (starych złotych) na rzecz J. M. - sygn. akt I Ns [...]". W związku z tym pouczył wnioskodawcę, że w celu podjęcia odszkodowania należy zwrócić się do Sądu Rejonowego w C. VIII Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z/s we W..

Następnie, organ pierwszej instancji pismem z 8 maja 2018 r., wystąpił do Sądu Rejonowego we W. o wydanie odpisu postanowienia z 21 kwietnia 1988 r., sygn. akt I NS [...] oraz o udzielenie informacji dotyczących wpłaty kwoty odszkodowania do depozytu sądowego. W odpowiedzi udzielono wyjaśnień i informacji zgodnych z udzielonymi K. W. w piśmie z 27 września 2017 r., sygn. akt I L.dz. [...]. Dodatkowo poinformowano, że akta o sygnaturze I Ns [...] zostały zarchiwizowane i zniszczone.

Starosta W. w dniu 2 lipca 2018 r. przeprowadził dowód z przesłuchania świadków: D. N. - byłego pracownika Starostwa Powiatowego we W., prowadzącego w 2013 r. sprawy z zakresu gospodarki nieruchomościami, w tym wywłaszczania nieruchomości oraz D. B. - w 2013 r. głównego specjalisty ds. administracyjno-finansowych w Sądzie Rejonowym w C. VIII Zamiejscowym Wydziale Cywilnym z/s we W.. D. N. przesłuchiwana na okoliczność sporządzenia pisma z 18 czerwca 2013 r. wyjaśniła, że informacje o złożeniu odszkodowania do depozytu sądowego uzyskała telefonicznie od D. B.. Z kolei D. B. zeznała, że nie pamięta rozmowy z 2013 r. z pracownikiem Starostwa Powiatowego we W. D. N., natomiast pamięta, że sprawę wpłaty do depozytu sprawdzała na wniosek pracownika I Wydziału Cywilnego. Świadek jest pewna, że odszkodowanie nie zostało wpłacone na konto sum depozytowych Sądu.

Podjęte przez organ pierwszej instancji poszukiwania dokumentów pozwalających udowodnić, że odszkodowanie ustalone na rzecz spadkobierców M. M. zostało złożone do depozytu sądowego były bezskuteczne.

Starosta W. decyzją z [...] r., znak: [...], odmówił wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania oraz zaległych odsetek za zwłokę za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że pomimo braku bezpośrednich dowodów, to korzystając z dowodów pośrednich ustalił, że kwota odszkodowania została złożona do depozytu sądowego przez Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C..

W wyniku odwołanie złożonego przez K. W. w sprawie orzekał Wojewoda, który decyzją z [...] r., znak: [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Starosta W. prowadząc ponownie postępowanie administracyjne nie wykonał żadnej ze wskazówek organu wyższej instancji i decyzją z [...] r., znak: [...], ponownie umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na braki w materiale dowodowym oraz nie ustalenie stron postępowania administracyjnego Wojewoda decyzją z [...] r., znak: [...], ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne Starosta W. ustalił, że K. W. działa w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. M., R. G., Z. G., S. M. i H. S..

Ponadto organ pierwszej instancji uzyskał odpis prawomocnej decyzji Kierownika Referatu Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z 1 października 1987 r., Nr [...], o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu. Z treści tej decyzji wynika, iż na wniosek Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C. wywłaszczono na rzecz Państwa nieruchomości położone we W., przeznaczone na budowę wału przeciw powodziowego przy rzece W.. Wywłaszczeniem tym objęto między innymi działkę oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. (obręb nr [...]) jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2. Działka ta stanowiła współwłasność w [...] części spadkobierców M. M.. Decyzją tą ustalono również wysokość odszkodowania za ten udział w nieruchomości (pkt II orzeczenia, poz. 4b) i orzeczono o przekazaniu między innymi tego odszkodowania do depozytu sądowego we W. (pkt IV orzeczenia).

Opierając się o uzupełniony materiał dowodowy decyzją z [...] r., Starosta W. umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania oraz zaległych odsetek za zwłokę za wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta W. (obręb nr [...]) jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2.

W wyniku odwołania wniesionego przez K. W. w sprawie ponownie orzekał Wojewoda, który decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...] w przedmiocie umorzenia postępowanie administracyjne dotyczące wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania oraz zaległych odsetek za zwłokę za wywłaszczoną nieruchomość.

Wojewoda podkreślił, że zgodnie z przepisami art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość, ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

W niniejszej sprawie odszkodowanie zostało ustalone ostateczną decyzją Kierownika Referatu Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W. z dnia 1 października 1987 r., znak: [...] Zobowiązanym do jego wypłaty był wnioskodawca wywłaszczenia, tj. Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C..

Jak stwierdził Wojewoda Starosta W. bezspornie ustalił, że następca prawnym Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C. jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody [...]. W związku z tym organem właściwym do ewentualnej wypłaty i waloryzacji przedmiotowego odszkodowania, a także wypłaty odsetek za zwłokę jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody [...], a nie Starosta W., jako organ reprezentujący Skarb Państwa.

Decyzja Wojewody została zaskarżona przez K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze K. W. zarzuciła decyzji naruszeniu przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 132 ust 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegające na uznaniu przez organy orzekające, że przepis ten ma zastosowanie do wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, w sytuacji gdy decyzja wywłaszczeniowa (w tym również w zakresie odszkodowania) została wydana na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w niej bezpośrednio.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na niedostatecznym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu okoliczności dotyczących ustalenia podmiotu, który w realiach sprawy jest zobowiązany do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania oraz zaległych odsetek za zwłokę za wywłaszczoną nieruchomość.

Prawnomaterialną podstawę decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a. stosowany w związku z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U z 2020 r., poz. 1990 ze zm. - dalej jako: "u.g.n." lub " ustawa o gospodarce nieruchomościami").

U podstaw rozstrzygnięć organów obu instancji legło ustalenia, że zgodnie z art. 132 ust. 3 u.g.n. waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania, natomiast w decyzji o wywłaszczeniu zobowiązanym do wypłaty odszkodowania był wnioskodawca wywłaszczenia, tj. Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C., którego następca prawnym jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody [...], w związku z czym organem właściwym do ewentualnej wypłaty i waloryzacji odszkodowania, a także wypłaty odsetek za zwłokę jest Państwowe Gospodarstwo W. W. [...], a nie Starosta W., jako organ reprezentujący Skarb Państwa.

Niewątpliwie więc zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie podmiotu, który w realiach sprawy jest zobowiązany do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz odsetek za zwłokę lub opóźnienie w zapłacie odszkodowania.

Dodatkowo w skardze zakwestionowano możność stosowania w sprawie art. 132 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, co jest istotne z tego względu, że rzeczywiście w dacie orzekania o wywłaszczeniu nieruchomości oraz o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość, obowiązywał inny akt prawny, a mianowicie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że kwestie związane z waloryzacją odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości wywołują istotne rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym bowiem wyrażane są także poglądy negujące w ogóle administracyjnoprawny charakter stosunku powstałego na tle żądania zapłaty oraz waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, jak się wydaje, dominujące w tym zakresie stanowisko, zgodnie z którym żądanie waloryzacji odszkodowania ustalonego w drodze decyzji o wywłaszczeniu nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego. Stąd też ewentualny spór co do prawa i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż spór o wysokość odszkodowania, który podlega rozstrzygnięciu w drodze postępowania administracyjnego.

Stąd też przyjąć należy, że sprawa waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustalonego w przeszłości w trybie administracyjnym obecnie również wymaga administracyjnego rozstrzygnięcia. Rozstrzyganie w przedmiocie zwaloryzowania odszkodowania stanowi konkretyzację określonej normy prawnej, a tym samym jest rozstrzygnięciem o skonkretyzowanych uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Nie można zatem twierdzić, iż takie określenie uprawnień strony może nastąpić z pominięciem administracyjnego trybu postępowania przez załatwienie sprawy co do jej istoty (art. 104 k.p.a.), a jedynie jako wskutek czynności obrachunkowej o technicznym charakterze (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 869/11 oraz w wyroku z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 4133/18).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podzielić należy także, wyrażane w orzecznictwie, stanowisko co do tego, że regulacja zawarta w art. 132 ust. 3 u.g.n. ma również zastosowanie do odszkodowania za wywłaszczenie ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu, bądź złożone do depozytu sądowego (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokach z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 826/13 i z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1483/13).

Sprawa waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wiąże się wprawdzie w sposób oczywisty z kwestią wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie, jednakże jest to sprawa odrębna od postępowania, w którym orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości i w którym ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Skoro więc z żądaniem waloryzacji odszkodowania wystąpiono pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami to przepisy tej właśnie ustawy należy stosować przy rozstrzyganiu sprawy.

Wniosek taki wywieść należy także z przepisu intertemporalnego - art. 233 u.g.n., który stanowi, że nawet w sprawach już wszczętych, lecz niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Regułę taką należy stosować tym bardziej do sprawy wszczętych już po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się już końcowo do kwestii stosowania przepisów poprzednio obowiązujących Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stoi na stanowisku, że bezskuteczny upływ terminu określonego art. 7 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464) nie wyklucza wymienionych z grona osób uprawnionych do otrzymania należnego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Reasumując należy zatem przyjąć, że w sprawie znajdował zastosowania art. 132 ust. 3 u.g.n., który stanowi, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Z powyższego należy wywieść wniosek, że waloryzacji odszkodowania powinien dokonać organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

W decyzji wywłaszczeniowej z dnia 1 października 1987 r. postanowiono, że ustalone na rzecz spadkobierców M. M. (J. M. i inni) odszkodowanie wypłaci wnioskodawca Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C. (pkt III decyzji).

Podmiot taki już nie istnieje w związku z czym istniała konieczność ustalenia kto jest następcą prawnym ówczesnego Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C..

W zaskarżonej decyzji wskazano, że Starosta W. bezspornie ustalił, że następca prawnym Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C. jest Państwowe Gospodarstwo W. W. [...].

Ze stwierdzeniem takim nie sposób się zgodzić albowiem nie ma ono ani charakteru bezspornego, ani stanowczego.

Analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji i akt sprawy wskazuje, że ustaleń takich dokonano jedynie w oparciu o pismo Zastępcy Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w L. Państwowego Gospodarstwa W. W. [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. (k.41 akt administracyjnych), co w sprawie uznać należy za niewystarczające.

Po pierwsze wskazać należy, że pismo to nie zostało złożone w ramach przedmiotowego postępowania do organu prowadzącego to postępowania, lecz do innego podmiotu, tj. Sądu Rejonowego we W..

Po drugie pisma tego nie złożono w celu wykazania właściwości Państwowego Gospodarstwa W. W. [...] jako podmiotu zobowiązanego do waloryzacji odszkodowania we wszczętym postępowaniu administracyjnym, lecz w celu uzyskania określonych informacji od sądu, przy czym kwestię następstwa prawnego wskazywano jedynie jako okoliczność uzasadniającą uzyskanie żądanych informacji.

Wreszcie wskazać należy, że nawet gdyby oświadczenie takie złożono w prowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym, a jego adresatem był bezpośrednio organ prowadzący postępowania, to i tak powyższe nie zwalniałoby organu od dokonania oceny czy istotnie w zakresie dotyczącym waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następcą prawnym ówczesnego Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C. jest faktycznie Państwowe Gospodarstwo W. W. [...].

Organ powinien bowiem samodzielnie ustalić jaki podmiot jest obecnie następcą prawnym dawnego Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C., przy czym z uwagi na istniejącą wówczas specyfikę władzy i administracji organy powinny zbadać przede wszystkim w ramach jakich jednostek podziału administracyjnego państwa działał Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C..

Organy powinny ustalić kiedy i na jakiej podstawie utworzony został Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C. oraz w strukturze którego konkretnie organu administracji państwowej. Przy dokonywaniu tego rodzaju ustaleń należałoby uwzględnić te akty prawne, które legły u podstaw utworzenia tego konkretnego wojewódzkiego zarządu inwestycji rolniczych, w tym także takie akty jak przykładowo zarządzenie wojewody, które z reguły leżało u podstaw utworzenia określonego wojewódzkiego zarządu inwestycji rolniczych.

Już choćby z uwagi na istniejącą ówcześnie zasadę jednolitej własności państwowej samo to, że nieruchomości administrowane wcześniej przez wojewódzki zarząd inwestycji rolniczych przeszły w zarząd Państwowego Gospodarstwa W. [...] nie jest wystarczające do przyjęcia istnienia następstwa prawnego pomiędzy tymi podmiotami.

Przeciwnie co do zasady tego rodzaju jednostki jak wojewódzkie zarządy inwestycji rolniczych funkcjonowały zazwyczaj jako jednostki organizacyjne podporządkowane wojewódzkim radom narodowym (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2305/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 480/16 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1252/20).

Jest to o tyle ważne, że co do zasady zobowiązania i wierzytelności rad narodowych stały się, z mocy przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym, zobowiązaniami i wierzytelnościami bądź właściwych gmin, bądź Skarbu Państwa.

W sprawie Wojewoda zaniechał należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia tych okoliczności czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które decydowały o ustaleniu podmiotu zobowiązanego do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co oznacza, że kwalifikować należało je jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Organ w tym zakresie dopuścił się także naruszenia prawa materialnego, nieprawidłowo stosując w sprawie art. 132 ust. 3 u.g.n. Naruszenie prawa materialnego miało tu charakter wtórny albowiem było konsekwencją niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które przesądzały o ustaleniu podmiotu zobowiązanego do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co sprawia, że kwalifikować należy je jako mające istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Jako, że uchybień takich dopuściły się organy obu instancji, oprócz zaskarżonej decyzji, uchylono także decyzję organu pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.).

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem pierwszej instancji, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), w tym w szczególności z uwzględnieniem przedstawionych wywodów dotyczących właściwej interpretacji art. 132 ust. 3 u.g.n.

W ponowionym postępowaniu organy powinny ustalić w sposób jednoznaczny podmiot, który w realiach sprawy jest zobowiązany do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz odsetek za zwłokę lub opóźnienie w zapłacie odszkodowania.

W okolicznościach sprawy sprowadzać się to będzie do ustalenia tego kto w zakresie zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest następcą prawnym ówczesnego Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C..

Przy dokonywaniu takich ustaleń organ może posiłkować się również oświadczeniami pochodzącymi od innych organów, osób lub jednostek organizacyjnych, jednakże oświadczenia takie nie mogą mieć charakteru rozstrzygającego w sprawie.

Organ powinien bowiem samodzielnie ustalić jaki podmiot jest obecnie następcą prawnym dawnego Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w C. w zakresie zobowiązania do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, przy czym z uwagi na istniejącą wówczas specyfikę władzy i administracji organy powinny przede wszystkim zbadać w strukturze których jednostek podziału administracyjnego państwa działał Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C..

W tym celu organ powinny ustalić kiedy i na jakiej podstawie utworzony został Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w C. oraz w ramach jakiego konkretnie organu administracji państwowej. Przy dokonywaniu tego rodzaju ustaleń należałoby uwzględnić te akty prawne, które legły u podstaw utworzenia tego konkretnego wojewódzkiego zarządu inwestycji rolniczych, w tym także takie akty jak zarządzenie wojewody, które z reguły leżały u podstaw utworzenia określonego wojewódzkiego zarządu inwestycji rolniczych.

Organy rozpatrzą następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnią przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych. Sporządzając uzasadnienie decyzji organy zadbają o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kwoty 200 zł, na którą składał się wpis od skargi (k.41 akt sądowych).