Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 168/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1;
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 56, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.b., art. 145 par. 3;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 8;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Sędzia WSA Ewa Rojek Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. A. kwotę 2952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) złote, w tym 552 (pięćset pięćdziesiąt dwa) złote podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. (Dyrektor) decyzją z [...] r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (Kierownik)

z [...] r. nr [...] o ustaleniu M. D. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł.

Organ ustalił, że K. decyzją z [...] r. nr [...] na podstawie wniosku z [...] r. przyznał M. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Środki finansowe przyznane ww. decyzją zostały przekazane na rachunek bankowy strony. Kontrola

w zakresie kwalifikowalności powierzchni zrealizowana na podstawie wizytacji terenowej przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 22-26 lutego 2019 r.

w zakresie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wykazała zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod nieprawidłowości DR 18) na całym obszarze na działce ewidencyjnej nr [...] oraz na działkach ewidencyjnych nr [...]

Ze względu na powyższe K. postanowieniem z [...] r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016. Następnie organ pierwszej instancji decyzją z [...] r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 z [...] r. i odmówił przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję z tytułu tej płatności w wysokości [...] zł., płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej i nałożył sankcję z tytułu tej płatności w wysokości [...] zł. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła do Dyrektora odwołanie. Decyzją z [...] r. nr [...] organ odwoławczy podtrzymał ustalenia Kierownika. Wobec powyższego K. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Z kolei decyzją z [...] r. ustalił beneficjentce kwotę nienależnie pobranych ww. płatności za rok 2016 – [...] zł.

Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji Dyrektor wskazał na podstawy materialnoprawne rozstrzygnięcia: przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2018.1312 ze zm.) dalej Ustawa, wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U.2015.351 ze zm.), Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z a 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz.U.2018.897) oraz przepisy unijne.

Podał, że art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505) – dalej ustawa o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

W takim przypadku zadaniem organu ustalającego kwotę nienależnie pobranych płatności nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu za rok 2016 stanowi postępowanie odrębne od postępowań w przedmiocie przyznania płatności. Niniejsze postępowanie ma charakter odrębny i wynika z ostatecznej decyzji Kierownika z [...] r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

Poza sporem jest fakt, że w wyniku uchylenia pierwotnej decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oraz przyznaniem stronie płatności w niższej wysokości powstała różnica stanowiąca łącznie kwotę [...]zł. W wyniku postępowania wznowieniowego organ I instancji dokonał skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z [...] r. nr [...] przyznającej stronie płatności na rok 2016, a w związku z uchyleniem ww. decyzji i odmową przyznania stronie płatności na rok 2016, powstała kwota nienależnie pobranych płatności za rok 2016.

Jednocześnie organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu. Nienależne płatności przyznane stronie decyzją Kierownika z [...] r. nr [...] nie stanowiły pomyłki ARiMR (art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014). Organ pierwszej instancji przyznając stronie płatności za rok 2016 pierwotną decyzją nie był w posiadaniu informacji, że strona nie prowadzi działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych do płatności oraz działał w zaufaniu do rolnika i jego deklaracji z wniosku.

Na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty: [...] zł

z tytułu jednolitej płatności obszarowej, [...] zł z tytułu płatności za zazielenienie, [...] zł z tytułu płatności redystrybucyjnej oraz [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej. Tym samym w odniesieniu do przyznanej kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej zaszły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności. Natomiast kwoty płatności

w wysokości: - [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, [...] zł

z tytułu płatności za zazielenienie, [...] zł z tytułu płatności redystrybucyjnej przekraczają kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, przeliczoną na złote według kursów euro, ustalonych zgodnie z art. 106 ust. 3 powołanego wyżej Rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013 i tym samym w odniesieniu do tych kwot płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności (art. 49 Ustawy).

W odniesieniu do płatności za lata 2010 i następne w przepisach sektorowych brak jest regulacji szczególnych dotyczących okresów przedawnienia, ale dla płatności tych znajduje zastosowanie art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Zgodnie z powołanym przepisem, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą należy uznać co do zasady dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Za dzień dopuszczenia się nieprawidłowości w przypadku roku 2016 uznać należy dzień złożenia wniosku - [...] r. a więc upływ terminu przedawnienia mógłby nastąpić najwcześniej w dniu [...] r. Zatem czteroletni okres przedawnienia jeszcze nie minął.

Na powyższą decyzję M. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 7 ustawy o Agencji przez brak określenia w sentencji decyzji odmiennego niż w decyzji organu I instancji terminu, od którego należy naliczać odsetki.

Zdaniem skarżącej organ II instancji przyjmuje wadliwą wykładnię art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że jego decyzja powoduje, iż decyzja organu I instancji staje się ostateczna. Sprawiło to, że organ II instancji nie ustalił odmiennego od wskazanego w decyzji organu I instancji terminu naliczania odsetek. Pogląd taki jest oczywiście błędny. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca wskazała na orzeczenia sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 9 lipca 2020 r., na podstawie art. 56 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2019.2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", postanowił zawiesić postepowanie. W toku postępowania sądowoadministracyjnego ustalono bowiem, że 28 stycznia 2020 r. skarżąca złożyła do organu wniosek o wznowienie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Dyrektor postanowieniem

z [...] r. wznowił na wniosek strony to postępowanie.

W związku z wydaniem przez Dyrektora ostatecznej decyzji z [...] r. umarzającej ww. postępowanie wznowieniowe, Sąd postanowieniem

z [...] r. podjął zawieszone postępowanie.

W piśmie przygotowawczym z [...] r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona ze względu na wystąpienie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w związku z treścią prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Ke [...].

Wskazał nadto, że w związku z wyrokiem Sądu z [...] r. I SA/Ke [...] decyzja Kierownika o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z [...] r. jest decyzją obowiązującą.

Sąd postanowieniem z 30 czerwca 2021 r., na podstawie

art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny od wyroku WSA w Kielcach z [...] r. I SA/Ke [...]. W związku z rozstrzygnięciem przez NSA tej skargi kasacyjnej (wyrok z [...] r. sygn. akt I GSK [...]), Sąd postanowieniem z [...] r. postanowił podjąć zawieszone postępowanie.

W piśmie procesowym z [...] r. Dyrektor wskazał, że na podstawie kolejnego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, w związku z orzeczeniem WSA w Kielcach z [...] r. sygn. akt I SA/Ke [...] wznowił postępowanie na wniosek strony i zawiesił wznowione postępowanie (kopia dokumentów w załączeniu). Wznowione postępowanie nie zostało zakończone i w związku z tym wniósł o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu wydania przez organy ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowionego postępowania.

Na rozprawie [...] r. Sąd, na podstawie art. 56 p.p.s.a., postanowił odmówić zawieszenia postępowania.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego ze względu na wystąpienie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności omówienia wymaga, dlaczego Sąd na rozprawie w dniu [...] r. odmówił zawieszenia postepowania sądowego, o co wnioskował organ w piśmie procesowym z dnia [...] r.

Należy przypomnieć, że organ uzasadniał złożony wniosek o zawieszenie toczącym się postępowaniem nadzwyczajnym, wszczętym wnioskiem strony o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora nr [...], złożonym w dniu [...] r.

Zgodnie z art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.

Sąd w składzie orzekającym podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że skoro w art. 56 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu, to należy a contrario przyjąć, iż nie ma podstaw do zawieszenia postępowania sądowego w sytuacji, gdy administracyjne postępowanie w trybie nadzwyczajnym zostało uruchomione po wniesieniu skargi. Jeżeli nie ma podstaw do zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym, a sprawa nie może być rozstrzygana jednocześnie w postępowaniu administracyjnym i sądowym, to organ administracji ma obowiązek zawiesić administracyjne postępowanie nadzwyczajne do czasu prawomocnego zakończenia sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym.

Nie budzi żadnych wątpliwości, że wniosek M. D. o wznowienie postępowania, na którym organ opiera zasadność zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie, został złożony już po dacie wniesienia przez nią skargi. Mając na względzie brzmienie art. 56 p.p.s.a. oraz chronologię podejmowanych przez stronę czynności, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku organu o zawieszenie postępowania sądowego.

Przystępując natomiast do merytorycznego rozpoznania sprawy należy podnieść, co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2018.2107) i art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co skutkowało wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] r. nr [...] o ustaleniu M. D. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł.

Podstawę jej wydania stanowił art. 29 ust 1 ustawy o Agencji, w myśl którego ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ustalenia co do nienależnie pobranych przez skarżącą płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016, oparte zostały w zasadniczej mierze na uwzględnieniu faktu wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji Kierownika z [...] r. o przyznaniu tych płatności.

Wynika to wprost z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Dyrektora w którym stwierdza np., że sytuacja nienależnego pobrania środków występuje niewątpliwie wtedy gdy, środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego oraz, że w takim przypadku zadaniem organu ustalającego kwotę nienależnie pobranych płatności jest jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Powyższe oznacza, że decyzja ustalająca kwotę nienależnego dofinansowania wydana została w oparciu o inną decyzję. Sądowi znane są poglądy orzecznictwa zgodnie z którymi dopuszczalne jest ustalenie nienależnie pobranych płatności bez konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej takie płatności. [...] jednak w rozpatrywanej sprawie postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą płatności bezpośrednich za 2016 r. miało charakter następczy i związany bezpośrednio z wyeliminowaniem z obrotu prawnego pierwotnej decyzji przyznającej skarżącej płatności za 2016 r. – to jest decyzji Kierownika z [...] r.

Zauważyć następnie trzeba, że wyrokiem z [...] r., sygn. akt I SA/Ke [...] WSA w Kielcach uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] r. nr [...] orzekającą o uchyleniu decyzji dotychczasowej (czyli decyzji z [...] r. nr [...], przyznającej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016) oraz o odmowie przyznania M. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r.

Wyrok ten jest prawomocny.

Następnie K. wydał [...] r. nr [...] decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej (czyli decyzji z [...] r. nr [...], przyznającej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016) oraz o odmowie przyznania M. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. Dyrektor powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy decyzją z [...] r. nr [...].

Na skutek skargi na w/w decyzję Dyrektora, tut. Sąd wyrokiem z [...] r., sygn. akt I SA/Ke [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika.

Naczelny Sąd Administracyjny natomiast wyrokiem z [...] r., sygn. akt I GSK [...] oddalił skargę kasacyjną Dyrektora wniesioną od wyroku tut. Sądu wydanego w sprawie I SA/Ke [...].

Powyższe prowadzi do przyjęcia jednoznacznego wniosku, że decyzja organu uchylająca decyzję pierwotną (przyznającą płatność) i odmawiająca przyznania płatności została wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych. W obrocie prawnym pozostaje natomiast decyzja Kierownika z [...] r. nr [...], którą przyznał M. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

Stwierdzenie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz o odmowie przyznania M. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r., czyli decyzji w oparciu o którą była wydana zaskarżona w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności skutkuje tym, że w sprawie mamy do czynienia z przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Zgodnie z tą regulacją w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Należy jednak zauważyć, że do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji uchylającej decyzję pierwotną i odmawiającej przyznanie płatności doszło już po wydaniu (zaskarżonej w niniejszym postępowaniu sądowym) decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się do powyższego podnieść należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyodrębnić można dwa poglądy.

Zgodnie z pierwszym, "przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. pozwala sądowi uchylić zaskarżone postanowienie (decyzję) z powodu wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania tylko wtedy, gdy miało miejsce naruszenie prawa przez organ. Organ nie może naruszyć prawa, jeżeli w chwili rozstrzygania przez niego sprawy przesłanka wznowienia jeszcze nie wystąpiła. Dlatego sąd nie może uchylić postanowienia (decyzji) na podstawie wskazanego przepisu, jeżeli nawet zaistniała przesłanka wznowienia, ale powstała ona między datą postanowienia (decyzji) a datą wyroku sądu. Innymi słowy, nawet jeżeli w chwili orzekania przez sąd jest jasne, że zaskarżone postanowienie (decyzja) będzie musiało być uchylone w drodze wznowienia postępowania (np. w sytuacji gdy postanowienie w oparciu, o które wydano dane postanowienie, zostało następnie uchylone lub zmienione), ale podstawą wznowienia nie jest naruszenie prawa, lecz okoliczności, które zaszły po wydaniu postanowienia (decyzji) (np. wymienione w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), obowiązkiem sądu jest oddalenie skargi" (vide: wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2017 r., III SA/Wa 368/16, Lex nr 2397191; wyrok WSA w Rzeszowie z 7 lutego 2017 r, I SA/Rz 941/16, Lex nr 2232334).

Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela jednak drugi, dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie pogląd, zgodnie z którym na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie ma podstaw, by pojęcie "naruszenia prawa", o jakim mowa w tym przepisie, ograniczać jedynie do części przesłanek wznowienia postępowania. Naruszenie prawa nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przyjąć należy, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Dotyczy to także podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a więc również takiej sytuacji, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się przy tym także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. Dotyczy to niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, w tym m.in. podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Tak więc, w razie stwierdzenia przez sąd, że kontrolowany akt narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (vide: wyroki NSA z 23 marca 2016 r., I OSK 2947/14, z 9 grudnia 2011 r., II OSK 807/11 i z 10 marca 2016 r., I OSK 1760/14 oraz powołane w tych wyrokach orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Również w piśmiennictwie prezentowane jest stanowisko według którego sąd administracyjny jest zobowiązany uchylić akt, jeśli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania zawartych w art. 145 § 1 k.p.a. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842). We wskazanym komentarzu przywołano celną argumentację T. Kiełkowskiego, który pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. przypisuje bardziej zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które to wady mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W tym zobiektywizowanym ujęciu "naruszenia prawa" nie jest istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo (vide: wyrok WSA w Kielcach z 12 kwietnia 2017 r., II SA/Ke 682/16 oraz wyroki WSA w Opolu z 18 października 2016 r., II SA/Op 279/16 i z 18 lipca 2017 r., II SA/Op 175/15, publ. CBOSA).

Reasumując, Sąd w niniejszej sprawie, uwzględniając podniesioną przez pełnomocnika strony w piśmie procesowym z dnia [...] r. argumentację, doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co skutkowało wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

Stwierdzone naruszenie prawa prowadzące do uchylenia decyzji organów obu instancji, czyni zbędnym i niecelowym badanie zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze.

Jednocześnie należy wskazać, że w myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W konsekwencji dokonanych na tle niniejszej sprawy, a opisanych wyżej ustaleń Sąd wydając wyrok zastosował również i ten przepis, umarzając postępowanie administracyjne.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 8 pkt 5 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...] r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).