Wyrok NSA, sygn. akt V SA 905/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 58
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Z treści art. 9 Kpa wynika powinność organów administracji publicznej co do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Wymaganie to powinno być przestrzegane szczególnie skrupulatnie, gdy widać, że strona błądzi co do znaczenia swoich zachowań.

2. Skutki pozbawienia uprawnień kombatanckich dotykają ludzi w starszym wieku, nie znających zasad administracyjnej procedury. Ta okoliczność, jak również dotkliwość skutku w postaci zamknięcia drogi odwoławczej w sprawach o odebranie uprawnień na skutek uchybień proceduralnych powoduje, iż wymagania stawiane rzetelności postępowania administracyjnego należy respektować ze szczególną troską.

TEZY

1. Z treści art. 9 Kpa wynika powinność organów administracji publicznej co do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Wymaganie to powinno być przestrzegane szczególnie skrupulatnie, gdy widać, że strona błądzi co do znaczenia swoich zachowań.

2. Skutki pozbawienia uprawnień kombatanckich dotykają ludzi w starszym wieku, nie znających zasad administracyjnej procedury. Ta okoliczność, jak również dotkliwość skutku w postaci zamknięcia drogi odwoławczej w sprawach o odebranie uprawnień na skutek uchybień proceduralnych powoduje, iż wymagania stawiane rzetelności postępowania administracyjnego należy respektować ze szczególną troską.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wincentego P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 marca 2000 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchyla zaskarżone postanowienie; (...).


UZASADNIENIE

Skarżący, Wincenty P., w pismem datowanym 16 lutego 2000 r. skierował do NSA skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 15 listopada 1999 r. (...), doręczoną 19 listopada 1999 r. która, jako decyzja pierwszoinstancyjna, doręczona 19 listopada 1999 r. nie podlegała zaskarżeniu do sądu. W tej sytuacji NSA postanowieniem z dnia 5 maja 2000 r., V SA 463/00 odrzucił skargę, kończąc tym samym bieg postępowania sądowego w sprawie V SA 463/00, zapoczątkowanego skargą z 16 lutego 2000 r. Jak wynika z akt administracyjnych (...) Skarżący pismem nadanym 2 grudnia 1999 r., a więc w terminie odwołania od decyzji z 15 listopada 1999 r. skierował pismo do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych gdzie sygnalizował, że ma zamiar zebrać dodatkowe materiały w sprawie i wówczas przedstawi je organowi administracyjnemu z prośbą o ponowne rozpatrzenie. Pismo to nie wywołało żadnej reakcji organu, podobnie jak pismo Skarżącego z 1 lutego 2000 r., już z wyraźną prośba o powtórne rozpatrzenie sprawy, skierowane do organu administracji wraz z dodatkowymi materiałami. Natomiast po otrzymaniu skargi wniesionej przez Skarżącego w sprawie V SA 463/00, doręczonej organowi 13 marca 2000 r., w celu przygotowania odpowiedzi na skargę w sprawie V SA 463/00, działając z urzędu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wydał postanowienie z 15 marca 2000 r. stwierdzające, iż Wincenty P. uchybił terminowi do wniesienia odwołania na decyzję z 15 listopada 1999 r.

Skarżący zdezorientowany znaczeniem tego ostatniego postanowienia /gdzie zawarte było także pouczenie o możliwości zaskarżenia do NSA, z tym, że pouczenie to błędnie wskazywało NSA w Krakowie, zamiast NSA w Warszawie/ skierował do NSA w Warszawie pismo datowane 7 kwietnia 2000 r., gdzie pytał o losy jego skargi w sprawie V SA 463/00 /wówczas jeszcze nie zakończonej/ i o to, czy jego odwołanie od decyzji z 15 listopada 1999 r. "jest nieważne" w odniesieniu do postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z 15 marca 2000 r. Do pisma tego Skarżący dołączył wpłatę 10 zł tytułem wpisu. W tej sytuacji sąd potraktował pismo Skarżącego z kwietnia 2000 r. jako nową skargę, na postanowienie z 15 marca 2000 r.

Zajmując stanowisko co do tej skargi Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o odrzucenie skargi, z motywacją odnoszącą się do faktu nie wyczerpania drogi administracyjnej w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie mogło zdezorientować Skarżącego. Konfuzji nie ustrzegł się zresztą i organ administracji w odpowiedzi na skargę z 4 lipca 2000 r.; tym bardziej mogło to dotyczyć Skarżącego. Jego pismo z 2 grudnia 1999 r. można było traktować jako demonstrację woli, aby jego sprawa była ponownie rozpatrzona. Organ administracji jednak na pismo nie zareagował, podobnie jak na pismo z 1 lutego 2000 r. zawierające już wyraźnie sformułowaną prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ nie wyjaśnił charakteru pisma z 2 grudnia 1999 r. i nie wyprowadził Skarżącego z błędu co do prawidłowości jego zachowania. Z art. 9 Kpa wynika powinność organów administracji publicznej co do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Wymaganie to powinno być przestrzegane szczególnie skrupulatnie, gdy widać, że strona błądzi co do znaczenia swoich zachowań. Tak właśnie stało się w niniejszej sprawie /co do znaczenia pisma z 2 grudnia 1999 r./. Skarżący najwyraźniej sądził, że swoim pismem z 2 grudnia 1999 r. uczynił zadość terminowi wniesienia prośby o ponowne rozpoznanie sprawy. Zebrawszy materiały z CAW motywujące - w jego przekonaniu - w lepszy sposób jego dawną służbę w KBW, skarżący przesłał je w lutym do organu administracji. I wówczas organ nie wyprowadził Skarżącego z błędu co do skuteczności jego zachowania. O przekonaniu organu administracji, że zachowania Skarżącego nie zostały potraktowane jako skuteczny wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący mógł się przekonać dopiero z treści zaskarżonego postanowienia z 15 marca 2000 r. Tak więc w niniejszej sprawie po stronie organu administracji występuje uchybienie polegające na braku reakcji na pismo Skarżącego z 2 grudnia 1999 r. i wydaniu zaskarżonego postanowienia bez próby wyjaśnienia w bezpośrednich kontaktach ze Skarżącym, iż - zdaniem organu - nie złożył on wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mimo, że sam Skarżący sądził, że tego dokonał i że nieporozumienie to jest widoczne na tle dokumentów i przebiegu sprawy. Gdyby nawet organ nie przychylił się do poglądu co do znaczenia pisma z 2 grudnia 1999 r., to jednak wyjaśniając nieporozumienie powinien wskazać Skarżącemu drogę do przywrócenia terminu. Stosowna informacja na temat znaczenia i przesłanek art. 58 Kpa została skierowana do Skarżącego, jednakowoż nastąpiło to dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodać należy, że skutki pozbawienia uprawnień kombatanckich dotykają ludzi w starszym wieku, niezbyt obeznanych z administracyjną procedurą. Ta okoliczność, jak również dotkliwość skutku w postaci zamknięcia drogi odwoławczej w sprawach o odebranie uprawnień na skutek uchybień proceduralnych powoduje, iż wymagania stawiane rzetelności postępowania administracyjnego należy respektować ze szczególną troską.

W tej sytuacji na postawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. W kwestii kosztów orzeczenie oparto na art. 55 tejże ustawy