Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 561/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie NSA: Jan Paweł Tarno Jolanta Sikorska Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 761/07 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Lu 761/07 oddalił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpoznaniu odwołania Z. W., na podstawie art. 11 ust. 2, art. 39 ust.1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na leczenie kardiologiczne, na wywóz szamba, na zakup kuchenki elektrycznej i na zakup leków.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, który po rozpatrzeniu wniosków Z. W. z dnia [...] i [...] czerwca 2007r. powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że wnioskodawca odmawiał wszelkiej współpracy z Ośrodkiem w celu rozwiązywania zgłaszanych przez niego jego problemów życiowych. Jak podkreślono, wielokrotnie podejmowane próby dokonania aktualizacji wywiadu środowiskowego z udziałem wnioskodawcy okazały się bezskuteczne. Równocześnie jak stwierdził organ, Z. W. pomimo swojej choroby jest osobą poczytalną, zdolną do logicznego myślenia i działania, jak również zdającą sobie sprawę z konsekwencji własnych zachowań. Kolegium ustaliło w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, że dochód skarżącego wynosi [...] zł (renta). W tej sytuacji organ rozważał przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej odnoszącego się do sytuacji, gdy mimo przekroczonego kryterium dochodowego zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku. Ubiegający się o świadczenie z pomocy społecznej Z. W. nie wykazał jednak, że takie wyjątkowe okoliczności w tym przypadku mają miejsce. Przede wszystkim wnioskodawca uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, pomimo iż obowiązek poddania się takiemu wywiadowi wynika z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Jak ustalono, w dniu [...] czerwca 2007r. pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania Z. W. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak wnioskodawcy nie zastano w domu; na tę okoliczność sporządzono notatkę urzędową. Pismem z dnia [...] czerwca 2007r. Kierownik OPS w N. wezwał Z. W. do osobistego stawiennictwa w Ośrodku w ciągu 5 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie nieodebrane z terminie zostało zwrócone nadawcy w dniu [...] lipca 2007r. Pismem z dnia [...] lipca 2007r. Kierownik Ośrodka zawiadomił o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2007r. Do tego dnia nie wpłynęło jednak potwierdzenie odbioru tego pisma. W tej sytuacji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że Z. W. świadomie odmawia współdziałania z organem, tym bardziej że w czasie trwania postępowania w niniejszej sprawie wielokrotnie przychodził do Urzędu Gminy N., w którym mieści się również Ośrodek Pomocy Społecznej, składał w nim kolejne wnioski oraz skargi na pracowników Ośrodka, natomiast w ogóle nie skontaktował się z pracownikiem socjalnym w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Kolegium uznało, że skarżący jest osobą poczytalną, świadomą tego, co robi, na co wskazuje fakt, iż pisma składa z zachowaniem ustawowych terminów i przewidzianych trybów. Z z tego powodu nie można przyjąć, że choroba skarżącego uniemożliwia mu współdziałanie z organem pomocy społecznej i przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Prawidłowe było zatem zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i odmówienie skarżącemu przyznania zasiłku. Kolegium podkreśliło, że próba innego rozstrzygnięcia mogłaby wskazywać na akceptację niczym nieusprawiedliwionego precedensu lekceważenia obowiązujących reguł prawa przez występującego o świadczenie z pomocy społecznej.

Na decyzję Kolegium Z. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie domagając się uchylenia decyzji i przyznania świadczenia. W uzasadnieniu skargi oraz w piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2008 r. podkreślił, że jest niepełnosprawny ("P") i powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w jego sprawie o sygn. akt I OSK 59/07 stwierdził, że nie można mu z tego względu zarzucić braku współdziałania z organem. Podniósł również, że Kolegium we wcześniejszych sprawach nie wydało postanowienia o wyłączeniu od udziału w postępowaniu członków Kolegium tj. E. C. - S. i W. S.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę; uznał bowiem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Oceniając zasadność zastosowania przez organy administracji art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej Sąd wziął pod uwagę, że zadaniem pomocy społecznej jest, w świetle art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej, wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wynika stąd jednoznacznie, że rolą pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej, ale jedynie pomoc w wysiłkach podejmowanych przede wszystkim przez nich samych. Dlatego osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych w postaci świadczeń z pomocy społecznej na zaspokojenie ich potrzeb, mają - w myśl art. 4 ustawy - obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji, pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2). Współdziałanie to powinno w szczególności polegać na umożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenie w jego trakcie stosownych wyjaśnień. Wywiad jest bowiem szczególnym rodzajem dowodu w postępowaniu administracyjnym, którego przeprowadzenie jest konieczne przed wydaniem decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia (art. 106 ust. 4).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że - jak wynika z akt sprawy - Z. W. uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i unikał podejmowanych w tym celu kontaktów z pracownikami socjalnymi Ośrodka, nie odbierał wezwania i w konsekwencji nie stawił się w Ośrodku w celu przeprowadzenia wywiadu, mimo iż taką możliwość miał; przebywał bowiem w tym czasie w miejscu swojego zamieszkania i wielokrotnie przychodził do budynku, w którym mieści się Ośrodek Pomocy Społecznej, składając bezpośrednio w Urzędzie Gminy, a więc z pominięciem pracowników Ośrodka kolejne wnioski o przyznanie pomocy, jak również skargi na pracę Ośrodka. W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo uznały, że zachowanie skarżącego jest świadome, a sam skarżący poczytalny i odpowiedzialny za swoje działania, skoro samodzielnie (a nawet jako pełnomocnik pozostałych członków rodziny) prowadzi szereg spraw administracyjno - sądowych, wykazując się przy tym dobrą znajomością obowiązujących przepisów i logicznym myśleniem. Nie było zatem podstaw do zastosowania § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz.672), zgodnie z którym w przypadku, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz.535 ze zm.) i nie można ze względu na stan jej zdrowia uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, o których mowa w § 7, fakt ten pracownik socjalny odnotowuje w kwestionariuszu wywiadu. W ocenie Sądu, stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwił Z. W. uczestnictwa w wywiadzie środowiskowym i złożenia w sprawie wyjaśnień. Organ pomocy społecznej miał więc usprawiedliwioną podstawę do odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przyjęcia z powodu braku współdziałania ze strony skarżącego.

Jednocześnie, zdaniem Sądu I instancji, nie można zarzucić organowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77, art. 80 kpa, bowiem organ podejmował czynności zmierzające do ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz zapewnił mu możliwość udziału w postępowaniu. Organ pomocy społecznej rozpoznając wniosek ustalił, w oparciu o dokumenty przekazane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie, że skarżący nieznacznie przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, dlatego rozważał przyznanie mu takiego świadczenia na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Skoro jednak skarżący uniemożliwił zbadanie i ocenę swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, to organ słusznie okoliczność tę rozpatrywał w charakterze ujemnych następstw niezastosowania się do procedury przewidzianej przepisami prawa i w konsekwencji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia.

Odnosząc się do zarzutu niewyłączenia od udziału we wcześniejszych sprawach członków Kolegium - E. C. - S. i W. S. Sąd podniósł, że w niniejszym postępowaniu osoby te nie brały udziału, a więc zarzut dotyczący ich udziału w innych sprawach nie mógł być uwzględniony.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W., reprezentowany przez adwokata z urzędu, wniósł skargę kasacyjną zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej i w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz w zw. z art. 7, art. 77, art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. - przez przekształcenie zasady swobodnej oceny dowodów w dowolność z powodu przyjęcia a priori (z góry i bez dowodu z opinii biegłego psychiatry), że skarżący mimo choroby psychicznej w postaci zaburzeń urojeniowych, obejmujących paranoję i mimo niepoczytalności (ustalonej w postępowaniu karnym i znanej z urzędu), był rzekomo "poczytalny" w postępowaniu administracyjnym, a brak współdziałania polegającego na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie wynikał rzekomo z jego choroby psychicznej, tylko złego charakteru skarżącego, bo cyt.: "dobrze zna obowiązujące przepisy i logicznie myśli".

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący od lat jest chory psychicznie na zaburzenia urojeniowe obejmujące paranoję. W sprawie karnej prowadzonej przeciwko niemu w 2003 r. za znieważenie pracownic socjalnych OPS w N. stwierdzono całkowitą niepoczytalność skarżącego, ponadto dwóch biegłych psychiatrów stwierdziło, że prawdopodobieństwo ponownego popełnienia czynu związanego z tą chorobą jest znaczne. Sąd Rejonowy w Lublinie odmówił zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia skarżącego w szpitalu psychiatrycznym podnosząc, że byłby to środek nadmierny i nieadekwatny do zagrożenia. Tymczasem w prowadzonym postępowaniu administracyjnym z góry przyjęto, że skarżący jest poczytalny, zdolny do logicznego myślenia i działania. Przyjmując bez wątpliwości taką ocenę organów administracji, Sąd pierwszej instancji nie wyprowadził z zebranego w sprawie materiału dowodowego prawidłowych wniosków. Nie wziął bowiem pod uwagę, że choroba skarżącego charakteryzuje się m. in. przekonaniem o wrogości i prześladowaniu ze strony urzędników, izolacją z kontaktów społecznych ale jednocześnie nadaktywnością narastającą w okresie zaostrzeń choroby oraz agresją, gdy roszczenia nie zostają uznane. Wzmiankowany wyrok Sądu Rejonowego w Lublinie Z. W. przedstawił jeszcze przed wyrokiem WSA w Lublinie. Na bazie takiego samego stanu faktycznego wyrokował także NSA wskazując na potrzebę stosowania § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Zdaniem pełnomocnika należy zadać pytanie: "czy Sąd jest od sądzenia, czy od leczenia. Czy Sąd wyklucza mściwe postępowania pracowników administracyjnych w stosunku do skarżącego, że nie udało się go umieścić w szpitalu psychiatrycznym, mimo że dotkliwie znieważył, że jest mądrzejszy od tych pracowników, bo lepiej od nich logicznie myśli i zna reguły prawa?".

Ponadto, jak podnosi skarga kasacyjna, zaskarżony wyrok akceptuje postępowanie, które uchybia obowiązującym zasadom pisemności (art. 14 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasadzie pozyskiwania zaufania (art. 8 k.p.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określa art. 183 § 2 P.p.s.a. Z uwagi na to, że żadna z przesłanek nieważności w niniejszej sprawie nie zaistniała, kontrola instancyjna objęła badanie podstaw skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie oparta została na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., który stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zaskarżony wyrok narusza art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art.. 233 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej i w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) oraz w zw. z art. 7, art. 77 i art. 75 § 1 k.p.a. przez niewłaściwą (dowolną) ocenę dowodów wskutek nie wzięcia pod uwagę ustalonej w postępowaniu karnym stanu niepoczytalności Z. W. i błędne (dowolne) przyjęcie, że był on zdolny do współdziałania z organem w postępowaniu o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej, a konkretnie w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego.

Zarzut powyższy nie mógł odnieść zamierzonego skutku, ponieważ został wadliwie postawiony. Przepis art. 106 § 5 P.p.s.a. wskazany jako norma procesowa, której uchybił Sąd i instancji, nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej bez uprzedniego zarzutu naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. W § 5 zawarte zostało wyłącznie odesłanie do odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania cywilnego w przypadku przeprowadzania przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego, w myśl art. 106 § 3 P.p.s.a. Wynika stąd, iż przepis art. 106 § 5 P.p.s.a. mógłby być naruszony tylko w sytuacji, gdyby w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie Sąd i instancji prowadził uzupełniające postępowanie dowodowe i zaniechał zastosowania odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Tylko bowiem w takim przypadku P.p.s.a. przewiduje w art. 106 § 5 odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i tylko wówczas mógłby znaleźć zastosowanie art. 233 § 1 k.p.c. dotyczący swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w postępowaniu sądowym (por. wyrok NSA z dnia 23.08.2005 r. sygn. akt FSK 1987/04, Lex nr 172974).

Jednak w niniejszej sprawie Sąd I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego nie prowadził; nie zachodziła zatem, zgodnie z art. 106 § 5 P.p.s.a., konieczność zastosowania przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Nie mogło zatem dojść do naruszenia art. 106 § 5 P.p.s.a. ani w związku z art. 233 k.p.c. ani też w związku z przepisami art. 7, art. 77, art. 75 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym Kodeks postępowania administracyjnego w ogóle nie ma zastosowania.

Jeśli zaś chodzi o wskazane w skardze kasacyjnej przepisy art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, a także § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to wobec tego, że zostały one powołane wyłącznie jako pozostające w związku z naruszonym - w ocenie pełnomocnika - art. 106 § 5 P.p.s.a., nie mogły stanowić odrębnego wzorca kontroli instancyjnej.

Z powyższych przyczyn podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieskuteczne.

Wobec tego, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarte zostały istotne zarzuty odnoszące się do pozamerytorycznych aspektów postępowania Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne stwierdzenie, że analiza akt sprawy nie daje podstaw do uznania, że w postępowaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, jak i działaniu organów administracji, dostrzec można jakiekolwiek akcenty niechęci wobec Z. W. przy załatwianiu jego sprawy. Nie miał w związku z tym autor skargi kasacyjnej żadnych podstaw do stawiania, nawet w tonie retorycznym, pytań w rodzaju: "Czy Sąd wyklucza mściwe postępowanie pracowników administracyjnych w stosunku do skarżącego, że nie udało się go umieścić w szpitalu psychiatrycznym".

Dodać należy, że w ocenie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż działaniom organów administracji w przedmiocie wniosku Z. W. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej nie można zarzucić ani naruszenia prawa materialnego ani ustalonych prawem procedur. Natomiast nie powinno ujść uwadze strony skarżącej, że konsekwencją zwrócenia się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest obowiązek współdziałania wnioskodawcy z organem pomocy społecznej, o czym stanowi art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Według zaś art. 11 ust. 2 tej ustawy brak współdziałania wnioskodawcy w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej może być podstawą odmowy przyznania świadczenia. Wywiad środowiskowy, do którego przeprowadzenia nie doszło na skutek braku współdziałania ze strony skarżącego, miał na celu ustalenie jego aktualnej sytuacji rodzinnej, bytowej i finansowej, a także skonkretyzowanie jego aktualnych potrzeb. Niereagowanie na kolejne wezwania do umożliwienia przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego należy ocenić jako negatywną przesłankę świadczenia w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, skutkującą wydaniem decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Nie zasługuje na aprobatę pogląd, że współdziałanie z organem pomocy społecznej uniemożliwił skarżącemu jego stan zdrowia. Przede wszystkim podstawy do formułowania ocen w tym względzie nie może stanowić stwierdzony stan niepoczytalności Z. W. w momencie popełnienia czynu karalnego, którego dotyczyło postanowienie Sądu Rejonowego w Lublinie, na które powołano się w skardze kasacyjnej. W postępowaniu administracyjnym zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej jest oceniana według przepisów prawa cywilnego. Z dokumentów przedstawionych w postępowaniu w niniejszej sprawie nie wynika, aby Z. W. był pozbawiony zdolności do czynności prawnych (art. 12 k.c.), albo by zachodził w jego przypadku stan ograniczonej zdolności do czynności prawnych (art. 13 k.c.).

Trafnie więc przyjął Sąd I instancji, a także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, że skarżący nie wykazuje nieporadności i braku konsekwencji w dochodzeniu zgłaszanych przez siebie żądań wobec organu pomocy społecznej. Skoro Z. W. jest w stanie kierować swoimi sprawami, co w rozpatrywanym przypadku przejawia się w precyzyjnym określeniu swoich aktualnych potrzeb bytowych oraz w ich dochodzeniu w stosownym trybie, to uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego należało ocenić w kategoriach braku chęci współpracy wnioskodawcy z organem pomocy społecznej. Skutki zaś takiej postawy określa art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który w sprawie niniejszej zasadnie został zastosowany. Jak trafnie podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, próba innego rozstrzygnięcia mogłaby wskazywać na akceptację niczym nieusprawiedliwionego precedensu lekceważenia obowiązujących reguł prawa przez osobę występującą o świadczenie z pomocy społecznej.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska zajętego w wyroku NSA dnia 16 października 2007 r. sygn. akt I OSK 59/07 ze skargi kasacyjnej Z. W., natomiast w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08 w sprawie o podobnym stanie faktycznym.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.