Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 641/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33, 34, 35 ust. 1, art. 280 pkt 1 lit. a, art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 389 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa K. w M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. w M. kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2020 r. znak [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ) ustalił Nadleśnictwu K. za II kwartał 2018 r. opłatę podwyższoną w wysokości 85 zł za pobór wód podziemnych ze studni na działce nr [...], obręb L., gm. C. w związku z korzystaniem z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W informacji z [...] czerwca 2020 r. nr [...] organ ustalił Nadleśnictwu K. opłatę podwyższoną za usługę wodną w postaci poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego za II kwartał 2018 r. w wysokości 85 zł. Wyjaśnił, że podstawą ustalenia opłaty jest art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej: P.w.), zaś wysokość opłaty stanowi 500 % wysokości opłaty zmiennej, ustalonej przez Dyrektora Zarządu Zlewni w informacji z [...] czerwca 2020 r. znak [...] jako 17 zł za II kwartał 2018 r.

Nadleśnictwo K. złożyło reklamację od informacji z [...] czerwca 2020 r. Zakwestionowało zasadność naliczenia opłaty w sytuacji, gdy sporny pobór jest tzw. zwykłym korzystaniem z wód. Wskazało, że z tych samych powodów złożyło reklamację również od wcześniejszej informacji z [...] czerwca 2020 r. o ustaleniu opłaty zmiennej za ten sam pobór.

Po rozpoznaniu reklamacji, uznając ją za niezasadną, zaskarżoną decyzją organ ustalił sporną opłatę jak w informacji z [...] czerwca 2020 r. Wskazał, że opłata podwyższona jest konsekwencją pobierania wody bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz stanowi 500 % opłaty zmiennej naliczonej na podstawie danych z wykazu złożonego przez zobowiązanego w ramach kontroli gospodarowania wodami oraz sporządzonego zgodnie z nim protokołu nr [...] z [...] maja 2019 r., podpisanego przez podmiot zobowiązany. Organ nie zgodził się z klasyfikacją spornego poboru jako zwykłego korzystania z wód, wskazując że zgodnie z art. 33 P.w. zwykłe korzystanie z wód przysługuje właścicielowi gruntu do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego w ilości średniorocznie do 5m3 na dobę. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 pkt 2 P.w. przepisy o właścicielu mogą być odpowiednio stosowane jedynie do posiadacza samoistnego lub użytkownika wieczystego (prowadzącego instalację).

Przepisy nie zwalniają z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody lub odprowadzanie ścieków w ilości do 5 m3 na dobę na potrzeby działalności gospodarczej. Zdaniem organu, Lasy Państwowe są jedną z wielu instytucji, którym przysługuje reprezentowanie Skarbu Państwa. Żadnej z tych instytucji nie przysługuje szczególne uprawnienie do korzystania z wód, podobnie jak nie przysługuje ono samemu Skarbowi Państwa i posiadaczom zależnym korzystającym z mienia Skarbu Państwa. Powołując regulacje art. 4 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 50 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, a także art. 4792 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej organ wywiódł, że Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną oraz gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną. Czynią to na zasadzie samodzielności finansowej. W takich sprawach Skarb Państwa, reprezentowany przez odpowiednie nadleśnictwo, prowadzi zatem działalność gospodarczą i jest przedsiębiorcą. Podmiotem dokonującym poboru wód w przedmiotowej sprawie jest więc Nadleśnictwo K. prowadzące działalność gospodarczą, nie zaś pracownik Nadleśnictwa korzystający z tychże wód. Z tych powodów zwykłe korzystanie z wód nie może dotyczyć leśniczówek oraz innych budynków, w których prowadzona jest działalność gospodarcza związana z gospodarką leśną. Korzystanie z wód na potrzeby takich budynków wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Zdaniem organu, cel poboru wód decydujący o wysokości stawki opłaty jest zdeterminowany celem poboru wód przed podmiot korzystający z usługi wodnej a nie sposobem wykorzystania wód przez finalnego odbiorcę wód. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przepisach art. 274 pkt 3 lit. "b" P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 38 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Cele określone w przepisach tych aktów prawnych mają odzwierciedlenie we wzorach wykazów, na podstawie których ustala się wysokość opłat zmiennych za usługi wodne. Zamysłem ustawodawcy nie jest zatem podział celów w zależności od celów finalnych ale w zależności od prowadzonej przez podmiot działalności. Dlatego podmiot korzystający z poboru wód w ramach działalności gospodarczej zawsze korzysta z usługi wodnej, nigdy zaś nie dokonuje poboru w ramach zwykłego korzystania z wód.

Skargę do sądu administracyjnego złożyło Nadleśnictwo K. Zarzuciło:

- błędną wykładnię art. 33 ust. 1, 3 i 4 w związku z art. 34 P.w. prowadzącą do nieuprawnionego i nieuzasadnionego ustalenia, że w warunkach niniejszej sprawy ma miejsce szczególne korzystanie z wód, podczas gdy również osoba prawna jakim jest Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe w ramach wykorzystywania wód na potrzeby leśniczówki może być podmiotem zwykłego korzystania z wód, co miało miejsce w zaistniałej sytuacji;

- nieuzasadnione naliczenie na podstawie art. 273 ust. 6 i art. 281 ust. 8 w związku z art. 281 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 P.w. opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych stanowiący konsekwencję błędnej wykładni przepisów oraz błędnego ustalenia, że Nadleśnictwo dokonało poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego.

Skarżący podtrzymał prezentowane w reklamacji, zgodnie z którym sporny w przedmiotowej sprawie pobór wód podziemnych jest zwykłym korzystaniem z wód w rozumieniu art. 33 P.w. - do celów socjalno-bytowych gospodarstwa domowego. Jest to pobór z ujęcia własnego, do budynków mieszkalnych znajdujących się w zasobach Nadleśnictwa, służących jako lokale służbowe pracowników Nadleśnictwa (leśniczówki), dla celów ich własnego gospodarstwa domowego w ilościach nieprzekraczających ustawowych parametrów. Nie istnieje w tej sytuacji konieczność uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego ani uiszczania opłat. Skarżący wskazał, że leśniczówki nie funkcjonują na zasadzie działalności gospodarczej prowadzonej przez nadleśnictwa i nie mają charakteru zarobkowego. Nie korzystają z pobranych wód na zasadach korzystania szczególnego. Wskazał wyrok w sprawie II OSK 2919/16.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, przesłankami odróżniającymi zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną są w świetle art. 33 ust. 3 i 4 P.w.: cel korzystania z wód (zwykłe korzystanie oznacza pobór na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego, usługą wodną jest pobór na potrzeby działalności gospodarczej) oraz ilość pobieranych wód (zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5m3 na dobę). W ocenie organu, przesłanka ilościowa została przez skarżącego spełniona, jednak pobór wód w leśniczówce wykorzystywany jest na potrzeby prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżące Nadleśnictwo występuje w roli podmiotu korzystającego z usługi wodnej nie zaś jego poszczególni pracownicy. Skarżący jest podmiotem pobierającym wody podziemne nie zaś jego pojedynczy pracownik. Zdaniem organu, odmienne stanowisko - mając na uwadze fakt, że w wielu podmiotach prowadzących działalność gospodarczą pobierane wody wykorzystywane są jedynie do celów socjalno-bytowych pracowników - żaden z tych podmiotów nie byłby zobowiązany do posiadania pozwolenia wodnoprawnego i ponoszenia opłat za usługi wodne. Prawidłowa wykładnia przepisów art. 274 pkt 2-4 P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 1-41 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne prowadzi do wniosku, że cel poboru wód należy oceniać w odniesieniu do celu realizowanego przez podmiot korzystający z wód, a nie wiązać go ze sposobem wykorzystania wód przez odbiorcę finalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy dopuszczalności ustalenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, gdy: zdaniem organu – pobór jest realizowany przez skarżące Nadleśnictwo w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w imieniu Skarbu Państwa (Lasów Państwowych), a zdaniem skarżącego - pobór jest realizowany na potrzeby gospodarstwa domowego prowadzonego w leśniczówce. Sporna jest kwalifikacja poboru wód w takiej sytuacji – jako zwykłego korzystania z wód (skarżący) lub jako usługi wodnej (organ). Kwalifikacja ta ma istotne znaczenie, bowiem opłata podwyższona (w sprawie niniejszej za II kwartał 2018 r.) może zostać ustalona wyłącznie za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego (art. 280 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), dalej: P.w. Pozwolenie wodnoprawne jest zaś wymagane, jeśli ustawa nie stanowi inaczej, na usługi wodne oraz na szczególne korzystanie z wód (art. 389 pkt 1 i 2 P.w.). Zgodnie zaś z art. 395 pkt 7 P.w., pozwolenia wodnoprawnego nie wymaga pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę, na potrzeby zwykłego korzystania z wód.

Stosownie do treści art. 35 ust. 1 P.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w., pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych został wprost zaliczony do usług wodnych.

Jak wynika z kolejnych przepisów P.w.:

- powszechne korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń technicznych, a także do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych oraz, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, amatorskiego połowu ryb (art. 32 ust. 2);

- zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3); obejmuje ono: pkt 1 - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę; pkt 2 - wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę (art. 33 ust. 4);

- szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód obejmujące kilkanaście przypadków wskazanych w tym przepisie, w tym m.in. korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej (art. 34 pkt 13).

W ocenie sądu z powyższego wynika, że pobór wód podziemnych na potrzeby własnego gospodarstwa domowego, w ilości średniorocznej nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, będzie korzystaniem zwykłym z wód, niebędącym usługą wodną i niewymagającym pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast pobór wód podziemnych realizowany niezależnie od ilości ale na potrzeby działalności gospodarczej będzie korzystaniem szczególnym, jednak aby wypełniał kwalifikację usługi wodnej powinien być poborem wykraczającym poza korzystanie powszechne, zwykłe lub szczególne (art. 35 ust. 1 P.w.). Jest to istotne rozróżnienie, bowiem opłaty podwyższone ustala się nie za każde korzystanie z wód bez pozwolenia wodnoprawnego, ale za korzystanie polegające na realizacji usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego, co wprost wynika z art. 280 pkt 1 lit. "a" P.w.

Organ w sprawie niniejszej, przyznając spełnienie przesłanki ilościowej dla kwalifikacji poboru wód jako zwykłego korzystania z wód, przypisał skarżącemu pobór w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez Lasy Państwowe. Uznał, że jest to pobór przez właściciela gruntu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc pobór w ramach usługi wodnej wymagającej pozwolenia wodnoprawnego. Innymi słowy, postawił organ znak równości między działalnością gospodarczą przypisaną Lasom Państwowym a celem poboru wód na potrzeby prowadzenia leśniczówki. Jednak zdecydowane stanowisko organu, zgodnie z którym wody podziemne pobierane z gruntu należącego do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą zawsze i wyłącznie będą pobierane na cele tej działalności i nie jest możliwe, aby były pobierane na cele gospodarstwa domowego – nie znajduje potwierdzenia w konstrukcji przepisów o zwykłym korzystaniu z wód i o prawie właściciela gruntu do wód w jego gruncie.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 P.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Jak wyżej wskazano, zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 P.w.). Podobne regulacje zawierała poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.). Zgodnie z jej art. 36 ust. 1, 2 i 3, właścicielowi gruntu przysługiwało prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie (ust. 1); zwykłe korzystanie z wód służyło zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 2); nie stanowił zwykłego korzystania z wód pobór wody podziemnej lub powierzchniowej w ilości większej niż 5 m3 oraz korzystanie z wód na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej (ust. 3). W takim stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny sformułował pogląd – wychodząc z założenia, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym - zgodnie z którym prawo do zwykłego korzystania z wód w gruncie przez jego właściciela nie wyklucza sytuacji, kiedy gospodarstwo domowe prowadzi nie właściciel terenu osobiście, ale osoba której prowadzenie tego gospodarstwa powierza. Zdaniem NSA, wyłącznie z użycia w art. 36 ust. 1 przymiotnika "własny" nie można wyprowadzać wniosku, że ustawodawca zrównuje kwestię własności z osobistym użytkowaniem gospodarstwa domowego przez właściciela gruntu, na którym się ono znajduje. Gdyby taki był zamysł ustawodawcy, to wprost odwołałby się on do pojęcia "osobistych potrzeb", tak jak uczynił to przy zaspokojeniu potrzeb powszechnych, bądź w inny dosłowny sposób wyraziłby taką przesłankę. Tymczasem, jak wskazał NSA, w powyższym przepisie chodzi o skalę korzystania z wód na potrzeby gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, która oznacza korzystanie w nieznacznym zakresie, nieuciążliwym dla środowiska. W konsekwencji ograniczenie zakresu zwykłego korzystania z wód do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego należy rozumieć w ten sposób, że wystarczające jest zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego z woli i za wiedzą właściciela terenu, na którym gospodarstwo domowe jest zlokalizowane. Kwestia własności gruntu nie powinna być zatem utożsamiana z osobistym prowadzeniem gospodarstwa domowego przez właściciela tego gruntu. NSA wskazał, że z faktu przysługiwania wyłącznie właścicielowi prawa do zwykłego korzystania z wód nie można wyprowadzać wniosku, iż dla kwalifikacji korzystania jako zwykłego właściciel musi osobiście prowadzić gospodarstwo domowe na należącym do niego gruncie. W przeciwieństwie bowiem do powszechnego korzystania z wód, przy zwykłym korzystaniu z wód prawodawca nie wskazał, że ma ono służyć zaspokojeniu potrzeb osobistych. Uwypuklił natomiast wątki przedmiotowe – zaspokajanie potrzeb gospodarstwa a nie podmiotowe – zaspokajanie potrzeb osobistych (wskazany wyrok NSA dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe stanowisko pozostaje aktualne w stanie prawnym, w jakim została wydana decyzja zaskarżona w sprawie niniejszej. Przepisy art. 33 ust. 1 i 3 P.w. z 2017 r. odpowiadają bowiem treści przepisów art. 36 ust. 1 i 2 P.w. z 2001 r. Natomiast organ połączył fakt własności Skarbu Państwa do gruntu i przypisanej Lasom Państwowym działalności gospodarczej prowadzonej na tym terenie z koniecznością uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na realizowanie usługi wodnej niezależnie od wielkości poboru oraz bez uwzględnienia wyżej przedstawionej interpretacji przepisów art. 33 ust. 1 i 3 P.w., zgodnie z którą zwykłym korzystaniem z wód, niewymagającym pozwolenia wodnoprawnego, jest również sytuacja korzystania na potrzeby gospodarstwa domowego nie bezpośrednio przez właściciela ale także przez osobę zarządzającą gruntem w jego imieniu oraz w ilości nie większej niż 5 m3 średniorocznie na dobę. Tymczasem fakt, że leśniczówka jest mieszkaniem służbowym nie wyklucza, że pobór w niej realizowany jest zwykłym korzystaniem z wód niebędącym usługą wodną w rozumieniu art. 35 ust. 1 P.w. wymagającą pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 389 pkt 1 P.w.

Reasumując powyższe rozważania wskazać trzeba, że skoro zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym ale i prawnym (w art. 33 ust. 1 P.w. nie dokonano rozróżnienia), skoro przesłankami zwykłego korzystania z wód (art. 33 ust. 3 i 4 P.w.) są: korzystanie na potrzeby gospodarstwa domowego, które nie musi być osobiście prowadzone przez właściciela oraz pobór w ilości nieprzekraczającej 5 m3 średniorocznie na dobę – to nie można wykluczyć sytuacji, w której na terenie będącym własnością osoby prawnej (także prowadzącej działalność gospodarczą) realizowany jest z odrębnego ujęcia pobór wyłącznie na potrzeby gospodarstwa domowego w ilości do 5 m3 średniorocznie na dobę. Nie zmienia tego wniosku wskazywana przez organ treść przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 P.w., zgodnie z którym przepisy o właścicielu mogą być odpowiednio stosowane jedynie do posiadacza samoistnego lub użytkownika wieczystego (prowadzącego instalację). Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że na gruncie, którym dysponują tego rodzaju podmioty, także gdy prowadzą działalność gospodarczą, zachodzi sytuacja realizacji poboru z odrębnego ujęcia i wyłącznie na potrzeby gospodarstwa domowego w ilości do 5 m3 średniorocznie na dobę.

Na okoliczność realizowania przez pracownika Nadleśnictwa w sprawie niniejszej zwykłego korzystania z wód (na cele socjalno-bytowe związane z prowadzeniem jego gospodarstwa domowego) może wskazywać ustalona i niekwestionowana przez organ ilość pobranych wód w spornym II kwartale 2018 r. – 75 m3, która jest wielkością nieprzekraczającą poboru w ilości 5 m3 w przeliczeniu średniorocznym na dobę. Ta ostatnia wielkość jest natomiast graniczna dla kwalifikacji poboru jako zwykłego korzystania z wód.

Na marginesie wskazać należy, że w orzecznictwie oraz doktrynie podnosi się, iż status prawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową). Niewątpliwe Skarb Państwa posiada ex lege osobowość prawną (art. 33 i art. 34 K.c.), jest państwową osobą prawną dysponującą mieniem państwowym niezastrzeżonym dla innych państwowych osób prawnych. Występuje w stosunkach cywilnoprawnych jako podmiot praw i obowiązków dotyczących tego mienia. Czynności procesowe za Skarb Państwa podejmuje organ państwowej jednostki organizacyjnej (stationes fisci), z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej (art. 67 § 2 K.p.c.). Jeśli chodzi Lasy Państwowe, to zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, zarządzają one lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, a w ramach sprawowanego zarządu prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Według art. 32 ust. 1 ustawy o lasach, Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3). Nadleśniczy bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych oraz inicjuje, koordynuje i nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa (art. 35 ustawy o lasach). Nadleśniczy reprezentuje zatem Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania. Zatem Lasy Państwowe z jednej strony posiadają uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorcy, z drugiej, posiadają szereg kompetencji o charakterze władczym, co czyni je również elementami ustroju administracji publicznej. Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r. oraz wyrok WSA w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 1390/18). W tym kontekście wskazać trzeba, że przepis art. 33 ust. 1 P.w. nie różnicuje uprawnienia do zwykłego korzystania z wód od rodzaju podmiotu/osoby właściciela gruntu oraz od tego czy prowadzi on działalność gospodarczą.

Wskazać również trzeba, że organ nieprawidłowo utożsamił przypisaną Lasom Państwowym działalność gospodarczą jako decydującą o kwalifikacji poboru wód jako usługi wodnej. Tymczasem literalnie odczytywany przepis art. 35 ust. 1 P.w. nie uzależnia kwalifikacji poboru wód podziemnych jako usługi wodnej wyłącznie od faktu prowadzenia działalności gospodarczej, ale od poboru w związku z działalnością gospodarczą wykraczającego poza powszechne, zwykłe lub szczególne korzystanie z wód. Jak wyżej wskazano, pobór na potrzeby działalności gospodarczej jest szczególnym korzystaniem z wód (art. 34 pkt 13 P.w.). Na szczególne korzystanie z wód niezbędne jest pozwolenie wodnoprawne (art. 389 pkt 2 P.w.). Jednak opłata podwyższona expressis verbis ustalana jest w związku z realizowaniem usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego (art. 280 pkt 1 lit. "a" P.w.) a nie w związku z realizacją szczególnego korzystania z wód bez pozwolenia wodnoprawnego.

Mając całokształt powyższych okoliczności na uwadze wskazać trzeba, że organy nie wyjaśniły wszechstronnie stanu faktycznego. W szczególności nie zbadały na jaki cel pobierania jest faktycznie woda z będącego przedmiotem sprawy ujęcia (czy pobór ten spełnia przesłanki zwykłego korzystania z wód). Tym bardziej wyjaśnienie to jest istotne, że z akt administracyjnych wynika rozbieżne informowanie organu przez Nadleśnictwo o celu poboru wód. W piśmie z [...] października 2019 r. skarżący wskazywał na funkcjonowanie w leśniczówce kancelarii, deklarował wystąpienie o pozwolenie wodnoprawne na realizowany z tego ujęcia pobór wody, informował o zasilaniu z ujęcia budynku socjalno-edukacyjnego i wielkości poboru związanego z prowadzeniem gospodarki leśnej o wielkości 3 m3 (12 m3 rocznie). Natomiast w piśmie z [...] stycznia 2020 r. skarżący wskazał ostatecznie, że leśniczówki nie funkcjonują na zasadzie działalności gospodarczej i nie mają charakteru zarobkowego, co kwalifikuje realizowany w nich pobór jako zwykłe korzystanie z wód.

W tym zakresie nie przeprowadzono żadnego szerszego postępowania dowodowego (np. oględzin, uzyskania stanowiska Nadleśnictwa odnośnie przesyłania rozbieżnych informacji i powodów zmiany stanowiska), przyjmując a priori, że prowadzenie działalności gospodarczej przez właściciela gruntu wyklucza w każdej sytuacji korzystanie z wód na tym gruncie w ramach korzystania zwykłego. Tymczasem, jak już sąd wskazał, działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, nadto mienie Lasów może służyć różnym celom, także mieszkalnym. Brak wyjaśnienia kluczowych dla sprawy kwestii - funkcjonowania budynku leśniczówki jako wyłącznie gospodarstwa domowego, którego mieszkańcy dokonują poboru wody podziemnej, celów, jakim faktycznie służy pobierana woda - czyli naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. zadecydowało o uchyleniu decyzji w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej. Nie wyjaśniono bowiem, czy pobór ten spełnia cechy zwykłego korzystania z wód. Oznacza to, że decyzja o opłacie podwyższonej, będąca przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, została wydana przedwcześnie. Dopiero dokładne wyjaśnienie czy ziściły się czy też nie w stanie faktycznym sprawy niniejszej przesłanki zwykłego korzystania z wód (poboru na cele gospodarstwa domowego w ilości nieprzekraczającej 5 m3 średniorocznie na dobę) – zgodnie z oceną prawną zaprezentowaną przez sąd - pozwoli na właściwe zakończenie sprawy: decyzją ustalającą opłatę podwyższoną lub umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie tej opłaty.

Nie podważa powyższej argumentacji stanowisko organu o ukształtowaniu przez ustawodawcę stawek opłat zmiennych i podwyższonych jako zależnych od rodzaju prowadzonej działalności a nie od finalnego wykorzystania wody. Dopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której na gruncie będącym własnością podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą realizowany jest odrębny pobór na potrzeby gospodarstwa domowego. Wynika to z wykładni przepisów zaprezentowanej przez sąd w sprawie niniejszej. W takiej sytuacji cel działalności gospodarczej nie będzie się pokrywał z poborem wody na potrzeby gospodarstwa domowego.

Opisane wyżej naruszenia, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przesądziły o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym sąd orzekł w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.