Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3674/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 176
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13f ust. 1 i 2, art. 13b ust. 1, 7, art. 40d ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 140
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
article: art. 27 § 1 ust. 2, art. 33 pkt 4 i 10
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 36/15 w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 36/15, oddalił skargę D.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z dnia [..] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto następujące ustalenia:

Na podstawie przekazanych przez Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. tytułów wykonawczych nr [...]oraz [...] organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległości z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu samochodowego na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania, objętych ww. tytułami wykonawczymi.

W dniu 22 lipca 2014 r. D.B. złożył zarzuty w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zarzucił naruszenie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. - dalej – "p.e.a."), a w szczególności:

- art. 33 pkt 1 p.e.a. w związku z tym, iż już dwukrotnie organ umarzał postępowanie egzekucyjne;

- art. 33 pkt 1 in fine p.e.a. albowiem nie istnieje obowiązek obciążający D.B., o którym mowa w ww. tytułach wykonawczych, tj. obowiązek dokonania "opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie";

- art. 33 pkt 4 p.e.a. poprzez błędne skierowanie egzekucji przeciwko D.B, pomimo tego, że nie był on nigdy "korzystającym" w rozumieniu ustawy o drogach publicznych ze strefy płatnego parkowania;

- art. 33 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 p.e.a. poprzez niedoręczenie upomnień, albowiem winny być one doręczone zobowiązanemu (takiego doręczenia nie było), co jest niezbędne do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego;

- art. 33 pkt 10 p.e.a. poprzez niespełnienie wymogów określonych w art. 27 p.e.a. tj. wbrew obowiązkowi zawartemu w tym przepisie tytuły wykonawcze nie określają w sposób właściwy zobowiązanego, a także wbrew obowiązkowi zawartemu w tym przepisie organ określił jedynie, że tytułem do wszczęcia egzekucji jest "opłata dodatkowa za nieopłacone parkowanie" nie określając w jakim mieście, na jakiej ulicy i w jakich godzinach, przedmiotowe parkowanie miało miejsce, a przede wszystkim jakim samochodem nastąpiło parkowanie.

Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. Prezydent Miasta K. orzekł o uznaniu zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych

[...] za nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia 24 października 2014 r., wydanym na podstawie art. 18, art. 33 pkt 1, 4, 7 i 10, art. 34 § 4 i 5 p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu zażalenia D.B., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 4 września 2014 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że z uchwał Rady Miasta K. nr [...] z 26 listopada 2003 r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych na terenie [..], w strefie płatnego parkowania (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 400, poz. 4229 ze zm.) oraz Nr [...] z [...] lipca 2011 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 363, poz. 3099 ze zm.) wynika ciążący na korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona. Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej nałożony został przepisami prawa i po spełnieniu wszystkich przesłanek (korzystanie z drogi publicznej, parkowanie w strefie płatnego parkowania, brak opłaty z tego tytułu) rodzi automatycznie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej.

Zdaniem Kolegium wobec powyższego niezasadny jest zarzut dotyczący braku obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania w dniach 1 grudnia 2010 r., 10 maja 2010 r., 10 maja 2011 r., 5 października 2011 r., 15 lutego 2012 r. i 11 kwietnia 2012 r. Zawiadomienie o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi dokument potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z drogi dodatkową i wystarczającą informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty. Zawiadomienie takie zostało bowiem wystawione przez uprawnionego do tego inspektora, opatrzone numerem służbowym i podpisem (nie musi być czytelny), oraz nie budzi wątpliwości co do zgodności z prawdą, a dokumentacja fotograficzna włączona do akt sprawy potwierdza fakty ustalone w oparciu o zawiadomienia. Kopia zawiadomienia pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że żądana należność wierzyciela istnieje, zaś wierzyciel posiadając taki dowód mógł uznać (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a.), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, że dowód ten w sposób wystarczający dokumentuje fakt nieuiszczenia opłaty parkingowej w miejscu i czasie wskazanym w zawiadomieniu.

Odnosząc się do zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 p.e.a., Kolegium wyjaśniło, że organ ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, któremu przysługuje prawo korzystania z danego pojazdu. Natomiast w sytuacji, kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat, właściciel może zgłosić zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego i wówczas powinien przedstawić dowody na okoliczność, iż nie on jest osobą, na której spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty określonej w art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.) – dalej jako "u.d.p."

Odnosząc się natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień oraz zarzutu niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 p.e.a., Kolegium wskazało, że organ wysłał upomnienia nr [...] i były one doręczone zobowiązanemu w dniu 18 lutego 2013 r. W doręczonych upomnieniach wskazano konkretne daty i miejsca wydarzeń, a następnie zobowiązanemu zostały doręczone tytuły wykonawcze, w których wskazano, że dotyczą one opłat dodatkowych za postoje w konkretnych dniach, zbieżnych z datami zawartymi w upomnieniach. Ponadto w tytułach wykonawczych wskazano, że upomnienia zostały doręczone w dniu 18 lutego 2013 r. W świetle powyższego zobowiązany był w posiadaniu informacji pozwalających na ustalenie miejsca zdarzeń, w związku z którymi powstały z mocy prawa opłaty dodatkowe. W ocenie Kolegium brak wskazania w tytułach wykonawczych ulicy i godziny parkowania nie skutkuje przyjęciem, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 p.e.a. W tytule wykonawczym nad rubryką poz. 72 wskazano również, że zobowiązanie pieniężne jest wymagane i podlega egzekucji. Nie zasługuje więc na uwzględnienie zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 10 p.e.a., jak i zarzut oparty na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę, nie dopatrując się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.

Sąd pierwszej instancji wskazując na podjęcie przez Radę Miasta K. opisanych wyżej uchwał z [...] listopada 2003 r. nr [..] oraz z [...] lipca 2011 r., nr [...] w ramach upoważnienia zawartego w przepisach ustawy o drogach publicznych, jak również treść przepisów tejże ustawy stwierdził, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w sferze płatnego parkowania wynika wprost z przepisów prawa i że podmiotem tego obowiązku jest korzystający z dróg publicznych. Obowiązek taki powinien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego i udokumentowany stosownym biletem (jednorazowym, abonamentem), czy właściwie wypełnioną kartą postojową, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 pkt 1 i 3 u.d.p.). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2 u.d.p.). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3 u.d.p.).

W ocenie Sądu pierwszej instancji sporządzane zawiadomienie o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu - stanowi dokument (dowód) potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z pojazdu dodatkową informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Ani przepisy ustawy o drogach publicznych, ani postanowienia uchwały Rady Miasta K. nie ustanawiają obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru", tym bardziej iż dokument ten nie nakłada jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje o nieopłaconym postoju. Obowiązek poniesienia opłaty dodatkowej powstał bowiem z mocy prawa w momencie pozostawienia pojazdu w strefie bez uiszczenia opłaty parkingowej.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przypadku opłaty dodatkowej niezbędne jest precyzyjne określenie podmiotu zobowiązanego do jej zapłaty, bowiem podlega ona egzekucji w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 40d ust. 2 u.d.p.). Właściciel (a także leasingobiorca) uprawniony jest (na podstawie administracyjnego pozwolenia - decyzji o rejestracji pojazdu) do korzystania swoim pojazdem z dróg publicznych, przy czym to korzystanie nie musi być realizowane przez właściciela osobiście (np. poprzez kierowanie pojazdem, czy korzystanie z niego w charakterze pasażera). W ocenie Sądu pierwszej instancji za takim rozumieniem art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 13f ust. 1 u.d.p. przemawia logiczna i funkcjonalna ich wykładnia, nakazująca odrzucenie poglądu, że "korzystającym z drogi publicznej" obowiązanym do uiszczenia opłaty dodatkowej jest osoba kierująca pojazdem, mającego - jak się wydaje - źródło w potocznym rozumieniu tego ustawowego określenia. Sąd podkreślił, że istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie - a taki stan przekreśla cele wprowadzenia stref płatnego parkowania, określone w przytoczonym powyżej art. 13b ust. 2 u.d.p. W takiej sytuacji prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu), a zatem bez znaczenia dla powstania tego obowiązku jest to, kto pozostawił pojazd w strefie, istotne jest natomiast, czyj pojazd to miejsce zajmował (korzystał z drogi publicznej). Zdaniem Sądu pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu w sposób prawidłowy ustalono osobę zobowiązaną do wykonania egzekwowanego obowiązku, zasadnie bowiem uznano, że sporządzone przez inspektorów zawiadomienia o nieopłaconym postoju pojazdu stanowiącego własność skarżącego, są wiarygodnym dowodem potwierdzającym fakty nieuiszczenia opłat za parkowanie tego pojazdu w strefie, brak bowiem logicznych przesłanek do przyjęcia, iż zawierają one nieprawdziwe dane, mające na celu niezasadne obciążenie skarżącego opłatami dodatkowymi. Zawiadomienie to ma charakter dokumentu urzędowego i jako taki jest wystarczającym dowodem potwierdzającym fakt nieuiszczenia opłaty parkingowej. Twierdzenia skarżącego, że dokument ten nie może stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie w istocie nie są poparte żadnymi przekonującymi argumentami. Zobowiązany negując przedmiotowy dokument nie wskazuje bowiem, jakie w jego opinii okoliczności świadczą o nierzetelności powyższego zawiadomienia, w którym uprawnieni inspektorzy potwierdzili fakt znajdowania się zaparkowanego samochodu o konkretnym numerze rejestracyjnym i konkretnej marce w konkretnym dniu i godzinie w strefie płatnego parkowania bez prawidłowo wypełnionej karty postojowej. Organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut na podstawie art. 33 pkt 4 p.e.a.

Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że zawiadomienia wystawiały osoby upoważnione (na zawiadomieniu znajdował się numer służbowy, pozwalający na identyfikację podmiotu wystawiającego oraz jego upoważnienia do działania). Zobowiązanemu doręczono upomnienia (odebrał je sam skarżący) oraz tytuły wykonawcze. Upomnienia zawierały informacje o datach i miejscach zdarzeń, rodzących obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Okoliczność, że w samym tytule wykonawczym nie wskazano ulic i godzin parkowania, nie uniemożliwiało identyfikacji miejsc, w których skarżący parkował, bowiem w sprawie sporządzono dokumentację fotograficzną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł D.B., zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie następujących przepisów poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich błędną wykładnię, tj:

- art. 33 pkt 1 in fine p.e.a. albowiem nie istnieje obowiązek obciążający skarżącego, o którym mowa w tytułach wykonawczych, tj. obowiązek dokonania "opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie";

- art. 33 pkt 4 p.e.a. w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. poprzez przyjęcie, że skierowanie egzekucji przeciwko skarżącemu było prawidłowe, pomimo tego, iż nie był on nigdy "korzystającym" w rozumieniu ustawy o drogach publicznych ze strefy płatnego parkowania;

- art. 33 pkt 1 i 33 pkt 4 p.e.a. poprzez uznanie, że skarżący jest zobowiązany do opłacenia opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Powyższe wynika z błędnej wykładni przepisów zawartych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, tj. art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., który nakłada zobowiązanie jedynie na korzystającego, a nie jak faktycznie przyjął organ na właściciela pojazdu,

oraz naruszenie przepisów ustawy egzekucyjnej poprzez ich błędną interpretację, tj. art. 33 pkt 10 p.e.a. pomimo niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy Sąd I instancji uznał, iż tytuły wykonawcze zostały prawidłowo wypełnione, nie zważając na to, iż:

- wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 27 § 1 pkt 2 tytuły wykonawcze nie określają w sposób właściwy zobowiązanego, błędnie podano skarżącego pomimo tego, że nie był korzystającym z płatnej strefy parkowania;

- wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 27 § 1 pkt 3 organ określił jedynie, że tytułem do wszczęcia egzekucji jest "opłata dodatkowa za nieopłacone parkowanie" nie określając w jakim mieście, na jakiej ulicy i w jakich godzinach przedmiotowe parkowanie miało miejsce, tak by skarżący mógł zweryfikować, czy takowe zobowiązanie powstało. Ponadto organ pomimo istnienia takiego zobowiązania nie stwierdził, iż obowiązek jest wymagalny.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Mimo, iż w niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej przytoczył w jej petitum wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie powiązawszy go z zarzutem naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji, nie jest uzasadnione bezwarunkowe i automatyczne dyskwalifikowanie takiej skargi z powołaniem się na niedopełnienie wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a. ("przytoczenie podstaw kasacyjnych"). Jak bowiem wskazano w uchwale NSA z dnia 29 października 2009 roku, sygn. akt I OPS 10/09, w każdym postępowaniu przed organem władzy publicznej - a w szczególności przed sądem - obowiązuje tzw. zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą błędne oznaczenie sprawy nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania (m.in. orzeczenie TK z dnia 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95). Źródłem jej jest zasada demokratycznego państwa prawnego oraz zasada sprawiedliwości proceduralnej (...). Jeżeli więc zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez wsa (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) lub c), bądź też art. 151 p.p.s.a.) i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej, z uwagi na sposób ich redakcji, powinny być rozpoznane łącznie bowiem w istocie wraz z uzasadnieniem skargi sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż opłata za nieopłacony pojazd – na gruncie przedmiotowej sprawy – obciąża właściciela zaparkowanego pojazdu, czyli skarżącego kasacyjnie.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak wyznaczonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13f ust. 1 u.d.p. oraz art. 13b ust. 7 tej ustawy. Zgodnie z jej art. 13 ust. 1 pkt 1 korzystający z drogi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w wyznaczonej przez radę gminy (radę miasta) strefie płatnego parkowania. Opłatę tę pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.). Z kolei stosownie do treści art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania. Przy czym wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł (art. 13f ust. 2 u.d.p.).

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną w przypadku, gdy zobowiązani uchylają się od ich wykonania. Egzekucją administracyjną objęte są m.in. należności pieniężne przekazane do tej egzekucji na podstawie innych ustaw. Jedną z takich ustaw jest ustawa o drogach publicznych, która w art. 40d ust. 2 przewiduje ściągnięcie w drodze egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych przewidzianych w art. 13f ust. 1 u.d.p. za parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Podstawę prawną działania organu egzekucyjnego stanowi w takim przypadku art. 13f ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 40d ust. 2 u.d.p. Z istoty opłat parkingowych wynika ich związek z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania. Natomiast użycie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej regulacjach prawnych sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. też np. wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Przyjęcie zatem poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, prowadzi do konstatacji, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu.

Z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. wynika zarazem, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje, poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody.

Tym samym wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że wierzyciel ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i w związku z tym, to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Podzielić zatem należy pogląd, że kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na domniemaniu prawnym i faktycznym.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że to skarżący kasacyjnie był właścicielem pojazdu - w związku z tym organ egzekucyjny w sposób prawidłowy wystawił na skarżącego tytuły wykonawcze. W licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, że wierzyciel ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest z reguły właściciel pojazdu i w związku z tym to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Stanowisko to zbieżne jest z prezentowanym jako ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki Naczelny Sąd Administracyjny: z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1678/15, z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 129/11 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, a także z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1730/11, z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1852/11, z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2762/12, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).

Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał to wie, kto to uczynił (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, publik. Lex nr 544582).

Skoro autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby w dacie powstania egzekwowanego obowiązku, to nie on użytkował przedmiotowy pojazd, organy prawidłowo uznały go za zobowiązanego w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym.

Rozwijając powyżej wskazane wywody należy ponownie podkreślić, że domniemanie faktyczne, czego zdaje się konsekwentnie nie zauważa strona skarżąca kasacyjnie, to domniemanie, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają, jak wyżej wskazano, zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wynikająca z prawa własności tzw. triada uprawnień właścicielskich, czyli prawo do: posiadania (ius possidendi), korzystania i rozporządzania (ius disponendi). Tego rodzaju domniemanie ma zatem swoje źródło w definicji prawa własności zawartej w treści art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 459, ze zm., dalej także jako: "k.c."). Pozytywna strona własności obejmuje uprawnienie do posiadania rzeczy, uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Wyraźnie zaznaczonym w przytoczonej normie uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Dopiero więc, kiedy właściciel pojazdu wykaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny – wskazany przez niego – podmiot, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi. We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to na nim spoczywa ciężar obalenia domniemania, że nie był "korzystającym" z pojazdu stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Na marginesie Sąd wskazuje, że – jak wskazano powyżej – art. 140 kodeksu cywilnego określa uprawnienie właścicielskie do posiadania, korzystania oraz rozporządzania rzeczą, a w sprawie poza sporem jest, że pojazd, którego postoju nie opłacono, należy do skarżącego, jest na niego zarejestrowany i on figuruje jako jego właściciel.

Tak więc jeżeli skarżący kasacyjnie nie był korzystającym z drogi publicznej to powinien - w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. - wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej. Skoro tego nie uczynił, stanowisko wyrażone przez organy, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, zasługuje na akceptację (podobnie wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).

Podsumowując podkreślenia raz jeszcze wymaga, że ani organ egzekucyjny, ani też Sąd pierwszej instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej i nieuiszczającej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania, gdyż to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych prawnie opłat, a powinno to nastąpić w odpowiednim czasie, fazie i etapie postępowania – co w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Zdaniem NSA domniemania prawne i faktyczne nie zostały w rozpoznawanej sprawie skutecznie obalone dowodem przeciwnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadny jest także zarzut dotyczący prawidłowości upoważnień osób do wystawienia zawiadomień.

Sąd pierwszej instancji wyczerpująco i prawidłowo wskazał, że zawarte w aktach sprawy zawiadomienia wystawione przez uprawnionych do tego inspektorów Biura Strefy Parkowania, opatrzone numerem służbowym i podpisem, w którym wpisano markę i numer rejestracyjny samochodu zobowiązanego, godziny kontroli, ulicę, na której zaparkowano przedmiotowy pojazd, pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż żądana należność wierzyciela istnieje, a zatem zasadne było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Posiadając taki dowód wierzyciel mógł bowiem uznać (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a.), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, że dowód ten w sposób wystarczający dokumentuje fakt nieuiszczenia opłaty parkingowej w miejscu i czasie wskazanym w zawiadomieniu. Wobec tego zasadne było żądanie zapłaty kwoty 50,00 zł z tytułu opłaty dodatkowej, której obowiązek uiszczenia powstał z mocy prawa w dacie i miejscu wskazanym w upomnieniu doręczonym skarżącemu kasacyjnie. Zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zawiadomienie to ma charakter dokumentu urzędowego i jako taki jest wystarczającym dowodem potwierdzającym fakt nieuiszczenia opłaty parkingowej. Skarżący kasacyjnie nie podważył dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny dowodów. Twierdzenia skarżącego, że dokument ten nie może stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie w istocie nie są poparte żadnymi przekonującymi argumentami. Zobowiązany negując przedmiotowy dokument nie wskazuje bowiem, jakie w jego opinii okoliczności świadczą o nierzetelności powyższego zawiadomienia, w którym uprawnieni inspektorzy potwierdzili fakt znajdowania się zaparkowanego samochodu o konkretnym numerze rejestracyjnym i konkretnej marce w konkretnym dniu i godzinie w strefie płatnego parkowania bez opłacenia miejsca bądź prawidłowo wypełnionej karty postojowej. Podnieść w tym miejscu należy, jak to słusznie zważył Sąd pierwszej instancji, że organ egzekucyjny, czy też wierzyciel nie jest zobowiązany, a nawet nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub poszukiwania dowodów celem udokumentowania zarzutów skarżącego. Obowiązek ten obciąża samego skarżącego, jako tego, który zgłaszając dany zarzut zamierza odnieść określony skutek prawny. Jeżeli skarżący kasacyjnie tego rodzaju dowodów nie przedstawia, jego zarzuty nie mogą zostać uwzględnione.

Podkreślić należy, że dla przyjęcia jako wiarygodnych dowodów w postaci dokumentów zawiadomień o nieopłaconym postoju, nie jest niezbędne, aby zawierały one czytelny podpis osoby wystawiającej zawiadomienie. Nie jest również konieczne przedstawienie zawiadomienia zobowiązanemu. Sporządzone przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia są dokumentami potwierdzającymi nieuiszczenie opłaty i tym samym stanowią dla kierowcy pojazdu informację o powstałym z mocy prawa obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Przepisy ustawy o drogach publicznych jak i wydane na ich podstawie uchwały Rady Miasta [...], mające zastosowanie w niniejszej sprawie, nie zawierają regulacji o obowiązkowym doręczaniu zobowiązanemu takiego zawiadomienia, co jest związane m.in. z ryzykiem zniszczenia lub zagubienia takiego dokumentu, który jest pozostawiany na zewnątrz pojazdu. Oznacza to, że dla powstania, a następnie egzekwowania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej znaczenie ma sam fakt zajmowania przez pojazd miejsca w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia wymaganej opłaty za parkowanie, a nie czynność doręczenia zawiadomienia o nieopłaconym postoju właścicielowi pojazdu. Jak już natomiast wyżej wyjaśniono, skarżący kasacyjnie nie zdołał obalić domniemania, że był on korzystającym z dróg publicznych w datach stwierdzonego nieopłaconego parkowania w strefie płatnego parkowania, w szczególności nie wskazał, aby ktokolwiek inny w tychże datach użytkował pojazd będący jego własnością, a który to pojazd został ujęty zarówno w zawiadomieniach, których kopie znajdują się w aktach sprawy, jak i uwidoczniony w dokumentacji fotograficznej. W konsekwencji powyższego sporządzone zawiadomienia były wystarczającymi dowodami na stwierdzenie, że pojazd skarżącego kasacyjnie był zaparkowany bez stosownej opłaty w określonym miejscu i czasie, a tym samym stanowiły podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej wobec skarżącego kasacyjnie.

Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej tytuły wykonawcze, na podstawie których wszczęto egzekucję administracyjną, zawierają wzmiankę o dacie doręczenia zobowiązanemu upomnień. Jednocześnie tytuły wykonawcze zawierają daty, w których stwierdzono obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z nieopłaconym parkowaniem, które to daty odpowiadają treści upomnień doręczonych zobowiązanemu. W konsekwencji z treści wystawionych tytułów wykonawczych oraz skierowanych do zobowiązanego upomnień wynika w sposób jednoznaczny, w jakiej dacie oraz w jakim miejscu zaparkowany był pojazd zobowiązanego bez uiszczenia opłaty za parkowanie. Dla prowadzenia egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie nie jest niezbędne, aby tytuły wykonawcze zawierały informację o godzinie i miejscu nieopłaconego parkowania, skoro okoliczności te wynikają bezpośrednio z materiału dowodowego sprawy. Oznaczenie osoby zobowiązanego zostało przy tym dokonane w wystawionych tytułach wykonawczych w sposób wystarczający dla prawidłowej identyfikacji zobowiązanego. Wskazano jego drugie imię, data urodzenia wynika z ujętego w tytułach wykonawczych numeru PESEL. Z kolei w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, braki polegające na pominięciu w tytułach wykonawczych imion ojca i matki, daty urodzenia, czy numeru identyfikacji, naruszające przepisy wykonawcze określające wzory formularzy stosowane w egzekucji nie mogą prowadzić do zniweczenia skuteczności wystawionych tytułów wykonawczych, ponieważ nie ma wątpliwości co do identyfikacji osoby zobowiązanej. Obligatoryjnym elementem tytułu wykonawczego jest wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego a także jego adresu (art. 27 § 1 ust. 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia tytułów wykonawczych). Przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniają te wymagania.

Nadto wypada zauważyć, że wzór tytułu wykonawczego "TYT-2" określony, zgodnie z powołanym w skardze kasacyjnej § 5 ust. 2, obowiązującego w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm.), w załączniku nr 5 (a nie jak twierdzi kasator w załączniku nr 4) do rozporządzenia, zawiera zastrzeżenie, że tytuł wykonawczy powinien zawierać dane określone w art. 27 ustawy; w pozostałym zakresie wierzyciel podaje dane będące w jego posiadaniu. Przepis art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych, nie nakłada obowiązku uwidocznienia danych, których brak w tychże tytułach wykonawczych kwestionuje skarżący kasacyjnie (tj. imiona ojca i matki zobowiązanego, numeru identyfikacji podatkowej, daty urodzenia).

Ponadto tytuły wykonawcze zawierają wskazanie, że objęte tytułami zobowiązania pieniężne są wymagane i podlegają egzekucji.

W konsekwencji zatem zarzut kasacyjny naruszenia art. 33 pkt 10 u.p.e.a. nie jest trafny, gdyż prawidłowo Sąd pierwszej instancji, wbrew stanowisku kasatora uznał, że tytuły wykonawcze zostały wypełnione zgodnie z wymogami art. 27 u.p.e.a.

Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.