Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 334/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 101 ust. 1, ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant st. asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta M. a Burmistrzem K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. i W. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza K. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta M. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta M. a Burmistrzem K. w sprawie wniosku H. i W. K. (dalej jako: "wnioskodawcy") o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że H. i W. K. złożyli do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w związku z ich trudną sytuacją zdrowotną, finansową i niepełnosprawnością.

Organ ten uznał się jednak za niewłaściwy i powołując się na art. 101 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 25 Kodeksu cywilnego, przekazał sprawę do załatwienia według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawcy zameldowani na pobyt stały w M. przy ul. [...] nie przebywają na terenie miasta M. od ponad 2 lat. Ww. lokal przysługiwał wnioskodawcom na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. W wyniku zadłużenia w tym lokalu, mieszkanie zostało zlicytowane przez Biuro Komornicze w M. i postanowieniem sądu przysądzone nowemu nabywcy. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 27 września 2013 r. wynika, że wnioskodawcy mieszkają na terenie K. od 2 lat i obecnie na terenie K. koncentruje się ich centrum spraw życiowych. W K. wynajmują lokal mieszkalny i uzyskują świadczenia zdrowotne. Z oświadczeń wnioskodawców z dnia 10 grudnia 2013 r., z dnia 2 grudnia 2013 r. oraz z notatki urzędowej pracownika socjalnego z dnia 9 grudnia 2013 r. wynika, że nie zamierzają wracać do M.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. uznał, że miejscem zamieszkania wnioskodawców jest miejscowość K. (art. 25 Kodeksu cywilnego), a zatem organem właściwym w sprawie wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz K.

W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz K. wskazał, że organem właściwym do rozpoznania ww. wniosku jest Prezydent Miasta M.

Przywołując treść art. 59 ust. 1 oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a także art. 25 Kodeksu cywilnego, Burmistrz K. wskazała, że wnioskodawcy w sensie fizycznym rzeczywiście zamieszkują w K., lecz przebywają tam na skutek splotu różnych, nieszczęśliwych dla nich okoliczności. Przebywają w K. od sierpnia 2012 r., a nie od 2 lat, jak podaje Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawców oświadczeniem zmuszeni są przybywać w tej miejscowości, choć nie jest to ich wolą. Z miejscowością K. nic ich nie wiąże. W M. natomiast mieszkają rodzice W. K., w gminie N. (woj. [...]) ojciec H.K., natomiast w K. nie mają żadnej rodziny, ani lokalu mieszkalnego (wynajmują jedynie pokój). Pobyt w K. stał się konsekwencją pogorszenia stosunków rodzinnych i wiązał się niewątpliwie z sytuacją zdrowotną i koniecznością uzyskania pomocy innych osób. Wnioskodawcy nie wykazują woli stałego zamieszkania w miejscowości K. a wręcz przeciwnie cały czas dążą do tego, aby utrzymać swoje miejsce zamieszkania w M., co świadczy o ich związku emocjonalnym z tym Miastem. Nie zgadzają się z wszczęciem postępowania o wymeldowanie ich z lokalu w miejscowości M. i wskazują, że działania komornika prowadzone były bez ich wiedzy.

Przy piśmie z dnia 6 marca 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. nadesłał oświadczenie H. i W. K. z dnia 5 marca 2014 r., z którego wynika, że wnioskodawcy od sierpnia 2012 r. przebywają w K., gdzie korzystają z opieki lekarza rodzinnego i pielęgniarek. Ze względu na stan zdrowia nie zamierzają zmieniać miejsca pobytu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku H. i W. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W sprawach z zakresu pomocy społecznej przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182). W świetle tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 59 ust 1 tej ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tej ustawy, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O ile w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że obecnie H. i W. K. zamieszkują w K., to spełnienie drugiej z powołanych przesłanej (zamiar stałego pobytu) budzi wątpliwości Burmistrza K. Wyjaśnić, więc trzeba, że przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt I OW 129/13, z 30 lipca 2013 r. sygn. akt I OW 91/13, z 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OW 4/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W chwili obecnej, ze względu na przytoczone w stanie sprawy okoliczności osobiste oraz stan zdrowia to w K. koncentrują się wszystkie sprawy osobiste i życiowe wnioskodawców. Nie można, zatem przyjąć – jak chce tego Burmistrz K. – że chęć zamieszkania w innej miejscowości, w tym przypadku w M., przesądza o tym, że brak jest przesłanki "zamiaru stałego pobytu".

Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawcy nie zamieszkują już w M., a ich życie koncentruje się obecnie w miejscowości K., gdzie mieszkają, uzyskują świadczenia zdrowotne, a także korzystają z pomocy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy społecznej w K. (np. decyzja z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w sprawie specjalnego zasiłku celowego).

Skoro w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, a takie skierowanie następuje w drodze decyzji administracyjnej, to nie może ulegać wątpliwości, że podejmując omawiane rozstrzygnięcie organ zobowiązany jest uwzględnić sytuację prawną i faktyczną zainteresowanej osoby na dzień orzekania przez organ. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust 1 ustawy o pomocy społecznej jest Burmistrz K. Dodać także należy, że w myśl art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie (...), właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Burmistrza K.