Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1022/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 462 ust 6
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2017 r., poz. 1257), określanej dalej jako K.p.a., w zw. z art. 462 ust. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r., poz. 2206), powoływanej dalej jako ustawa, po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Turystyczno-transportowego [...] Sp. z o.o., (określanego dalej jako skarżąca, Spółka, przewoźnik), od decyzji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Komendanta Placówki Straży Granicznej w K., w sprawie nałożenia kary administracyjnej na ww. przewoźnika, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonego aktu organ wskazał, że w dniu [...] września 2017 r. w trakcie kontroli granicznej autobusu marki [...] o nr rej. [...], relacji L. (UA) – K. (PL), użytkowanego przez przewoźnika, wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym ustalono, że podróżujący tym autokarem jako pasażer, małoletni obywatel Ukrainy, E. H., ur. [...] października 2014 r., legitymujący się paszportem seria i nr [...], wydanym przez władze Ukrainy w dniu [...] czerwca 2016 r., ważnym do dnia [...] czerwca 2020 r. nie posiada ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów, uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 14 ust. 1, w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2016/399 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. L 77 z dnia 23 marca 2016 r., s. 1), Komendant Placówki Straży Granicznej w K. decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], odmówił małoletniemu cudzoziemcowi wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec faktu przywiezienia przez przewoźnika do granicy cudzoziemca, nieposiadającego zezwolenia na wjazd i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Komendant Placówki Straży Granicznej w K. wszczął postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, o której mowa w art. 462 ust. 1- 2 i 4 - 5 ustawy, a następnie decyzją z dnia [...] października 2017 r. nałożył na karę w wysokości [...] EUR, co w przeliczeniu wyniosło [...] PLN.

Przewoźnik odwołał się od przedmiotowej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, w trybie art. 189f § 1 K.p.a., poprzestając na pouczeniu strony. Spółka zarzuciła w szczególności naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a, poprzez nie podanie pełnej podstawy prawnej wydanej decyzji, naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez zaniechanie podania pełnego uzasadnienia decyzji i w konsekwencji niewyjaśnienie dostatecznie przyczyn wydania decyzji, błąd w ustaleniach faktycznych, prowadzący do uznania, że pracownik skarżącej nie wykonał należycie działań kontrolnych, związanych ze sprawdzeniem paszportu, naruszenie art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy, poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu skarżąca wywodziła, że przepis art. 459 ust. 1 ustawy nie nakłada na przewoźnika bezpośredniego obowiązku sprawdzenia paszportu. Rodzice małoletniego posiadali paszporty biometryczne. Nie okazali kierowcy paszportu dziecka zapewniając jednak, że ono również posiada paszport biometryczny, który znajduje się w bagaży podręcznym. Uprawnione było zatem przeświadczenie kierowcy, iż tak jest w rzeczywistości.

Organ II instancji wskazał na treść art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. L77 z dnia 23 marca 2016 r., s. 1), oraz art. 462 ust. 1 ustawy, dotyczącego nałożenia kary administracyjnej.

Organ podkreślił, że do akt sprawy załączono pisemne oświadczenie R. K. z dnia [...] września 2017 r. - kierowcy autokaru przewoźnika, którym podróżował małoletni obywatel Ukrainy. Kierowca oświadczył, iż rodzice [małoletniego E. H.] mieli paszporty biometryczne i zagwarantowali, że dziecko też ma paszport biometryczny w podręcznym bagażu. Wskazał, że "pozwoliłem wejść do autokaru polegając na słowie rodziców".

Organ podkreślił, że art. 459 ustawy nakłada na przewoźnika określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców. Ich niedopełnienie skutkuje sankcjami, o których mowa w art. 462 ustawy. Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźnika, a zatem w celu uniknięcia kary administracyjnej powinien on powierzyć dokonywanie kontroli dokumentów określonej osobie lub firmie zewnętrznej, która dysponuje wystarczającą wiedzą, w zakresie katalogu dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Skutki niedopełnienia przedmiotowego obowiązku – jak dalej wywodził organ - ustawa określa w art. 462. Na przewoźniku spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działania osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Odpowiedzialność przewoźnika nie jest też oparta wyłącznie na winie umyślnej. Ponieważ to przewoźnik został zobowiązany do kontroli posiadania odpowiednich, pozwalających na wjazd dokumentów, to ponosi on konsekwencje jego niewykonania. Ryzyko zawarcia umowy z pasażerem legitymującym się dokumentem podróży bez wymaganej wizy, obciąża przewoźnika.

Profesjonalny przewoźnik dokonuje oględzin dokumentów dla stwierdzenia, czy uprawniają one do wjazdu i pobytu oraz, czy w dacie wjazdu na terytorium RP są już ważne bądź nadal są ważne. Przewoźnik, jak również działające w jego imieniu osoby (w tym przypadku kierowca), obowiązani są wykonać ten obowiązek ze szczególną starannością. Kierowca winien jest każdorazowo sprawdzić dokumenty pasażerów i na podstawie ich treści ocenić, czy będą one stanowiły, w dniu przekraczania granicy, źródło uprawnień wjazdowych. Za taką interpretacją przemawia sformułowanie ustawowe "podejmuje wszelkie niezbędne środki".

Sprawdzenie czy małoletni cudzoziemiec rzeczywiście posiada ważny paszport biometryczny należało do elementarnych czynności, jakie powinien podjąć przewoźnik przed dowiezieniem małoletniego do granicy RP. Oparcie się jedynie na oświadczeniu rodziców było działaniem niedopuszczalnym i stało się bezpośrednią przyczyną nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika.

Stwierdzenie czy paszport posiada cechy biometrii nie wymaga posiadania ani specjalistycznej wiedzy ani żadnych środków technicznych. Zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego paszporty biometryczne posiadają specjalny symbol biometrii na okładce dokumentu (potwierdzający wbudowany chip). Przedmiotowy symbol znajduje się również w ukraińskich dokumentach biometrycznych (w paszportach jest on umieszczony zarówno na obwolucie dokumentu jak i stronie z danymi personalnymi).

Zgodnie z art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie podlega odpowiedzialności finansowej przewoźnik, który mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium RP i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie.

Dalej organ wywodził, że z oświadczenia kierowcy przewoźnika wynika, że pracownik przedsiębiorstwa transportowego ma świadomość tego, że spoczywa na nim obowiązek dokładnego przeprowadzenia kontroli dokumentów pasażerów, pod kątem posiadania uprawnień na wjazd i pobyt na terytorium RP. Skoro przewoźnikowi znane są regulacje prawne dotyczące wymierzania kar za dostarczenie do odprawy granicznej pasażera bez ważnych dokumentów, sprawdzenie faktu samego posiadania takiego dokumentu mieści się w wymaganiach należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Weryfikacja powinna być prawidłowa i skuteczna. Jeżeli w autokarze przewoźnika znalazła się osoba posiadająca bilet na przejazd do Polski, niespełniająca określonych w przepisach warunków wjazdu (co było możliwe do stwierdzenia w przypadku dochowania należytej staranności przy weryfikacji posiadanych przez nią dokumentów), to oznacza, że przewoźnik nie wywiązał się z obowiązków określonych we wskazanej ustawie. W przypadku dostarczenia do odprawy granicznej osoby, której brak dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy jest w sposób prosty do stwierdzenia przez osobę posiadającą wiedzę w tym zakresie, nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności, również okoliczność, że rodzice małoletniego nie zorientowali się, że ich dziecko nie posiada paszportu biometrycznego. W takim przypadku odpowiedzialność przewoźnika ma w istocie charakter obiektywny (za sam fakt nie upewnienia się w powiązaniu ze skutkiem - dostarczeniem do odprawy granicznej), nie jest związana z winą konkretnej osoby, a zastosowanie sankcji ma cel prewencyjny.

Nie zwalnia również z odpowiedzialności okoliczność, że podczas wsiadania na pokład pojazdu panowało zamieszanie, bo dziecko zachowywało się nerwowo.

Zarzut podniesiony w odwołaniu, jakoby w decyzji o nałożeniu kary administracyjnej na przewoźnika konieczne było powoływanie się na przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 539/2001 z 15 marca 2001 r. organ uznał za chybiony, ponieważ przesłanki do odmowy wjazdu nie podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym, w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika. To, czy posiadany przez cudzoziemca dokument podróży uprawnia do przekroczenia granicy, czy też nie, podlega ocenie z chwilą stawienia się cudzoziemca do odprawy granicznej i w przypadku odpowiedzi negatywnej skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wjazdu na granicy.

Zarzut, iż uzasadnienie skarżonego rozstrzygnięcia jest niejasne, nieprecyzyjne i skomplikowane organ uznał za nieuzasadniony. Organ I instancji wskazał, że podstawą nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika było niewywiązanie się w sposób należyty z nałożonego obowiązku, polegającego na podjęciu wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, żeby na pokładzie pojazdu, którym realizował w dniu [...] września 2017 r. kurs na trasie L. (UA) - K. (PL) nie znalazł się pasażer nieposiadający wymaganych dokumentów, uprawniających do wjazdu i pobytu. Przywołał również obowiązujące przepisy prawa, którymi profesjonalny przewoźnik realizujący od kilku lat przewóz osób w ruchu międzynarodowym na co dzień kieruje się w swoim działaniu.

Organ II instancji stwierdził, że zarzut naruszenia art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy jest bezzasadny. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka negatywna, wyłączająca możliwość nałożenia przez organ na przewoźnika kary pieniężnej, o której mowa w art. 462 ust. 1 ustawy. W sposób jednoznaczny zostało wykazane, że kierowca przewoźnika nie dołożył wymaganej staranności.

Odnosząc się do wniosku dotyczącego zastosowania w niniejszej sprawie art. 189f § 1 pkt. 1 K.p.a., tj. odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa oraz zaprzestania przez stronę naruszeń prawa organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wskazany artykuł nie znajduje zastosowania. Nałożenie kary na odwołującego się nie jest przypadkiem incydentalnym. Organy Straży Granicznej w latach 2015 2016 nakładały już na tego przewoźnika kary administracyjne za przywiezienie do granicy cudzoziemca nieposiadającego dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu, a mimo to, po zidentyfikowaniu naruszeń strona nie zaniechała ich i w dalszym ciągu lekceważy nałożone na nią obowiązki.

W skardze wywiedzionej dnia 1 marca 2018 r. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2018 r. przewoźnik zarzucił:

- naruszenie art. 7 i 77 K.p.a., poprzez brak pełnego i wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, prowadzący do niepełnych, a w konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, dotyczących wypełnienia przez pracownika skarżącej obowiązku sprawdzenia dokumentów;

- naruszenie art. 81 a § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie;

- naruszenie art. 462 ust. 1 ustawy w wyniku jego zastosowania, mimo braku wykazania przesłanek do jego zastosowania

- naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., wskutek jego błędnej wykładni i w konsekwencji jego niezastosowanie.

Uwzględniając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącej Spółki, która zwracała uwagę na to, że organy prowadzące postępowanie nie przesłuchały kierowcy, zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający dla oceny prawidłowości postępowania pracownika skarżącej i tym samym do stwierdzenia zaistnienia przesłanki do nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika. Analiza złożonego przez R. K. oświadczenia, w połączeniu oceną materiałów dowodowych, nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy kierowca sprawdził paszport E. H.. W żadnym miejscu oświadczenia kierowca nie wskazał, czy paszport E. H. ostatecznie, przed dojazdem do granicy, sprawdził czy też nie.

Dalej skarżąca wywodziła, że z brzmienia art. 462 ust. 1 ustawy nie wynika, aby przewoźnik zobowiązany był sprawdzić dokumenty podróży pasażerów, upoważniające do przekroczenia granicy przed wpuszczeniem pasażerów do środka transportu. Z przepisu powyższego wynika jedynie, że przewoźnik zobowiązany jest stwierdzić czy pasażerowie których przewozi mają dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy. Moment kiedy takiej weryfikacji dokona pozostawiony został do uznania przewoźnika.

Konsekwencją braku przesłuchania przez funkcjonariuszy straży granicznej kierowcy skarżącej, celem ustalenia czy w ogóle sprawdził on paszport E. H. w dniu [...] września 2017 r. i oparcie w sprawie ustaleń faktycznych jedynie na dowodach wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, winno być zastosowanie w sprawie art. 81 a § 1 K.p.a. i w związku z tym uznanie, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 462 ust. 1 ustawy.

Z brzmienia art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie wynika, aby warunkiem odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej było jednorazowe naruszenie przepisów albo brak stwierdzenia naruszania przepisów w przeszłości, lecz zaprzestanie naruszania prawa, która to przesłanka odnosi się do przyszłości. Po dniu [...] września 2017 r. brak było sytuacji, aby jakikolwiek z pasażerów przewożonych przez granicę przez skarżącą nie posiadał dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. Tym samym skarżąca wypełniła przesłankę zaprzestania naruszania prawa.

Odnośnie zaś wagi naruszonego prawa, skarżąca wywodziła, że nawet gdyby założyć, iż kierowca skarżącej nie sprawdził ostatecznie paszportu E. H., to uwzględniając fakt, że E. H. był małoletni i podróżował pod opieką rodziców, to oczywistym jest, że rodzice nie przekroczyliby granicy bez dziecka. Niewątpliwie sprawdzone przez kierowcę paszporty rodziców uprawniały ich do przekroczenia granicy bez wizy. A kierowca wpuścił rodzinę kierując się odruchem współczucia dla dziecka i matki.

W zaistniałej sytuacji, nie było ryzyka, że do Polski wjedzie nielegalnie małoletni. Nie wykazano też, aby rodzice małoletniego stwarzali jakiekolwiek zagrożenie dla bezpieczeństwa kraju.

Skoro było oczywiste, że rodzice, mimo że mogli legalnie przekroczyć granicę, nie porzucą dziecka, z którym nie mogą wjechać do Rzeczypospolitej Polskiej, brak jest podstaw do twierdzenia, że kierowca ułatwił tym osobom nielegalną imigrację.

W związku z powyższym skarżąca wywodziła, że waga naruszonego przepisu jak i fakt braku jego naruszania przez skarżącą po dniu [...] września 2017 r., uzasadniają zastosowanie w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.

Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego ustawy o cudzoziemcach.

II. Zgodnie z art. 462 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, (...) jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro, za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że przesłanka pozytywna do nałożenia kary została spełniona. Bezsprzecznym jest bowiem, że w dniu [...] września 2017 r., w trakcie kontroli granicznej autobusu marki [...] o nr rej. [...], relacji L. (UA) - K. (PL), użytkowanego przez przewoźnika, wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym ustalono, że podróżujący tym autokarem, jako pasażer małoletni obywatel Ukrainy, E. H., ur. [...] października 2014 r., legitymujący się paszportem seria i nr [...], wydanym przez władze Ukrainy w dniu [...] czerwca 2016 r., ważnym do dnia [...] czerwca 2020 r. nie posiada ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów, uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 14 ust. 1, w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2016/399 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. L 77 z dnia 23 marca 2016 r., s. 1), Komendant Placówki Straży Granicznej w K. decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] odmówił małoletniemu cudzoziemcowi wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

III. Spór w sprawie dotyczy przesłanek negatywnych.

Otóż, zgodne z art. 462 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy, nie nakłada się kary pieniężnej, jeżeli przewoźnik:

1) przywiózł do granicy cudzoziemca, który podczas kontroli granicznej złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej;

2) mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium (...).

W ocenie Sądu, za prawidłowe również należy uznać stanowisko organów dotyczące braku wystąpienia przesłanek z 462 ust. 3 ustawy. W wyroku z 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2130/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że profesjonalny przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego, i zatrudnieni przez przewoźnika pracownicy, obowiązani są dokonywać badania dokumentów cudzoziemca, przed zawarciem z cudzoziemcem umowy przewozu, dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP, posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawiający do wjazdu i pobytu na terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli dokumenty takie są wymagane. W granicach tego obowiązku mieści się dokonanie oględzin każdego z tych dokumentów dla stwierdzenia w szczególności, że dokument w dacie wjazdu na terytorium RP jest już ważny bądź nadal jest ważny; że nie ma widocznych śladów przerobienia lub podrobienia. Przewoźnik i zatrudniony przezeń pracownik (np. kierowca autobusu rejsowego) obowiązani są wykonać ten obowiązek ze szczególną starannością, znamionującą profesjonalistę. Instrumentem prawnym przysługującym przewoźnikowi jest odmowa zawarcia z cudzoziemcem umowy przewozu do granicy i uniemożliwienie cudzoziemcowi wejścia na pokład autobusu. Pogląd ten w realiach niniejszej sprawy Sąd podziela. W ocenie Sądu przy dołożeniu należytej staranności pracownik skarżącego, powinien bez trudności ustalić, że wiza przedstawiona przez cudzoziemca jest w dniu podróży nieważna. Brak takiego ustalenia obciąża przewoźnika.

Skoro w autokarze, wykonującym przewóz w imieniu przewoźnika znalazły się osoby posiadające bilet na przejazd do Polski, ale niespełniające jednocześnie określonych w przepisach warunków wjazdu (co było możliwe do stwierdzenia w przypadku dochowania należytej staranności przy weryfikacji posiadany przez nie dokumentów), to oznacza, że weryfikacja dokumentów cudzoziemców była nieprawidłowa, a tym samym przewoźnik (w tym przypadku wykonujący na jego rzecz przewóz osób kierowca) nie wywiązał się z obowiązków określonych we wskazanej ustawie. Słusznie organ odwoławczy uznał więc, że nie można przystać na argument pełnomocnika, że dochowanie należytej staranności przez przewoźnika ogranicza się do przeprowadzenia odpowiednich szkoleń dla pracowników wykonujących przewóz osób i dokonujących kontroli dokumentów pasażerów w jego imieniu. To, czy przewoźnik do kontroli dokumentów pasażerów zatrudni osobę, która posiada wiedzę w tym zakresie, czy też przeszkoli w tym kierunku swoich pracowników nie jest szczególnie istotne bowiem odpowiedzialność niewywiązanie się z nałożonego przepisami ustawy o cudzoziemcach obowiązku, obciąża wyłącznie przewoźnika. Skutki zaniechania lub wykonanie tej powinności w nienależyty sposób określa jasno art. 462. Odpowiedzialność przewoźnika nie jest też oparta wyłącznie na winie umyślnej nie ma zatem znaczenia to, że przywiezienie do granicy nieposiadającego uprawnień do wjazdu i pobytu na terytorium RP cudzoziemca, było skutkiem "własnego zaniedbania pracowników przewoźnika". W związku z powyższym w ocenie Sądu słusznie uznały organy, że w niniejszej sprawie nie było możliwości zastosowania przesłanki negatywnej art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach umożliwiającej odstąpienie od nałożenia kary.

Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1309/17, CBOSA, "weryfikacja powinna być prawidłowa i skuteczna, a sam fakt znajdowania się w autokarze przewoźnika pasażerów, nie posiadającego ważnej wizy wjazdowej w dniu przekroczenia granicy RP - świadczy o braku skutecznej weryfikacji tych dokumentów, za co odpowiedzialny jest przewoźnik".

Należy podkreślić, że przesłanka z art. 462 ust. 3 ustawy, odnosi się do sytuacji, w której przewoźnik nie mógł zweryfikować stanu faktycznego, w aspekcie ważnych dokumentów. Podnoszona przez skarżącego okoliczność zamieszania w autobusie, nie wyczerpuje przesłanki braku możliwości sprawdzenia dokumentów zgodnie z prawem.

IV. Zbieżne z powyższymi konkluzje implikuje również prawo unijne. Na podstawie art. 14 ust. 1, w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2016/399 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. L 77 z dnia 23 marca 2016 r., s. 1), Komendant Placówki Straży Granicznej w K. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2017 r. odmówił małoletniemu cudzoziemcowi wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W kontekście rozpoznawanej sprawy nie można zatem uznać aby przewoźnik skutecznie upewnił się, czy dany pasażer dysponował stosownym dokumentem. Poprzestał bowiem jedynie na ustnej deklaracji rodziców. Sąd wskazuje przy tym, że okazany dokument (co w tym przypadku nie nastąpiło) powinien być weryfikowany przez osoby zatrudnione przez przewoźnika i merytorycznie do tego przygotowane (zapoznane z wzorami dokumentów itp.). Mieści się to w wymaganiach należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej, skoro przewoźnikowi znana jest reguła (tu w postaci konkretnej regulacji normatywnej), że dostarczenie pasażera do odprawy granicznej bez ważnych dokumentów skutkuje wymierzeniem kary przewoźnikowi. Przyjęcie za dowód jedynie deklaracji rodziców nie czyni zadość wymogowi należytej staranności.

V. Z powyższym rozumieniem należytej staranności korespondują poglądy wyrażane w orzecznictwie. W wyroku NSA z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 80/16, LEX nr 2292193, Sąd stwierdził, że treścią obowiązku nałożonego na przewoźnika - w świetle 459 ust. 1 ustawy - jest podjęcie wszelkich niezbędnych środków dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument uprawniający do przekroczenia granicy. NSA nie uznał zatem, że jakiekolwiek środki, nawet uprawdopodabniające posiadanie dokumentów (tak jak w rozpatrywanej sprawie oświadczenie rodziców) są wystarczające dla spełnienia wymogów ustawy.

Jak dalej wywodził NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 80/16, w zakres obowiązków przewoźnika wchodzi zatem żądanie od pasażera przedstawienia dokumentu podróży uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz wymaganych wiz lub innych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane oraz ustalenie, czy okazane dokumenty są ważne w dacie wjazdu do Polski.

W oświadczeniach z dnia [...] stycznia 2018 r. (karta 37 akt administracyjnych sprawy) oraz z dnia [...] września 2017 r. (karta 73 akt sprawy) R. K. zawarł informacje, których w toku postępowania nie podważył, nie odwołał ich również przewoźnik. Dokumenty te wystarczająco stwierdzały okoliczności sprawy i nie nasuwały wątpliwości. Brak było podstaw do przesłuchania R. K..

VI. Co do wykładni celowościowej, do której odwołuje się skarżąca, to należy wskazać, że nakładanie na przewoźnika kar administracyjnych za przywiezienie do granicy cudzoziemca, który dysponował wizą, której termin ważności w dacie przekraczania granicy RP jeszcze nie nadszedł, znajduje aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego (por. wyrok z dnia 2 października 2014 r., sygn. II OSK 740/13, CBOSA).

Przesłanka ewentualnych szkód, czy też znaczenia brak dokumentu w momencie przewozu nie jest zatem kryterium branym pod uwagę przez organ. Organ bada wymogi formalne, a nie kontekst braku ważnego dokumentu i stopień przyczynienia się jego braku do innych negatywnych zjawisk, które ustawodawca uznaje za niepożądane.

Podkreślić przy tym należy, że odpowiedzialność przewoźnika ma w istocie charakter obiektywny, a zastosowaniu sankcji należy przypisać cel prewencyjny - służy eliminacji tego rodzaju przypadków w przyszłości – np. poprzez doskonalszą organizację pracy czy dokonaniu przeszkolenia pracowników przewoźnika (taki pogląd, podzielany przez skład orzekający wyraził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2926/15, CBOSA). Nie jest zatem uprawnione zawężanie celu przedmiotowej regulacji wyłącznie do prewencji nielegalnego wjazdu, o czym była mowa wyżej.

VII. Zbieżny wniosek wynika z prawa unijnego. Nakładanie kar administracyjnych na przewoźników stanowi wyraz implementacji dyrektywy Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. Aktem prawnym przewidującym obowiązek nakładania tych kar jest Konwencja Wykonawcza do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. Urz. UE L 187 z 2001 r., str. 45) (art. 26 ust. 2 w zw. z ust. 3), przy czym rozwinięcie tej regulacji znajduje się w dyrektywie 2001/51/WE, która z założenia ma uzupełniać postanowienia art. 26 Konwencji Wykonawczej. Choć dyrektywa 2001/51/WE deklaruje cel w postaci skutecznego zwalczania nielegalnej imigracji (w motywie 1 i 2 preambuły), to cel ten ma być osiągnięty przez działania prewencyjne. Jednym z takich działań jest, m.in. nakładanie kar administracyjnych na przewoźników, które, jak stanowi art. 4 ust. 1 dyrektywy, mają być odstraszające, skuteczne i proporcjonalne. Kara administracyjna ma zatem w pierwszej kolejności wymusić skuteczniejsze działania przewoźnika w przyszłości.

Dodatkowo należy wskazać, że NSA w wyroku z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II OSK 157/16, LEX nr 2393203, wyjaśnił, że przepis art. 462 ust. 1 ustawy nie wiąże odpowiedzialności administracyjnej z dokonaniem oceny subiektywnego zachowania podmiotu sankcjonowanego. Zawiera on sankcjonującą normę prawną, która łączy odpowiedzialność przewoźnika z obiektywnym naruszeniem prawa, polegającym na przywiezieniu do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Przy jego stosowaniu organ administracji publicznej nie ma obowiązku badania stopnia zawinienia lub szkodliwości czynu. Sformułowanie normatywne użyte w art. 462 ust. 1 w/w ustawy: "nakłada się karę administracyjną" oznacza, że norma zawarta w tym przepisie ma charakter nakazujący. Organ jest zobligowany do nałożenia kary, natomiast dysponuje uznaniowością jedynie przy określeniu wysokości samej kary, co wynika z dyspozycji przywołanego przepisu.

VIII. Zaskarżona decyzja nie jest decyzją uznaniową (co wynika z poglądów wyrażanych w orzecznictwie – por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2117/17, CBOSA), zatem uwzględnienie słusznego interesu strony nie może decydować o jej brzmieniu, jeżeli spełnione zostały przesłanki do obligatoryjnego nałożenia kary.

IX. Sąd w niniejszym postępowaniu nie dostrzegł naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organów obu instancji wskazuje, na podstawie jakich przesłanek uznano, że w sprawie zachodzi konieczność nałożenia na przewoźnika sankcji, określonej w art. 462 ust. 2 ustawy. W sprawie ponad wszelką wątpliwość ustalono, że przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organy prawidłowo również ustaliły, że brak było przesłanek do uznania, iż odpowiedzialność ta została wyłączona w związku ze ziszczeniem się okoliczności, o jakich mowa w art. 462 ust. 3 ustawy.

Powyższe wskazuje, że w przedmiotowej sprawie kara administracyjna została nałożona na przewoźnika prawidłowo, wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 459 ust. 1 ustawy. Kontrolując tok postępowania, Sąd nie dopatrzył się także uchybień w zakresie dopełnienia przez organy administracji obowiązków określonych w szczególności w art. 77 § 1 i 80 K.p.a. Organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Powyższe pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana przy uwzględnieniu całokształtu istotnych okoliczności sprawy. Nadto, uzasadnienie kwestionowanej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. – odniesiono się w nim do wszystkich istnych w sprawie zagadnień i można na jego podstawie prześledzić to rozumowania przyjętego przez organ.

X. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.