Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 994/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 197 § 2, art. 86 § 1 w zw. art. 193
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 641/12 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E.O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do wniesienia skargi.


UZASADNIENIE

We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 kwietnia 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, pełnomocnik skarżącej podał, że w okresie od 16 marca 2012 r. do 18 czerwca 2012 r. był niezdolny do wykonywania czynności zawodowych związanych z udzielonym pełnomocnictwem. We wskazanym okresie pełnomocnik przebywał na leczeniu w placówkach szpitalnych i sanatoryjnych, co wykluczało możliwość podejmowania przez niego jakiejkolwiek aktywności zawodowej, ze względu na ryzyko pogorszenia stanu zdrowia. Na poparcie przytoczonych powyżej twierdzeń do wniosku dołączono zaświadczenia lekarskie, wskazujące na niezdolność pełnomocnika do pracy.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, zarówno skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W szczególności nie wykazali, że choroba pełnomocnika skarżącej miała na tyle nagły charakter, że uniemożliwiła skarżącej podjęcie stosownych działań, w szczególności wyręczenie się inną osobą w celu dokonania czynności w przewidzianym przez ustawę terminie. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że pełnomocnik prowadzi działalność gospodarczą w ramach kancelarii będącej spółką komandytową.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 87 §2 i art. 86 §1 oraz art. 141 § 4 i art. 133 § 1 P.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącej, z przedłożonych zaświadczeń lekarskich, które są dokumentami urzędowymi, wynika, że pełnomocnik był hospitalizowany na specjalistycznym oddziale szpitalnym, który służy do ratowania pacjentów w stanach nagłego zagrożenia życia, a po wyjściu ze szpitala przez okres kolejnych dwóch miesięcy nie mógł, stosownie do zaleceń lekarzy, podejmować aktywności zawodowej. Okoliczność tę Sąd pierwszej instancji z naruszeniem prawa pominął, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy uwzględnienia wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynika z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP) oraz naruszałoby prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając rygor określony w art. 85 P.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86. § 1. P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 525/11, postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt I FZ 509/07, postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca w sposób należyty uprawdopodobniła brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Zaświadczenia lekarskie załączone do wniosku o przywrócenie terminu w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości uprawdopodabniają okoliczność, że pełnomocnik skarżącej w okresie od 16 marca do 18 czerwca 2012 r. nie był zdolny do pracy ze względu na pobyt w szpitalu, leczenie sanatoryjne oraz zalecenia lekarskie w okresie rekonwalescencji. Według zaświadczeń przewidywany okres niezdolności do pracy wynosił ponad trzy miesiące. Zaświadczenia takie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowią wystarczające wykazanie okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 P.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Nie jest zatem trafny pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odnośnie konieczności wykazania w sposób bardziej precyzyjny i wiarygodny wystąpienia nagłej przyczyny hospitalizacji i znacznego pogorszenia stanu zdrowia oraz niemożności zlecenia dokonania czynności procesowej innej osobie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystarczający środek uprawdopodabniającym brak winy w uchybieniu terminu stanowią zaświadczenia lekarskie stwierdzające nieprzerwaną niezdolność do pracy we wskazanym okresie, a także pozwalające wnioskować, że choroba pełnomocnika miała charakter nagły. W konsekwencji uznać należało, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 86 § 1 w zw. art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.