Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1542/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 562
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników": oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, ze [...] (zwany dalej "Stroną", "Skarżącym"), złożył w dniu 29.04.2016 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW na lata 2014-2020. Organ wydał w dniu [...].10.2016 r. decyzję nr [...] o przyznaniu Stronie pomocy finansowej w wysokości 100 000,00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Następnie Strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o płatność pierwszej raty pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. Wraz z wnioskiem o płatność pierwszej raty pomocy, Strona przedłożyła m.in. dwa akty notarialne i dwie umowy dzierżawy gruntów rolnych.

Należy wskazać, że na przestrzeni 2017 r. toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w [...] z dnia [...] października 2016 r. (z tej racji zawieszono postępowanie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., które wydał Dyrektor [...] OR ARiMR), a także w zakresie wznowienia postępowania; wydane w sprawie rozstrzygnięcia miały jedynie wymiar formalny i nie zmodyfikowały rozstrzygnięcia z dnia [...] października 2016 r.

Ostatecznie w dniu Dyrektor [...] OR ARiMR w dniu [...] lutego 2018 r. wydał decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji, która została wyżej wskazana, a następnie w efekcie wniesionego przez stronę odwołania – została ona utrzymana w mocy przez Prezesa ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2018 r.

Prezes ARiMR zauważył, iż uczestnictwo w programie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego uczestnictwa prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej są podejmowane dobrowolnie. Jednakże bezsprzecznym warunkiem, jest obowiązkowe osiągnięcie celów określonych zarówno w prawie unijnym, jak i krajowym poprzez realizację warunków przyznanej pomocy. Jednym z takich warunków jest nabycie lub wejście w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan (w przedmiotowym przypadku przedstawienie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, w przedmiotowym przypadku 70 % minimalnej powierzchni, tj. 5,355 ha, która stanowi średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie w województwie [...] i jest przedmiotem własności Strony, użytkowania wieczystego, dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego) w terminie nie przekraczającym 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, czego Strona nie uczyniła.

Prezes ARiMR podzielił stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyrażone w decyzji nr [...] z dnia [...].02.2018 r., iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 21 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym "W przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy". Biorąc powyższe pod uwagę organ pierwszej instancji wydał decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia [...].10.2016 r. o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Skargę na powyższą decyzję – żądając uchylenia decyzji obu instancji – złożył [...], zarzucając naruszenie przepisów:

a) § 15 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne przyjęcie, że niespełniony został warunek nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji przyznającej pomoc, podczas gdy bieg tego terminu uległ przerwaniu lub zawieszeniu na skutek wszczęcia z urzędu postępowań nadzwyczajnych;

b) art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny wszystkich okoliczności sprawy, w tym wybiórcze i niepełne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną i jednostronną ocenę prowadząca do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym.

W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podnosząc argumenty zbieżne z motywami wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w skardze wskazać należy, że kwestie dotyczące warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 (dalej "rozporządzenie wykonawcze"), wydane w oparciu o delegację ustawową, a mianowicie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - Dz. U. 2017, poz. 562 ze zm. (dalej: "ustawa").

Jak trafnie ustalono, w dniu 12.12.2016 r. Skarżący złożył wniosek o płatność pierwszej raty pomocy wraz z załącznikami, a mianowicie:

1. akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...].11.2015 r. dot. umowy sprzedaży nieruchomości o obszarze 2,99 ha działki [...], zgodnie z którą [...] sprzedaje [...] oraz [...] ww. nieruchomość (akt złożony również wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy),

2. akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...].02.2001 r. dot. umowy darowizny, zgodnie z którym [...] otrzymała w darowiźnie działki o numerach [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 1,39 ha,

3. umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...].04.2016 r. (data pewna 22.04.2016 r.)

zawarta pomiędzy [...], a [...], której przedmiotem była dzierżawa nieruchomości rolnych o obszarze 13,74 ha,

4. umowę dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia [...].04.2016 r. zawartą pomiędzy [...] a [...], zgodnie z którym [...] zostały wydzierżawione działki o numerach o łącznej powierzchni 2,14 ha.

W 2016 roku tzn. w roku, w którym został złożony poprzez Skarżącego wniosek o przyznanie pomocy średnia powierzchnia użytków rolnych w województwie [...] wynosiła 7,65 ha, z czego 70 % stanowi 5,355 ha.

Z załączonych ww. umów dzierżaw i aktów notarialnych wynika, że Skarżący nabył gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 18,87 ha, z czego tylko 2,99 ha stanowi jego własność, tym samym Skarżący spełnił warunek posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych równej co najmniej średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, a w przypadku gdy gospodarstwo jest położone w województwie, w którym średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie jest niższa niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju - równej co najmniej średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie w województwie oraz nie większej niż 300 ha, jednakże nie spełnił warunku w myśl którego przynajmniej 70 % minimalnej powierzchni gospodarstwa powinno stanowić przedmiot własności Beneficjenta, użytkowania wieczystego lub dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego.

Skarżący dostarczył w toku postępowania jedynie akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...].11.2015 r. dot. umowy sprzedaży nieruchomości o obszarze 2,99 ha działki [...], potwierdzający własność Strony do powierzchni 2,99 ha, a w przedmiotowym przypadku powierzchnia ta powinna wynosić co najmniej 5,355 ha. Dodatkowo zasadnie wskazał organ II instancji, że w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych z dnia 09.01.2018 r. Skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów, potwierdzających spełnienie warunków przyznania pomocy, o których mowa powyżej, co oznacza, że Skarżący nie dopełnił warunków, do spełnienia których został zobowiązany w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.

W tych okolicznościach faktycznych, na podstawie § 21 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zobowiązany był do wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji z dnia [...].10.2016 r. o przyznaniu pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników" w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

Skarżący w skardze wskazuje, iż nie podejmował działań mających na celu powiększenie gospodarstwa rolnego, w tym nabycia gruntów rolnych na własność, z powodu niepewności co do możliwości otrzymania przyznanego dofinansowania, z uwagi na prowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowań w trybie nadzwyczajnym. Dodatkowo wskazuje, iż z uwagi na ww. wskazane działanie organu I instancji 9 miesięczny termin na spełnienie warunków określonych decyzją z dnia [...] października 2016 r. powinien być liczony od dnia otrzymania ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR uchylającej decyzję nr [...] z dnia [...].07.2017 r. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...].10.2016 r. o przyznaniu pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników " w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, z zastrzeżeniem warunków i odmowie przyznania pomocy. Ponadto, podkreśla że nie uchybił żadnym terminom procesowym oraz zarzuca organowi naruszenie art. 7, 8, 77 Kpa.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w myśl § 20 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego jednym z tych warunków było nabycie gospodarstwa wskazanego w biznesplanie oraz przedstawienie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa najpóźniej do dnia złożenia wniosku o płatność pierwszej raty pomocy, który składa się w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.

Słusznie podkreślił Organ odwoławczy, iż zgodnie z przepisem art. 103 Kpa zawieszenie postepowania wstrzymuje wyłącznie bieg terminów procesowych, a zatem nie obejmuje terminu prawa materialnego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 28.04.2003 r. sygn. akt II SA 3953/01); nie powoduje ono wstrzymania biegu terminów wynikających z przepisów innych ustaw (wyrok NSA z 26.01.1993 r., II SA 930/92). Zawieszenie postępowania dotyczące przyznania pierwszej raty płatności nie skutkowało wstrzymaniem ww. 9-miesiecznego terminu, a jedynie pozwalało na przedłużenie terminu na udokumentowanie tego faktu zgodnie z przepisie 20 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego.

Doręczenie decyzji z dnia [...].10.2016 r. o przyznaniu pomocy finansowej z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, rozpoczęło dla Skarżącego bieg 9-miesięcznego terminu do dokonania czynności w celu dotrzymania zobowiązań określonych w tej decyzji, niezależnie od prowadzonych postępowań organu administracyjnego dotyczących przedmiotowej decyzji, co Sąd podkreśla szczególnie. Zatem upływ 9 – miesięcznego skutkuje wydaniem decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia aktu administracyjnego o przyznaniu pomocy.

W odwołaniu jaki i w skardze Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w tym art. 7, 8, 77 Kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W tym kontekście warto podnieść, że w myśl art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.:

"1. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania

i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie

się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

2. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu , o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne."

Zgodnie z powszechnie panującym poglądem mającym swe oparcie w orzecznictwie Organ II instancji zasadnie wskazał, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie mają obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania pełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20.12.201 7 r. IV SA/GI 779/ 17).

Mając na względzie powyższe, obowiązkiem organów obu instancji było prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, które jest zawsze zagadnieniem kluczowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Podejmując decyzję administracyjną, organy obu instancji były związane regułami postępowania administracyjnego, które określały jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.

W ocenie Sądu organy obu instancji sprostały powyższym wymogom i zbadały wszystkie okoliczności faktyczne oraz dokonały obiektywnej i wnikliwej ich oceny dochowując obowiązkom w tym zakresie, jakie wynikają z przytoczonych wyżej przepisów prawa.

Organ ll instancji w ramach swobodnej oceny dowodów potwierdził ustalenia poczynione przez organ I instancji. Dowody zgromadzone w aktach sprawy wskazały, że Skarżący nie dotrzymał warunków i zobowiązań, na podstawie, których wypłacana jest pomoc finansowa i zasadnym było wydanie decyzji o wygaśnięciu decyzji z dnia 05.10.2016 r.

Ponadto, ustalenia w powyższym zakresie zostały przedstawione w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały, znalazły swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 107 Kpa. Ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na pełną weryfikację poprawności ustalenia faktów, należało uznać, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto organ II instancji trafnie wskazał, że termin wskazany w przepisach rozporządzenia jest terminem materialnoprawnym, w związku z czym, nie może być przez organ zmieniony, ani przywrócony.

O jego charakterze nie decyduje także długość terminu; decydujące znaczenie ma rodzaj uprawnienia, realizowanego w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Do dochodzenia uprawnień składających się na określone prawo podmiotowe przewidziane są z reguły terminy materialnoprawne (vide: uchwała SN z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt III CZP 71109).

Terminów prawa materialnego, co nie jest kwestionowane, ani w orzecznictwie, ani w doktrynie, nie można przywrócić. Jedynie terminy zawite, a więc dotyczące czynności procesowych są przywracalne. Do terminów materialnoprawnych nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58 - 60), dotyczące możliwości przywrócenia terminu przewidzianego przez prawo dla dopełnień określonej czynności procesowej.

Prezes ARiMR w decyzji odwoławczej słusznie podzielił stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyrażone w decyzji z dnia [...].02.2018 r., iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 21 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym "w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy ".

Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji wydał zasadnie decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia [...].10.2016 r. o przyznaniu pomocy finansowej z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie przy tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...].02.2018 r., o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy było w pełni zasadne, a skargę – stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. – należało oddalić.