Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 57/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 § 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 11 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w z dnia 5 września 2017 r. o nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] ( dalej: DIAS ), działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) - dalej jako K.p.a., art. 34 § 5 w trybie art. 17 §1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 z późn. zm.) - dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia Z. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. G. z dnia 5 września 2017 r., którym odmówiono uznania za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego z dnia 28 kwietnia 2017 r. wystawionego przez Burmistrza P. G., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą takiego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. G. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanych (małżonków odpowiedzialnych solidarnie) J. K. i Z. K. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 28 kwietnia 2017 r. przez wierzyciela Burmistrza P. G., obejmującego deklarowane nieuiszczone opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 15 lipca 2013 r. do dnia 15 lutego 2017 r. Zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono J. K. i Z. K. w dniu 5 lipca 2017 r.

Z. K. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Jako podstawę zarzutu zobowiązany wskazał nieistnienie obowiązku wobec braku zawarcia umowy z Burmistrzem P. G. w przedmiocie wywozu odpadów z posesji, jak i świadczenia usług w tym zakresie, bowiem ma on podpisaną umowę z inną firmą regularnie wywożącą odpady, za którą to usługę dokonywane są płatności.

W następstwie złożonych zarzutów, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. G. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów, jednocześnie poinformował organ rentowy o zawieszeniu z mocy prawa postępowania egzekucyjnego prowadzonego do małżonków: J. i Z. K., do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Po wydaniu ostatecznego stanowiska przez wierzyciela z dnia 17 lipca 2017 r., w którym "nie dopuścił w całości zarzutów wskazanych w odwołaniu strony z dnia 7 lipca 2017 r." , organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia 5 września 2017 r., w którym odmówił uznania za zasadny zarzut Z. K. dotyczący nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, Z. K. wniósł o jego weryfikację.

W uzasadnieniu strona przedstawiła kwestie dotyczące trwającego od kilku lat konfliktu z Burmistrzem P. G. w przedmiocie braku obowiązku ponoszenia opłat z tytułu wywozu nieczystości i odpadów z posesji położonej w P. G., przy ul. C. [...] z uwagi na status właścicieli innej nieruchomości położonej w Ł., przy. T. [...], gdzie świadczone są usługi wynikające z umowy z "A" P. Sp. z o.o. Oddział w R. Jednocześnie podkreślił, że wobec braku potrzeb do częstszego niż w odstępach 2 tygodniowych korzystania z usług wywozu nieczystości, a także mniej korzystnej finansowo umowy z Burmistrzem P. G., dokonał wyboru w tym zakresie, do czego upoważnia Konstytucja RP.

Dokonując analizy zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego, DIAS stwierdził, że postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Jak wskazał, stanowisko wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

DIAS wskazał, że rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawiającego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

DIAS zauważył, że z treści ostatecznego postanowienia Burmistrza P. G. z dnia 17 lipca 2017 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu wynika, iż zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 28 kwietnia 2017 r. - nie jest zasadny. Wprawdzie wierzyciel w podstawie prawnej, jak i sentencji postanowienia orzekł o niedopuszczalności ww. zarzutu, jednakże w uzasadnieniu rozstrzygnięcia dokonał jego oceny merytorycznej. Dodano, że to uchybienie pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, posiadającego walor ostateczności. W uzasadnieniu w/w postanowienia, argumentując niezasadność wniesionego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku, wierzyciel wskazał, że współwłaściciele nieruchomości położonej w P. G. przy ulicy S. C. [...] -małżonkowie J. i Z. K. nie dopełnili obowiązku wskazanego w art. 6m ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. z 2017i\. poz. 1289 ze zm.), dalej jako u.c.p.g. Wobec nie poddania się obowiązkowi złożenia deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Burmistrz P. G. decyzją z dnia 15 kwietnia 2014 r. określił małżonkom K. wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 15 lipca 2013 r. do dnia 15 lutego 2017 r. Wierzyciel, w wiążącym organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku - stanowisku zawartym w postanowieniu z dnia 17 lipca 2017 r. wskazał, że ww. decyzja jest ostateczna. Zatem ostateczna decyzja Burmistrza P. G. będąca podstawą prawną obowiązku objętego tytułem wykonawczym, kreuje istnienie obowiązku.

Jak wskazał organ, dopóki w obrocie prawnym znajduje się wykonywany w drodze postępowania egzekucyjnego - akt administracyjny, dopóty organ jest nim związany i w żadnym przypadku nie może dokonywać jego weryfikacji w toku postępowania egzekucyjnego.

Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany w postępowaniu jurysdykcyjnym. Stąd też możliwości badania sprawy w postępowaniu egzekucyjnym są ograniczone i obejmują wyłącznie zagadnienia związane z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania.

Wobec powyższego nieuzasadnione są zarzuty skarżącego zawarte w zażaleniu dotyczące braku sprawdzenia przez organ egzekucyjny wiarygodności wystawionych przez Burmistrza faktur, co skutkowało wystawieniem tytułu wykonawczego.

Organ podkreślił, że wprowadzone z dniem 15 sierpnia 2015 r. zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony możliwości skutecznej obrony jej praw, lecz możliwość uzyskania tej obrony przenosi na późniejszy etap postępowania. Incydentalny charakter postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela zadecydował o uznaniu zasadności kontroli tego rodzaju aktu w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. W obowiązującym stanie prawnym strona nie traci zatem definitywnie uprawnienia do sądowej kontroli postanowienia w sprawie uznania zarzutów- w postępowaniu egzekucyjnym za bezpodstawne, lecz uprawnienie to może realizować poprzez wniesienie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, jako rozstrzygnięcia wydanego w sprawie głównej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], skarżący zarzucił stronnicze, nieobiektywne stanowisko, oparte wyłącznie na niezasadnych dokumentach wystawionych przez wierzyciela (w tym fikcyjnych fakturach za wywóz nieczystości stałych).

Zdaniem skarżącego fakt podpisania umowy z wyznaczoną przez gminę P. G. firmą wywożącą od kilku lat nieczystości stałe z obu posesji stanowiących współwłasność małżeńską oraz brak potrzeb (zarówno pod względem racjonalności, jak i z uwagi na ekonomiczny aspekt) zawarcia z Burmistrzem P. G. umowy w zakresie wywozu nieczystości stałych, zwalnia zobowiązanych z obowiązku ponoszenia tych opłat, w sposób nieuprawniony żądanych przez Burmistrza P. G.

W odpowiedzi na skargę DIAS w Gdańsku wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. Burmistrz P. G. zwrócił się do organu odwoławczego z wnioskiem o uchylenie postanowienia z dnia 11 grudnia 2017 r. oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. G. z dnia 5 września 2017 r. W motywach wniosku wierzyciel poinformował o uchybieniach proceduralnych w trakcie prowadzonego postępowania zarzutowego w zakresie przedwczesnego powiadomienia organu egzekucyjnego o przymiocie ostateczności postanowienia Burmistrza P. G. z dnia 17 lipca 2017r., implikując brak podstaw prawnych do wydania orzeczeń przez organy obu instancji, bowiem dopiero na etapie postępowania skargowego okazało się, że Z. K. w dniu 21 lipca 2017 r. złożył pismo, które wierzyciel, pomimo znacznej ogólności i braku zachowania odpowiedniej formy potraktował jako zażalenie wniesione na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie ( ... ). W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawowym środkiem prawnym zwalczania przez zobowiązanego niezgodności z prawem egzekucji administracyjnej są zarzuty, których podstawą mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ar. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a.. tj.: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku: 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego: 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Jak stanowi art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7. 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a ).

Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (art. 34 § 5 u.p.e.a.).

Organ odwoławczy wskazał w odpowiedzi na skargę, że dokonując ponownej analizy zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. G. z dnia 5 września 2017 r. w przedmiocie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 28 kwietnia 2017 r. stwierdził wystąpienie nowych okoliczności faktycznych w sprawie ( wskazanych w piśmie wierzyciela z dnia 18 grudnia 2017 r.). tj. naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a.

Należy zatem zwrócić uwagę, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie zarzutów zobowiązanego przyjęta przez ustawodawcę procedura odwoławcza nie jest tożsama z modelem rozpoznawania środków odwoławczych w ogólnym postępowaniu administracyjnym.

Dyspozycja art. 34 u.p.e.a.. wskazuje na dwa rodzaje postanowień w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a. tj. postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów oraz postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. art. 34 § 4 u.p.e.a.), przy czym od obydwu postanowień przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 i 5 u.p.e.a.). Odnośnie przesłanek wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 k.p.a. (w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]).

Reasumując, dopiero ostateczne zakończenie postępowania przed wierzycielem, aktualizuje kompetencję organu egzekucyjnego do wydania własnego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Skoro organ egzekucyjny jest uprawniony do wydania takiego postanowienia jedynie po uzyskaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela, tym samym obowiązkiem tego organu jest ustalenie i ocena, czy postanowienie to jest ostateczne. Jakkolwiek w kontrolowanej sprawie organ egzekucyjny wykonał ten obowiązek, bowiem pismem z dnia 13 lipca 2017 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonego przez Z. K. zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jednakże wierzyciel w sposób nieuprawniony potwierdził walor ostateczności swojego stanowiska. Ta okoliczność, aczkolwiek niezawiniona przez organ I instancji, stanowiła bezwzględną przeszkodę do dalszego procedowania przez ten organ.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. G. w sposób nieuprawniony poddał zarzuty merytorycznej ocenie, wydając postanowienie, którym uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Tym samym, DIAS zaskarżonym postanowieniem również przedwcześnie merytorycznie ocenił zarzuty, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji.

W tych okolicznościach, wobec nie spełnienia przez organy obu instancji warunków wynikających z art. 34 § 4 u.p.e.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit.c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.