Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 247/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 7 § 2, art. 54 § 1, art. 80 § 1, § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 lutego 2022 r. nr 0601-IEE.711.16.2022.2 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z 21 grudnia 2021 r., oddalające skargę B. B. (zobowiązanej, skarżącej) na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...]., dokonanej zawiadomieniami z 4 listopada 2021 r. nr [...] i [...]. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej za pośrednictwem poczty w dniu 22 listopada 2021 r. Podstawę dokonania zajęcia stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie o nr [...] i [...], obejmujące zaległość w płatności składki na FUS i FUZ za wrzesień 2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W wykonaniu zajęcia, bank poinformował organ egzekucyjny o braku środków pozwalających na jego realizację.

Zobowiązana złożyła skargę na wskazaną czynność egzekucyjną. Podniosła, że tytuły wykonawcze pozbawione są podstaw prawnych, zaś Oddział ZUS w Lublinie nie jest wobec niej wierzycielem. Podobnej treści argumentacja zawarta została w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie z dnia 21 grudnia 2021 r. o oddaleniu skargi. Skarżąca podniosła także, że składała wnioski o wyłączenie Dyrektora Lubelskiego Oddziału ZUS, które nie zostały rozpoznane. Wnioski o wyłączenie pracownika organu wydającego postanowienie zostały natomiast rozpoznane wadliwie.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 1a pkt 2, art. 54 § 1 pkt 1, pkt 2, § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Wyjaśnił, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym bądź zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości i zasadności jego prowadzenia. Konsekwencją ewentualnego uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną nie jest umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ewentualnie uchylenie kwestionowanej czynności lub usunięcie stwierdzonej wady tej czynności.

Zdaniem organu, zobowiązana nie podała konkretnych argumentów dotyczących wadliwości dokonanej czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, ale kwestionowała zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wystawienie tytułów wykonawczych z naruszeniem prawa z uwagi na brak deklaracji rozliczeniowych sporządzonych przez płatnika składek, świadczące o bezpodstawności egzekucji, brak pełnomocnictwa do wystawienia tytułów wykonawczych, skierowanie ich do nieuprawnionego podmiotu oraz niedopełnienie obowiązku doręczenia tytułów wykonawczych.

W ocenie organu, kwestie te nie mogą być rozpoznawane w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ zaznaczył, że te same okoliczności były przedmiotem równolegle złożonego wniosku skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który rozpatrzono odrębnie.

Przywołując m. in. art. 7, art. 18, art. 80 § 1, art. 81 § 1, § 1a i § 3, art. 86b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ podkreślił, że w sprawie zastosowano jeden z ustawowych środków egzekucyjnych (u.p.e.a.), a czynność została dokonana prawidłowo. Podstawę zajęcia stanowiły tytuły wykonawcze, odpisy zawiadomień o zajęciu wysłano zobowiązanej oraz bankowi jako dłużnikowi zajętej wierzytelności (zostały one skutecznie doręczone). Organ egzekucyjny nie naruszył przepisów regulujących sposób i formę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienia o zajęciu z 4 listopada 2021 r. zawierają oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, kwotę należności, okres, za który kwota ta jest należna, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę zajęcia, jego numer, informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a. Zastosowany w toku przedmiotowej egzekucji wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiada wzorowi określonemu obowiązującym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 26).

Według organu, nie można uznać, że kwestionowana czynność dokonana została bezpodstawnie, a zastosowany środek egzekucyjny nie nosi znamion zbyt uciążliwego. Organ dysponował tytułami wykonawczymi i zastosował środek egzekucyjny wskazany w ustawie. Zajęcie rachunku bankowego było przy tym jedynym środkiem egzekucyjnym, z którego mógł zostać zaspokojony wierzyciel.

W skardze na powyższe postanowienie B. B. wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem skarżącej, postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez podmiot nieuprawniony, nie będący wierzycielem. Nie było podstaw do wystawiania tytułów egzekucyjnych, a deklaracje z urzędu zostały sporządzone nielegalnie, ponieważ podstawa prawna do sporządzania za przedsiębiorców deklaracji rozliczeniowych została wykreślona z ustawy (art. 47 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został uchylony). Skarżąca zaznaczyła, że obecnie istnieje wymóg ewidencjonowania podstawy wymiaru składki na kontach ubezpieczonych, na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych albo prawomocnych decyzji.

Skarżąca zarzuciła nadto, że postanowienie nie zawiera prawidłowego oznaczenia strony - nie wiadomo czy chodzi o nią samą, czy o jej firmę. Nie został też wskazany wierzyciel, ani organ egzekucyjny. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że urzędniczka nie odróżnia organu rentowego o nazwie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie, który wydał tytuły egzekucyjne od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - osoby prawnej, która ma siedzibę w Warszawie, co praktycznie uniemożliwia prawidłowe rozpoznanie sprawy. Pominięto przesłanki nieważności postępowania, wnioski o wyłączenie osób, które wykonują czynności w sprawach. Zaskarżone postanowienie nie zostało też należycie podpisane, opatrzono je jedynie parafą. Skarżąca powołała się na treść art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 7 k.p.a. Wskazała, że na mocy decyzji KRUS z 17 października 1997 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a ZUS działa jako drugi organ rentowy, co jest niedopuszczalne.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt ubezpieczeniowych ZUS na okoliczność tego, czy istnieją dokumenty (deklaracje płatnika) umożliwiające wystawienie tytułów wykonawczych i wszczęcie egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

.

Sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej, a w konsekwencji zasadność oddalenia jej skargi na tę czynność.

Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. (ustawa zmieniająca - Dz.U. z 2019, poz. 2070), a w szczególności jej art. 54 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego, czego w niniejszej sprawie w istocie domaga się skarżąca.

Zatem, skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Dlatego też skarżąca w niniejszej sprawie nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13). Zatem – jak już powiedziano - w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, co zasadnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu. Powyższe w żadnym razie nie oznacza, jak podnosi skarżąca, że ona i jej mąż zostali pozbawieni realnej ochrony prawnej. Istnieją bowiem właściwe dla podniesienia opisanych zarzutów środki oraz wnioski w postępowaniu egzekucyjnym (skarżąca skorzystała zresztą równolegle z jednego z nich, bowiem złożyła do organu wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego). Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).

Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać trzeba, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (o czym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub też zastosowaniu określonego wprawdzie w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków, albo zastosowaniu go w sposób naruszający ustawę.

Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a ustawodawca wskazał środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a. - egzekucję z rachunków bankowych.

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Jak stanowi art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Art. 80 § 2a u.p.e.a. stanowi, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących ze: 1) świadczeń alimentacyjnych, świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczeń rodzinnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych, dla sierot zupełnych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń integracyjnych, świadczeń wychowawczych, jednorazowych świadczeń, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem", świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym, dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dodatku osłonowego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym, oraz dodatku węglowego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym; 2) świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 ust. 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, oraz środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 tej ustawy, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej. Według art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny w dniu 26 października 2021 r. doręczył skarżącej upomnienia (zostały one doręczone na adres zamieszkania skarżącej i przez nią osobiście odebrane). Następnie, w dniu 4 listopada 2021 r., przesłał elektronicznie do [...] Oddziału w Lublinie jako do dłużnika zajętej wierzytelności, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z prowadzonego przez ten bank na rzecz skarżącej (zobowiązanej) B. B. rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe lub innych należności pieniężnych, do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto organ wezwał bank, aby niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu, zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego, oraz by po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Zawiadomienie zawierało pouczenia dla banku i zobowiązanego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych został skutecznie doręczony skarżącej na jej adres zamieszkania w dniu 22 listopada 2021r. (k. 16 akt administracyjnych).

W wykonaniu pouczeń, dłużnik zajętej wierzytelności w pismach z dnia 4 listopada 2021 r. zawiadomił organ o przeszkodzie w realizacji zajęcia w postaci braku środków na rachunku bankowych. Nie zaprzeczył jednak, że rachunek jest przez bank dla zobowiązanej prowadzony.

Organ egzekucyjny dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 pkt 1-8 u.p.e.a. oraz § 2a pkt 1-2 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 67 § 2, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego – również wskazanie jego rodzaju; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych: a) opłaty manipulacyjnej, b) opłaty za czynności egzekucyjne, c) wydatków egzekucyjnych, d) opłaty egzekucyjnej; e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego lub z użyciem środków komunikacji elektronicznej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie: 1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego raz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; 2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w KRS, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi.

Skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia zawierają wszystkie wymagane i wskazane powyżej elementy. Wskazano w nim zarówno PESEL, jak i NIP skarżącej, co oznacza wprost, że została ona potraktowana jako przedsiębiorca. W zawiadomieniach wskazano też organ egzekucyjny (Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i wierzyciela (Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Wbrew stanowisku skarżącej, organ odniósł się do każdego z jej zarzutów, w tym uzasadnił podstawę występowania Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie w charakterze organu egzekucyjnego (art. 19 § 4 u.p.e.a. w zw. z pkt 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z dnia 2 września 2016 r., Dz.U. z 2016 r., poz. 1411). Skarżąca zamieszkuje na terenie Gminy [...], a zatem miejscowo właściwym do prowadzenia wobec niej egzekucji był Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie. Ponadto, skierowane do dłużnika zajętej wierzytelności i do skarżącej zawiadomienia sporządzone zostały według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości dokonania wyboru w tym zakresie. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie (i co też zasadnie podkreślił organ).

W ocenie Sądu, organ słusznie stwierdził, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie był dla skarżącej zbyt uciążliwy. Nade wszystko, skarżąca nie wskazała żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, ograniczając się do negowania skuteczności czynności zajęcia i bezpodstawności wystawionych tytułów wykonawczych. Co więcej, podkreślenia wymaga, w niniejszej sprawie zajęcie nie doprowadziło do wyegzekwowania żadnych należności z uwagi na brak środków pieniężnych na prowadzonym rachunku.

Pozostałe zarzuty podniesione w skardze wykraczają poza zakres możliwej kontroli, jakiej dokonują w trybie skargi na czynność egzekucyjną organy i sąd administracyjny. W kontekście podniesionego w skardze zarzutu braku lub wadliwego - w ocenie skarżącej - rozstrzygnięcia o jej wniosku o wyłączenie pracownika organu, to jak wynika z akt sprawy organ wielokrotnie o takich wnioskach orzekał. Skarżąca nie wykazała natomiast w sprawie, iżby zaistniała podstawa takiego wyłączenia z art. 24 § 1 lub 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a tym samym podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i uchylenia z tego względu zaskarżonego postanowienia.

Nie sposób też zgodzić się ze stwierdzeniem, że zaskarżone postanowienie nie zostało właściwie podpisane. Pod jego treścią znajduje się co prawda nieczytelny podpis pracownika organu upoważnionego do wydania postanowienia, ale szczegółowe dane w zakresie imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego autora wynikają z treści pieczęci.

W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego za zgodne z prawem.

Oceny tej nie zmienia fakt, że postanowienia organów obu instancji zostały doręczone na adres skrzynki pocztowej (choć takiego sposobu doręczenia nie przewidują przepisy k.p.a.). Po pierwsze, adres ten wskazała sama skarżąca w skardze, a po drugie – co zresztą najważniejsze – skarżącą każdorazowo samodzielnie odebrała korespondencję, kwitując zwrotne poświadczenia odbioru ze wskazaną w nich datą odbioru. Funkcja gwarancyjna doręczenia została więc w pełni zrealizowana – przesyłki pochodzące od organu zostały przekazane do rąk skarżącej, zaś ta – po zapoznaniu się z treścią wydanych orzeczeń – złożyła w terminie środki zaskarżenia od nich.

Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącej zawartego w skardze wyjaśnić należy, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że sąd administracyjny może w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie tych ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu czy czynności. Jak wynika z treści skargi, wniosek dowodowy z akt ubezpieczonej prowadzonych przez ZUS miał na celu zakwestionowanie prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia egzekucji. W tym stanie rzeczy, mając na względzie wyżej przedstawiane rozważania, Sąd stwierdził, że okoliczności, na które miałby być przeprowadzony wnioskowany dowód, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podnoszone przez skarżącą kwestie nie stanowią bowiem przedmiotu badania w ramach skargi na czynność egzekucyjną. Tym samym przeprowadzenie zgłoszonego dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. było niedopuszczalne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.