Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1471/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi L.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej L.R. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] po, rozpatrzeniu odwołania L.R., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulicy [...], [...], [...], określoną w aktach notarialnych Rep. [...] i [...] z dnia [...] czerwca 1943 r., jako bezprzedmiotowego.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że w dniu 5 lipca 2007 r. L.R. wystąpiła z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość położoną między ulicami [...], [...] oraz [...]. Wnioskodawczyni dołączyła do przedmiotowego wniosku m.in. akt notarialny Rep. [...] z dnia [...] czerwca 1943 r. oraz akt notarialny Rep. [...] z dnia [...] czerwca 1943 r.

Pierwszym aktem notarialnym M.B. sprzedał J.K. [...] niepodzielną część należącej do niego nieruchomości położonej we wsi i gminie M., powiatu [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi pod Nr [...]. Natomiast aktem notarialnym Rep. [...] M.B. oraz część spadkobierców po jego żonie A.B., tj. A.B., M.R. oraz J.B., jako współwłaściciele [...] niepodzielnych części opisanej nieruchomości, gwarantowali solidarnie J.K., że po przeprowadzonym podziale na podstawie zatwierdzonego planu J.K. w zamian nabytej współwłasności, otrzyma na własność plac o powierzchni użytkowej [...] m², oznaczony [...]

Organ drugiej instancji wskazał, że stosownie do art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania to takie, które są związane z podmiotem stosunku prawnego w taki sposób, że w razie jego braku nie mogą w jego miejsce wstąpić następcy prawni.

Wojewoda [...] podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zarówno wnioskodawca, jak i jego pełnomocnicy nie przedstawili żadnych dowodów na przeprowadzenie wywłaszczenia nieruchomości opisanej w aktach notarialnych Rep. [...] oraz [...] z dnia [...] czerwca 1943 r. Ponadto zgodnie z pismem z dnia 4 grudnia 2009 r. Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] Urzędu W. nie ma dokumentów poświadczających o fakcie, że przedmiotowa nieruchomość była kiedykolwiek przedmiotem wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa. Również z treści pisma Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. z dnia 14 stycznia 2010 r. wynika, że z przeprowadzonej analizy graficznej załącznika zaznaczona nieruchomość odpowiada szeregowi nieruchomości, których właścicielami ujawnionymi w ewidencji gruntów są osoby fizyczne. Z powyższych dokumentów nie wynikało, aby przedmiotowa nieruchomość była przeznaczana na realizację jakiegokolwiek celu publicznego.

W świetle powyższego za trafne zostało uznane stanowisko organu pierwszej instancji, który umorzył postępowanie w sprawie z powodu braku materialnoprawnej podstawy do orzekania w przedmiocie zgłoszonego wniosku.

Skargę na powyższą decyzję złożyła L.R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W.. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji argumentacji uzasadniającej nieuwzględnienie zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji; art. 7, 10, 77, 78, 80 kpa w związku z art. 107 kpa poprzez nieuwzględnienie zarzutu pominięcia zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych oraz nieprzeprowadzenie z urzędu postępowania dowodowego oraz naruszenie art. 105 kpa poprzez uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1690/10 oddalił skargę L.R. na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd ocenił, że prawidłowym działaniem organu było umorzenie postępowania, gdyż strona nie wskazała jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, iż nieruchomość opisana w aktach notarialnych z dnia [...] czerwca 1943 r. była przedmiotem wywłaszczenia, ani też innego dokumentu, z którego wynikałoby uprawnienie skarżącej do otrzymania odszkodowania. Również samodzielne ustalenia organu w tym zakresie nie wskazywały, że w stosunku do tej nieruchomości miało miejsce wywłaszczenie. Nie ma zatem znaczenia jakie były losy prawne poszczególnych działek, które wchodzą w skład nieruchomości oznaczonej na mapie jako nieruchomość nabyta w 1943 r., gdyż podstawą do ustalenia odszkodowania jest dopiero zaistnienie takiego stosunku prawnego, który rodziłby obowiązek ustalenia odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1041/11, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej L.R., uchylił zaskarżony wyrok z dnia 19 stycznia 2011 r. i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia NSA podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie uznał, iż organy administracji publicznej dokładnie ustaliły stan faktyczny sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę nie zwrócił uwagi, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły z urzędu niezbędnego postępowania wyjaśniającego, a decyzje wydano w oparciu o niekompletny materiał dowodowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę ze skargi L.R. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie miały miejsce - mające wpływ na wynika sprawy - uchybienia proceduralne.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 kpa organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W postępowaniu administracyjnym wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno zatem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Organ administracji publicznej musi ponadto uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej, na mocy art. 105 § 1 kpa, umorzyły - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w przedmiocie wniosku L.R. ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulicy [...], [...], [...], określoną w aktach notarialnych Rep. [...] i [...] z dnia [...] czerwca 1943 r., uznając, że w stosunku do wnioskowanej nieruchomości nie nastąpiło wywłaszczenie ani inny stosunek prawny, który rodziłby obowiązek ustalenia odszkodowania.

Przyjmując za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1041/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że powyższe ustalenia organów administracji publicznej zapadły bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a więc z naruszeniem zasad postępowania dowodowego określonych w powołanych wyżej przepisach art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa.

Przede wszystkim podkreślić należy, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie jest jednoznaczne jakiej konkretnie nieruchomości dotyczył wniosek z dnia 5 lipca 2007 r. złożony przez L.R. W sprawie nie zostało wyjaśnione czy na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1943 r. Rep. Nr [...], sporządzonego przed notariuszem S.B., doszło do przejścia na rzecz J.K. części osady włościańskiej, położonej we wsi i gminie M., powiatu [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej tej wsi pod [...]. Organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę nie dokonały analizy, jaki charakter miała ta umowa, czy na jej podstawie doszło do przeniesienia własności, czy tylko zobowiązano się do przeniesienia własności po przeprowadzeniu podziału działki.

W sprawie nie zostały również określone geodezyjne granice wnioskowanej do odszkodowania działki i brak jest dokumentów potwierdzających aktualne oznaczenie "spornej" nieruchomości. Z analizy akt nie wynika także jak zmieniało się oznaczenie geodezyjne tej nieruchomości na przestrzeni lat.

Wyjaśnienia ponadto wymaga w jaki sposób aktualni właściciele weszli w posiadanie spornej nieruchomości, a w szczególności w jaki sposób (na jakiej podstawie prawnej) wszedł w posiadanie poszczególnych działek Skarb Państwa. Konieczne jest dokonanie w tym zakresie stosownych badań ksiąg wieczystych.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny ustalenie podstaw prawnych nabycia spornej nieruchomości ma kluczowe znaczenie, pozwoli bowiem rozpoznać sprawę w aspekcie istnienia ewentualnego obowiązku odszkodowawczego.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że rozstrzygnięcia organów obu instancji wydane zostały bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego, a więc z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe i dokona oceny zasadności żądania odszkodowania za sporną nieruchomość po ustaleniu wszystkich wskazanych wyżej kwestii. Dokonanie powyższych ustaleń pozwoli prawidłowo ocenić czy żądanie skarżącej o ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość jest zasadne.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.