Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 916/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skarg [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2010 r. [...] wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że przejęcie na własność Skarbu Państwa majątku Branice, w zakresie działek oznaczonych dawniej jako parcele budowlane [...] kat.: [...] oraz parcele gruntowe [...] kat.: [...] stanowiących przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa współwłasność [...], nastąpiło z naruszeniem przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r. Nr 3. poz. 13 ze zm.) dalej jako dekret.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wnioskodawczyni ograniczyła wniosek do wydania decyzji stwierdzającej, że byłe parcele katastralne: pb nr [...] o powierzchni [...], pb nr [...] o powierzchni [...], pb nr [...] o powierzchni [...], pb nr [...] o powierzchni [...], pb nr [...] o powierzchni [...], pgr nr [...] o powierzchni [...], pgr nr, [...] o powierzchni [...], tj. wszystkie parcele, które mieściły się w granicach zespołu dworsko-parkowego, identyfikowanego jako przestrzeń w kształcie czworoboku, który od północy ograniczony był murem, za którym dalej na północ biegła główna droga państwowa (tzw. gościniec), od wschodu - murem oddzielającym dwór od zabudowań wsi, od południa jako granicę wyznaczał staw wykorzystywany do celów rekreacyjnych, a od strony zachodniej - wewnętrzna droga przejazdowa oddzielająca zespół od zabudowań folwarcznych, gospodarczych i czworaków - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Ostateczne pismami z dnia [...] marca 2016 r. oraz [...] maja 2016 r. ograniczono wniosek do parcel katastralnych pb [...], część pgr [...] w zakresie, w jakim tworzą aktualną działkę ewidencyjną nr [...] obr. [...], jednostka ewidencyjna [...], położoną w [...] i znajdującą się obecnie w użytkowaniu wieczystym Muzeum Archeologicznego Miasta [...].

Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia

2016 r., nr [...]:

1. umorzył postępowanie odnośnie nieruchomości oznaczonych jako część pgr [...]

w granicach działek nr nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] oraz parcel katastralnych pb nr nr [...] i pgr nr nr [...] obj. lwh tab. [...] gm. kat. [...],

2. stwierdził, że nieruchomości oznaczone jako pb [...], część pgr [...] oraz pgr [...] gm. kat. [...] w granicach aktualnej działki nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], położonej w [...] - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że przedmiotem postępowania było zbadanie zasadności przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, w trybie dekretu zespołu dworsko-parkowego [...] w zakresie pb nr nr [...] oraz pgr nr nr [...] objętych dawnym zniszczonym lwh tab. [...], odpowiadających aktualnej działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...].

Wojewoda ustalił, że majątek znalazł się w posiadaniu poprzedników prawnych wnioskodawczyni na mocy kontraktu kupna-sprzedaży z dnia [...] stycznia 1927 r. znak: [...] zawartego przed notariuszem [...] między [...] a [...], działającym na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez [...] w dniu [...] grudnia 1926 r.

W dniu [...] września 1939 r., jak również w dniu [...] września 1944 r. majątek [...] stanowił współwłasność [...] - każdy w 1/2 części. Organ wskazał, że z uwagi na to, że lwh tab. [...] uległ zniszczeniu, stan prawny majątku [...] w chwili jego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa ustalony został na podstawie innych dokumentów, tj. m.in. protokołu parcelowego dla lwh. tab. [...] gm. kat. [...], poświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z [...] lipca 1945 r. nr [...], o przejęciu na podstawie pkt. e ust. 1 art. 2 dekretu przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej nieruchomości oznaczonych lwh [...][...] księgi tabularnej obejmującej dobra [...], wpisanych dotychczas na rzecz [...] po połowie.

Wojewoda ustalił również, że spadek po zmarłym [...] lutego 1974 r. [...] na podstawie ustawy nabyli: żona [...] oraz dzieci [...] każdy po 1/3 części. Spadek po [...], zmarłej [...] stycznia 2009 r. nabyli: [...] w 1/3 części, [...] w 1/3 części, [...] w 1/9 części, [...] w 1/9 części oraz [...] w 1/9 części. Spadek po [...], zmarłym w dniu

[...] czerwca 1997 r. na podstawie ustawy nabyli: żona [...]

z d. [...], syn [...], syn [...] oraz córka [...] po 1/4 części każde z nich. Spadek po [...] zmarłym dnia [...] marca 1986 r. na podstawie testamentu z dnia [...] lutego 1984 r. nabył wnuk [...] w całości wprost.

Organ wojewódzki ustalił, iż legitymację procesową w postępowaniu

w charakterze strony mają: [...] oraz Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...], Zarząd Województwa [...] jako reprezentant Województwa [...] oraz Muzeum Archeologiczne w [...].

Ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że w dniu wejścia

w życie dekretu, tj. w dniu 13 września 1944 r. ogólny obszar majątku ziemskiego [...] przekraczał normy obszarowe określone w dekrecie o reformie rolnej. Zgodnie z dokumentacją archiwalną pozyskaną z zasobów Archiwum Narodowego w [...]

z zespołu akt Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z lat [1923] 1945-1947 [1948] sygn. [...], nieruchomość ziemska [...] objęta lwh tab. [...] obejmowała powierzchnię [...].

Pozyskana z Archiwum Narodowego w [...] Statystyka przebudowy ustroju rolnego z zespołu akt Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z lat [1923] 1945-1947 [1948] sygn. [...] wskazuje, iż w dniu 24 lutego 1945 r. ogółem powierzchnia nieruchomości wynosiła [...], z czego [...] stanowiły użytki orne, [...] łąki, [...] pastwiska, [...] ogrody, [...] zabudowania, drogi oraz podwórza, [...] wody "inne", zaś [...] użytki "inne" nie mieszczące się w podanych kategoriach. Ww. wykaz wskazuje, że na potrzeby reformy rolnej rozparcelowano [...], odpowiednio: [...] służbie folwarcznej, [...] rodzinom bezrolnym oraz [...] ha na upełnorolnienie karłowatych, [...] małorolnych i [...] średniorolnych gospodarstw rolnych. Samopomocy Chłopskiej przekazano resztówkę (tj. część nieruchomości niepodlegającą parcelacji) o powierzchni [...] majątku.

Zgodnie z Ewidencją nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi stan na dzień 1 stycznia 1949 ogólna powierzchnia majątku [...] wynosiła [...]. Ponadto objęto nim [...] sadów, które jak można się domyślać, odpowiadają kategorii "inne" wyżej wymienionej ewidencji, z racji braku w niej osobnej tabeli dla tego rodzaju użytków. Pozostałe użytki wskazano jak w ewidencji powyżej.

Wojewoda w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uznał,

że w stosunku do części parceli katastralnej pgr nr [...] w zakresie w jakim tworzy działki nr nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], położonej w [...] oraz parcel katastralnych pb nr nr [...] i pgr nr nr [...] obj. Iwh tab. [...] gm. kat. [...], postępowanie administracyjne należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe.

Wojewoda odnosząc się do nieruchomości oznaczonych jako: pb [...], część pgr [...] w granicach [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna [...], wskazał, że w spisie sporządzonym dla majętności [...] objętej lwh tab. [...] dla gm. kat. [...], wnioskowane parcele katastralne oznaczone zostały jako: pb [...] - parcele budowlane, pgr [...] – ogród, pgr [...] – sadzawka.

Organ wojewódzki zaznaczył, że w toku postępowania zgromadzona została dokumentacja archiwalna, konserwatorska i geodezyjna. Dokumentacja została uzupełniona przez dowód z przesłuchania świadków: [...], wnioskodawczyni [...], jak również oświadczenie [...].

Wojewoda ustalił, że granice zespołu dworsko parkowego od strony północnej

i zachodniej wyznaczone są drogami, od wschodu ceglanym murem, a od południa dawnym stawem. Zespół ten to działka o powierzchni ok. [...] kształtem zbliżona do kwadratu, opadająca tarasowo w kierunku południowym. Od północy otoczony jest drogą dojazdową, która skręca na zachód i przechodzi i wewnętrzną drogę oddzielającą budynek dworu i reprezentacyjną część założenia od zabudowań folwarcznych oraz współczesnej zabudowy magazynowej. Przed dworem od strony południowej znajduje się podjazd z gazonem kwiatowym. Wschodnia część górnego tarasu została przecięta aleją grabową, stanowiącą relikt najstarszego założenia - ogrodu geometrycznego.

W zachodniej części zespołu dworsko-parkowego, znajdował się ozdobny ogród o charakterze włoskim, poniżej którego na wydzielonych murem oporowych tarasach znajdowała się część użytkowa z sadem i warzywniakiem. Kompozycja ta była od południa zamknięta stawem. W części północnej powstał budynek klasycystycznego dworu. Z pierwotnego XVII-wiecznego układu przestrzennego zachowano (...) główne elementy kompozycyjne: osie, układ tarasowy oraz staw. Nową kompozycję założono na trzech głównych osiach: oś pn.-pd oparta na osi widokowej pomiędzy dworem

a stawem Osiowość założenia podkreślały dwie oficyny, które otaczały od wsch. i zach. dziedziniec przed pd. elewacją dworu. Drugą oś pd.-pn. wytyczała dawna aleja grabowa zamykająca pierwotnie ogród geometryczny, która otrzymała charakter dzikiej promenady i łączyła górny i dolny taras. Dolny taras zachował funkcje ogrodu użytkowego. Na krawędzi górnego tarasu znajdowała się oranżeria. Trzecia oś wsch.-zach. łączyła zabudowania z parkiem. Zabudowania folwarczne usytuowane były po stronie zach. .(...) W obrębie dziedzińca, na osi dworu założono kwiatowy klomb. Od połowy XIX w. zanikać zaczął układ tarasowy, a mur oporowy uległ częściowej rozbiórce.

Powyżej przedstawiony układ zespołu dworsko-parkowego w [...] wyraźnie uwidoczniony jest na sporządzonej przez biegłego geodetę mapie stanu prawnego powstałej w wyniku nałożenia na raster mapy katastralnej gm. kat. [...] aktualnej mapy ewidencji gruntów.

Wojewoda ustalił, że wnioskowane parcele katastralne tworzą nieruchomość

o kształcie czworoboku, której północną granicę stanowi droga, zaś południową staw stanowiący parcelę katastralną pgr [...]. Zachodnia część zespołu zamknięta jest drogą wewnętrzną oddzielającą zespół dworsko-parkowy od części gospodarczej majątku.

W północnej części zespołu dworsko- parkowego uwidoczniona jest pb [...], w zachodniej, nieopodal ww. drogi - pb [...]. Na pd.-wsch. od pb [...] usytuowana jest pb [...] oraz, nieco dalej, pb [...]. Tuż przy wschodniej granicy majątku mieści się parcela budowlana pb [...]. Park otaczający zabudowania zespołu dworsko- parkowego zidentyfikowany został jako pgr nr [...].

Z zeznań [...] wynika, że dwór w [...] był w czasie II wojny światowej zamieszkiwany przez [...], jego żonę [...] z [...], ich synów [...] wraz

z małżonką - [...] z d. [...] i dziećmi: [...] oraz [...]. Ponadto właścicieli majątku odwiedzała liczna rodzina, która według [...], mieszkała w oficynie, która stanowiła jeden budynek, tylko były tam jakby dwa mieszkania.

Wojewoda wskazał, że dwór w [...], to murowany budynek wolnostojący, usytuowany w rozległym założeniu parkowym, po jego pn.-wsch. części (...) złożony

z korpusu głównego o osi podłużnej wsch.-zach., z przybudówką od strony zachodniej, na rzucie wydłużonego prostokąta. Nie ma wątpliwości, że dwór w [...] odpowiada parceli pb nr [...], z uwagi na to, że zachował się do dzisiaj.

Wojewoda ustalił również, że w pd.-wsch. części zespołu dworsko-parkowego,

w pobliżu ozdobnego ogrodu o charakterze włoskim, poniżej którego, na wydzielonych murem oporowym tarasach znajdowała się część użytkowa z sadem i warzywniakiem, usytuowany był lamus, pełniący funkcje skarbczyka, lamusa. Piwnice miały znaczenie gospodarczo-magazynowe, parter obronne a piętro, funkcje reprezentacyjne. Nie ma wątpliwości, iż rzeczony lamus stanowi pb nr [...], co potwierdzili przesłuchiwani świadek i strona.

Wojewoda ustalił, że decyzją z dnia [...] stycznia 1968 r. nr rejestru [...], wpisano zespół dworski (d. dwór, tzw. lamus, nowy dwór i dwie oficynki) w [...] do rejestru zabytków miasta [...].

W dokumentacji konserwatorskiej wspomniano także o dwóch nieistniejących obecnie oficynach. Zgodnie z ww. materiałami zostały w latach 60-tych XX w. rozebrane z uwagi na ich katastrofalny stan techniczny. Były one położone w okolicach dziedzińca otaczającego południową elewację dworu, odpowiednio po jego wschodniej i zachodniej stronie. Budynek usytuowany po stronie zachodniej, tuż przy drodze wewnętrznej, stanowił najprawdopodobniej kuchnię dworską (pb nr [...]), będącą jednocześnie miejscem zamieszkania służby dworskiej. Potwierdzają to zeznania świadków. Ponadto wskazuje to bliskie usytuowanie ww. nieruchomości względem dworu, gdyż kuchnie dworskie, jako świadczące usługi bezpośrednio dla budynku głównego, wznoszone były właśnie nieopodal dworów, pałaców.

Wschodnia oficyna, oznaczona jako pb nr [...], mieściła w sobie, jak wskazali świadkowie, pokoje gościnne, w których przyjmowano licznie odwiedzających majątek gości. Zatem ww. oficyny były niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania dworu, nie zaś gospodarstwa rolnego.

We wschodniej części zespołu dworsko-pałacowego położony był budynek oznaczony jako pb nr [...]. Mieściła się w nim niezachowana do dnia dzisiejszego oranżeria. Przyjmuje się, iż została wzniesiona w XVIII w. Nieruchomość ta uwidoczniona jest na załączonej do akt sprawy fotografii pochodzącej z opracowania Zespół dworski w [...]. Studium programowo-przestrzenne - studium konserwatorskie — przekształcenia istniejącego założenia na Centrum Edukacyjno-Rekreacyjne dla Muzeum Archeologicznego w [...], której powstanie datuje się na lata 50 XX w. W materiałach konserwatorskich wspomniano, iż uległa one rozbiórce w latach 60-tych XX w. z racji bardzo złego stanu technicznego. Obecność tego rodzaju budynku na terenie majątku jest typowa dla zespołów dworsko- parkowych, jako że nieruchomości te ze względu na swój ozdobny charakter wymagały stałej opieki ogrodnika. Obiekt ten pełnił zarówno funkcje magazynowe, jak i funkcje przechowalni roślin w okresie zimowym. Zgodnie z zeznaniem wnioskodawczyni w budynku mogło znajdować się także pomieszczenie mieszkalne, w którym zamieszkiwał stangret [...] wraz z rodziną.

Wojewoda wskazał, że według zeznań wnioskodawczyni wnioskowane zabudowania znajdowały się na terenie parku (pgr [...]) ograniczonego od południa stawem (pgr [...]), który był rekreacyjny, nie był wykorzystywany do celów praktycznych. Potwierdza to kserokopia fotografii załączona do akt sprawy, na której widoczna jest grupa osób pływająca po stawie łódką.

Ponadto z zeznań [...] oraz [...] wynika, że na terenie parku znajdował się także ogród warzywny i niewielkiej wielkości sad, w całości wykorzystywane wyłącznie na własny użytek mieszkańców dworu.

Organ ustalił, że wspomniany warzywniak i sad mieściły się w okolicy kuchni dworskiej. W ocenie organu, z uwagi na ich usytuowanie oraz niewielkie rozmiary faktycznie wykorzystywano je wyłącznie na potrzeby mieszkańców dworu i nie były powiązane z prowadzonym w innej części założenia gospodarstwem.

W oparciu o zeznania świadków i strony organ ustalił, że na terenie majątku, poza opisanymi wyżej budynkami służącymi bezpośrednio mieszkańcom dworu, w jego zachodniej, nieobjętej wnioskiem części, znajdowały się także budynki gospodarcze, takie jak: stodoła, spichlerz, obora, mleczarnia, lodownia, czworaki, gorzelnia czy rządcówka, jednak była ona oddzielona od zespołu dworsko-parkowego "aleją kasztanową" rozgałęziającą się na 3 drogi: drogę do dworu, drogę do części gospodarczej, drogę do wsi. Ponadto bramy wjazdowe do folwarku i do zespołu pałacowo-parkowego były oddzielone, a dwie części odgradzał częściowo mur

a częściowo parkan. Służba folwarczna mieszkała poza terenem zespołu dworsko- parkowego, w części gospodarczej, bądź na terenie wsi znajdującej się za wschodnią granicą majątku i nie korzystała z parku wokół dworu z uwagi na to, że teren ten był ogrodzony z trzech stron, a od południa zamknięty był stawem.

Właściciele majątku byli ludźmi wykształconymi, pobierającymi wynagrodzenie

w ramach wykonywania tzw. wolnych zawodów. Zamieszkały na terenie majątku [...], ojciec właścicieli i jednocześnie osoba, która współfinansowała zakup przedmiotowej nieruchomości, był cenionym lekarzem, dyrektorem szpitali we [...],[...] był agronomem, skończył rolnictwo, zaś [...], jako absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], pracował w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. To właśnie te źródła dochodu, nie zaś działalność rolnicza, pozwalały na utrzymanie dworu, bowiem majątek nie dostarczał środków na utrzymanie ani żywności mieszkańcom dworu m. in. dlatego, że nie prosperował zbyt dobrze.(...) Właściciele dworu nie zajmowali się-, administrowaniem i zarządzaniem majątkiem, gdyż czynił to rządca zamieszkały w tzw. rządcówce usytuowanej poza zespołem dworsko-pałacowym w rejonie folwarku. Powyższe potwierdziła w swoich zeznaniach [...]. Z oświadczenia [...] wynika, że właściciele majątku nie angażowali się bezpośrednio w zarząd gospodarstwem, bowiem prowadzony był on bieżąco przez rządcę i personel. Działania właścicieli polegały na podejmowaniu decyzji sezonowych i nadzorze właścicielskim.

Wojewoda ustalił, że na resztówkę majątku [...] o obszarze ogólnym [...] (grunty orne: [...], sady: [...], park: [...], stawy: [...], nieużytki: [...]) składały się także budynki: dom mieszkalny, oficyna, rządcówka, oranżeria, dom gospodarski, chlewnia, spichlerz, mleczarnia, cieplarnia, lamus oraz lodownia.

Wojewoda stwierdził, iż zespół dworsko-parkowy położony w [...]

w granicach aktualnej działki ewidencyjnej [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] nie był wykorzystywany rolniczo, nie miał związku z gospodarką rolną, pełnił jedynie funkcje mieszkalno-rekreacyjne i reprezentacyjne. Wyraźne oddzielenie funkcji zespołu dworsko-parkowego i rolnej części majątku [...] potwierdza terytorialne

i przestrzenne oddzielenie ww. kompleksów, związanych ze sobą jedynie osobą właścicieli. Sama osoba właściciela, czy też sąsiednie położenie części gospodarczej majątku względem zespołu dworsko-parkowego nie przesądza o istnieniu takiego związku.

Park otaczający zabudowania dworskie (część pgr [...] w granicach dz. ewid. [...]) nie stanowił nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym. Pełnił on funkcję rekreacyjną, ozdobną, otaczał dwór, w którym zamieszkiwali właściciele majątku wraz

z rodzinami, lamus nieopodal którego znajdował się ozdobny ogród, oficynę stanowiącą swego rodzaju budynek gościnny, w którym przyjmowano odwiedzającą majątek rodzinę, kuchnię dworską oraz oranżerię, będąca zarazem miejscem zamieszkania stangreta. Budynki te nie pełniły roli pomocniczej w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, służyły wyłącznie osobom mieszkającym na terenie majątku [...]. Wyodrębnienie tej części zespołu dworsko-parkowego od gospodarstwa rolnego potwierdzili świadkowie. Ta część założenia nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej.

Zdaniem Wojewody, sady i ogrody warzywne także nie miały związku

z prowadzonym w innej części założenia gospodarstwem. Utrzymywane one były wyłącznie na użytek mieszkańców majątku, nie można ich więc rozumieć jako produkcji rolnej.

Wojewoda uznał, że położony w południowej części majątku staw pełnił wyłącznie funkcje rekreacyjne. Poza zeznaniami świadków i strony świadczy o tym także Statystyka przebudowy ustroju rolnego z zespołu akt Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z lat [1923] 1945-1947 [1948] sygn. WUZ Kr [...]. Zestawieniem tym objęta jest kategoria "stawy rybne", jednakże nie ujęto w niej majątku [...]. Zgodnie z powyższym dokumentem na przedmiotowy majątek składało się [...] "innych wód".

W ocenie Wojewody, skoro już wówczas nieruchomość ta nie została zakwalifikowana jako staw rybny, to nie służyła ona do hodowli rybnej, a więc nie podpadała pod przepisy dekretu.

Organ wojewódzki, stwierdził, że okoliczność, że parcele katastralne pgr [...]

(w części) i pgr [...] stanowiły teren zespołu dworsko-parkowego przesądza, że parcele te nie miały charakteru rolnego. Park mieszczący na swym terenie dwór nie jest miejscem, gdzie mogłaby być prowadzona działalność rolnicza. Dwór zaś, jako rezydencja właściciela nie jest nieruchomością rolną i jest zbędny do prowadzenia działalności rolniczej.

W konkluzji organ stwierdził, że nieruchomości oznaczone jako pb [...] oraz pgr [...] (w części) i pgr [...] granicach działki ewidencyjnej [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna [...], położonej w [...], na których mieścił się zespół dworsko-parkowy (dwór, lamus, kuchnia dworska, oficyna, oranżeria) oraz staw, wykorzystywane były bezpośrednio na potrzeby mieszkańców dworu, jako nie miały charakteru rolnego ani związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i nie mogły być uznane za nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów dekretu, a w konsekwencji należy stwierdzić, że nie podlegały przejęciu na własność Skarbu Państwa w trybie

art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] złożyli Województwo [...] oraz Muzeum Archeologiczne w [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia

[...] marca 2018 r., nr [...]:

1. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części jej punktu pierwszego;

2. uchylił zaskarżoną decyzję w części jej punktu drugiego i w tym zakresie orzekł, że:

- zespół dworsko - parkowy o powierzchni [...] pochodzący z nieruchomości ziemskiej [...] w powiecie [...], byłej współwłasności [...], składający się z dawnych parcel budowlanych nr [...] oraz nr [...], jak również z części parceli gruntowej nr [...], które odpowiadają części aktualnej działki nr [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczony na załączonej do decyzji mapie z dnia [...] marca 2018 r. kolorem żółtym, nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu;

- część nieruchomości ziemskiej [...] w powiecie [...], byłej współwłasności [...], składająca się z części parceli gruntowej nr [...] oraz parceli gruntowej nr [...], które odpowiadają części aktualnej działki nr [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczona na załączonej do decyzji mapie z dnia [...] marca 2018 r. kolorem pomarańczowym, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu;

- w pozostałej części umarzył postępowanie.

Minister ustalił, że nieruchomość oznaczona lwh [...][...] księgi tabularnej obejmującej dobra [...], wpisana dotychczas na rzecz [...] w połowie i [...] w połowie została przejęta przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Ewidencja nieruchomości ziemskich na terenie Starostwa Powiatowego [...] podlegających dekretowi potwierdza, że nieruchomość [...] o ogólnej powierzchni [...], w tym [...] gruntów ornych, przejęta została na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Minister zauważył, że Wojewoda orzekł merytorycznie o części parceli gruntowej nr [...], ale zawierającej się w granicach całej działki nr [...], czym wykroczył poza zakres żądania, dlatego w tej części decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2016 r. należało uchylić i umorzyć postępowanie w tym zakresie.

Minister wskazał, że zespół dworski w [...] ukształtowany został

z wykorzystaniem walorów terenu o południowym nachyleniu w kierunku doliny [...]. Rozplanowanie założenia dworskiego było klarowne z czytelnym podziałem na folwark

i część dworsko - parkową. Dokumentacja dołączona do akt sprawy przy piśmie z dnia [...].08.2011 r. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] określa układ przestrzenny zespołu dworskiego w [...] jako kompozycję opartą o czytelną oś widokową pomiędzy budynkiem dworu, a dawnym stawem. Założenie od północy otacza droga dojazdowa, która skręca na zachód i przechodzi w wewnętrzną drogę rozdzielającą budynek dworu i reprezentacyjną część założenia od zabudowań folwarcznych oraz współczesnej zabudowy magazynowej. Z opisu stanowiącego część karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa prowadzonej dla dworu

w [...] wynika, że jest to budynek wolnostojący z elewacją frontową zwróconą na południe, usytuowany w rozległym założeniu parkowym, po jego północno - wschodniej części. Przed budynkiem zlokalizowany był reprezentacyjny podjazd z gazonem.

W rubryce wyposażenie budynku dworu wymienione zostały: wewnętrzna stolarka

z przełomu XIX i XX w., w hallu nadproże z gładkim fryzem, w salonie kominek

z szarego marmuru z przełomu XVIII i XIX w., kolumny wewnętrzne z dekoracją stiukową z XVIII w. Przeznaczenie pierwotne budynku określono jako mieszkalne. Osiowość założenia podkreślały dwie oficyny, które otaczały od wschodu i zachodu dziedziniec przed południową elewacją dworu. W części ewidencji opisującej historię obiektu zawarta jest informacja o tym, że w latach 60-tych XX w. rozebrane zostały oficyny i oranżeria z powodu katastrofalnego stanu technicznego. Drugą oś południowo - północną wytaczała dawna aleja grabowa zamykająca pierwotnie ogród geometryczny, która otrzymała charakter dzikiej promenady i łączyła górny i dolny taras. Dolny taras zachował funkcję ogrodu użytkowego. Na krawędzi górnego tarasu znajdowała się oranżeria. Ponadto na terenie zespołu dworsko - parkowego

w [...], w jego południowo - wschodniej części, zlokalizowany jest tzw. lamus. Budynek wzniesiony w XVI w. będący przykładem dworu późnorenesansowego - decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968 r., [...] o wpisaniu dobra kultury do rejestru zabytków. Pierwotnie pełnił funkcję dworu obronnego. Budowla miała charakter wieży mieszkalno - obronnej, później pełniła funkcję skarbczyka. Piwnice podzielone na trzy pomieszczenia miały znaczenie gospodarczo - magazynowe, parter obronne, a piętro reprezentacyjne, na co wskazują elementy późno manierystycznego wystroju według projektu Santi Guciego: kamienny portal oraz kominek z ornamentem małżowinowo - chrząstkowym, wsparty na hermach podtrzymujących nastawę z herbami rodowymi [...] ([...]) otoczonymi łacińską sentencją. Portal i kominek posiadają bogatą dekorację roślinną, głównie w formie liści akantu.

Organ odwoławczy podał, że parcele objęte pkt [...] decyzji wykorzystywane były

w następujący sposób:

- na parceli budowlanej nr [...] posadowiony jest budynek dworu;

- na parceli budowlanej nr [...] była zachodnia oficyna, która najprawdopodobniej pełniła funkcję kuchni dworskiej, a jednocześnie zamieszkiwała w niej służba dworska;

- na parceli budowlanej nr [...] była wschodnia oficyna, która mieściła pokoje gościnne;

- na parceli budowlanej nr [...] zlokalizowany był budynek oranżerii, a tego typu budynki co do zasady pełnią funkcje magazynowe oraz przechowalni roślin w okresie zimowym;

- na parceli budowlanej nr [...] posadowiony jest budynek tzw. lamusa;

- wschodnia część parceli gruntowej nr [...] porośnięta była parkiem, północna część to bezpośrednie otoczenie dworu i oficyn, a południowa część wykorzystywana była jako ogród warzywny (zwany w dokumentacji geodezyjnej jako ogród użytkowy);

- parcela gruntowa nr [...] stanowiła staw zwany również sadzawką.

Minister stwierdził, że część dworsko - parkowa oznaczona na mapie stanowiącej załącznik do decyzji kolorem żółtym nie miała charakteru rolnego, a postępowanie nie ujawniło żadnego dowodu wskazującego, aby istniał związek funkcjonalny łączący ją

z gospodarczą częścią nieruchomości, dlatego też ta część nieruchomości nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Natomiast co do części nieruchomości objętej pkt drugim decyzji Wojewody oznaczonej na mapie kolorem pomarańczowym, organ odwoławczy stwierdził, że miała ona charakter rolny. W południowej części parceli gruntowej nr [...] był ogród warzywny, który jest klasyfikowany jako użytek rolny zgodnie z § 4 rozporządzenia, a na parceli gruntowej nr [...] był staw, więc mogła być ona przeznaczona na produkcję rybną - por. wyrok NSA z dnia 19.07.2017 r., sygn. akt I OSK 2254/15. Tym samym część nieruchomości oznaczona na mapie kolorem czerwonym podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Minister zaznaczył, że część parceli gruntowej nr [...], tj. droga stanowiąca wschodnią granicę zespołu dworsko - parkowego i teren na zachód od niej, nie została objęta przez spadkobierców współwłaścicieli ostatecznym, a więc wiążącym, żądaniem przeprowadzeniem w stosunku do niej postępowania z § 5 rozporządzenia. Brak wymaganego wniosku uniemożliwia merytoryczne orzekanie w tym zakresie, dlatego też postępowanie w tej części podlegało umorzeniu.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odrębne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli: Województwo [...], Muzeum Archeologiczne

w [...] oraz [...].

Województwo [...] zaskarżyło decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w części, tj. w zakresie pkt 2 odnośnika 1 tej decyzji, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a., poprzez niewypełnienie ich dyspozycji polegające na niepodjęciu wszelkich, niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji ustaleniu przez organ II instancji między innymi braku powiązania funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko - parkowym, a pozostałymi elementami składowymi majątku [...],

b) art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 79 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, między innymi poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji dowodu z przesłuchania świadka - [...], pozbawienie możliwości zadania pytań temu świadkowi przez skarżącego, poprzestanie jedynie na oświadczeniu znajdującym się w aktach sprawy, co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organ II instancji powołał się w decyzji na treść oświadczenia ww. osoby i zapewne ustalił na jej podstawie część stanu faktycznego,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez jego błędną wykładnię i błędne uznanie, że zespół dworsko - parkowy o powierzchni [...] pochodzący z nieruchomości ziemskiej [...] w powiecie [...], byłej współwłasności [...] (dawne parcele budowlane nr [...], jak również w części parceli gruntowej nr [...], które odpowiadają części aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczonej na załączonej do decyzji mapie z dnia [...] marca 2018 kolorem żółtym) nie miał charakteru rolniczego i nie istniał związek funkcjonalny pomiędzy zespołem dworsko-parkowym, a pozostałą częścią majątku [...], mimo, że przejęcie na własność Skarbu Państwa całego majątku [...] nastąpiło zgodnie z przepisami dekretu.

Województwo wniosło o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia [...] marca 2018 r. w zaskarżonej części, a więc w zakresie pkt 2

odnośnika 1 decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Muzeum Archeologiczne w [...] zaskarżyło decyzję Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi w części, tj. w zakresie pkt 2 odnośnika 1 tej decyzji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię przepisu art. 2 ust 1 lit. e oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Muzeum wniosło o zmianę rozstrzygnięcia poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki zastosowania w stosunku do przedmiotowego mienia, w tym zespołu dworsko- parkowego o powierzchni [...] pochodzącego z nieruchomości ziemskiej [...] w powiecie [...], byłej współwłasności [...] składającego się z dawnych parcel budowlanych nr [...], jak również z części parceli gruntowej nr [...], które odpowiadają części aktualnej działki nr [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczonego na załączonej do decyzji mapie z dnia [...] marca 2018 r. kolorem żółtym art. 2 ust 1 lit. e dekretu.

[...] zaskarżyli decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w części, tj. w zakresie pkt 2 odnośnika 2 decyzji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

I. postępowania mające istotny wpływ na treść decyzji, tj.:

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego polegającego na pominięciu w całości zeznań świadków [...] oraz złożonego dowodu w postaci kserokopii fotografii załączonej do akt sprawy w dniu [...] października 2013 r., na której widoczna jest grupa osób pływająca po stawie łódką, a także pominięcie zeznań ww. co do warzywniaka i sadu mieszczącego się w okolicy kuchni dworskiej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w tym zakresie,

b) art. 76 k.p.a. poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego oraz odmówienie właściwej mocy dowodowi ze "Statystyki ustroju rolnego" z zespołu akt Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z lat 1923, 1945-1947, 1948, sygn. [...], który jest dokumentem urzędowym w rozumieniu tego artykułu, a co za tym idzie stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone, tj. majątek [...] nie został objęty w zestawieniu kategorii "stawy rybne", już wówczas nieruchomość ta nie została zakwalifikowana jako staw rybny oraz nigdy nie był przeznaczony na hodowlę, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia,

c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania z jakich przyczyn organ odmówił wiarygodności znajdującego się w aktach sprawy dowodowi ze Statystyki przebudowy ustroju rolnego z zespołu akt Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z lat 1923 1945-1947, 1948, sygn. [...],

2. prawa materialnego, tj.:

a) art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość ziemska" polegającą na przyjęciu, iż staw rekreacyjny i warzywnik mieszczą się w zakresie pojęciowym nieruchomości, które mogły być przeznaczone na cele reformy rolnej,

a w konsekwencji błędne uznanie przez organ, iż część nieruchomości ziemskiej [...] w powiecie [...], składająca się z części parceli gruntowej nr [...] oraz parceli gruntowej nr [...], które odpowiadają części aktualnej działki nr [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczona na załączonej do decyzji mapie z dnia [...] marca 2018 r. kolorem pomarańczowym podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podczas gdy obie nieruchomości były nierozerwalnie związane z dworem i nie nadawały się na cele reformy rolnej.

W tej sytuacji wniesiono o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,

w części, tj. w zakresie pkt 2 odnośnika 2 decyzji oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie

z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że żadna ze skarg nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawierają one usprawiedliwionych zarzutów.

W skargach Muzeum Archeologicznego w [...] oraz Województwa [...] wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części jej pkt 2 i wskazano na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które miało zdaniem skarżącego istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisu prawa materialnego – art.2 ust.1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3 z 1945 r., poz. 13 ze zm.). Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że skarżący w zasadzie kontestuje wypracowane przez orzecznictwo rozumienie tak terminu nieruchomość ziemska jak związek funkcjonalny. Skarżący podniósł, że wykładnia systemowa art. 2 ust.1 lit. e dekretu, nakazuje by badanie "podpadania“ pod obowiązywanie w stosunku do nieruchomości ziemskich dekretu ograniczało się jedynie do norm obszarowych,

a w niniejszej sprawie poza sporem pozostawała okoliczność spełniania tych norm.

Przechodząc do analizy konstrukcji przepisu art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w odniesieniu do zaskarżonego orzeczenia należy przyjąć, że przepis ten, będąc przepisem materialnoprawnym jest jednocześnie przepisem wymagającym dokonania jego wykładni . Przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu ma charakter materialnoprawny, w przeciwieństwie do § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., który ma charakter procesowy, określający tryb postępowania w tych sprawach. Z kolei kryteria (przesłanki), jakie musi spełniać dana nieruchomość, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, zostały zawarte w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Jednakże dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w tym przepisie należy brać pod uwagę również (zgodnie z zawartym tam odesłaniem) przepis art. 1 część druga. Już ze wstępu do

art. 2 dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko "nieruchomości ziemskie", których charakter czy też przydatność odpowiadają celom wskazanym w art. 1 część druga dekretu (zdanie zamykające ust. 1). Zatem w tym przepisie nie chodzi o wszystkie nieruchomości, które mogły być określone jako ziemskie ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a, b, c, d i e w art. 1 ust. 2 dekretu. Sąd podnosi, że punkty a, b i c tego ustępu nie budzą raczej wątpliwości - może tu chodzić o nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, to znaczy o grunty rolne, skoro mają być przeznaczone na upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych oraz tworzenie nowych gospodarstw rolnych, czy też na tworzenie gospodarstw dla produkcji ogrodniczo - warzywniczej. Natomiast dwa następne punkty - d i e - są niekiedy wskazywane jako dające podstawę do przejmowania w ramach reformy rolnej innych nieruchomości niż nieruchomości ziemskie, np. pałaców, dworów, czy też budynków mieszkalnych, (co rzekomo odpowiadać miałoby celom tam określonym). Mowa w ww. jednostkach redakcyjnych jest jednak o zarezerwowaniu odpowiednich terenów na realizację określonych celów,

a nie o zarezerwowaniu odpowiednich obiektów. Wyraz teren w języku polskim jest jednoznaczny, a to, że niekiedy w ramach reformy rolnej przejmowano pałace, dwory czy też inne obiekty o wartości historyczno-kulturalnej na siedziby władz, domów kultury, bibliotek, kółek rolniczych, państwowych gospodarstw rolnych, czy też różnych organizacji społecznych, świadczy tylko o tym, że w praktyce dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej był często tylko pretekstem, a rzeczywiste cele działania ówczesnych władz były odległe od wskazanych w art. 1 ust. 2 dekretu.

Próbę zdefiniowania pojęcia "nieruchomości ziemskiej" na potrzeby dekretu podjął Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174). Według stanowiska przyjętego w ww. uchwale przez to pojęcie należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym. Jeżeli nawet na mocy art. 239 ust. 3 Konstytucji RP uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni ustaw utraciły moc powszechnie obowiązującą, nie oznacza to, że utraciły walor poznawczy, czy też tym bardziej nie mogą być brane pod uwagę jako dyrektywy interpretacyjne w procesie stanowienia lub stosowania prawa. Uchwały te zachowują aktualność pomimo utraty mocy powszechnie obowiązującej, ponieważ ich wartość i przydatność dla praktyki wynika z ich treści, nie zaś z formalnie nadanego im statusu prawnego. Na poparcie tezy, że na cele reformy rolnej określone w punktach - d i e - w art. 1 ust. 2 dekretu mogły być również przejmowane pałace, dwory czy budynki mieszkalne, przywołuje się niekiedy przepisy

§ 44 pkt 3 i 4 rozporządzenia. Zapomina się jednak o tym, że postanowienia rozporządzenia, jako aktu wykonawczego do dekretu, nie mogły rozszerzać zakresu działania dekretu. Jeżeli występuje rozbieżność pomiędzy postanowieniami art. 2 ust. 1 dekretu a § 44 rozporządzenia, to w tym zakresie postanowienia rozporządzenia są sprzeczne z dekretem. Z postanowień rozporządzenia - aktu niższej rangi nie można wyprowadzać wniosków co do rozumienia postanowień dekretu - aktu wyższej rangi w sposób odbiegający od treści dekretu lub ją modyfikujący, a tym bardziej rozszerzać na tej drodze jego zakresu działania (przedmiotowego, podmiotowego). Tak wyrażony pogląd to podstawowa reguła wykładni prawa i jeśli nawet nie przestrzegał jej ówczesny prawodawca, nie upoważnia to obecnie stosujących to prawo do takiego samego postępowania, zwłaszcza jeżeli miałoby to prowadzić do bardziej rygorystycznego

w konsekwencjach rozumienia przepisów dekretu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia

8 maja 1992 r. sygn. akt III ARN 23/92, OSP 1993, nr 3, poz. 47).

Prawodawca wprowadził nadto w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu kryterium powierzchni ogólnej nieruchomości (100 ha), bądź powierzchni użytków rolnych (50 ha)

w zależności od rejonu kraju, w którym są położone oraz tytułu prawnego - muszą one stanowić własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych. Zatem wobec wcześniej poczynionych ustaleń, prawidłowe odczytanie normy prawnej zawartej

w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu powinno oznaczać, że na własność Skarbu Państwa

w całości przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w art. 1 część druga dekretu, które stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości powierzchni użytków rolnych. Taka wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu określa jednocześnie zakres przedmiotowy, w jakim powinny były orzekać na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia wojewódzkie urzędy ziemskie, czyli o tym - czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu. Wydając decyzję administracyjną w trybie tego przepisu, organ administracji publicznej powinien zbadać i wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności wyprowadzone w drodze wykładni z pełnego brzmienia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (por. uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt. I OPS 2/06, ONSAiWSA 2006/5/123). Skład orzekający w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w przywołanej uchwale. Wobec powyższego w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2018 r. nie naruszyła ww. przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów procedury, Sąd podnosi, że organ w toku postępowania zebrał, rozważył i prawidłowo ocenił obszerny materiał dowodowy, który przybrał postać dokumentów, w tym również dokumentacji konserwatorskiej. Pisemne oświadczenia oraz zeznania strony stanowiły i mogły bezsprzecznie stanowić element materiału dowodowego, który został poddany wnikliwej i odpowiadającej prawu ocenie. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie sposób było dowieść faktu, że zespół dworsko-parkowy miał charakter rolniczy, ani funkcjonalnego związku tej części majątku z gruntami rolnymi. Wobec braku dowodów przeciwnych powyższym rozstrzygnięcie organu uznać należy za słuszne i prawidłowe.

Odnosząc się do skargi [...] wywiedzionej w zakresie pkt 2 odnośnika 2 zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że sprowadza się ona do zakwestionowania ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez Ministra i ich oceny w zakresie ogrodu warzywnego i stawu rybnego. Sąd podziela w argumenty organu dotyczące zdefiniowania ogrodu warzywnego jako użytek rolny, gdyż wynika to wprost z unormowania prawnego – (paragrafu 4 rozporządzenia wykonawczego do dekretu) i nie wymaga dodatkowego uzasadnienia. W zakresie natomiast potencjalnej możliwości wykorzystania stawu, który tak ze względu na jego znaczący obszar, jak też niebezpośrednie usytuowanie w stosunku do dworu, stwierdzić należy, że mógł być on wykorzystywany do działalności wytwórczej-hodowli ryb. Podkreślić przy tym należy, zważając na jego wielkość i położenie, że brak w aktach sprawy dowodów potwierdzających, że staw był wykorzystywany jedynie dla celów rekreacyjnych. Tym samym prawidłowo organ uznał, że podpadał on pod działanie dekretu (vide wyrok NSA sygn.akt I OSK 2254/15).

Wobec powyższego Sąd zważył, że skargi nie zawierają usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlegają oddaleniu w oparciu o przepis 151 p.p.s.a..