Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 101/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania M. B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Decyzją tą Prezydent umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. w rejonie ulicy [...], wchodzącej w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] (KW Nr [...]), objętej aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1976 r. Rep. Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że aktem notarialnym zawartym w dniu [...] stycznia 1976 r., Repertorium Nr [...] M. B. sprzedał Skarbowi Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10/74 poz. 64) działkę o nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, położoną w W. przy ul. [...]. Nieruchomość przeznaczona została zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r., nr [...] pod budowę bazy warsztatowo-remontowej - w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwa Państwowego pod nazwą Zakłady [...] w W. Dnia 4 marca 2015r. do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. wpłynął wniosek M. B., reprezentowanego przez E. P. o zwrot nieruchomości położonej w W. [...] przy dawnej ul. [...] oznaczonej na mapie ewidencyjnej jako dawna działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiąca obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Z informacji nadesłanych przez Biuro Geodezji i Katastru Urzędu W. pismem z dnia 5 czerwca 2015 r. wynika, że nieruchomość objęta aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1976 r. tj. działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m.2 z obrębu [...] (uregulowana w księdze wieczystej KW [...], po odnowieniu ewidencji gruntów w 1996 r. uregulowana w księdze wieczystej KW [...]), odpowiada obecnie częściom działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha z obrębu [...]. Informacja z rejestru gruntów stan na 12 czerwca 2015 r. wskazuje, iż zarówno działka nr [...], jak również nr [...] stanowią własność Skarbu Państwa w użytkowaniu Zarządu [...] Sp. z o.o.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 Prezydent W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. w rejonie ulicy [...], wchodzącej w skład aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] opisanych w księdze wieczystej [...], objętej aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1976 r. Rep. Nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten wygasił roszczenie o zwrot w odniesieniu do nieruchomości sprzedanych lub oddanych w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji ustalił, że na terenie obejmującym m.in. dawną działkę nr [...] z dawnego obrębu [...] o powierzchni [...] m2 (KW [...]) zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz Z[...] SA - zgodnie z decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r. Zapisy księgi wieczystej KW Nr [...] potwierdzają, iż prawo użytkowania wieczystego wynikające z decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r. zostało ujawnione w tej księdze wpisem z dnia [...] stycznia 1993 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] grudnia 2000 r. Rep. A Nr [...] prawo użytkowania wieczystego przeszło ze spółki pod firmą Zakłady [...] SA na spółkę pod firmą Zarząd [...] sp. z o.o. Organ pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest więc niedopuszczalny.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. B., reprezentowany przez E. P.

Wojewoda [...] rozpoznając ponownie sprawę w pierwszej kolejności wskazał, że badając ponownie sprawę, powziął wątpliwość, co do zakresu wniosku zwrotowego. Wniosek strony wszczynającym niniejsze postępowanie z dnia 4 marca 2015r., wiąże orzekające organy. We wniosku tym strona wskazała, że występuje o zwrot nieruchomości położonej w W. [...] przy dawnej ul. [...] oznaczonej na mapie ewidencyjnej jako dawna działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiąca obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Z informacji przekazanej przez Biuro Geodezji i Katastru Urzędu W. pismem z dnia 5 czerwca 2015 r. wynika zaś, że dawna działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] objęta aktem notarialnym dnia [...] stycznia 1986 r. odpowiada obecnie częściom działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...]. Organ I instancji przedmiotem decyzji uczynił obie te działki odpowiadające obecnie dawnej działce nr [...]. W ocenie organu, skoro strona nie kwestionuje tej okoliczności to organ uznał, że żądanie zwrotu nieruchomości sformułowane w piśmie z dnia 4 marca 2015 r. obejmuje całą dawną działkę nr [...] tj. obecne działki nr [...].

Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Roszczenie o zwrot jednak nie przysługuje, jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość ta została sprzedana osobie trzeciej lub oddana w użytkowanie wieczyste takiej osobie, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej - taką regulację zawiera art. 229 powołanej ustawy i przepis ten stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia żądania odwołującego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przyjętą w zaskarżonej decyzji. Jego istotą jest m.in. zapewnienie bezpieczeństwa i pewności obrotu prawnego, które to reguły stanowią składnik konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

Przepis ten wyklucza zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nawet wtedy, gdy nieruchomości tej nie wykorzystano na cel, na który została wywłaszczona, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzoną tą nieruchomością w sposób określony wart. 229 ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej.

Roszczenie o zwrot przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2699/12, LEX 1454900). Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r., nr [...] została oddana w użytkowania wieczyste Zakładom [...] S.A. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło zaś we wskazanym w art. 229 ustawy terminie tj. przed 1 stycznia 1998 r., jak również przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości. Ujawnienia prawa w księdze wieczystej dokonano w dniu [...] stycznia 1993 r. Słusznie zatem w ocenie organu Prezydent W. stwierdził, iż stan faktyczny przedmiotowej sprawy wskazuje, iż przesłanki z art. 229 ugn zostały spełnione, co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. B. zarzucając jej :

a) naruszenie art. 77 ust. 1 Konstytucji ( z zastrzeżeniem, że ta norma nie wskazuje, jaka szkoda podlega naprawieniu ani nie rozstrzyga, co decyduje o wymaganej przesłance bezprawności i na jakiej drodze ma nastąpić realizacja uprawnienia do odszkodowania) w związku z art. 137 ust.1pkt 1 i 2 u.g.n., w związku z art. 417 § 1 k.c. (zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej), polegające na naruszeniu prawa do domagania się odszkodowania od państwa za niezgodne z prawem działania jego organów, zważywszy, że ustalenia dotyczące zbędności nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji należą do wyłącznej kompetencji organów administracji publicznej ( instytucja zwrotu nieruchomości ). Oczywistym jest także, iż wniesienie pozwu o zapłatę odszkodowania z tytułu naruszenia prawa do zwrotu wymaga wykazania, że prawo to zostało naruszone;

b) naruszenie art. 63 Konstytucji w związku z art. 136 ust. 1 i 2, w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak ustaleń organu w zakresie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, spełnienia celu wywłaszczenia działki oraz daty osiągnięcia celu, dla którego wywłaszczona została przedmiotowa nieruchomość. Zważywszy, że podejmowanie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego następuje z urzędu lub na wniosek, naruszenie przejawia się brakiem odniesienia do wniosków podniesionych w piśmie z dnia 04.03.2015 r. pkt 2, w którym wnioskodawca żądał przeprowadzenia dowodu przez biegłego na okoliczność sposobu korzystania przez Z[...] z wywłaszczonej Działki. Poparciem dla podniesionych naruszeń jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 22/01, w którym Trybunał stwierdził, że "zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który - dopuszczając wywłaszczenie - jedynie na cele publiczne - tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy".

c) naruszenie art. 63 Konstytucji w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. w związku z przepisami Działu VIII k.p.a. i w związku z pismem z dnia 04.03.2015 r., w którym wnioskowano o implementowanie do sprawy zwrotu przedmiotowej Działki Uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1988 r., III AZP 11/87;

d) naruszenie konstytucyjnej zasady równości ( art. 32 ), która - najogólniej rzecz biorąc nakazuje, by sytuacje podobne były traktowane w sposób podobny;

e) nieuprawnione zastosowanie w niniejszej sprawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 63 Konstytucji oraz w związku z art. 7, 9, 78 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że całość postępowania jest bezprzedmiotowa, albowiem organ mógł odmówić zwrotu, a w pozostałym zakresie podania uznać, iż wnioski wiążą organ do dokonania merytorycznej ich oceny, tym bardziej, że przepis zawarty wart. 229 ustawy nie ma charakteru absolutnego, a jedynie ma charakter uzupełniający w stosunku do art. 136 ust. 3 ustawy, a zatem nie ma mocy wiążącej w odniesieniu do innych przepisów prawa, m.in. art. 136 ust. 1 i 2 ustawy.

f) nieuwzględnienie odwołania pełnomocnika wnioskodawcy w części dotyczącej przeprowadzenia dowodu przez biegłego w przedmiocie zbędności / niezbędności wywłaszczonej Działki na cel określony w umowie wywłaszczeniowej na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia przez Z[...], zważywszy, że w 1985 r. budowa m.in. hali głównej została przerwana. Jeżeli zatem organ nie tylko, że nie powołał biegłego ale także nie dokonał samodzielnie postulowanej czynności i nie zweryfikował opinii przedstawionej przez wnioskodawcę odnośnie zbędności nieruchomości, to takie naruszenie poprzez ignorowanie praw przysługujących stronie nosi cechy rażącego.

g) naruszenie art. 63 w powiązaniu z art. 66 k.p.a. poprzez milczące pominięcie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu w toku postępowania, co powoduje, iż granice swobody działania organu zostały przekroczone i w rezultacie skarżący doznał uszczerbku w bezpieczeństwie prawnym. W konsekwencji należy uznać, że organ II instancji wadliwie zastosował dyspozycję z art. 105 § 1 kpa, ponieważ kontrolowane postępowanie zawierało wnioski w sprawie ustalenia zbędności nieruchomości jako ekspektatywy odszkodowania na rzecz skarżącego, a zatem nie było bezprzedmiotowe, gdyż miało istotny wpływ na sferę praw i wolności skarżącego i jego interes prawny ( zob. wytyczne postępowania dla organów administracji zawarte wart. 7 k.p.a. oraz wzorce postępowania zawarte wart. 2 i 7 Konstytucji ). Należy także dodać, iż ustrojodawca zakazuje pozbawiania praw podmiotowych w określonym stosunku cywilnoprawnym bez przyznania stosownej rekompensaty.

f) naruszenie art. 66 § 1 k.p.a., które polega na uchyleniu się od rozpoznania podania zawierającego kilka spraw. Jeżeli Prezydent i W[...] uznali się za organ właściwy tylko do rozpoznania wniosku o zwrot Działki, a jednocześnie (domniemanie) organy I i II instancji uznały się za niewłaściwe do rozpoznania pozostałych wniosków, powinny zawiadomić wnoszącego podanie, że rozpoznanie jego roszczeń następuje w innym trybie, a zatem w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, i informując go jednocześnie o treści § 2. Analiza unormowania zawarta w art. 142 ustawy wskazuje, że kwestie procesowe w powiązaniu z art. 136 - 141 ustawy są fragmentaryczne, co obliguje w konsekwencji organy do rozstrzygania na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, o czym mowa wyżej. Dogmatyczne (arbitralne, bezkrytyczne ) stosowanie art. 229 ustawy jest w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej. Organy administracji, tak samo jak wszystkie organy państwowe, działają na podstawie i w graniach prawa (art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a.), a ich kompetencji do stosowania władczych form działania, w tym do wydawania aktów administracyjnych nie należy domniemywać.

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji,

2. zasądzenie na jego rzecz kosztów sądowych,

3. rozstrzyganie niniejszej sprawy z uwzględnieniem przez Sąd, że przedmiotem sporu - na tym etapie postępowania - nie jest zastosowanie przez organy art. 229 ustawy.

4. wskazanie w jakim trybie ( poza art. 136 ust. 3 ustawy. ) mającym umocowanie prawne, uprawniony może uzyskać potwierdzenie, iż wywłaszczona nieruchomość była niezbędna bądź zbędna na cel wywłaszczenia.

5. uznanie, iż zaistnienie przesłanek określonych wart. 229 ustawy. stanowi jedynie samodzielną podstawę odmowy zwrotu nieruchomości i nie legitymuje organu do uchylania się od załatwienia sprawy wniosków związanych ściśle z wywłaszczeniem nieruchomości stanowiącej przedmiot odmowy zwrotu.

6. przedstawienie przez orzekający Sąd poglądu na sposób rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej stosownie do treści literalnego zapisu art. 136 ust. 3 ustawy zdanie pierwsze w odniesieniu do użytego zwrotu przez ustawodawcę tj. " ... mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części ... ". W świetle tej normy prawnej powstaje pytanie, czy żądanie można umorzyć, czy też żądanie należy uznać jako bezzasadne. Adekwatnymi do tej sprawy są niw synonimy słowa żądać: domagać się, wymagać, dopominać się. W kontekście wymienionych synonimów także rodzi się pytanie: czy można umorzyć wniosek strony, która domaga się, wymaga, dopomina się. W rozumieniu skarżącego w podobnych sytuacjach używa się zwrotów: odmawiam, żądanie ( wymaganie, dopominanie się) jest bezzasadne. Konkluzja jest taka, że jeżeli drugiej stronie coś się nie należy, to się odmawia spełnienia jej żądania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej p.p.s.a.) sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosowanie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami tej skargi-zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego prawo do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowanie administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe, a zarzuty skargi nieuzasadnione.

Zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 782. zwanej w dalszej części ustawą), roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Zgodnie zaś z art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Celem przepisu art. 229 ustawy jest ochrona praw podmiotów - osób trzecich, które w dobrej wierze nabyły od Skarbu Państwa lub gminy prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego, mająca na celu utrwalenie ujawnionych w drodze wpisów do księgi wieczystej stosunków prawnorzeczowych. Spełnienie przesłanek zawartych w tym przepisie wywiera ten skutek, że poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie o jej zwrot (tak: M. Gdesz w: S. Kalus, G. Matusik, M. Gdesz, E. Mzyk, G. Bieniek, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1064).

Do przyjęcia, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje niezbędne jest zatem łączne spełnienie trzech przesłanek: 1) nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, 2) sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., 3) prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej.

W rozpoznawanej sprawie spełnienie przesłanek określonych w art. 229 ustawy nie jest kwestionowane, jest okolicznością bezsporną. Z akt sprawy wynika bowiem, że dawna działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] objęta aktem notarialnym dnia [...] stycznia 1986 r., odpowiada obecnie częściom działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], które zostały oddane w użytkowanie wieczyste Zakładom [...] S.A. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło zaś we wskazanym w art. 229 ustawy terminie tj. przed 1 stycznia 1998 r., jak również przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości. Ujawnienia prawa w księdze wieczystej dokonano w dniu [...] stycznia 1993 r. Jak trafnie orzekły organy administracji zaistnienie powyższych zdarzeń prawnych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli przed dniem 1 stycznia 1998 r., stanowi przeszkodę do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Z art. 229 ustawy wynika w sposób nie nasuwający żadnych wątpliwości, że w sytuacji spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie przysługuje. Skoro nie przysługuje roszczenie to wbrew stanowisku skarżącego zawartemu w skardze organy nie miały żadnych podstaw prawnych do badania przesłanek dotyczących "zbędności" nieruchomości na cel wywłaszczenia. Badanie przesłanek określonych w art. 136 i 137 ustawy warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy istnieje formalna przeszkoda do zwrotu tej nieruchomości z art. 229 ustawy, byłoby w ocenie Sądu bezprzedmiotowe.

Powyższy pogląd jest ugruntowany tak w orzecznictwie, jak również w literaturze przedmiotu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. II CSK 275/08, publ. Lex nr 484702: "Prawidłowa wykładnia art. 229 ustawy prowadzi do wniosku, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w tym przepisie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu określone w powołanych przepisach. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 ustawy nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości."

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, dopiero po ustaleniu, że nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania, z uwagi m.in. na spełnienie przesłanek z art. 229 ustawy, następuje dokonywanie ustaleń co do celu wywłaszczenia i badanie przesłanki zbędności (por. wyroki NSA: z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. I OSK 648/08, publ. Lex nr 552324, z dnia 7 października 2010 r., sygn. I OSK 1673/09, publ. Lex nr 745124, z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 979/11, publ. Lex nr 1218906, z dnia 17 września 2014, sygn. akt I OSK 330/13 i z dnia 4 października 2013 r., sygn. I OSK 840/12, publ. www.nsa.gov.pl).

Podobny pogląd wyrażono w literaturze, wskazując, że wyłączenie w art. 229 ustawy roszczenia o zwrot nieruchomości stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu, wyłączającą konieczność badania merytorycznych przesłanek określonych w art. 136 i 137 ustawy. (tak: A. Prusaczyk w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2013, s. 1727).

Powyżej przytoczone poglądy podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Tym samym nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze, że zastosowanie normy z art. 229 ustawy powinno poprzedzać ustalenie, czy spełnione są przesłanki określone w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy.

Odnośnie do drugiego zagadnienia, które wyłoniło się w sprawie, czyli formy rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy, jak słusznie wskazał organ odwoławczy nie ma jednolitości stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, choć dominują poglądy opowiadające się w takiej sytuacji za umorzeniem postępowania. Okoliczność ta nie ma jednak istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż umorzenie postępowania, jak i odmowa zwrotu sprowadzają się do tego, że żądający zwrotu nieruchomości nie może jej otrzymać (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 383/08, publ.www.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze zarzuty skargi należy także wyjaśnić, że jak wskazał Sąd Najwyższy "umorzenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości nie wyklucza dochodzenia od Skarbu Państwa lub gminy obowiązku naprawienia szkody wynikłej wskutek zbycia wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 47 ust. 4 i art. 69 ust. 1 u.g.g. "Na potrzeby sprawy odszkodowawczej istnienie przesłanek warunkujących wspomniane obowiązki sąd powszechny musi ustalić samodzielnie; decyzja organu administracji wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 229 ustawy, inaczej niż orzekająca co do istoty sprawy decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie jest dla sądu powszechnego w tym zakresie wiążąca" (por. wyrok SN z 21 czerwca 2007 r., IV CSK 81/07, OSNC 2008, nr B, poz. 40, a także wyrok SN z 5 października 2001 r., III CKN 20/99, Lexis.pl nr 388953).

Reasumując mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił zarzutów skargi wskazujących na naruszenie szeregu norm Konstytucyjnych w tym art. 77 ust. 1, art. 63 i art.32, jak również przepisów art. 137 ust. 1, pkt 1 i 1, art. 136 ust. 1 i 2 ustawy, oraz postępowania administracyjnego w postaci art. 7,8, 11, 77 § 1 , 63, 66, 78, 80, 107§ 3 k.p.a. Stąd też nie mogą odnieść skutku twierdzenia skargi dotyczące konieczności zbadania, czy doszło do ziszczenia się przesłanki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu braku realizacji celu wywłaszczenia. Jak wskazano powyżej przystępując do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ w pierwszej kolejności winien ustalić, czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 229 ustawy. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie określonej tym przepisem negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości brak było podstaw do wyjaśniania kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży nieruchomości w rozumieniu art. 137 ustawy. Wszelkie okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1880/11 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.