Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 211/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Asesor Irena Wesołowska Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sygn. akt [...] w przedmiocie określenia zaległości podatkowej z tytułu opłaty targowej o d d a l a s k a r g ę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 211/03

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta określił S.W., zaległość z tytułu opłaty targowej w kwocie [...],- zł, oraz odsetki w kwocie [...] zł, za okres od dnia 1 lipca 2002 r. do dnia 31 sierpnia 2002 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał między innymi, że S.W. prowadził handel artykułami zabawkarskimi ze stoiska, którym był namiot o konstrukcji stalowej, a nazywanym przez stronę pawilonem handlowym, usytuowanym na terenie prywatnym, dzierżawionym od właściciela a położonym w [...] przy ul. [...].

Fakt prowadzenia handlu we wskazanym miejscu i okresie jest bezsporny. Nie kwestionowany jest również fakt nie uiszczania opłaty targowej tytułem prowadzonej sprzedaży. Tę okoliczność potwierdzają notatki inkasenta sporządzone na każdy dzień prowadzenia handlu.

Od decyzji tej S.W., złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, w związku z brakiem istnienia obowiązku podatkowego w opłacie targowej, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na fakt, że dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, w ocenie strony są fałszywe, a postępowanie dowodowe wnioskowane przez stronę nie zostało przeprowadzone przed wydaniem decyzji. Nadto odwołujący się zarzucił, że decyzja nie posiada uzasadnienia prawnego, natomiast w uzasadnieniu faktycznym organ powołuje się na nieistniejące fakty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując powyższe odwołanie decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, iż S.W. prowadził handel artykułami zabawkarskimi w namiocie na dzierżawionym od B.B. terenie i uważał, że jest - z tego tytułu zobowiązany - do uiszczania podatku od nieruchomości, a nie opłaty targowej.

Organ podniósł, iż toczyła się sprawa z wniosku S.W. o wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania – stanowiących jego własność obiektów budowlanych a posadowionych na terenach wynajętych. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] odmówił dokonania wymiaru podatku od nieruchomości od namiotu o konstrukcji stalowej położonego przy ul. [...] w [...] i decyzję tę utrzymało w mocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...], stwierdzając w jej uzasadnieniu, że podatnikami podatku od nieruchomości zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych są osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Obowiązek podatkowy ciąży na tych podmiotach, które mają określone w ustawie prawo do korzystania z nieruchomości albo faktycznie władają nieruchomością. W rozpatrywanej sprawie odwołujący się, jako właściciel namiotu oraz podestu zadaszonego, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, bowiem obiektów tych nie można zaliczyć do budynków lub budowli w rozumieniu przepisów prawa podatkowego. Tak więc prawidłowo organ I instancji nie wymierzył od tych obiektów podatku od nieruchomości.

Skoro zatem odwołujący się nie był zobowiązany uiszczać podatku od nieruchomości a opłaty targowej nie uiszczał, organ podatkowy prawidłowo określił S.W. wysokość zaległości z tytułu opłaty targowej.

Odnosząc się do dalszych zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium podało, że zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Twierdzenie strony, iż dowody w sprawie są fałszywe, jest gołosłowne i nie może prowadzić do wzruszenia decyzji. Natomiast nieprzeprowadzenie przez organ I instancji dowodu z zeznań inkasenta i świadków, nie mogło mieć wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ strona niekwestionowała faktu nieuiszczania opłaty targowej. Zobowiązanie podatkowe zaś z tytułu tej opłaty powstaje z mocy prawa z chwilą dokonania sprzedaży na targowisku, bez konieczności wydawania decyzji w tym zakresie.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego S.W. zarzucił, że podjęta została z naruszeniem przepisu art. 15 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne przyjęcie, że prowadzenie działalności handlowej przez stronę jest dokonywaniem sprzedaży na targowisku. Nadto z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania – ustanowionej w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej a realizowanej w postępowaniu podatkowym przez art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem każda sprawa podatkowa rozpoznana i rozstrzygnięta nieostateczną decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot, ponownemu rozpoznaniu i merytorycznemu rozstrzygnięciu w drodze decyzji przez organ podatkowy wyższego stopnia. Zdaniem skarżącego naruszona została także zasada czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania, przez niewyznaczenie stronie przed wydaniem decyzji, trzydniowego terminu w celu umożliwienia jej wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a nadto zasada prawdy obiektywnej określonej w art. 122 Ordynacji podatkowej przez powoływanie się w decyzji na fakty i okoliczności nieistniejące, niepotwierdzone dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, oraz naruszenie innych przepisów postępowania, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego z rozdziału 11 dział IV, jak, również art. 229 i art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, które to okoliczności miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący w oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...].

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż Kolegium niezbyt uważnie zapoznało się z zarzutami i wnioskami zawartymi w odwołaniu, oraz w przywołanych w odwołaniu pismach strony z dnia 28 i 30 września 2002 r.

W ocenie skarżącego stwierdzenie, że "zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne", świadczy o niezrozumieniu zarzutu braku wyczerpującego, zgodnego z art. 210 uzasadnienia decyzji organu I instancji tzn. zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, oraz uzasadnienia prawnego zawierającego podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa.

Ponadto wniosek strony z dnia 21 lipca 2001 r. o wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, dotyczył dwóch obiektów tymczasowych, które przestały istnieć dnia 31 sierpnia 2001 roku, dlatego też sprawa ta nie może mieć związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie opłaty targowej, która dotyczy okresu od 1 lipca do 31 sierpnia 2002 roku.

Organ I instancji prowadził natomiast postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] za rok 2002 zamiast postępowania za rok 2001 r., wydał też decyzję w dniu [...] roku, która została utrzymana w mocy przez przywołaną w uzasadnieniu decyzję SKO z dnia [...]. Strona nie brała natomiast udziału w postępowaniu drugiej instancji, z powodu naruszenia przez SKO art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, ze względu zaś na oczywisty brak interesu strony, wysokie koszty postępowania i koszty zastępstwa procesowego strona zrezygnowała z zaskarżania decyzji do NSA.

Skarżący podkreślił, iż nie kwestionuje faktu, iż obowiązek podatkowy w opłacie targowej dotyczy osób dokonujących sprzedaży na targowisku, uważa jednakże, iż w postępowaniu dowodowym nie ustalono, że strona dokonywała sprzedaży na targowisku.

S.W. zwrócił uwagę na fakt, iż istnieją spory co do prawidłowej definicji targowiska. Jedni twierdzą, że targowisko to organizacja stanowiąca zespół terenowo-budowlany przeznaczony do handlu. Inni uważają, że targowiskiem jest każde miejsce, w którym prowadzona jest sprzedaż; nawet to, w którym działalność handlowa jest zabroniona.

Nadto prowadzona przez skarżącego działalność handlowa nie jest sklasyfikowana jako usługi w zakresie handlu detalicznego na straganach i targowiskach, a zatem nie można mówić o dokonywaniu przez niego sprzedaży na targowiskach.

Na działce pani B. w okresie, którego dotyczy postępowanie, działalność handlowa była prowadzona w jednym punkcie "A". W planie zagospodarowania przestrzennego teren ten jest przeznaczony na działalność hotelowo-gastronomiczną. Uznanie zatem tego terenu za targowisko kłóciłoby się zdaniem skarżącego ze zdrowym rozsądkiem.

Skarżący przyznał, że obowiązek uiszczenia opłaty targowej powstaje z mocy prawa, ale jej pobór uzależniony jest od dwóch przesłanek: tj. dokonywania sprzedaży oraz spełniania tej czynności na targowisku oraz żądania uiszczenia opłaty przez inkasenta.

W praktyce opłata jest zatem wymagana z chwilą, gdy inkasent zażąda jej uiszczenia.

Z uwagi na fakt, iż oświadczenia osób dokonujących sprzedaży były sprzeczne z oświadczeniami inkasenta złożonymi w notatkach służbowych, wnioskował on o przeprowadzenie postępowania dowodowego z zeznań świadków, co nie zostało jednak uwzględnione w toczącym się postępowaniu.

Strona w odwołaniu potwierdziła zaś fakt odmowy zapłaty targowej w dniu 1 lipca 2002 roku oraz odmowy podpisania notatek w dniu 1 i 3 lipca 2002 roku, co w ocenie skarżącego skutkuje uznaniem pozostałych dowodów, które przypisują stronie dokonywanie jakichkolwiek czynności, jako fałszywych. Tym bardziej, że S.W. nie dokonywał osobiście sprzedaży.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002.153.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Skargi nie można było uwzględnić, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie uchybia prawu materialnemu, które miało wpływ na wynik sprawy a także nie uchybia przepisom postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84).

Przepis ten w ust. 1 stanowi, że opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Co należy rozumieć przez targowiska ustawodawca określił w treści ust. 2 powyższego przepisu podając, że targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel, w szczególności z ręki, koszów, stoisk, wozów konnych, przyczep, pojazdów samochodowych, a także sprzedaż zwierząt, środków transportowych i części do środków transportowych.

Z treści przytoczonych regulacji wynika, iż ustawodawca posługuje się szerokim pojęciem targowiska, dla którego istotne jest – jak stwierdził NSA w wyroku z 14 maja 2003 r. sygn. akt III SA 2091/02 LEX 146078 i skład orzekający w sprawie pogląd ten podziela – jedynie prowadzenie sprzedaży określonego charakteru, natomiast nie ma znaczenia fakt w jakim miejscu sprzedaż jest dokonywana. Należy wyraźnie podkreślić, że z definicją targowiska przywołaną powyżej, nie wiąże się lokalizacja miejsca, w którym prowadzona jest sprzedaż (miejscem tym może być każde istniejące miejsce, każde możliwe miejsce jak plac, chodnik, czy pas przydrożny, teren prywatny, tereny gminy) i nieistotne jest przeznaczenie tego miejsca w planie zagospodarowania terenu i co na nim się znajduje (1 punkt gastronomiczny, czy kilka usługowych) i wreszcie czy jest ono oznaczone przez gminę jako targowisko.

W rozważanej sprawie skarżący nie kwestionuje faktu prowadzenia sezonowej sprzedaży artykułów zabawkarskich w namiocie o konstrukcji stalowej, usytuowanym na terenie dzierżawionym od pani B.B., położonym w [...] przy ul. [...], jakkolwiek nie zgadza się z używaniem pojęcia "namiot", albowiem wg skarżącego jest to tymczasowy pawilon handlowy, tak m. in. określił go w fakturze sprzedawca. Skarżący nie zaprzecza również, że sprzedaży tej dokonywał – poprzez zatrudnione przez niego osoby – w okresie od 1 lipca 2002 r. do 31 sierpnia 2002 r. Uważa jednak, iż fakt dokonywania w tym miejscu sprzedaży nie jest przesłanką uznania tego miejsca za targowisko i ustalenia oraz pobierania z tego tytułu opłaty targowej.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i treść ust. 2 art. 15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Sąd uznał, iż skarżący prowadził sprzedaż na targowisku. Namiot, nawet nazywając go pawilonem handlowym, jak czyni to skarżący, nie jest stałą placówką handlową. Jest to pomieszczenie przenośne, składane, nie mające cech trwałego związania z gruntem. Zatem prowadzona w nim sprzedaż odpowiada charakterowi (sposobowi) sprzedaży, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Natomiast fakt, iż dzierżawiony teren miał inne przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego, że był to teren prywatny i że na nim znajdowały się tylko określone obiekty nie ma – jak wykazano to wcześniej – znaczenia w sprawie.

Uznając zatem, że skarżący we wskazanym w zaskarżonej decyzji okresie prowadził sprzedaż na targowisku należało stwierdzić, że obowiązany był, co do zasady, uiszczać opłatę targową do rąk inkasenta. Skarżący opłaty targowej tym tytułem nie uiszczał, co potwierdzają załączone do akt sprawy notatki sporządzone przez inkasenta (k. 1-44 akt administracyjnych). W tym miejscu należy stwierdzić, iż Sąd nie znalazł powodów, dla których nie miałby uwzględnić tychże notatek w rozważaniach prowadzonych w sprawie. Skarżący usiłował wykazać, iż notatki są fałszywe, twierdząc, iż on i zatrudnione prze niego osoby nie potwierdzają, aby inkasent żądał w określonych dniach uiszczenia opłaty targowej. Swoich twierdzeń nie poparł jednak żadnymi dowodami, co powinien uczynić we własnym interesie. Sąd uznał więc notatki te za dowód odmowy uiszczenia przedmiotowej opłaty bądź to osobiście przez skarżącego, bądź też przez zatrudnione do prowadzenia w tym punkcie sprzedaży osoby. Uznając powyższe notatki za dowód w sprawie Sąd miał na uwadze to, iż sporządziła je osoba imiennie wyznaczona do poboru opłaty targowej Uchwałą Rady Miejskiej [...] z dnia 10 grudnia 2001 r., a więc osobę kompetentną, reprezentującą gminę. Jak również i to, iż skarżący nie wskazał, dlaczego inkasent miałby świadczyć niezgodnie z prawdą, skoro bezsporne było, że skarżący prowadził sprzedaż w namiocie na wskazanym w decyzji terenie i okresie, a sporne było w istocie tylko to, czy miejsce, na którym prowadzona była sprzedaż można uznać za targowisko. Tym samym Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej.

W rozważaniach prowadzonych w sprawie należało też wziąć pod uwagę fakt, iż w dniu 1 lipca 2002 r., a więc w pierwszym dniu sprzedaży podlegającej opłacie targowej skarżący odmówił inkasentowi uiszczenia tej opłaty. Faktu tego skarżący nie kwestionuje, a przeciwnie potwierdza go. Odmowa dokonana opłaty targowej w tym dniu wskazuje, iż skarżący od początku sezonu uważał, iż nie podlega obowiązkowi uiszczania opłaty targowej i że spór co do obciążenia go tym obowiązkiem jest tylko teoretyczny.

Organy w uzasadnieniach badanych decyzji wykazały, że to stanowisko skarżącego było nieuprawnione. Ustalenia i zebrany materiał dowodowy w postępowaniu przed organem I instancji, który – zdaniem Sądu – wobec braku dowodów przeciwnych, pozwalał stwierdzić zaistnienie ustawowych przesłanek obciążenia skarżącego opłatą targową, o której mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika też, iż spełniony został wymóg art. 19 pkt 2 cyt. ustawy tzn. wymóg poboru opłaty targowej dokonywany w drodze inkasa przez osobę wskazaną uchwałą rady gminy, która to osoba potwierdziła fakty żądania od skarżącego lub osób prowadzących sprzedaż w tym miejscu uiszczenia opłaty targowej i odmowę jej zapłacenia.

W świetle powyższego zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należało uznać za nieuzasadniony.

Zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasady dwu-instancyjności postępowania określonej w art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez skarżącego skutku. Okoliczność, że SKO nie prowadziło w sprawie własnego postępowania dowodowego i że swoje rozstrzygnięcie oparło na ustaleniach i dowodach zebranych przez organ pierwszej instancji, nie oznacza naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Ta zasada wyraża się przede wszystkim możliwością dwukrotnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy podatkowej – najpierw przez organ I instancji, a w razie wniesienia odwołania, przez organ drugiej instancji. I tak rozumiana ta zasada została zrealizowana w sprawie, albowiem organ drugiej instancji rozpoznał odwołanie skarżącego uznając, iż nie jest merytorycznie zasadne i rozstrzygnął sprawę utrzymując decyzję organu I instancji w mocy, wskazując powody swojego rozstrzygnięcia w sposób wprawdzie ogólnikowy, ale nie uzasadniający uchylenia decyzji z tej przyczyny, gdyż co do meritum decyzja ta odpowiada prawu.

Podobnie skutecznym nie mógł być zarzut naruszenia przez SKO przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, jakkolwiek trafnie zarzucił skarżący, iż organ odwoławczy nie wyznaczył stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału.

Niezastosowanie w sprawie trybu określonego w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej jest – jak stwierdzono w uchwale 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. FPS 6/04 ONSA i WSA 2005/4/66 – naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skład uznał, iż w niniejszej sprawie uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący brał czynny udział w postępowaniu podatkowym, składał wnioski dowodowe, wniósł środek zaskarżenia a także kierował pisma do organu, czyli skarżący uczestniczył w postępowaniu od początku do końca, a nie doszło tylko do czynności przewidzianych w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Nie wyznaczono skarżącemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, który skarżący znał, gdyż zapoznał go z nim organ I instancji. Organ odwoławczy nie prowadził ustaleń i nie zbierał żadnego materiału dowodowego. Tak więc nie można uznać, iż niedopełnienie tego obowiązku przez SKO, w tych okolicznościach sprawy, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał też wpływu tego uchybienia na rozstrzygnięcie sprawy.

Z tych też względów Sąd nie znajdując podstaw do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 151 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.