Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1870/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ odwoławczy, organ II instancji, organ) z [...] grudnia 2019 r., znak [...] wydana na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P., [...], [...], (dalej: skarżący, strona) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: [...] WIOŚ, organ I instancji) z [...] stycznia 2019 r., znak [...], w sprawie wymiaru kary biegnącej za przekroczenie w porze dnia, dopuszczalnego poziomu hałasu określonego decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r., znak [...]. W decyzji [...] grudnia 2019 r., znak [...] GIOŚ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

[...] WIOŚ w decyzji z [...] stycznia 2019 r., znak [...], ustalił M. S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą P., [...]. [...], wymiar kary biegnącej w wysokości 56,85 zł/dobę, za przekroczenie w porze dnia o 5,0 dB, dopuszczalnego poziomu hałasu określonego decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r., znak [...], oraz ustalił początkowy termin naliczania kary biegnącej na dzień [...] listopada 2018 r.

W piśmie z [...] lutego 2019 r. strona odwołała się od decyzji [...] WIOŚ, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wydanej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. przez zaniechanie pełnego i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, w tym, nieokreślenie powierzchni poszczególnych działek znajdujących się w sąsiedztwie prowadzonego przez przedsiębiorcę zakładu, a przez to jej powierzchowne rozpoznanie oraz arbitralne stwierdzenie, że teren chroniony akustycznie ma charakter zabudowy jednorodzinnej mieszkaniowej, co skutkuje przekroczeniem dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia o 5 dB. Strona podniosła, że otaczający zakład teren, nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatem w tej sytuacji, zgodnie z art. 115 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm., dalej: p.o.ś.), oceny, czy dany teren należy do terenów chronionych akustycznie, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania tego i sąsiednich terenów. Strona podnosi, że organ I instancji nie odniósł się do powierzchni sąsiadujących działek, terenu po byłym PGR, zabudowań gospodarczych, czy też jej posesji. W ocenie strony, to kryterium powierzchni, a nie ilość posesji przesądza o tym, jaki rodzaj terenu przeważa. Ponadto strona twierdziła, że zabudowa wokół jej posesji to zabudowa zagrodowa, a nie jednorodzinna. Dla zabudowy zagrodowej obowiązują wyższe wskaźniki hałasu w porze dnia tj. LAeq d = 60 dB. Ponadto strona podniosła, że w dniu [...] stycznia 2019 r. wybuchł pożar, który zniszczył znaczną część zakładu. W związku z powyższym produkcja w wymiarze takim, jaki miał miejsce w dniach kontroli jest niemożliwa, co zapewne wpływa na poziom hałasu emitowanego przez zakład.

W uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2019 r., znak [...] GIOŚ wskazał, że oparciu o zgromadzony materiał dowodowy [...] WIOŚ, na podstawie przepisów art. 298 ust. 1 pkt 5, art. 299 ust. 1 pkt 1 art. 300 ust. 1, 2 i 4 i art. 315 p.o.ś. oraz przepisów obwieszczenia Ministra Środowiska z 24 października 2017 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2018 (M.P. poz. 982), wydał zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2019 r., znak [...]. W ocenie GIOŚ, powyższa decyzja [...] WIOŚ, wydana została zgodnie z przepisami prawa materialnego tj. p.o.ś. Wykonane w dniu [...] listopada 2018 r., w porze dnia, pomiary kontrolne hałasu emitowanego do środowiska w wyniku eksploatacji maszyn i urządzeń w zakładzie zlokalizowanym w miejscowości [...], bezspornie wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu ustalonego decyzją Starosty [...]. Zgodnie z art. 315 ust. 1 p.o.ś., kary, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 5 (administracyjne kary pieniężne za przekroczenie, określonych w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu lub pozwoleniu zintegrowanym, poziomów hałasu), wymierza się odrębnie dla pory dnia i pory nocy, natomiast zgodnie z art. 315 ust. 2 tej ustawy, przy ustalaniu wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu określonego wskaźnikiem LAeq d lub LAeq n, przyjmuje się przekroczenie w punkcie pomiarowym, w którym ma ono wartość najwyższą dla pory dnia lub pory nocy. Ponieważ przedmiotowe pomiary hałasu wykonane zostały tylko w jednym punkcie pomiarowym, zatem przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu stwierdzone w tym punkcie, jest postawą do ustalenia wymiaru kary biegnącej. Ze sprawozdania z pomiarów Nr [...] wynika, że stwierdzone w porze dnia, przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, wyrażonego równoważnym poziomem hałasu LAeq d wynosi 5,0 dB. Jest to przekroczenie w skali doby. Zgodnie z załącznikiem nr 5 do ww. obwieszczenia Ministra Środowiska z 24 października 2017 r. jednostkowa stawka kary za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia, w przedziale "od 1 dB do 5 dB" wynosi 11,37 zł, za każdy dB przekroczenia.

GIOŚ wyjaśnił, że wymiar kary biegnącej wynosi: 5,0 dB/dobę x 11,37 zł/dB = 56,85 zł/dobę i jest zgodny z ustaleniami [...] WIOŚ. Według organu II instancji, termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana został ustalony prawidłowo, zgodnie z przepisami art. 300 ust. 4 pkt 3 p.o.ś. Ze sprawozdania z pomiarów Nr [...] wynika, że pomiary hałasu zostały zakończone w dniu [...] listopada 2018 r. o godzinie 1200, zatem organ prawidłowo określił termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana na dzień [...] listopada 2018 r.

Organ II instancji wskazał, że uwaga strony, że w dniu [...] stycznia 2019 r. wybuchł pożar, który zniszczył znaczną część zakładu, przez co produkcja nie odbywa się w takim wymiarze, jaki miał miejsce w dniach kontroli, co z kolei ma wpływ na poziom hałasu emitowanego przez zakład, nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu, które dotyczy ustalenia wymiaru kary biegnącej, na podstawie pomiarów hałasu przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2018 r. W zaskarżonej decyzji [...] WIOŚ, strona została poinformowana, że kara biegnąca będzie naliczana do dnia stwierdzenia z urzędu, lub na wniosek strony, że przekroczenie uległo zmianie lub ustało.

W skardze M. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P., [...], [...] na podstawie art. 50 § 1, 53 § 1, 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), zaskarżył w całości decyzję GIOŚ z [...] grudnia 2019r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji [...] WIOŚ z [...] stycznia 2019r.

Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. przez zaniechanie pełnego i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym nieokreślenie powierzchni poszczególnych działek znajdujących się w sąsiedztwie zakładu prowadzonego przez skarżącego, a przez to powierzchowne rozpoznanie i arbitralne stwierdzenie, że teren chroniony akustycznie ma charakter zabudowy jednorodzinnej mieszkaniowej, a przez to naruszenie również art. 115 p.o.ś., zgodnie z którym oceny, czy dany teren należy do terenów chronionych akustycznie, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania tego i sąsiednich terenów, oraz naruszenie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, to właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów. W ocenie skarżącego, ma to znaczenie, ponieważ prawidłowe określenie terenu branego pod uwagę w trakcie ustalanie natężenia hałasu rzutuje na określenie dopuszczalnych norm hałasu określonych na podstawie art. art. 115a - Prawo ochrony środowiska. Skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w toku postępowania, że zabudowa wokół posesji stanowi w rzeczywistości zabudowę zagrodową. Błędne jest przyjęcie, że jest to zagroda jednorodzinna. O tym, że decyzja Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r. o dopuszczalnym poziomie hałasu jest nieprawidłowa (tj. nie uwzględnia tego, że zabudowa wokół tartaku jest zagrodowa) pouczyli stronę sami kontrolerzy. Decyzja ta jest jednak ostateczna i skarżący twierdzi, że nie wie w jakim trybie mógłbym skutecznie podważyć decyzję Starosty [...]. Skarżący uważa, że jeżeli nie ma aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu, to organ powinien przeprowadzić oględziny i samoistnie stwierdzić z jaką zabudową mamy do czynienia. Kontrolerzy z Inspekcji Ochrony Środowiska sami wyjaśnili stronie wadliwość decyzji Starosty, więc ich spostrzeżenia są dla skarżącego ważne. Bez tych oględzin niesłusznie ustalono, że doszło do przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Obciążenie skarżącego karą z tytułu przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu jest wadliwe. Nałożenie kary po dniu [...] stycznia 2019 r., kiedy to spalił się tartak i przestał pracować, jest rażąco niesprawiedliwe. Spaleniu uległy maszyny i cała dokumentacja tej sprawy znajduje się w Prokuraturze Rejonowej w [...] w aktach [...] i w postanowieniu o umorzeniu sprawy prokurator wskazał, że wartość szkody szacowana jest pomiędzy 6 a 8 mln zł. Postanowienie to skarżący dołączył do skargi i wskazał, że organ nie zastosował w tej sytuacji przepisu art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie), po rozpoznaniu skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej wyrokiem z 27 lipca 2020 r., sygn. IV SA/Wa 328/20 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2019 r., znak [...].

Według WSA w Warszawie, kwestia, którą organ pominął odnosi się do przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymogu zaprzestania naruszania prawa, co implikuje zastosowanie tego przepisu wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu. Powyższe zaś oznacza, że przepis ten mógłby być podstawą odstąpienia do wymierzenia kary w rozpoznanej sprawie. Jest to, zdaniem WSA w Warszawie, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, z uwagi na ich specyfikę, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Delikt się bowiem popełniło raz, nie można go popełnić więcej razy, nie można też stanu naruszenia cofnąć. Z tej racji organ powinien również wziąć pod uwagę okoliczności, na które powołują się skarżący, w postaci spalenia się w dniu [...] stycznia 2019 r. zakładu, emitującego hałas, wraz z maszynami.

Ponadto w ocenie WSA w Warszawie, w rozpoznanej sprawie organ nie ustalił, czy wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Przepisy te (§ 2 i 3) dają możliwość odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił sprawy, biorąc pod uwagę przedstawione kryteria.

NSA w wyroku z 19 października 2021 r., sygn. III OSK 4119/21 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku WSA w Warszawie z 27 lipca 2020 r. sygn. IV SA/Wa 328/20 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej 1. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądził od M. S. na rzecz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że zarzuty skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie sprowadzają się do kwestionowania przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowiska, zgodnie z którym w toku postępowania administracyjnego, mającego na celu wydanie na postawie art. 300 p.o.ś. decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej, będącej następstwem stwierdzenia naruszenia wymagań korzystania ze środowiska określonych w pozwoleniach lub wynikających bezpośrednio z obowiązujących norm prawnych należy w przypadku stwierdzenia tych naruszeń jednocześnie zbadać, czy zachodzą przesłanki określone w art. 189f § 1, 2 i 3 k.p.a., uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Według NSA, ustalona w oparciu o art. 300 ust. 1 ustawy biegnąca kara pieniężna nie jest administracyjną karą pieniężną w rozumieniu art. 189b k.p.a., tj. sankcją o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej w następstwie naruszenia prawa. Jest jedynie częścią składową takiej kary pieniężnej, jaką jest kara ustalona decyzją wydaną na podstawie art. 302 ustawy. Zatem prowadząc postępowanie mające być zakończone decyzją wydaną w oparciu o art. 300 ust. 1 p.o.ś., organy administracji publicznej nie badają przesłanek określonych w art. 189f k.p.a., uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Za zasadny należy zatem uznać zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w z. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. wobec braku podstaw do przyjęcia, że organy nie wyjaśniły okoliczności związanych z przesłankami określonymi w art. 189f § 1, 2 i 3 k.p.a., które nie wymagały wyjaśnienia w niniejszej sprawie i nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Powyższe było następstwem błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie art. 187f k.p.a. określający przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, co wyklucza charakter kary pieniężnej ustalonej na podstawie art. 300 p.o.ś., będącej tylko częścią administracyjnej kary pieniężnej ustalanej decyzją wydawaną na podstawie art. 302 wspomnianej ustawy w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

NSA stwierdził, że rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni powyższe stanowisko NSA dotyczące możliwości stosowania przepisu art. 189f k.p.a. w sprawach dotyczących ustalenia wymiaru kary biegnącej na podstawie art. 300 ust. 1 p.o.ś. Nadto dokona oceny spełnienia przesłanek do wydania w niniejszej sprawie decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej i ustosunkuje się do podniesionych w skardze zarzutów, przedstawiając swoje stanowisko w uzasadnieniu wyroku w sposób odpowiadający wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a.

W piśmie z 8 lutego 2022 r. skierowanym do WSA w Warszawie M. S. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w niniejszej sprawie, a w szczególności zarzut naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. przez zaniechanie pełnego i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym brak określenia powierzchni poszczególnych działek znajdujących się w sąsiedztwie zakładu skarżącego i nieprawidłowe ustalenia rodzaju sąsiadującej z firmą skarżącego zabudowy. W ocenie strony, powyższe doprowadziło do arbitralnego stwierdzenia przez organ, że teren chroniony akustycznie ma charakter zabudowy jednorodzinnej mieszkaniowej, co narusza przepis art. 115 p.o.ś. Zdaniem skarżącego, błędne ustalenie rodzaju zabudowy sąsiadującej z zakładem strony doprowadziło do błędnego ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu na tym terenie, co ma bezpośredni wpływ na wymiar kary biegnącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 października 2021 r., sygn. III OSK 4119/21.

Związanie wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 października 2021 r., sygn. III OSK 4119/21 należy rozumieć ustalenie jednoznacznej normy na podstawie określonego przepisu prawa materialnego lub procesowego. Z przepisu art. 190 p.p.s.a. wynika związanie wykładnią prawa tylko przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Celem art. 190 p.p.s.a. jest przyspieszenie postępowania sądowoadministracyjnego przez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy (wyrok NSA z 2 grudnia 2014 r., sygn. I FSK 1448/13, LEX nr 1643195). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 20.09.2006 r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489).

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający w tej sprawie zobligowany był do przyjęcia i zastosowania wykładni prawa dokonanej przez NSA we wspomnianym już wyroku z 19 października 2021 r., sygn. III OSK 4119/21. Sąd orzekający w niniejszym składzie - jak wspomniano - związany jest oceną prawną i zaleceniami NSA zawartymi w uzasadnieniu wyroku NSA z 19 października 2021 r., sygn. III OSK 4119/21. Ponadto Sąd orzekający podziela tę ocenę.

Przedmiotem ponownej sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja GIOŚ z [...] grudnia 2019 r., znak [...], w której utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja GIOŚ z [...] grudnia 2019 r., znak [...], nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. Nie zasługiwały na uwzględnienie wszystkie zarzuty przedstawione w skardze.

Wskazać należy, że NSA w uzasadnieniu wyroku 19 października 2021 r., sygn. III OSK 4119/21 stwierdził, że uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji WSA w Warszawie ograniczył swoją ocenę sprawy do braku rozważenia przez organy, czy w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 189f k.p.a. zarzucając brak jakichkolwiek ustaleń w tym kierunku. Natomiast w uzasadnieniu wyroku Sąd nie przedstawił swojej oceny dotyczącej przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 300 ust. 1 p.o.ś.

Uwzględniając wyżej przedstawione stanowisko NSA wyjaśnić należy, że art. 300 p.o.ś. reguluje mechanizm ustalania kary biegnącej, która może być: 1) karą dobową (za odpady, hałas); 2) karą godzinową (za zanieczyszczenie powietrza). Zasadą jest, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska wydaje taką decyzję po stwierdzeniu przekroczenia lub naruszenia (zob. W Radecki, [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2019, s. 826). Zgodnie z art. 300 ust. 1 p.o.ś., po stwierdzeniu przekroczenia lub naruszenia, na podstawie kontroli, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 1, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wydaje decyzję ustalającą wymiar kary biegnącej. Z treści art. 300 ust. 1 p.o.ś. wnika, że przesłanką wydania przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej jest: 1) stwierdzenie przekroczenia lub naruszenia na podstawie kontroli, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt p.o.ś. W myśl art. 299 ust. 1 pkt 1 p.o.ś., wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie na podstawie: 1) kontroli, a w szczególności dokonanych w ich trakcie pomiarów lub za pomocą innych środków dowodowych. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej odbywa się dwuetapowo przez: 1) ustalenie wymiaru kary biegnącej, określającego godzinową albo dobową stawkę kary w okresie, w którym trwa naruszenie lub przekroczenie; 2) wymierzenie kary za okres, w którym trwało naruszeniu lub przekroczenie; karę tę można byłoby nazwać "karą łączną", chociaż ustawodawca tego określenia nie używa.

Po stwierdzeniu przekroczenia lub naruszenia wojewódzki inspektor wydaje decyzję ustalającą wymiar kary biegnącej. Wymiar takiej kary ustala się, uwzględniając przekroczenie lub naruszenie w skali doby, natomiast przy przekroczeniu ilości lub rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza wymiar kary biegnącej określa się, uwzględniając przekroczenie w skali godziny. Kara biegnąca naliczana jest do czasu stwierdzenia zmiany wielkości przekroczenia lub naruszenia, jej wymiar może ulec zmianie na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska, przedłożony wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie do 30 dni od dokonania własnych pomiarów lub ustaleń.

Przenosząc treść art. 300 ust. 1 na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w dniach od [...] listopada 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., [...] WIOŚ przeprowadził kontrolę działalności prowadzonej przez skarżącego, w ramach której, akredytowane Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] (posiadające Certyfikat Akredytacji Laboratorium Badawczego Nr [...], wydany przez Polskie Centrum Akredytacji), wykonało w dniu [...] listopada 2018 r. w porze dnia, pomiary kontrolne hałasu emitowanego do środowiska w wyniku eksploatacji maszyn i urządzeń w zakładzie zlokalizowanym w m. [...]. Przedmiotowe pomiary hałasu wykonane zostały zgodnie z metodyką referencyjną zawartą w załączniku nr 7 "Metodyka referencyjna wykonywania okresowych pomiarów hałasu w środowisku, pochodzącego z instalacji lub urządzeń, z wyjątkiem hałasu impulsowego", do rozporządzenia Ministra Środowiska z 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. poz. 1542 ze zm.) - w dacie orzekania, (Dz. U. z 2019 r. poz. 2286) - obecnie. Stwierdzony w punkcie pomiarowym nr 1, zlokalizowanym na granicy terenu chronionego akustycznie (posesja nr [...] w m. [...], wskazana w decyzji Starosty [...]), na wysokości 4 m nad poziomem terenu, poziom hałasu wyrażony wskaźnikiem LAeq d wynosił 55,0 dB i przekraczał dopuszczalny poziom hałasu ustalony decyzją Starosty [...] o 5,0 dB. Sprawozdanie z pomiarów Nr [...] z [...] listopada 2018 r. wraz z protokołem z pomiaru [...], potwierdzające przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, stanowi załącznik do protokołu kontroli NR [...].

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie powyższe oznacza, że działanie organu było zgodne z treścią art. 300 ust. 1 p.o.ś. i wystąpiła podstawa do wydania przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska decyzji ustalającej skarżącemu wymiar kary biegnącej. Zgodnie z art. 299 ust. 2 p.o.ś., w piśmie z 17 grudnia 2018 r. strona została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia. Ww. zawiadomienie strona otrzymała w dniu 20 grudnia 2018 r. (zgodnie z datą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). W wyznaczonym terminie 7 dni, strona nie zgłosiła żadnych uwag i wyjaśnień. W dniu 7 stycznia 2019 r. prawidłowo zawiadomiono stronę o zakończeniu zbierania dowodów i materiałów w sprawie wymierzenia kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska w porze dnia określonego decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r. znak [...]. Strona została prawidłowo powiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Ww. zawiadomienie strona otrzymała w dniu 9 stycznia 2019 r. (zgodnie z datą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru).

Strona nie wniosła żadnych uwag i zastrzeżeń. Wymiar kary biegnącej ustalono prawidłowo w następujący sposób: zgodnie z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 24 października 2017 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2018 (M.P. z 201 7 r., poz. 982), stawka dla wielkości przekroczenia od 1 dB do 5 dB w porze dnia wynosi 11,37 zł za każdy dB przekroczenia. Wysokość przekroczenia w porze dnia wynosiła w punkcie P.p. nr 1 5,0 dB. Zgodnie z art. 315 ust. 2 p.o.ś., za przy ustalaniu wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu określonego wskaźnikiem LAeq D lub LAeq N przyjmuje się przekroczenie w punkcie pomiarowym, w którym ma ono wartość najwyższą dla pory dnia lub pory nocy. Istota regulacji zamieszczonej w art. 315 p.o.ś. oznacza, że kara pieniężna za hałas stanowi sumę kar za przekroczenie dozwolonego hałasu: w dzień + w nocy. Przekroczenie poziomu ustala się odrębnie w punkcie pomiarowym, w którym jest ono najwyższe: w dzień + w nocy. Zgodnie z art. 112a ust. 1, lit.b, p.o.ś., ilekroć w przepisach niniejszego działu jest mowa o: 1) wskaźnikach hałasu - rozumie się przez to wskaźniki hałasu mające zastosowanie do: b) ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do jednej doby:– LAeq D - równoważny poziom dźwięku A dla pory dnia (rozumianej jako przedział czasu od godz. 600 do godz. 2200), - LAeq N - równoważny poziom dźwięku A dla pory nocy (rozumianej jako przedział czasu od godz. 2200 do godz. 600).

W związku z powyższym dla punktu pomiarowego P.p. nr 1 wymiar kary biegnącej prawidłowo ustalono, że wynosi 56,85 zł/ doba. 5,0 dB x 11,37 zł/dB = 56,85 zł/dobę. Zgodnie z art. 301 ust. 1 p.o.ś., kara naliczana zostanie za każdą dobę od dnia wykonania pomiaru do dnia stwierdzenia z urzędu lub na uzasadniony wniosek zakładu, z informacją, że przekroczenie uległo zmianie lub ustało. Na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego [...] WIOŚ, zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 5, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 300 ust. 1, 2 i 4 i art. 315 p.o.ś. oraz przepisów obwieszczenia Ministra Środowiska z 24 października 2017 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2018 (M.P. poz. 982), wydał decyzją z [...] stycznia 2019 r., znak [...].

W ocenie Sądu, powyższa decyzja [...] WIOŚ, wydana została zgodnie z cytowanymi wyże przepisami prawa materialnego tj. ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 799 ze zm., dalej: p.o.ś.).

Wyjaśnić należy, że wykonane w dniu [...] listopada 2018 r., w porze dnia, pomiary kontrolne hałasu emitowanego do środowiska w wyniku eksploatacji maszyn i urządzeń w zakładzie zlokalizowanym w miejscowości [...], bezspornie wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu ustalonego decyzją Starosty [...]. Zgodnie z art. 315 ust. 1 p.o.ś. kary, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 5 (administracyjne kary pieniężne za przekroczenie, określonych w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu lub pozwoleniu zintegrowanym, poziomów hałasu), wymierza się odrębnie dla pory dnia i pory nocy, natomiast zgodnie z art. 315 ust. 2 tej ustawy, przy ustalaniu wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu określonego wskaźnikiem LAeq d lub LAeq n, przyjmuje się przekroczenie w punkcie pomiarowym, w którym ma ono wartość najwyższą dla pory dnia lub pory nocy. Ponieważ przedmiotowe pomiary hałasu wykonane zostały tylko w jednym punkcie pomiarowym, zatem przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu stwierdzone w tym punkcie, było postawą do ustalenia wymiaru kary biegnącej. Ze sprawozdania z pomiarów Nr [...] wynika, że stwierdzone w porze dnia, przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, wyrażonego równoważnym poziomem hałasu LAeq d wynosi 5,0 dB. Było to przekroczenie w skali doby. Zgodnie z załącznikiem nr 5 do ww. obwieszczenia Ministra Środowiska z 24 października 2017r. jednostkowa stawka kary za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia, w przedziale "od 1 dB do 5 dB" wynosi 11,37 zł, za każdy dB przekroczenia. Wymiar kary biegnącej prawidłowo ustalony przez GIOŚ na str. 4 uzasadnienia decyzji z [...] grudnia 2019 r., znak [...] jest zgodny z ustaleniami [...] WIOŚ. Termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana został ustalony prawidłowo, zgodnie z przepisami art. 300 ust. 4 pkt 3 p.o.ś. Ze sprawozdania z pomiarów Nr [...] wynika, że pomiary hałasu zostały zakończone w dniu [...] listopada 2018 r. o godzinie 1200, zatem organ prawidłowo określił termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana na dzień [...] listopada 2018 r.

Nie są zasadne zarzuty strony dotyczące nieprawidłowego przyjęcia przez [...] WIOŚ kwalifikacji terenów chronionych akustycznie, sąsiadujących z terenem, na którym zlokalizowany jest zakład. Odnosząc się do tych zarzutów wyjaśnić należy, że dopuszczalne poziomy hałasu emitowanego z zakładu, a także tereny chronione akustycznie, na których te poziomy nie powinny być przekroczone, zostały określone decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r., znak [...]. Uwagi w powyższym zakresie, mogły być zatem zgłaszane w postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...], w sprawcie ustalenia dopuszczalnych poziomów hałasu. Organ I instancji nie miał podstaw do ustalania dopuszczalnych poziomów hałasu, biorąc pod uwagę przeznaczenie terenu otaczającego zakład, gdyż nie należy to do jego kompetencji.

[...] WIOŚ, realizując zadanie określone w art. 2 ust. 1 pkt 1b, ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1355 ze zm.), zgodnie z którym, do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy p.o.ś., w zakresie przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska, w ramach kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] listopada 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., sprawdzał, czy dopuszczalny poziom hałasu w porze dnia, określony decyzją Starosty [...] w wysokości 50 dB. nie został przekroczony na terenach chronionych akustycznie, wskazanych również w decyzji Starosty [...]. Organ stwierdził, że poziom ten został przekroczony o 5 dB.

Odnosząc się do uwagi strony, że w dniu [...] stycznia 2019 r. wybuchł pożar, który zniszczył znaczną część zakładu, przez co produkcja nie odbywa się w takim wymiarze, jaki miał miejsce w dniach kontroli, co z kolei ma wpływ na poziom hałasu emitowanego przez zakład, nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu, które dotyczy ustalenia wymiaru kary biegnącej, na podstawie pomiarów hałasu przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2018 r. Pożar, który miał miejsce w dniu [...] stycznia 2019 r. nie mógł mieć wpływu na pomiary hałasu przeprowadzone w dniu [...] listopada. Wyjaśnić dodatkowo należy że na str. 3 uzasadnienia decyzji [...] WIOŚ strona została poinformowana, że kara zostanie naliczona za każdą dobę od dnia wykonania pomiaru do dnia stwierdzenia z urzędu lub na uzasadniony wniosek zakładu, z informacją, że przekroczenie uległo zmianie lub ustało.

Dodatkowo wyjaśnić skarżącemu należy, że po stwierdzeniu z urzędu lub na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska, że przekroczenie lub naruszenie ustało, wojewódzki inspektor podejmuje, na podstawie ostatecznych decyzji określających wymiar kary biegnącej, decyzję o wymierzeniu kary łącznej za okres do ustania przekroczenia lub naruszenia. Podobną decyzję inspektor ma obowiązek podjąć za okres do 31 grudnia każdego roku, jeżeli do tego dnia przekroczenie lub naruszenie nie zostało usunięte. Jeżeli jednak wojewódzki inspektor ochrony środowiska w ciągu 30 dni od dnia wpływu wniosku o obniżenie wymiaru kary biegnącej albo o wymierzenie kary łącznej stwierdzi, że przekroczenie lub naruszenie jest wyższe niż podano we wniosku lub że ono nie ustało, wymierza na okres 60 dni, począwszy odpowiednio od doby albo godziny, w której stwierdzono bezzasadność wniosku, nową wysokość kary biegnącej, stosując stawki kar zwiększone dwukrotnie.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić trzeba, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla strony postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie skarżąca, negując twierdzenia organów, dowodów takich nie przedstawiła. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący dopuścił się wskazanego w decyzji [...] WIOŚ z [...] stycznia 2019 r., znak [...] przekroczenia w skali doby wielkości dopuszczalnego poziomu hałasu porze dnia o 5 dB, które uzasadniało ustalenie skarżącemu wymiaru kary biegnącej wynoszącej 56,85 zł/dobę. Wobec powyższego nie można podzielić zarzutu naruszenia przez organy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się dalej do zarzutów skargi wskazać należy w pierwszej kolejności, że w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2019 r., znak [...], GIOŚ w jej uzasadnieniu szczegółowo i prawidłowo wyjaśnił podstawy prawne decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej za przekroczenie w porze dnia dopuszczalnego poziomu hałasu określonego decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r., znak [...].

Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIOŚ opisanych wyżej elementów nie zabrakło. Wskazać należy, że obowiązek przestrzegania dopuszczalnego poziomu hałasu określonego decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r., znak [...] jest pochodną ogólnego obowiązku ochrony środowiska unormowanego w art. 74 i 86 Konstytucji RP. Z sytuacjami, w których niewypełnienie obowiązku powinno pociągać za sobą ujemne skutki, mamy do czynienia wtedy, gdy dany przepis prawa nakazuje wiązanie ujemnych skutków prawnych z każdym przypadkiem niewypełnienia danego obowiązku. Niewypełnienie obowiązku może wywołać ujemne skutki, gdy określony przepis prawa od decyzji wskazanego podmiotu uzależnia to, "czy ten, kto nie zastosował się do odpowiedniego nakazu lub zakazu, ma ponieść owe ujemne skutki prawne, czy też nie ma ich ponosić" (J. Nowacki, Z. Tabor, Wstęp do prawoznawstwa. Część I, Katowice 1986, s. 38). Skarżący nie wykonała nałożonego na stronę przez prawo obowiązku przestrzegania dopuszczalnego poziomu hałasu.

Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, wskazać należy, że NSA w ww. wyroku przesądził, że " (...) prowadząc postępowanie mające być zakończone decyzją wydaną w oparciu o art. 300 ust. 1 P.o.ś., organy administracji publicznej nie badają przesłanek określonych w art. 189f k.p.a., uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Za zasadny należy zatem uznać zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w z. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. wobec braku podstaw do przyjęcia, że organy nie wyjaśniły okoliczności związanych z przesłankami określonymi w art. 189f § 1, 2 i 3 k.p.a., które nie wymagały wyjaśnienia w niniejszej sprawie i nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Powyższe było następstwem błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie art. 187f k.p.a. określający przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, co wyklucza charakter kary pieniężnej ustalonej na podstawie art. 300 P.o.ś., będącej tylko częścią administracyjnej kary pieniężnej ustalanej decyzją wydawaną na podstawie art. 302 wspomnianej ustawy w odrębnym postępowaniu administracyjnym".

Sąd orzekający w niniejszym składzie - jak wspomniano wyżej - związany jest oceną prawną i zaleceniami NSA zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 19 października 2021 r., sygn. III OSK 4119/21. Ponadto Sąd orzekający podziela tę ocenę.

Podsumowując należy wskazać, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a sposób interpretacji i zastosowanie norm prawnych przez orzekające organy był poprawny. W ocenie Sądu, nie można również stwierdzić naruszeń przepisów k.p.a., na które nie wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.