Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 84/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 28/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 28/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Ocena taka była konsekwencją, dokonanej przez WSA w Kielcach, analizy dokumentów złożonych przez stronę w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W ramach tej analizy Sąd pierwszej instancji odnotował, że ze znajdującego się w formularzu PPF oświadczenia podatnika z dnia 4 grudnia 2013 r. wynikało, iż skarżący i jego rodzina mają do dyspozycji kwotę 25.001,96 zł miesięcznie, co przy uwzględnieniu ilość osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym – 4 (cztery), daje miesięczny dochód na osobę w wysokości 6.250, 49 zł. Skarżący, czego również nie pominął Sąd pierwszej instancji jest właścicielem nieruchomości w S. i O., które stanowią dodatkowe zabezpieczenie materialne.

Dlatego też, zdaniem WSA w Kielcach nawet uiszczenie wpisu od dziewięciu skarg, złożonych do tego Sądu, w łącznej wysokości 13.946,00 zł nie spowoduje zachwiania sytuacji materialnej i bytowej skarżącego i jego rodziny w sposób naruszający minimum warunków socjalnych.

Wprawdzie w 2013 r. przedsiębiorstwo strony odnotowało straty w wysokości 55.157,00 zł miesięcznie. Skarżący jednak nie wskazał źródeł dofinansowania działalności, czyniąc tym samym, według Sądu, przedstawione we wniosku okoliczności mało wiarygodnymi. Ponadto pomimo sygnalizowanych kłopotów finansowych skarżący nie oświadczył, że zamierza rezygnować z prowadzenia działalności gospodarczej.

W konsekwencji, w ocenie WSA, biorąc pod uwagę skalę prowadzonej działalności gospodarczej, nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 2000 zł w sposób drastyczny pogorszy status materialny skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika strony, zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), poprzez błędne uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek do zwolnienia go z obowiązku ponoszenia opłat sądowych w całości.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, jego autor zwrócił uwagę, że miesięczny zysk netto firmy skarżącego po odliczeniu podatku dochodowego w roku 2013 r. wyniósł 168.706,95 zł. Natomiast po odliczeniu miesięcznego podatku VAT, średniomiesięcznej wielkości przedpłat na materiały (koniecznych do realizacji kontraktów i tym samym dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa skarżącego i spłaty zobowiązań, w tym skarbowych ) oraz kosztów wpłat do Urzędu Skarbowego tytułem decyzji pokontrolnych za ubiegłe lata, wynik finansowy skarżącego w rzeczywistości w każdym miesiącu pozostawał na minusie - 55.157,13 zł.

Ta radykalna zmiana okoliczności, względem 2012 r., była sygnalizowana już w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, WSA w Kielcach jednak, bezpodstawnie uznał tą okoliczność za niewiarygodną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 P.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił sytuację majątkową wnioskującego w kontekście jego możliwości uiszczenia wpisu od wniesionych do WSA w Kielcach 9 skarg – w łącznej wysokości 13.946,00 zł, który to wpis – na obecnym etapie postępowania - jest głównym składnikiem kosztów sądowych, o zwolnienie z których wnosił skarżący. Trudno bowiem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za osobę ubogą uznać właściciela dwóch mieszkań, prowadzącego działalność gospodarczą z tytułu której uzyskuje dochód netto rzędu nawet 2.700.023,56 zł (225.001,96 zł), i która może pozwolić sobie na utrzymanie trzech dorosłych osób, co do których nie wskazała, iż nie są w stanie podjąć zatrudnienia.

Powyższej oceny nie zmienia również sygnalizowana w zażaleniu korekta in minus, w stosunku do roku 2012, dochodów skarżącego za 2013 r. Nadal bowiem pozostaje on właścicielem mienia o znacznej wartości, tj. dwóch mieszkań usytuowanych na terenie miejskim, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza generuje zyski, z których tylko przez nieznaczne obniżenie kosztów uzyskania przychodów, jest w stanie wygospodarować środki potrzebne na uiszczenie kosztów sądowych, w tej jak i w pozostałych 8 sprawach.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.