Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 753/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 662 § 1, art. 694
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1646/15 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1646/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] września 2015 r., w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w "[...]" w L. przy ul. [...] [...] należącym do E. M. znajduje się włączony i gotowy do gry automat o nazwie HOT SLOT nr [...], będący własnością spółki A. Sp. z o.o. w W. W czasie kontroli zabezpieczono automat oraz umowę najmu zawartą pomiędzy właścicielką lokalu a ww. Spółką, na podstawie której zainstalowane zostało urządzenie rozrywkowe. Mając na uwadze dokonane ustalenia Naczelnik Urzędu Celnego w Przemyślu decyzją z dnia [...] maja 2015 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną za urządzanie gier poza kasynem, na powyższym automacie, w wysokości po 12 000 zł.

W wyniku odwołania skarżącej Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podzielił ustalenia faktyczne i ich ocenę dokonaną przez organ I instancji, zgodnie z którą sporny automat jest automatem do gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, bowiem spełniają przesłanki określone w jej art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5. Powyższe ustalenia stanowiły postawę do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. W ocenie organu E. M. jako prowadząca lokal, wynajęła część jego powierzchni pod instalację przedmiotowego urządzenia, udostępniła je do publicznego korzystania, zapewniła ciągłość gier a automat wstawiła do lokalu w celu zwiększenia jego atrakcyjności, zatem wyczerpała znamiona pojęcia urządzania gier na automacie, a skoro jest urządzającym gry losowe, poza lokalem kasyna, to zasadnym jest, nałożenie na nią kary pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2016 r. przede wszystkim podkreślił, że związany jest uchwałą podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, zgodnie z którą: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)". Zdaniem Sądu I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy organy celne prawidłowo oceniły, że skarżąca urządzała gry na ujawnionym w lokalu automacie. Jak sama przyznała automat wstawiła do lokalu w celu zwiększenia jego atrakcyjności. Zatem uznać należy, że niewątpliwie bezspornie ustalony stan faktyczny uprawniał organy celne do zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych i badania skontrolowanej działalności przez pryzmat przepisów tej ustawy i zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie sposób nie dostrzec, że to skarżąca umożliwiła, poprzez wydzierżawienie części należącego do niej lokalu, zainstalowanie i eksploatację automatów do gier hazardowych, w tym automatu objętego niniejszym postępowaniem. W interesie skarżącej było umożliwienie funkcjonowania automatów, w tym zapewnianie im zasilania. To skarżąca oferowała w swoim lokalu gry na automatach w celu zwiększenia swoich dochodów i zajmowała się kontrolą pracy automatów, bez czego efektywna ich eksploatacja nie byłaby w ogóle możliwa. Czerpiąc zaś zyski z gier na ujawnionych w lokalu automatach, skarżąca stała się wraz ze Spółką, będącą dysponentem tego automatu, urządzającym gry.

Z uwagi na związanie oceną prawną, wyrażoną we wspomnianej już uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, sąd pierwszej instancji za prawidłową uznał dokonaną przez organy celne kwalifikację deliktu popełnionego przez skarżącą do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (urządzanie gier na automacie poza kasynem gry). i w rezultacie wymierzenie skarżącej kary.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji, oraz o zasadzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 wyrokowi zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ; art. 2 ust. 3, ust. 4 w zw. z art. 90 ust. 1 u.g.h w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. A p.p.s.a tj. nieuwzględnienie skargi, przez Sąd pierwszej instancji pomimo naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ, które to naruszenie polegało na błędnej subsumcji przepisów ustawy do stanu faktycznego i przyjęcie, że strona postępowania urządzała gry na automatach poza kasynem, podczas gdy podmiotem urządzającym gry w lokalu był najemca powierzchni, za którego działania skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasada i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego.

Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Zarzut skargi kasacyjnej zmierzają do wykazania, iż w sprawie brak było podstaw do uznania skarżącej za "urządzającą gry na automatach" i w konsekwencji brak było podstaw do nałożenia na nią kary na podstawie art.89 ust.1 pkt 2 u.g.h.,

Odniesienie się do tego zarzutu rozpocząć należy od przypomnienia, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Sama ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjąć należy, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.

W sprawach dotyczących podmiotów, którym nie można wprost przypisać cechy "urządzającego gry na automacie", to jest np. w odniesieniu do podmiotów, które wydzierżawiają powierzchnie w celu urządzania na nich gier hazardowych, organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny dokładnie wyjaśnić ich udział w tego rodzaju przedsięwzięciu. W celu ustalenia odpowiedzialności takiego podmiotu istotne jest udowodnienie, że wykonywał on konkretne czynności pozwalające na przypisanie mu cechy "urządzającego gry na automatach".

Istniejące powiązanie określonych podmiotów np. urządzającego gry na automacie w lokalu i wynajmującego lokal samo przez się nie świadczy jeszcze o tym, iż drugi z podmiotów jest również urządzającym gry na automacie. Granica ocen w tego rodzaju sytuacjach powinna uwzględniać złożoność sytuacji faktycznych i rzeczywiste powiązania istniejące pomiędzy podmiotami (zob.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 2736/16 i z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2322/17).

Zgodnie z poglądem wypracowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo wynajęcie/wydzierżawienie lokalu lub jego części w celu urządzania gier hazardowych, nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego/wydzierżawiającego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza.

Również okoliczność dostarczania zasilania do automatów nie przesądza o urządzaniu gier. Wydzierżawiający ma bowiem obowiązek udostępnić dzierżawcy przedmiot dzierżawy w stanie umożliwiającym umówiony użytek, a więc zainstalowanie i eksploatację urządzeń do gier, a jest rzeczą oczywistą, że zainstalowanie automatów w lokalu skarżącego wiązało się z podłączeniem ich do prądu. Z istoty umów dzierżawy i najmu (sprecyzowanej w art. 662 § 1 k.c. w zw. z art. 694 k.c.) wynika, że wydzierżawiający/wynajmujący powinien wydać dzierżawcy/najemcy rzecz w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania umowy.

Zauważyć również należy, że to nie skarżący, a dzierżawca jako dysponent urządzeń, udostępniał je do gry na dzierżawionej przez siebie powierzchni.

Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że samo udostępnienie miejsca w lokalu w celu urządzania gier łącznie z udostępnieniem zasilania i utrzymywanie go w stanie do tego przeznaczonym nie jest przejawem aktywnego uczestnictwa w tym procesie i nie może być zakwalifikowane jako "urządzanie gier na automacie" w rozumieniu art.89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W rozpoznanej sprawie jednak, podstawą uznania, że skarżąca była "urządzającym gry na automatach" nie był sam fakt wydzierżawienia przez nią powierzchni w prowadzonym przez nią lokalu i umożliwienia funkcjonowanie automatów poprzez zapewnienie odpowiedniego miejsca i zasilania elektrycznego, organy celne ustaliły bowiem również, że skarżąca sprawował stałą opiekę nad ustawionymi w lokalu urządzeniami oraz zobowiązana była do niezwłocznego powiadamiania właściciela automatów w przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń. Zobowiązana była też do zapewnienia niezbędnych środków bezpieczeństwa oraz odpowiedniego zabezpieczenia technicznego w celu uzyskania największego poziomu ochrony umieszczonych na podstawie umowy urządzeń. Okoliczności te zostały przywołane w części historycznej uzasadnienia wyroku. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, również, że skarżąca zgodziła się na wstawienie automatu w celu podniesienia atrakcyjności lokalu a co za tym idzie zwiększenia zysków, a więc była zainteresowana prawidłowym działaniem urządzenia. Zakres czynności przypisanych skarżącej (i jej pracownikom), w szczególności to, że skarżąca zobowiązana była do zapewnienia niezbędnych środków bezpieczeństwa oraz odpowiedniego zabezpieczenia technicznego w celu uzyskania największego poziomu ochrony umieszczonych na podstawie umowy urządzeń wskazują, że skarżącą należy uznać za "urządzającego gry na automatach".

Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej zarzucającego niewłaściwe zastosowanie art.89 ust.1 pkt 2 u.g.h. poprzez uznanie, że ma on zastosowanie do skarżącej, stwierdza, że nie jest to zarzut trafny, ponieważ niezakwestionowane przez WSA i niepodważone w skardze kasacyjnej, przedstawione wyżej okoliczności stanu faktycznego sprawy dają podstawy do uznania skarżącej za "urządzającego gry na automatach" poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Innymi słowy ustalone w sprawie przyczyny, były wystarczające do uznania skarżącej za "urządzającego gry" i nałożenia na nią kary pieniężnej na podstawie wskazanego przepisu.

Podsumowując stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji kontrola działalności administracji publicznej była prawidłowa, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzut ocenić należało jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.