Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2317/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Skarżony organ: Rada Izby Architektów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Monika Sosna-Parcheta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2006 r. znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczpospolitej Polskiej na rzecz skarżącego B. W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Izby Architektów decyzją wydaną dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie OZ [...] na podstawie art. 25 ust. 1, art. 11 i art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów w związku z art. 95, art. 96 i art. 98 ustawy

z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 104 § 2 kpa w związku z wnioskiem Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów

o ukaranie architekta B. W. obwinionego o to, że:

1) w okresie lipiec-sierpień 2001 r. współdziałając w wykonaniu "Projektu aranżacji wnętrz i modernizacji Kawiarni [...]" w W. nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez akceptację takiego oznaczenia i opisania projektu, które pozwoliło inwestorowi i organowi administracji budowlanej poprzestać na zgłoszeniu wykonywania robót budowlanych mimo, że zakres prac opisany w projekcie uzasadniał konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Tj. o czyn przewidziany w art. 95 pkt 4 w zw.

z art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 i art. 30 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo budowlane.

2) w okresie lipiec-sierpień 2001 r. współdziałając w wykonaniu "Projektu aranżacji wnętrz i modernizacji Kawiarni [...]" w W. nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 2 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez naruszenie przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, co do konieczności uzyskania zgody twórców utworu pierwotnego - arch. J. C. na korzystanie z przeróbki jego projektu (ingerencji w treść i formę cudzego utworu), jaką był w znacznej mierze "projekt modernizacji", o którym mowa w pkt 1 jw. Projektu. Tj. o czyn przewidziany w art. 95 pkt 4 w zw. z art. 20 pkt 1 Prawa budowlanego, w zw. z art. 2 ust. 2 i art. 16 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r.

o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

uznał obwinionego winnym zarzucanych mu czynów i nałożył na niego na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego karę upomnienia.

W uzasadnieniu organ podał, ze w lipcu 2001 r. na zlecenie inwestora – [...] Spółdzielni Gastronomicznej [...] wykonany został projekt aranżacji wnętrz i modernizacji Kawiarni [...] w W. Na projekcie – tj. na stronie tytułowej jako projektant architektoniczno-budowlany został wskazany architekt B. W., a jako projektant wnętrz – B. K.. Projekt zakładał zmianę elementów wnętrzna tj. rozbiórkę istniejących obiektów wewnątrz budynku i ścian działowych oraz budowę w ich miejsce nowych. Organy nadzoru budowlanego zaakceptowały dla przeprowadzenia inwestycji formę nie wymagającą uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Projekt zakładał bardzo poważne zmiany wnętrza lokalu, zakres opracowania był tak szeroki, że nie mógł być kwalifikowany, jako remont, wobec czego na wykonanie tych robót koniecznym było uzyskanie pozwolenia na budowę.

Ponieważ do projektu obwiniony załączył swoje uprawnienia zawodowe architekta,

na tytułowej stronie projektu wymieniony został jako projektant architektoniczno-budowlany, nadto sam potwierdził, że sprawdzał zgodność projektu z prawem – zasadny jest zarzut, iż przewidywał, że pozwolenie na budowę dla wykonania planowanych robót jest niezbędne, a więc jego działanie było niezgodne z prawem.

Nadto organ podniósł, że ponieważ budynek kawiarni jest przeszklony wnętrze lokalu przed planowanymi robotami stanowiło autorską całość w zestawieniu z przeszklonymi ścianami. Ponieważ wykonane roboty wg projektu obwinionego polegały na wyburzeniu części elementów wnętrza oraz dobudowę innych elementów oraz fakt, że efekt tych robót był widoczny od zewnątrz należy uznać, że B. W. dokonał ingerencji

w treść i formę cudzego utworu architektonicznego, uczestnicząc w projektowaniu zmian w tym autorskim wnętrzu.

Zdaniem organu takiej oceny działanie obwinionego nie zmienia fakt, że w jakimś stopniu, nawet bardzo znaczącym, autorem zmian była inna osoba nie będąca członkiem samorządu zawodowego architektów. Współdziałanie przez uprawnionego projektanta z taką osobą dokonującą zasadniczych ingerencji w cudzy utwór architektoniczny należy kwalifikować jako współsprawstwo w naruszeniu praw autorskich. Obowiązkiem projektanta zaś jest przestrzeganie prawa przy projektowaniu, a więc także przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Odwołanie od tej decyzji złożył B. W. podnosząc, że autorem projektu, który wg organu naruszył prawa autorskie, dotyczącego projektu aranżacji wnętrza kawiarni była B. K., a on dokonał jedynie sprawdzenia pod względem zgodności z prawem budowlanym projektów aranżacji wnętrza kawiarni, co wynika

z przedstawionej przez niego umowy o dzieło zawartej z projektantem B. K.

Odwołujący się stwierdził, że wykonywał jedynie czynności materialno-techniczne nie mające nic wspólnego z procesem twórczym i przy ich wykonaniu nie mógł naruszyć praw autorskich, nie był ich autorem ani też współautorem.

Zarzucił również, że organ przy podjęciu rozstrzygnięcia nie wziął pod uwagę i nie ustosunkował się do twierdzeń B. K. złożonych na rozprawie w dniu

[...] maja 2005 r., iż dołączyła do projektu złożonego do organu kopię uprawnień odwołującego bez jego zgody.

Ponadto, zdaniem odwołującego się, chybione jest zarzucenie mu, iż nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez akceptację takiego oznaczenia i opisania projektu, które pozwoliło inwestorowi poprzestać na zgłoszeniu planowanych robót budowlanych mimo, że ich zakres opisany w projekcie uzasadniał konieczność uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z ustaleniami organów nadzoru budowlanego, które stwierdziły wykonanie robót polegających na zmianie wystroju wnętrz kawiarni bez naruszenia konstrukcji budynku.

Z powyższego zaś wynika w ocenie odwołującego się, że organy odpowiedzialności zawodowej architektów kwestionując podjęte na podstawie obowiązujących przepisów ustalenia organów administracji publicznej, działają w sprawie, w której nie mają kompetencji.

Po rozpatrzeniu odwołania Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów decyzja znak [...] wydana dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że postępowanie wyjaśniające zostało przez organ I instancji przeprowadzone prawidłowo.

[...] był współautorem "projektu aranżacji wnętrz i modernizacji Kawiarni [...], czego dowodem jest opis strony tytułowej dokumentacji i dołączenie do niej kopii uprawnień architekta. Zatem słusznie Sąd I instancji uznał, że dopuścił się – działając z B. K. – współautorstwa w naruszeniu praw autorskich arch. J. C.

Od architekta, osoby wykonującej zawód zaufania publicznego, nadto od członka samorządu zawodowego wymaga się znajomości regulacji dotyczących zawodu,

a znajomość przepisów w zakresie projektowania oraz prawa autorskiego jest niezbędnym minimum w wykonywaniu zawodu architekta.

Nadto, Sąd Dyscyplinarny podkreślił, że nie podziela stanowiska odwołującego się, iż nie uchybił on przepisom prawa budowlanego dokonując jedynie zgłoszenia planowanych robót budowlanych, bowiem z uwagi na własną ocenę projektu uznał,

że zakres planowanych prac wymagał uzyskania pozwolenia na budowę.

Zdaniem Sądu organ nadzoru budowlanego nie wydał decyzji w przedmiocie wykonanych robót, co uniemożliwiło weryfikację stanowiska organu w instancyjnym toku kontroli. Poza tym, organ podał, iż jednoznacznie ustalono, że doszło do naruszenia przepisów ustawy – o prawie autorskim i prawach pokrewnych, gdyż przez działanie odwołującego się doszło do naruszenia więzi autora pierwotnego utworu tj. projektu kawiarni [...] i projektu architektury wnętrz z tym utworem, a czyn odwołującego dlatego m.in. ma charakter czynu zabronionego, że nie uzyskał on zgody na dokonanie zmian.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B. W. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił organowi wydanie rozstrzygnięcia w zakresie należącym do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej – tj. naruszenie art. 80 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz w zakresie właściwości sądów powszechnych – tj. art. 17 Kpc, a nadto naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 kpa.

Nadto skarżący podniósł, że sądy dyscyplinarne dokonały wadliwej i błędnej wykładni umowy o dzieło zawartej przez niego z B. K. w dniu [...] sierpnia 2001 r. – uznając, że jej treścią było zlecenie skarżącemu wykonania prac projektowych przy zmianie wystroju wnętrza kawiarni, podczas gdy z jej treści jednoznacznie wynika,

iż zobowiązał się do dokonania czynności materialno-technicznych a nie czynności twórczych, a tylko dokonanie takich czynności mogłoby naruszyć prawa autorskie autora projektu.

Ponieważ organy uznały skarżącego za współsprawcę naruszenia praw autorskich autorów projektu architektonicznego kawiarni, to posiadając informację, iż przed sądem powszechnym toczy się postępowanie z powództwa autora projektu przeciwko projektantce nowego wnętrza kawiarni B. K. i naruszenie jego praw autorskich winny wziąć pod uwagę okoliczność, że wynik tego postępowania miałby istotny wpływ dla prawidłowego określenia sytuacji skarżącego w postępowaniu administracyjnym.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu art. 20 ustawy Prawo budowlane skarżący podniósł, że wg niego niedopuszczalnym jest podnoszenie przez sąd dyscyplinarny zarzutu naruszenia przepisów prawa budowlanego, wówczas gdy okoliczność ta nie została stwierdzona przez właściwy organ administracji publicznej w prawem przewidzianym trybie.

Ponieważ modernizacja wnętrza kawiarni została przeprowadzona na podstawie zgłoszenia w trybie art. 30 ustawy Prawo budowlane i tryb ten nigdy nie był kwestionowany przez organy architektoniczno-budowlane ani organy nadzoru budowlanego brak jest, zdaniem skarżącego, podstaw do postawienia mu zarzutu naruszenia przepisów prawa budowlanego.

Nadto skarżący zarzucił organom, iż nie przeprowadziły dowodu z akt administracyjnych, dotyczących zmiany aranżacji i modernizacji wnętrza kawiarni

i pominięcie przy rozstrzyganiu stanowiska organów nadzoru budowlanego

tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażonego w piśmie z dnia

[...] marca 2002 r. i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego

w postanowieniu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r.

W odpowiedzi na skargę Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów wnosząc

o jej oddalenie podniósł, że w swoim postępowaniu nie dokonywał oceny organów administracji architektoniczno-budowlanej ani nie rozstrzygał kwestii praw autorskich. Dokonał natomiast oceny czynu skarżącego w kontekście jego powinności zawodowych i uznał, że skarżący nie dopełnił obowiązków projektanta wynikających z przepisów prawa, wobec czego niezasadnym jest zarzut naruszenia przepisów dotyczący właściwości Sadu Dyscyplinarnego.

Nadto organ podniósł, że pozostałe zarzuty skargi są niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów wydana dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji – tj. Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] czerwca 2005 r. uznającą B. W. za winnego nie dopełnienia obowiązków z art.

20 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego i nakładającą na obwinionego karę upomnienia.

Zdaniem Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 80 kpa. Ponadto uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.

Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów "do postępowania w sprawach indywidualnych uregulowanych w ustawie, z wyjątkiem spraw dyscyplinarnych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta w art. 77 § 1 tej ustawy, nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia prawdziwego stanu faktycznego na podstawie zebranego materiału dowodowego.

Okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają być ustalone przez organy w taki sposób aby odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Jak wskazuje art. 80 kpa tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena konkretnej sprawy

i prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy tak samo jak organ I instancji, związany jest przepisami art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a dodatkowo jeśli w jego ocenie istnieją braki w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ, to może skorzystać z przepisu art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego dającego możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy naruszyły omówione przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie uznały skarżącego architekta B. W. za winnego dokonania czynu z art. 95 pkt 4 w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Art. 95 pkt 4 stanowi, że do odpowiedzialności zawodowej w budownictwie mogą być pociągnięte osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, którym udowodniono nie spełnienie lub niedbałe spełnianie swoich obowiązków.

Z powołanego zaś przez organ art. 20 ust. 1 pkt 1 wynika, że obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z ustaleniami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub

w pozwoleniu o którym mowa w art. 23 i art. 23a ustawy z dnia 21 marca 1991 r.

o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, wymogom ustawy, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, z tym że sformułowanie "wymogami ustawy" należy rozumieć jako wymogi ustawy Prawo budowlane.

Wobec tego, dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej architekta należało ustalenie w ramach postępowania określonego w art. 97 i 98 Prawa budowlanego – jego błędów i zaniedbań.

W rozpoznawanej sprawie organy winny wykazać istnienie przesłanek z pkt 4-ego art. 95 Prawa budowlanego, tj. wykazać, że mimo istnienia ustawowego obowiązku określonego w przepisach normujących działanie w zakresie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie skarżący się z niego nie wywiązał, lub też że jego zachowanie w ramach samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie nosi cechę niedbalstwa.

Dla wykazania tych przesłanek koniecznym jest dokonanie w postępowaniu wyjaśniającym ustalenia czy istniał określony obowiązek (w przypadku niniejszej sprawy obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę) biorąc pod uwagę także ustalenia organów nadzoru budowanego, ich stanowisko wyrażone w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 marca 2002 r. i postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] oraz wykazać jednoznacznie, że skarżący wykonał swoje funkcje niedbale lub ich nie wypełnił.

Brak akt administracyjnych, zawierających m.in. protokół oględzin na które powołuje się organ nadzoru budowlanego uniemożliwia Sądowi wypowiedzenie się na temat twierdzeń organu co do zakresu wykonanych robót budowlanych i nie pozwala skontrolować czy dokonanie zarzucanego czynu było bezsporne, a tylko jednoznaczne, kategoryczne ustalenie nie spełnienia lub niedbałego spełnienia obowiązków mogą być podstawą ukarania.

Odnośnie zarzutu z p-ktu II-ego decyzji należy uznać że ponieważ czyny lub zaniechanie osób podlegających odpowiedzialności zawodowej w budownictwie oceniane są wyłącznie w aspekcie prawa budowlanego, rozstrzygnięcie w pkt-cie 2-gim decyzji zostało wydane z naruszeniem art. 95 Prawa budowlanego.

Art. 20 ust. 1 Prawa budowlanego, na który powołuje się organ, wydając rozstrzygnięcie nakłada na projektanta obowiązek opracowania projektu zgodnie

z wymogami ustawy Prawo budowlane, oraz przepisami i zasadami wiedzy technicznej.

Tak więc obowiązki projektanta w ramach samodzielnej funkcji technicznej

w budownictwie, które mogą być ocenione w toku postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej mieszczą się wyłącznie w obszarze reglamentowanym przepisami ustawy Prawo budowlane, zatem kwestie związane z odpowiedzialnością za naruszenie przepisów ustawy Prawo autorskie i prawa pokrewne, kształtują się stosownie do tych przepisów w postępowaniu innym niż postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej.

Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.