Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 13/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2017 r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. w Z. na autostradzie [...] został zatrzymany do kontroli drogowej P. W., kierujący pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W wyniku tej kontroli kontrolujący funkcjonariusze Izby Celnej w K. stwierdzili naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, szczegółowo wymienione w protokole z tej kontroli, który został podpisany przez kontrolowanego kierowcę.

Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. powiadomił C. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A". w S., o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, informując jednocześnie stronę o możliwości składania wniosków, wyjaśnień, uwag i zastrzeżeń, oraz zacytował przepisy art. 92b i art. 92 c ustawy o transporcie drogowym stwarzające możliwość wyłączenia odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy za stwierdzone wykroczenia. .

Następnie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w R., działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.jedn.. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) nałożył na "A’. - karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu wymienionych dokładnie naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. tj.:

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku - 5.3. załącznika nr 3 do ustawy:-

- o czas powyżej 15 minut do jednej godziny -lp. 5.3.1. - 200 zł

- za każdą następna rozpoczętą godzinę - lp. 5.3.2. - 400 zł;

- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie

rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego

sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji; - lp. 6.1.4. -

1000 zł;

- nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego

urządzenie rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w

zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - lp. 6.2.1. -

5000 zł.

Kontrolowany kierowca nie zgłosił zastrzeżeń i uwag do przeprowadzonej kontroli. Wyjaśnił, że przez przeoczenie nie wykonał wpisu manualnego aktywności na swojej karcie kierowcy i nie posiada zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu na okres, kiedy na jego karcie występuje brak aktywności kierowcy. Nie był również świadomy skrócenia dziennego czasu odpoczynku.

Organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegające na skróceniu dziennego czasu odpoczynku w dniu [...] oraz w dniu [...] r., a stąd naliczona kara w wysokości [...] .

Potwierdzony został także fakt naruszenia przepisów ustawy poprzez wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Ustalono, że na tabliczce pomiarowej warsztat który dokonywał sprawdzenie tachografu, potwierdził wykonanie badania przy zainstalowaniu w pojeździe ogumienia o rozmiarze [...] , podczas kiedy podczas kontroli stwierdzono w pojeździe ogumienie w rozmiarze [...] W związku z powyższym potwierdzono wykonywanie przewodu drogowego pojazdem bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego i kalibracji. Naruszono bowiem obowiązki wskazane w punkcie VI pkt 4 załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, gdyż nie przeprowadzono przeglądu okresowego urządzenia rejestrującego po zmianie obwodu tocznego opon - zatem zasadnie wymierzono karę - lp. 6.4.1. - [...] zł.

Postępowanie potwierdziło także kolejne naruszenie ustawy polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W trakcie kontroli karty kierowcy należącej do P W. stwierdzono, że nie zawiera ona wprowadzonych ręcznie bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy - w okresie od [...] r. od godziny [...] do dnia [...] r. do godziny [...] czasu UTC. W tym okresie stwierdzono wyjęcie karty z tachografu i nie wprowadzenie za ten okres żadnego ręcznego (manualnego) zapisu na karcie. Kierowca nie okazał też zaświadczenia mówiącego o nieprowadzeniu pojazdu w przedmiotowym okresie czasu. Według oświadczenia kierowcy - wykonywał on odpoczynek, na niniejszy okres firma nie wystawiła mu zaświadczenia o działalności, a on omyłkowo nie dokonał wpisu manualnego w pamięci tachografu.

Przywołując przepisy cytowanego powyżej rozporządzenia nr [...] organ uznał, że zostały one w tym przypadku naruszone, czego wyrazem jest nałożenie kary przewidzianej w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy - tj. kwoty [...] zł.

Uwzględniając powyższe organ potwierdził wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz z naruszeniem przepisów o czasie prowadzenie pojazdów, obowiązkowych przerwach i okresach odpoczynku. Według przepisów ustawy wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10.000 zł. Przepisy te w sposób precyzyjny i ścisły określają prawa i obowiązki przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy oraz konsekwencje niezastosowania się do nich, dlatego organ kontrolny pozbawiony jest możliwości dowolnego wyboru sankcji oraz jej wysokości w przypadku ich naruszenia.

Organ pierwszej instancji przytoczył treść przepisów art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym, stwierdzając dalej, że nie znalazł przesłanek do ich zastosowania w sprawie, gdyż strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających wystąpienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł C. W.. Stwierdził, iż w zakresie naruszenia polegającego na skróceniu czasu odpoczynku w dniach [...] r., kierowca P. W. po zakończonym okresie rozliczeniowym i przeanalizowaniu jego czasu pracy w miesiącu styczniu, został pouczony i poinformowany o popełnionym wykroczeniu. W zakresie braku wpisu manualnego wyjaśnił, że nawet najbardziej wnikliwa kontrola i nadzór ze strony pracodawcy nie byłyby w stanie wyłapać tego uchybienia, a zaistniało ono w wyniku niedokonania manualnego wpisu przed rozpoczęciem kolejnego dnia pracy, po zakończonym odpoczynku.

Dodał, że uchybienia te zostały ujęte we wniosku o ukaranie w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Z., który w dniu [...] r. uznał P. W. winnym "w tych 3 wykroczeniach wymierzając mu grzywnę w wysokości [...] zł ..." w sprawie o sygn. [...] .

Zgodził się natomiast skarżący z karą w wysokości [...] zł, przyznając, że przez fakt własnego przeoczenia nie dokonał kalibracji w związku ze zmianą kół tylnej osi pojazdu. Podkreślając, iż powinien być w takiej sytuacji jedynym adresatem kary pieniężnej, nie zgodził się z obciążeniem go karą w wysokości [...] zł, - z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy. Wyjaśnił, że okazana przez kierowcę karta kierowcy bez wprowadzonych ręcznie danych bezpośrednio poprzedzających moment kontroli (godzin pomiędzy [...] czasu UTC) była zgodna ze stanem faktycznym i złożonymi w trakcie kontroli wyjaśnieniami. W tym czasie prędkość samochodu wynosiła 0/km, samochód nie przemieścił się nawet o 1 cm, a kierowca nie wykonywał żadnej aktywności, bo po prostu odpoczywał w domu. Kierowca winien dokonać odpowiedni wpis, ale nie uczynił tego przez przeoczenie, za co został ukarany przez Sąd w postępowaniu wykroczeniowym. Zakwestionował więc karę wymierzoną z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 podnosząc, że w najgorszym przypadku winna to być kara [...] zł. wymieniona w lp. 6.3.9 tego załącznika. Mając na uwadze podaną argumentację wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odwołania nie uwzględnił, orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozpatrując ponownie merytorycznie sprawę w jej całokształcie przywołał stwierdzone naruszenia, a następnie rozważył i ustosunkował się do argumentacji odwołania, szeroko odnosząc się do każdego z wymienionych naruszeń. Cytując szeroko obowiązujące przepisy organ przyznał, że każdy kierowca korzystający z pojazdu wyposażonego w tachograf cyfrowy dysponuje jedną kartą i jest zobligowany do jej używania celem poświadczenia własnej aktywności. Dalej stwierdził, iż podczas kontroli funkcjonariusze stwierdzili: wykonywanie przewozu z naruszeniem przepisów, a mianowicie poprzez skrócenie dziennego czasu odpoczynku - tj. lp. 5.3.1. i lp. 5.3.2. - z karą łącznie [...] zł.; wykonywanie przewozu z ingerencją w działanie urządzenie rejestrującego - tj. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenie rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - za które z godnie z lp. 6.2.1. załącznika wymierzana jest jara w wysokości [...] zł oraz wykonywanie przewodu pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego i kalibracji - tj. lp. 6.1.4. - z karą [...] zł. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował i opisał stwierdzone naruszenia. Potwierdził naruszenie art. 8 ust. 1 - 4 oraz ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., co ustalono w oparciu o raport wykroczeń sporządzony w za pomocną specjalnego programu ([...] ).

W kwestii nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenie rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - organ podkreślił, iż kontrola wykazała, że karta kierowcy nie zawierała wprowadzonych ręcznie bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących aktywności kierowcy w dniu [...] r. okresie od godziny [...] do godziny [...] czasu UTC. Funkcjonariusze stwierdzili wyjęcie karty z tachografu i nie wprowadzenie za ten okres żadnego manualnego zapisu na karcie, a kierowca nie okazał zaświadczenia mówiącego o nieprowadzeniu pojazdu we wskazanym czasie. W ocenie organu takie działanie kierowcy - wyjęcie karty z tachografu bez odpowiedniej informacji - ukrywa rzeczywisty jego czas pracy. Fakt wyjęcia karty z tachografu, co jest bezsporne- powodowało brak rejestracji aktywności kierowcy, bez względu, czy pojazd ten się poruszał czy też stał w miejscu, co niewątpliwie naruszało obowiązujące przepisy - naruszono art. 32 ust. 1 - 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym. Organ podkreślił, że przy bieżącej kontroli kierowców i stałym nadzorze na ich pracą bezpośrednio lub przez odpowiedzialne osoby, nie doszłoby do tego typu naruszeń. Nadto podkreślił, że analiza na bieżąco danych zawartych w karcie kierowcy z danymi sczytanymi z tachografu spowodowałaby wykrycie tego naruszenia. Wyjęcie karty z tachografu pozostawia bowiem ślad i z łatwością można zobrazować moment jej wyjęcia z tachografu i dokonać analizy i badania, jakie faktyczne czynności kierowca w tym czasie wykonywał.

W zakresie wątpliwości braku zastosowania w tym przypadku kary przewidzianej w lp. 6.3.9 załącznika nr 3 organ wyjaśnił, iż przedmiotowa kontrola przeprowadzona została w dniu [...] r. podczas wykonywania przewozu drogowego. Kara przewidziana w lp. 6.3.9 odnosi się do naruszenia zasad i warunków używania urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego, poprzez udostępnianie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy. W niniejszej sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że kontrola przeprowadzona na drodze publicznej - autostradzie [...] - jest kontrolą drogową a nie kontrolą w przedsiębiorstwie, a to oznacza prawidłową kwalifikację stwierdzonego naruszenia. Organ dodał, że w załącznik nr 3 w pozycji 6.2. określa kary za wykonywanie przewozu z ingerencją w działania urządzenia rejestrującego, w pkt 6.2.1. doprecyzowując, że skutkiem takiego działania jest - nierejestrowanie na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, przebytej drogi i aktywności kierowcy. Stosując wykładnię systemową przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że karę pieniężną w wysokości [...] zł wymierza się wówczas gdy kierowca ingeruje samowolnie w działania urządzenia rejestrującego doprowadzając do nierejestrowania przez to urządzenie na wykresówce lub karcie kierowy wymaganych danych - wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Odnośnie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji - za które zgodnie z lp. 6.1.4 załącznika nr 3 przewidziano karę w wysokości [...] zł, organ pierwszej instancji zasadnie uznał zaistnienie tego naruszenia. Sam odwołujący zresztą przyznał, że naruszenie to jest wynikiem jego przeoczenia w związku z wymianą kół na tylnej osi pojazdu. Poza sporem zatem pozostaje, że przedsiębiorca winien był z chwilą wymiany opon dokonać przeglądu okresowego - kalibracji tachografu, czego nie dokonał.

Dyrektor Izby Celnej w K. podkreślił, iż organ pierwszej instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie i zgromadził kompletny materiał dowodowy, który nie budzi wątpliwości. Podkreślił, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek właściwej organizacji pracy kierowców, jak również obowiązek przeprowadzania regularnych kontroli przestrzegania przepisów prawa.

Wyjaśnił dalej, że ustawodawca w art. 92b i art. 92c wprowadził dwa rodzaje wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy w przypadku naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. W art. 92b ustawy nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację pracy. W myśl art. 92c ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte umarza w przypadku stwierdzenia okoliczności wskazujących, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W ocenie organu podnoszone przez stronę w odwołaniu argumenty nie są wystarczające dla uznania, iż zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 10 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. W zależności od prowadzonej działalności gospodarczej ustawodawca obciążył przedsiębiorcę różnymi obowiązkami. Jeżeli przedsiębiorca korzystałby z narzędzi do bieżącej kontroli kierowców i wykonywałby nadzór na ich pracą bezpośrednio, czy przez osoby odpowiedzialne za transport, w realiach niniejszej sprawy nie doszłoby do popełnienia tego rodzaju naruszeń przepisów. Fakt ten obciąża przedsiębiorcę przewozowego. Zdaniem organu trudno uznać, że przedsiębiorca zapewnia właściwą organizację pracy w przedsiębiorstwie, skoro przeprowadzona kontrola wykazała naruszenia norm czasu pracy. Sam skarżący przyznał, że pouczył i upomniał kierowcę dopiero po zakończonym okresie rozliczeniowym, co świadczy że kontrola ta nie była dokonywana na bieżąco. Przy zachowaniu należytej staranności strona miała możliwość dopilnowania i dyscyplinowania kierowcy. Przedstawiona przez odwołującego argumentacja nie może być podstawą zastosowania w sprawie art. 92b, a także i art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Okoliczności sprawy nie wskazują by przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia powstały wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Okoliczności takie powinien udowodnić przedsiębiorca, na nim spoczywa bowiem ciężar wykazania zaistnienia takich zdarzeń.

Ujawnione zachowanie kierowcy uzasadnia pociągnięcie do odpowiedzialności przedsiębiorcę, gdyż to on jest zobowiązany do sprawowania nadzoru na działaniem zatrudnianych kierowców, który nie może ograniczać się jedynie do przypadków kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Przepisy statuujące odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy mają charakter prewencyjny bowiem wprowadzają obowiązek stosowania takich systemów organizacyjnych przez przedsiębiorców, aby zminimalizować lub przeciwdziałać naruszaniu norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i odpoczynków określonych w ustawie i cytowanych rozporządzeniu. Na zakres obowiązków przewoźnika w tym zakresie zwrócił także uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt 75/06, stwierdzając, że regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób.

Klauzule wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy nie mogą być intepretowane rozszerzająco, w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązków określonych w art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 5671/2006. Wypaczałoby to bowiem sens wskazanego obowiązku i w istocie oznaczałoby zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności w każdej sytuacji.

Organ dodał, że przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy zatrudnienia, która umożliwia mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonywanie obowiązków ciążących na pracownikach. W tym miejscu Dyrektor Izby Celnej odwołał się do ogólnej zasady wynikającej z art. 429 Kodeksu cywilnego, podkreślając, że przewoźnik ponosi konsekwencje za działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu zadań przewozowych. Organ dodał, że w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, gdzie trudno o osobisty nadzór pracodawcy. Faktu tego nie można jednak kwalifikować jako "braku wpływu" czy "okoliczności, których nie można przewidzieć". Przedsiębiorca odpowiada za swoich pracowników i powinien im tak organizować pracę, aby nie dochodziło do naruszeń w zakresie czasu pracy.

Wobec stwierdzonej nieprawidłowości oraz działając zgodnie z art. 92a ust. 1 o art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym - przedmiotowa decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w R. zgodna jest z prawem, a stąd brak jest podstaw do jej uchylenia.

Zaskarżając do sądu administracyjnego decyzję Dyrektora Izby Celnej w K., utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, "A" z siedzibą w S., działając przez pełnomocnika, zarzucił tej decyzji;

- błąd w ustaleniach stanu faktycznego mający istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji:

- polegający na przyjęciu, iż przedsiębiorca za ujawnione uchybienie polegające na niedokonaniu na karcie kierowcy manualnego wpisu może zostać ukarany za "nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenie rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi" podczas gdy zostało niezbicie wykazane, że wyjęcie karty kierowcy stanowiło prostą konsekwencję udania się kierowcy na wymagany przepisami odpoczynek, a kierowca i pojazd i nie świadczyli w tym czasie jakiejkolwiek pracy. Kierowca do protokołu oświadczył, że brak wpisu stanowi wyłącznie jego zaniedbanie, o którym przedsiębiorca nie mógł nawet wiedzieć;

- a także polegający na przyjęciu, iż przedsiębiorca w toku postępowania przed organami nie wykazał ekskulpacyjnych przesłanek skutkujących uwolnieniem go od odpowiedzialności za stwierdzone uchybienie, polegające na zaniechaniu wpisu manualnego przez kierowcą;

- naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 8 i art. 11 w związku z art. 107 § 3 - polegające na niewyjaśnieniu z czego wynika odpowiedzialność przedsiębiorcy za tego rodzaju uchybienie kierowcy, w szczególności z jakiego powodu niedokonanie manualnego wpisu w karcie kierowcy uzasadnia ukaranie skarżącego z tytułu nierejestrowania parametrów ruchu samochodu oraz braku przekonującej argumentacji dlaczego w ocenie organu, w sytuacji kiedy przedsiębiorca nie miał żadnego wpływu na zaniedbania kierowcy a proces organizacji pracy w jego przedsiębiorstwie jest ukształtowany w sposób umożliwiający przestrzeganie wszelkich norm prawnych, o jakich mowa w art. 92b ust. 1 i ust. 2 ustawy nie uznano, że uwolnił się on od tej odpowiedzialności.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu podkreślił, iż w przekonaniu skarżącego nałożenie na niego kary z tytułu nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenie rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi pozbawione jest podstaw prawnych. Organ ustalił, że to kierowca nie dokonał manualnego wpisu na karcie kierowcy, za co zresztą został ukarany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Z. [...] .

Skarżący podkreślił, że organ automatycznie i niejako "taśmowo" rozpatruje tego typu sprawy i nie bierze pod uwagę zgłaszanych cech indywidualizujących, a nadto organ drugiej instancji nie bierze pod uwagę możliwości uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując i powtarzając dotychczasowe stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca o nałożeniu na skarżącego jako przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych w trakcie postępowania naruszeń przepisów dotyczących czasu pracy kierowców – czasu prowadzenia pojazdów, odpoczynku, przerw w pracy kierowcy nie naruszają prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.

Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.) podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50,00 złotych do 10.000,00 złotych za każde naruszenie. W załączniku nr 3 do wymienionej ustawy wymieniono, w sposób enumeratywny, rodzaje naruszeń oraz wysokość kar pieniężnych nakładanych na przedsiębiorcę w sytuacji stwierdzenia ich dokonania. Z kolei art. 93 ust. 1 ustawy stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Natomiast przepisy art. 92b i art. 92c ustawy dają podstawę do nienakładania kary pieniężnej względnie do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary w ściśle określonych przypadkach.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt naruszenia przez kierowcę przedsiębiorcy – P. W. (syna skarżącego), w trakcie wykonywania zadań przewozowych zleconych przez przedsiębiorcę "A" w S., przepisów dotyczących czasu pracy kierowców – czasu prowadzenia pojazdów, odpoczynku, przerw w pracy kierowcy oraz innych przepisów ustawy o transporcie drogowym. Potwierdziła ten fakt przeprowadzona w dniu [...] r. kontrola drogowa. W konsekwencji skarżący został obciążony karą pieniężną nałożoną przez Naczelnika Urzędu Celnego w R.. Skarżący uznając własne przeoczenie w zakresie naruszenia opisanego lp. 6.1.4. załącznika nr 3 do ustawy - tj. wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym z urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji, kwestionuje nałożenie na niego kary z tytułu stwierdzenia pozostałych naruszeń, podnosząc, iż nie mogą one obciążać jego, gdyż z tego powodu został już uznany za winnego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Z. jego kierowca. Kwestionuje też prawidłowość odmowy zastosowania w sprawie wymienionych powyżej przepisów art. 92b i art. 92c ustawy. Spór dotyczy więc również zasadności odmowy zastosowania w sprawie wymienionych przepisów.

Ograniczając się zatem do naruszeń opisanych w lp. - 5.3. załącznika nr 3 do ustawy, tj. skrócenia dziennego czasu odpoczynku - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następna rozpoczętą godzinę - gdzie kara wyniosła w sumie [...] zł oraz w lp. 6.2.1. tego załącznika - tj. nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenie rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi -- gdzie kara wynosi [...] zł., a w zasadzie jak wynika ze skargi ograniczając się jedynie do tego ostatniego naruszenia należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcia organów są prawidłowe i nie budzą żadnych wątpliwości. Zresztą także sam skarżący, jak i jego kierowca nie mają wątpliwości, iż naruszenia nastąpiły. Kwestią podnoszoną w skardze jest zasadność obciążenia tymi karami, a w zasadzie karą za nierejestrowanie aktywności kierowcy- przedsiębiorcę, i to w sytuacji poniesienia już kary przez kierowcę.

Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga nie mogła zostać uwzględniona. Trafnie bowiem zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. wymierzającą przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości [...] zł. Jak najbardziej zasadna jest kara kwestionowana w skardze, tj. w związku ze stwierdzonym naruszeniem polegającym na: "nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi".

W sposób nie budzący wątpliwości orzekające w sprawie organy wykazały, iż zatrzymany w dniu [...] r. o godzinie [...] do kontroli drogowej P. W., kierujący samochodem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową o numerze rejestracyjnym [...] realizując przewóz drogowy, okazał wykresówkę lub kartę kierowcy, która nie zawierała wprowadzonych ręcznie bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy za okres od godziny [...] do godziny [...] czasu UTC w dniu kontroli czyli w dniu [...] r.. W tak ustalonym stanie faktycznym nie może być kwestionowana prawidłowość działania orzekających w sprawie organów, które zasadnie uznały, iż konsekwencją powyższego ustalenia jest zastosowanie w sprawie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – tj. nałożenia na przedsiębiorcę kary w wysokości [...] zł z tytułu nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Zasadnie przy tym organ odwoławczy wskazał, że odwoływanie się przez skarżącego do kary wskazanej w lp. 6.3.9 załącznika nr 3 nie może być uznane za prawidłowe, gdyż kara w nim przewidziana odnosi się do naruszenia zasad i warunków używania urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego, poprzez udostępnianie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy. Natomiast w niniejszej sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że kontrola przeprowadzona została na drodze publicznej - autostradzie [...] – czyli jest to stwierdzenie naruszenie podczas kontroli drogowej, nie podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Prawidłowo zatem zakwalifikowano stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przewozu z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego, z tytułu czego doprecyzowano w pkt 6.2.1. przedmiotową karę.

W ocenie składu orzekającego nie można podzielić zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu i w skardze. Orzekające w sprawie organy przeprowadziły w sposób dokładny i wyczerpujący postępowanie i zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tym samym należycie wywiązały się z obowiązków nałożonych m.in. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając jednocześnie na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nie może podlegać wątpliwości fakt, że kierowca nie dopełnił obowiązku rejestrowania własnej aktywności, przebytej drogi czy prędkości pojazdu, nie uzupełniając także w sposób manualny wykresówki czy karty kierowcy. Naruszył tym samym obowiązujące w tym zakresie przepisy. Organ pierwszej instancji przesłuchał kierowcę w charakterze świadka, w czasie którego kierowca wyjaśnił, że zatrudniony na umowie o pracę w firmie "A" – C. W. wykonuje przewóz wody mineralnej w butelkach z miejscowości Jeleśnia do miejscowości G.. Przyznał też, że "przez przeoczenie" nie wykonał wpisu manualnego aktywności na swojej karcie kierowcy i nie posiada w momencie kontroli jakiegokolwiek zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w okresie braku wpisów na swojej karcie aktywności kierowcy.

Zgodnie z art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych (..) "zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywania w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach".

Działanie (brak działania) kierowcy wyczerpuje znamiona naruszenia opisanego w załączniku nr 1 w lp. 13.12 tj.- "nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi". Z tego tytułu odrębnie ukarany został kierowca, który wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Z. sygn. akt [...] , uznany został winnym popełnienia opisanego powyżej wykroczenia.

Trzeba jednak w tym miejscu dodać, że załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przewiduje kary za naruszenia przepisów transportu drogowego skierowane do przedsiębiorcy dokonującego przewozów drogowych. Także tutaj w lp. 6.2.1. opisane zostało naruszenie będące podstawą nałożenia na skarżącego kwestionowanej kary. Nie może więc podlegać sporowi fakt, że kara ta nakładana jest na przedsiębiorcę. Niezależnie bowiem od kierowcy, za stwierdzone naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym i innych ustaw (np. o czasie pracy kierowców) odpowiedzialność ponosi również przedsiębiorca. Odpowiedzialność ta ponoszona jest zawsze na zasadzie ryzyka, w tym odpowiedzialność za osoby, które w imieniu przedsiębiorcy wykonują przewóz. Zatem pracodawca odpowiada również za naruszenia wynikające z działalności kierowcy.

Zasadnie przy tym organy uznały, że w sprawie nie można mówić o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w art. 92b i art. 92c ustawy.

W przypadku pierwszego z przepisów nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy (...) z uwzględnieniem przepisów unijnych oraz prawidłowe zasady wynagradzania (..) czyli dotyczy on wyłącznie naruszeń związanych z czasem pracy kierowców. W niniejszej sprawie mógłby być on zastosowany w stosunku jedynie naruszeń opisanych lp. 5.3., których strona skarżąca ostatecznie w skardze nie kwestionuje. W stosunku do pozostałych naruszeń przepis ten nie mógłby mieć zastosowania, gdyż nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi czy wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym z urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji są naruszeniami związanymi ze stosowaniem urządzenia rejestrującego. Stąd też w stosunku do nich można rozważać zastosowanie drugiego z przepisów - art. 92c ustawy, w myśl którego nie wszczyna się postępowania (...), a wszczęte umarza, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (...).

Stwierdzić jednak trzeba, że klauzule wyłączające odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy nie mogą być interpretowane w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązków określonych w art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Prowadziłoby to bowiem do wypaczenia określonych obowiązków i w rezultacie prowadziłoby do zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności w każdej sytuacji, a to z kolei powodowałoby zwiększenie niebezpieczeństwa na drogach, podczas gdy celem przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów wykonawczych (tak krajowych jak i unijnych) jest zagwarantowanie bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym dla wszystkich jego użytkowników.

Fakt, że kierowca, realizując zlecony przez przedsiębiorcę przewóz, prowadzi pojazd sam, pozostaje w tym przypadku bez znaczenia. W stosunkach tego rodzaju jest to sytuacja typowa. Okoliczność ta jednak nie może być kwalifikowana w kategoriach "braku wpływu" przedsiębiorcy na kierowcę czy też okoliczności "których nie mógł on przewidzieć". Obowiązkiem przedsiębiorcy jest bowiem organizowanie pracy przedsiębiorstwa i konkretnych przewozów poszczególnym kierowcom w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń obowiązujących przepisów.

Wynikający z art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przepisów ustawy i czasu pracy kierowców nie jest ograniczony tylko do tych przypadków, kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Takie rozumienie wspomnianego obowiązku w istocie powodowałoby, że podmiot wykonujący przewozy mógłby powołać się na okoliczność "brak wpływu" czy "okoliczności, których nie mógł przewidzieć" w każdej sytuacji naruszenia przepisów przez kierowcę. Jednak taka interpretacja prowadziłaby w rezultacie do niepożądanego rozumienia przepisów, co w konsekwencji czyniłoby regulację dotyczącą odpowiedzialności przedsiębiorcy martwą. Podkreślić trzeba, że przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jej rzecz wykonują przewozy oraz ma możliwość doboru formy zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i kontrolę nad należytym wykonywaniem ciążących na pracownikach obowiązków.

Wyłącznie odpowiedzialności w takiej sytuacji, którą należy uznać za typową (kierowca sam prowadzi pojazd), godziłoby w specyfikę danego obowiązku przedsiębiorcy –tj. czuwania nad przestrzeganiem przepisów regulujących wykonywanie przewozów drogowych, z którego to obowiązku przedsiębiorca winien się wywiązywać.

Przewidziana w przepisie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy i nałożona w niniejszej sprawie kara ma charakter prewencyjny i nie jest celem samym w sobie. Ma przede wszystkim wymusić na przedsiębiorstwie transportowym skuteczniejszą organizację, nadzór i kontrolę pracy kierowców. Ingerencja w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego w celu fałszowania czasu pracy kierowcy jest naruszeniem reguł wykonywania transportu drogowego. Powodowanie zafałszowania informacji o rzeczywistym czasie pracy kierowcy, stwarza ogromne zagrożenie dla wszystkich uczestników ruchu drogowego, gdyż stan psychofizyczny kierowcy, uzależniony m.in. od tego czy jest on wypoczęty czy też nie, wpływa na sprawność i szybkość jego reakcji w pracy. W zdecydowanej większości przypadków są to czynniki decydujące o bezpieczeństwie w ruchu drogowym.

Dlatego też nawet działanie kierowcy powodowane przeoczeniem, zapomnieniem czy zlekceważeniem dokonania określonych czynności - w tym przypadku dokonania wpisu manualnego aktywności na karcie kierowcy- nie zwalnia przedsiębiorcy od obowiązku nadzoru nad wykonywaniem przez kierowcę konkretnego zadania przewozowego i nie może być kwalifikowane w kategoriach "braku wpływu" czy "okoliczności, których nie można przewidzieć". Przedsiębiorca ponosi w tym przypadku karę za samo zaistnienie naruszenia. Nie wystarczy także w takich sytuacjach powołanie się przez przedsiębiorcę na dopełnienie obowiązku poprzez samo przeszkolenie kierowców (wewnętrzne czy też zewnętrzne) w zakresie przestrzenia norm czasu pracy i odpoczynku, czy sposobu użytkowania urządzenia rejestrującego. Nie jest także wystarczające pouczenie kierowcy o naruszeniu już po fakcie ujawnienia tego naruszenia przez organ.

Uwzględniając powyższą argumentację należy stwierdzić, że organy postąpiły w tej mierze prawidłowo i trafnie uznały, że przedsiębiorca nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć, a także zapobiec naruszeniu poprzez należytą kontrolę i nadzór nad zatrudnionymi kierowcami. Przedsiębiorca nie wskazał wystąpienia żadnych innych okoliczności na które nie miał wpływu, lub których nie mógł przewidzieć.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.