Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 515/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 197 ust. 4, art. 189 ust. 2, art. 197 ust. 5, art. 207
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 197
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału Mechanicznego Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] w [...] - działając na podstawie art. 197 ust. 4, ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz § 18 ust. 3 pkt. 3c i § 36, ust. 4 Regulaminu Studiów Doktoranckich w WAT, stanowiącego załącznik do Uchwały Nr 47/III/2009 Senatu WAT z dnia 23 kwietnia 2009 r. - wydał w dniu [...] stycznia 2014 r. decyzję nr [...] mocą której skreślił J.K. z listy doktorantów z dniem [...] stycznia 2014 r.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Odwołujący stwierdził, że decyzja nie precyzuje w stosunku do kogo została podjęta czynność skreślenia z listy słuchaczy, czym uchybia wymogom art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. J.K. podniósł także, że wątpliwe jest uprawnienie osoby wydającej decyzję do posługiwania się pieczęcią Wojskowej Akademii Technicznej obok pieczęci imiennej. Stwierdził również, że zwolnienie ze studiów doktoranckich istotnie naruszy przysługujące mu prawo do zdobywania wiedzy, a podjęta decyzja jest tendencyjna i niewspółmierna do naruszenia postanowień regulaminu.

Rektor Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 139 w związku z art. 104, 107 § 1 i 3, 268a kpa oraz art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i fragmentu sentencji odnoszącej się do daty skreślenia doktoranta ze Studiów Doktoranckich Wydziału [...] WAT, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy i orzekł na podstawie art. 197 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, o skreśleniu J.K. z listy doktorantów Studiów Doktoranckich Wydziału Mechanicznego Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] z dniem doręczenia decyzji.

Organ podniósł, iż w związku z niezaliczeniem IV semestru doktorant, uzyskał zgodę na warunkowy wpis na następny semestr zgodnie z zasadami określonymi przez "Regulamin Studiów Doktoranckich w WAT im. [...] ".

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że obowiązkiem doktoranta jest między innymi uzyskiwanie zaliczeń. W ocenie organu zostały wypełnione przesłanki określone w art. 197 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów na podstawie m.in. 197 ust. 4 cytowanej ustawy.

W postępowaniu administracyjnym ustalono, że doktorant wykorzystując wszystkie przewidziane terminy nie zaliczył: ćwiczeń, i wykładu przedmiotu "Teoria i organizacja eksploatacji maszyn". Powyższa okoliczność jest przyznana i niekwestionowana przez stronę.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu organ stwierdził, że nie są one zasadne. Zarzut braku oznaczenia strony jest nieuprawniony i nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości. Nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe zarzuty odwołania.

J.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzje Rektora WAT domagając się jej uchylenia. Wniósł także o skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie usunięcia uchybień postanowień Regulaminu Studiów Doktoranckich stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Nr 47/111/2009.

W ocenie skarżącego § 36 ust. 4 - Regulaminu Studiów Doktoranckich, jest sprzeczny z § 41 ust. 2 pkt 4 oraz z art. 197 ustawy o szkolnictwie wyższym. Wspomniana regulacja wyłącza bowiem fakultatywności decyzji kierownika studiów w stosunku do doktoranta, który w wyznaczonym terminie nie uzyskał zaliczenia.

Skarżący stwierdził, że obowiązujące zapisy Regulaminu nie uwzględniają okoliczności korzystnych dla doktoranta oraz mogą prowadzić do nadużyć ze strony Kierownika Studiów Doktoranckich.

Podkreślił, że Rektor WAT nie dostrzega zbyt surowych konsekwencji niezaliczenia jednego przedmiotu z semestru V, a zaliczenie w terminie VI semestru. Organ nie widzi też przyczynienia się innych osób do powstania niekorzystnych skarżącemu rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) zgodnie z którym doktoranci, którzy nie wywiązują się ze swoich obowiązków, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Natomiast obowiązkiem doktoranta jest postępowanie zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem: realizowanie programu studiów, prowadzenie badań naukowych, składanie sprawozdań z ich przebiegu. Doktorant jest obowiązany w szczególności do: uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych; składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni (art. 189 ust. 2). W świetle zaś art. 197 ust. 5 i art. 207 ustawy, rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia doktoranta z listy studentów następuje w formie decyzji, do której stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl przepisu art. 196 ust. 6 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. A doktorant zobowiązany jest do postępowania zgodnie z regulaminem.

Posłużenie się przez ustawodawcę w przepisie art. 197 ust. 4 ustawy sformułowaniem "kierownik studiów może skreślić doktoranta z listy studentów" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznanie oznacza zaś przyznanie organowi przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. W niniejszej sprawie taki charakter decyzji wynika z zasady autonomii wyższej uczelni.

Prawa i obowiązki doktoranta określa zarówno ustawa, jak i regulamin uczelni. Regulamin studiów ma charakter wewnątrzzakładowy i jako taki nie może być uznany za powszechnie obowiązujący. Jednak z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Doktoranta, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego, wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w danym zakładzie. (por. wyrok z dnia 20.03.2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1294/13 LEX nr 1523014).

Regulamin studiów doktoranckich w Wojskowej Akademii Technicznej im. [...] będący załącznikiem do Uchwały Nr 47/III/2009 Senatu WAT z dnia 23 kwietnia 2009 r. w § 24 ust. 1 stanowi, że zaliczeniowym okresem studiów jest semestr. Warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie przez doktoranta pozytywnych ocen z egzaminów i zaliczeń z przedmiotów realizowanych w danym semestrze - zgodnie z planem studiów (§ 24 ust. 2 pkt 1).

W stosunku do doktoranta, który nie uzyskał zaliczenia semestru studiów, kierownik studiów może udzielić zgody na warunkowy wpis na kolejny semestr studiów (§ 36 ust. 2 Regulaminu).

Natomiast z treści § 36 ust. 4 Regulaminu WAT wynika, że kierownik studiów, udzielając doktorantowi zgody na wpis warunkowy, ustala dla niego termin zaliczenia semestru studiów. W przypadku doktoranta, który nie uzyska w tym terminie zaliczenia semestru kierownik studiów podejmuje decyzję o skreśleniu z listy doktorantów.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału [...] WAT decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. wyraził zgodę na warunkową rejestrację J.K. na V semestr studiów doktoranckich oraz ustalił termin zaliczenia semestru IV do dnia 19 grudnia 2013 r.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów: karty przebiegu studiów doktoranckich z dnia 28 lutego 2014 r., protokołu zaliczenia przedmiotu ćwiczeń z dnia 5 marca 2014 r., protokołu zaliczenia przedmiotu wykładu z dnia 5 marca 2014 r. czy też sprawozdania z realizacji zadań na studiach doktoranckich wynika, że skarżący wykorzystując wszystkie wyznaczane wcześniej terminy do dnia 19 grudnia 2013 r. nie otrzymał pozytywnej oceny z przedmiotu - "[...]", czyli nie zaliczył IV semestru studiów.

Fakt braku zaliczenia wskazanego przedmiotu nie jest kwestią sporną bowiem oprócz dowodzących tego przedstawionych w aktach administracyjnych dokumentów, potwierdza go również sam skarżący. Zauważyć również należy, że w opinii opiekuna naukowego o pracy naukowej doktoranta zamieszczono informację o tym, że postęp w realizacji pracy naukowej mógł być większy, a skarżący nie opublikował żadnego artykułu, ani nie uczestniczył w konferencji naukowej. Również Kierownik Studiów Doktoranckich wyraził pogląd, że skarżący ma nikłe postępy w realizacji projektu badawczego.

Sam brak zaliczenia IV semestru studiów doktoranckich do dnia 19 grudnia 2013 r. jest naruszeniem § 36 ust. 4 Regulaminu WAT. W momencie stwierdzenia powyższego faktu organy Akademii miały podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu z listy doktorantów. Należy zauważyć, że z przepisu art. 189 ust. 2 pkt 2 ustawy -Prawo o szkolnictwie wyższym, znajdującego odpowiednie zastosowanie do doktorantów na mocy art. 197 ust. 1 zd. 2 ustawy, wynika, iż do obowiązków doktorantów należy między innymi składanie egzaminów.

Również z treści postanowień regulaminu studiów wynika, że obowiązkiem doktoranta jest terminowe składanie egzaminów i uzyskiwanie zaliczeń. Skoro skarżący nie wypełnił swojego obowiązku i wprost naruszył postanowienia § 36 ust. 4 obowiązującego Regulaminu, to organ w oparciu o art. 197 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, miał możliwość wydania przedmiotowej decyzji.

Każdy doktorant ma obowiązek przestrzegania przepisów obowiązujących na uczelni, zaliczania wszystkich przedmiotów i zdawania egzaminów zgodnie z planem studiów i rozkładem zajęć. To na stronie ciąży inicjatywa w podejmowaniu działań mających na celu realizowanie programu studiów zgodnie z ich harmonogramem.

Niezaliczenie IV semestru studiów jest równoznaczne ze złamaniem postanowień Regulaminu. Natomiast w takim przypadku przywołany wyżej art. 197 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje możliwość skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich.

Celem odbywania studiów doktoranckich jest zdobywanie wiedzy, zorganizowane zgodnie regulaminem studiów. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał wymaganej od niego aktywności w zakresie zdobywania wiedzy, zatem organy Akademii miały podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu z listy doktorantów.

W rozpoznawanej sprawie Rektor WAT biorąc za podstawę wydanej decyzji art. 197 ust. 4 miał możliwości wyboru reakcji na zaistniałą okoliczność braku uzyskania zaliczenia IV semestru studiów, bowiem wskazana norma pozwala organowi na oparcie decyzji na uznaniu administracyjnym.

Uznanie administracyjne istnieje wówczas, gdy organ, dla urzeczywistnienia stanu prawnego, może wybierać między różnymi rozwiązaniami, a więc w sytuacji, gdy norma prawna nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku prawnego, lecz pozostawia w sposób wyraźny dokonanie takiego wyboru organowi administracyjnemu.

Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji Rektor WAT, brał pod uwagę fakt braku zaliczenia IV semestru studiów oraz korzystając z zasady autonomii uczelni wyższych kierował się również zasadami wyznaczonymi postanowieniami Regulaminu Studiów Doktoranckich WAT.

Pamiętać należy, że zawarte w treści § 36 ust. 4 Regulaminu sformułowanie, iż "Kierownik studiów, udzielając doktorantowi zgody na wpis warunkowy, ustala dla niego termin zaliczenia semestru studiów. W stosunku do doktoranta, który nie uzyska w tym terminie zaliczenia semestru kierownik studiów podejmuje decyzję o skreśleniu z listy doktorantów" – dokładnie określa zakres rozstrzygnięcia.

Regulacja zawarta w treści art. 197 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, w połączeniu z zagwarantowaną w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasadą autonomii uczelni wyższych objawiającą się między innymi postanowieniami Regulaminu Studiów Doktoranckich WAT (§ 36 ust. 4), pozwala uznać, prawidłowość decyzji o skreśleniu J.K. z listy doktorantów.

Jest to bowiem reakcja na zachowanie skarżącego niezgodne z celami i wartościami Wojskowej Akademii Technicznej w [...].

W swojej skardze J.K. postawił też zarzut istniejącej w jego ocenie sprzeczności regulacji zawartych w § 36 ust. 4 Regulaminu Studiów Doktoranckich WAT z unormowaniami zawartymi w art. 197 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Pamiętać jednak należy, że wskazana kwestia nie może być przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem sprawy jest bowiem decyzja Rektora WAT dotycząca skreślenia z listy studentów studiów doktoranckich, a nie legalność poszczególnych postanowień Regulaminu Studiów Doktoranckich WAT.

W świetle przeprowadzonych rozważań, zdaniem składu orzekającego, w sprawie niniejszej, organy administracji prawidłowo zastosowały normy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz dokonały ich właściwej wykładni. Wypełniony został także obowiązek nałożony art. 7 i 77 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Rektor WAT dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji uznaniowej wynika, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.