Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 674/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Po 987/13 w sprawie ze skargi P. G. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 maja 2013 r., nr [...], [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt III SA/Po 987/13) oddalił skargę P. G. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 maja 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn.

Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy wskazał, że decyzjami z dnia 18 grudnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. ustalił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 99.460 zł z tytułu darowizny dokonanej przez D. G. (matkę strony) i w kwocie 99.460 zł z tytułu darowizny dokonanej przez B. G. (ojca strony). W motywach tych decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że darowizna 360.000 dolarów nie została zgłoszona do opodatkowania. Od powyższych decyzji podatnik nie składał odwołania.

W pismach datowanych 22 listopada 2012 r. skarżący zawarł wnioski o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji. Jako podstawę wniosków wskazał art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) stwierdzając, że rażąco naruszono art. 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2004 r., nr 142, poz 1514 ze zm.), dalej: u.p.s.d. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. nr 222, poz. 1629) poprzez pominięcie w rozstrzygnięciach darczyńców D. G. i B. G. jako podatników, na których ciążył solidarny obowiązek podatkowy oraz poprzez brak stwierdzenia w decyzjach o solidarnym charakterze tej odpowiedzialności. Decyzjami z 14 lutego 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odmówił stwierdzenia nieważności powyższych decyzji. Swoje stanowisko utrzymał decyzjami z dnia 2 maja 2013 r. Podkreślił też, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, którego istotą nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności. Organ przeanalizował pojecie "rażącego naruszenie prawa" w orzecznictwie sądowym i uznał, że nie ma miejsca rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy w orzecznictwie lub w doktrynie wskazuje się na możliwość rozbieżnej interpretacji konkretnej normy. Podkreślił także, że kwestię nieważności decyzji należy analizować przez pryzmat jej treści. Wskazał na przepis art. 5 u.p.s.d. i wywiódł, że obie strony umowy darowizny winny być objęte postępowaniem w przedmiocie wymiaru podatku i do obu stron winna być skierowana decyzja o solidarnej odpowiedzialności, której doręczenie spowoduje powstanie zobowiązania podatkowego, wynikającego z tego obowiązku. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił jednak, że orzecznictwo sądowe zajmowało różne stanowiska co do adresata obowiązku podatkowego w przypadku powołania się na darowiznę niezgłoszoną do opodatkowania. Podsumowując stwierdził, że postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności natomiast w ramach tego postępowania organ administracji nie może rozpatrywać sprawy, w której wydano decyzję, i która jest objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Wobec powyższego jedynie w postępowaniu odwoławczym od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 grudnia 2008 r. skarżący mógłby skutecznie zakwestionować te decyzje.

W skargach na powyższe decyzje podatnik wniósł o ich uchylenie jako wydanych z naruszeniem art. 247 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 5 u.p.s.d. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi podatnika. Sąd pierwszej instancji w pełni podzieli zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej. Uznał, że zarzuty skargi stanowią w istocie polemikę z argumentacją zawartą w zaskarżonych decyzjach co do pojęcia "rażące naruszenie prawa". Sąd pierwszej instancji uznał, że zarzuty te nie podważają zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie zasługują na uwzględnienie.

Strona wniosła skargę kasacyjną na powyższy wyrok zaskarżając go w całości i zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego tj. art. 247 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 5 u.p.s.d. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych z uwagi na uznanie, że zaskarżone decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 grudnia 2008 r. zostały wydane z naruszeniem prawa, które nie było rażące. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie obu skarg, uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 2 maja 2013 r. a także zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz podatnika kosztów postępowania za obie sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu.

W ramach rozważań w niniejszej sprawie koniecznym jest wskazanie, że przedmiotem oceny zgodności z prawem jest postępowanie nadzwyczajne, którego celem jest ustalenie czy organ ustalając podatnikowi podatek od darowizny naruszył w sposób rażący prawo tj. art. 5 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r. Podstawą tego postępowania jest art. 247 § 1 pkt 3 O.p.

Rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, a także gdy kontrolowane orzeczenie odbiega od normy prawnej a wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości. Mając na względzie powyższe uwagi należy stwierdzić, że zarówno organ podatkowy, jak też Sąd pierwszej instancji trafnie wywiedli, że objęta wnioskiem podatnika decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 18 grudnia 2008 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 u.p.s.d.

W rozpoznawanej sprawie podatnik, jako obdarowany z mocy prawa podlega obowiązkowi podatkowemu. Pominięcie darczyńców, jako solidarnie obciążonych, nie stworzyło dla skarżącego dodatkowego obowiązku podatkowego, a uwzględnienie ich jako solidarnie współobciążonych, nie zwalniałoby go z tego obowiązku.

Należy ponadto wskazać, że sytuacja podatnika w niniejszej sprawie jest szczególna, gdyż to on, a nie darczyńcy, powołuje się na darowiznę niezgłoszoną do opodatkowania, a ujawnioną przez niego w toku postępowania w zakresie dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. Ta szczególna sytuacja skarżącego powoduje, że to wyłącznie on, powołując się na tą darowiznę przed organem podatkowym, podlega obowiązkowi podatkowemu, na mocy art. 6 ust. 4 u.p.s.d. odnośnie darowizny niezgłoszonej do opodatkowania.

W tej sytuacji, ze wszech miar zasadne jest stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, że pominięcie darczyńców w decyzjach ustalających wymiar podatku od otrzymanych darowizn nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności tych decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.