Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 908/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia WSA Katarzyna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w D. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] lipca 2020 r., Nr [...], II. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], wydaną na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego na M. K. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] października 2019 r. nr: [...] w sprawie wykonanych robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w miejscowości D., przy ul. [...], na działce o numerze [...], obręb [...] D., polegających na usunięciu części ściany pomiędzy pomieszczeniem kuchni (11.3) a pokojem (25.6) oraz podcięciu belek stropowych drewnianych w miejscu prowadzenia nowej instalacji centralnego ogrzewania i wodnej w całym lokalu mieszkalnym, bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy stan faktyczny i prawny sprawy w tym podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. przeprowadził w dniu 8 kwietnia 2019 r. kontrolę robót budowlanych w lokalu mieszkalnym numer [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w D., działając na wniosek D. Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. z dnia 1 kwietnia 2019 r.

W wyniku kontroli organ powiatowy stwierdził, że w lokalu nr [...] prowadzone są roboty budowlane, które zostały rozpoczęte w I połowie grudnia i trwają do dnia dzisiejszego. Prowadzone prace polegają na wyburzaniu ścianek, jak również montażu instalacji elektrycznej oraz wodnej.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, organ powiatowy nakazał M. K. wstrzymanie prowadzenia dalszych robót budowlanych polegających na budowie wewnętrznej instalacji gazowej, elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej, centralnego ogrzewania, wyburzania ścian wykonanych w lokalu mieszkalnym numer [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w D., na działce o numerze ewidencyjnym gruntu [...], obręb [...] D., wykonywanych bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę oraz nałożył obowiązek sporządzenia i przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych i ekspertyzy technicznej o prawidłowości wykonywanych robót.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., uchylił zaskarżone postanowienie i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że należy zweryfikować strony postępowania administracyjnego, w szczególności udokumentować sposób reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w D. oraz przeprowadzić ponowne oględziny i uzupełnić materiał dowodowy poprzez jednoznaczne i wyczerpujące ustalenie zakresu wykonanych w mieszkaniu skarżącej robót budowlanych.

W toku postępowania wpłynęło pismo D. Towarzystwa Społecznego w D. z dnia 28 czerwca 2019 r., w którym wskazano, że Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w D. jest małą wspólnotą mieszkaniową, w której nie ma zarządu wspólnoty.

Na skutek kontroli przeprowadzonej w dniu 6 sierpnia 2019 r. organ I instancji ustalił, że w lokalu mieszkalnym nr [...] wykonywane są roboty budowlane, wykonano m.in. nową instalację wodną i centralnego ogrzewania, pomiędzy pomieszczeniami 11.3 a 25.6 została usunięta część ściany — wykonany otwór o szerokości 1,78 m i wysokości 2,83 cm od poziomu podłogi, grubość ściany pozostawionej 24 cm, w miejscu prowadzenia nowych instalacji wodnej i centralnego ogrzewania podcięte belki stropowe drewniane, belka stropowa szerokości 2 cm i wysokości minimum 12 cm (taką wysokość udało się zmierzyć), grubość podcięcia około 3 cm.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ powiatowy nakazał M. K. wstrzymanie prowadzenia dalszych robót budowlanych w lokalu mieszkalnym numer [...] przy ul. [...] w D. oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej elementów konstrukcyjnych budynku po wykonanych robotach budowlanych w zakresie:

- usuniętej części ściany pomiędzy pomieszczeniem kuchni (11.3) a pokojem (25.6),

- podcięcia belek stropowych drewnianych w miejscu prowadzenia nowej instalacji centralnego ogrzewania i wodnej w całym lokalu mieszkalnym.

Dnia 2 października 2019 r. wpłynęła do organu powiatowego "Ekspertyza techniczna" dotycząca remontu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w D., wykonana we wrześniu 2019 r. przez M. B., w której w pkt 6 stwierdzono, że wykonanie przebicia otworu drzwiowego pomiędzy pomieszczeniami zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie zagraża bezpieczeństwu przebywających ludzi zarówno w przedmiotowym lokalu, jak i lokalach sąsiednich. Natomiast w celu dokonania szczegółowego zbadania uszkodzeń elementów konstrukcyjnych stropu należy dokonać rozbiórki wykończenia z desek podłogowych, wypełnienia stropu oraz częściowej rozbiórki deskowania pomiędzy dwoma rzędami drewnianych belek. Na tym etapie wizji brak jest możliwości jednoznacznego określenia wpływu uszkodzeń belek drewnianych na bezpieczeństwo konstrukcji.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, PINB w M. nałożył na M. K. obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zbadanie uszkodzeń elementów konstrukcyjnych stropu i określenie wpływu podciętych belek stropowych na bezpieczeństwo konstrukcji budynku, w terminie do 31 grudnia 2019 r.

W dniu 6 grudnia 2019 r. strona złożyła w siedzibie organu powiatowego ekspertyzę techniczną dotyczącą remontu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w D., wykonaną w listopadzie 2019 r. przez M. B..

We wnioskach końcowych (rozdział 6 ekspertyzy technicznej) wskazano, że wykonanie przebicia otworu drzwiowego pomiędzy pomieszczeniami nr [...] (pokój i kuchnia) zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie zagraża bezpieczeństwu przebywających ludzi zarówno w przedmiotowym lokalu jak i sąsiednich lokalach mieszkalnych. Z kolei wykonane nacięcia poprzeczne w górnej części belek stropowych nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa konstrukcji oraz nie zagrażają bezpieczeństwu osób przebywających zarówno w lokalu remontowanym jak i lokalach sąsiednich.

Następnie decyzją z dnia 8 stycznia 2019 r. organ powiatowy stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego na M. K. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] października 2019 r.

Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. uchylił w całości decyzję organu powiatowego i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na nieprawidłowe doręczenie zaskarżonej decyzji stronom postępowania administracyjnego.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. opisaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego na M. K. decyzją organu z dnia [...] października 2019 r.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w D., domagając się jej uchylenia. Odwołująca się podniosła, że nie zgadza się z treścią ekspertyzy technicznej przedłożonej przez inwestora, która została sporządzona na jego potrzeby i w sytuacji gdy członkowie wspólnoty mieszkaniowej nie mogli obejrzeć stropów, które były obiektem badań. Zażądała "odtworzenia rozebranej ściany nośnej pomiędzy kuchnią i pokojem o wymiarach szerokości 1,78 m i wysokości od poziomu podłogi 2.83 cm, grubość ściany 24 cm", gdyż rozbiórka ściany i podcięte belki stropowe doprowadziły do popękania sufitów i ścian w lokalu na parterze, jak też wniosła o zdemontowanie instalacji wodnej położonej w stropie, wzmocnienia wszystkich podciętych belek stropowych drewnianych po zdemontowaniu rur wodnych i od centralnego ogrzewania, wzmocnienie belek stropowych w pomieszczeniach gdzie podcięcia belek stropowych poczyniły największe szkody w lokalu mieszkalnym nr [...].

Końcowo strona podniosła, że budynek jest objęty ochroną konserwatorską, zatem wszelkie naruszenia ścian nośnych i sufitów, nie powinny mieć miejsca bez wiedzy konserwatora.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego opisaną na wstępie, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu instancji z dnia [...] lipca 2020 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na przepisy ustawy Prawo budowlane stwierdził, że zarówno pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia nie wymaga budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku. Ponadto zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1aa ustawy Prawo budowlane, pozwolenia nie wymagają roboty budowlane polegające na przebudowie budynków, w tym budynków wielorodzinnych.

Powołując się na przedłożoną przez inwestora ekspertyzę techniczną sporządzoną w listopadzie 2019 r. przez M. B. organ ustalił, że wykonanie przebicia otworu drzwiowego pomiędzy pomieszczeniami pokoju i kuchni, zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie zagraża bezpieczeństwu przebywających ludzi zarówno w lokalu przedmiotowym, jak i lokalach mieszkalnych sąsiednich. Podobnie nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa konstrukcji oraz nie zagrażają bezpieczeństwu osób przebywających zarówno w lokalu remontowanym jak i lokalach sąsiednich wykonane nacięcia poprzeczne w górnej części belek stropowych.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził wykonanie przez inwestora obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] października 2019 r., a tym samym zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji.

Nadto organ wyjaśnił, że nie wszystkie roboty budowlane wykonane przez inwestora podlegają obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno- budowlanej. Jak wynika z art. 29 ust. 1 pkt 27 ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku, co oznacza, że budowa instalacji gazowej takiego pozwolenia na budowę już wymaga.

Odnosząc się do argumentów skarżącej dotyczących sporządzonej ekspertyzy organ wyjaśnił, że dokument ten został wydany na potrzeby wykonanych przez inwestora robót budowlanych, a jego celem było doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Przy czym autor opinii nie stwierdził nieprawidłowości przy wykonanych robotach budowlanych. Z kolei podniesiona w odwołaniu kwestia pęknięcia ścian i sufitów w innych mieszkaniach nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Nie zgadzając się z powołaną decyzję Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w D. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 7, 77, 80 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o ekspertyzę wykonaną na zlecenie M. K., mimo że do tej ekspertyzy skarżąca wnosiła zastrzeżenia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 81 k.p.a., polegające na uznaniu przez organ, że przedstawiona przez M. K. ekspertyza wyczerpuje konieczność wykazania braku zagrożenia dla bezpieczeństwa osób przebywających zarówno w lokalu remontowanym jak i lokalach sąsiednich, w sytuacji gdy ta okoliczność nie może być uznana za udowodnioną. Organ wydając decyzję oparł ją jedynie na ekspertyzie przygotowanej na zlecenie M. K., bez uwzględnienia argumentów przedstawionych przez pozostałych mieszkańców budynku, a wskazujących na bezpośredni wpływ prac wykonanych przez inwestorkę na stan innych lokali w budynku.

Wspólnota zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 ustawy prawo budowlane polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez organ, że prace związane z wykonaniem instalacji c.o nie wymagały pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy nie ulega wątpliwości, że instalacja ta ma być zasilana gazem, a wykonanie instalacji gazowej powinno zostać poprzedzone wydaniem stosownego pozwolenia na budowę.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak też o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa - na okoliczność stanu technicznego elementów konstrukcyjnych budynku położonego w D. przy ulicy [...] powstałego po wykonanych przez M. K. robotach budowlanych, w szczególności dokonanych przez nią wycięciach w belkach stropowych oraz wykonaniu otworów w ścianie nośnej.

Dodatkowo Wspólnota wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron - właścicieli lokali mieszkalnych w budynku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w D. , sąsiadujących z lokalem nr [...], tj. P. G., E. F. oraz W. C. – "na fakt wpływu prac wykonywanych przez inwestorkę w lokalu nr [...] na pozostałe lokale mieszkalne w budynku, powstałych popękań na ścianach i sufitach w lokalach, korelacji czasowej pomiędzy wykonywaniem prac przez M. K. a powstałymi uszkodzeniami".

W skardze wskazano, że inwestorka bez stosownych pozwoleń dokonała ingerencji w elementy konstrukcyjne budynku takie jak belki stropowe oraz ściana nośna. Na skutek tych robót budowlanych doszło do licznych popękań ścian w innych lokalach położonych w tej nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że belki stropowe zostały podcięte na szerokości 2 cm i wysokości 12 cm, tymczasem zdaniem skarżącej powyższy pomiar nie jest miarodajny, bowiem w dalszej części uzasadnienia wskazano, iż taką wysokość udało się zmierzyć. W tej sytuacji istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo tego, że faktycznie te pomiary są zaniżone, a tym samym nie jest pewne, czy wyliczenia zawarte w ekspertyzie przedstawionej przez M. K. są zgodne ze stanem rzeczywistym.

Wspólnota zaznaczyła, że w toku postępowania zgłaszała, że sporządzona przez inwestorkę ekspertyza jest niepełna. W trakcie oględzin mieszkańcy budynku nie mieli wstępu do lokalu nr [...], a co za tym idzie me mieli oni możliwości zweryfikowania dokonanych ustaleń. Tymczasem podcięcia w belkach stropowych w sposób oczywisty wpływają na ogólny stan techniczny budynku.

Zdaniem Wspólnoty, nie ulega wątpliwości, że inwestorka przed przystąpieniem do prac powinna uzyskać pozwolenie na budowę zarówno na zmiany konstrukcyjne budynku jak i na prace związane z wykonaniem instalacji gazowej. Powinno to się odbyć z udziałem Wspólnoty Mieszkaniowej jako strony postępowania, a przedmiotowe decyzje winny być wydane po uzyskaniu opinii konserwatora zabytków, w oparciu o projekty budowlane sporządzone przez uprawnione osoby.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 13 lipca 2021 r. M. K., będąca uczestniczką postępowania, wniosła o oddalenie skargi, jak też wszystkich wniosków dowodowych, bowiem w jej ocenie, ich przedmiotem są okoliczności niemające znaczenia dla sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Natomiast podniesione w skardze argumenty wykraczają swoim zakresem poza zakres przedmiotowy przeprowadzonego postępowania administracyjnego.

Ponadto uczestniczka zarzuciła Wspólnocie podejmowanie działań noszących znamiona uporczywego utrudniania jej korzystania ze swojej własności w granicach prawa, w tym do przeprowadzenia remontu lokalu zgodnie z przepisami prawa. Zaznaczyła, że zakres prac remontowo- budowlanych nie obejmował konieczności uzyskania przez nią stosownych pozwoleń, co zostało stwierdzone przez organ I instancji, tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że doszło do samowoli budowlanej, która stanowi zagrożenie dla budynku i jego mieszkańców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola sprawy, sprawowana według ww. kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CIVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.).

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. o stwierdzeniu wykonania obowiązku nałożonego na M. K. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] października 2019 r.

Wspomnianą decyzją powiatowego organu nadzoru budowlanego nałożono na M. K. obowiązek "wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych, bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę, polegających na usunięciu części ściany pomiędzy pomieszczeniem kuchni (11.3) a pokojem (25.6) oraz na podcięciu belek stropowych drewnianych w miejscu prowadzenia nowej instalacji centralnego ogrzewania i wodnej w całym lokalu mieszkalnym nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego w miejscowości D., przy ul. [...], na działce o numerze ewidencyjnym gruntu [...], obręb [...] D., do stanu zgodnego z prawem, tj. zbadanie uszkodzeń elementów konstrukcyjnych stropu i określenie wpływu podciętych belek stropowych na bezpieczeństwo konstrukcji budynku w terminie do 31 grudnia 2019 r.".

Obowiązek ten nałożony został na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Z kolei w myśl art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Opisana wyżej decyzja poprzedzona była postanowieniem powiatowego organu nadzoru budowlanego z dnia 29 sierpnia 2019 r., którym nakazano inwestorowi wstrzymanie prowadzenia dalszych robót budowlanych prowadzonych w lokalu mieszkalnym nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w miejscowości D., przy ul. [...], na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...] D., a nadto nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej elementów konstrukcyjnych budynku, po wykonanych robotach budowlanych w zakresie usuniętej części ściany pomiędzy pomieszczeniem kuchni (11.3) a pokojem (25.6), a także pocięcia belek stropowych drewnianych w miejscu prowadzenia nowej instalacji centralnego ogrzewania i wodnej w całym lokalu mieszkalnym, w terminie 30 dni od otrzymania niniejszego postanowienia. W postanowieniu wskazano, że ekspertyza winna uwzględniać oddziaływanie wykonanych robót budowlanych w elementach konstrukcyjnych na pozostałe lokale mieszkalne znajdujące się w budynku.

Jako podstawę prawną postanowienia przywołano przepis art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane oraz art. 50 ust. 3 tej ustawy.

W myśl art. 50 ust. 3 cytowanej ustawy, w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że M. K. wykonała w należącym do niej mieszkaniu prace polegające na usunięciu części ściany pomiędzy pomieszczeniem kuchni a pokojem oraz na podcięciu belek stropowych drewnianych w miejscu prowadzenia nowej instalacji centralnego ogrzewania i wodnej w całym lokalu.

Nie ulega też wątpliwości, że wymieniona przed wykonaniem tych prac nie wystąpiła o pozwolenie na budowę ani też nie dokonała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej o jakim mowa w art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Zdaniem organu odwoławczego, powyższe nie było konieczne ponieważ wykonane przez inwestora roboty nie powodują obowiązku ich zgłoszenia bądź uzyskania pozwolenia na budowę. Powołując się na treść art. 29 ust. 1 pkt 27 ustawy Prawo budowlane, organ wskazał, że budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku nie wymaga pozwolenia na budowę. Co prawda budowa instalacji gazowej takiego pozwolenia już wymaga, jednak na podstawie oględzin w lokalu mieszkalnym należącym do inwestora stwierdzono, że chociaż zamontowano w nim kocioł gazowy, podłączony do nowej instalacji centralnego ogrzewania, to jednak do kotła nie została doprowadzona instalacja gazowa. Z tego względu zasadnym było wydanie decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązku nałożonego na inwestora decyzją z dnia 7 października 2019 r.

W ocenie Sądu, powyższe stanowisko należy uznać za przedwczesne. Stwierdzając wykonanie wspomnianego obowiązku, organ oparł się na treści ekspertyzy technicznej z listopada 2019 r., wykonanej przez M. B. (posiadającego stosowne uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej), w której wskazano, że "wykonanie przebicia otworu drzwiowego pomiędzy pomieszczeniami nr 2 i 4 (pokój i kuchnia) zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i nie zagraża bezpieczeństwu przebywających ludzi zarówno w lokalu przedmiotowym jak i lokalach mieszkalnych sąsiednich". Wymieniony nie wyjaśnił jednak, czy ściana, w której wykonano otwór jest ścianą działową, czy też ścianą nośną (na co wskazują w piśmie z dnia 16 grudnia 2019 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. członkowie skarżącej Wspólnoty). Powyższe niewątpliwie jest efektem niesprecyzowania przez organ niezbędnych do wykonania przez inwestora "czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych, bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę, polegających na usunięciu części ściany pomiędzy pomieszczeniem kuchni (11,3) a pokojem (25,6)" - do stanu zgodnego z prawem. Oczywistym jest jednak, że to właśnie ta okoliczność ma kluczowe znaczenie przy ocenie prawidłowości wykonania robót polegających na usunięciu części ściany. Powyższa kwestia jest przy tym szczególnie istotna bowiem gdyby wykonana przez inwestora przebudowa nie dotyczyła wyłącznie części odrębnej własności lokalu lecz roboty ingerowały w części wspólne budynku wówczas wymagana byłaby zgoda pozostałych współwłaścicieli.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że w toku procedury naprawczej z art. 50 – 51 ustawy Prawo budowlane, organy nadzoru mają obowiązek zbadania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo takie jest podstawowym wymogiem, aby zrealizować daną inwestycję, zatem również w procesie legalizacji dokonanej samowoli wymóg ten musi być spełniony, W przeciwnym wypadku mogłoby dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich, co inwestora realizującego samowolę wykonawczą stawiałoby w sytuacji korzystniejszej niż inwestora realizującego zabudowę z wszelkimi ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa. W konsekwencji, w postępowaniu tym organy są zobowiązane do ustalenia charakteru spornych robót i w razie uznania, że ich wykonanie przekracza zakres zwykłego zarządu, do wezwania inwestora do wykazania przysługującego mu prawa do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane.

W ocenie Sądu, organy należycie takich ustaleń nie dokonały, poprzestając na stwierdzeniu, że wykonane prace na zagrażają bezpieczeństwu osób przebywających w przedmiotowym lokalu oraz lokalach mieszkalnych sąsiednich. Także w wypadku prac polegających na podcięciu belek stropowych organ nie rozważał jaki był charakter tych prac, ani czy do ich wykonania konieczna byłaby zgoda współwłaścicieli budynku.

Jak już wspomniano, jeżeli roboty ingerują w części wspólne budynku, konieczna jest zgoda pozostałych współwłaścicieli, zaś jej brak jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i może przesądzać np. o braku możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej.

Wyjaśnienia wymaga przy tym kwestia, jakie elementy, pomieszczenia budynku objętego wspólnością stanowią części wspólne. Zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz.1048), nieruchomość wspólna to grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 ustawy). W orzecznictwie przyjmuje się, że częściami wspólnymi nieruchomości są m.in.: dach, ściany zewnętrzne, ściany nośne, fundamenty, piwnice, strychy, kominy, pralnie, suszarnie, klatki schodowe, korytarze, bramy, stropy.

Nie ulega wątpliwości, że organ powinien był dokonać stosownych ustaleń w tym zakresie, czego jednak zaniechał, chociaż jak sam wskazał w decyzji z dnia [...] września 2020 r.: z treści art. 30 ustawy Prawo budowlane wynika, że przebudowa przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków wielorodzinnych (...) wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Pominięcie tych ustaleń i oparcie się na ekspertyzie, która nie wyjaśnia w pełni charakteru wykonanych robót wskazuje na naruszenie przez organ reguł postępowania dowodowego zawartych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Brak danych w omawianym zakresie powoduje, że nie można jednoznacznie przyjąć, iż inwestor wykonał nałożony na niego obowiązek "wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę", polegających na usunięciu części ściany pomiędzy pomieszczeniem kuchni a pokojem oraz podcięciu belek stropowych – do stanu zgodnego z prawem.

W omawianym zakresie argumenty podnoszone w skardze okazały się zatem zasadne. Natomiast nie sposób zgodzić się z poglądem Wspólnoty, że wykonanie instalacji c.o. wymaga pozwolenia na budowę z tego powodu, że zostanie ona podłączona do pieca gazowego, a zatem mamy tu do czynienia z instalacją gazową. Słusznie podnosi strona, że na wykonanie instalacji gazowej wymagane jest wspomniane pozwolenie, jednak nie można uznać za taką instalację rur centralnego ogrzewania. Gdyby zgodzić się z poglądem skarżącej to rodzaj podłączanego pieca decydowałby o tym z jakiego instalacją mamy do czynienia. Oczywistym jest, że rury centralnego ogrzewania mogą być bowiem podłączone do pieca innego niż piec gazowy.

Nietrafny okazał się także pogląd, że wykonane na potrzeby niniejszego postępowania pomiary są niemiarodajne, "a co za tym idzie nie jest pewnym czy wyliczenia zawarte w ekspertyzie przedstawionej przez M. K. są zgodne ze stanem rzeczywistym". Wspólnota pogląd ten oparła na fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym wskazano, że belki stropowe zostały podcięte na szerokości 2 cm i wysokości 12 cm, przy czym w dalszej części tego uzasadnienia podano, że "taką wysokość udało się zmierzyć".

Należy podkreślić, że we wskazanym przez stronę fragmencie uzasadnienia decyzji jedynie zacytowano zapisy zawarte w protokole kontroli z 6 sierpnia 2019 r. W dacie kontroli widoczna była jedynie część belek. Jednakże na potrzeby ekspertyzy z listopada 2019 r. dokonano odkrywki i ustalono pełne wymiary belki stropowej tj. 22 cm szerokości i 26 cm wysokości. Wymiar ten pomniejszono następnie na potrzeby wyliczeń konstrukcyjnych do wymiaru 16 cm x 24 cm (o nacięcia poprzeczne wykonane celem ukrycia rur centralnego ogrzewania oraz o wcięcia podłużne, do zamontowania deskowania). W tej sytuacji nie może być mowy o – jak to ujęła skarżąca - "zaniżonych wymiarach".

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność stanu technicznego elementów konstrukcyjnych budynku położonego w D. przy ul. [...] powstałym po wykonanych przez inwestora robotach budowlanych oraz dowodu z przesłuchania stron właścicieli lokali mieszkalnych w tym budynku na okoliczność wpływu prac wykonanych przez inwestora w lokalu nr [...] na pozostałe lokale mieszkalne w budynku, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśniania istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Przepis ten nie przewiduje możliwości powołania biegłego celem wydania opinii czy też przesłuchania świadków lub stron postępowania.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 ww. ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ stosownie do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, winien kierować się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Organ winien uzyskać uzupełnienie ekspertyzy, które umożliwi mu ocenę charakteru wykonanych przez inwestora robót, jak również wyjaśnienie czy ingerowały one w części wspólne budynku i w zależności od poczynionych ustaleń, winien wydać stosowne rozstrzygnięcie.