Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 280/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: Art. 5 ust. 4a-4b
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. G. kwotę 240,00 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 9 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania I. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci: N. I. i D. I.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącej I. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: N. I. i D. I. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż powyższe świadczenia nie mogły zostać przyznane z uwagi na przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego wynoszącego 725,00 zł., gdyż dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł 916,98 zł, a więc przekroczył dopuszczalną kwotę o 191,98 zł.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyła I. G. wskazując, iż decyzja odmawiająca jej dzieciom prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się z twierdzeniem, że w przedmiotowej sprawie, doszło do przekroczenia dochodu i wskazała na własne wyliczenia, z których wynikało, iż dochód rodziny w roku 2012 r. nie został przekroczony.

Decyzją z dnia 9 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że D. I. jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz dzieci : D. I. oraz N. I. w kwocie 750,00 zł na każde z dzieci. Jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym M. B. z dnia 1 października 2013r., w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. świadczenie alimentacyjne zostało wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego D. I. wobec uprawnionych: D. I. oraz N. I. w kwocie 0,00 zł. Zatem organy przyjęły, że egzekucja zasądzonych alimentów na rzecz N. I. i D. I. jest bezskuteczna.

Organ wskazał, że bezspornym jest, że w przedmiotowej sprawie na dochód rodziny złożyły się dochody uzyskane przez I. G. wykazane w załączonych do akt sprawy zaświadczeniach Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 11 września 2013 r. Z zaświadczenia nr [...] wynika, że skarżąca uzyskała w roku 2012 r. dochód w wysokości 21.772,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły 2.893,52 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 566,34, a należny podatek 0,00 zł. Z kolei z zaświadczenia znak: [...] wynika, iż dochód wyniósł 160,00 zł a składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i podatek należny 0,00 zł. Kolegium wskazało, iż zgodnie z zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 października 2013 r. suma całkowitej kwoty składki na ubezpieczeni zdrowotne za rok 2012 wyniosła 3054,60.

Aby więc obliczyć dochód skarżącej uzyskany w 2012 r., od kwoty 21932,00 zł (21 772,00 + 160,00), odjęto sumy składek na ubezpieczenie zdrowotne (2 893,52 zł), sumę składek na ubezpieczenia społeczne (3054,60 zł) oraz podatek należny (0,00 zł) co łącznie dało kwotę 15 984,08 zł.

Zatem miesięczny dochód rodziny wynosił 1332,61 zł. Jednak, z zaświadczenia pracodawcy z dnia 9 października 2013 r. wynikało, że skarżąca była zatrudniona od dnia 1 lipca 2013 r. jako sprzedawca - stażysta na pełen etat w Piekarni B s.j. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony (do dnia 31 grudnia 2018r.). Dochód netto jaki uzyskiwała skarżąca z tytułu zatrudnienia wynosił zgodnie z zaświadczeniem pracodawcy 1164,38 zł. Zdaniem organów powyższy dochód zgodnie z treścią art. 5 ust 4b należało doliczyć do dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w roku 2012 r. Z powyższych obliczeń wynikało, iż dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 832,13 zł tj. 1332,61 (miesięczny dochód za rok 2012r.) + 1164,38 (miesięczny dochód uzyskiwany z tytułu umowy o prace) = 2 496,99 zł, podzielone przez członków rodzin (3 osoby) wynosi 832,33 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 725,00 zł. W konsekwencji powyższych obliczeń stwierdzono, iż rodzina skarżącej nie spełniła kryterium dochodowego, przewidzianego w art. 9 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uprawniającego do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Ponadto w ocenie Kolegium nie mógł zostać uwzględniony zarzut odwołania, że w oświadczeniach skarżącej o wysokości dochodu z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego błędnie został wpisany uzyskany dochód (poprzez brak uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu). Przede wszystkim wskazano, że skarżąca zgłosiła zarzut nieprawidłowości oświadczeń o wysokości dochodu dopiero w odwołaniu, a więc po zebraniu i rozpatrzeniu całości materiału dowodowego przez organ I instancji. Można zatem było domniemywać, iż powodem zgłoszenia takiego zarzutu była niekorzystna decyzja organu I instancji stwierdzająca, iż dochód Strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe i tym samym brak jest podstaw prawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia. Dlatego też, zdaniem Kolegium, oświadczenia zawarte w odwołaniu skarżącej nie były wiarygodne, zwłaszcza, że nie znalazły potwierdzenia w zaświadczeniach Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucono w niej niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędne ustalenie i niewyliczenie prawidłowego dochodu uzyskanego przez skarżącą. Ponadto podniesiono, iż skarżąca nie została dostatecznie poinformowana przez organ o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw. Nadto skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja nie została uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa oraz przedstawiła błędy, które doprowadziły do uznania, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe 725 zł na osobę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci N. I. i D. I.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm. ) oraz ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.).

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia sposobu obliczenia dochodu rodziny skarżącej, gdyż skarżąca uważa, że dochód rodziny w 2012 r. nie został przekroczony, natomiast organy wywodzą, że w przedmiotowym roku dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę przekroczył dopuszczalną kwotę 725 zł na osobę. Ocena zasadności skargi wymaga zatem odwołania się do przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

|W myśl art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, definicja dochodu (pkt 4) i dochodu rodziny (pkt 5) znajduje |

|się w ustawie o świadczeniach rodzinnych. |

|Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot |

|alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e |

|ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o |

|koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów |

|uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt. 1 lit. a) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na |

|podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit c). Dochód rodziny jest to zaś w myśl art. 3 pkt 2 tej |

|ustawy o świadczeniach rodzinnych suma dochodów członków rodziny. |

|Natomiast definicja dochodu członka rodziny w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza przeciętny dochód członka rodziny |

|osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Definicja dochodu członka rodziny |

|została zawarta także w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, z tą różnicą, że zamiast sformułowania "okres zasiłkowy" |

|użyto sformułowania "okres świadczeniowy". |

|Sąd w całości podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaprezentowany w wyroku z dnia 12 września 2013 r.|

|sygn.. akt II SA/Sz 353/13 (publikowane: http;//orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, świadczenia z funduszu alimentacyjnego, |

|podobnie jak świadczenia rodzinne są formami pomocy państwa skierowanymi do rodzin o najniższych dochodach. Ustalenie przeciętnego |

|miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego odbywa się poprzez |

|zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę |

|dzieli się przez 12, a także na liczbę osób w rodzinie. Taki sposób obliczenia dochodu rodziny może mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy |

|dochody rodziny są stałe, czyli nie nastąpiło ani uzyskanie dodatkowego dochodu, ani też jego utrata, bowiem wówczas ustawodawca |

|przewiduje inny sposób obliczenia dochodu. |

|Instytucję utraty oraz uzyskania dochodu reguluje art. 5 ust. 4 - 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych zastrzegając, że należy ją |

|uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny. Służą one urealnieniu wysokości dochodu rodziny na dzień ubiegania się o prawo do |

|świadczenia rodzinnego w stosunku do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w związku ze zmianą |

|sytuacji finansowej wynikającą z uzyskania albo utraty dochodu. Ustawodawca w art. 3 pkt 24 enumeratywnie określił sytuacje obligujące |

|organ do uwzględnienia uzyskania dochodu. |

|Stosownie do art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczący się lub|

|dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny,|

|osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, |

|w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W myśl art. 5|

|ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna |

|prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby|

|uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca |

|następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń |

|rodzinnych. |

|W powyżej powołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie – wskazał, że z powyższych regulacji wynika, że mimo |

|wyraźnego rozdzielenia sytuacji uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i po tym roku, to jednak oba |

|rozwiązania służą ustaleniu prawa do świadczeń na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę. |

|Zatem w sytuacji zmian w wysokości dochodu, spowodowanych zarówno jego zwiększeniem, jak i zmniejszeniem przy obliczeniu przeciętnego |

|miesięcznego dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych należy wziąć pod uwagę uzyskanie dochodu lub |

|jego utratę w roku następującym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, pomiędzy 1 stycznia tego roku aż do dnia złożenia|

|wniosku, nie wcześniej jednak niż do 1 października, czyli do początku okresu zasiłkowego. |

|Z utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego, dotyczącego sposobu liczenia dochodu rodziny zgodnie z art. 5 ust. 4 "b" ustawy o |

|świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody |

|stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu |

|uzyskanego przez członka rodziny. Jednakże zastosowanie tego przepisu z pominięciem reguł wynikających z ustawy (ustalenie przeciętnego|

|miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) oznaczałoby, że o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego |

|decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w|

|roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do|

|przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny |

|uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym |

|poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. |

|Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez |

|liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4b|

|ustawy w sposób realizujący cele ustawy, umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany |

|przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do |

|zasiłku rodzinnego za okres wcześniejszy (por. np. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r., II SA/Łd 403/13, WSA w Szczecinie z dnia|

|12 września 2013 r., II SA/Sz 353/13, WSA we Lublinie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 440/12, WSA we Wrocławiu z dnia 18 |

|września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 247/13, 23 października 2013 r. sygn.. akt IV SA/Wr 522/13, 26 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr |

|62/14 – publikowane : http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie wskazana wyżej wykładnia przepisu art. 5 ust. 4 "b" ustawy o |

|świadczeniach rodzinnych ma również walor prokonstytucyjny, albowiem dokonana została z pełnym poszanowaniem zasad i wartości |

|konstytucyjnych , a w szczególności jest zgodna z celami ustawy realizującej założenia z art. 71 Konstytucji RP. |

|Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy jedynie na podstawie dochodu uzyskanego przez |

|skarżącą z jednego miesiąca, tj. z maja 2013 r. ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na trzy osoby, co jest sprzeczne z wyżej |

|przedstawioną wykładnią sposobu liczenia dochodu rodziny w związku z treścią art. 9 ust. 4a ustawy uwzględniającą dochód liczony w |

|skali roku kalendarzowego. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu rocznego za poprzedni rok, a całość podzielona |

|następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. |

|Wskazać jeszcze należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta, jednak dokonało własnych ustaleń|

|co do wysokości dochodu skarżącej, nie odnosząc się w ogóle do ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji. Prezydent Miasta |

|wyliczył bowiem, że ogółem rodzina skarżącej uzyskała dochód w kwocie 19.038,68 zł, przeciętny miesięczny dochód wyniósł 2.750,94 zł, |

|co w przeliczeniu na członka rodziny daje kwotę 916,98 zł. Tymczasem Kolegium ustaliło, że dochód rodziny skarżącej, po odjęciu składek|

|na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek wyniósł 15.984,08 zł. Zatem miesięczny dochód wyniósł 1332,61 zł. Do |

|tej kwoty organ odwoławczy doliczył miesięczny dochód uzyskiwany z tytułu zatrudnienia w kwocie 1164,38 zł, co dało kwotę 2.496,99 zł, |

|co w przeliczeniu na członka rodziny dało kwotę 832,33 zł. Z całą podkreślić należy, że jeżeli organ odwoławczy dokonał własnych |

|ustaleń, to powinien wskazać, że ustalenia organu pierwszej instancji są nieprawidłowe i napisać dlaczego tak jest. Nie jest rolą |

|strony domyślać się, który z organów ma rację w dokonanych wyliczeniach. |

|W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję |

|oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku. |