Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 147/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Spółdzielni [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) decyzją z [...] listopada 2015 r. utrzymało w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2015 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Naczelnika W. z [...] lipca 1976 r. odmawiającej J. B. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego nr hip. "[...]" działka nr [...] pow. cz. [...] m2.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało na następujący stan sprawy.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona nr hip. "[...]" dz. nr [...] o pow. cz. [...] m2 stanowiła własność I. C., która aktem notarialnym z [...] września 1957 r. dokonała przelewu swoich praw i roszczeń z tytułu przejęcia przez Państwo przedmiotowej nieruchomości (w szczególności praw i roszczeń wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – Dz. U. Nr 50, poz. 279) na J. K. małż B.

W dniu 16 lutego 1949 r. I. C. złożyła wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, który decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z [...] lipca 1976 r. został załatwiony odmownie. Podstawę prawną stanowił art. 7 ust. 2 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. W uzasadnieniu podano, że na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren przy ul. [...] przewidziany został pod inwestycje, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] czerwca 1975 r. Wobec tego korzystanie przez wnioskodawcę z gruntu będącego przedmiotem odmowy prawa użytkowania wieczystego, nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu, przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego.

Decyzją z [...] stycznia 1984 r. (zmienioną decyzją z dnia [...] listopada 1992 r.) Zarząd Dzielnicy Gminy W. orzekł o oddaniu Spółdzielni [...] w użytkowanie wieczyste nieruchomość o łącznym obszarze [...] m2 położoną przy ulicach: [...], w tym część gruntu przedmiotowej nieruchomości dekretowej (obecnie działka nr ew. [...]). W następstwie tej decyzji została zawarta w dniu [...] stycznia 1993 r. umowa w formie aktu notarialnego (Rep. A nr [...]).

W dniu 19 lipca 2011 r. E. M., A. B. i H. B. (następcy prawni K.i J. małż. B.) wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] z [...] lipca 1976 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Następcą prawnym zmarłej w dniu [...] marca 2012 r. H. B. jest M. N., co wynika z aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] września 2012 r. (Rep. A nr [...] ).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] czerwca 2015 r., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z [...] lipca 1976 r., odmawiającej J. B. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" dz. [...], o pow. cz. [...] m2. Zdaniem SKO organ wydając kwestionowaną decyzję z [...] lipca 1976 r. nie wykazał kolizji zachodzącej z obowiązującym planem, czym naruszył rażąco art. 7 ust. 2 dekretu. Decyzja ta również nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, albowiem cywilnoprawna umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej została poprzedzona decyzją administracyjną.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła Spółdzielnia [...] wnosząc o uchylenie decyzji SKO z [...] czerwca 2015 r. i orzeczenie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 1976 r. Zdaniem Spółdzielni SKO dokonało błędnej analizy nieodwracalnych skutków prawnych.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (wskazaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2015 r.) SKO stwierdziło, że ustalenia dokonane w decyzji z [...] czerwca 2015 r. uznać należy za prawidłowe.

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) był aktem o charakterze planistycznym. Wynika to z treści art. 1, informującego, jaki był cel wydania tego aktu prawnego. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest uregulowanie zawarte w art. 7 ust. 2 dekretu, które jako jedyną podstawę do nieuwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (obecnie użytkowania wieczystego) wymienia niezgodność korzystania przez dotychczasowego właściciela gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. W szczególności nie pozostawiono organowi administracji możliwości orzekania w granicach uznania, bądź też na podstawie innych kryteriów, np. rozmiarów powierzchni nieruchomości. Jedyną przesłanką do odmowy była więc niemożność pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z planem zagospodarowania.

Użyte w art. 7 ust. 2 dekretu określenie "plan zabudowy" (później plan zagospodarowania przestrzennego) mogło oznaczać jedynie obowiązujący, tj. zatwierdzony przez właściwy organ administracji plan zabudowy. Tylko bowiem plan posiadający klauzulę zatwierdzającą mógł stanowić podstawę do prowadzenia działalności inwestycyjnej (budowlanej).

Decyzją z [...] lipca 1976 r. odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. Nr hip. "[...]" dz. [...], kierując się bliżej [nie]określonym planem. Wskazano tylko, że odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego następuje w związku z niemożnością pogodzenia korzystania z gruntu przez wnioskodawcę, przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania, ani nie wyjaśnił, na jakiej podstawie prawnej wydał taką decyzję, jakimi kierował się przesłankami i ewentualnie jakie było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Takie postępowanie organu stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., który nakładał na organ obowiązek zbadania możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. Tylko bowiem bezsporne wykazanie w niniejszej sprawie braku możliwości pogodzenia tych dwóch sposobów wykorzystania przedmiotowego gruntu (dotychczasowego i przewidzianego w planie) dawało organowi prawo wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku byłego właściciela o ustanowienie własności czasowej.

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że decyzja administracyjna z [...] lipca 1976 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, skoro odmowa ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości nastąpiła bez określenia zapisów planu, w oparciu o który odmówiono ustanowienia prawa własność czasowej. Ponadto nie ustalono, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właściciela da się pogodzić z zapisami obowiązującego planu.

W wyroku z 30 stycznia 2008 r., I SA/Wa 189/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "1. Ocena, czy z powodu zawarcia umowy notarialnej o oddaniu gruntów i ewentualnie znajdujących się na nich budynków w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej zachodzi nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej, na podstawie której umowa ta została zawarta, może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą umowy. Sprawa ta nie może natomiast być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntów warszawskich prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Są to dwie różne sprawy administracyjne, dotyczące odrębnych decyzji administracyjnych. 2. Samo ustanowienie na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntów [...] umową zawartą na podstawie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie nie powoduje w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nieodwracalności skutków prawnych decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi tych gruntów prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji odmownej otworzy możliwość wszczęcia z tego powodu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego i tym samym dokonywania w tym postępowaniu ustaleń i ocen, czy zawarcie na podstawie tej ostatniej decyzji umowy użytkowania wieczystego i przyznanie tego prawa powoduje, w świetle aktualnego stanu prawnego, nieodwracalność skutków prawnych decyzji o ustanowieniu tego prawa."

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy SKO stwierdziło, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dz. nr [...]) na rzecz Spółdzielni [...] może być ewentualnie oceniane, ale jako bezpośrednie następstwo decyzji o ustanowieniu tego prawa, a nie decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi nieruchomości prawa własności czasowej. Ponadto, decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej w przedmiocie prawa użytkowania wieczystego nie daje jeszcze komukolwiek uprawnienia do gruntu nieruchomości warszawskiej. Uprawnienie to strona uzyskuje, ale dopiero na podstawie decyzji przyznającej jej prawo.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, uchylającej decyzję [powinno być stwierdzającej nieważność decyzji], która wywarła nieodwracalne skutki prawne, co w ocenie skarżącej Spółdzielni wskazuje, iż naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że decyzje administracyjne wydawane w odniesieniu do działki nr [...] wywarły zauważalny skutek w sferze prawa cywilnego. Doprowadziły bowiem do ustanowienia na rzecz Spółdzielni [...] prawa użytkowania wieczystego wskazanej działki. Stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r. nie będzie zaś stanowić podstawy dla organu do odwrócenia czynności związanych z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego. Z tego powodu decyzja 1976 r. w zakresie, w jakim umożliwiła ustanowienie na działce nr [...] prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni [...] wywarła nieodwracalne skutki prawne, które nie mogą zostać usunięte.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu, lecz z powodów innych, niż zarzuty w niej podniesione (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (SKO) z [...] listopada 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję SKO z [...] czerwca 2015 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z [...] lipca 1976 r. odmawiającej – w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (dalej: dekret [...]) – J. B. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] , oznaczonego nr hip. "[...]" działka nr [...]. Jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji organ nadzoru wskazał rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) polegające na tym, że odmowa ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości nastąpiła bez określenia zapisów planu, w oparciu o który odmówiono ustanowienia prawa własność czasowej, a ponadto nie ustalono, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właściciela da się pogodzić z zapisami obowiązującego planu, czym rażąco naruszono art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego.

Podnieść w związku z tym należy, że art. 7 dekretu [...] stanowi, że dotychczasowy właściciel gruntu bądź jego następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy (ust. 1). Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez byłego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (ust. 2). Konstrukcja tego przepisu – "...gmina uwzględni wniosek ..." wskazuje, że zakodowana w nim norma prawna ma charakter związany, skutkiem czego jeśli zachodzą przesłanki do ustanowienia prawa wieczystej dzierżawy (użytkowania wieczystego), to organ musi uwzględnić wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości. Przesłanki ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz dotychczasowego właściciela, wynikające z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu [...] są następujące: posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku w terminie określonym w dekrecie oraz możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego). Wydając decyzję w przedmiocie wniosku dotychczasowego właściciela organ musiał dogłębnie wyjaśnić, a następnie uzasadnić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, takie jak: 1. data objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę; 2. zachowanie terminu do złożenia wniosku przez byłego właściciela; 3. jaki plan zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) obowiązywał w dacie podejmowania decyzji na obszarze położenia nieruchomości (z jakiej daty, przez kogo uchwalony, kiedy wszedł w życie) oraz jakie było przeznaczenie nieruchomości w tym planie lub rodzaj zabudowy; 4. czy przeznaczenie w planie lub rodzaj zabudowy umożliwiały dalsze korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela.

W motywach decyzji z [...] lipca 1976 r., kontrolowanej w trybie nadzoru, podano, że na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren przy ul. [...] przewidziany został pod inwestycje, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] czerwca 1975 r. Wobec tego korzystanie przez wnioskodawcę z gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu, przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego. Niewątpliwie taka lakoniczna analiza przesłanek z art. 7 dekretu warszawskiego nie mogła być uznana za wypełnienie obowiązków ciążących na organach "dekretowych", o jakich mowa wyżej.

W niniejszej sprawie organ nadzoru wyszedł z założenia, że jest to okoliczność wystarczająca do uznania rażącego naruszenia prawa i uznał, że w sprawach "dekretowych" organ nadzoru ma jedynie obowiązek zbadania, czy w postępowaniu zwykłym organ "dekretowy" wykazał, że dotychczasowy właściciel nie spełnił przesłanek, o których mowa w art. 7 dekretu [...].

Jest to przykład jednego z kierunków wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa". Według tego kierunku rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące naruszenie prawa nastąpi wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym (J. Borkowski, glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1992 r., SA/Kr 914/92, Prz. Sąd. 1994, nr 7-8, s. 163). Idąc tym tropem "za rażące naruszenie przepisów dekretu uznać należy [należałoby] odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu bez powołania się w ogóle na zapisy jakiegokolwiek planu zagospodarowania przestrzennego, uzasadniając odmowę jedynie koniecznością przejęcia terenu na cele publiczne" (zob. wyrok NSA z 12.02.2008 r., I OSK 1069/07). Innymi słowy, "o rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność" (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1988 r., III SA 481/88).

Drugie stanowisko wskazuje na to, że przy rażącym naruszeniu prawa należy brać pod uwagę skutki naruszenia. "Rażące naruszenie prawa" to takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. A. Zieliński, O "rażącym" naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a. Polemiki, PiP 1986, z. 2, s. 104 i n.). O tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok NSA z 30.11.1999 r., V SA 876/99, LEX nr 50137).

Orzecznictwo wydaje się bardziej przychylać do kompromisowego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa" i za takie uznaje decyzję, której treść pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993/1/23).

Sąd w obecnym składzie przychylając się do takiego rozumienia pojęcia "rażącego naruszenia prawa" uważa, że organ nadzoru, aby stwierdzić nieważność decyzji, nie może poprzestać na ustaleniu, że organy "dekretowe" w zwykłym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 7 dekretu [...], z naruszeniem norm procesowych nie wyjaśniły i nie uzasadniły przesłanek rozstrzygnięcia wynikających z normy prawa materialnego. Musi również zbadać, czy skutek, jaki wywołała kontrolowana w trybie nadzoru decyzja w sferze społeczno - gospodarczej, nie narusza zasady praworządności w demokratycznym państwie. Aby temu sprostać, organ nadzoru musi we własnym zakresie poczynić ustalenia, jakie rozstrzygnięcie zapadłoby, gdyby kontrolowana decyzja w zupełności odpowiadała prawu, i porównać skutki z tego wynikające z tymi, które wynikają z decyzji kontrolowanej. Do tego niezbędne jest ustalenie przesłanek rozstrzygnięcia, w tym: jaki plan zagospodarowania terenu obowiązywał w dacie wydania decyzji, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności oraz czy przeznaczenie nieruchomości w tym planie da się pogodzić z korzystaniem z niej przez dotychczasowego właściciela. Z tego, że organ nadzoru takich ustaleń zaniechał należy wyprowadzić wniosek, że nie ustalił w sposób prawidłowy, czy doszło do rażącego naruszenia prawa przy odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela nieruchomości, co powoduje, że mamy do czynienia z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wprawdzie SKO w decyzji z [...] czerwca 2015 r. na stronie 6 poczyniło ustalenia, jaki plan i o jakiej treści obowiązywał w dniu wydania decyzji kontrolowanej w trybie nadzoru, to jednak nie dokonało analizy, czy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z [...] lipca 1976 r. możliwe jest do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym, z punktu widzenia możliwości przyznania prawa użytkowania wieczystego dla byłego właściciela gruntu, a wobec tego z punktu widzenia możliwości korzystania przez niego z gruntu w zgodzie z planem. W decyzji z [...] listopada 2015 r. SKO w ogóle nie weryfikowało tych okoliczności uznając, że samo zaniechanie przez organy "dekretowe" zbadania przesłanek z art. 7 dekretu warszawskiego jest wystarczające do uznania rażącego naruszenia prawa. W ocenie sądu takie stanowisko nie da się pogodzić z zasadą trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.). Zważywszy na to, że większość decyzji odmownych, wydanych w trybie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, jedynie lakonicznie albo w ogóle nie odnosi się do przesłanek z art. 7 dekretu, co sądowi wiadome jest z autopsji, to uznanie za rażące naruszenie prawa już tylko niewystarczające wyjaśnienie przesłanek materialnych podstawy prawnej decyzji, zbyt łatwo naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych, a tym samym konstytucyjną zasadę pewności prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, choćby w wyroku tutejszego sądu z 24 lutego 2010 r., I SA/Wa 1942/09.

Nie jest natomiast zasadny zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. z powodu wywołania przez decyzję z [...] lipca 1976 r. nieodwracalnych skutków prawnych, w postaci ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni [...]. Umowa użytkowania wieczystego z [...] stycznia 1993 r. (Rep. A nr [...]) została poprzedzona decyzją Zarządu Dzielnicy W. z [...] stycznia 1984 r. (zmienioną decyzją z dnia [...] listopada 1992 r.) o oddaniu Spółdzielni [...] w użytkowanie wieczyste nieruchomość o łącznym obszarze [...] m2 położonej przy ulicach: [...], w tym część gruntu przedmiotowej nieruchomości dekretowej (obecnie działka nr ew. [...]). Słusznie SKO odwołuje się do wyroku WSA w Warszawie z 30 stycznia 2008 r., I SA/Wa 1891/07, w którym stwierdzono, że "Samo ustanowienie na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntów [...] umową zawartą na podstawie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie nie powoduje w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nieodwracalności skutków prawnych decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi tych gruntów prawa własności czasowej" (LEX nr 459827). Pogląd ten sąd w niniejszym składzie podziela. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 16 grudnia 1996 r., OPS 7/96, należy odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. Analogiczne stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach uchwał z 9 listopada 1998 r. OPK 4/98 (ONSA 1999/1/13) i z 20 marca 2000 r. (OPS 14/99, ONSA 2000/3/93). Podstawą tego poglądu jest założenie, że skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję w stosunku do tego samego przedmiotu, którego dotyczyła decyzja wcześniejsza, nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez decyzję wcześniejszą. Zatem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości [...] na rzecz osoby trzeciej może być ewentualnie oceniane, ale jako bezpośrednie następstwo decyzji o ustanowieniu tego prawa, a nie decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi nieruchomości prawa własności czasowej. Ponadto, decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej w przedmiocie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) nie daje jeszcze komukolwiek uprawnienia do gruntu nieruchomości warszawskiej. Uprawnienie to strona uzyskuje, ale dopiero na podstawie decyzji przyznającej jej to prawo (zob. wyrok NSA z 24.11.2010 r., I OSK 148/10, LEX nr 745041). Samo ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji z [...]

lipca 1976 r. nie powoduje jeszcze, że podmiot publiczny traci prawo własności gruntu i że ustanowione na nim użytkowanie wieczyste nie może istnieć. Skutkiem takiego ewentualnego rozstrzygnięcia jest natomiast konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela lub jego następców prawnych, co nie musi się w każdej sytuacji pozytywnie zakończyć. Nie jest to natomiast przedmiot tej sprawy.

Aby jednak oceniać skutki prawne wywołane przez decyzję z [...] lipca 1976 r. należy najpierw poprawnie – w sposób podany przez sąd wyżej – ocenić, czy rażąco narusza ona prawo, i to był powód uchylenia zaskarżonej decyzji, jako naruszającej art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.