Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 341/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24a; art. 29; art. 30; art. 31; art. 33
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 261 § 2; art. 262 § 1; art. 263; art. 264 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 152 i art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia S. P. na postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] 2022 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], z nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako działki nr [...] i [...], utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] 2021 r. E. P. zwróciła się do Prezydenta Miasta L. o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w L. przy ul. [...] z nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji jako działka nr [...] położona przy ul. [...] i działka nr [...] położona przy ul. [...] oraz rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka [...] położona przy ul. [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] położoną przy ul. [...]. Wnioskodawczyni wskazała na konieczność przeprowadzenia jednoczesnego rozgraniczenia oraz przywrócenia pierwotnych granic wszystkich działek powstałych z podziału działki [...], to jest działek nr: [...], [...], [...] i [...]. Wyjaśniła, że wnosi o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego łącznie z rozgraniczeniem prowadzonym przez Prezydenta Miasta Lublin na wniosek J. P..

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta Lublin odmówił wszczęcia administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...] z działką nr [...], ponieważ działki te stanowią jedną nieruchomość, dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...]

Natomiast postanowieniem z dnia [...] 2021 r. organ pierwszej instancji wszczął postepowanie rozgraniczeniowe w celu ustalenia przebiegu granic nieruchomości, w skład której wchodzą działki nr [...] i nr [...], a nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] oraz nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...].

Po przeprowadzeniu postępowania przy udziale upoważnionego geodety L. J., Prezydent Miasta L. w dniu [...] 2022 r. wydał decyzję nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości, w skład której wchodzą działki nr [...] i [...], stanowiącej własność E. P. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą własność S. P.. W tym samym dniu organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność E. P. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą własność J. P..

Postanowieniem wydanym w dniu [...] 2022 r. Prezydent Miasta L. ustalił ogólne koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...]zł, obejmującą wynagrodzenie geodety. Organ obciążył wnioskodawczynię postępowania E. P. (właścicielkę działek nr [...] i nr [...]) połową sumy kosztów, to jest kwotą [...]zł, a pozostałe strony postępowania, to jest J. P. (właściciela działki nr [...]) i S. P. (właściciela działki nr [...]) obciążył kwotami po [...] zł, odpowiadającymi Ľ sumy kosztów.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że koszty postępowania rozgraniczeniowego stanowi wyłącznie wynagrodzenie geodety – wykonawcy prac rozgraniczeniowych, stosownie do zawartej umowy nr [...] oraz do złożonego przez geodetę rachunku nr [...]. Jednocześnie wyjaśniono, że rachunek wykonawcy rozgraniczenia został wystawiony na kwotę [...]zł, która obejmuje łączny koszt rozgraniczenia nieruchomości, w skład której wchodzą działki nr [...] i [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] oraz rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...]. W związku z tym, że czynności geodety obejmowały ustalenie przebiegu trzech granic dotyczących trzech nieruchomości, obliczony został koszt ustalenia jednej granicy, który wyniósł [...] zł. Z uwagi na to, że niniejsze postępowanie obejmowało ustalenie przebiegu dwóch granic, koszt postępowania w tej sprawie został ustalony na kwotę [...]zł.

W ocenie organu pierwszej instancji, z uwagi na istniejące spory graniczne ustalenie przebiegu granic nieruchomości, w skład której wchodzą działki nr [...] i [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] oraz z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] pozostawało w interesie wszystkich uczestników postępowania. W związku z tym organ pierwszej instancji ˝ ogólnych kosztów postępowania, to jest kwotą [...]zł, obciążył E. P., jako stronę zainteresowaną ustaleniem przebiegu dwóch granic nieruchomości. J. P., zainteresowany ustaleniem przebiegu jednej spornej granicy został obciążony Ľ ogólnych kosztów rozgraniczenia , to jest kwotą [...]zł. S. P., jako stronę mającą interes w ustaleniu przebiegu jednej granicy, również obciążono Ľ ogólnych kosztów postępowania, to jest kwotą [...]zł.

S. P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że nie istniał spór graniczny, a postępowanie nie było prowadzone w jego interesie.

Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] 2022 r. wskazało, że obciążenie stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego wynika z przepisów art. 262 § 1 pkt 2 i art. 263 § 1 k.p.a.

Organ odwoławczy ocenił jako prawidłowe ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organ podkreślił, że wynagrodzenie upoważnionego geodety wynika z zawartej z geodetą umowy z dnia [...] 2021 r. oraz wystawionego rachunku z dnia [...] 2021 r. nr [...] i nie odbiega od przyjętej na rynku kwoty wynagrodzenia za podobne czynności rozgraniczeniowe. Wątpliwości nie budzi również zakres wykonanych przez geodetę czynności, jak też ich poprawność. Dokumentacja rozgraniczeniowa (operat techniczny) została przyjęta do zasobu geodezyjnego, co świadczy o jej poprawności.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo też rozdzielił koszty postępowania pomiędzy jego strony. Organ odwoławczy podkreślił, że rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie właścicieli wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, nie tylko wnioskodawcy, a zatem koszty postępowania winny obciążyć wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego, to jest wszystkich właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem, jeśli granice stały się sporne. W niniejszej sprawie zaistniał spór co do przebiegu granicy (odmienne wskazanie i wątpliwość co do przebiegu granicy, nieprawidłowo posadowione ogrodzenie), który został zakończony poprzez wydanie decyzji o rozgraniczeniu w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2021 r., poz. 1990 z późn. zm.). W stosunku do przedmiotowych nieruchomości nie było wcześniej prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, ani postępowanie równorzędne, a wytyczenie granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów, w tym: rejestru, mapy i zbioru współrzędnych ewidencji gruntów wynikających z modernizacji z 2003 r., operatu nr [...] z kompleksowej modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...] II (granica określona w postępowaniu modernizacyjnym według punktów 122-6421-6422-128), dokumentacji podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], przedstawiającej graficznie podział (wyrys w skali 1:1000 zawierający powierzchnie działek, na którym część drogowa działki nr [...] ma szerokość 1,5 m, co pozostaje w sprzeczności o około 0,5 m z szerokością, jaką wykazano w dokumentacji z modernizacji z 2003 r.). Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy uznał, że przeprowadzenie rozgraniczenia w sprawie było zasadne i konieczne, ponieważ przebieg granicy nie był oczywisty. Postępowanie rozgraniczeniowe leżało w interesie prawnym właścicieli wszystkich nieruchomości, co do których spór graniczny zaistniał, a nie tylko w interesie wnioskodawcy postępowania, czy drugiego uczestnika. Dopiero w efekcie wydanej decyzji rozgraniczeniowej doszło w istocie do ustalenia granicy przedmiotowych nieruchomości.

S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 264 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że w podziale kosztów postępowania rozgraniczeniowego uczestniczyć powinny wszystkie strony i koszty postępowania winny być podzielone na dwie równe części, a w konsekwencji obciążenie skarżącego kosztami postępowania rozgraniczeniowego w wysokości [...] zł;

2) art. 262 § 1 k.p.a., poprzez obciążenie skarżącego połową kosztów postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego granicy jego działki, w sytuacji gdy postępowanie rozgraniczeniowe było zbędne i zostało wywołane tylko i wyłącznie na skutek kwestionowania granicy działki przez wnioskodawczynię;

3) art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie kosztów, pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej obciążenia go kosztami postępowania rozgraniczeniowego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że czynności rozgraniczeniowe wykonane przez upoważnionego geodetę L. J. pokazały położenie punktów i linii granicznych w terenie odpowiadające w całości stanowi wynikającemu z dokumentacji, w tym operatu geodezyjno-kartograficznego. Pomiary te wskazują bezzasadność przeprowadzania rozgraniczenia. Z tego względu skarżący nie brał udziału w postępowaniu i nie ma jego podpisu w protokole rozgraniczeniowym, zatem nie było i nie ma zgody skarżącego na rozgraniczenie. Zdaniem skarżącego nie zachodziła potrzeba rozgraniczania nieruchomości, których granice są wyznaczone, udokumentowane i prawomocne od 2003 r. Postępowanie rozgraniczeniowe było zbędne i zostało wszczęte wyłącznie w interesie wnioskodawczyni E. P. dla jej własnych potrzeb. Zatem to wnioskodawczyni powinna zostać w całości obciążona kosztami postępowania. Wskazując na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, skarżący podniósł, że możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego z właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, a zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Po doręczeniu skarżącemu odpowiedzi organu na skargę, skarżący S. P. w piśmie z dnia 26 lipca 2022 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po przeprowadzeniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] (stanowiącej własność E. P.), z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] (stanowiącą własność J. P.) i nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] (stanowiącą własność skarżącego S. P.), Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia prawa, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach.

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...]zł oraz obciążenia: E. P. ˝ kosztów postępowania, to jest kwotą [...]zł, J. P. Ľ kosztów postępowania, to jest kwotą [...]zł oraz S. P. Ľ ogólnych kosztów postępowania, to jest kwotą [...]zł.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.), a także przepisy rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453).

Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości (art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony – stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 powołanej ustawy – jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic – zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy – wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości.

Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 ustawy).

Zasadą jest udział geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego.

Podkreślić należy, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. W tym zakresie znajdują zastosowanie przepisy działu IX kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym koszty postępowania rozgraniczeniowego nie mają charakteru kosztów, które w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a. powinny być uiszczone przez stronę z góry, pod rygorem zwrotu wniosku na podstawie art. 261 § 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2000 r., II SA/Kr 816/00, ONSA 2002/1/35).

Zgodnie z art. 263 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji (§ 1). Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2).

Przepis art. 262 § 1 k.p.a. stanowi zaś, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Na mocy art. 262 § 2 k.p.a. w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.

Wykładnia gramatyczna przepisu art. 262 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym obejmujących wynagrodzenie upoważnionego geodety. Przepis art. 262 § 1 k.p.a. wyklucza natomiast możliwość przyznania przez organ administracji zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami.

Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.).

Jeśli chodzi o sposób rozdziału kosztów postępowania administracyjnego wskazać należy, że uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., podjęta w sprawie o sygn. akt I OPS 5/06, rozstrzygnęła występujące w orzecznictwie rozbieżności dotyczące zagadnienia czy organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może kosztami tymi obciążyć każdą ze stron postępowania, czy też koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść tylko wnioskodawca. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania.

Uzasadniając takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel nieruchomości sąsiedniej może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne lub nie jest znany ich przebieg. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c., stanowiącej, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

Powyższy pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko to podziela również w pełni skład orzekający w niniejszej sprawie. W świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała ta ma charakter prawnie wiążący.

Przy tym w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że treść przytoczonej uchwały nie oznacza, iż w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby, biorące w nim udział. We wspomnianej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 k.p.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2211/14). Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli wówczas, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne lub nie jest znany ich przebieg. Jeżeli tego rodzaju okoliczności nie występują, nie można automatycznie zakładać, że postępowanie toczy się w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. W konsekwencji zaś, jeśli koszty postępowania rozgraniczeniowego nie zostały poniesione w interesie wszystkich stron postępowania, brak jest w świetle art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawy materialnoprawnej do obciążania nimi wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3014/14). Orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., I OSK 2211/14).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie istniały podstawy do obciążenia kosztami postępowania właścicieli wszystkich rozgraniczanych nieruchomości. Rację ma bowiem organ odwoławczy, że w zakresie objętych wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości granice są sporne. Z dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że rozgraniczane działki powstały w 1981 r. w wyniku podziału nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...]. W państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. nie ma operatu technicznego dokumentującego ten podział. Dokumentem obrazującym podział nieruchomości nr [...] jest wyrys graficzny w skali 1:1000, zachowany w zbiorze dokumentów księgi wieczystej nr [...], niezawierający wymiarów, a tylko powierzchnie nowopowstałych działek (kopia wyrysu k. 58 akt). Geodeta dokonujący rozgraniczenia odnotował w protokole granicznym, że na wyrysie część drogowa działki nr [...] ma przypisaną szerokość 1,5 m i nie odpowiada szerokości drogi wykazanej w dokumentacji modernizacyjnej z 2003 r., to jest w operacie oznaczonym w ewidencji nr [...]. W ramach czynności modernizacyjnych przebieg granicy działek nr [...] i [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...] został ustalony w oparciu o zgodne oświadczenia stron i mapę zasadniczą, gdyż granica nie była widoczna w terenie. Z treści protokołu granicznego nr [...] wykonanego przez upoważnionego geodetę wynika, że przebieg granicy działek nr [...] i [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...] oznaczony linią koloru czerwonego, został ustalony pomiędzy punktami 122-6421-6422-128 właśnie na podstawie operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków nr [...]. Na szkicu granicznym geodeta L. J. oznaczył również linią koloru czarnego z kropkami, wzdłuż północnej granicy działek nr [...] i [...] trwałe ogrodzenie, którego położenie jest niezgodne z położeniem granicy ewidencyjnej ustalonej w toku modernizacji. Ponadto geodeta zaznaczył, że linia użytkowania pomiędzy działkami nr [...] i [...] nie jest na gruncie wyraźnie oznaczona.

W ocenie Sądu czynności geodety jednoznacznie potwierdziły rozbieżności co do przebiegu granicy według dokumentów z podziału nieruchomości, które w istocie nie zawierały wymiarów działek, a tylko ich powierzchnie i z przeprowadzonej modernizacji w 2003 r. oraz według stanu na gruncie, gdyż inaczej przebiega linia ogrodzenia pomiędzy działką skarżącego, a działkami nr [...] i [...]. Oceny tej nie podważa argument skarżącego o dobrowolnym cofnięciu ogrodzeń w głąb działek [...] i [...], gdyż bez wątpienia ogrodzenie nie pokrywa się z linią granicy wyznaczoną w postępowaniu rozgraniczeniowym i granicy tej nie wyznacza. Ponadto z protokołu granicznego oraz dokumentów z modernizacji z 2003 r. wynika brak operatu z podziału działki nr [...] zawierającego wymiary działek powstałych po podziale, zatem przebieg granicy prawnej w istocie nie był znany. Trzeba także zauważyć, że zgodnie zapisem w protokole nr [...] upoważnionego geodety, w punkcie 6422, stanowiącym styk granic działek nr [...], [...] i [...], istnieje bolec żelazny wbity w jezdnię szutrowej drogi, przy czym jest to środkowy bolec z trzech znajdujących się na gruncie na przestrzeni 10 cm. Nie można zatem przyjąć, że przebieg granicy był stronom znany.

Zdaniem skarżącego przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było zbędne, skoro granica wyznaczona przez upoważnionego geodetę pokrywa się z granicą wynikającą z operatu z modernizacji. Jak podnosił skarżący, granica ta jest wyznaczona, udokumentowana i prawomocna od 2003 r.

Stanowisko skarżącego nie zasługuje jednak na podzielenie. W ewidencji gruntów i budynków znajduje się operat z kompleksowej modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...] II przeprowadzonej w 2003 r. i to na podstawie tej dokumentacji upoważniony geodeta L. J. ustalił przebieg granic pomiędzy działkami nr [...] i [...] a działką nr [...] oraz pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...]. Modernizacja ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego, stanowi zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu: 1) uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków; 2) modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W świetle przepisu § 5 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości dokumenty z modernizacji ewidencji gruntów należą do dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości. Jednakże modernizacja ewidencji gruntów nie stanowi rozgraniczenia, które zdefiniowane zostało w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z tym przepisem rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Oznacza to, że rozgraniczenie nieruchomości tworzy stan prawny w zakresie przebiegu granicy dzielącej sąsiednie nieruchomości, tym samym wyznacza zasięg przysługującego stronom prawa własności sąsiadujących nieruchomości.

Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skoro w stosunku do przedmiotowych nieruchomości nie było wcześniej prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, ani postępowanie równorzędne, to przeprowadzenie rozgraniczenia było zasadne i konieczne, gdyż przebieg granicy nie był oczywisty. Tym samym przeprowadzenie postępowania było dokonywane w interesie prawnym wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, nie zaś tylko w interesie wnioskodawczyni tego postępowania. Dopiero w efekcie wydanej w postępowaniu rozgraniczeniowym decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości doszło w istocie do ustalenia granicy prawnej.

Analiza akt sprawy wskazuje, że upoważniony geodeta przeprowadził czynności rozgraniczenia zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości. W szczególności geodeta przeprowadził analizę informacji zawartych w dokumentach uzyskanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz znajdujących się w księgach wieczystych, ustalił przebieg granic na gruncie, sporządził protokół graniczny oraz opracował opinię dotyczącą przebiegu granic. Wyniki prac geodezyjnych upoważniony geodeta przedstawił na mapie. Prawidłowość wykonania przez geodetę czynności ustalenia przebiegu granic oraz zgodność sporządzonych dokumentów z obowiązującymi przepisami została zatwierdzona protokołem Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] 2021 r. w oparciu o art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z tym przepisem przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu wójt, burmistrz (prezydent miasta) dokonuje oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy czynności wykonane przez upoważnionego geodetę zostały ocenione jako prawidłowe, czego wyrazem było włączenie sporządzonej przez geodetę dokumentacji do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Zatem okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, jak słusznie uznał organ odwoławczy, uzasadniały rozdzielenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego na wszystkich uczestników postępowania rozgraniczeniowego, w tym na skarżącego S. P.. Sąd uznał za zasadną metodologię rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego przyjętą przez organ pierwszej instancji. Niewątpliwie każda ze stron tego postępowania rozgraniczeniowego miała interes prawny w rozgraniczeniu. Na jego skutek została bowiem prawidłowo wyznaczona granica prawna. Trafne jest więc stanowisko organu, że koszty rozgraniczenia należało podzielić pomiędzy właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Ponieważ w niniejszej sprawie rozgraniczenie dotyczyło dwóch granic, właściciele nieruchomości położonych po obu stronach każdej z ustalonych granic powinni ponieść łącznie połowę ogólnej kwoty kosztów postępowania rozgraniczeniowego wynoszącej [...] zł, czyli [...] zł, a na każdego z nich w odniesieniu do jednej ustalanej granicy przypada kwota [...]zł. Skoro więc w postępowaniu rozgraniczeniowym ustalono dwie granice nieruchomości stanowiącej własność E. P., wnioskodawczyni postępowania powinna w efekcie ponieść prawidłowo określoną w postanowieniu organu pierwszej instancji kwotę [...]zł. Natomiast skoro w postępowaniu rozgraniczeniowym ustalono po jednej granicy nieruchomości stanowiących własność uczestników tego postępowania, J. P. i S. P. powinni zostać obciążeni kwotami odpowiadającymi czwartej części ogólnej kwoty kosztów, to jest kwotami w wysokości [...] zł w przypadku każdego z nich.

Przedmiotu sporu w sprawie nie stanowiła ogólna wysokość kosztów obejmujących wynagrodzenie upoważnionego geodety. Trafnie także stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że kwota ta odpowiada kosztom wynagrodzenia geodety w analogicznych sprawach.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności. W sposób wyczerpujący zebrały i rozważyły cały zebrany materiał dowodowy, a następnie do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwe przepisy prawa. Materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania postanowienia o kosztach rozgraniczenia. Zaskarżone postanowienie prawidłowo wyjaśnia podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Nie naruszono przy tym ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego.

W świetle powyższego nie można zatem zgodzić się z zarzutami skargi. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie. Na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek orzeczenia o tych kosztach, chodzi bowiem o koszty faktycznie wyłożone przez organ w sytuacji, gdy ich poniesienie nie jest obowiązkiem organu oraz ich rozliczenie w relacji organ – strona.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i nie zachodzą podstawy do jego uchylenia.

W konsekwencji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.