Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 880/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 79 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2014 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...], nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza na rzecz skarżącego M. M. od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. kwotę 257 (słownie dwieście pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 4. zwraca na rzecz skarżącego M. M. kwotę 200 ( słownie dwieście) zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 12 września 2014 roku i zaksięgowaną pod pozycją 3610.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] orzekającą o stwierdzeniu u S. K. choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią ostrego/podostrego zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych (poz. 7.1 wykazu chorób zawodowych).

W sprawie ustalono następujący stan fatyczny:

S. K. w latach 1969-2012 był zatrudniony w różnych zakładach pracy, na różnych stanowiskach zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego z dnia 31 maja 2012 r. W okresie od 15 stycznia 2009 r. do 22 września 2012 r. pracował w zakładzie A. w K. przy produkcji podłoża do uprawy pieczarek, w narażeniu wziewnym na pył organiczny słomy. Do czynności zawodowych w/w należało m.in. ręczne rozcinanie sznurów na balotach słomy. Opis wykonywanych czynności i lokalizację stanowiska pracy zawiera karta narażenia zawodowego z dnia 31 maja 2012 r. oraz karta oceny ryzyka zawodowego sporządzona w styczniu 2012 r. W okresie zatrudnienia S. K. był wyposażony w środki ochrony indywidualnej (maska przeciwpyłowa) oraz objęty profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej. Ponadto, od 2007 r., S. K. posiada własne gospodarstwo rolne o profilu uprawowym.

Pierwsze objawy chorobowe pod postacią duszności, ogólnego osłabienia i kaszlu wystąpiły w październiku 2010 r. Dolegliwości te ustępowały podczas dni wolnych od pracy i urlopów. W roku 2011 oraz w roku 2012 S. K. był dwukrotnie hospitalizowany na Oddziale Leczenia Gruźlicy Specjalistycznego Szpitala Gruźlicy, Chorób Płuc i Rehabilitacji w T. z rozpoznaniem zmian charakterystycznych dla postaci ostrej alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. W roku 2012 Poradnia Gruźlicy i Chorób Płuc SPZOZ w Ł. skierowała S.K. na badania do uprawnionej jednostki orzeczniczej.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...] orzekł o rozpoznaniu u S. K. choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych o charakterze ostrym/podostrym. W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzone schorzenie ma charakter nadwrażliwości (typu III i IV) i związane jest z powtarzanym narażeniem na wziewne antygeny środowiskowe, którymi są białka bakterii, grzybów, roślin i zwierząt lub cząsteczki organiczne. Najczęstszymi czynnikami są termofilne promieniowce, w skład których wchodzi ponad 30 białek. Rozwój termofilnych promieniowców jest m.in. następstwem procesów butwienia lub procesów gnilnych słomy.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził u S. K. chorobę zawodową wymienioną pod poz. 7.1 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z dnia 3 kwietnia 2013 r. oraz na wyniki oceny higienicznej środowiska pracy potwierdzające, że praca w zakładzie A. stwarzała istotne ryzyko zdrowotne powstania choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji odwołał się M. M. – były pracodawca S. K., który od dnia 21 listopada 2012 r. prowadzi działalność gospodarcza pod nazwą A. w Ł. Uzasadniając wniesione odwołanie pełnomocnik strony zarzucił, że prowadzone postępowanie było pozbawione wnikliwej oceny narażenia zawodowego, a wydane orzeczenie oparte zostało na materiale dowodowym zebranym w sposób niewystarczający. Związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy, a stwierdzonym schorzeniem ograniczono bowiem tylko do jednego pracodawcy. Ponadto nie wzięto pod uwagę prac wykonywanych przez S. K. we własnym gospodarstwie rolnym. Dalej pełnomocnik M. M. wskazał, że na stanowisku pracownika produkcji nie było uchybień w zakresie warunków pracy, jak i nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej. Wszyscy pracownicy byli zaopatrzeni w środki ochrony indywidualnej. Tym samym środowisko pracy w firmie A. nie mogło być źródłem narażenia zawodowego skutkującego powstaniem choroby zawodowej u S.K..

Wskutek rozpatrzenia wniesionego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. będzie zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, a w szczególności: uzupełnić ocenę narażenia zawodowego o dokładny opis rodzaju czynności i wykonywanych przez S. K. i miejsca ich wykonywania w zakładzie A. i w prowadzonym gospodarstwie rolnym; wyjaśnić przyczyny absencji chorobowych; zwrócić się do WOMP w Ł. o wyjaśnienie, czy praca w gospodarstwie rolnym mogła być przyczyną sprawczą wystąpienia rozpatrywanej choroby układu oddechowego oraz czym tłumaczyć zaostrzenie objawów chorobowych w czerwcu 2012 r., kiedy to skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, z jakim stopniem prawdopodobieństwa można przyjąć, że warunki pracy w zakładzie A. miały wpływ na powstanie u S. K. choroby alergicznej układu oddechowego, a także z jakim stopniem prawdopodobieństwa można przyjąć wpływ czynników obecnych w środowisku gospodarstwa rolnego na powstanie choroby, jakiego rodzaju badania przeprowadzono dokonując oceny układu oddechowego w/w.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. uzupełnił zgromadzoną dokumentację pod kątem rodzaju czynności wykonywanych przez S. K. w zakładzie A. (pismo spółki A. w K. z dnia 19 grudnia 2013 r.) oraz w posiadanym gospodarstwie rolnym (protokół z przeprowadzonego wywiadu w dniu 20 grudnia 2013 r.). Następnie na podstawie uzyskanego materiału dowodowego wystąpił do WOMP w Ł. z wnioskiem o sporządzenie dodatkowej opinii lekarskiej. Pismem z dnia 5 lutego 2014 r. kierownik Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej WOMP w Ł.poinformował organ, że w jego opinii choroba zawodowa S.K. została wywołana z pewnością lub z bardzo wysokim prawdopodobieństwem warunkami pracy w zakładzie A. Wyżej wymieniony przed podjęciem zatrudnienia w przedmiotowej firmie został poddany badaniom wstępnym, które nie wykazały przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy. Ponadto w/w nigdy, od czasu podjęcia pracy we własnym gospodarstwie rolnym nie uskarżał się na dolegliwości układu oddechowego. Choroba pojawiła się po zatrudnieniu w firmie A., ustępując stopniowo po hospitalizacji i leczeniu, pomimo zamieszkiwania w tym samym miejscu. Odnośnie chorób alergicznych uprawniony organ orzeczniczy wskazał, że reakcję może wywołać alergen obecny tylko w określonym miejscu i występujący tam niejako endemicznie. Taki właśnie czynnik w postaci izolowanego szczepu, prawdopodobnie promieniowców termofilnych był i jest obecny na terenie zakładu, a nie ma go w gospodarstwie prowadzonym przez S. K.. W dalszej części opinii wskazano na zakres badań, którym poddany został S. K..

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. orzekł o stwierdzeniu u S. K. choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią ostrego/podostrego zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych (poz. 7.1 wykazu chorób zawodowych).

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Decyzji zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 28 i art. 79 K.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w tym brak zawiadamiania o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin, a tym samym uniemożliwienie stronie udziału w przeprowadzeniu dowodu, zadawaniu pytań świadkom, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzucił nadto naruszenie art. 40 § 2 K.p.a. poprzez brak kierowania korespondencji do ustanowionego przez M. M. pełnomocnika, pomimo prawidłowego ustanowienia go w sprawie.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wniósł nadto o przeprowadzenie postępowania z zapewnieniem stronom możliwości czynnego udziału we wszystkich jego stadiach.

Uzasadniając pełnomocnik skarżącego ponownie podkreślił, że od dnia 21 listopada 2012 r. przedsiębiorstwo A. jest prowadzone pod firmą B. Skarżący nie pozostaje w żadnym związku ze spółką A. Sp. z o.o. Pomimo tej wiedzy organ I instancji, rozpatrując ponownie sprawę kierował korespondencję do spółki A., zamiast do skarżącego i ustanowionego przez niego skutecznie pełnomocnika. Spółka ta nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Pismem z dnia 13 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do organu z wnioskiem o doręczenie na adres kancelarii wszystkich wadliwie zaadresowanych pism wysłanych w toku postępowania. Pomimo złożonego wniosku pisma te nie zostały mu doręczone. Tym samym skarżący pozbawiony został przysługującego mu uprawnienia do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, czym organ doprowadził do naruszenia powołanych na wstępie przepisy procedury administracyjnej. Na zasadność przedstawionej argumentacji pełnomocnik skarżącego powołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.

W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy, a przede wszystkim ustalenia uprawnionej jednostki orzeczniczej nie pozwalają na żadne odmienne wnioski, niż wniosek o istnieniu podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u S. K.. Organ podkreślił, że zewnątrzpochodne alergiczne zapalnie pęcherzyków płucnych (EAZPP) jest nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną na powtarzaną inhalację różnych antygenów pochodzenia organicznego (grzybów, bakterii, białek zwierzęcych) lub rzadziej chemicznego. Niepodważalnymi elementami rozpoznania tej choroby są udokumentowane narażenie na czynniki etiologiczny choroby, objawy kliniczne oraz obraz radiologiczny. Choroba ta może mieć charakter ostry, podostry lub przewlekły, a jej przebieg zależy od częstotliwości i wielkości ekspozycji, rodzaju inhalowanego antygenu oraz predyspozycje osobnicze. W przedmiotowej sprawie z ustaleń Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł. wynika, że w przypadku S. K. choroba EAZPP o charakterze ostrym/ podostrym ma związek przyczynowy z pracą wykonywaną w zakładzie A. Czynnikiem sprawczym wyzwalającym proces zapalny są promieniowce termofilne, rozwijające się w zawilgoconej, przegrzanej słomie, z którą w/w miał kontakt zawodowy, jako pracownik produkcji linii podawania słomy. Ponadto występujące u S. K. dolegliwości (kaszel, duszności, gorączka) mają powiązanie czasowe z ekspozycją zawodową. Tym samym uznać należało, że choroba alergiczna układu oddechowego rozpoznana u S. K. jest z przeważającym prawdopodobieństwem wynikiem narażenia zawodowego w zakładzie A., gdzie był on narażony na kontakt z pyłami organicznymi zawierającymi termofilne promieniowce, rozpoznane jako czynnik przyczynowy stwierdzonej choroby.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego organ odwoławczy uznał, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ przyznał, że niezawiadomienie M. M., ani jego pełnomocnika o terminie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w gospodarstwie S. K. stanowiło uchybienie, jednakże przyjęcie przez organ I instancji , że zainteresowany nie był narażony na pył organiczny zawierający termofilne promieniowce swoim gospodarstwie rolnym, nie było następstwem powyższego postępowania wyjaśniającego, lecz następstwem stanowiska wyrażonego przez WOMP w Ł.. Organ odwoławczy przyznał także, że na pewnym etapie postępowania błędnie uznano spółkę A. za stronę i doręczono jej cześć korespondencji. Jednak, jak wynika z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 13 marca 2014 r., powyższa, błędnie kierowana korespondencja została przesłana przez A. Sp. z o.o. w K. na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącego. Tym samym strona miała zapewniony wgląd w cześć dokumentacji sprawy. Pełnomocnik skarżącego został również zawiadomiony o zakończeniu postępowania oraz pouczony o prawie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowy, stosownie do treści art. 10 § 1 K.p.a. Jednakże strona z przysługującego jej uprawnienia nie skorzystała. Organ wskazał także, że strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika miała świadomość, że konsekwencją uchylenia decyzji organu I instancji z dnia [...] r. jest kontynuacja postępowania, w tym gromadzenia dowodów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, zatem brak zainteresowania strony w toku prowadzenia ponownego rozpoznania sprawy nie może być kwalifikowany jako niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. W ocenie organu odwoławczego nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność uchylenia decyzji, lecz tylko takie, które mogło spowodować, że wynik sprawy mógłby być inny, gdyby do tego naruszenia nie doszło. Taka sytuacja nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 , art. 80 K.p.a. poprzez błędne dokonanie ustaleń faktycznych w postępowaniu odwoławczym oraz nieuwzględnienie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co skutkowało przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów;

- art. 79 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten w niniejszym postępowaniu nie znajduje zastosowania;

- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że samo zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranego materiału, stanowi zapewnienie stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ I instancji art. 40 § 2 K.p.a., polegającego na pominięciu ustanowionego przez stronę pełnomocnika;

- art. 39 w zw. z art. 10 § 1 i art. 40 § 2 K.p.a poprzez uznanie, że przesłanie przez osobę trzecią, na adres poczty elektronicznej pełnomocnika skarżącego skanów korespondencji, błędnie adresowanych w toku postępowania, stanowi zapewnienie stronie wglądu w dokumentację sprawy;

- art. 138 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania.

W związku z powyższym pełnomocnik strony wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wniósł ponadto o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał na okoliczności uzasadniające zasadność podniesionych zarzutów, w szczególności na pozbawienie skarżącego przysługującego mu prawa czynnego udziału w postępowaniu, co uniemożliwiło jego mocodawcy udział w przeprowadzanych przez organ czynnościach procesowych, jak również merytoryczne ustosunkowanie się do nich.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. nr [...], orzekającą o stwierdzeniu u S. K. choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią ostrego/podostrego zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych (poz. 7.1 wykazu chorób zawodowych).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 2011 r. Nr 212 poz. 1263 ze zm.); art. 2351, art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.); rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367).

Z treści wniesionej skargi wynika, że pełnomocnik M. M. przede wszystkim koncentruje się na zarzutach dotyczących prowadzenia przez orzekające w niniejszej sprawie organy administracji publicznej, postępowania z rażącym naruszeniem wskazanych przepisów procedury administracyjnej, które to naruszenie miało w jego ocenie istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest natomiast w skardze zarzutów zmierzających do zakwestionowania zasadności stwierdzenia u byłego pracownika zakładu A. – S. K. choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią ostrego/podostrego zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Kwestią sporną pozostaje zatem, czy doszło do pominięcia skarżącego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed wydawaniem decyzji z dnia 12 maja 2014 r., orzekającej o stwierdzeniu u S. K. choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią ostrego/podostrego zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych (poz. 7.1 wykazu chorób zawodowych), a jeżeli tak, to czy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i winno zostać uwzględnione przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. przy wydawaniu zaskarżonej do sądu decyzji.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że decyzją kasacyjną z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., uwzględniając zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu, uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] orzekającą o stwierdzeniu u S. K. choroby zawodowej wymienionej pod poz. 7.1 wykazu chorób zawodowych. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji organ odwoławczy wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. będzie zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, a w szczególności: uzupełnić ocenę narażenia zawodowego o dokładny opis rodzaju czynności i wykonywanych przez S. K. i miejsca ich wykonywania w zakładzie A. i w prowadzonym gospodarstwie rolnym; wyjaśnić przyczyny absencji chorobowych; zwrócić się do WOMP w Ł. o wyjaśnienie, czy praca w gospodarstwie rolnym mogła być przyczyną sprawczą wystąpienia rozpatrywanej choroby układu oddechowego oraz czym tłumaczyć zaostrzenie objawów chorobowych w czerwcu 2012 r., kiedy to skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, z jakim stopniem prawdopodobieństwa można przyjąć, że warunki pracy w zakładzie A. miały wpływ na powstanie u S. K. choroby alergicznej układu oddechowego, a także z jakim stopniem prawdopodobieństwa można przyjąć wpływ czynników obecnych w środowisku gospodarstwa rolnego na powstanie choroby, jakiego rodzaju badania przeprowadzono dokonując oceny układu oddechowego w/w.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi dotyczących pozbawienia strony i jej pełnomocnika udziału w postępowaniu toczącym się w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, wskazać należy, że bezspornym jest, iż organy sanitarne orzekające w niniejszej sprawie posiadały wiedzę, że od dnia 21 listopada 2012 r. przedsiębiorstwo A. prowadzone jest pod firma B.. Powyższe potwierdza informacja zawarta w odwołaniu skarżącego z dnia 22 sierpnia 2013 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. (k. 23 akt administracyjnych) oraz załączony do odwołania wypis Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (k. 23.5 akt administracyjnych). Wskazać także należy, że skarżący skutecznie powiadomił organy sanitarne o ustanowieniu w rozpatrywanej sprawie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego S. K. (k. 22.1 akt administracyjnych).

Pomimo posiadanej w powyższym zakresie wiedzy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. rozpatrując ponownie sprawę, za stronę postępowania błędnie uznał A. Sp. z o.o. z siedzibą w K., do której w toku postępowania kierował korespondencję, mimo, iż ze złożonej przez stronę dokumentacji, wynika że spółka ta nie jest w żaden sposób powiązana ze skarżącym. Następstwem powyższego było nieinformowanie skarżącego, ani też ustanowionego przez niego pełnomocnika, o podejmowanych czynnościach procesowych, w tym o przeprowadzonym w dniu 20 grudnia 2013 r. wywiadzie zawodowym w gospodarstwie rolnym S. K. (k. 32 akt administracyjnych), o dokonanie którego pełnomocnik M. M. wnosił w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r.

Powyższe uchybienia, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę, czynią podniesione w niej zarzuty zasadnymi, zwłaszcza w zakresie naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 10 § 1 i 79 K.p.a.

Zgodnie bowiem z treścią art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie prawa obejmuje dwa zasadnicze elementy. Ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Niedopuszczalne jest takie działanie (bądź zaniechanie) organu administracji, którego skutkiem jest ograniczenie uprawnień strony postępowania. W niniejszej sprawie organy sanitarne pozbawiając skarżącego czynnego udziału w toczącym się postępowaniu naruszyły w/w przepis.

Wyrażona natomiast w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej, odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Obowiązkiem organu wynikającym z powyższej zasady jest zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością.

Za zasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2012 r., I OSK 1094/11 (www.cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że wyrażona w powołanym przepisie zasada zaufania obywateli do organów państwa uznawana jest w orzecznictwie sądów administracyjnych za klamrę spinającą całość zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Niewątpliwie bowiem pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy podejmowane wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego, uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, udzielanie należytej i wyczerpującej informacji oraz zapewnienie stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania.

Sąd za zasadny uznał również zarzut naruszenia art. 10 § 1 i art. 79 K.p.a. W myśl powołanego art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do procesu. Obowiązek zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania polega na umożliwieniu uczestniczenia w całym toku postępowania, od chwili jego wszczęcia do jego zakończenia decyzją. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego sprawy, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Czynny udział strony wyraża się w tym, że ma ona nie tylko prawo być obecna przy czynnościach postępowania wyjaśniającego, np. przy przesłuchaniu świadka, przy oględzinach, ale także prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego, przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów (por. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 2011, Wydanie 11 , s. 71-72).

Natomiast zgodnie z treścią art. 79 § 1 K.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 K.p.a.). Zachowanie wymagań określonych w art. 79 K.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji publicznej. Uchybienie powołanej normie prawnej, w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik danej sprawy. W ocenie Sądu strona nie może zostać pozbawiona wynikających z powołanego przepisu uprawnień na skutek zaniechania organu. Czynność powiadomienia strony o zamiarze przeprowadzenia dowodu nie jest pozostawiona uznaniu organu prowadzącego postępowanie administracyjne, lecz stanowi obowiązek organu niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. O wzięciu, bądź rezygnacji z udziału w przeprowadzeniu dowodu może bowiem decydować wyłącznie strona. W niniejszej sprawie niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w przeprowadzonym w dniu 20 grudnia 2013 r. wywiadzie w gospodarstwie rolnym S. K. stanowiło naruszenie obowiązku wynikającego z art. 10 i art. 79 § 2 K.p.a. Zwłaszcza, że dokonanie tej czynności procesowej nastąpiło z uwagi na uwzględnienie zarzutu strony w tym zakresie, podniesionego w odwołaniu od decyzji z dnia 16 lipca 2013 r. Skarżący dostrzegł zatem potrzebę przeprowadzenia takiego dowodu, organ odwoławczy ten wniosek uwzględnił, natomiast w prowadzonym ponownie postępowaniu administracyjnym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. przeprowadził ten dowód bez powiadamiania i udziału strony.

Naruszenia powyższych uchybień nie konwaliduje, podnoszony przez organ administracji fakt zapewnienia skarżącemu, na podstawie art. 10 § 1 K.p.a., prawa do zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, o czym pełnomocnik M. M. został powiadomiony pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. (k. 43 akt administracyjnych). Wskazać bowiem należy, że powyższe uprawnienie dotyczy zajęcia stanowiska strony, co do całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Czym innym jest prawo do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego, a czym innym wiedza i udział w czynności procesowej. Strona winna mieć możliwość zarówno udziału w przeprowadzanych przez organ dowodach, jak i zapoznania się z całością zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz złożenia w tym zakresie ewentualnych zastrzeżeń i uwag. Trudno uznać, że zapewnienie stronie możliwości zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego powoduje, że czynność procesowa dokonana bez jej udziału zostaje konwalidowana. Zwłaszcza w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, iż pełnomocnik skarżącego przed otrzymaniem zawiadomienia o zgromadzeniu materiału dowodowego, pismem z dnia 13 marca 2014 r., wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z informacją, że nie zostały doręczone stronie ani jej pełnomocnikowi żadne pisma ani dokumenty w ramach toczącego się ponownie przed tym organem postępowania i strona wnosi zatem o ich doręczenie. Brak jest w aktach sprawy dowodu potwierdzającego, aby organ wypełnił to żądanie.

Bez wpływu na ocenę powyższych naruszeń pozostaje również argumentacja organu odwoławczego, zgodnie z którą niepowiadomienie skarżącego ani jego pełnomocnika o przeprowadzonym w dniu 20 grudnia 2013 r. wywiadzie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem przyjęcie przez organ I instancji , że S. K. nie był narażony w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym na pył organiczny zawierający termofilne promieniowce, nie było następstwem przeprowadzonej czynności dowodowej. Było natomiast następstwem stanowiska wyrażonego przez kierownika Przychodni Konsulatacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. w opinii uzupełniającej z dnia 5 lutego 2014 r. do orzeczenia z dnia 3 kwietnia 2013 r., nr [...]. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że orzeczenia jednostek uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych, jak i uzupełniające opinie do wydanych orzeczeń nie są pozyskiwane w trybie przewidzianym w art. 79 K.p.a., lecz w trybie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Tym samym przepis art. 79 K.p.a. jako niezastosowany w tym postępowaniu nie mógł zostać naruszony.

W przedmiotowej sprawie obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w tym o uzupełnienie oceny narażenia zawodowego o dokładny opis rodzaju czynności i wykonywanych przez S. K. w prowadzonym gospodarstwie rolnym został nałożony na Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł., powołaną już wcześniej decyzją kasacyjną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r.

Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 2011 Nr 212 poz. 1263 ze zm.) w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym, zgodnie z treścią art. 79 § 1 K.p.a., obowiązkiem organu I instancji było powiadomienie pełnomocnika skarżącego o wyznaczonym na dzień 20 grudnia 2013 r. wywiadzie zawodowym w gospodarstwie rolnym S. K.. Niepoinformowanie strony skarżącej o zamiarze przeprowadzenia przez organ sanitarny powyższego środka dowodowego pozbawiało ją uprawnień wynikających z art. 79 § 2 K.p.a., a tym samym czynnego udziału w postępowaniu. Tym bardziej, że przeprowadzona w gospodarstwie rolnym S. K. ocena narażenia zawodowego stanowiła istotny element opinii uzupełniającej z dnia 5 lutego 2014 r. do orzeczenia lekarskiego z dnia 3 kwietnia 2013 r. i została przeprowadzona w konsekwencji uwzględnienia zarzutów strony podniesionych w odwołaniu od decyzji PPIS w Ł. z dnia [...] r. była konsekwencją

Zgodnie bowiem z treścią § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367) orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek orzeczniczych o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydawane są na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Lekarz orzecznik Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. wydając opinię uzupełniającą z dnia 5 lutego 2014 r., powołał się na ustalenia organu I instancji, dokonane w trakcie przeprowadzonego w dniu 20 grudnia 2013 r. wywiadu zawodowego i stwierdził, że z uwagi na niewystępowanie czynnika w postaci izolowanego szczepu prawdopodobnie promieniowców termofilnych w gospodarstwie rolnym S. K. , choroba zawodowa w/w została wywołana z pewnością lub z bardzo wysokim prawdopodobieństwem warunkami pracy w zakładzie A..

Tym samym w ocenie Sądu pozbawienie skarżącego możliwości uczestniczenia w przeprowadzanym dowodzie, zadawania pytań i zgłaszania żądań w toku prowadzonych czynności stanowiło naruszenie art. 79 K.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Za istotne naruszenie przepisów postępowania Sąd uznał również omyłkowe kierowanie korespondencji w toku postępowania przed organem I instancji do spółki A. sp. z o.o. z siedzibą w K., która nie była stroną przedmiotowego postępowania. Naruszenia powyższego nie konwalidowało późniejsze przesłanie przez w/w spółkę skanu otrzymanej od PPIS w Ł. korespondencji na adres poczty internetowej pełnomocnika skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

Przesłanie właściwemu adresatowi kopii dokumentów, przez osobę trzecią, za pośrednictwem poczty internetowej nie wypełnia dyspozycji powyżej powołanego przepisu art. 39 K.p.a. Bez znaczenia na powyższą ocenę pozostaje również fakt, że spółka A. wskutek przejęcia firmy skarżącego, przejęła również część jego byłych pracowników oraz dokumentację zakładu A. w K. Stroną niniejszego postępowania był były pracodawca S.K. – M. M.i prowadzący działalność pod firma B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, do którego winna być kierowana wszelka korespondencja w sprawie.

Nieuprawnionym w ocenie Sądu jest także stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym, to do strony należy interesowanie się toczącym postępowaniem i ustalanie, jakie czynności są przez organ podejmowane w ramach prowadzonego ponownie z jej udziałem postępowania. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. To organ administracyjny jest "gospodarzem postępowania" i to on określa kierunek jego prowadzenia, a także określa, jakie dowody w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy. Organ administracji nie może odgrywać roli biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę czy strony postępowania. Przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej aktywnie podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc tego, by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. Cz. Martysz, A. Matan. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX 2010). Mając powyższe na uwadze, za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 39 w zw. z art. 10 § 1 i art. 40 § 2 K.p.a.

Reasumując wskazać należy, iż pozbawienie skarżącego czynnego udziału w każdym stadium postępowania, prowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej S. K., zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] r., nr [...] stanowiło istotne naruszenie przepisów procedury administracyjnej. Naruszenie to nie mogło zostać sanowane w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to wynikająca z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. rozpatrując odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...] r. winien zatem, uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Nieuwzględnienie wniesionego odwołania, a co za tym idzie utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mając na uwadze powyżej wskazane uchybienia procesowe, czynią w ocenie Sądu zasadnym zarzut naruszenia art. 138 § 1 i § 2 K.p.a., skutkujący uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozpatrując ponownie sprawę organy sanitarne będą zobowiązane do przeprowadzenia postępowania administracyjnego z zapewnieniem czynnego udziału każdej ze stron tego postępowania, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. Sąd nie uwzględnił zatem wniosku pełnomocnika strony skarżącej o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, uznając, iż naruszenie opisanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego nie ma, w realiach rozpatrywanej sprawy, charakteru rażącego.

W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 490).

O zwrocie skarżącemu kwoty uiszczonego wpisu sądowego od wniesionej skargi Sąd orzekł na podstawie art. 225 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie bowiem do treści art. 225 p.p.s.a., opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałości z zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków, zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Natomiast w myśl art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe postępowanie w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych.

W niniejszej sprawie, pomimo ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący uiścił kwotę 200 zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. Tym samym po stronie skarżącego powstała nadpłata, o zwrocie której Sąd orzekł w pkt 4 wyroku.

e.o.