Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1654/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 71, art. 73 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Barbara Stukan- Pytlowany Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 736/16 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 5 stycznia 2017 r., sygn. akt IIII SA/Lu 736/16, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M. R. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Chełmie z [...] listopada 2015 r. w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że organy administracji nie naruszyły reguł postępowania. Organy rozważyły i poddały ocenie, zebrany w sprawie materiał dowodowy zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2013 r. poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.). Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

W ocenie Sądu z treści decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń.

Skarżący nie podważył w żaden sposób ustaleń wynikających z przeprowadzonych kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania sądowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.; dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej w zakresie zgodności z prawem skarżonej decyzji i wydanie orzeczenia, którego nie poprzedziła kontrola działania organu administracji polegająca na ocenie, czy organ w sposób wyczerpujący dokonał analizy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu oraz czy organ rozważył wszystkie okoliczności podnoszone przez skarżącego, przez co zostały naruszone następujące przepisy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, że w sprawie zostały naruszone przepisy prawa materialnego a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i winno skutkować uchyleniem skarżonej decyzji w całości, tj. :

• art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65; dalej: rozporządzenie nr 1122/2009) i przyjęcie, że wszystkie nieprawidłowości we "Wniosku o przyznanie płatności na rok 2013" w również w zakresie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 wynikają z winy skarżącego, co skutkowało brakiem zastosowania wskazanego w tym przepisie wyjątku od stosowania sankcji wynikającej z art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009.;

• art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez brak jasnego i precyzyjnego wyjaśnienia podstawy prawnej kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie określenia na 15 % wielkości zmniejszenia kwoty płatności.

Organ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutem skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. przedstawił motywy rozstrzygnięcia, w odniesieniu do tego zarzutu.

Wnoszący skargę kasacyjną podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a.) zarzucił Sądowi pierwszej instancji oddalenie skargi i wadliwe wykonanie kontroli zaskarżonej decyzji przez niedokonanie oceny, czy organ w sposób wyczerpujący przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz czy rozważył wszystkie podniesione przez stronę okoliczności, czym zdaniem strony Sąd naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. Zdaniem strony zaskarżone orzeczenie narusza również art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, ponieważ w jej ocenie nie wszystkie nieprawidłowości stwierdzone we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 wynikają z jej winy, co powinno skutkować odstąpieniem od zastosowania sankcji z art. 58 powołanego rozporządzenia. Strona podniosła też zarzut naruszenia art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, ponieważ w jej ocenie Sąd nie wyjaśnił w sposób jasny i precyzyjny podstawy zastosowania zmniejszenia kwoty płatności o 15%.

W świetle tak sformułowanego zarzutu wnoszący skargę kasacyjną w pierwszej kolejności był zobowiązany do wykazania jednej z okoliczności świadczących o tym, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. A zatem powinien był wykazać, że Sąd ten dokonał kontroli niewłaściwego aktu, a więc wydanego np. przez inny podmiot niż organ administracji publicznej, że dokonał kontroli zaskarżonego aktu według niedopuszczalnego kryterium, a więc innego niż kryterium legalności, że rozpoznał skargę na inny akt niż decyzja i wreszcie, że zastosował nieprzewidziany ustawą środek prawny. Według powołanego w skardze kasacyjnej art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Strona nie podniosła okoliczności o jakich była mowa wcześniej, co czyni zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. niezasadnym. Sam fakt rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji sprawy, w sposób odmienny od oczekiwań wnoszącego skargę kasacyjną, lecz z uwzględnieniem kryterium legalności, nie świadczy jeszcze o tym, aby Sąd wadliwie wywiązał się z ciążących na nim obowiązkach. Chcąc uzasadnić bezzasadność dokonanej przez Sąd kontroli sądowej wnoszący skargę kasacyjną powinien był wykazać naruszenie innych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego regulujących proces sądowy z ewentualnym powołaniem się na przepisy mające zastosowanie w postępowaniu wyjaśniającym przed organem, czego w skardze brak. Dodatkowo wypada wskazać, że art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. należą do przepisów procesowych, a więc ich ewentualne naruszenie należy łączyć z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który nie został powołany w podstawach kasacyjnych.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. należy wskazać, że powołane przepisy stanowią podstawę orzeczniczą dla sądu pierwszej instancji, co oznacza, że ich zastosowanie zależy od wyniku dokonanej przez sąd kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, na wcześniejszym etapie postępowania. Innymi słowy sąd w sytuacji, gdy nie stwierdzi naruszenia prawa materialnego, do którego odnosi się art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., ma obowiązek oddalić skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 73 ust. 1 i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, co stosownie do art. 174 pkt 1 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobowiązywało go do wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej powołanych przepisów, formy naruszenia tych przepisów (błędną wykładnię i/lub niewłaściwe zastosowanie), a także do wyjaśnienia, na czym polega to naruszenie. Sposób sformułowania zarzutu naruszenia tych przepisów nie odpowiada w pełni tym wymogom. Strona nie wskazała formy, w jakiej doszło do ich naruszenia, nie wskazała konkretnej jednostki redakcyjnej art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Nadto z treści zarzutu wynika, że zamiarem strony było raczej podważenie ustaleń faktycznych sprawy co do okoliczności powstania nieprawidłowości we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 oraz – istnienia podstawy do zmniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów, a nie wykazanie błędnej wykładni przepisów czy ich niewłaściwego zastosowania.

Powołane w skardze kasacyjnej przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wprowadzają wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń (art. 73 ust. 1) oraz regulują sposób stosowania zmniejszeń w przypadku zaniedbania (art. 71). Wynika z nich, że w przypadku, gdy rolnik złoży wniosek zgodny ze stanem rzeczy lub wykaże, że stwierdzone nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, to wówczas brak jest podstaw do stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Natomiast w przypadku, jeśli stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, to należy stosować zmniejszenia. Procentowy współczynnik zmniejszenia w zależności od skali stwierdzonych uchybień może kształtować się w przedziale od 1% do 5% (zasadniczo 3%) całkowitej kwoty nie więcej jednak niż 15%.

Ustalenie czy zachodzą okoliczności pozwalające na zastosowanie tych przepisów wchodzi w zakres czynności procesowych związanych z ustalaniem stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że w ramach zarzutu materialnego strona nie może kwestionować ustaleń faktycznych. W stanie sprawy wnoszący skargę kasacyjną nie zakwestionował skutecznie ustaleń faktycznych. Podniesiona w skardze kasacyjnej argumentacja ma charakter ogólnikowy i polemiczny i nie została powiązana z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. ewentualnie z innymi przepisami regulującymi procedurę sądowoadministracyjną lub administracyjną.

W okolicznościach sprawy organ przyznał płatność ONW na rok 2013 w pomniejszonej kwocie z powodu stwierdzonych nieprawidłowości. Ustaloną początkowo kwotę płatności w wysokości 11.495,07 zł pomniejszono o kwotę 2.918,42 zł, na którą składały się kwoty z tytułu:

- wystąpienia różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną (6,0524% - 1.391,46 zł, w wysokości dwukrotnej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną);

- braku utrzymania działki A (pow. 1,3 ha), AL (pow. 0,9 ha) i LA (łąka trwała, organ odstąpił od zmierzenia powierzchni tej działki z uwagi na to, że działka była zabagniona, mocno podmoknięta, nieużytkowana rolniczo) w dobrej kulturze rolnej – kod niezgodności N.04, N.04.1, waga niezgodności 3 (karta kontroli naliczenia sankcji w zakresie wzajemnej zgodności w kampanii 2013). Organ wskazał, że na zakwestionowanych łąkach nie było wykonywane zgodnie z ochroną środowiska koszenie oraz zbiór roślinności, nie był prowadzony również wypas zwierząt. Zdaniem organu wnoszący skargę kasacyjną naruszył zasady wzajemnej zgodności i w związku z tym organ pomniejszył płatność o kwotę 1.513,53 zł (o 15%);

- nieuznania działania siły wyższej lub wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej w związku z występującymi zalaniami lub podtopieniami gruntów zgłoszonych do płatności, a także w związku z brakiem możliwości złożenia zmiany wniosku w terminie (6% - 13,43 zł). Odnosząc się do pierwszego przypadku organ wskazał brak wystąpienia elementu losowości oraz niedopełnienie wymogów formalnoprawnych z tym związanych. Podobnie w odniesieniu do drugiego przypadku organ stwierdził, że wyłączenie systemu teleinformatycznego z uwagi na konieczność przeprowadzenia prac konserwacyjnych systemu czy jego modernizacji, o czym użytkownicy systemu zostali poinformowani komunikatem umieszczonym na stronie internetowej, nie stanowi siły wyżej czy sytuacji nadzwyczajnej. Zaplanowane przerwy w jego działaniu nie miały rozmiaru nadmiernego i pozwalały na składanie wniosków pomiędzy przerwami w działaniu systemu.

Wnoszący skargę kasacyjną kwestionując powyższe ustalenia podniósł brak wyłącznej winy w przyczynieniu się do powstania tych nieprawidłowości, co wymagało jednak wykazania. W świetle przepisów regulujących przyznawanie płatności ONW ((ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, rozporządzenia ONW, rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009)) na wnioskodawcy ciąży obowiązek wypełnienia wniosku o przyznanie płatności zgodnie ze stanem rzeczywistym i zgłoszenia go w odpowiednim terminie. Natomiast organ jest zobowiązany dokonywać każdorazowo kontroli wniosku pod względem zgodności z realizowanym programem rolnym. Postępowanie wyjaśniające w sprawach płatności rolnych, w stosunku do postępowania administracyjnego regulowanego przepisami k.p.a., uległo modyfikacji.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1 – 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany stać na straży praworządności, w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, z wyłączeniem art. 81 k.p.a. Poza tym, zgodnie z art. 21 ust. 3 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz udzielać wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Tak więc, w postępowaniu tym ograniczeniu uległa zasada prawdy obiektywnej, a także dwie kolejne zasady, tj.: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Tym samym organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych i pełnych czynności dowodowych (z urzędu lub na wniosek), w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje wnoszący skargę kasacyjną, a jedynie do pełnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Podobnie – organ nie jest zobowiązany (bez żądania strony) do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, jak też – do zapewnienia stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania. Wobec tego za niezasadny należało uznać zarzut kasacyjny podnoszący niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jak wcześniej zostało stwierdzone obowiązkiem organu jest skontrolowanie wniosku pod względem, czy wnioskowana płatność jest zgodna z celami i zasadami WPR, co też miało miejsce w tej sprawie. Organ zgromadził materiał dowodowy niezbędny na stwierdzenie, że strona przedeklarowała do płatności na rok 2013 grunty rolne. Dla tego postępowania nie mogły mieć istotnego znaczenia ustalenia dotyczące roku 2012. Po pierwsze każdy rok płatności jest rozliczany odrębnie, a po drugie powodem zakwestionowania części gruntów było stwierdzenie przez organ, że są one wykorzystywane niezgodnie z normami i wymogami, albo są – niewykorzystywane rolniczo ze względu na ich długotrwałe zalanie lub podtopienie.

Odnosząc się natomiast do pierwszej z kwestii poruszonych w skardze kasacyjnej, a dotyczącej pomniejszenia płatności z tytułu przedeklarowania powierzchni gruntów zgłoszonych do płatności wypada dodatkowo wskazać, że rolnik we wniosku o przyznanie płatności powinien podać powierzchnię działek rolnych na działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie, czyli podać powierzchnię rzeczywistą użytków rolnych uprawianych do wnioskowanej płatności. Co oznacza, że dostarczony przez ARiMR materiał graficzny, jak i ustalenia dotyczące lat wcześniejszych, mają jedynie charakter pomocniczy. Rolnik ma bowiem obowiązek dokonać we własnym zakresie weryfikacji stanu działek zgłaszanych do płatności. Składany przez rolnika wniosek jest wyrazem jego woli – co do chęci otrzymania płatności w określonej wysokości, a także wiedzy – co do stanu rolnego zgłaszanych do płatności gruntów, co potwierdza na spersonifikowanym załączniku graficznym gruntów zgłaszanych do płatności z zaznaczeniem obszarów upraw i ich rodzaju. Tym samym za bezzasadne należało uznać twierdzenia wnoszącego skargę kasacyjną, że różnica między zadeklarowaną powierzchnią gruntów rolnych a stwierdzoną jest wynikiem nieprawidłowych działań organu, który na przestrzeni dwóch lat (2012 i 2013) dokonując pomiaru powierzchni tych gruntów wskazał inne wielkości. Stan gruntów na przestrzeni czasu może ulegać zmianie. Również wielkość stwierdzonych nieprawidłowości (4,92 ha; 6,0524%), jak podnosi autor skargi kasacyjnej, nie może świadczyć o braku zawinienia po stronie wnioskodawcy. Organ (na podstawie czynności kontrolnych na miejscu 5 grudnia 2013 r.) stwierdził nieprawidłowości, które zasadniczo polegały na przedeklarowaniu powierzchni działki rolnej, stwierdzono też powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, niespełnienia warunku minimalnej wymaganej powierzchni działki rolnej (działka rolna GA), a także – zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (działka rolna LA) lub z naruszeniem wymogów (działka A i AL.).

Odnoszą się z kolei do drugiej z poruszonych kwestii w skardze kasacyjnej, a związanej z pomniejszeniem płatności o 15% z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów, należy dodatkowo wskazać, że nieutrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zostało wykazane (i opisane w decyzji) przez organ i okoliczność ta nie powinna budzić uzasadnionych wątpliwości. Tym bardziej, że zarzucając Sądowi pierwszej instancji brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy prawnej zastosowania pomniejszenia płatności o 15%, tj. o kwotę 1.513,53 zł, strona powołując się na przepisy podnosi, że podstawą dokonania zmniejszeń i wykluczeń są punkty przypisane stwierdzonym nieprawidłowościom. Oceny wagi niezgodności dokonuje się w raporcie z czynności kontrolnych, przypisując tej niezgodności odpowiednią liczbę punktów, a w przypadku stwierdzenia celowej niezgodności, oceny wagi tej niezgodności dokonuje się odrębnie, przypisując jej odpowiednią liczbę punktów. Co świadczy o tym, że ma świadomość, w jaki sposób doszło do wyliczenia wysokości pomniejszenia z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów. Ustalenia organu mają też odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy (np. karta kartoteki naliczenia sankcji w zakresie wzajemnej zgodności w kampanii 2013). Tak więc wnoszący skargę kasacyjną podnosząc ten zarzut zmierza w istocie nie tyle do wyjaśnienia skąd wziął się 15 % współczynnik, ale raczej do zakwestionowania ustaleń co do uprawy gruntów z naruszeniem norm i wymogów. Opierając się na wynikach pomiarów powierzchni zadeklarowanych do płatności gruntów na rok 2012 i 2013 i wynikających z tego tytułu różnic, uważa bowiem, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie rolnym nie wskazano rodzaju wykrytych nieprawidłowości, nie wskazano skąd się wzięła różnica powierzchni, nie wskazano czy stwierdzone różnice wynikają z wadliwego określenia granic działek, czy też stwierdzenia występowania obszarów zadrzewionych czy z innych powodów. Zdaniem strony organ nie stwierdził również przyczyn i podstaw ograniczenia powierzchni PEG. Strona podniosła, że kontrola na miejscu została przeprowadzona w daniach 5 – 12 grudnia 2013 r., a więc po zakończeniu jesiennych prac polowych. Strona nie zgodziła się też ze stanowiskiem organu, że zaniechanie produkcji rolnej na działkach AL i A (zaniechanie koszenia lub wypasu) było celowym i świadomym działaniem strony, skoro było spowodowane zalaniem działki w wyniku długotrwałych opadów lub na skutek podtopienia w wyniku szkód spowodowanych przez bobry.

Wskazane przez stronę okoliczności i wyrażony na tym tle pogląd nie mógł być zaaprobowany, a tym samym nie mógł wpłynąć na zmianę stanowiska. Strona przedstawia jedynie swój punkt widzenia co do oceny stwierdzonych przez organ zaniedbań (brak koszenia i zbierania trawy, brak prowadzenia wypasów zwierząt, teren podtopiony lub zalany, nienadający się do uprawy), bez wskazania konkretnych kontrargumentów i mając jednocześnie świadomość tego, że stwierdzone nieprawidłowości były spowodowane przyczynami, które nie zostały wywołane nadzwyczajnymi zjawiskami.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji brak jest podstaw do uznania działania siły wyższej lub wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych w zakresie wystąpienia zalania i podtopienia gruntów zgłoszonych do płatności. Siła wyższa jest definiowana jako zdarzenie zewnętrzne, o charakterze wyjątkowym oraz przemożnym, mającym charakter zdarzenia nagłego, występującego w sposób niespodziewany (np. trzęsienie ziemi, powódź, huragan). Podobnie definiuje się pojęcie zjawiska nadzwyczajnego. Z ustaleń w sprawie (uwagi do raportu z czynności kontrolnych nr [...] odwołanie) wynika, że działki rolne A, AL i LA były regularnie zalewane, podtapiane, a tym samym co do ich stanu nie wystąpił trudny do przewidzenia i opanowania element zaskoczenia, a więc nie powinny być zgłaszane do płatności. Nie można bowiem w tej sytuacji twierdzić, że powodem nieskoszenia trawy było zjawisko nadzwyczajne lub siła wyższa. Niezależnie od oceny czy mamy do czynienia ze zjawiskiem nadzwyczajnym czy z siłą wyższą strona nie dopełniła również wymogu formalnoprawnego. Stosownie do art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 rolnik miał obowiązek zgłoszenia tego faktu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość. Nie przedstawił też w tym względzie odpowiedniej dokumentacji. Sąd trafnie zatem uznał działania organu za prawidłowe. W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości organ był zobowiązany pomniejszyć wnioskowaną płatność. Określając procentowy wskaźnik pomniejszenia organ odwołał się m.in. do § 10 rozporządzenia ONW, w myśl którego, w przypadku stwierdzenia niezgodności w zakresie spełnienia norm i wymogów ustalenia procentowego obniżenia płatności dokonuje się na podstawie przepisów o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, z uwzględnieniem art. 23 i art. 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a także do rozporządzenia z 2010 r. w sprawie liczby punktów, art. 19 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Stosownie do tych przepisów w przypadku zaniedbań wielkość procentowa redukcji nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności – 15%.

Podsumowując, za niezasadne należało uznać podniesione w skardze kasacyjne zarzuty.

Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.