Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 674/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś (sprawozdawca), Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 592/16 w sprawie ze skargi T.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 592/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę T.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z 4 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia i zabezpieczenia na majątku podatnika kwot przybliżonych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2013 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z 17 listopada 2015 r. określił i zabezpieczył na majątku T.W. (dalej: "strona" lub "skarżący") przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za wskazane miesiące. Przedmiotowa decyzja została doręczona 3 grudnia 2015 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa"). Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upłynął 17 grudnia 2015 r.

Pismem z 15 stycznia 2016 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji. Jednocześnie wniósł odwołanie od ww. decyzji. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że nie otrzymał decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 17 listopada 2015 r., a o jej istnieniu dowiedział się dopiero 8 stycznia 2016 r. podczas przeglądania akt w urzędzie skarbowym. Skarżący podniósł, że nie odebrał osobiście przesyłki w terminie, gdyż nie wiedział o jej istnieniu. Skarżący nie otrzymał przesyłki od listonosza, a w skrzynce pocztowej nie pozostawiono ani pierwszego ani też powtórnego awizo. Regularnie sprawdzał skrzynkę pocztową i nie znalazł awizo dotyczącego przesyłki, natomiast pozostała korespondencja z Urzędu Skarbowego w S. otrzymywana w innych postępowaniach była odbierana. Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę na nietypową godzinę próby doręczenia przesyłki. Na stronie internetowej Poczty polskiej, służącej do śledzenia przesyłek, widnieje informacja, że listonosz usiłował doręczyć przesyłkę 27 listopada 2015 r. o godzinie 06:43. natomiast doręczenie powinno następować w godzinach od 7 do 21.

Postanowieniem z 4 kwietnia 2016 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Białymstoku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 17 listopada 2015 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że pracownicy Urzędu Skarbowego w S. 18 listopada 2015 r. osobiście usiłowali doręczyć decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. pod adresem: [...]. W związku z tym, że próba doręczenia osobiście nie powiodła się, decyzję wysłano za pośrednictwem poczty. Decyzja została złożona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia 3 grudnia 2015 r. Znajdujące się na kopercie i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru stemple, adnotacje i podpisy wskazują, że brak jest uchybień w procedurze dostarczenia przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 17 listopada 2015 r. Powyższe potwierdza również wydruk ze strony internetowej Poczty polskiej. Organ podkreślił, że z pisma otrzymanego od Poczty Polskiej S.A. w wyniku rozpoznania reklamacji wynika, że przesyłka była prawidłowo awizowana. Należy więc uznać, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została doręczona w trybie zastępczym zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej. Nie można przy tym zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika zawartym w piśmie z 23 lutego 2016 r., że z odpowiedzi otrzymanej w toku postępowania reklamacyjnego wynika wprost, iż istnieją wątpliwości w zakresie doręczenia awizo.

Końcowo organ zaznaczył, że 7 grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił zarządzenia zabezpieczenia. Jako podstawę prawną obowiązku w części D pkt 1, 2 i 3 zarządzeń zabezpieczania wskazano orzeczenie na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej z 17 listopada 2015 r. Ww. zarządzenia zabezpieczenia zostały skarżącemu doręczone 17 grudnia 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Tym samym wiedzę o wydaniu decyzji skarżący powziął już 17 grudnia 2015 r., a nie jak wskazuje pełnomocnik 8 stycznia 2016 r.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłową wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem w sprawie i nieuzasadnioną odmową przywrócenia terminu;

- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego skutkujące stwierdzeniem, że w sprawie nie ma okoliczności uprawdopodabniających niezawinione niedotrzymanie terminu do złożenia odwołania;

- art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem wyrażonych w nim zasad.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji 17 listopada 2015 r. wydał decyzję określającą i zabezpieczającą na majątku skarżącego przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za wskazane okresy. W dniu 18 listopada 2015 r. pracownicy organu próbowali bezskutecznie doręczyć decyzję pod wskazanym przez skarżącego adresem. Z uwagi na nieobecność adresata pod tym adresem decyzja została wysłana za pośrednictwem poczty. Znajdująca się w aktach sprawy koperta i druk zwrotnego potwierdzenia odbioru, w szczególności stemple, adnotacje i podpisy wskazują, że organ pocztowy prawidłowo dwukrotnie awizował przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w piśmie, wystosowanym przez Pocztę Polską w wyniku reklamacji skarżącego z 28 stycznia 2016 r., z którego wynika, że przesyłka z decyzją była prawidłowo awizowana i ze względu na nie podjęcie jej w terminie w urzędzie pocztowym, została zwrócona nadawcy.

Sąd podkreślił, że z powyższego pisma Poczty Polskiej nie można wywieść, że są jakiekolwiek wątpliwości związane z pozostawieniem awiza w skrzynce pocztowej skarżącego. Z posiadanych przez Pocztę Polską informacji bezsprzecznie wynika, że awizowanie przesyłki zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podzielił pogląd organu, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 17 listopada 2015 r. została skutecznie doręczona skarżącemu, w trybie zastępczym stosownie do art. 150 Ordynacji podatkowej.

Dokonanej oceny prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji nie podważa okoliczność, że drugie awizo zostało dokonane 27 listopada 2015 r. o godz. 6.43. Sąd podkreślił, że na gruncie postępowania podatkowego nie jest znane pojęcie pory nocnej i związane z tym obostrzenia w zakresie doręczeń przesyłek.

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie miał w tej sprawie podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania, bowiem z jednej strony okoliczność doręczenia decyzji organu nie budzą wątpliwości i są zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi doręczeń, z drugiej zaś nie wykazano, aby skarżący nie ponosił winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") poprzez brak uchylenia przez Sąd pierwszej instancji postanowienia i zastosowanie art. 151 P.p.s.a., mimo naruszenia przez organ podatkowy art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłową wykładnię skutkującą nieuzasadnioną odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania;

- art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 150 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłową wykładnię i w efekcie wadliwe uzasadnienie wyroku, objawiające się przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji za organem, że nastąpiło prawidłowe doręczenie skarżącemu decyzji zabezpieczającej z 17 listopada 2015 r. w tym trybie;

- art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 150 § 1a oraz § 2 Ordynacji podatkowej poprzez uwzględnienie nienależycie ustalonego stanu faktycznego w zakresie otrzymania przez skarżącego decyzji zabezpieczającej, podczas gdy nie zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego powodujące skuteczne jej doręczenie, przesyłka nie była w prawidłowy sposób awizowana;

- art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłową wykładnię i w efekcie wadliwe uzasadnienie wyroku, objawiające się przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji zabezpieczającej z opóźnieniem.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a., niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).

Przedmiot sprawy koncentruje się wokół odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W skardze kasacyjnej pełnomocnik opisał raz jeszcze okoliczności sprawy, w tym wskazał, iż skarżący nie miał świadomości, że jest adresatem decyzji i jej nie odebrał. Gdy powziął wiadomość, złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia prawa procesowego ani przez Sąd pierwszej instancji ani przez organy.

Artykuł 162 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, że wskazane przez pełnomocnika skarżącego przyczyny opóźnienia w złożeniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 17 listopada 2015 r. nie uprawdopodobniły należycie braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, zatem nie naruszono art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie wykazał na czym polega nieprawidłowa wykładnia tego przepisu, poza podkreśleniem, iż jego zdaniem nastąpiła nieuzasadniona odmowa przywrócenia terminu. Podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z doręczeniem decyzji, w żadnym zakresie nie mogą być oceniane jako przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu. Te kwestie są istotne dla ustalenia czy decyzja organu weszła do obrotu prawnego, a nie dlaczego w terminie skarżący nie złożył odwołania. Z tego powodu, ocena przesłanki z art. 162 Ordynacji podatkowej, w tej konkretnej sprawie została przez Sąd dokonana w sposób prawidłowy.

Organ pierwszej instancji 17 listopada 2015 r. wydał decyzję określającą i zabezpieczającą na majątku skarżącego przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za wskazane wyżej okresy rozliczeniowe. W dniu 18 listopada 2015 r. pracownikom organu nie udało się doręczyć tej decyzji pod wskazanym przez skarżącego adresem. W konsekwencji decyzja została wysłana za pośrednictwem poczty. Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty oraz druku zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że organ pocztowy prawidłowo dwukrotnie awizował przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Pismo Poczty Polskiej, stanowiące odpowiedź na reklamację skarżącego również wskazuje, że przesyłka z decyzją była prawidłowo awizowana i ze względu na niepodjęcie jej w terminie w urzędzie pocztowym, została zwrócona nadawcy. Z pisma tego nie można wywieść, że są jakiekolwiek wątpliwości związane z pozostawieniem awiza w skrzynce pocztowej. Z posiadanych przez Pocztę Polską informacji bezsprzecznie wynika, że awizowanie przesyłki zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości.

Należy zatem przyjąć, za Sądem pierwszej instancji i organem, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z 17 listopada 2015 r., została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.

Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten określa wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku, tj. przedstawienie w sposób zwięzły stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że stawiając zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu, strona skarżąca winna wskazać, jakich elementów uzasadnienie wyroku nie zawiera bądź które z nich są na tyle lakoniczne, że nie pozwalają na prześledzenie toku rozumowania sądu, który doprowadził go do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok spełnia wszystkie wymogi przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a., a wywody uzasadnienia wskazują jednoznacznie na stan faktyczny przyjęty jako podstawa faktyczna wyroku. Na podkreślenie zasługuje okoliczność, że brak akceptacji przez skarżącego co do rozstrzygnięcia sprawy i argumentacji Sądu nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., a co za tym idzie, nie może być podstawą uchylenia orzeczenia.

Podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie. Brak wiedzy co do wydania decyzji z 17 listopada 2015 r., na którą powoływał się pełnomocnik, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Skarżącemu zostały doręczone zarządzenia zabezpieczenia, z których wynikało, że podstawą ich wystawienia była decyzja z 17 listopada 2015 r. Mając zatem świadomość, że decyzji takiej mu nie doręczono, a w opinii skarżącego nie awizowano nawet przesyłki, winien on był podjąć kroki w celu ustalenia treści tej decyzji. Wgląd do akt sprawy miał miejsce dopiero 8 stycznia 2016 r.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.