Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 535/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w całości
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Palus – spr. Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant Starszy asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości przewodów wentylacyjnych w lokalu mieszkalnym I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata M. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. działając po rozpatrzeniu z urzędu sprawy dotyczącej stanu technicznego przewodów wentylacyjnych w lokalu mieszkalnym nr 1 i lokalu mieszkalnym nr 2 zlokalizowanych w budynku mieszkalnym położonym na terenie nieruchomości w Z. ul. K. (działka oznaczona numerem ewidencyjnym gruntów 847/7) nakazał Prezesowi Zakładu [...] w Z. Sp. z o.o. – zarządcy budynku mieszkalnego położonego przy ul. K. w Z. usunięcie występujących nieprawidłowości przewodów wentylacyjnych w lokalu mieszkalnym nr 1 i lokalu mieszkalnym nr 2, którego najemcą jest K. N. poprzez wykonanie robót budowlanych wynikających z opinii kominiarskiej nr 363/09/2012 dotyczącej stanu technicznego przewodów kominowych, sporządzonej przez uprawnioną osobę tj.:

1. przełączenie wentylacji łazienki lokalu nr 1 w budynku usytuowanym przy ul. K. w Z. do wolnego przewodu od strony kuchni lokalu mieszkalnego nr 2 najemcy K. N.;

2. doprowadzenie pomieszczenia kuchni lokalu mieszkalnego najemcy K. N. do stanu poprzedniego.

W osnowie decyzji określony został również termin wykonania nakazanych czynności oraz warunki, które należy zachować przy wykonywaniu orzeczonych robót budowlanych, a ponadto zamieszczona została klauzula zobowiązująca zarządcę nieruchomości do pisemnego powiadomienia organu o zakończeniu robót budowlanych związanych z remontem przedmiotowego budynku.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wyjaśnił, że w dniu 5 kwietnia 2013 r. dokonano oględzin łazienki przynależnej do lokalu mieszkalnego nr 1 zlokalizowanego w opisywanym wcześniej budynku, stanowiącego wówczas własność H. R.. Podczas czynności kontrolnych inspektorzy organu ustalili, że pomieszczenie łazienki nie posiada prawidłowej wentylacji, a widoczna kratka wentylacyjna jest niedrożna.

W dalszej części uzasadnienia Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. wskazał, że zarządca przedmiotowej nieruchomości w dniu kontroli przedłożył stosowne protokoły i pisma z których wynika, że należy dokonać przełączenia wentylacji łazienki lokalu nr 1 w budynku przy ul. K. nr 8 w Z. do wolnego przewodu wentylacyjnego od strony kuchni lokalu mieszkalnego najemcy K. N. łącznikiem kominowym z materiału trudno zapalnego o średnicy 150 mm. Wykonanie nakazanego zakresu robót budowlanych wyeliminuje stwierdzone niedociągnięcia i poprawi walory użytkowe pomieszczenia łazienki lokalu nr 1 w przedmiotowym budynku.

Organ orzekający wyjaśnił następnie, że po zapoznaniu się z całością zgromadzonego materiału dowodowego postanowił skorzystać z unormowań art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W myśl art. 66 tej ustawy w przypadku stwierdzenia, że obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia właściwy organ wydaje decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Mając to na uwadze na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, ust.2 ustawy Prawo Budowlane nakazano wykonanie prac uwidocznionych w sentencji niniejszej decyzji w celu doprowadzenia pomieszczenia łazienki lokalu nr 1 w budynku ul. K. nr 8 w Z. do należytego stanu technicznego.

Jednocześnie organ poinformował w zakończeniu uzasadnienia, że zgodnie z art. 61 ustawy – Prawo Budowlane na właścicielu lub zarządcy obiektu ciąży obowiązek używania go zgodnie z przeznaczeniem i wymogami ochrony środowiska oraz utrzymania go w należytym stanie technicznym.

Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona odwołaniem przez K. N. i J. N..

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po podjęciu czynności postępowania odwoławczego stosując przepis art. 138 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] r. Nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze.

Uzasadniając podjęte orzeczenie organ przedstawił przebieg postępowania pierwszoinstancyjnego, a następnie wyjaśnił, że odwołanie od wydanej w tym postępowaniu decyzji wnieśli z uchybieniem terminu K. N. i J. N. oraz, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak przymiotu stron wnoszących odwołanie.

Następnie wojewódzki organ nadzoru budowlanego wskazał w uzasadnieniu, że postępowanie administracyjne charakteryzuje się precyzyjnie ustalonymi zasadami i formami działania organu administracyjnego, które wynikają wprost z przepisów zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Badanie trybu działania organu nadzoru budowlanego I instancji na tle zebranych w sprawie dokumentów oraz samego rozstrzygnięcia wskazuje, iż "K. i J. N., złożyli odwołanie od opisywanej decyzji uchybiając termin przewidziany w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, co nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie organu", natomiast ważnym w ocenie organu orzekającego - jest w rozpatrywanej sprawie, iż nie mają przymiotu strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest usunięcie nieprawidłowości przewodów wentylacyjnych w lokalu nr 1 w budynku przy ul. K. w Z..

Organ wyjaśnił również, że przepisy procedury administracyjnej przewidują dla organu odwoławczego możliwość umorzenia postępowania odwoławczego, jeżeli okaże się, iż odwołanie wniosła osoba nie będąca stroną w sprawie.

Ponadto wskazał, że dyspozycja artykułu 138 § 1 pkt 3 jest o tyle odmienna od zawartej w art. 134 kpa, iż w razie gdy odwołanie wniosła jednostka, która twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, lub organ I instancji uznał ją za stronę, to wówczas organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać jej odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ uzna, że jednostka ta nie ma wdanej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to obowiązany jest umorzyć postępowanie odwoławcze. Takie stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 5 lipca 2006 r. (sygn. akt II OSK 942/05), w której zawarł tezę, iż "stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa".

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, legitymację do wniesienia odwołania ma strona, czyli podmiot, który spełnia przesłanki określone w art. 28 tej ustawy. Odwołanie wniesione przez osobę, która uważa, że wydana przez organ pierwszej instancji decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku prawnego, wszczyna postępowanie odwoławcze, konsekwencją czego jest rozpoznanie przez organ drugiej instancji tegoż odwołania.

Jeżeli jednak w wyniku rozpoznania odwołania organ ten stwierdzi, że osoba ta nie ma w przedmiotowej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa (Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego Barbary Adamiak i Janusza Borkowskiego - 2. wyd. C.H.BECK Warszawa 1998, str. 648 oraz uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.07.1999 r. sygn. akt OPS 16/98, publ. ONSA 1999, z. 4, poz.119, która brzmi następująco: "Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art.138 § 1 pkt 3 kpa"). Brak posiadania przymiotu strony uniemożliwia uzyskanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia merytorycznego, chociażby nawet złożone przez taki podmiot odwołanie zawierało trafną argumentację merytoryczną.

Interes prawny, o którym traktuje przywołany tu przepis, odróżnić należy od interesu faktycznego, tzn. stanu, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany określonym sposobem załatwienia sprawy, ale nie może tego zainteresowania poprzeć odwołaniem do przepisów prawa materialnego. Status prawny strony wynika zatem z przepisów prawa materialnego, a nie z wewnętrznego przekonania danego podmiotu.

Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 1993 r., sygn. akt II SA 1783/93). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał również, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 maja 1984 r. przyjął, że "interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę".

W ocenie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie K. i J. N. nie może zostać rozpatrzone, ponieważ zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Przepisem ogólnym, określającym, kto posiada legitymację strony w postępowaniu administracyjnym jest jak wskazano wyżej przepis art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Może być to norma należąca do jakiejkolwiek gałęzi prawa - także do prawa cywilnego, a w szczególności może to być norma wywodzona z art. 140 Kodeksu cywilnego, ustanawiającego prawo własności i jego gwarancje albo też norma wywodzona z art. 233 k.c., regulującego prawo użytkowania wieczystego. Konieczność wyprowadzenia interesu prawnego z obowiązującej w porządku prawnym normy prawa oznacza, że interes ten nie może mieć charakteru pochodnego i nie może być wywodzony z jakiejkolwiek czynności prawnej, w tym z umowy cywilnoprawnej, nawet zawartej w formie aktu notarialnego. Wynika z tego jednoznacznie, że ochrona praw z tytułu najmu obiektu, czy też jego części, nie może być podstawą dla interesu prawnego w prawie administracyjnym (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 października 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 410/08).

Pogląd powyższy potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1989 r., w myśl którego stroną jest ten podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym (sygn. akt IV S.A. 1254/88).

Organ odwoławczy podkreślił, iż do uzyskania przez określony podmiot przymiotu strony nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, sankcjonowany przepisami prawa materialnego.

W zakończeniu uzasadnienia organ orzekający dodatkowo wyjaśnił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 13 lutego 2014 r. właścicielem lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku przy ul. K. w Z. jest H. R., natomiast K. i J. N. są jedynie najemcami lokalu mieszkalnego nr 2 w przedmiotowym budynku mieszkalnym. W związku z tym, iż nie są jego właścicielem ani użytkownikami wieczystymi, toteż ich prawo ma charakter pochodny. Prawo to, jako wynikające z umowy cywilno-prawnej, nie może być zatem podstawą do wywodzenia z niego interesu prawnego, a w szczególności do budowania na nim legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji organu nadzoru budowlanego.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował J. N. i K. N. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z tym że skarga K. N. została odrzucona prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 10 października 2014 r.

W uzasadnieniu skargi J. N. zarzucił, że organ odwoławczy orzekając w sprawie uwzględnił wyłącznie stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte w decyzjach tego organu oraz treść pism Zakładu [...] Sp. z o.o. w Z., natomiast nie rozpatrzył wnikliwie sprawy i wszystkich jej aspektów ani nie odniósł się do treści pism i dokumentów doręczonych w toku postępowania przez skarżącego.

Ponadto J. N. opisał w skardze nieprawidłowe i stronnicze – jego zdaniem – działanie powiatowego organu nadzoru budowlanego oraz ignorowanie przez ten organ proponowanych przez skarżącego sposobów usunięcia nieodpowiedniego stanu wentylacji i udrożnienia przewodów wentylacyjnych w lokalu mieszkalnym nr 1 przedmiotowego budynku.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 7 sierpnia 2014 r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podając dodatkowo, że treść skargi nie zawiera podstaw, umożliwiających jej uwzględnienie.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego przyznane zostało skarżącemu – na jego wniosek – postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2015 r. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Ponadto pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. oznaczonym jako "wniosek" J. N. zwrócił się o zobowiązanie przez Sąd zarządcy przedmiotowej nieruchomości tj. Zakładu [...] Sp. z o.o. w Z. do przedłożenia dokumentacji technicznej przedmiotowego budynku, w tym przede wszystkim dokumentów dotyczących wykonania łazienek w lokalach mieszkalnych nr 1 i nr 2 budynku położonego przy ul. K. w Z..

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 23 kwietnia 2015 r. skarżący oraz pełnomocnik działający z urzędu wnieśli o uwzględnienie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżoną decyzją D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze odnoszące się do decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r. Nr [...] nakazującej usunięcie nieprawidłowości przewodów wentylacyjnych, zainicjowane pismem oznaczonym jako odwołanie, skierowanym do tego organu przez K. N. i J. N..

Odwołanie jest środkiem procesowym, poprzez który realizowana jest w postępowaniu administracyjnym zasada dwuinstancyjności, gwarantująca możliwość dwukrotnego rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej przez organy właściwe instancyjnie. Ustawodawca określając w kodeksie postępowania administracyjnego warunki skutecznego skorzystania z tego środka zaskarżenia postanowił m.in., że uprawnionym do wniesienia odwołania jest podmiot dysponujący statusem strony postępowania, czyli spełniający kryteria wskazane w art. 28 tej ustawy procesowej, a sama czynność zaskarżenia musi być dokonana z zachowaniem ustawowego terminu wskazanego w art. 129 § 2 omawianej ustawy. Przepis ten stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a jeżeli decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że bezskuteczny upływ ustawowego terminu, określonego w przepisie art. 129 § 2 kpa, czyli nieskorzystanie przez stronę postępowania z uprawnienia do zaskarżenia odwołaniem decyzji wydanej w konkretnej sprawie administracyjnej przez organ pierwszej instancji powoduje, że decyzja taka uzyskuje po upływie tego terminu walor ostateczności, co skutkuje wyłączeniem możliwości jej zweryfikowania w toku instancyjnym tzn. w postępowaniu zwyczajnym (poza przypadkami przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania).

Dodatkowo należy też – zdaniem Sądu – wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 57 § 1 kpa: "Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu". Oznacza to, że początkiem biegu terminu do wniesienia odwołania – stosownie do przywołanej powyżej reguły – jest dzień następny po dniu, w którym nastąpiło skuteczne, czyli prawidłowe doręczenie decyzji, będącej później przedmiotem odwołania.

Istotne jest również, że czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa i obliczony w sposób powyżej wskazany dotyczy stron uczestniczących w postępowaniu. W tym terminie odwołanie może wnieść także podmiot, który nie brał udziału jako strona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i któremu organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a o jej wydaniu dowiedział się w inny sposób.

Wskazać też należy, że jeżeli strony postępowania lub podmiot działający w subiektywnym przekonaniu o posiadaniu interesu prawnego w indywidualnej sprawie administracyjnej nie wniosą odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w ustawowym terminie określonym w art. 129 § 2 kpa, decyzja staje się ostateczna, niezależnie od tego, czy organ doręczył ją (ogłosił) wszystkim podmiotom, spełniającym kryteria przyjęte w przepisie art. 28 kpa (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 145/10, Lex nr 750663; wyroki WSA w Olsztynie z dnia: 24 października 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 805/07, Lex nr 400487, 4 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Ol 719-720/05, nie publ.).

Zważyć należy, że decyzje ostateczne mogą być wzruszone tylko w trybach nadzwyczajnych, uregulowanych w rozdziałach 12 i 13 Działu II kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie podkreśla się ponadto, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2, bowiem w takiej sytuacji organ dokonuje w postępowaniu odwoławczym weryfikacji decyzji ostatecznej, która korzysta z gwarancji trwałości, wyprowadzonej z zasady zawartej z art. 16 kpa.

Z doręczonych Sądowi akt administracyjnych wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. działający w przedmiotowej sprawie jako organ pierwszej instancji przyznał status strony H. R. – właścicielce lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku położonym przy ul. K. w Z. oraz Zakładowi [...] Sp. z o.o. w Z. – zarządcy przedmiotowej nieruchomości. Do tych podmiotów jako stron postępowania skierowane zostało przez organ pierwszej instancji w dniu 7 czerwca 2013 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz pismo w trybie art. 36 kpa. Materiał sprawy uprawnia również do stwierdzenia, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego zmarła H. R..

Wskazuje ponadto, że w postępowaniu tym uprawnieniami procesowymi strony nie dysponowali K. N. ani J. N..

Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. wydana w tej sprawie (Nr [...] z dnia [...] r.) doręczona została Zakładowi [...] Sp. z o.o. w Z. jako stronie postępowania skutecznie w dniu 19 lutego 2014 r. i wobec niewniesienia przez ten podmiot odwołania uzyskała walor ostateczności w dniu 6 marca 2014 r.

K. N. i J. N. sporządzili w dniu 18 marca 2014 r. odwołanie, które zostało doręczone organowi pierwszej instancji w dniu 21 marca 2014 r., ale nie zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, mimo że zostało wniesione po upływie terminu zastrzeżonego ustawowo dla skorzystania z tego środka zaskarżenia przez strony biorące udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W obowiązujących warunkach prawnych, wcześniej przedstawionych, odwołanie wniesione z uchybieniem terminu nie mogło spowodować wszczęcia postępowania odwoławczego i rozstrzygania merytorycznie w jego toku w kwestii istnienia lub braku interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie. Decyzja ostateczna nie może być weryfikowana w postępowaniu odwoławczym.

Zdaniem Sądu w istniejących w rozpoznawanej sprawie okolicznościach powinnością organu odwoławczego było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 kpa, a nie dokonywanie ustaleń istnienia interesu prawnego, stanowiącego jeden z elementów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu błędne jest twierdzenie organu odwoławczego zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez K. N. i J. N. nie będzie miało wypływu na rozstrzygnięcie, bowiem istotne jest w rozpoznawanej sprawie, że wnoszący odwołanie nie mają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości przewodów wentylacyjnych w lokalu nr 1, mieszczącym się w budynku przy ul. K. w Z.. Ostateczność decyzji wyłącza bowiem dokonywanie w odniesieniu do niej czynności merytorycznych przez organ odwoławczy, który zobligowany jest tylko do dokonania czynności wstępnych postępowania odwoławczego i ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu (z dopuszczeniem orzekania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania na prośbę zainteresowanego podmiotu) i przez uprawniony podmiot oraz czy zaskarżony akt jest decyzją, która podlega weryfikacji w postępowaniu instancyjnym.

Stwierdzając niedopuszczalność odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien – stosownie do wymogu wynikającego z art. 8 i art. 9 kpa – poinformować odwołujących się o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r. Nr [...] z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa, poprzez który ustawodawca umożliwia ewentualne dokonanie nadzwyczajnej weryfikacji decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy jednostka, spełniająca kryteria strony postępowania w konkretnej sprawie administracyjnej, została bez swojej winy pozbawiona możliwości udziału w tym postępowaniu.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 16 kpa i art. 129 § 2 kpa, co obligowało do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 250 tej samej ustawy oraz § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał za konieczne wskazać, że właściwy organ powinien rozważyć zainicjowanie z urzędu nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego dla wyeliminowania wadliwości, jaką obarczona jest decyzja organu pierwszej instancji wydana w tej sprawie, a która pozostawała poza granicami sprawy rozpoznawanej przez Sąd w rozumieniu art. 135 powoływanej poprzednio ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy bowiem zwrócić uwagę na niewłaściwe określenie podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności nakazanych decyzją powiatowego organu nadzoru budowlanego oraz na treść art. 61 i następnych, zawierających się w rozdziale 6 ustawy – Prawo budowlane, w których ustawodawca określając podmioty zobowiązane do prawidłowego utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego wskazuje właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, konsekwentnie utrzymując taką kolejność w poszczególnych przepisach.

Istotne też jest, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nastąpiła śmierć strony tego postępowania H. R., co obligowało organ prowadzący postępowanie do jego zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa do czasu zgłoszenia się spadkobierców.

Materiał zebrany w sprawie nie uzasadnia też stanowiska przyjętego przez organ orzekający, że walory użytkowe łazienki należącej do mieszkania nr 1, stanowiącym w dacie wszczęcia postępowania przedmiot własności H. R. należy poprawić naruszając substancję mieszkania nr 2 stanowiącego własność gminy Z..