Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 937/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6273 Świadczenia udzielane cudzoziemcom
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawę ze skargi A. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... kwietnia 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów pobytu na terytorium RP; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... grudnia 2007r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców pozytywnie rozpatrzył wniosek K. D. z dnia ...12.2007r. o przyznanie pomocy cudzoziemcowi, w sprawie którego wszczęto postępowanie o nadanie statusu uchodźcy. Decyzja powyższa obejmowała rodzinę wnioskodawcy tj. jego żonę A. D. i dziecko K. D.

Kolejnymi decyzjami z dnia ...02.2008r., ...02.2008r., odmówiono K. D. świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP oraz jednorazowej pomocy pieniężnej na zakup odzieży i obuwia.

Kolejną decyzją z dnia ... lutego 2008r., odmówiono K. D. świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, iż twierdzenia strony, stanowiące uzasadnienie wniosku, przedstawiają jedynie subiektywne żądania, które nie mają poparcia w rzeczywistym stanie rzeczy.

Orzekając ponownie w sprawie decyzją z dnia ... marca 2008r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zmienił decyzję własną z dnia ... grudnia 2007r. w części dotyczącej umieszczenia w ośrodku i przyznał K. D. wraz z rodziną świadczenie pieniężne na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP na okres od dnia ... marca 2008r. do ... dnia od daty doręczenia ostatecznej decyzji w sprawie nadania statusu uchodźcy. Decyzją tą objęta została żona wnioskodawcy A. D. oraz ich małoletnie dziecko K. D.

Z uwagi na to, że decyzją z dnia ... marca 2008r. przyznano K. D. żądaną pomoc, decyzją z dnia ... marca 2008r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył z urzędu postępowanie (jako bezprzedmiotowe) zainicjowane kolejnym wnioskiem K. D. z dnia ... marca 2008r. o przyznanie pomocy.

Działając na podstawie art. 68 ustawy z dnia 13.06.2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpoznaniu wniosków A. D. z dnia ... lutego oraz z ... marca 2008r. decyzją z dnia ... marca 2008r. nr ... przyznał cudzoziemce pomoc w dobrowolnym wyjeździe z terytorium RP obejmującą: zakup biletu na przejazd najtańszym środkiem komunikacji publicznej do wybranego przez cudzoziemkę kraju, do którego miała prawo wjazdu; pokrycie opłat administracyjnych związanych z uzyskaniem niezbędnych wiz i zezwoleń; częściowe pokrycie kosztów wyżywienia w podróży.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wnioskami z dnia ... lutego 2008r. i ... marca 2008r. A. D. wycofała wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że wnioskami z tej samej daty zwróciła się o przyznanie pomocy w dobrowolnym wyjeździe z terytorium RP.

Decyzją z dnia ... czerwca 2008r. nr ... Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrując kolejnynwniosek K. D. z dnia ..12.2007r. o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, umorzył postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny.

W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę, iż ostateczną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ...08.2007r. nr ... odmówiono K. D. nadania statusu uchodźcy, a złożony kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest trzecim wnioskiem w sprawie. Natomiast analiza danych zawartych w niniejszym wniosku wskazuje, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, w związku z czym należy uznać go za niedopuszczalny.

... stycznia 2009 r. A. D. złożyła kolejny wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy, a ... stycznia 2009 r. wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terenie RP oraz o udzielenie opieki medycznej.

Decyzją z dnia ... marca 2009r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 70 ust. 5 ustawy z dnia 13.06.2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odmówił A. D. wraz z dziećmi (K. D. i A. D.) pomocy poprzez przyznanie świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz udzielenia opieki medycznej wyjaśniając, iż cudzoziemka złożyła kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy jednakże analiza porównawcza wniosku o nadanie statusu uchodźcy złożonego ...01.2009r. z wnioskiem złożonym uprzednio nie wykazała nowych okoliczności związanych z prześladowaniem, bądź też ryzykiem wystąpienia poważnej krzywdy w stosunku do wskazanych w poprzednim postępowaniu.

Pismem z dnia ... kwietnia 2009r. A. D. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie art. 70 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Rozpoznając powyższy wniosek Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia ... kwietnia 2009r. utrzymał w mocy wydane w sprawie rozstrzygnięcie własne z dnia ... marca 2009r. odmawiające A. D. wraz z dziećmi pomocy poprzez przyznanie świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terenie RP oraz udzielenia opieki medycznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, iż zgodnie z art. 70 ust. 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, jeżeli w toku postępowania prowadzonego w związku z kolejnym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy okaże się, że istnieją nowe okoliczności prześladowania w stosunku do podnoszonych przez cudzoziemca w poprzednim postępowaniu, Szef Urzędu przyznaje cudzoziemcowi pomoc na zasadach ogólnych.

Mając powyższe na uwadze ponownie podniesiono, iż analiza porównawcza wniosku A. D. o nadanie statusu uchodźcy złożonego ...01.2009r. z wnioskiem złożonym uprzednio nie wykazała nowych okoliczności ani dowodów w sprawie, które wskazywałyby na ryzyko wystąpienia poważnej krzywdy lub prześladowania cudzoziemki w kraju pochodzenia. Stan faktyczny w niniejszej sprawie przedstawia jedynie element subiektywny, dlatego złożony wniosek nie może zostać rozparzony pozytywnie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca A. D. wniosła o uchylenie w całości decyzji z dnia ... kwietnia 2009r. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego tj.

- art. 70 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez stwierdzenie, że nie spełnia ona warunków do przyznania pomocy socjalnej;

- art. 70 ust. 1 powołanej ustawy poprzez stwierdzenie, że jej dziecko, które objęte jest pierwszy raz postępowaniem o nadanie mu statusu uchodźcy, nie spełnia warunków do przyznania pomocy integracyjnej.

W dalszej części uzasadnienia skargi A. D. opisując przebieg postępowania wyjaśniła, że przed złożeniem swojego wniosku o nadanie statusu uchodźcy z dnia ...01.2009r., była objęta postępowaniem uchodźczym, które zostało wszczęte wnioskiem jej męża K. D. Decydując się na dobrowolny powrót do kraju pochodzenia zrezygnowała wraz z mężem z ubiegania się o status uchodźcy. Jednakże w obawie o życie swojej rodziny ponownie wróciła do Polski licząc na udzielenie ochrony.

A. D. nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu jakoby nie spełniała przesłanki czasowej określonej w art. 70 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, a powołując art. 70 ust. 1 w/w ustawy stwierdziła, że jej małoletnie dziecko powinno otrzymać pełną kwotę pomocy socjalnej oraz winno być objęte opieką medyczną.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Powołując się na interpretację Biura Prawnego Urzędu do Spraw Cudzoziemców zawartą w piśmie ... wyjaśniono, iż w sytuacji gdy cudzoziemiec składa jeden wniosek o nadanie statusu uchodźcy dla siebie oraz małoletniego dziecka, wniosek ten podlega rozpoznaniu jako jedno żądanie obejmujące dwie osoby, w konsekwencji czego decyzja wydana w tym przedmiocie kształtuje byt prawny dwóch osób.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do uregulowania art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... kwietnia 2009r. została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który nie został podpisany przez wnoszącą.

Wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa – tu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - spowodował skutek prawny, reguluje art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego. K.p.a. w zakresie formy i treści podania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przyjmuje co prawda zasadę ograniczonego formalizmu, jednakże zasada ta nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych dotyczących składanych podań, w tym odwołań, czy wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, do których stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (art. 127 § 3 k.p.a.).

Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych i ustalenie przez organ administracji publicznej, czy dana czynność procesowa spełnia je, ma podstawowe znaczenie dla możliwości jej oceny oraz ochrony interesu prawnego strony. Zgodnie z treścią przepisu art. 63 § 3 k.p.a. "podanie wniesione pisemnie .... powinno być podpisane przez wnoszącego ..." Spełnienie wymagań formalnych wynikających z cytowanego przepisu, tzn. podpisanie pisma przez wnoszącego gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnoszącą podanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Brak podpisu osoby składającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, pismo z dnia ... kwietnia 2009r. zatytułowane "wniosek" (k-... akt administracyjnych) nie zostało podpisane przez wnoszącą. Organ odwoławczy nie wezwał wnoszącej, pod rygorem przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a. (pozostawienie podania bez rozpatrzenia) do usunięcia braku i "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" rozpoznał, mimo że nie wywołał on, zgodnie z powyższym wywodem, skutków prawnych. Powyższa okoliczność powoduje, że zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... kwietnia 2009r. nr ... wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co znalazło odzwierciedlenie w treści wyroku Sądu.

Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji będzie zobowiązany do zastosowania treści art. 64 § 2 k.p.a. i w zależności od tego, czy brak podpisu zostanie usunięty, czy też nie, podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zawarte w art. 32 ust.2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.jed.Dz.U.2006 r. Nr 234,poz.1695 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" , wyłączenie stosowania art.64 K.p.a. odnosi się wyłącznie do wniosku o nadanie statusu uchodźcy i nie ma zastosowania w sprawie o udzielenie pomocy osobie ubiegającej się o nadanie statusu uchodźcy.

W sytuacji, gdy możliwe stanie się merytoryczne rozpoznanie sprawy, organ ustosunkuje się do zarzutów strony zawartych w/w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i oceni odpowiednio stanowisko strony w powiązaniu z ustalonym stanem faktycznym, mając na uwadze wszystkie twierdzenia strony oraz wypełni obowiązek wynikający z treści art. 10 kpa.

W celu uniknięcia przez organ orzekający przy ponownym rozpoznawaniu sprawy błędnej interpretacji przepisów art. 70 ustawy Sąd wyjaśnia, iż w ocenie Sądu błędna jest zastosowana w zaskarżonej decyzji interpretacja przepisu art.70 ust.4 i 5 ustawy, zgodnie z którą pomoc określona w ust.4 przysługuje wyłącznie w przypadku spełnienia warunku z ust.5.

Zasadą ustaloną w art.70 ust.1 ustawy jest, że osobie , która złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy (oraz osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje) udziela się pomocy socjalnej i opieki medycznej; można im także zapewnić pomoc w dobrowolnym powrocie do kraju, do którego mają prawo wjazdu, zwaną "pomocą w dobrowolnym powrocie". (art.70 ust.1 ustawy).

Kolejną zasadą, nie sformułowaną wprost, ale wynikającą z redakcji przepisu art.70 ust.5 ustawy jest, iż w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy pomoc nie przysługuje, chyba że zaistniały nowe okoliczności dotyczące prześladowania lub nowe okoliczności związane z ryzykiem wystąpienia poważnej krzywdy w stosunku do wskazywanych przez cudzoziemca w poprzednim postępowaniu. W przypadku wystąpienia nowych okoliczności pomoc udzielana jest na zasadach ogólnych.

Zasada ta w ocenie Sądu odnosi się do wszystkich wnioskodawców w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, również tych, którzy przed upływem 2 lat od dnia udzielenia pomocy w dobrowolnym powrocie złożyli kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy lub wniosek, o którym mowa w art. 42 ust. 2 ustawy.

Natomiast w przypadku ustalenia, że w sprawie nie zaistniały nowe okoliczności, cudzoziemcy określeni w art.70 ust.4 ustawy otrzymają pomoc wskazaną w tym przepisie, tj. pomoc medyczną i pomoc socjalną w wysokości 1/3 świadczenia pieniężnego udzielanego w przypadkach , o których mowa w art.72 ustawy.

Za prawidłową należy uznać natomiast przyjętą przez organ interpretację, zgodnie z którą w sytuacji gdy cudzoziemiec składa jeden wniosek o nadanie statusu uchodźcy dla siebie oraz małoletniego dziecka, wniosek ten podlega rozpoznaniu jako jedno żądanie obejmujące dwie osoby, w konsekwencji czego decyzja wydana w tym przedmiocie kształtuje byt prawny dwóch osób.

Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.