Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 759/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 ust.1,2,3
journal: Dz.U. 2016 poz 1726
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. H. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej także jako "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.; dalej: "ustawa pragmatyczna") oraz § 27 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670 ze zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej") w zw. z art. 111 pkt 9b ustawy pragmatycznej utrzymał w mocy decyzję Dowódcy [...] w [...] (dalej także jako "organ I instancji") z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia, że szer. M. H. (dalej także jako "żołnierz" lub "strona") została zwolniona z dniem 30 kwietnia 2016 r. z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ I instancji oraz w sprawie przyznania ww. żołnierzowi odszkodowania w wysokości [...] zł.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Strona w okresie od 6 kwietnia 2009 r. do 30 kwietnia 2016 r. pełniła zawodową służbę wojskową w [...] (w ostatnim okresie na podstawie kontraktu z 4 września 2013 r., na stanowisku służbowym młodszy nasłuchowiec/[...]/, który zawarto od 6 października 2013 r. do 5 października 2016 r.).

W dniu 19 października 2015 r. do organu I instancji wpłynęło wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonane przez ww. żołnierza. Strona wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o skrócenie okresu wypowiedzenia i zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 marca 2016 r.

W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ww. żołnierza z zawodowej służby wojskowej, strona w dniu 8 grudnia 2015 r. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wycofanie wypowiedzenia. Organ I instancji, pismem z 18 grudnia 2015 r. odmówił wyrażenia zgody na przedmiotowe wycofanie, uwzględniając przy podejmowaniu decyzji, zarówno ostatnią opinię służbową żołnierza, jak i opinie przełożonych.

Rozkazem personalnym z [...] grudnia 2015 r. organ I instancji zwolnił stronę z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu skróconego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Ustalił przy tym datę zwolnienia na dzień 31 marca 2016 r. W wyniku wniesionego odwołania od ww. rozkazu organ odwoławczy decyzją z [...] lutego 2016 r. uchylił ów rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, którą ustalił na dzień 30 kwietnia 2016 r., natomiast w pozostałym zakresie utrzymał go w mocy.

Wyrokiem z 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 619/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zarówno decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, jak i poprzedzający ją rozkaz personalny organu I instancji. Sąd w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku wskazał, że strona składając wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej działała pod wpływem błędu, o którym mowa w art. 84 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm., dalej jako "K.c."), bowiem w chwili składania wypowiedzenia nie miała świadomości, że znajduje się w ciąży. Zdaniem Sądu, pismem z 18 grudnia 2015 r., doprecyzowanym pismem z 5 stycznia 2016 r., strona skutecznie uchyliła się od skutków złożonego przez siebie oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego. W związku zaś z powyższym, wydane w sprawie decyzje administracyjne były obarczone wadą prawa materialnego i tym samym podlegały uchyleniu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji, działając na podstawie art. 116 ust. 2 i 3 ustawy pragmatycznej oraz § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, wydał decyzję nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. Na podstawie ww. decyzji stwierdził, że datą zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest dzień 30 kwietnia 2016 r. a zwolnienie nastąpiło wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (pkt 1 decyzji). Przyznał także stronie odszkodowanie w wysokości [...] zł, tj. w wysokości sześciokrotności uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość (pkt 2 decyzji).

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji wskazał, że wobec uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, zastosowanie znajduje norma prawna wynikająca z treści art. 116 ustawy pragmatycznej. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, uchyleniu ulegają skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (art. 116 ust. 1 ustawy pragmatycznej), za wyjątkiem daty tego zwolnienia, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (art. 116 ust. 2 ustawy pragmatycznej).

Odnosząc się do wysokości przysługującego stronie odszkodowania organ I instancji wskazał, że żołnierz przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej pełnił służbę na stanowisku służbowym młodszy nasłuchowiec /[...]/ o stopniu etatowym szeregowy/starszy szeregowy z zaszeregowaniem do stopnia wojskowego szeregowy i grupy uposażenia U:0. Organ I instancji przyjął, że podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowiło uposażenie zasadnicze w stawce [...] zł., tj. w wysokości uwzględniającej zmiany w stawkach uposażeń zasadniczych żołnierzy zawodowych wprowadzone rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2278). Zgodnie z tym, stawkę uposażenia przypisaną do grupy U:0 zwiększono z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł. Ustalił ponadto, że w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej stronie przysługiwał dodatek za długoletnią służbę wojskową w wymiarze 6 % uposażenia zasadniczego, tj. w wysokości [...] zł oraz dodatek za pełnienie służby w warunkach szkodliwych w wymiarze ustalonym przy zastosowaniu mnożnika kwoty bazowej 0,05, tj. w wysokości 75 zł (0,05 x 1500 zł).

W odwołaniu, wniesionym od przedmiotowej decyzji, strona reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego, zarzuciła organowi I instancji błędną wykładnię art. 116 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej polegającą na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Zdaniem odwołującej się, norma prawna wynikająca z treści art. 116 ustawy pragmatycznej, odnosi się do zwolnień żołnierzy zawodowych wskutek okoliczności, o których mowa w art. 111 i art. 112 ww. ustawy oraz do wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, natomiast nie odnosi się do przypadków zwolnień żołnierzy zawodowych wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez nich samych.

Odwołująca się zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 116 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 9 ustawy pragmatycznej, a także § 17 pkt 1 i § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy i ustalenie, że do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej doszło wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, w związku z czym żołnierzowi przysługuje prawo do odszkodowania, podczas gdy strona skutecznie uchyliła się od skutków prawnych swego oświadczenia woli, a skuteczność tego uchylenia przejawia się w jego wstecznej mocy (ex tunc), tj. przyjmuje się, iż oświadczenie woli jest nieważne od daty jego złożenia. Pełnomocnik odwołującej się wskazał, że wobec wypowiedzenia, które nie istnieje, nie można zastosować fikcji prawnej wynikającej z zastosowanego przez organ I instancji przepisu i nie można ustalić, że zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ I instancji. Nadto wskazał na naruszenie art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej jako "Konstytucja RP") oraz art. 111 a w zw. z art. 117 i art. 65 ust. 1 ustawy pragmatycznej, a także w zw. z 1821d § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm., dalej jako "Kodeks pracy" oraz § 23 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, poprzez ich niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i dokonanie zwolnienia żołnierza zawodowego, który przebywał na urlopie macierzyńskim, a obecnie przebywa na urlopie rodzicielskim.

Pełnomocnik strony podniósł także, że organ I instancji nie uwzględnił stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 619/16, czym naruszył art. 153 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Naruszenie to miało polegać na uznaniu, że wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonane przez stronę, wbrew stanowisku ww. Sądu, nie jest nieważne od chwili złożenia i na przyjęciu fikcji prawnej, że zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ I instancji.

W odwołaniu zarzucono również naruszenie norm postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i przyjęciu błędnej kalifikacji prawnej, która doprowadziła do wydania decyzji rażąco naruszającej prawo.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję nr [...]. Uzasadniając swoje stanowisko przytoczył brzmienie art. 115 ust. 1 oraz art. 116 ust. 1-3 ustawy pragmatycznej. Wyjaśnił, że ustawodawca przewidział konsekwencje w postaci uchylenia wszystkich skutków decyzji zwolnieniowej za wyjątkiem daty zwolnienia, bez względu na przyczynę uchylenia lub stwierdzenia nieważności tej decyzji. Taka konstrukcja omawianego przepisu wyraźnie akcentuje prymat interesu Sił Zbrojnych przejawiający się w zapewnieniu pewności co do obsady stanowisk służbowych i ukompletowania pododdziałów, a tym samym w zapewnieniu efektywnego funkcjonowania jednostek wojskowych, umożliwiającego realizację konstytucyjnych zadań stawianych Siłom Zbrojnym, nad indywidualnym interesem zwalnianych żołnierzy, który mógłby przejawiać się w przywróceniu ich do służby na skutek uchylenia decyzji zwolnieniowych.

Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał subsumcji norm prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Okoliczność uznania za skuteczne uchylenia się od skutków złożonego przez stronę oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, doprowadziła do uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji zwolnieniowej organów obu instancji. Uchylenie przedmiotowych decyzji nie rodzi jednak po stronie zwolnionego żołnierza roszczenia o przywrócenie do służby (albo roszczenia o uznanie jego osoby jako nigdy niezwolnionej). Dalej wskazał, że ustawa pragmatyczna (w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2008 r.), nie przewiduje instytucji przywrócenia do służby na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji zwolnieniowej. Jak wynika z treści uzasadnienia (pkt XX) do projektu ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), na mocy której z dniem 1 stycznia 2008 r., doszło do zmiany treści art. 116 ust. 1 i ust. 3 ustawy pragmatycznej, celem wprowadzenia obecnej redakcji omawianego przepisu, było jednoznaczne uregulowanie spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej i wprowadzenie reguły, iż na skutek odpadnięcia podstawy zwolnienia, żołnierze nie będą przywracani do służby, a w zamian przysługiwało im będzie odszkodowanie od Skarbu Państwa.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż w sprawie zastosowanie ma art. 116 ustawy pragmatycznej oraz § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Nadto podniósł, że organ I instancji w sposób prawidłowy przyznał i ustalił wysokość odszkodowania przysługującego stronie od Skarbu Państwa. Zauważył, że w dniu 31 grudnia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2278), którym określono nowe stawki uposażenia zasadniczego (dla grupy uposażenia U:0 przypisano stawkę [...] zł) i którego treść uwzględniono przy ustalaniu wysokości przysługującego stronie odszkodowania.

Organ odwoławczy podniósł, że okoliczność, iż skarżąca skutecznie uchyliła się od skutków oświadczenia woli stanowiła podstawę uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji zwolnieniowych obu instancji. Natomiast konsekwencje uchylenia decyzji zwolnieniowych zostały uregulowane właśnie w treści art. 116 ustawy pragmatycznej i ustawodawca nie czyni tutaj wyjątku co do podstawy, w oparciu o którą doszło do uchylenia decyzji zwolnieniowych. Zatem każde uchylenie decyzji w sprawie zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej (bez względu na przyczynę tego uchylenia) objęte będzie normą prawną określoną w art. 116 ustawy pragmatycznej.

Mając powyższe na uwadze Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 18 Konstytucji RP oraz art. 111 a w zw. z 117 i art. 65 ust. 1 ustawy pragmatycznej, a także w zw. z 1821d § 1 Kodeksu pracy oraz § 23 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, poprzez ich niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i dokonanie zwolnienia żołnierza zawodowego, który przebywał na urlopie macierzyńskim, a obecnie przebywa na urlopie rodzicielskim. Zauważył, że z faktem uchylenia decyzji w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, ustawodawca wiąże jednoznaczny obowiązek po stronie organów wojskowych, wynikający z treści art. 116 ustawy pragmatycznej oraz § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, który sprowadza się do ustalenia przez organy wojskowe nowej podstawy zwolnienia i wypłaty odszkodowania. Wskazał, że z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika również, iż fakt uchylenia decyzji zwolnieniowej nie skutkuje uznaniem żołnierza za nadal pełniącego służbę. Żołnierz, względem którego uchylono decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej (nawet z uwagi na uznanie jego oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służby za niebyłe), niezmiennie posiada status żołnierza zwolnionego w pierwotnie ustalonej dacie, jednak w oparciu o nową podstawę prawną. Tym samym, organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem naruszenia przez organ I instancji przepisów o udzielaniu żołnierzom zawodowym - kobietom urlopów związanych z rodzicielstwem, gdyż urlopów tych udziela się żołnierzom zawodowym - kobietom, które w dniu urodzenia dziecka (z zastrzeżeniem treści art. 180 § 2 Kodeksu pracy) miały status żołnierza zawodowego. Jak zaś wynika z akt postępowania organu I instancji strona urodziła dziecko w dniu [...] czerwca 2016 r., tj. w dniu kiedy nie była już żołnierzem zawodowym. Wobec powyższego za niezasadny uznał również zarzut niezastosowania przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie art. 111a ustawy pragmatycznej.

W opinii organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie roszczenia strony winny być zaspokajane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 372).

Konkludując organ odwoławczy wskazał, że fakt uznania oświadczenia żołnierza o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej za niebyłe (w wyniku skutecznego uchylenia się od skutków tego oświadczenia), stanowił podstawę do uchylenia decyzji zwolnieniowej. Jednak z uwagi na brak instytucji przywrócenia zwolnionego żołnierza do służby wojskowej, żołnierzowi temu przysługuje wyłącznie prawo do odszkodowania ustalonego na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy pragmatycznej.

Skargę na przedmiotowe rozstrzygnięcie wniosła M. H. reprezentowana przez radcę prawnego (dalej jako "skarżąca"). Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 116 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej oraz § 17 pkt 1 i § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej odpowiednio poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż mają zastosowanie w przypadku wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej dokonanej przez żołnierza zawodowego zgodnie z art. 114 ust. 1 tej ustawy, podczas gdy ww. przepisy prawa mają zastosowanie w przypadku jego zwolnienia zgodnie z art. 111, art. 112 tej ustawy lub dokonania wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy zgodnie z art. 114 ust. 2-8 tej ustawy;

- art. 116 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 9 ustawy pragmatycznej oraz § 17 pkt 1 i § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym sprawy polegające na ustaleniu, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło wskutek wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej złożonego przez organ I instancji i podjęciu decyzji o przyznaniu odszkodowania, w sytuacji gdy skarżąca zgodnie z art. 84 K.c. skutecznie uchyliła się od skutków prawnych swego oświadczenia woli i uchylenie to działa z mocą wsteczną ex-tunc, tj. przyjmuje się, iż jest nieważne od daty jego złożenia, a zatem nie można przyjąć fikcji prawnej wobec wypowiedzenia, które nie istnieje i nie można ustalić, że zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej złożonego przez organ I instancji; innymi słowy Dowódca [...] w [...] nie jest uprawniony do modyfikowania oświadczenia woli złożonego przez skarżącą;

- art. 18 Konstytucji RP, art. 111a w zw. z art. 117 w zw. z art. 65 ust. 1 ustawy pragmatycznej w zw. z art. 1821d § 1 Kodeksu pracy oraz § 23 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej poprzez ich nie zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i dokonanie zwolnienia żołnierza zawodowego, który przebywał na urlopie macierzyńskim, a obecnie przebywa na urlopie rodzicielskim; a w tym zakresie toczą się postępowania administracyjne przed organem I instancji oraz organem odwoławczym;

- art. 153 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 619/16 i w zasadzie przyjęcie, że wypowiedzenie skarżącej nie jest nieważne od chwili złożenia, skoro przyjęto nie wynikającą z przepisów prawa fikcję prawną i ustalono, że zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej złożonego przez organ I instancji;

- art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające w szczególności na naruszeniu zasad postępowania administracyjnego, w tym także zasad prowadzenia postępowania dowodowego, arbitralnego przyjęcia prymatu interesu Sił Zbrojnych nad indywidulanym interesem żołnierzy w tym skarżącej, niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i błędnej kwalifikacji prawnej, które doprowadziły do wydania wadliwej decyzji rażąco naruszającej prawo;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, w tym także zasad prowadzenia postępowania dowodowego, niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i błędnej kwalifikacji prawnej, które doprowadziły do wydania wadliwej decyzji rażąco naruszającej prawo.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu autor skargi wskazał, że organ odwoławczy w sposób nieuzasadniony stawia interes Sił Zbrojnych ponad uzasadniony interes jednostki. Stanowisko tego organu, że ustawa pragmatyczna nie przewiduje instytucji przywrócenia do służby na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności, potwierdza brak zrozumienia instytucji uchylenia się od skutków prawnych skutków oświadczenia woli i konsekwencji z niego wynikających na gruncie prawa. Zauważył, że WSA w Warszawie mocą wyroku z 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 619/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymującą nią w mocy decyzję organu I instancji, gdyż uznał, że skarżąca skutecznie uchyliła się od skutków prawnych swego oświadczenia woli w postaci wypowiedzenia ze służby żołnierza zawodowego. Sąd w ww. wyroku wskazał, że wypowiedzenie skarżącej złożone na skutek błędu (art. 84 K.c.) jest nieważne od chwili jego złożenia. Zatem skoro wypowiedzenie skarżącej jest nieważne od chwili złożenia, to nie można zastosować, jak to przyjmują organy obu instancji fikcji prawnej nie wynikającej z przepisów prawa, że obecne wypowiedzenie tego stosunku nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku przez właściwy organ. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, organ wojskowy nie jest uprawniony do stosowania fikcji prawnej do nieważnego oświadczenia woli złożonego uprzednio przez skarżącą. Innymi słowy, na gruncie podstawowych zasad K.c. jedynie podmiot, od którego wyszło oświadczenie woli jest uprawniony do jego cofnięcia lub modyfikacji. WSA w Warszawie poprzez wydanie wyroku nie uchylił wypowiedzenia skarżącej, lecz potwierdził mocą swej sentencji skuteczność dokonanego uchylenia się od skutków prawnych wypowiedzenia przez skarżącą, które jest nieważne od chwili jego złożenia.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie pełnomocnika skarżącej, organy obu instancji dokonały w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 116 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 9 ustawy pragmatycznej oraz § 17 pkt 1 i § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym sprawy polegające na ustaleniu, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło wskutek wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej złożonego przez organ I instancji i podjęciu decyzji o przyznaniu odszkodowania, w sytuacji, gdy skarżąca zgodnie z art. 84 K.c. skutecznie uchyliła się od skutków prawnych swego oświadczenia woli i uchylenie to działa z mocą wsteczną ex-tunc, tj. przyjmuje się, iż jest nieważne od daty jego złożenia, a tym samym skarżąca nadal jest w stosunku służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i uznając zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to przepis nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Oceniając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena prawidłowości decyzji organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą, że skarżąca została zwolniona z dniem 30 kwietnia 2016 r. z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ I instancji oraz przyznająca skarżącej odszkodowanie w wysokości [...] zł.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że w dniu 19 października 2015 r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącej zawierające wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a 8 grudnia 2015 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wycofanie wypowiedzenia. Organ I instancji odmówił jednak wyrażenia zgody na przedmiotowe wycofanie i zwolnił skarżącą z zawodowej służby wojskowej. Organ odwoławczy ustalił ostateczną datę zwolnienia skarżącej z zawodowej służby wojskowej na dzień 30 kwietnia 2016 r. Wyrokiem z 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 619/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając rozstrzygnięcia organów obu instancji wskazał, że skarżąca składając wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej działała pod wpływem błędu, o którym mowa w art. 84 § 1 i 2 K.c., bowiem w chwili składania wypowiedzenia nie miała świadomości, że znajduje się w ciąży. Zdaniem ww. Sądu skarżąca skutecznie uchyliła się od skutków złożonego przez siebie oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego. W związku zaś z powyższym, wydane w sprawie decyzje administracyjne były obarczone wadą prawa materialnego i tym samym podlegały uchyleniu.

Spornym w niniejszej sprawie pozostaje zaś, czy organy obu instancji, ponownie rozpoznając sprawę zwolnienia skarżącej ze służby dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały art. 116 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej oraz § 17 pkt 1 i § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Sporne jest również czy organy obu instancji uwzględniły stanowisko Sądu wyrażone w ww. wyroku.

Skarżąca podnosi bowiem, że w sytuacji, gdy zgodnie z art. 84 K.c. skutecznie uchyliła się od skutków prawnych swego oświadczenia woli, nie można przyjąć fikcji prawnej wobec wypowiedzenia, które nie istnieje i nie można ustalić, że zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej złożonego przez organ I instancji. Organ ten nie jest bowiem uprawniony do modyfikowania oświadczenia woli złożonego przez skarżącą.

Organy obu instancji wydając ponownie decyzje o zwolnieniu skarżącej ze służby z dniem 30 kwietnia 2016 r. powołują się zaś na treść art. 116 ustawy pragmatycznej. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, uchyleniu ulegają skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (art. 116 ust. 1 ustawy pragmatycznej), za wyjątkiem daty tego zwolnienia, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (art. 116 ust. 2 ustawy pragmatycznej). Na mocy zaś ust. 3 ww. artykułu, żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa stosowne odszkodowanie.

Z kolei, na podstawie § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, w przypadku o którym mowa w art. 116 ustawy pragmatycznej, organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, bez zmiany daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub tego rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. Zgodnie z § 17 pkt 1 ww. rozporządzenia decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej wykonuje dowódca jednostki wojskowej.

W ocenie Sądu, organy ponownie wydając swoje decyzje nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaś, wbrew zarzutowi skargi, zasadnie w niniejszej sprawie zastosowały ww. przepisy oraz dokonały prawidłowej ich wykładni.

Faktem jest, że uznanie za skuteczne uchylenia się od skutków złożonego przez skarżącą oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, doprowadziło do uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 619/16 decyzji zwolnieniowych organów obu instancji.

Słusznie wskazują jednak organy obu instancji, że konsekwencje uchylenia decyzji zwolnieniowych zostały uregulowane właśnie w treści art. 116 ustawy pragmatycznej. Ustawodawca nie czyni tutaj wyjątku co podstawy, w oparciu o którą doszło do uchylenia decyzji zwolnieniowych. Zatem każde uchylenie decyzji w sprawie zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej (bez względu na przyczynę tego uchylenia) objęte będzie normą prawną określoną w art. 116 ustawy pragmatycznej.

Fakt uznania oświadczenia skarżącej o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej za niebyłe (w wyniku skutecznego uchylenia się od skutków tego oświadczenia) stanowił podstawę do uchylenia decyzji zwolnieniowej. Jednak z uwagi na brak instytucji przywrócenia zwolnionego żołnierza do służby wojskowej, skarżącej przysługuje wyłącznie prawo do odszkodowania ustalonego na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy pragmatycznej.

Tym samym, uchylenie przedmiotowych decyzji nie rodzi po stronie skarżącej roszczenia o przywrócenie do służby (albo roszczenia o uznanie jej osoby jako nigdy niezwolnionej). Ustawa pragmatyczna nie przewiduje bowiem instytucji przywrócenia do służby na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji zwolnieniowej. Jak wynika z treści uzasadnienia (pkt XX) do projektu ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), na mocy której z dniem 1 stycznia 2008 r., doszło do zmiany treści art. 116 ust. 1 i ust. 3 ustawy pragmatycznej, celem wprowadzenia obecnej redakcji omawianego przepisu, było jednoznaczne uregulowanie spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej i wprowadzenie reguły, że na skutek odpadnięcia podstawy zwolnienia, żołnierze nie będą przywracani do służby, a w zamian przysługiwało im będzie odszkodowanie od Skarbu Państwa.

Tak więc, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że ustawodawca przewidział konsekwencje w postaci uchylenia wszystkich skutków decyzji zwolnieniowej za wyjątkiem daty zwolnienia, bez względu na przyczynę uchylenia lub stwierdzenia nieważności tej decyzji. Taka konstrukcja omawianego przepisu wyraźnie akcentuje prymat interesu Sił Zbrojnych przejawiający się w zapewnieniu pewności co do obsady stanowisk służbowych i ukompletowania pododdziałów, a tym samym w zapewnieniu efektywnego funkcjonowania jednostek wojskowych, umożliwiającego realizację konstytucyjnych zadań stawianych Siłom Zbrojnym, nad indywidualnym interesem zwalnianych żołnierzy, który mógłby przejawiać się w przywróceniu ich do służby na skutek uchylenia decyzji zwolnieniowych.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 153 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 619/16. Organy uwzględniły bowiem, że oświadczenie skarżącej o wypowiedzenie przez nią stosunku służbowego jest nieważne. W związku z powyższym, z uwagi na treść art. 116 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej, ustaliły nową podstawę zwolnienia, którą jest wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez organ I instancji. W konsekwencji zaś powyższego, przyznały i ustaliły w prawidłowy sposób wysokość odszkodowania przysługującego skarżącej od Skarbu Państwa na podstawie art. 116 ust. 3 ww. ustawy. Uwzględniły przy tym rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2278) które weszło w życie w dniu 31 grudnia 2016 r.

Za nieuzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 18 Konstytucji RP oraz art. 111 a w zw. z 117 i art. 65 ust. 1 ustawy pragmatycznej, a także w zw. z 1821d § 1 Kodeksu pracy oraz § 23 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, poprzez ich niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i dokonanie zwolnienia żołnierza zawodowego, który przebywał na urlopie macierzyńskim, a obecnie przebywa na urlopie rodzicielskim.

Zauważyć należy, że z faktem uchylenia decyzji w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, ustawodawca wiąże jednoznaczny obowiązek po stronie organów wojskowych, wynikający z treści art. 116 ustawy pragmatycznej oraz § 27 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Obowiązek ten sprowadza się do ustalenia przez organy wojskowe nowej podstawy zwolnienia i wypłaty odszkodowania.

Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że fakt uchylenia decyzji zwolnieniowej nie skutkuje uznaniem żołnierza za nadal pełniącego służbę. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu nie powoduje automatycznie powrotu do służby. Uchyleniu ulegają jedynie skutki będące następstwem zwolnienia ze służby, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. Nie ulega natomiast zmianie data zwolnienia. Następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ.

Tak więc, żołnierz, względem którego uchylono decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej (nawet z uwagi na uznanie jego oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służby za niebyłe), niezmiennie posiada status żołnierza zwolnionego w pierwotnie ustalonej dacie, jednak w oparciu o nową podstawę prawną. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania.

Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia przez organy obu instancji przepisów o udzielaniu żołnierzom zawodowym - kobietom urlopów związanych z rodzicielstwem. Urlopów tych udziela się bowiem żołnierzom zawodowym - kobietom, które w dniu urodzenia dziecka (z zastrzeżeniem treści art. 180 § 2 Kodeksu pracy) miały status żołnierza zawodowego. Bezspornym w niniejszej sprawie jest zaś, że skarżąca urodziła dziecko w dniu 20 czerwca 2016 r., kiedy nie była już żołnierzem zawodowym. Wobec powyższego za niezasadny uznać należy również zarzut niezastosowania przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie art. 111a ustawy pragmatycznej.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.