Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1551/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1551/21

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A.Z. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2021 r. nr [...] dotycząca odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, Prezydent Miasta [....] - po rozpatrzeniu wniosku A.Z. z [...] stycznia 2021 r. – decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką G.Z. z uwagi na powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po 25 roku życia; SKO decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] uchyliło tę decyzję m.in. ze wskazaniem, że okoliczność ta nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia.

Decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Prezydent ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką G.Z. z uwagi na możliwość sprawowania opieki (wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego) przez osoby z pierwszego kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.

W tym zakresie ustalił, że G.Z. ma czworo dzieci, tj. E.C., T.Z., A.Z. i A.Z., z czego troje (oprócz wnioskodawczyni) jest aktywna zawodowo. Nie zwalnia ich to jednak z ciążącego względem matki obowiązku alimentacyjnego. Z ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego wynika, że dzieci mogą wspólnie sprawować opiekę nad matką nie rezygnując z pracy, tym bardziej, że niektóre czynności wykonywane podczas opieki przez A.Z. nie są czynnościami związanymi z opieką z uwagi na fakt wspólnego jej zamieszkiwania wraz z matką (np. sprzątanie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, odśnieżanie, czynności ogrodnicze itd.).

W odwołaniu od decyzji Prezydenta A.Z. zarzuciła błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), stanowiącego o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazała, że nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki.

SKO - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17 u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że G.Z. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [....] z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, datowanego od grudnia 2010 r. Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] stycznia 2020 r. nr [...] ustalono natomiast, że G.Z. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od [...] października 2019 r.

Z uwagi na fakt, iż wnioskodawczym nie pozostawała w zatrudnieniu od 1992 r. (z miesięcznym okresem prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej od [...] kwietnia do [...] maja 2013 r.) a jej matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od grudnia 2010 r., brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem przez A.Z. zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej spowodowanej rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą ze względu na swój stan zdrowia pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Musi istnieć bezpośredni i ścisły związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w art. 17 u.ś.r. W przedmiotowej sprawie taki związek nie zachodzi, zatem nie została spełniona niezbędna przesłanka do nabycia przez A.Z. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określona w art.17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 K.r.o. wynika, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Natomiast zgodnie z art. 132 K.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Z ustaleń przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że G.Z. ma czworo dzieci. Wnioskodawczyni, która opiekuje się niepełnosprawną matką, zamieszkuje wspólnie z nią. Pozostałe troje dorosłych dzieci mieszka w niedalekiej odległości od miejsca zamieszkania niepełnosprawnej matki, są aktywni zawodowo i nie ma żadnych obiektywnych przeszkód, aby wykonywały one wraz z A.Z. względem niej swój obowiązek alimentacyjny. Jak zasadnie podniósł organ I instancji, fakt pozostawania w stosunku zatrudnienia nie zwalnia dzieci z ciążącego na nich względem matki obowiązku alimentacyjnego. Niemożność sprawowania osobistej opieki z uwagi na zatrudnienie czy inne okoliczności osobiste i rodzinne nie zwalnia ich z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej i który może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonych rzeczy, albo na osobistych staraniach. W sytuacji w której osoby spokrewnione w stopniu bliższym, nieposiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, z różnych przyczyn nie świadczą opieki nad osobą jej wymagającą, mogą swój obowiązek alimentacyjny realizować nie poprzez starania osobiste, a przykładowo poprzez opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję Kolegium z [...] lipca 2021 r. A.Z. (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata) zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z normy tej wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej i ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Poddawszy kontroli w ramach w/w kryteriów zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Decyzjami tymi orzekające w sprawie organy odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z jej art. 17 ust. 1, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do powyższego nie budzi wątpliwości, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącą A.Z. obciążał obowiązek alimentacyjny o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. względem matki G.Z., legitymującej się wydanym [...] kwietnia 2013 r. na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności datowanym od grudnia 2010 r. oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] stycznia 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji datowanej od [...] października 2019 r. W związku z tym Sąd ubocznie tylko zauważa, że Kolegium wydaną w sprawie wcześniejszą decyzją z [...] kwietnia 2021 r. trafnie zweryfikowało stanowisko organu I instancji, że mimo powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. – w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. K 38/13 (który wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. 23 października 2014 r.) - nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia; we wskazanym wyroku TK stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zgodnie zaś z zakwestionowanym literalnym brzmieniem tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia).

Aktualnie organy administracji I i II instancji odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia oparły na uznaniu braku bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką oraz możliwości sprawowania opieki poprzez wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego przez osoby z pierwszego kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.

W ocenie Sądu argumentacja ta w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy jawi się jako całkowicie nieuzasadniona, a przez to niemożliwa do zaakceptowania.

1. Odnośnie wskazania jako przyczyny odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego braku (bezpośredniego) związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką należy podkreślić, że wniosek ten został oparty na błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Z zawartej w nim normy prawnej wynika, że podstawowym warunkiem jaki musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej (lub traktowane równorzędnie niepodejmowanie jej) wynikająca z konieczności sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym albo legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W tym kontekście należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami o tyle, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która niezależnie od obowiązku moralnego ma swoje prawne oparcie w regulacji art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; zgodnie z jego treścią, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowi bowiem konsekwencję faktycznego braku możliwości podjęcia zatrudnienia (rezygnacji z niego) z powodu konieczności sprawowania opieki i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Stanowi więc ono rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.

Jak wynika z powyższego, między rezygnacją z zatrudnienia lub z jego podjęcia a wykonywaniem opieki nad osobą wskazaną w art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi rzeczywiście istnieć wyraźny i bezpośredni związek, jednak jego spełnienie podlega ocenie przez pryzmat daty wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego; wynika to pośrednio z art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych (a więc i świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Mimo zatem tego, że skarżąca nie pozostaje w zatrudnieniu praktycznie od 1992 r. podczas gdy jej matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym dopiero od grudnia 2010 r., należy stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, iż nie spełnia ona warunku nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, która jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (m.in. ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji), a ponadto orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Nie budzi przy tym wątpliwości, że skarżąca opiekuje się matką, co ustalono w toku przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego.

W związku z tym dodatkowo należy także wyraźnie podkreślić, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r. II SA/Łd 218/20 - LEX nr 3029117). Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy 25 lat przed złożeniem wniosku pod warunkiem oczywiście, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19 – LEX nr 2752278).

Tym samym – wbrew stanowisku organu I i II instancji - nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Nie można również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) jest na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną.

2. Nie do przyjęcia pozostaje także argumentacja organów upatrujących zasadność odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w możliwości sprawowania opieki świadczonej w ramach obowiązku alimentacyjnego przez osoby z pierwszego kręgu osób zobowiązanych do alimentacji; organy wywiodły, że skoro G.Z. jako osoba wymagająca opieki posiada czworo dzieci (z których troje - oprócz skarżącej zamieszkującej z matką i opiekującej się nią - jest aktywna zawodowo), to obowiązek alimentacyjny wobec matki obciąża nie tylko wnioskodawczynię ale także jej rodzeństwo, które wraz z nią może wspólnie sprawować opiekę dzieląc się obowiązkami wobec chorej matki (bądź finansując ich wykonywanie), nie rezygnując przy tym z pracy zarobkowej.

Nie kwestionując obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa skarżącej wobec matki, należy jednak w okolicznościach sprawy odróżnić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy obok wnioskującej osoby spełniającej warunki do jego przyznania są jeszcze inne osoby spokrewnione w tym samym stopniu z osobą wymagającą opieki (tak jak w rozpoznawanej sprawie) od sytuacji, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się potencjalnie uprawniona osoba zobowiązana w dalszej kolejności – gdy istnieją osoby bliżej spokrewnione.

U.ś.r. w przypadku gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w jednakowym stopniu nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w uznaniu możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Wynika z tego, że jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki.

Jeżeli zatem skarżąca jako córka osoby wymagającej opieki znajduje się wraz z pozostałym rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to wobec braku osób zobowiązanych w bliższej kolejności do niej należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem (por. wyrok WSA w Gliwicach z 27 sierpnia 2021 r. II SA/Gl 737/21 - LEX nr 3221221). Organ nie jest upoważniony, by decydować tu za stronę. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje wyraźnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia (wyrok WSA w Gliwicach z 21 lipca 2021 r. II SA/Gl 504/21 – LEX nr 3209641).

Z opisanych przyczyn zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., stanowiąc o naruszeniu prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym niezbędne było uchylenie zaskarżonej decyzji SKO z [...] lipca 2021 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z [...] czerwca 2021 r., o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają dla w/w organów wprost z poczynionych wyżej rozważań, wg których wywiedzione przez organy przyczyny w postaci braku bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką oraz możliwości wykonywania opieki (pomocy w jej sprawowaniu) w ramach obowiązku alimentacyjnego przez inne osoby z pierwszego kręgu osób zobowiązanych do alimentacji nie zachodzą i nie mogą stanowić podstawy do odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną nad matką opieką.

O należnych skarżącej kosztach postępowania sądowego obejmujących wynagrodzenie ustanowionego pełnomocnika z wyboru (480 zł) orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).