Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2183/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par.. 14 ust. 1 lit. b, par.. 27, par.. 24, par.. 30, par. 47 ust. 1 lit. a, par. 65 ust. 1 lit. b, par. 71, par. 74, par. 72 ust. 1, par. 75 a, par. 79
journal: Dz.U. 1947 nr 16 poz 62
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.
article: art. 2 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 5, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie WSA Anna Wesołowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], którą stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. Nr [...] (M.P. [...] nr [...], poz. [...]) o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. oraz umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. w sprawie objęcia przedsiębiorstwa firmy M. S.A. - [...], dotyczące przedsiębiorstw "K." w S. i "C." w C., w zakresie dotyczącym nieruchomości położonych w C. przy ul. [...] dawny nr [...] - pałacyk [...] i willa [...] wraz z zespołem parkowym (objętych dzisiejszą KW [...]).

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Przedsiębiorstwo M. S.A. w W. prowadzone było w formie spółki akcyjnej założonej w 1920 r. na podstawie statutu, zatwierdzonego przez Ministra Przemysłu i Handlu oraz Ministra Skarbu z dnia [...] czerwca 1920 r. i ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr [...] z dnia [...] czerwca 1920 r. W 1934 r. dokonano połączenia tej spółki z T. w W. Spółka Akcyjna. Zgodnie z wpisem w Rejestrze Handlowym [...] z dnia [...] lipca 1934 r. nowa firma spółki brzmiała: "M." [...], Spółka Akcyjna.

Minister Przemysłu w dniu [...] sierpnia 1946 r. wydał, na podstawie § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. R. P. Nr 17, poz. 114), zarządzenie o ogłoszeniu drugiego wykazu przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. R.P. Nr 3, poz. 17 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą nacjonalizacyjną", w którym pod pozycją [...] umieszczono przedmiotowe przedsiębiorstwo. Zarządzenie ogłoszono w Monitorze Polskim z dnia [...] września 1946 r. Nr [...].

Pismem z dnia 15 listopada 1946 r. "T." wniosło do Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw zarzuty opierające się na prawie własności do części majątku przedsiębiorstwa "M." [...], tj. do "M.", "K.", "S." oraz do "K.", nabytego od niemieckiego zarządcy w trakcie II Wojny Światowej. Pismem z dnia 22 października 1946 r., uzupełnionym pismem z dnia 19 listopada 1946 r., E. L., wskazujący się jako akcjonariusz ww. spółki, właściciel akcji zwykłych i uprzywilejowanych, zgłosił roszczenie odnośnie znacjonalizowanego przedsiębiorstwa.

W dniu 8 sierpnia 1947 r. odbyło się posiedzenie jawne Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w [...] (protokół nr akt [...]) dotyczące sprawy "przedsiębiorstwa S., S., ul. [...]", na którym ustalono, że zarzuty odnoszące się do przejęcia ww. przedsiębiorstwa powinna rozpatrzyć Główna Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. łącznie ze sprawą przedsiębiorstwa "M." [...], gdyż S. wchodziła w skład ww. przedsiębiorstwa.

Minister Przemysłu i Handlu w dniu [...] czerwca 1947 r. wydał orzeczenie Nr [...] o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa (ogłoszone w Monitorze Polskim [...] nr [...], poz. [...], z dnia [...] czerwca 1947 r.), umieszczając w załączniku pod l.p. [...] (l.p. wykazu [...]) przedsiębiorstwo "M." Z.

Pismem z dnia 13 stycznia 2006 r., nawiązującym do treści pisma z dnia 27 czerwca 2005 r., spółka M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r., w części dotyczącej przedsiębiorstwa ww. spółki, z uwagi na wydanie tego aktu z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskodawczyni wskazała, że ww. decyzja rażąco naruszała prawo, w szczególności art. 3, art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy nacjonalizacyjnej oraz § 25, § 28, § 66 ust. 1, § 73-75 oraz § 75 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem", a także art. 41 i art. 86 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). W uzasadnieniu stwierdziła, że wbrew przepisom ustawy nacjonalizacyjnej nie wydano rozporządzenia ustalającego szczegółowe zasady obliczania odszkodowania za przedsiębiorstwo przejęte przez Państwo, a w konsekwencji nie wypłacono odszkodowania właścicielom przedmiotowego przedsiębiorstwa. Podniosła, że nie sporządzono protokołu zdawczo-odbiorczego, co było niezgodne z rozporządzeniem. Wnioskodawczyni wskazała również, że wykaz drugi przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa, w którym umieszczono ww. przedsiębiorstwo, ogłoszony przez Ministra Przemysłu w dniu [...] września 1946 r. w Monitorze Polskim Nr [...], poz. [...] nie zawierał wszystkich elementów określonych w § 30 ust. 2 i § 25 ust. rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r., tj. podstawy prawnej przejęcia przedsiębiorstwa, gdyż wskazanie art. 3 ust. 1 i 5 ustawy nacjonalizacyjnej było zbyt ogólnikowe. W ocenie wnioskodawczyni w postępowaniu nacjonalizacyjnym nie zachowano procedury przewidzianej w rozporządzeniach Rady Ministrów. Brak było po wniesieniu zarzutów przez stronę postanowienia Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw.

Pismem z dnia 2 września 2013 r. Spółka M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła "o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "C." i orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa wnioskodawczyni, w odniesieniu do nieruchomości położonych w C. przy ul. [...] dawny nr [...]- pałacyk [...] i willa [...] wraz z zespołem parkowym". Zarzuciła rażące naruszenie prawa, poprzez wydanie decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy i objęcie protokołem składników majątku niewchodzących w skład przedsiębiorstwa. Wskazała, że Minister Przemysłu oraz Minister Hutnictwa wydali szereg orzeczeń zatwierdzających protokoły zdawczo-odbiorcze i określających składniki majątkowe stanowiące, zdaniem tych ministrów, integralną część przedsiębiorstwa, m.in. orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa C. Stwierdziła, że stwierdzenie nieważności tych decyzji uzasadnione jest tym, że przejęto na ich podstawie wszystkie składniki majątku, a nie jedynie te wchodzące w skład przedsiębiorstwa C., tj. przejęto składniki niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, choć stanowiące jego własność "m.in. nieruchomość położoną w C. stanowiącą pałacyk [...] i dawną willę [...] wraz z zespołem parkowym, które nie stanowiły części składowej przedsiębiorstwa i nie były z nim połączone w sposób funkcjonalny".

Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. Spółka M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. sprecyzowała wniosek z dnia [...] września 2013 r., w ten sposób, że wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. oraz zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. w sprawie objęcia przedsiębiorstwa firmy "M." S.A. - przedsiębiorstwa "K." w S. i "C." w C., w zakresie dotyczącym nieruchomości położonych w C. przy ul. [...] dawny nr [...] - pałacyk [...] i willa [...] wraz z zespołem parkowym (objętych dzisiejszą KW [...]). Podkreśliła, że błędne było twierdzenie organu, iż dla prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dla potrzeb produkcyjnych niezbędne były reprezentacyjne zabudowania pałacyku [...], willi [...] oraz zespołu parkowego. Jej zdaniem nie należały one do kompleksu fabryki, a ich celem i przeznaczeniem nie było prowadzenie działalności produkcyjnej.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], w pkt I nie stwierdził nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. (M.P. [...] nr [...], poz. [...]) o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa "M." Spółka Akcyjna - W. Natomiast w pkt II decyzji, umorzył w części postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. w sprawie objęcia przedsiębiorstwa firmy "M. S.A. – S., dotyczącego przedsiębiorstw "K." w S. i "C." w C., w zakresie dotyczącym nieruchomości położonych w C. przy ul. [...] dawny nr [...] - pałacyk [...] i willa [...] wraz z zespołem parkowym (objętych dzisiejszą KW [...]). W uzasadnieniu podniósł, że ww. orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie zaistniały przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Zdaniem organu, zarządzenie z dnia [...] czerwca 1948 r. miało charakter jedynie formalny, organizacyjny, nie wywoływało żadnych skutków rzeczowych, nie odnosiło się bezpośrednio do praw i obowiązków wnioskodawczym, co spowodowało bezprzedmiotowość postępowania, stanowiącą podstawę do jego umorzenia w tej części, na podstawie art. 105 Kpa.

Spółka M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W., wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie: art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, poprzez ustalenie, że objęcie protokołem zdawczo-odbiorczym całego majątku wnioskodawcy, a nie tylko majątku produkcyjnego nie stanowi naruszenia prawa, a w konsekwencji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa; naruszenie rozporządzenia poprzez ustalenie, że procedura nacjonalizacji była zgodna z przepisami tego rozporządzenia i nie stanowiła naruszenia prawa, a w konsekwencji naruszenie art. 156 § 1 pkt Kpa, pomimo tego, że zgłoszone zarzuty nie zostały rozpatrzone; jak również art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, błędy w poczynionych ustaleniach faktycznych, uznanie okoliczności sprawy za udowodnione bez wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r., gdyż zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, aby w sprawie wystąpiło naruszenie przepisów postępowania nacjonalizacyjnego, stanowiące rażące naruszenie procedury administracyjnej, które prowadziłoby do naruszenia normy materialnoprawnej, wyrażonej w ustawie nacjonalizacyjnej. Wskazał, że nie zaistniała przesłanka pozytywna stwierdzenia nieważności badanej decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Jednocześnie stwierdził, że z uwagi na charakter prawny zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. w sprawie objęcia przedsiębiorstwa firmy "M. S.A. – S., dotyczącego przedsiębiorstw "K." w S. i "C." w C., w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności zachodzi bezprzedmiotowość, co stanowiło podstawę do jego umorzenia w tej części, na podstawie art. 105 Kpa. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że wszczęcie postępowania nacjonalizacyjnego w przedmiotowej sprawie nastąpiło zgodnie z wymogiem prawnym określonym w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, gdyż zarządzenie o ogłoszeniu drugiego wykazu przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa na podstawie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, w którym pod pozycją [...] umieszczono przedsiębiorstwo "M." Spółka Akcyjna – W., ogłoszone zostało w Monitorze Polskim Nr [...] w dniu [...] września 1946 r., tj. przed dniem [...] marca 1947 r.

Organ wskazał, że przedmiotem działalności przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa "M." Spółka Akcyjna – W., co wynikało z orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu, było "[...]". Podkreślił, że potwierdził to również wpis w Rejestrze Handlowym z dnia [...] grudnia 1931 r., dotyczący spółki będącej właścicielem przedmiotowego przedsiębiorstwa, zgodnie z którym "celem spółki jest: a) zakładanie, nabywanie i prowadzenie [...], b) nabywanie i prowadzenie wszelkiego rodzaju zakładów [...], c) prowadzenie handlu wytworzonymi przez siebie produktami". Organ podniósł, że w skład ww. przedsiębiorstwa, w dniu jego nacjonalizacji, wchodziły zatem zakłady o profilu [...] i powiązanym produkcyjnym. Wskazał, że znalazło to także potwierdzenie w znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentach źródłowych z postępowania nacjonalizacyjnego protokoły zdawczo-odbiorcze, orzeczenia o zatwierdzeniu tych protokołów oraz zarządzenia w sprawie objęcia tych zakładów, dotyczące m.in. zakładów: "K." w S. i "C." w R. pod C. tj. zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. w sprawie objęcia "przedsiębiorstwa firmy: "M.", w którym do objęcia "K." w S. i "C." w C. wyznaczono "D.", orzeczenie Ministra Hutnictwa z dnia [...] lutego 1956 r. "w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego "K." przedsiębiorstwa firmy M."; załączniki do protokołu zdawczo-odbiorczego przedmiotowego przedsiębiorstwa, w części dotyczącej "C.": dokument p.t. "Uwagi i zastrzeżenia wniesione do protokołu zdawczo-odbiorczego C." z dnia 5 czerwca 1950 r., wskazujący na roszczenia bankowe, a także Zarządu Miejskiego w C., a także plan zakładu "C." i wykazy nieruchomości. W związku z brakiem uzgodnienia z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w dniu [...] grudnia 1963 r. Minister Przemysłu Ciężkiego wydał orzeczenie "w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa p.n. "K." – S., ul. [...], wł. f-my M., Sp. Akcyjna – W."

Minister stwierdził, że przedmiotem ocenianego indywidualnego aktu administracyjnego we wskazanym zakresie było przedsiębiorstwo "M." [...] jako całokształt zorganizowanych składników majątkowych (materialnych i niematerialnych) o ustalonym dominującym profilu działalności gospodarczej, wypełniającym przesłanki nacjonalizacji z art. 3 ust. 1 lit. A pkt 1 i 6 ustawy nacjonalizacyjnej.

Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności badanego orzeczenia nacjonalizacyjnego również w zakresie "nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] dawny nr [...] - pałacyk [...] i willa [...] wraz z zespołem parkowym", organ stwierdził, że przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało przejęte na własność Państwa w całości, zgodnie z art. 40 Kodeksu handlowego oraz art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami. Podkreślił, że z całokształtu materiału archiwalnego, w tym z załączników do protokołu zdawczo-odbiorczego "C.", wynika, że właściciel przedsiębiorstwa zapewnił pracownikom zaplecze gospodarczo-socjalne. Na nieruchomościach objętych nacjonalizacją znajdowały się m.in. domy pracownicze. Przy ul. [...] dawny nr [...] w C. zlokalizowane były: szkoła, dom kultury (były klub), lodownie, budynek gospodarczy i ustępy, przedszkole (były "dom dyrektorski" - willa parterowa z poddaszem mieszkalnym), garaż - stajnia, oranżerie, szopa. Zatem całość zabudowań służyła sprawnej działalności zakładów [...] i zaspokajaniu potrzeb zatrudnianych w tym przedsiębiorstwie pracowników. Minister uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 6 ust 1 ustawy nacjonalizacyjnej, poprzez ustalenie, że objęcie protokołem zdawczo-odbiorczym całego majątku wnioskodawcy, a nie tylko majątku produkcyjnego nie stanowi naruszenia prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 ustawy nacjonalizacyjnej, tj. kwestii niewydania rozporządzenia ustalającego szczegółowe zasady obliczania odszkodowania za przedsiębiorstwo przejęte przez Państwo, a w konsekwencji niewypłacenia odszkodowania właścicielom przedmiotowego przedsiębiorstwa, organ wyjaśnił, że kwestia ta nie może stanowić o wystąpieniu przesłanki rażącego naruszenia prawa przy podejmowaniu orzeczenia nacjonalizacyjnego, gdyż przepisy ustawy nie uzależniały przejęcia mienia na własność Państwa od przyznania odszkodowania byłemu właścicielowi. Miało być ono bowiem wypłacane w okresie późniejszym, na podstawie orzeczeń specjalnych komisji. Pomimo stosownych upoważnień ustawowych z art. 7 ust. 4 i 6 ustawy nacjonalizacyjnej Rada Ministrów nie wydała przepisów wykonawczych dotyczących zasad, trybu i wysokości wypłaty odszkodowań. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezachowania procedury przewidzianej w rozporządzeniach Rady Ministrów w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (brak postanowienia Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw po wniesieniu zarzutów, brak precyzyjnego wskazania podstawy prawnej przejęcia przedsiębiorstwa w wykazie drugim przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa, w którym umieszczono ww. przedsiębiorstwo) oraz w art. 41 i art. 86 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, Minister powołując się na orzecznictwo stwierdził, że w przypadku wad uzasadniających stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, muszą to być wady o charakterze materialno-prawnym, tkwiące w samej decyzji administracyjnej. Nie mogą to być wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Jednocześnie podkreślił, że nie można z góry przyjąć, że brak jakiegokolwiek dokumentu mającego zastosowanie w sprawie oznacza, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Podniósł również, że umieszczenie danego przedsiębiorstwa w wykazie przedsiębiorstw podlegających przejęciu na własność Państwa nie przesądzało o nacjonalizacji przedsiębiorstwa. Zatem w ocenie organu oznaczało jedynie wszczęcie postępowania w sprawie, a kwestia określenia dokładnej podstawy prawnej była przedmiotem ustaleń dopiero w toku postępowania, w szczególności w odniesieniu do statusu własnościowego przedsiębiorstwa oraz charakteru jego działalności. Wskazał zatem, że brak pełnego sprecyzowania kryteriów nacjonalizacji, pełnej podstawy prawnej przejęcia przedsiębiorstwa, w dacie samego wszczęcia postępowania, nie mógł uzasadniać wniosku, co do konieczności stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia.

Na powyższą decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej poprzez ustalenie że objęcie protokołem zdawczo-odbiorczym całego majątku wnioskodawcy, a nie tylko majątku produkcyjnego nie stanowi naruszenia prawa, oraz naruszenie prawa procesowego, tj. § 14 pkt 1b i § 24 rozporządzenia, poprzez ustalenie że procedura nacjonalizacji była zgodna z przepisami ww. rozporządzenia i nie stanowi naruszenia prawa, a w konsekwencji naruszenie art.156 § 1 pkt 2 Kpa zaskarżając ją w całości. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz stwierdzenie nieważności orzeczeń, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Wskazała również, że zaskarżona decyzja narusza jej interes prawny poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych, którymi skarżąca została pozbawiona majątku. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że ustawa nacjonalizacyjna nie dawała żadnych podstaw do konfiskaty całego mienia spółek handlowych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań, a jedynie tego majątku który wchodzi w skład przedsiębiorstwa w znaczeniu funkcjonalnym. Wskazała, że tak jak dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej nie zawiera definicji "nieruchomości ziemskich", tak i ustawa nie zawiera definicji "przedsiębiorstwa". Zatem w ocenie skarżącej należy stosować analogiczną wykładnię, tym bardziej, że przepisy dekretu o reformie rolnej doczekały się bogatego i już ugruntowanego orzecznictwa.

Jednocześnie stwierdziła, że w niniejszej sprawie istotna jest chronologia wydarzeń: orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] datowane jest na dzień [...] czerwca 1947 r., w dniu [...] sierpnia 1947 r. Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw odbyła posiedzenie, podczas którego przekazano sprawę nacjonalizacji Głównej Komisji ds Upaństwowienia "w celu rozpoznania zarzutów". W dniu 15 listopada oraz 28 listopada 1946 r. T. przedsiębiorstwo narodowe w P. wniosło zarzuty podnosząc, że jest właścicielem przedsiębiorstwa wnioskodawcy, natomiast w dniu 22 października i 19 listopada 1946 r. zarzuty takie wniósł E. L. (akcjonariusz). Podkreśliła, że ww. okoliczności zostały ustalone przez organ i wskazana na str.8 i 9 zaskarżonej decyzji. Podniosła, że przepisy wykonawcze do ustawy nacjonalizacyjnej oraz ogóle przepisy postępowania administracyjnego w takiej sytuacji nakazywały rozpoznać zarzuty. Natomiast Główna Komisja nie wydała już żadnego orzeczenia w tej sprawie, podobnie jak Minister Przemysłu i Handlu. Skarżąca podniosła, że nie podziela stanowiska organu, iż zarzuty należało rozpoznać tylko wtedy gdy wniosła je osoba uprawniona tj. właściciel. Ponadto wskazała, że na prawo własności powoływało się właśnie T. przedsiębiorstwo narodowe w P., co zdaniem skarżącej należało co najmniej wyjaśnić.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Trafnie wskazał Minister Gospodarki, że postępowanie o przejęcie przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zostało wszczęte przed dniem [...] marca 1947 r. Zarządzeniem Ministra Przemysłu z dnia [...] sierpnia 1946 r. o ogłoszeniu drugiego wykazu przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa w trybie art. 3 ustawy, w wykazie przedsiębiorstw, o którym mowa w przepisie § 30 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 17, poz. 114), pod poz. [...] zostało umieszczone przedsiębiorstwo M. Spółka Akcyjna w W. Zarządzenie to zostało ogłoszone w Monitorze Polskim w dniu [...] września 1946 r., co wiązało się ze wszczęciem postępowania nacjonalizacyjnego. Spełniony został zatem wymóg z art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej.

Rację ma Minister Gospodarki, że zarzuty dotyczące przedmiotowego przedsiębiorstwa mogli zgłaszać tylko właściciele przedsiębiorstw (§ 27 rozporządzenia), a w przypadku gdy, tak jak w niniejszej sprawie, właścicielem przedsiębiorstwa była osoba prawna będąca spółką akcyjną - osoby sprawujące zarząd przedsiębiorstwa i akcjonariusze (§ 79 rozporządzenia). Poza sporem jest to, że T., przedsiębiorstwo narodowe w P. nie było właścicielem całego przedmiotowego przedsiębiorstwa. Zdaniem Sądu, podmiot ten nie zgłaszał zarzutów, o których mowa w przepisie § 27 rozporządzenia – nie domagał się wydania postanowienia o skreśleniu przedmiotowego przedsiębiorstwa z wykazu (§ 47 ust. 1 lit. a rozporządzenia), a jedynie zgłaszał roszczenia odszkodowawcze za przejęcie części zakładów tegoż przedsiębiorstwa (M., K., S. oraz K.). To samo można odnieść do żądania zgłoszonego przez E. L. W ocenie Sądu, podmioty te domagały się od Państwa stosownej rekompensaty (odszkodowania) za przejęcie przedmiotowego przedsiębiorstwa. W przypadku T. w P. odszkodowanie należało się za utratę prawa własności do części zakładów przejmowanego przedsiębiorstwa, a w przypadku E. L. za utratę praw jakie wynikały z akcji Spółki Akcyjnej będącej przed przejęciem właścicielem przedmiotowego przedsiębiorstwa.

W konsekwencji należało przyjąć, że podstawą wydania orzeczenia Nr [...] o przejęciu przedsiębiorstwa M. na własność Państwa był wykaz przedsiębiorstw ogłoszonych zgodnie z § 30 rozporządzenia, odnośnie przedmiotowego przedsiębiorstwa, co do którego nie zgłoszono zarzutów (§ 65 ust. 1 lit. b rozporządzenia).

Zdaniem Sądu, nawet gdyby przyjąć za właściwą argumentację skarżącej, co do braku rozpoznania zarzutów przez Główną Komisję ds. upaństwowienia przedsiębiorstw przed ogłoszeniem orzeczenia Nr [...] o przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa w trybie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, to i tak okoliczność ta nie miałaby wpływu na ocenę legalności kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] czerwca 1947 r. Zgłoszenie zarzutów odwołujących się do objęcia nacjonalizacją przedmiotowego przedsiębiorstwa wraz z częścią majątku innej osoby prawnej bądź do utraty praw z posiadanych akcji w żaden sposób nie mogłoby doprowadzić do skreślenia przedmiotowego przedsiębiorstwa z wykazu przedsiębiorstw przejmowanych na własność państwa. Uszło uwadze skarżącej, że zarzuty z § 27 rozporządzenia stanowiły środek zaskarżenia mający podważyć zasadność objęcia danego przedsiębiorstwa reżimem ustawy nacjonalizacyjnej bądź obalić przyjętą konkretną materialnoprawną podstawę nacjonalizacji danego przedsiębiorstwa, co wynika z § 27, § 30, przepisów postępowania wyjaśniającego (część C) oraz § 47 rozporządzenia. W trybie zarzutów nie można było domagać się wyłączenia spod nacjonalizacji konkretnych składników mienia przejętego przedsiębiorstwa. Tego rodzaju zarzuty stawały się aktualne dopiero po sporządzeniu protokołu zdawczo–odbiorczego przejętego przedsiębiorstwa. Eksponowany w skardze zarzut naruszenia § 14 ust. 1 lit. b i § 24 rozporządzenia nie mógł być zatem skuteczny.

Trafnie wskazał Minister Gospodarki, że podstawą materialnoprawną orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu I Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu na własność Państwa m. in. przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna w W. (poz. 12 załącznika) był przepis art. 3 lit. A pkt 1 i 6 ustawy nacjonalizacyjnej, ponieważ przedmiotowe przedsiębiorstwo prowadziło działalność w branży [...].

Z treści opublikowanego w Monitorze Polskim Nr [...] pod poz. [...] orzeczenia Nr [...] wynika, że kwestionowane orzeczenie zawiera elementy, o których mowa w przepisie § 66 ust. 1 rozporządzenia. O rażącym naruszeniu prawa nie świadczy powołania podstawa prawna, tj. art. 3 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, ponieważ analiza odpisu z rejestru handlowego [...],[...] w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorstwa pozwala bezspornie ustalić, że podstawą przejęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa był przepis art. 3 ust. 1 lit. A pkt 1 i 6 ustawy nacjonalizacyjnej.

Jeżeli chodzi o to, czy w skład przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna w W., a ściślej w skład zakładów tegoż przedsiębiorstwa, tj. K. i C. winny wchodzić nieruchomości położone przy ul. [...] w C. – pałacyk [...], willa [...] wraz z zespołem parkowym, Sąd zwraca uwagę, że wniosek o stwierdzenie nieważności z dnia 27 czerwca 2005 r., sprecyzowany następnie pismami z dnia: 13 stycznia 2006 r., 2 września 2013 r., 28 kwietnia 2014 r. obejmował żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa na własność Państwa, o którym mowa w przepisie art. 2 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy nacjonalizacyjnej oraz zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. w sprawie objęcia przez D. w D. K. i C. wchodzących w skład przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna w W.

Jeżeli chodzi o to orzeczenie Nr [...], to z dniem ogłoszenia tegoż orzeczenia przejęte przedsiębiorstwo przechodziło na własność Państwa (§ 71 rozporządzenia). Orzeczenie to nie zawiera rozstrzygnięcia odnośnie konkretnych składników majątkowych przedsiębiorstwa przejmowanych przez Państwo. Wobec tego na etapie badania legalności tegoż orzeczenia przedwczesne było wyjaśnianie i ocena, czy wskazywane przez skarżącą Spółkę składniki majątkowe winny być objęte nacjonalizacją, czy też nie. Sąd zwraca uwagę, że tego rodzaju okoliczności podlegały badaniu na etapie wydawania przez właściwego ministra orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo–odbiorczego. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1948 r. o zmianie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. z 1948 r. Nr 25, poz. 170), które weszło w życie 5 maja 1948 r., wprowadzono przepis § 75a normujący instytucję orzekania o zatwierdzeniu protokołu zdawczo–odbiorczego, o którym mowa w § 74 rozporządzenia. Do przepisu § 75a rozporządzenia odwołało się zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r., wydane w trybie § 72 rozporządzenia, w sprawie objęcia przez D. w D. K. i C. wchodzących w skład przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna w W. Zatem argumenty skarżącej odnośnie wadliwości upaństwowienia nieruchomości położonej przy ul. [...] w C. – pałacyku [...], willi [...] wraz z zespołem parkowym, zdaniem skarżącej Spółki majątku nieprodukcyjnego, mogłyby mieć znaczenie, ale na etapie kontroli legalności orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo–odbiorczego, obejmującego przedmiotowe składniki majątkowe, którego brak w aktach sprawy. Zawarty w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej w postępowaniu dotyczącym kontroli legalności orzeczenia o przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa był zatem przedwczesny.

Jeżeli chodzi o kwestię umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r. w sprawie objęcia przez D. w D. K. i C. wchodzących w skład przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna w W., Sąd podziela stanowisko Ministra Gospodarki, że M. Spółka Akcyjna w W. nie miały interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa do kwestionowania tegoż zarządzenia. Podstawę prawną tegoż zarządzenia stanowił przepis § 72 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem jednocześnie z ogłoszeniem orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa w myśl art. 2 lub 3 właściwy minister zarządzi objęcie przedsiębiorstwa i wyznaczy w tym celu odpowiednie osoby lub organizacje gospodarcze. Zarządzenie to było niewątpliwie indywidualnym aktem administracyjnym (orzeczeniem w rozumieniu art. 72 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem). Istotne jest też to, że kwestionowane w niniejszej sprawie zarządzenie zapadło po ogłoszeniu orzeczenia Nr [...] w Monitorze Polskim, a zatem po przejęciu przedmiotowego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Wobec tego w 1948 r. stronami postępowania o objęcie przedmiotowego przedsiębiorstwa w zakresie dotyczącym K. i C. było Państwo (właściciel przedsiębiorstwa i zakładów) oraz D. w D. obejmujące te zakłady. Tymczasem skarżąca Spółka utraciła własność przedmiotowego przedsiębiorstwa przed wydaniem zarządzenia o jego objęciu w zakresie wymienionych wyżej zakładów przez wskazane wyżej Z. Skarżąca jak dotąd nie odzyskała prawa własności do przedsiębiorstwa M. Spółka Akcyjna w W. Wobec tego zasadne było umorzenie w trybie art. 105 Kpa postępowania nieważnościowego, w części dotyczącej oceny legalności zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1948 r., skoro wnioskująca Spółka nie legitymowała się w dacie jego wydania i nie legitymuje się obecnie żadnym tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowego przedsiębiorstwa lub jego zakładów K. i C.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.