Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 203/98
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1999-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Jeżeli Izba Skarbowa uzgadniała zestawienia należnych dotacji i przekazywała fundusze, nie można stosować wprost przepisów art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ i przyjmować, że decyzje o zwrocie nadebranej dotacji są decyzjami deklaratoryjnymi. Brak jest podstaw do przyjmowania, że to uzyskujący dotację miał obowiązek określenia jej wysokości, co uzasadniałoby wydanie decyzji deklaratoryjnej opartej na przepisach art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skoro to Izba Skarbowa administrowała dotacjami i doszło do ich nadpłacenia, to wydana w konkretnym stanie faktycznym decyzja stwierdzająca kwotę nadpłaconej dotacji nosi cechy decyzji ustalającej i winna być oparta na przepisach art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, z wszelkimi tego konsekwencjami.

TEZY

Jeżeli Izba Skarbowa uzgadniała zestawienia należnych dotacji i przekazywała fundusze, nie można stosować wprost przepisów art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ i przyjmować, że decyzje o zwrocie nadebranej dotacji są decyzjami deklaratoryjnymi. Brak jest podstaw do przyjmowania, że to uzyskujący dotację miał obowiązek określenia jej wysokości, co uzasadniałoby wydanie decyzji deklaratoryjnej opartej na przepisach art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skoro to Izba Skarbowa administrowała dotacjami i doszło do ich nadpłacenia, to wydana w konkretnym stanie faktycznym decyzja stwierdzająca kwotę nadpłaconej dotacji nosi cechy decyzji ustalającej i winna być oparta na przepisach art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, z wszelkimi tego konsekwencjami.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława O. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 9 stycznia 1998 r. (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej dotacji do nawozów wapniowych - uchyla zaskarżona decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w K. decyzją z dnia 29 września 1997 r. w oparciu o przepisy art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ i par. 37, par. 61, par. 62 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 marca 1993 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz zasad i trybu ich udzielania w 1993 r. /Dz.U. nr 31 poz. 142/ określi Stanisławowi O. do zwrotu kwotę 17.848,30 zł /po denominacji/ nienależnie pobranej dotacji do wapna nawozowego w 1993 r.

W uzasadnieniu podano, że w 1993 r. Stanisław O. prowadził między innymi usługi związane z transportem i sprzedażą wapna nawozowego - kredy pojeziornej. Z tego tytułu otrzymał dotacje odpowiednio za każdy tonokilometr przewiezionego wapna. Na podstawie zebranych dowodów stwierdzono liczne rozbieżności w zakresie wykazanych odległości przewozu wapna nawozowego. Ponieważ dotacja naliczana jest za odległość dokonywaną najkrótszą drogą do miejsca wyładunku, a wykonujący usługi Stanisław O. odległości te zawyżał, Urząd Skarbowy wyliczył prawidłową odległość od miejsca pozysku nawozów do miejsca wyładunku u odbiorcy oraz kwotę nienależnie pobranej dotacji. Ponadto stwierdzono zawyżenie zużycia wapna nawozowego u odbiorców wymienionych w decyzji w stosunku do norm zużycia przysługujących odbiorcom.

W odwołaniu Stanisław O. podał, że wszystkie jego wnioski o udzielenie dotacji wraz z zestawieniami były akceptowane przez pracownika Izby Skarbowej zajmującego się dotacjami i wydana po latach decyzja narusza zasadę zaufania obywateli do organów administracji państwowej.

Zarzucił niewłaściwie określenie odległości poprzez błędne określenie pojęcia "najkrótsza droga". Zdaniem odwołującego się najkrótszą drogą była trasa przez Mikołajki - Uktę - Pisz, a wynika to z prawa o ruchu drogowym. Podniósł też, że Urząd Skarbowy bezzasadnie zakwestionował normy zużycia wapna na poszczególne gospodarstwa w sytuacji, gdy on nie miał wpływu na ilości zużytego wapna.

Ponadto - zdaniem Stanisława O. - organ podatkowy bezpodstawnie wydał decyzję w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, gdyż zgodnie z powołanym w decyzji rozporządzeniem urząd mógł wydać decyzję ustalającą wysokość kwoty nadebranej dotacji do zwrotu.

Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia 9 stycznia 1998 r. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, gdyż obie drogi z miejsca położenia Kopalni w Ch. do miejsc wyładunku wapna u odbiorców są równorzędne, a tym samym skarżący winien był transportować wapno drogą najkrótszą. Na obu drogach występują ograniczenia na obiektach mostowych zakazujące wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 20 ton. Zdaniem organu odwoławczego decyzja Urzędu Skarbowego w K. wydana w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, które miały zastosowanie z mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 6 poz. 40 ze zm./. Przepisy te dotyczą również nadmiernie pobranych dotacji budżetowych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław O. zarzucił naruszenie prawa przez wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia, naruszenie zasady wyrażonej w art. 8 Kpa oraz zasady niedziałania prawa wstecz. Wniósł o uchylenie decyzji obu organów i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o oddalenie skargi.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 24 marca 1999 r. podnosił, że Izba Skarbowa w B. w innej sprawie, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, orzekła o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie w sprawie. W załączeniu przedłożył kserokopię decyzji z dnia 26 lutego 1999 r. oznaczoną numerem (...). Akcentował też, że decyzja Izby Skarbowej w B. jednoznacznie stwierdza upływ terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji, co też on podnosił w skardze. Podtrzymał też pozostałe zarzuty skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nie ma wątpliwości, że do nadmiernie pobranych dotacji budżetowych, które nie zostały zwrócone w terminie na rachunek właściwej jednostki rozliczającej te dotacje, stosuje się przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm.; a poprzednio: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111 ze zm./. Poddanie przepisom ustawy o zobowiązaniach podatkowych nadmiernie pobranych i nie zwróconych dotacji budżetowych wynika z par. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 6 poz. 40 ze zm./. Obowiązek rozliczenia dotacji na finansowanie pozysku i transportu wapna nawozowego z lokalnych źródeł wynikał z unormowania zawartego w treści par. 61 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 marca 1993 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz zasad i trybu ich udzielania w 1993 r. /Dz.U. nr 31 poz. 142/. Stosownie do uregulowania zawartego w par. 38 ust. 1 wyżej powołanego rozporządzenia, dotacje były przekazywane podmiotom gospodarczym przez właściwe miejscowo izby skarbowe w granicach wydatków budżetowych przyznanych na ten cel, po przedstawieniu przez zainteresowane podmioty gospodarcze zestawień należnych dotacji w układzie uzgodnionym z izbą skarbową. W razie stwierdzenia pobrania wyższej niż przysługująca kwota dotacji, kwoty przekraczające wysokość należnych dotacji wraz z odsetkami od tych kwot, w wysokości określonej odrębnymi przepisami, za okres od dnia nieuzasadnionego pobrania do dnia ich zwrotu podlegają zwrotowi na rachunek bieżący wydatków właściwej części budżetu państwa lub izby skarbowej, jeżeli zwrot nastąpił w roku, w którym dotacja została naliczona albo dochodów budżetu państwa we właściwym urzędzie skarbowym, jeżeli zwrot nastąpił po roku, w którym dotacja została udzielona. Dopiero w razie odmowy zwrotu nadebranej dotacji, jednostka udzielająca dotacji była obowiązana wystąpić do właściwego urzędu skarbowego celem wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu nadebranej dotacji. Z wyżej przedstawionego uregulowania prawnego wynika, że dotacjami na finansowanie pozysku i transportu wapna nawozowego z lokalnych źródeł pozysku administrowały izby skarbowe. W rozpoznawanej sprawie Izba Skarbowa w Ł. uzgadniała zestawienia należnych dotacji i przekazywała fundusze. W tej sytuacji, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie można stosować wprost przepisów art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych i przyjmować, że decyzje o zwrocie nadebranej dotacji są decyzjami deklaratoryjnymi. W sytuacji, gdy administrowanie dotacjami należało do Izby Skarbowej w Ł., to brak jest podstaw do przyjmowania, że to uzyskujący dotację miał obowiązek określenia jej wysokości, co uzasadniałoby wydanie decyzji deklaratoryjnej opartej na przepisach art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skoro to Izba Skarbowa w Ł. administrowała dotacjami i doszło do ich nadpłacenia, to wydana w tym konkretnym stanie faktycznym decyzja stwierdzająca kwotę nadpłaconej dotacji nosi cechy decyzji ustalającej i winna być oparta na przepisach art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, z wszelkimi tego konsekwencjami.

Przyjęcie odmiennego stanowiska, jak to uczynił Urząd Skarbowy w K. i Izba Skarbowa w Ł., byłoby nadużyciem prawa przez organy administracyjne i niedopuszczalnym przerzucaniem skutków zaniedbań organów administracji państwowej na obywatela.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska prezentowanego przez skarżącego, że nie miał on wpływu na trasę przewozu wapna. Jeżeli okazało się, że trasa przewozu została wydłużona i to w sposób znaczny, oczywistym jest, że dotacja została pobrana nienależnie. Jeżeli więc doszło do nadmiernego pobrania dotacji, to podlegały one zwróceniu stosownie do uregulowania zawartego w rozporządzeniu. Okoliczność ta nie powoduje jednak, że Izba Skarbowa w Ł. była zwolniona od obowiązku kontroli przedkładanych zestawień. Kontrola ta zaś winna polegać m.in. na ocenie, czy kwoty wnioskowanej decyzji znajdowały oparcie w normach zużycia wapna, zalecanych dla danego gospodarstwa i czy przedstawiona trasa jego przewozu była trasą najkrótszą.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, stosując przepisy art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Koszty postępowania sądowego zasądzono stosownie do przepisów art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.