Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 961/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 59 par. 1, art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G.-P. oraz A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...], numer [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1, art. 18, 59 § 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z 11.09.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z [...] nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 31.10.2008 r. o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zakładu Konfekcyjnego [...] s.c.

D. G. – P., A. G. na podstawie tytułów wykonawczych z 31 października 2008 r. o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], obejmujących zaległości powstałe w wyniku nieopłacenia obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wystosował zawiadomienia z 31.10.2008 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] Banku Oddział [...] w [...]. Powyższe zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały dręczone zobowiązanej Spółce 19.11.2008 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności 06.11.2008 r. Następnie, zawiadomieniami z 16.04.2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej Spółki w [...] SA.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia, pismem z 16.04.2019 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego dla Zakładu Konfekcyjnego [...] nie może zostać zrealizowane ze względu na niezgodną nazwę podmiotu (zajęcie nie zostało przyjęte do obsługi).

Powyższe zawiadomienia zostały odebrane przez D. G. – P. osobiście w siedzibie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] 27.05.2019 r., po uprzedniej próbie doręczenia na błędny adres korespondencyjny.

Następnie, zawiadomieniami z 22.05.2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej Spółki w [...] SA.

Powyższe zawiadomienia zostały doręczone zobowiązanej Spółce w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego 12.06.2019 r.

W dniu 29.05.2019 r. [...] D. G. – P. A. G. z 26.05.2019 r., wnieśli pismo: "Odwołanie zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego". Pismo dotyczyło zajęcia przez ZUS konta bankowego w [...] S.A. na podstawie tytułów wykonawczych z 22.05.2019 r.:

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.06.2008 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.05.2008 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.04.2008 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.03.2008 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.10.2007 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.09.2007 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.07.2007 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.06.2006 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.04.2006 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.01.2006 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.06.2006 r.,

- [...] - termin płatności zobowiązania 15.05.2003 r.

W uzasadnieniu powyższego środka zaskarżenia zobowiązana Spółka przywołała ustawę z 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232 poz. 1378), zawierając jednocześnie sformułowanie, że należności są przedawnione. Wskazała, że wnosi o uchylenie zajęcia, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o jego wstrzymanie do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Organ egzekucyjny powyższe wystąpienie zakwalifikował jako skargę na czynność egzekucyjną, a następnie postanowieniem z [...] nr [...], oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

W dniu 23.08.2019 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] wpłynęło zażalenie pełnomocnika Zakładu Konfekcyjnego [...] s.c. D. G. – P., A. G. na postanowienie z [...].

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, iż Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] rozpatrując przedmiotową sprawę ponownie, powinien zwrócić się do strony o sprecyzowanie żądań, wyjaśniając przy tym jej sytuację prawną oraz wskazując przysługujące zobowiązanej środki zaskarżenia. Stwierdził przy tym, iż dopiero po podjęciu tego rodzaju działania i wyjaśnieniu intencji strony, możliwym będzie wydanie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Spółki.

Realizując zalecenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] zawarte w powyżej wskazanym postanowieniu, pismem z 27.09.2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], wezwał zobowiązaną do uzupełnienia wniosku z 26.05.2019 r., w terminie 7 dni od dnia otrzymania powyższego pisma, poprzez doprecyzowanie rodzaju żądania.

W dniu 10.10.2019 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł.Inspektorat w [...] wpłynęło pismo pełnomocnika D. G. – P., w którym wskazał, iż strona podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, które "zostało wyrażone w sposób klarowny" w zażaleniu z 30.07.2019 r. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w [...] z [...]. Pełnomocnik strony wniósł również o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności.

Postanowieniem z [...] nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do nr [...] z 31.10.2008 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ egzekucyjny wskazał, iż obowiązujący do dnia 20.07.2011 r. zapis art. 24 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli przedsiębiorców zwana dalej deregulacyjną, wprowadziła zmianę do art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skracając okres przedawnienia należności z tytułu składek z dotychczasowych 10 do 5 lat. Równocześnie art. 27 wyżej cytowanej ustawy z 16.09.2011 r., wprowadził przepisy przejściowe regulujące tryb przedawnienia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, do przedawnienia należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 01.01.2012 r. stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od 01.01.2012 r. chyba, że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami, tj. po upływie 10 lat, licząc od dnia ich opłacenia, nastąpiłoby wcześniej.

Kontynuując, organ egzekucyjny podkreślił, iż w świetle art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku zaistnienia okoliczności powodujących zawieszenie biegu przedawnienia, okresu na który został on zawieszony nie wlicza się do okresu przedawnienia, dopiero po ich ustaniu przedawnienie będzie biegło dalej.

Organ egzekucyjny wskazał, iż 23.09.2008 r. do zobowiązanej Spółki zostały skierowane upomnienia przedegzekucyjne obejmujące okres od 04/2003 r. do 07/2008 roku. Powyższe upomnienia zostały doręczone zobowiązanej Spółce 08.10.2008 r. Następnie 19.11.2008 r. zobowiązanej Spółce zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych z 31.10.2008 r. o numerach od [...] do nr [...] wraz z zawiadomieniami z 31.10.2008 r. o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] Banku Oddział [...] w [...]. Zatem, w ocenie organu egzekucyjnego, należności objęte postępowaniem egzekucyjnym nie uległy przedawnieniu ze względu na zaistniałe okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia.

W dniu 31.10.2019 r. pełnomocnika D. G. – P. i A. G. wniósł zażalenie, w którym wskazał, że organ egzekucyjny nie przeprowadził w sposób właściwy oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz nie zastosował szeregu przepisów prawem wymaganych, skupiając się wyłącznie na fakcie, kiedy zobowiązanej został doręczony tytuł wykonawczy, co nie jest przez nią kwestionowane. Wskazał także, iż organ egzekucyjny dokonał próby zajęcia rachunku bankowego w banku, w którym strona nie posiadała rachunku bankowego. Wobec powyższego, organ egzekucyjny nie dokonał skutecznego zajęcia składnika majątkowego. Pełnomocnik strony wskazał również, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych swoim działaniem naruszył art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem po doręczeniu stosownego upomnienia powinien on podjąć dalsze kroki egzekucyjne, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Kolejna aktywność ZUS miała natomiast miejsce dopiero po dniu 22.05.2019 r., a więc już po przedawnieniu się roszczeń (termin 5 lat po jego skróceniu w 2012 r. upłynął w dniu 31.12.2016 r.)

W dalszej części powyższego środka zaskarżenia pełnomocnik strony podniósł, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontrolował zobowiązaną Spółkę w okresie objętym decyzją i uznał, iż nie zalega ona z żadnymi składkami, wobec czego obecne twierdzenie organu jest niepoparte żadnymi dowodami. Ponadto, jak wskazał pełnomocnik strony, organ egzekucyjny pominął stanowisko WSA w Gliwicach z 02.03.2016 r. sygn. akt I SA/G1 1079/15, które w sposób precyzyjny wskazuje sytuację związaną z zajęciem właściwego rachunku bankowego oraz zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Podkreślił przy tym, iż organ egzekucyjny spróbował dokonać zajęcia rachunku bankowego dopiero 22.05.2019 r., a więc już po przedawnieniu się roszczeń w niniejszej sprawie. Oznacza to, zdaniem pełnomocnika skarżącej, iż nigdy nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a więc roszczenie przedawniło się niezależnie od tego, które zasady przedawnienia, nowe czy stare mają zastosowanie. Podniósł przy tym, że wystawienie upomnień przedegzekucyjnych 23.09.2008 r., a następnie dokonane 19.11.2008 r. zajęcie nieistniejącego rachunku bankowego w [...] Bank, które to zajęcie nie miało skutków prawnych, a także brak jakichkolwiek czynności zmierzających do wyegzekwowania należności nie zawiesza biegu terminu przedawnienia, gdyż tylko podejmowanie kolejnych czynności może zawiesić jego bieg. Kontynuując pełnomocnik strony wskazał, iż w świetle obowiązujących w dacie powstania zaległości, termin przedawnienia wynosił 10 lat i obowiązywał do 31.12.2011 r. Tak więc według przepisów obowiązujących do 31.12.2011 r. przedawnienie nastąpiłoby 23.09.2018 r. Wobec faktu, iż w okresie od 01.01.2012 r. do 31.12.2016 r. organ egzekucyjny nie dokonał czynności, o których mowa wart. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. zmierzających do wyegzekwowania należności, o których dłużnik zostałby zawiadomiony, to upomnienia wystawione 23.09.2008 r., a następnie zajęcie nieistniejącego rachunku bankowego i niepodjęcie innych czynności zmierzających do egzekucji tych należności nie spowodowały zawieszenia biegu terminu przedawnienia przed wejściem w życie ustawy z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Pełnomocnik strony podkreślił także, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w 2008 r. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 31.10.2008 r. (czyli jeszcze przed rozpoczęciem nowego 5-letniego okresu przedawnienia rozpoczynającego się od 01.01.2012 r., wprowadzonego na mocy art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, mocą którego zmieniono treść art. 24 ust. 4 i skrócono okres przedawnienia z 10 do 5 lat), zajęcie okazało się nieskuteczne, zatem nie można uznać za skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia, gdyż nie można zawiesić biegu terminu przedawnienia, który się jeszcze nie rozpoczął. Uznać zatem należy, w ocenie strony, iż tytuły wykonawcze z dn. 22 maja 2019 r. zostały wystawione po terminie przedawnienia, który minął w dniu 1 stycznia 2017 r.

W związku z powyższą argumentacją pełnomocnik strony wniósł m. in. o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Po rozpatrzeniu ww. zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] nr [...] uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...] oraz umorzył w tej części postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że z analizy akt sprawy nie wynikało, aby wobec Spółki prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...], w związku z czym, w części dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, organ odwoławczy uchylił ww. postanowienie organu egzekucyjnego oraz umorzył postępowanie w tej części. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji, podtrzymując stanowisko o braku upływu terminu przedawnienia dla należności objętych tytułami wykonawczymi z 31.10.2008 r. o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...].

Na skutek złożenia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 03.04.2020 r. sygn. akt III SA/Łd 85/20 uchylił ww. postanowienie w zaskarżonej części, tj. w zakresie dotyczącym utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z uregulowań art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Niezbędne dla wyjaśnienia biegów terminów przedawnienia ma ustalenie wpływu zmian stanu prawnego jakie nastąpiły po 01.01.2003 r. Sąd wskazał, iż w dacie powstania zobowiązań skarżących wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek za okres od kwietnia 2003 r. do maja 2008 r., obowiązywała ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18.12.2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący od 01.01.2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18.12.2002 r., wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Następnie Sąd wskazał, że ustawą z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, w art. 11, znowelizowano przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 01.01.2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 01.01.2012 r. Przy czym ust. 2 art. 27 stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 01.01.2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu od 01.04.2004 r.), który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

WSA w Łodzi zaznaczył, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności dochodzi na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i zawieszenie to trwa w dalszym ciągu. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że skarżącym doręczono 19.11.2008 r. tytuły wykonawcze z 31.10.2008 r., a ponadto wcześniej (01.10.2008 r.) upomnienia wzywające do uregulowania zaległych należności z tytułu składek. Sąd podzielił opinię organu odwoławczego, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności, a zatem czynnością taką może być doręczenie upomnienia lub odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek.

Mimo dokonania przez organ odwoławczy prawidłowej wykładni przepisu art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, WSA uchylił postanowienie w zaskarżonej części. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie wyjaśnił bowiem w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy. Pominął zgłoszone przez skarżących dowody z dokumentów, w oparciu o które wywodzą oni, iż przed wszczęciem postępowania wykonali swoje zobowiązania, a tym samym nie zalegali z opłaceniem składek. Sąd podniósł, że skarżący do zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji dołączyli m. in. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24.02.2004 r. o niezaleganiu na ten dzień z zapłatą składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, fundusz pracy i FGŚP. Treść zaświadczenia podważa stanowisko organu o zaległościach składkowych za okresy wcześniejsze. Jeden z tytułów wykonawczych, wymienionych w zaskarżonym postanowieniu, dotyczy bowiem okresu sprzed 24.02.2004 r. - nr [...], obejmujący składki za kwiecień 2003 r. Ponadto skarżący załączyli do zażalenia zestawienie korekt DRA za rok 2007 na okoliczność istnienia nadpłat dokonanych za okres objęty postanowieniem organu egzekucyjnego, protokół kontroli ZUS z 30.11.2006 r. oraz potwierdzenie przelewów na okoliczność rozliczenia się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przeprowadzono analizę załączonych do zażalenia dokumentów. Dopiero po zapoznaniu się z tymi dokumentami i dokonaniu wnikliwej oceny ich wartości dowodowej będzie możliwe wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż wyjaśnienia wymaga, czy tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy należności za październik 2008 r. (jak przyjęto w zaskarżonym postanowieniu), czy za marzec 2008 r (ten miesiąc określono w tytule wykonawczym).

W następstwie ww. wyroku, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] nr [...] uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z [...] nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 31.10.2008 r. o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] - po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...] nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od: [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...].

Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], podtrzymał stanowisko odnośnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych składek, a także realizując wytyczne zawarte w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, odniósł się do dokumentacji złożonej przez Spółkę.

W dniu 20.01.2021 r. Spółka wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając:

• "błędną wykładnię przepisów art. 24 ust. 5 u.s.u.s., w konsekwencji czego błędnie przyjęto, że należności objęte tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu,

• naruszenie art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej,

• naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak jego zastosowania mimo wygaśnięcia zobowiązań na skutek przedawnienia,

• naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a w zw. z art. 77 kpa poprzez niedopełnienie przez organ I instancji obowiązku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, objawiający się tym, że organ wydający postanowienie ma obowiązek wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, istniejący w dacie jej wydania.

W uzasadnieniu ww. zażalenia wskazano, iż nie można przyjąć, że w stosunku do należności z tytułu składek przed 01.01.2012 r. bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wystąpienia przesłanki z art. 5b u.s.u.s., gdyż ten rozpoczął się z dniem 01.01.2012 r., a zakończył z dniem 31.12.2017 r. i w tym czasie nie został zawieszony w żaden z możliwych sposobów. Zaznaczono przy tym, że wierzyciel nie może dowolnie ustalać, ile będzie wynosił okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia i kiedy wobec tego nastąpi przedawnienie należności. W takiej sytuacji zakończenie biegu terminu przedawnienia uzależnione byłoby tylko od uznania wierzyciela, który wskazując dowolnie daty zakończenia postępowania egzekucyjnego mógłby doprowadzić do tego, że należności te w ogóle by się nie przedawniły. Ponadto, Spółka podniosła zastrzeżenia co do wyjaśnień dotyczących rozliczeń wpłat na poszczególne konta składek. Do ww. zażalenia dołączono pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] - Inspektorat Miejski z 13.12.2000 r. nr [...], którym poinformowano, że nadpłata na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 3.604,60 zł została pomniejszona o zadłużenie na ubezpieczenia społeczne - 1.314,93 zł i ubezpieczenia zdrowotne - 3,98 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po dokonaniu analizy akt w pierwszej kolejności wskazał, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. Organ II instancji powołując następnie brzmienie art. 59 § 1, § 2, § 3 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazał, że w toku ww. postępowania wydano szereg orzeczeń, przy czym obecnym przedmiotem rozpatrzenia jest zażalenie [...] s.c. D. G. – P. A. G. z 18.01.2021 r. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w [...] z [...] nr [...]. Organ wyjaśnił także, że ww. orzeczenie zostało wydane na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 03.04.2020 r. sygn. akt III SA/Łd 85/20, którym uchylono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] nr [...] (w części utrzymującej w mocy poprzednie orzeczenie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w [...] w tej sprawie).

Organ II instancji podkreślił, że w ww. okolicznościach specyfiką niniejszego postępowania jest orzekanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w warunkach generalnej zasady związania sądowym rozstrzygnięciem wydanym w sprawie. Odnosząc się do treści art. 153 i 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyjaśnił, że w analizowanej sprawie, Spółka po raz kolejny podniosła zarzuty dotyczące kwestii przedawnienia przedmiotowych należności (w związku z podważaniem przez stronę faktu zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek) oraz dalszego istnienia obowiązku, w związku z dokonanymi wpłatami.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego błędnej wykładni art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczącego zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności, organ II instancji podkreślił, że w ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał za prawidłowe stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], przedstawione w postanowieniu z [...] nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaznaczył, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo ocenił kwestię biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności i okoliczności skutkujących jego zawieszeniem.

Organ odnosząc się następnie do kwestii przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne uregulowanej w art. 24 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2011 r., oraz od 1 stycznia 2012 r., w którym określony został okres przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające bieg terminu przedawnienia, wyjaśnił, że przedstawione regulacje prawne wskazują, że dla należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pierwotnie obowiązywał 10 letni okres przedawnienia, zaś 01.01.2012 r. weszła w życie zmiana przepisów, wprowadzająca w miejsce 10 letniego - 5 letni okres przedawnienia tych należności. Przy czym zgodnie z wprowadzonymi przez ustawodawcę przepisami intertemporalnymi, do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałych przed 01.01.2012 r., stosuje się nowe przepisy przewidujące 5 letni okres przedawnienia, który rozpoczyna się od 01.01.2012 r., chyba że zgodnie z przepisami zmienianymi - przewidującymi 10-letni okres przedawnienia - przedawnienie, którego bieg został rozpoczęty przed 01.01.2012 r., nastąpiłoby wcześniej.

Przenosząc powołane przepisy prawa na grunt rozpoznawanej sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, objęte tytułami wykonawczymi z 31.10.2008 r. o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], powstały pod rządami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2011 r. Zgodnie z tymi przepisami, 10 letni bieg terminu przedawnienia dla ww. należności rozpoczął się z dniem, w którym stały się wymagalne. Zatem gdyby nie nastąpiło zawieszenie biegu tego terminu, to - co do zasady - upłynąłby on dla należności objętych ww. tytułami wykonawczymi po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Termin przedawnienia może jednak ulec przedłużeniu w związku z wystąpieniem okoliczności skutkujących jego przerwaniem lub zawieszeniem. Organ II instancji wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.07.2004r.), bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, podkreślając, że przepis obowiązywał zarówno w momencie powstania dochodzonych od zobowiązanej spółki składek, jak i w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brzmienie art. 24 ust. 5b ww. ustawy nie uległo również zmianie do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] podtrzymał stanowisko, iż sposób rozumienia pojęcia "pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności", o której mowa w art. 24 ust. 5b ww. ustawy, powinien być szeroki, wskazując, że ustawodawca dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu przedawnienia unormowanej w ww. regulacji nie wymaga wszczęcia i prowadzenia wobec dłużnika postępowania egzekucyjnego, a ogranicza ten wymóg jedynie do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. W ocenie organu czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., zawierające element przymusu, z których treści, czy uzasadnienia, wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności.

Zgodnie z powyższym, organ II instancji stwierdził, że za czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności uznać należało wszczęcie postępowania egzekucyjnego, o czym stronę powiadomiono 19.11.2008 r. poprzez doręczenie odpisów tytułów wykonawczych z 31.10.2008 r. o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] wraz z zawiadomieniami z 31.10.2008 r. o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] Banku Oddział Bankowości Detalicznej w [...]. Zatem czynność ta niewątpliwie spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Organ wskazał przy tym, że można również przyjąć - co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 03.04.2020 r. sygn. akt 85/20 - iż pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności od Zakładu Konfekcyjnego [...] s.c. D. G. – P., A. G. z tytułu obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne było skierowanie do strony upomnień przedegzekucyjnych za okres od 04.2003 r. do 07.2008 r.. Powyższe upomnienia zostały doręczone zobowiązanej spółce w dniu 01.10.2008 r., co oznacza, że w stosunku do nieopłaconych należności nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Przy czym z punktu widzenia interesu prawnego zobowiązanej nie miało znaczenia, który z powyższych momentów uznany został za dzień, w którym doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, gdyż obie okoliczności miały miejsce przed upływem terminu przedawnienia przedmiotowych należności.

W odniesieniu do kwestii dotyczącej istnienia obowiązku, przeprowadzonej kontroli oraz sposobu księgowania wpłat i nadpłat na poszczególne konta składek, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, iż organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do argumentacji i dokumentacji złożonej przez stronę w sposób następujący: odnośnie zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy z 24.02.2004 r. wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat Miejski - wskazano, że zaświadczenie to zostało sporządzone na podstawie dokumentów rozliczeniowych zaksięgowanych na dzień wystawienia zaświadczenia. Na dzień wydania ww. zaświadczenia, Spółka nie posiadała zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jednakże 20.09.2006 r. Spółka złożyła korektę dokumentu rozliczeniowego ZUS DRA za 01/2000 z wykazaną składką do zapłaty na ubezpieczenia społeczne w kwocie 1.244,99 zł, a wcześniejsza składka na dzień wydania zaświadczenia wynosiła 0,00 zł. Spółka po złożeniu korekt z wykazaną składką na ubezpieczenia społeczne nie dokonała wpłat. Saldo na koncie uległo zmianie. W związku z powyższym, na koncie Spółki widniała niedopłata z tytułu nieuregulowania należności składkowych.

W kwestii protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w [...] z 30.11.2006 r. wskazano, że przedłożony dokument protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w [...] odnosił się wyłącznie do okresu od 01.01.2004 r. do 31.12.2006 r. Zgodnie z protokołem, powstały różnice w zakresie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01/2006 do 03/2006. W wyniku ustaleń pokontrolnych przypisano składki na Fundusz Pracy za okres 03/2006 w kwocie 74,34 zł oraz dokonano odpisu składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na kwotę 8,05 zł. Sporządzony protokół z 21.09.2007 r. zawierający ustalenia kontroli jest dokumentem potwierdzającym prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego wyłącznie w badanym okresie. W celu stwierdzenia niezalegania na koncie badany jest całokształt zapisów na koncie płatnika z uwzględnieniem wszystkich dokumentów rozliczeniowych i płatniczych. Należy brać również pod uwagę składane korekty dokumentów przez Spółkę, które mają wpływ na rozliczenie jej konta.

W zakresie potwierdzeń dokonania przelewów przez Spółkę wyjaśniono, że wyciąg z konta bankowego załączony przez Spółkę potwierdza zlecenie płatności na poczet składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz ubezpieczenie zdrowotne - żadna z wpłat nie została zlecona na poczet opłacenia składek za ubezpieczenia społeczne.

Odnośnie do zestawienia korekt deklaracji rozliczeniowych za okres od 01/2007 do 12/2007 wskazano, że wszelkie nadpłaty wynikające ze złożonych korekt deklaracji za ten okres są rozliczone zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.04.2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 78 poz. 465). Ponadto wskazano, że nienależnie opłacone składki podlegają rozliczeniu z urzędu na poczet zaległych składek, a w razie ich braku na poczet składek przyszłych. Wobec powyższego wszelkie nadpłaty powstałe na skutek składanych korekt deklaracji zostały rozliczone.

Z uwagi na zawarte w zażaleniu argumenty Spółki dotyczące powyższego stanowiska, organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i pismem z 22.07.2021 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w [...] o dodatkowe wyjaśnienia w zakresie rozliczeń dokonanych wobec Spółki i odniesienie się do argumentacji zawartej w złożonym przez Spółkę zażaleniu z 23.12.2020 r. W odpowiedzi na powyższe, organ egzekucyjny wskazał, że zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wydane 11.05.2006 r. zostało sporządzone na podstawie dokumentów rozliczeniowych zaksięgowanych na dzień wystawienia zaświadczenia. Następnie 20.09.2006 r. Spółka złożyła korektę dokumentu za 01/2000 z wykazaną składką do zapłaty na ubezpieczenia społeczne (wcześniej składka "0"). Przy czym składka ta nie została uregulowana. Ponadto za miesiące 2/2008 do 5/2008 Spółka nie dokonywała wpłat na ubezpieczenia społeczne. W wyniku ponownego przeliczenia konta w 10/2008 r. stwierdzono niedopłaty, które została ujęte w upomnieniach przedegzekucyjnych wysłanych w dniu 08.10.2008 r.

Odnosząc się do wątpliwości strony dotyczących przeprowadzonej kontroli i zaksięgowania składek, wskazał, że kontrolą objęto okres od 01.01.1999 r. do 31.12.2006 r., z którego pobrano próbki dla kontroli za okres od 01.01.2004 r. do 31.12.2006 r. w zakresie prawidłowości naliczania składek na Fundusz Pracy i FGŚP oraz w zakresie rozliczania świadczeń, w zakresie ustalania uprawnień do zasiłków z ubezpieczeń społecznych z budżetu państwa, świadczeń rodzinnych z miesięcy 12/2004 i 4/2005. W wyniku ustaleń pokontrolnych przypisano składki na FP za 3/2006 w kwocie 73,34 zł oraz dokonano odpisu składek za FGŚP za 1, 2/2006 w łącznej kwocie 8,05 zł.

Ponadto, organ egzekucyjny wyjaśnił, że wpłaty wymienione w zażaleniu zostały rozliczone zgodnie z wskazaną przez płatnika dekretacją (żadna z wymienionych wpłat nie została oznaczona jako składki na ubezpieczenia społeczne). Przy czym nienależnie opłacone składki podlegają rozliczeniu z urzędu na poczet zaległych składek, a w razie ich braku na poczet składek przyszłych. Wobec powyższego, wszelkie nadpłaty powstałe na skutek składanych korekt deklaracji zostały rozliczone.

W opinii organu odwoławczego, wyjaśnienia organu egzekucyjnego, złożone w powyższym zakresie wypełniają wytyczne sformułowane zarówno w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 03.04.2020 r. sygn. akt III SA/Łd 85/20, jak i postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...], a także stanowią wyczerpujące wyjaśnienie kwestii podniesionych przez Spółkę w zażaleniu z 18.01.2021 r.

Ponadto, w odniesieniu do sformułowanego w przedmiotowym wyroku WSA w Łodzi polecenia weryfikacji, jakiej należności dotyczy tytuł wykonawczy o numerze [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wskazał, że jak wynika z przedmiotowego tytułu wykonawczego - dotyczy on składki na ubezpieczenia społeczne za okres 03/2006, natomiast w rozstrzygnięciu z 13.12.2019 r. omyłkowo podano, że dotyczy on okresu 10/2006 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D. G. – P. i A. G. zarzucili zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 33 § 1 ust. 1 i 5 u.p.e.a.,

- art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w z w. z art. 18 u.p.e.a.,

- art. 59 § 1 ust. 1 i 7 u.p.e.a., art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie dowodów w sprawie,

- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów;

- art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. (Dz. U. 78, poz. 465) w zw. z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.;

- art. 27 ust. 1 i art. 27 ust. 2 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, w konsekwencji czego przyjęto, że nie zmieniony tą ustawą art. 24 ust. 5b powoduje, iż zawieszenie biegu przedawnienia składek nie przedawnionych do 1 stycznia 2012 r. zawiesza w dalszym ciągu te składki, pomimo, iż nowy okres ich biegu przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2012 r., a zakończył 31 grudnia 2017 r.,

- art. 31 u.s.u.s. w z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej (przedawnienie).

W oparciu o wskazane zarzutu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania pierwszej instancji odnośnie przedmiotowych tytułów wykonawczych oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniesionej skargi podnieśli, że ZUS w żaden sposób nie informował skarżących o nieprawidłowościach na kontach płatnika składek, nie podjął działań w celu wyjaśnienia dokonanych rozliczeń na koncie. W ocenie skarżących organ przed wszczęciem egzekucji powinien wydać decyzję, w której określi, w jaki sposób dokonał rozliczenia konta, czego nie uczynił i przystąpił bezpośrednio do egzekucji. Skarżący odnosząc się następnie do przeprowadzenia przez ZUS kontroli obejmującej okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 czerwca 2006 r. podnieśli, że jeśli jak twierdzi organ w wyniku złożenia przez stronę 20 września 2006 r. korekty za 01.2000 r. powstało zadłużenia na koncie w wysokości 1244,99 zł, to kontrola powinna wykazać zadłużenie, gdyż od 20 września 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. minęło ponad trzy miesiące. Strona wskazała, że składki za 2006 r. były opłacane terminowo. W protokole pokontrolnym nie ma wzmianki o nieprawidłowościach odnośnie wskazanego okresu płatności. Ponadto strona podniosła, iż nie wiadomo w jaki sposób zostały zaksięgowane nadpłaty za 2007 r., zaprzeczając przy tym, jakoby nie zostały opłacone składki od 02/2008 do 05/2008, gdyż w zawiadomieniach z 22 maja 2019 r. kwoty dochodzonych przez organ są niższe od tych wynikających z deklaracji. Ponadto skarżący podnieśli, że pisma dotyczące stanu zgromadzonych środków na koncie wysłane zostały na adres zamieszkania – właściwy adres, zaś upomnienia, tytuły wykonawcze zostały wysłane na nieaktualny adres do korespondencji, w związku z tym nie zostały odebrane.

Skarżący w dalszej kolejności odnosząc się do treści przepisów art. 24 ust. 4 u.s.u.s., art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców oraz wyroku SN z 29 maja 2013 r., I UK613/12, oraz I UK 53/19 z 2 września 2020 r., a także WSA w Opolu sygn. akt I SA/Op 203/19 z 28 sierpnia 2019 r., III AUa 696/18 z 19 października 2018 r., WSA w Poznaniu z 16 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 300/21 podtrzymali zarzut przedawnienia. W ocenie strony wierzyciel nie może dowolnie ustalać ile wynosił będzie okres zawieszenia biegu przedawnienia i kiedy wobec tego nastąpi przedawnienie należności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.).

Sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia), a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 i 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z [...] nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 31.10.2008 r. o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...].

Strona skarżąca kwestionując powyższe postanowienie organu podniosła zarzut przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi, podważając okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, a tym samym dokonania błędnej wykładni art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto strona podniosła także brak istnienia obowiązku, w związku z dokonanymi wpłatami.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego błędnej wykładni art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczącego zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji, po uchyleniu poprzedniego postanowienia tego organu z dnia

13 grudnia 2019 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z

3 kwietnia 2020 roku, sygn. akt III SA/Łd 85/20.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, a według art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu prawomocnego wyroku obejmuje nie tylko wykładnię przepisów prawa, tj. wyjaśnienie ich treści, lecz również sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (por. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 654). Związanie oceną prawną oznacza zakaz formułowania przez organy i sąd nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązanie do podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna może dotyczyć m.in. stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu. Ocena prawna dotyczy tym samym całokształtu dotychczasowego postępowania organów w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19, Lex nr 2769344).

W świetle powyższego, ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie mógł odstąpić od oceny prawnej dokonanej przez WSA w Łodzi w wyroku z 3 kwietnia 2020 r., III SA/Łd 85/20.

Jak wynika natomiast z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 3 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 85/20, Sąd ten uznał za prawidłowe stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, w zakresie wykładni art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi z 31.10.2008 r. o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] oraz niezasadności argumentacji strony skarżącej w zakresie podniesionego zarzutu przedawnienia należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaznaczył, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo ocenił kwestię biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności i okoliczności skutkujących jego zawieszeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z uregulowań art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998, nr 137, poz. 887, ze zm.). Sąd stwierdził, że niezbędne dla wyjaśnienia biegów terminów przedawnienia ma ustalenie wpływu zmian stanu prawnego jakie nastąpiły po 01.01.2003 r. Sąd wskazał, iż w dacie powstania zobowiązań skarżących wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek za okres od kwietnia 2003 r. do maja 2008 r., obowiązywała ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18.12.2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący od 01.01.2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18.12.2002 r., wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Następnie Sąd wyjaśnił, że ustawą z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., Nr 232, poz. 1378), w art. 11, znowelizowano przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 01.01.2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 01.01.2012 r. Przy czym ust. 2 art. 27 stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 01.01.2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu od 01.04.2004 r.), który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaznaczył, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności dochodzi na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i zawieszenie to trwa w dalszym ciągu.

Sąd wskazał jednocześnie, że w sprawie pozostaje bezsporne, że skarżącym doręczono 19.11.2008 r. tytuły wykonawcze z 31.10.2008 r., a ponadto wcześniej (01.10.2008 r.) upomnienia wzywające do uregulowania zaległych należności z tytułu składek. Sąd podzielił opinię organu odwoławczego, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności, a zatem czynnością taką może być doręczenie upomnienia lub odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uznał zatem, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ocena prawna w tym zakresie jest wiążąca zarówno dla sądu rozpoznającego obecnie sprawę oraz organu, co wynika z art. 153 oraz art. 190 p.p.s.a. Wskazane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 313/21, Lex numer 3246324).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ rozstrzygając w zakresie podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu przedawnienia uwzględnił wszystkie aspekty wiążącej oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 85/20, przez co w sprawie nie doszło do naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji w [...] przepisu art. 153 p.p.s.a. Tym samym Sąd uznał, że niedopuszczalna byłaby ocena zarzutów skargi w zakresie objętym orzeczeniem z 03.04.2020 r. sygn. III SA/Łd 85/20. Skoro organy, jak i Sąd rozpoznający przedmiotową skargę, związane są oceną zawartą w wyroku z 3 kwietnia 2020 r., to nie jest możliwe pod względem prawnym ponowne rozpoznanie przez Sąd zasadności podniesionych w sprawie przez skarżących zarzutów w kwestii przedawnienia albowiem kwestie zostały już prawomocnie przesądzone a argumenty skarżących ocenione jako bezpodstawne.

Za niezasadne należy również uznać zarzuty skarżących w zakresie wadliwego doręczenia upomnień oraz tytułów wykonawczych na nieaktualny adres do korespondencji, gdyż w wyroku z 03.04.2020 r. III SA/Łd 85/20 WSA za bezsporne przyjął, że: "skarżącym doręczono 19.11.2008 r. tytuły wykonawcze z 31.10.2008 r., a ponadto wcześniej (01.10.2008 r.) upomnienia wzywające do uregulowania zaległych należności z tytułu składek".

Z uwagi na powyższe, ocenie Sądu I instancji podlegała jedynie kwestia, która legła u podstaw uchylenia postanowienia organu z 13 grudnia 2019 r. oraz wypełnienia przez organ wskazań sądu, co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku z 3 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 85/20.

Podstawą uchylenia przez Sąd postanowienia organu z [...], stanowiło uznanie, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy. Pominął bowiem zgłoszone przez skarżących dowody z dokumentów, w oparciu o które wywodzą oni, iż przed wszczęciem postępowania wykonali swoje zobowiązania, a tym samym nie zalegali z opłaceniem składek. Sąd podniósł, że skarżący do zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji dołączyli m. in. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] o niezaleganiu na ten dzień z zapłatą składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd uznał, że treść zaświadczenia podważa stanowisko organu o zaległościach składkowych za okresy wcześniejsze. Jeden z tytułów wykonawczych, wymienionych w zaskarżonym postanowieniu, dotyczy bowiem okresu sprzed 24.02.2004 r. - nr [...], obejmującego składki za kwiecień 2003 r. Ponadto skarżący załączyli do zażalenia zestawienie korekt DRA za rok 2007 na okoliczność istnienia nadpłat dokonanych za okres objęty postanowieniem organu egzekucyjnego, protokół kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] oraz potwierdzenie przelewów na okoliczność rozliczenia się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Sąd zaznaczył, że zdaniem skarżących, ww. dokumenty poświadczają brak zaległości także za lata 2006 i 2007, natomiast powołane przez organ odwoławczy tytuły wykonawcze dotyczą m. in. nieuregulowanych należności za powyższe okresy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał także, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przeprowadzono analizę załączonych do zażalenia dokumentów. Dopiero po zapoznaniu się z tymi dokumentami i dokonaniu wnikliwej oceny ich wartości dowodowej będzie możliwe wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż wyjaśnienia wymaga, czy tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy należności za październik 2008 r. (jak przyjęto w zaskarżonym postanowieniu), czy za marzec 2008 r (ten miesiąc określono w tytule wykonawczym).

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, postępowanie przeprowadzone przez organy w następstwie wyroku WSA Łodzi z dnia 3 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 85/20 należy uznać za prawidłowe. Uwzględniając treść ww. wyroku w zakresie zarzutów dotyczących istnienia obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych, a także odnosząc się do przedłożonych przez stronę dokumentów, tj. zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy z 24.02.2004 r. wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], przeprowadzonej kontroli oraz sposobu księgowania wpłat i nadpłat na poszczególne konta składek, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odniósł się zarówno do dokumentów złożonych przez stronę oraz wskazanej w tym zakresie argumentacji, a ponadto organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, tj. pismem z 22.07.2021 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w [...] o dodatkowe wyjaśnienia w zakresie rozliczeń dokonanych wobec Spółki i odniesienie się do argumentacji zawartej w złożonym przez Spółkę w zażaleniu z 23.12.2020 r. W odpowiedzi na powyższe, organ egzekucyjny wskazał, że zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wydane [...] zostało sporządzone na podstawie dokumentów rozliczeniowych zaksięgowanych na dzień wystawienia zaświadczenia. Następnie 20.09.2006 r. Spółka złożyła korektę dokumentu za 01/2000 z wykazaną składką do zapłaty na ubezpieczenia społeczne (wcześniej składka "0"). Przy czym składka ta nie została uregulowana. Ponadto za miesiące 2/2008 do 5/2008 Spółka nie dokonywała wpłat na ubezpieczenia społeczne. W wyniku ponownego przeliczenia konta w 10/2008 r. stwierdzono niedopłaty, które została ujęte w upomnieniach przedegzekucyjnych wysłanych w dniu 08.10.2008 r.

Zaznaczyć warto, iż Sąd Najwyższy w wyroku z 28 marca 2012 r., sygn. akt II UK 170/11, podkreślił, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych to zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany tą ustawą. Zauważył jednak, że nawet naruszenie tego obowiązku przez organ rentowy nie usprawiedliwia naruszenia obowiązków spoczywających na płatniku składek, a polegających na prawidłowym obliczeniu należnych składek i terminowym ich opłacenia do ZUS. W myśl bowiem art. 46 u.s.u.s., płatnik składek jest zobowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Zatem zarówno sporządzenie tych wszystkich dokumentów (zgłoszeń do ubezpieczeń, deklaracji czy raportów), a także obliczenie należnych składek i ich terminowe przekazanie do organu rentowego spoczywa wyłącznie na płatniku składek. Nawet jeśli nie ma w tym winy przedsiębiorcy, a wydanie zaświadczenia o braku zaległości wobec ZUS przez organ było efektem błędu z jego strony, nie zwolni to przedsiębiorcy, który powinien znać wysokość swego zobowiązania, z obowiązku zapłaty składek wraz z należnymi od nich odsetkami za zwłokę.

Takie stanowisko jest usprawiedliwione również charakterem wydawanego przez ZUS zaświadczenia. Jest ono bowiem aktem wiedzy, nie zaś woli organu i nie rozstrzyga żadnej sprawy co do jej istoty. Zaświadczeniem organ rentowy potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych. W przeciwieństwie do decyzji administracyjnej (którą będzie deklaratoryjna decyzja ZUS stwierdzająca zadłużenie) zaświadczenie nie wiąże organu i może być zawsze uchylone lub zmienione, w sytuacji gdy dojdzie do zmiany faktów lub stanu prawnego. Wraz ze zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej staje się nieaktualne, co umożliwia wydanie nowego zaświadczenia odpowiadającego aktualnemu stanowi prawnemu albo faktycznemu, bez poprawiania lub unieważniania zaświadczenia wydanego wcześniej. Nie może być ono jednocześnie oceniane w kategoriach ważności rozstrzygnięcia organu (tak orzekł np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 186/11 i Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa 1089/12). A skoro wydanie zaświadczenia jest czynnością faktyczną, to nie ma żadnych przeszkód do ponownego wydania zaświadczenia w tej samej sprawie. Zakład nie będzie zatem związany wydanym przez siebie dokumentem, z którego wynika, że dana osoba nie zalega ze składkami, a jego pomyłka w tym zakresie, choć może rodzić uzasadnioną krytykę ze strony przedsiębiorcy, nie uwolni go od wykazanego przez ZUS zobowiązania.

Przedsiębiorca, który ma uzasadnione obawy, że ZUS błędnie wskazał zaległe składki, powinien to udowodnić, wykazując, że składki zostały opłacone w prawidłowej wysokości. Zaświadczenie, jakie kiedyś uzyskał, nie może być dowodem w sprawie, a tym bardziej okolicznością przesądzającą z góry o błędzie organu rentowego, a w konsekwencji organu prowadzącego egzekucję administracyjną. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedłożyli dokumentów potwierdzających, iż przed wszczęciem postępowania wykonali obowiązek objęty tytułami wykonawczymi albo że obowiązek ten wygasł z innego powodu lub nigdy nie istniał, aby organ miał podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z regulacji tej wynika zatem w sposób jednoznaczny, że niedopuszczalne jest badanie zasadności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W tym miejscu należy odwołać się również do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 20 marca 2008 r., (sygn. akt II FSK 172/07, Lex numer 513165), zgodnie z którym zestawienie zdania drugiego art. 29 § 1 u.p.e.a. przesądzającego, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. pozwalającym oprzeć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego między innymi na nieistnieniu obowiązku prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o sytuację, kiedy nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia tegoż art. 29 § 1 u.p.e.a. Istotą przywołanej normy prawnej jest by organ egzekucyjny nie wkraczał w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku i nie podejmował się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej.

Oznacza to, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności nałożonego na stronę obowiązku, ani też wymagalności tego obowiązku, w odniesieniu do argumentów opartych na okolicznościach, które miały miejsce przed wystawieniem tytułu wykonawczego, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. W sytuacji, gdy tytuły wykonawcze wystawione zostały w 2008 roku, a skarżący nie zgłosili w terminie zarzutów do tych tytułów, to trudno, aby po 14 latach od ich doręczenia zobowiązanym organ egzekucyjny prowadził postępowanie na okoliczność zasadności wystawienia tych tytułów.

Wskazać również należy, że argument o nieistnieniu obowiązku może być przedmiotem zarzutu wnoszonego w trybie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., nie zaś sprawy w przedmiocie wniosku o umorzenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że w przedmiotowym postępowaniu nie może on być rozpoznawany. Zgodnie ze stanowiskiem NSA zawartym w wyroku z 18 marca 2020 r. (sygn. akt II OSK 242/19 CBOSA), skoro zarówno w art. 33 § 1 u.p.e.a., jak i w art. 59 § 1 tej ustawy sformułowane zostały podstawy, w oparciu o które zobowiązany może kwestionować dopuszczalność prowadzonej egzekucji, to sprzeczne z założeniem niekonkurencyjności środków prawnych w ramach u.p.e.a. byłoby umożliwienie formułowania tego samego zarzutu w oparciu o odmienną podstawę.

Także nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Powołany przepis ma bowiem zastosowanie w postępowaniu wszczętym zgłoszeniem zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący jednoznacznie powołali się na naruszenie art. 59 u.p.e.a. (zażalenie k.107, pismo pełnomocnika k. 118 akt administracyjnych), a nie art. 33 u.p.e.a. określający podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić także należy, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są specyficznym środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Wynika to z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia egzekucji wobec skarżących), który zakreśla zobowiązanemu do zgłoszenia zarzutów siedmiodniowy termin od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu nie można ich uzupełniać powołując nowe podstawy gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela ani też w postępowaniu zażaleniowym bądź sądowoadministracyjnym.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

R.T-M.