Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 443/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Głogówka z dnia 28 stycznia 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca

w mocy decyzję Zastępcy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogówku - wydaną z upoważnienia Burmistrza Głogówka - z dnia 28 stycznia 2014 r., nr [...], odmawiającą przyznania M. K. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na I. K.

Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

W dniu 20 grudnia 2013 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogówku wpłynął wniosek M. K. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem – I. K. Do wniosku dołączyła m.in.: oświadczenie z dnia 19 grudnia 2013 r. dotyczące rezygnacji z zatrudnienia; oświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku 2012; kserokopie deklaracji męża PIT-11, 11A i 40A; kserokopie świadectwa pracy męża; orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Prudniku z dnia 28 listopada 2013 r., nr [...] o zaliczeniu I. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 października 2012r.; odpisy skróconych aktów urodzenia dzieci: J., J., G. i M. K. Organ przeprowadził także u wnioskodawczyni wywiad środowiskowy w dniu 9 stycznia 2014 r.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, działający z upoważnienia Burmistrza Głogówka - Zastępca Kierownika OPS w Głogówku decyzją z dnia 28 stycznia 2014 r. odmówił M. K. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem – I. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przywołując brzmienie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456, zwanej także ustawa), dotyczącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ wskazał, że złożone wraz z wnioskiem dokumenty oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy są wystarczające do dokonania ustaleń. Cytując przepisy art. 5, art. 16a i art. 3 pkt 22 ustawy, organ dokonał analizy spełnienia przesłanek uprawniających do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podał, że z ustaleń tych wynika, iż M. K. faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a wyliczony dochód miesięczny na osobę w rodzinie z uwzględnieniem dochodu utraconego z tytułu zatrudnienia i zasiłku chorobowego oraz uzyskanego z tytułu emerytury I. K. oraz dochodu M. K. wynosi 304,94 zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Następnie, analizując warunek rezygnacji z zatrudnienia M. K. w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem – I. K. organ dostrzegł, że wnioskodawczyni od 1 października 2007 r. nie jest nigdzie zatrudniona. W okresie od 8 października 2007 r. do 1 października 2012 r. była ona zarejestrowana w PUP w Prudniku, jako osoba bezrobotna (z prawem do zasiłku w okresie od 8 października 2007r. do 16 kwietnia 2008 r.). Jednakże, z dniem 1 października 2012 r. utraciła ona status osoby bezrobotnej, na podstawie decyzji Starosty Prudnickiego z dnia 24 lipca 2013 r. w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2013 r., nr [...], przyznającą M. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, co oznacza, że nie został spełniony podstawowy warunek uprawniający do uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji M. K. podniosła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca, niesprawiedliwa, bo choć nie może przedstawić dokumentu - jak chce organ - potwierdzającego rezygnację z zatrudnienia, to faktycznie zrezygnowała z pracy, aby opiekować się chorym mężem. Przyznała, że po decyzji SKO, tj. po 30 czerwca 2013 r. nie zarejestrowała się w PUP, podejmując się opieki nad mężem po powrocie ze szpitala, wyręczając w tym instytucje zobowiązane do opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Zaakcentowała, że faktycznie tylko ona sama mogła zapewnić mężowi pełną opiekę i pomimo "fatalnej sytuacji materialnej" nie może podjąć pracy zarobkowej. Zatem jej rezygnacja z zatrudnienia jest faktem.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu, decyzją z dnia 28 kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości, uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stanowisko organu pierwszoinstancyjnego odpowiada prawu. Przywołując znowelizowany przepis art. 16a ustawy, organ odwoławczy wskazał na przesłanki, których spełnienie uprawnia do wnioskowanego świadczenia. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Ponadto, zasiłek ten przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623,00 zł. Z kolei, w art. 16a ust. 8 ustawy prawodawca zawarł negatywne przesłanki, wykluczające przyznanie prawa do omawianego świadczenia. Niemniej, nawiązując do regulacji z art. 16a ust. 1 ustawy organ podniósł, iż ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod pojęciem "obowiązek alimentacyjny" odsyłając do przepisów k.r.o. Wyjaśnił, nawiązując do regulacji art. 23 i 27 w zw. z art. 128 z k.r.o., że na zasadzie tych przepisów małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt, iż małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, skutkuje tym, że żona ubiegając się o specjalny zasiłek opiekuńczy na męża spełnia jedną z przesłanek wymienioną w art. 16a ust. 1 ustawy, uprawniającą do nabycia prawa do tego świadczenia. Organ przyznał, że bezsprzecznie M. K. dostarcza stałej opieki mężowi – I. K. Dodał, że drugi warunek (przesłanka) również został spełniony, bowiem dochód na osobę w rodzinie sprawującej opiekę i wymagającej opieki wyniósł 304,94 zł, a zatem nie przekroczył kwoty 623,00 zł, czyli wskazanego w ustawie kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ natomiast uznał, że nie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 16a ust. 1 ustawy, a mianowicie rezygnacja z zatrudnienia jako wynik świadomego wyboru życiowego strony, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanką bowiem ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w ww. przepisie jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. W ocenie organu, z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Organ powielił ustalenia pierwszoinstacyjne wskazując, iż wnioskodawczyni od 1 października 2007 r. nie jest nigdzie zatrudniona. W okresie od dnia 8 października 2007 r. do dnia 1 października 2012 r. była zarejestrowana, jako osoba bezrobotna (z prawem do zasiłku w okresie od dnia 8 października 2007 r. do dnia 16 kwietnia 2008 r.). Z dniem 1 października 2012 r. utraciła status osoby bezrobotnej, na podstawie decyzji Starosty Prudnickiego z dnia 24 lipca 2013 r. Z kolei, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności I. K. uzyskał dnia 28 listopada 2013 r. na okres do dnia 28 listopada 2014 r. Z orzeczenia wynika, iż ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest od dnia 31 października 2012 r. Oznacza to, że niepełnosprawność powstała w okresie późniejszym niż zakończenie zatrudnienia przez wnioskodawczynię. Okres ten wynosi 5 lat, w trakcie których wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pomimo, iż mąż nie posiadał w tym czasie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co w przypadku ustalania uprawnień do tego zasiłku oznacza, że nie wymagał on stałej opieki ze strony wnioskodawczyni. Ze świadectwa pracy I. K. wynika, że do 22 grudnia 2011 r. wykonywał on pracę, a od tego dnia pozostawał na zwolnieniu chorobowym. Stosunek pracy został rozwiązany z dniem 31 grudnia 2012 r., tj. z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę. Tym samym organ przyjął, że w niniejszej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia podyktowaną koniecznością sprawowania opieki. Reasumując organ stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia, bowiem w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zatem fakt, iż ktoś nie podejmuje zatrudnienia w świetle dyspozycji art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

Powyższą decyzję M. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w odwołaniu, akcentując, iż faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad chorym mężem, po jego powrocie ze Szpitala [...] w [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze, dodając, iż nie tylko zrezygnowała z pracy, ale również z wszelkich spraw osobistych na potrzeby wykonywania opieki nad chorym mężem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem oceny Sądu pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przywołany przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dalej zwanej ustawą. W myśl tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, z późn. zm.), zwanej w skrócie k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie wyjaśnić też przyjdzie, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do systemu świadczeń rodzinnych, poprzez nowelizację ustawy - art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548). Ponadto, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli, poza innymi warunkami, łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, tj. dochód nie wyższy niż 623 złotych na osobę w rodzinie.

W kontrolowanej sprawie istota sporu sprowadzała się zasadniczo do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z art. 16a ust. 1 ustawy.

Bezsporne natomiast w tej sprawie jest, że małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem do ubiegania się o przyznanie świadczenia. Obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o., jak i z treści art. 23 i 27 k.r.o., w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć również pomoc w sytuacjach (zdarzeniach), takich jak choroba czy niepełnosprawność (zob. uchwała SN z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, LEX nr 3342). W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że skoro małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, to tym samym żona - ubiegając się o specjalny zasiłek opiekuńczy na męża, spełnia jedną z przesłanek wymienioną w art. 16a ust. 1 ustawy, uprawniającą do nabycia prawa do tego świadczenia. Jednoznacznie ustalony w tej kwestii stan faktyczny potwierdza sprawowanie opieki nad I. K. przez jego żonę, skarżącą M. K. Skarżąca spełnia również drugi warunek, co potwierdzają także oba organy orzekające, gdyż dochód na osobę w rodzinie sprawującej opiekę i wymagającej opieki wyniósł 304,94 zł, a zatem nie przekroczył kwoty 623,00 zł, czyli ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 5 ust. 2, art. 16a ust. 2 ustawy).

Jednakże, jako przyczynę odmowy przyznania dochodzonego świadczenia organy orzekające w sprawie zgodnie uznały, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 16a ust. 1 ustawy, a mianowicie rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącą, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem - osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Raz jeszcze odnotować przyjdzie, że organy wskazywały na niezbędność istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Przyjęły, że istotne są okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia. Skoro skarżąca nie była nigdzie zatrudniona od dnia 1 października 2007 r., a w okresie od dnia 8 października 2007 r. do dnia 1 października 2012 r. posiadała status bezrobotnej (z prawem do zasiłku), to tracąc ten status z dniem 1 października 2012 r. oraz nie podejmując zatrudnienia i nie rezygnując z pracy - nie nabyła uprawnienia do żądanego świadczenia z tytułu opieki nad mężem, w sytuacji, gdy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności męża pochodzi z dnia 28 listopada 2013 r. Z treści tego orzeczenia wynika wprawdzie, iż ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest od dnia 31 października 2012 r., co zdaniem organu wskazuje, że niepełnosprawność I. K. powstała w okresie późniejszym (ponad 5 lat) niż zakończenie zatrudnienia przez skarżącą. Organ akcentował, że mąż skarżącej nie wymagał stałej opieki, gdy ustało jej zatrudnienie, a zatem stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie zwrócić trzeba uwagę, iż istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego, tak zresztą jak i świadczenia pielęgnacyjnego, jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1411/06, LEX nr 344871). Z kolei, w kwestii wykładni przepisu art. 16a ustawy, skład orzekający w tej sprawie identyfikuje się z poglądem wyrażonym w wyroku przez: WSA w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 599/13; WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 645/14, III SA/Gd 529/14; WSA w Opolu z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 321/14 (dostępne – CBOSA).

Także niezbędnym staje się przywołanie definicji osoby bezrobotnej, zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674), zgodnie z którą osobą posiadającą taki status jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Osoba taka, w sytuacji powstania konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnuje z gotowości do pracy, a zatem również z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać w sytuacji zaproponowania jej zatrudnienia przez organ zatrudnienia, jeżeli dysponuje on ofertami pracy. Wprawdzie ewentualna możliwość zatrudnienia nie jest tożsama z trwającym zatrudnieniem,

z którego, w myśl art. 16a ustawy osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy musiałaby zrezygnować, to jednak nie można uznać a priori, iż w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w powołanym przepisie. Dodać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (w sprawach dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego) utrwalił się pogląd, iż nie każda rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale chodzi o takie, których celem jest sprawowanie opieki. Zarówno rezygnacja jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym ugruntowane było stanowisko dopuszczające możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie bezrobotnej, jeśli oczywiście zachodził wyraźny i bezpośredni związek czasowy między rezygnacją z podjęcia zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą (zob. wyroki NSA z dnia 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 i z dnia 7 lipca 2011r., sygn. akt I OSK 437/11). Mając na uwadze powyższe zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art.16a ustawy, w jego aktualnym brzmieniu, wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia.

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca pozostawała w zdolności i gotowości do podjęcia pracy od momentu rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej. W jej subiektywnym odczuciu - czemu dawała wyraz w odwołaniu i skardze - stan zdrowia męża wymagał opieki już wcześniej, bowiem przebywał on na leczeniu od 22 grudnia 2011 r. Jednakże dla oceny, kiedy rzeczywiście mąż skarżącej stał się osobą wymagającą opieki, w rozumieniu ustawy oświadczeniach rodzinnych, decydujące pozostaje orzeczenie właściwego organu. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Prudniku z dnia 28 listopada 2013 r. , którym mąż skarżącej został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 października 2012 r. Przypomnieć też trzeba, że właśnie z tego powodu, tj. z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem (we wcześniejszym postępowaniu) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r. przyznało skarżącej żądane świadczenie, w następstwie czego, na podstawie decyzji Starosty Prudnickiego z dnia 24 lipca 2013 r. skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej. Jest okolicznością bezsporną, że skarżąca nadal sprawuje opiekę nad mężem i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia i nie rejestruje się jako osoba bezrobotna.

W świetle powyższego podkreślić należy, iż ustawodawca wśród wskazanych w art. 16a ust. 8 ustawy szeregu okoliczności, stanowiących przesłanki negatywne uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przez osoby ubiegającej się o taki zasiłek nie wskazał statusu bezrobotnego bądź niepodejmującego pracy.

Dostrzec jednak trzeba, że specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Natomiast w niespornym stanie faktycznym przedmiotowej sprawy sprawowanie opieki nad mężem nie da się pogodzić z pracą zawodową.

Ponadto, nie sposób jest przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji RP, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta - pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia - nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Potwierdzenia prawidłowości powyższej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy, zdaniem Sądu, doszukać się można w związanych z analizowanym stanem prawnym orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 Trybunał orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548). Przepisy ustawy nowelizującej przewidywały zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Wydane natomiast na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasnąć miały z mocy prawa po upływie terminu 30 czerwca 2013 r. Jednakże w uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że można doprowadzić do wykluczenia możliwości ubiegania się o to świadczenie przez osoby, które pobierały świadczenie na zasadach dotychczasowych, a następnie utraciły to prawo w związku z wygaszeniem decyzji administracyjnych na mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. Argumentowano, że "osoby te - de nomine - nie będą bowiem ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy z pozycji "rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", gdyż w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie pracowały. W jeszcze mniej korzystnej sytuacji są ci spośród dotychczasowych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w ogóle nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc nie mogą z nich zrezygnować". W tym kontekście przywołać również przyjdzie postanowienie z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt P 1/14, którym Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte wskutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: czy art. 16a ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał zwrócił uwagę na to, że pytający sąd zasygnalizował istniejące rozbieżności w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych co do interpretacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dalszej części swego orzeczenia Trybunał stwierdził, że "tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne - również występujące w praktyce - przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją".

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art.16a ust. 1 ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej powinny uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy i na nowo dokonać oceny przesłanek warunkujących przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia, z uwzględnieniem znowelizowanego przepisu art. 16a ust. 1 pkt 1 ustawy, przez art. 17 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz. U. z 2014r. poz. 567).

W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 P.p.s.a. zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji uznając, iż wydane zostały z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na mocy art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł o wykonalności.