Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 316/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 7 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu S. K. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego A w Ł. przy ul. A, lokal [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych obejmującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu J. B. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić radcy prawnemu S. K. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 316/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania J. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A w Ł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż z wnioskiem o wymeldowanie J. B. z miejsca pobytu stałego wystąpiła w dniu 8 lipca 2004r. jego żona A. W. – B. W wyniku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż od stycznia 2003r. J. B. częściej przebywa w lokalu u córki, która sprawuje nad nim opiekę ze względu na wiek i stan zdrowia. Z oświadczeń i pism składanych w toku postępowania przez J. B. wynika, iż posiada on klucze do lokalu nr [...] przy ul. A w Ł., ale w lokalu tym nie nocuje, ponieważ jego pokój zajęła wnuczka. Korzystanie przez skarżącego z lokalu polega na kilkugodzinnych wizytach. Podał również, iż od trzech lat nie uczestniczy w kosztach utrzymania lokalu, ponieważ w nim nie przebywa. Organ wskazał ponadto, iż w maju 2005r. J. B. wystąpił z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu nr [...] przy ul. A w Ł., jednak w dniu 31 października 2005r. Sąd Rejonowy dla Ł. - Ś. w Ł. odrzucił pozew. W trakcie postępowania skarżący wyrażał chęć powrotu do spornego lokalu, ale do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nadal przebywał u córki. Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A w Ł.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. B. wniósł o jej cofniecie i obszernie opisał swoją sytuację rodzinną i zdrowotną. Wskazał, iż w lokalu przy ul. A, który żona otrzymała przed ślubem, mieszka od 1989 roku. Podał, iż w ostatnich latach stosunki między nim a żoną bardzo się pogorszyły i żona prowokowała go do awantur. Zaznaczył, iż oprócz tego, że jest osobą w zaawansowanym wieku, to od 24 lat leczy się na cukrzycę i przebył trzy poważne operacje. Podniósł, iż mimo tego, że posiada klucze do mieszkania nr [...] przy ul. A w Ł., to nie będzie tam mieszkał ze zwierzętami - krukiem i psem, które żona wprowadziła do lokalu. Dodał, że żona zabrała mu wszystko, nawet pościel, a mieszkanie było kupione ze wspólnych pieniędzy.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] utrzymał mocy decyzję organu I instancji, uznając, iż jest ona zgodna z prawem. W ocenie organu odwoławczego postępowanie prowadzone przez organ I instancji na okoliczność spełnienia przesłanki opuszczenia przez J. B. miejsca pobytu stałego uzasadnia stanowisko w zakresie zaistnienia podstaw prawnych do orzeczenia o jego wymeldowaniu. Organ wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że J. B. od około 3 lat nie zamieszkuje w spornym lokalu i zaprzestał korzystania z niego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący zamieszkuje u córki przy ul. B m. [...] w Ł. z uwagi na konflikt żoną oraz ze względu na fakt, że córka opiekuje się nim. Wojewoda podał, iż J. B. w toku postępowania sam przyznał, że zamieszkuje u córki, ale nie zrezygnuje z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Skarżący podnosił, iż opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego nie było dobrowolne, gdyż zmusiło go do tego zachowanie żony i brak opieki z jej strony. Organ wskazał, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w sensie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu stałego, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W toku postępowania administracyjnego J. B. co prawda wystąpił do Sądu z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, ale na rozprawie w dniu 31 października 2005r. pozew został odrzucony i wyrok jest prawomocny. Organ zauważył, iż z pozwem wystąpił skarżący dopiero w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymeldowania, po stosownym pouczeniu organu. Zdaniem organu, w toku postępowania skarżący nie wykazał, aby miał zamiar przebywania w miejscu pobytu stałego, gdyż mimo, że posiada klucze do lokalu nr [...] przy ul. A i nie ma do tego lokalu utrudnionego dostępu, to nadal przebywa u córki. Organ dodał, iż okoliczność podawana przez J. B., iż zmiana miejsca pobytu związana była z brakiem opieki w dotychczasowym miejscu zamieszkania, nie ma z punktu widzenia rozstrzygania wniosku o wymeldowanie decydującego znaczenia, ponieważ organ meldunkowy nie rozstrzyga konfliktów rodzinnych, lecz czuwa nad zgodnością zapisów ewidencyjnych z miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy. W ocenie organu II instancji, skarżący swoje podstawowe czynności życiowe od dłuższego czasu ześrodkował trwale poza miejscem pobytu stałego, a wobec tego należy uznać, iż faktycznie opuścił miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł J. B. i wskazał, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest dla niego krzywdzące. Podał, iż istotnie posiada klucze do lokalu nr [...] przy ul. A, ale ma utrudniony dostęp do zamieszkania, bo w jednym pokoju śpi żona, a do drugiego wprowadziła się wnuczka z królikiem. J. B. podniósł, iż kiedy przychodzi do mieszkania na ul. A, to żona wzywa policję, podając że skarżący wszczyna awantury, a jest to nieprawdą. Wskazał, iż jego wiek i stan zdrowia nie pozwalają mu na to, by pomieszkiwać u ludzi, a nie stać go na kupno mieszkania. Skarżący dodał, iż Wojewoda w swojej decyzji uznał, że opuszczenie przez niego lokalu było dobrowolne, co jest zgodne z prawdą, jednak faktycznie został zmuszony do wychodzenia z mieszkania, aby nie dochodziło do awantur. Podniósł, iż bez meldunku nie będzie mógł wyegzekwować mieszkania od żony, a w lokalu tym posiada swoje rzeczy osobiste i wspólne meble. J. B. zażądał cofnięcia krzywdzącej dla niego decyzji Wojewody.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu J. B. prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W piśmie z dnia 23 października 2006r. J. B. odwołał pełnomocnictwo udzielone wyznaczonemu z urzędu radcy prawemu.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2006r. skarżący podtrzymał cofnięcie pełnomocnictwa dla ustanowionego z urzędu radcy prawnego i oświadczył, że będzie bronił się sam. Oświadczył również, że żona udostępniła mu pokój w lokalu nr [...] przy ul. A, ale skarżący tam nie przebywa, bo za każdym razem wzywana jest policja. Podał, iż nie pamięta kiedy w spornym lokalu nocował, a ostatni raz był w mieszkaniu 4 miesiące temu. Podniósł, iż żona powinna kupić mu mieszkanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogłoby stanowić podstawę do jej uchylenia.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Przez miejsce pobytu stałego, zgodnie z art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy, rozumie się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika natomiast, iż przebywanie pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu oznacza skoncentrowanie w tym miejscu swoich spraw życiowych, co przejawia się w stałym korzystaniu z urządzeń lokalu, nocowaniu i spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika bezspornie, iż J. B. opuścił miejsce pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A w Ł. Z wyjaśnień składanych w toku postępowania przez skarżącego, jak również z zeznań przesłuchanej w charakterze świadka córki skarżącego – I. B., wynika, że J. B. od trzech lat zamieszkuje z córką przy ul. B w Ł. Należy uznać, iż mieszkanie córki stanowi obecnie centrum życiowe skarżącego, gdyż wspólnie z córką prowadzi on gospodarstwo domowe, pomaga córce w opiece nad jej niepełnosprawnym dzieckiem, a córka zapewnia mu także ze swojej strony stałą opiekę. W lokalu przy ul. B skarżący nocuje i posiada swoje rzeczy osobiste. W toku postępowania J. B. podnosił, iż opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego nie było dobrowolne, gdyż został zmuszony do wychodzenia z mieszkania przez żonę, aby nie dochodziło do awantur. Skarżący wskazywał również, iż ze względu na swój wiek i choroby wymaga on opieki i pomocy, której żona mu nie zapewnia i dlatego zamieszkał z córką. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2006r. skarżący przyznał, iż posiada klucze do mieszkania nr [...] przy ul. A w Ł., jednak nie może tam mieszkać, gdyż żona wprowadziła do lokalu wnuczkę i zwierzęta wnuczki. Dodał, iż gdy przychodzi do miejsca pobytu stałego, to żona wzywa policję, podając, że skarżący wszczyna awantury, co nie jest prawdą. Oświadczył, iż ostatni raz był w lokalu 4 miesiące temu i nie pamiętał, kiedy ostatni raz nocował w miejscu pobytu stałego.

W ocenie Sądu, podawane przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają braku dobrowolności przy opuszczeniu miejsca pobytu stałego przez skarżącego. Z wyjaśnień skarżącego wynika, iż opuścił miejsce pobytu stałego, gdyż uznał, że wobec konfliktu z żoną, lepsze dla siebie warunki do zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego będzie miał u córki. Skarżący nie przedstawił w ocenie Sądu dowodów, które potwierdzałyby przymusowe opuszczenie przez niego mieszkania nr [...] przy ul. A w Ł. Słusznie zatem, w ocenie Sądu, organ II instancji uznał, iż powoływana przez skarżącego okoliczność odnosząca się do braku opieki w dotychczasowym miejscu zamieszkania nie ma decydującego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygania wniosku o wymeldowanie, gdyż relacja wzajemnych praw i obowiązków małżonków wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym.

Należy również zaznaczyć, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powoływanej wyżej ustawy, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jak wynika z akt sprawy, w związku z toczącym się postępowaniem o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego, J. B. wystąpił do Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, jednakże pozew został prawomocnie odrzucony. Powyższa czynność nie może zatem zostać uznana jako podjęcie skutecznych działań zmierzających do faktycznego przezwyciężenia przeszkód w korzystaniu ze spornego mieszkania. Ponadto, z oświadczeń skarżącego wynika przecież, iż może on przebywać w mieszkaniu nr [...] przy ul. A w Ł., gdyż ma do niego klucze i swobodny dostęp, lecz faktyczną przyczyną nieprzebywania w tym lokalu jest konflikt z żoną.

Wobec powyższego, Sąd uznał, iż podane przez skarżącego powody opuszczenia miejsca pobytu stałego, takie jak brak opieki i konflikt rodzinny, nie mogą wpłynąć na ocenę przesłanki opuszczenia lokalu, gdyż organ meldunkowy nie jest uprawniony do rozstrzygania konfliktów małżeńskich, lecz do czuwania nad zgodnością zapisów ewidencyjnych z miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy. Skoro z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika bezspornie, iż skarżący trwale opuścił miejsce pobytu stałego i brak jest dowodów potwierdzających, iż opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego, należy stwierdzić, że decyzje organów meldunkowych obu instancji zgodne są przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Warto podkreślić, iż zagadnienia dotyczące majątku wspólnego małżonków oraz dochodzenie powstałych na tym tle roszczeń nie należą do właściwości organów administracji publicznej i co się z tym wiąże sądów administracyjnych. Decyzja o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego pozostaje bez wpływu na kwestię wzajemnych roszczeń między małżonkami. Nie przyznaje ona bowiem ani prawa własności do majątku jakim jest lokal mieszkalny, jak również tego prawa nie pozbawia, stwierdza jedynie fakt nieprzebywania danej osoby w konkretnym lokalu.

W związku z tym, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko to mogło być podstawą do jej uchylenia w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy należało skargę oddalić.

O wynagrodzeniu radcy prawnego, przyznanego skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).