Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 416/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26  ust.2 i 6
journal: Dz.U. 2016 poz 1987
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Krystyna Daniel Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej [...] Sp. z o.o. w S. kwotę [...]( [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 września 2017 r. (WS-06.6236.159.2017.AST) na podstawie art. 26 ust. 2 i 6, w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016r. poz. 1987, ze zm.), § 3 Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923) Prezydent Miasta K.:

1. Nakazał Firma A spółce z o.o. z siedzibą w S., ul. [...] usunięcie z terenu działki nr [...] obręb [...] jedn. ewiden. [...] położonej obok posesji zlokalizowanej przy ul. [...] w K., odpadów składowanych w pojemnikach na tej działce o rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 16 81 01*.

2. Wskazał, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek składowanych odpadów na środki transportu i ich przetransportowanie bezpośrednio do uprawnionego miejsca unieszkodliwiania tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach - z którym to podmiotem Firma A Spółka z o.o. winna zawrzeć stosowną umowę.

3. Podał, że czynności objęte powyższym nakazem należy zakończyć w terminie do 30 dni kalendarzowych od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Organ I instancji ustalił, że na teren nieruchomości przy ul. [...] (działka nr [...] obr. [...] jedn. ewiden. [...]), w marcu 2017 r. został przywieziony tirem ładunek odpadów umieszczonych w pojemnikach plastikowych i metalowych (wiaderka, kanistry, beczki) o różnej pojemności. Odpady te zostały rozładowane na placu znajdującym się na terenie działki nr [...] - bezpośrednio na utwardzonej powierzchni. Pojemniki posadowione zostały na drewnianych paletach i owinięte folią polietylenową. Zdecydowana większość z tych pojemników była zamknięta. Na pojemnikach nie znajdowały się żadne opisy dotyczące rodzajów i kodów odpadów. Powyższy stan obrazuje dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu 22 maja 2017 r. Działka nr [...] znajduje się za halą zlokalizowaną w K. przy ul. [...], w której [...] Spółka z o.o. prowadzi działalność gospodarczą niezwiązaną z gospodarką odpadami. Przedmiotowe odpady przywiezione zostały na teren działki nr [...] na zlecenie M. K. i pochodzą z terenu nieruchomości zlokalizowanej w S. przy ul. [...], na której Firma A Spółka z o. o. prowadzi działalność w zakresie zbierania odpadów, na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 13 lutego 2015 r. - wydanej na podstawie art. 41 ustawy o odpadach. Przedmiotowe odpady przywiezione zostały na teren działki nr [...] bez zgody [...] Spółki z o.o. Zgodnie z oświadczeniem W. S. – Prokurenta tej Spółki - na teren ww. placu miały zostać przywiezione "palety z wodą destylowaną". Według W. S. z ww. pojemników unosił się zapach m.in. rozpuszczalników, który wyczuwalny był w znacznej odległości od miejsca składowania. W dniu 13 kwietnia 2017 r. [...] Spółka z o.o. zawiadomiła Komisariat Policji.

Organ wskazał, że przed wszczęciem postępowania organ otrzymał informację o porzuceniu odpadów również w innych miejscach na terenie K.. W dniu 3 kwietnia 2017 r. stwierdzono składowanie pojemników z odpadami na placu położonym przy ul. [...]. W dniu 22 maja 2017 r. stwierdzono składowanie pojemników z odpadami przy ul. [...] (u zbiegu z ul. [...]) - w tej lokalizacji w znacznie większej ilości; w dniu 26 maja 2017 r. składowanie pojemników z odpadami na terenie nieruchomości położonej w K., al. [...]. We wszystkich przypadkach zdeponowania pojemników z odpadami (w tym niebezpiecznymi) - dostarczonych tirami - doszło z udziałem M. K.. Beczki (pojemniki) z odpadami przewiezione zostały w miejsca na ten cel nieprzeznaczone i tam pozostawione na otwartym terenie. Miejsca te nie są przystosowane do magazynowania odpadów, w tym niebezpiecznych. Dla żadnej z ww. lokalizacji Prezydent Miasta K. nie wydał decyzji administracyjnej zezwolenia normowanego przepisem art. 41 ustawy o odpadach, które uprawniałoby do zmagazynowania odpadów na którejkolwiek z ww. działek.

Organ wyjaśnił, że odpadem w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Na teren działki nr [...] zostały przywiezione pojemniki wypełnione odpadami i tam po rozładunku, porzucone; w taki sposób odpadów tych pozbył się ich dotychczasowy posiadacz. Odpady te zakwalifikowano zgodnie z katalogiem odpadów będącym załącznikiem do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie katalogu odpadów, do odpadów niebezpiecznych rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 16 81 01*, ze względu na zdarzenie, jakim było porzucenie tych odpadów na działce nr [...]. Działka nr [...] nie jest bowiem miejscem przeznaczonym do składowania odpadów.

Organ I instancji podał również, że w dniu 22 maja 2017 r. podczas wizji przeprowadzonej na terenie działki nr [...], W. S. - Prokurent [...] Spółki z o.o. - złożył wyjaśnienia, według których na prośbę M. K. zgodził się na pozostawienie na terenie działki nr [...], na kilka dni, palet z wodą destylowaną, ale nie odpadów. W dniu 9 sierpnia 2017 r. przesłuchany został M. M. (kierowca samochodu ciężarowego z firmy [...]), który podał, że na zlecenie M. K. transportował swoim samochodem ciężarowym [...] o nr rej. [...] towar ze S. do K.. Towarem tym były pojemniki z odpadami; załadunek pojemników następował na terenie [...] Spółki z o.o. w S. przy ul. [...], następnie były one transportowane do kilku miejsc ma terenie K., w tym na teren działki nr [...]. Wedle organu zeznania M. M. są logiczne, spójne i znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Odpady przywiezione zostały jednym ładunkiem przez jednego transportującego, którym był M. M., z jednego miejsca - punktu zbierania odpadów w S. przy ul. [...] prowadzonego przez [...] Spółkę z o.o. Z powyższego oraz treści art. 27 ust. 2, 3 i 4 ww. ustawy wynika zdaniem organu, że posiadaczem wszystkich odpadów składowanych na terenie działki nr [...] jest [...] Spółka z o.o. z siedzibą w S. przy ul. [...].

[...] Spółka z o.o. legitymując się zezwoleniem na zbieranie odpadów wydanym przez Starostę K. po odebraniu odpadów od ich wytwórców (lub innych ich posiadaczy) stawała się za nie odpowiedzialna — zgodnie z w/cyt. art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach. Oznacza to, że z chwilą przejęcia odpadów stawała się posiadaczem tych odpadów zbieranych przy ul. [...]. [...] Spółka z o.o. zobowiązana była przekazać zbierane odpady następnemu posiadaczowi odpadów legitymującemu się zezwoleniem na przetwarzanie odpadów (ewentualnie na zbieranie odpadów) – zgodnie z wymogiem w/cyt. przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach. W przedmiotowym przypadku tak się nie stało. M. M. jako podmiot wyłącznie transportujący odpady, nie posiada statusu "posiadacza" odpadów, jak to wynika m.in. z wyżej cytowanego przepisu art. 3 ust. 1 pkt. 19 i art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach. Również M. K. - pośrednicząc w usuwaniu odpadów z miejsca ich zbierania (magazynowania) przy ul. [...] w K. - nie posiada statusu posiadacza odpadów zeskładowanych na terenie działki nr [...], gdyż nie uzyskał decyzji Prezydenta Miasta K. na zbieranie ani przetwarzanie odpadów w tym miejscu, ani w żadnym innym na terenie Miasta K., jak też nie spełnia innych przesłanek wymienionych w art. 27 ust. 3 odnoszących się do przejmowania odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami (nie posiada wpisu do rejestru, o którym mowa art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. ustawy o odpadach). Zatem [...] Spółka z o.o. przekazując odpady M. K. nie zwalniała się z odpowiedzialności za gospodarowanie nimi. [...] Spółka z o.o. w dalszym ciągu jest posiadaczem odpadów składowanych na terenie ww. działki nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Firma A zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 28 kpa oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1987 ze zm.) poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie tj. niebędącej posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, co w świetle art. 156 § 1 pkt 4 kpa stanowi kwalifikowaną wadę rozstrzygnięcia uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności;

- art. 7, 77§1 i 80 kpa polegające na poczynieniu błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności błędnym ustaleniu, że posiadaczem części odpadów, o których mowa w zaskarżonej decyzji jest odwołujący;

- art. 7, art. 77 § l i art. 80 kpa polegające na zaniechaniu przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z przesłuchania w charakterze strony - M. K., właściciela i zarazem posiadacza odpadów objętych zaskarżoną decyzją, pomimo, iż dowód ten był niezbędny do zweryfikowania, czy przyjmując odpady od odwołującej działał w imieniu własnym, czy na rzecz innego podmiotu oraz czy w chwili przejęcia odpadów od odwołującej dysponował on lub podmiot, na rzecz którego działał stosowną decyzją administracyjną uprawniającą do zbierania odpadów.

Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w stosunku do strony wnoszącej odwołanie, względnie o uchylenie wszystkich zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi w i instancji.

Niezależnie od powyższego wniesiono o przeprowadzenie przez organ odwoławczy w każdej ze spraw uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 kpa (względnie zlecenie przeprowadzenia takiego postępowania organowi pierwszej instancji) w zakresie opisanym w uzasadnieniu odwołania, w szczególności zaś przeprowadzenie w każdej ze spraw dowodu z przesłuchania strony - M. K. (zam. [...] [...], [...]) na okoliczność przyjęcia przez niego (względnie podmiot, w imieniu którego działał) odpadów od odwołującej się, dysponowania przez niego (względnie podmiot, w imieniu którego działał) stosownym zezwoleniem, względnie pozwoleniem uprawniającym go lub podmiot, w imieniu którego działał do zbierania i magazynowania odpadów, w tym adresata takiej decyzji, organu, który ją wydał oraz określonego w niej miejsca magazynowania odpadów;

- zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania (postępowań) karnego/wykroczeniowego prowadzonego w związku z magazynowaniem odpadów przez M. K., na nieruchomościach opisanych w zaskarżonych decyzjach, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r. ([...]) na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1987), na podstawie §3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923) oraz art. 138 §1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy powtórzył ustalenia i podzielił stanowisko organu l instancji prezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodał, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona w dniu 24 sierpnia 2017 r. z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej przez pracownika organu l instancji z pracownikiem Starostwa Powiatowego w K., z której wynika, iż w dniu 5 grudnia 2016 r. wydana została decyzja o cofnięciu zezwolenia z dnia 13 lutego 2015 r. Sp. z o.o. z siedzibą w S., od której złożono odwołanie, a sprawa jest w toku w SKO w K..

W ocenie Kolegium, odpady składowane na terenie działki nr [...] zaklasyfikowano zgodnie z Katalogiem odpadów będącym załącznikiem do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie katalogu odpadów, do odpadów niebezpiecznych rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 16 81 01*, ze względu na zdarzenie, jakim było porzucenie tych odpadów na działce nr [...]. Działka nr [...] nie jest bowiem miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie - zgodnie z przepisami ustawy o odpadach - składowisko odpadów, którego realizacja, (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy Prawo budowlane i innych, szczególnych przepisów.

Wskazał organ również, że zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach: "magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów". Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia - jak to reguluje przepis art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezydent Miasta K. nie wydał żadnej decyzji administracyjnej, która zezwalałaby na magazynowanie (czasowe przechowywanie) odpadów na działce nr [...]. W konsekwencji, w świetle przedstawionego stanu prawnego i faktycznego, odpady przywiezione z zewnątrz na teren działki nr [...] i tam pozostawione, podlegają składowaniu w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Z materiału dowodowego wynika, że posiadaczem wszystkich odpadów składowanych na terenie działki nr [...] jest Firma A Spółka z o.o. z siedzibą w S..

Na powyższe rozstrzygnięcie Firma A złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 28 kpa w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach polegające na skierowaniu zaskarżonej decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie tj. niebędącej posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, co w świetle art. 156 § 1 pkt 4 kpa stanowi kwalifikowaną wadę rozstrzygnięcia uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności;

- art. 78 § 1 w zw. z art. 10 § 1 kpa polegające na nieuzasadnionym ograniczeniu prawa skarżącego do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz braku rozpatrzenia złożonego przez skarżącego wniosku o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadka - A. N. oraz przesłuchania strony - M. K., zgłoszonych na okoliczności mające istotne znaczenia w sprawie, przyjęcia przez M. K. (względnie podmiot, w imieniu którego działał) odpadów od skarżącego, dysponowania przez niego (względnie podmiot, w imieniu którego działał) stosownym zezwoleniem, względnie pozwoleniem uprawniającym go lub podmiot, w imieniu którego działał do zbierania i magazynowania odpadów, w tym adresata takiej decyzji, organu, który ją wydał oraz określonego w niej miejsca magazynowania odpadów, tj. na tezy dowodowe korzystne dla skarżącego i zarazem odmienne od tez dowodowych, które organy orzekające w sprawie stwierdziły na niekorzyść skarżącego;

- art. 136 kpa polegające na zaniechaniu przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego oraz zaniechanie zlecenia przeprowadzenia takiego postępowania organowi pierwszej instancji, pomimo wniosku strony - zawartego w odwołaniu;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na poczynieniu błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności błędnym ustaleniu, że posiadaczem odpadów, o których mowa w zaskarżonej decyzji jest skarżący; błędnym przyjęciu, że ustalenie braku dysponowania przez M. K. zezwoleniem wydanym przez Prezydenta Miasta K. na magazynowanie odpadów na terenie nieruchomości, na której zdeponował on odpady przekazane mu

przez skarżącego jest wystarczające do przypisania skarżącemu odpowiedzialności za gospodarowanie przedmiotowymi odpadami; zaniechaniu przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka (względnie w charakterze strony) M. K., właściciela i zarazem posiadacza odpadów objętych zaskarżoną decyzją, pomimo, iż dowód ten był niezbędny do zweryfikowania, czy przyjmując odpady od skarżącego działał w imieniu własnym, czy na rzecz innego podmiotu oraz czy w chwili przejęcia odpadów od skarżącego dysponował on lub podmiot, na rzecz którego działał stosowną decyzją administracyjną uprawniającą do zbierania (i magazynowania) odpadów; zaniechaniu wystąpienia przez organ odwoławczy do Komisariatu Policji [...] w K. - o co skarżący wnosił w odwołaniu - w celu uzyskania informacji o postępowaniu prowadzonym (do sygn. akt [...]) w związku ze złożonym przez właściciela nieruchomości zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa związanego z magazynowaniem na jego nieruchomościach odpadów, o których mowa w zaskarżonej decyzji; zakwalifikowaniu spornych odpadów jako odpadów niebezpiecznych o kodzie 168101* wyłącznie ze względu na zdarzenie, jakim było porzucenie tych odpadów na przedmiotowej działce, a jednocześnie przy braku przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów na okoliczność rodzaju przedmiotowych odpadów;

- naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 kpa polegające na zaniechaniu rozpatrzenia mniejszej sprawy przez organ odwoławczy w

jej całokształcie, w tym braku rozpatrzenia przez ten organ szeregu merytorycznych zarzutów oraz wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji bez prawidłowego zbadania jej prawidłowości oraz bez prawidłowego ponownego rozpatrzenia w całości przedstawionej sprawy, a także bez wnikliwego rozpatrzenia zarzutów oraz wniosków dowodowych zawartych w złożonym przez skarżącego odwołaniu;

- art. 97 § 1 pkt 4 kpa polegające na braku rozpatrzenia zgłoszonego przez stronę w odwołaniu wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego/wykroczeniowego prowadzonego w związku z magazynowaniem odpadów przez M. K., na nieruchomości opisanej w zaskarżonej decyzji;

- art. 107 § 3 kpa polegające na całkowitym braku ustosunkowania się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w odwołaniu, jak również braku ustosunkowania się zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych oraz wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie.

Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 września 2017 r.; zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm przepisanych; wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Strona skarżąca podniosła, że nie jest posiadaczem odpadów opisanych w zaskarżonych decyzjach organów obu instancji, a zdeponowanych na wskazanej w tych decyzjach nieruchomości. Z uzasadnień obu decyzji wprost wynika, iż sporne odpady zostały zdeponowane na wskazanej przez organ nieruchomości przez M. K., uznanego za stronę postępowań. Organy uczyniły jednakże adresatem nakazu usunięcie przedmiotowych odpadów skarżącego, uznając, iż skoro M. K. nie dysponuje żadnym zezwoleniem wydanym przez Prezydenta Miasta K. na gospodarowanie odpadami, to posiadaczem przedmiotowych odpadów nadal jest strona skarżąca. Takie stanowisko jest wadliwe.

Dodano, że brak dysponowania przez M. K. decyzją Prezydenta Miasta K. na zbieranie lub przetwarzanie odpadów w jakimkolwiek miejscu na terenie K. nie oznacza jeszcze, że w ogóle nie posiadał on - w dacie odbioru odpadów od skarżącego - decyzji uprawniającej go do zbierania odpadów. Gdyby okazało się, że przyjmując odpady od skarżącego M. K. dysponował zezwoleniem wydanym przez np. Prezydenta Miasta T. uprawniającym do magazynowania odpadów na terenie nieruchomości położonej w T., to oczywistym jest, że w takim przypadku skarżąca przekazałaby odpady posiadaczowi odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach i skutecznie zwolniła się z odpowiedzialności za gospodarowanie nimi.

Strona skarżąca podniosła, że M. K. zgłaszając gotowość odpłatnego odbioru odpadów od skarżącego, z całą pewnością dysponował stosowną decyzją administracyjną uprawniającą do odbioru i magazynowania odpadów. Odpis takiej decyzji został przy tym okazany pracownikom odwołującej w dniu odbioru odpadów.

Wskazano również, że w celu wykazania, iż skarżący przekazał odpady podmiotowi uprawnionemu zwalniając się tym samym z odpowiedzialności za gospodarowanie przedmiotowymi odpadami, wnioskowano w odwołaniu o przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 kpa, a w jego ramach o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadka - A. N. oraz przesłuchania strony - M. K.. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do zgłoszonych wniosków dowodowych. Powyższe świadczy nie tyle o odmownym rozpatrzeniu przez organ przedmiotowych wniosków, ile o całkowitym braku ich rozpatrzenia. Skoro zaś organy nie znalazły podstaw do uznania M. K. za posiadacza odpadów, to tym samym bezzasadnie został on uznany za stronę postępowania w sprawie.

Organy orzekające zbagatelizowały informację o prowadzonym przez Komisariat Policji [...] w K. postępowaniu przygotowawczym w zw. ze złożonym przez właściciela nieruchomości zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa związanego z magazynowaniem na tej nieruchomości odpadów. Nie podjęto żadnych czynności zmierzających do uzyskania informacji o wynikach prowadzonego postępowania karnego/wykroczeniowego, co winno być kwalifikowane jako brak wyjaśniania wszystkich istotnych okoliczności.

Wadliwe są ustalenia organów obu instancji co do rodzaju odpadów. Ustalenie rodzaju odpadów ma niezwykle istotne znaczenie, co wynika nie tylko z treści art. 26 ust. 6 pkt 2 ustawy o odpadach, ale przede wszystkim z art. 21 ust. 1 ustawy o odpadach, w którym ustawodawca zakazał mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, a także mieszania odpadów niebezpiecznych z substancjami, materiałami lub przedmiotami, w tym rozcieńczania substancji niebezpiecznych. Prawidłowe ustalenie rodzaju odpadów, w stosunku do których wydawana jest decyzja o nakazie ich usunięcia ma m.in. na celu zagwarantowanie, by w wyniku ich usunięcia nie doszło do np. zmieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, a tym samym naruszenia zakazu ustawowego wynikającego art. 21 ust. 1 ustawy o odpadach. Naruszenie wskazanego zakazu jest sankcjonowanego przez ustawodawcę w art. 194 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach i podlega karze pieniężnej, której maksymalny wymiar wynosi [...] zł.

Niezależnie od powyższego strona skarżący zarzuciła, że treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego również świadczy o istotnym naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 kpa. O ile bowiem, w części wstępnej uzasadnienia swej decyzji organ odwoławczy przytoczył zarzuty zgłoszone przez stronę w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, jak również sformułowane w nim wnioski dowodowe oraz wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie, o tyle w żaden sposób organ ten nie ustosunkował się w do przedmiotowych zarzutów i wniosków strony. W szczególności organ odwoławczy nie wskazał, czy złożone przez stronę wnioski dowodowe były w ogóle przedmiotem oceny organu odwoławczego oraz ewentualnie, z jakich przyczyn nie zostały one uwzględnione. Podobnie, organ odwoławczy nie wyjaśnił, z jakich przyczyn zarzuty strony złożone pod adresem decyzji organu pierwszej instancji nie zostały przez niego uwzględnione. Wreszcie, organ nie przedstawił też żadnego stanowiska w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy administracji publicznej obowiązane są w każdej sprawie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa, podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 kpa oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Zgodnie z treścią drugiego z przywołanych przepisów, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Należy przy tym podkreślić, że stosownie do zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 kpa oraz norm z art. 138 kpa organ odwoławczy nie może się ograniczyć do kontroli decyzji pierwszoinstancyjne, ale powinien rozstrzygać sprawę merytorycznie.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie uczynił zadość wskazanym przepisom postępowania, bezrefleksyjnie powtarzając za organem pierwszej instancji wszystkie ustalenia i oceny i nie odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów i wniosków.

Podstawą prawną wydania utrzymanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. jest art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (dalej: ustawa o odpadach). Stosownie do tego przepisu wójt, burmistrz lub prezydent miasta z urzędu wydaje decyzję nakazującą posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania.

W decyzji takiej, zgodnie z art. 26 ust. 6 tej ustawy, określa się w szczególności termin i sposób usunięcia odpadów, a nadto rodzaj odpadów. Określenie rodzaju odpadów jest ustawowo wymaganym elementem rozstrzygnięcia decyzji nakazującej usunięcie tych odpadów. Oznacza to, że wadliwe ustalenia w tej mierze mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Bez wątpienia rację ma strona skarżąca wskazując dalsze konsekwencje związane z określeniem rodzaju odpadów, w tym sposób ich usuwania. Stwierdzić należy zatem, że określenie rodzaju odpadów jest kwestią niezwykle istotną.

Ustalenie rodzaju odpadów, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, następuje poprzez przypisanie im konkretnego, sześciocyfrowego kodu.

Organ I instancji w decyzji z dnia 29 września 2017 roku określił rodzaj odpadów objętych nakazem usunięcia jako odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 16 81 01*. W uzasadnieniu tej części decyzji stwierdził, że "rodzaj odpadów określono na podstawie faktu ich porzucenia na działce nieprzeznaczonej do składowania odpadów". Takie uzasadnienie rozstrzygnięcia powtórzyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie odnosząc się ani do treści przepisów prawa tę kwestię regulujących, ani do zarzutu odwołania, ani wreszcie do materiału sprawy. Okoliczność, że odpady są składowane lub magazynowane na działce do tego nieprzeznaczonej stanowi wyłącznie przesłankę do wydania decyzji nakazującej ich usunięcie, natomiast nie może tworzyć podstaw do określenia ich rodzaju. Należy zaznaczyć, że rodzaj odpadu jest determinowany jego klasyfikacją do konkretnej grupy, zależną od źródła powstania odpadu. Stąd też przy uzasadnianiu przypisania konkretnego kodu dla odpadu organ winien wskazać, co przesądziło o takiej klasyfikacji, uwzględniając przy tym instrukcje zawarte w objaśnieniach do załącznika rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów. Sąd nie wyklucza przy tym, że być może w niniejszej sprawie określony w decyzji rodzaj odpadów jest właściwy, natomiast organ winien wskazać, czym konkretnie kierował się przy jego ustalaniu. Z obowiązku wyjaśnienia sprawy i w tym zakresie nie zwalnia organu samo przekonanie o rodzaju odpadów, choćby budowane na powszechnie znanych informacjach o działalności Spółki Firma A . Odpady, których usunięcie nakazano, były dostępne i wykazanie ich rzeczywistych cech nie mogło nastręczać problemów. Na tę okoliczność jednak żaden dowód nie został przeprowadzony. Nie jest takim (a nawet pośrednim) dowodem pozwolenie udzielone Spółce Firma A na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami, skoro pozwolenie to obejmuje zarówno odpady niebezpieczne, jak i odpady niebędące odpadami niebezpiecznymi.

Zarzut skargi o skierowaniu nakazu do niewłaściwego podmiotu ocenić należy jako nieweryfikowalny, a to wobec wad postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Zawarte w skardze uwagi mające zarzut ten uzasadniać nie są pozbawione racji. W sprawie niebagatelną rolę odegrał M. K., który niewątpliwie był organizatorem transportu i deponowania odpadów. To jego strona skarżąca zdaje się uznawać albo za osobę odpowiedzialną za te odpady, albo za osobę będącą przedstawicielem podmiotu odpowiedzialnego. Dane M. K. były organowi znane, a przeprowadzenie dowodu z jego zeznań zawnioskowano w odwołaniu. Wniosek ten organy pominęły milczeniem. Jedyny bezpośredni dowód dotyczący działalności M. K. to włączony do akt wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. Brak choćby notatki urzędowej dotyczącej wyników przeglądu rejestru, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. ustawy o odpadach, nie mówiąc o innych, możliwych uprawnieniach M. K., o których mowa w odwołaniu. Prawdą jest, że sposób działania skarżącej Spółki, polegający na fizycznym przekazaniu odpadów osobie bez należytego jej wylegitymowania i utrwalenia stosownych danych, ocenić należy jako naganny. Ta jednak okoliczność nie ma wpływu na dowodowe powinności organu, a już na pewno nie na obowiązek wyjaśnienia powodów niepodjęcia nawet próby wykorzystania dostępnych, bezpośrednich środków dowodowych, pozwalających na ustalenie podstawowych w sprawie okoliczności.

Zagadnienie zwolnienia się z odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami, a tym samym skutecznej prawnie zmiany podmiotu będącego posiadaczem odpadów reguluje art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach. Zgodnie z jego treścią, posiadacz odpadów może się zwolnić z odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami tylko i wyłącznie poprzez przekazanie ich następnemu posiadaczowi, legitymującemu się decyzją zezwalającą na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, decyzją wymienioną w ust. 2 pkt 2 tego przepisu lub wpisem do rejestru, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o odpadach. Skarżąca spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów w celu wykazania, że tracąc status posiadacza odpadów, skutecznie zwolniła się z odpowiedzialności, a organ wniosek ten pominął milczeniem z istotnym naruszeniem art. 7, 77 i 107 kpa.

Milczeniem pominęło też Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawarty w odwołaniu wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego, ani nie wydając stosownego postanowienia, ani nie wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których wyniku postępowań karnego/wykroczeniowego nie uznało za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Wobec powyższego, uznając za możliwe uzupełnienie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy (choćby z wykorzystaniem uprawnień z art. 136 kpa), Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ppsa - uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.