Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2104/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 189f par. 1 pkt 2, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 75 par. 1, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 92a ust. 7 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 43 poz 224
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 20
journal: Dz.U. 2013 poz 1069
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" lipca 2020 r., nr "(...)" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)" listopada 2019 r., nr "(...)"; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego, A. T. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 2104/20

Uzasadnienie

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD" lub "organ") decyzją z dnia [...]lipca 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej "k.p.a.", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 110), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 470), § 3 ust. 1 pkt. 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. T.(dalej jako: strona, skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2019 r. w miejscowości na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S. W. został zatrzymany do kontroli 4-osiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował P. W., który wykonywał przewóz drogowy rzeczy w postaci kruszywa (ładunek podzielny) na trasie S. W .plac [...] - S. W.obiekt [...]. Kierowca realizował przewóz w imieniu T.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] .

W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu organ I instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk podwójnej osi napędowej - 25,2t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 7,2 t, przekroczenie o 40 %,

- rzeczywista masa całkowita pojazdu 38,2 t - przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 6,2 t - przekroczenie dopuszczalnej wartości o 19,4 %,

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2019 r., stwierdzając, że podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drogach publicznych bez zezwolenia kategorii VII.

W wyniku wniesionego odwołania, GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że do kontroli wykorzystano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr fabrycznych [...] i [...], które legitymowały się ważnym świadectwem deklaracji zgodności z dnia 11 stycznia 2018 r. które zostały kierowcy okazane przed dokonaniem ważenia.

Miejsce, gdzie przeprowadzono pomiary legitymowało się protokołem pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 2 lipca 2019 r.

Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie kara pieniężna została nałożona na skarżącego jako na podmiot dokonujący przewozu, zaś załadowca ponosi własną, odrębną od odpowiedzialności przewoźnika i opartą na innych zasadach, odpowiedzialność.

W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że przekroczenie wartości normatywnych były efektem niedochowania przez stronę należytej staranności. Wskazał, iż – jak wynika z zeznań świadka – kierowcy P. W. – pojazd po załadunku nie był ważony. Kierowca nie wiedział, jaką ilość ładunku przewozi. Organ podkreślił, iż pracodawca ponosi odpowiedzialność za zaniechania lub działania swojego pracownika w związku z czym spoczywa na nim odpowiedzialność za zaistniałe podczas kontroli drogowej naruszenie.

Na decyzję GITD przedsiębiorca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wniósł ponadto o zasądzenie na swoją rzecz od organu kosztów postępowania.

W treści uzasadnienia skargi zarzucił także naruszenie prawa materialnego, w tym art. 140 aa ust. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prd, poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie prawa procesowego: art. 6, art. 7 w zw. z art. 75 art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy, dokonywanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz zignorowanie wyjaśnień złożonych w odwołaniu. .

Skarżący podkreślił, iż w dniu 16.10.2019 r kierowca P. W. został zmuszony do przejazdu kontrolowany m autem poprzez drogę publiczną w związku z brakiem możliwości przejazdu przez plac budowy w związku z rozpoczęciem prac przy gazociągu i dokonanym wykopem. Standardowo wykonywał on przewozy wyłącznie na placu budowy tj. poza drogami publicznymi od miejsca składowania kruszywa do miejsca rozładunku przy budowie obwodnicy A. W.. W dniu skarżący nie został poinformowany o braku możliwości przejazdu i nie miał wpływu na decyzję kierowcy, który zdecydował się na przejazd z miejsca składowania kruszywa do wagi poprzez drogę publiczną. Powyższe było wskazywane w toku postępowania administracyjnego.

Nadto zdaniem skarżącego, organy I i II instancji dopuściły się naruszenia podstawowych zasad obowiązujących w K.p.a. poprzez działanie na niekorzyść strony, poprzez podwójne ukaranie go za ten sam czyn: z tytułu dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10 % i mniej niż 20 %.

Wskazał, iż kara w wysokości 7000 zł została na niego nałożona decyzją z dnia [...] listopada 2019 r znak: [...], załączoną do skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwana dalej "p.p.s.a.".

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zasadnie bowiem zarzucono organom naruszenie art. 7, art. 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. w odniesieniu do prawidłowości procedury kontrolnej – w zakresie prawidłowości wyniku ważenia będącego konsekwencją zastosowania wag SAW 10 C/II do badania nacisku osi wielokrotnych pojazdu wieloosiowego, który to wynik był decydujący o przypisania skarżącemu odpowiedzialności jak za brak zezwolenia kategorii VII "w innych przypadkach". Ponadto w ocenie Sądu, doszło do naruszenia powyższych przepisów w kontekście art. 189f k.p.a.

W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Za zgodne z prawdą przyjmuje się w orzecznictwie takie ustalenia faktyczne, które prowadzą do konkluzji, że "w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny" (zob. postanowienie SN z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt V KK 13/13, LEX nr 1312594; wyrok SA w Katowicach z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II AKa 156/13, LEX nr 1349898). Wniosek o zaistnieniu określonego przebiegu zdarzeń może stanowić także rezultat uwzględniającego wiedzę wynikającą z zasad doświadczenia życiowego i obserwacji życia społecznego oraz logicznego rozumowania o faktach wykazanych określonymi dowodami (zob. postanowienie SN z 23 maja 2002 r., sygn. akt V KKN 426/00, OSNKW 2002/9–10, s. 81).

Ustanowiona w kodeksie zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu. Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu, która nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie sankcji administracyjnej, a więc obowiązku o quasi karnym charakterze. Obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność karno-administracyjną. Przyjęta w art. 75 k.p.a. zasada otwartego katalogu dowodów postępowania administracyjnego nie oznacza bowiem że każdy fakt można wykazać dowolnie obraną kategorią dowodu. Niektóre fakty wymagają wręcz posłużenia się tylko im dedykowanymi dowodami, wprowadzając w pewnym zakresie unormowania odpowiadające legalnej teorii dowodów. W analizowanej sprawie ustalenie masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu – wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy metrologiczne. Wskazane przymioty urządzenia pomiarowego powinny jednoznacznie wynikać z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy. Takim legalnym dowodem w tym zakresie jest – w myśl art. 4 pkt 20 ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2020 r., poz. 140) – świadectwo legalizacji, o którym mowa w art. 4 pkt 13 tej ustawy. Waga samochodowa służąca do kontroli pojazdów w ruchu drogowym oraz służy ochronie bezpieczeństwa powszechnego oraz przy pobieraniu należności budżetowych oraz pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, a więc stanowi przyrząd pomiarowy, który poddawany jest kontroli metrologicznej na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa o miarach. Polega ona na zatwierdzeniu typu oraz legalizacji (pierwotnej bądź ponownej) konkretnego egzemplarza (art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa o miarach). W tym zakresie podzielić należy stanowisko zawarte w wyroku NSA z 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1831/17, LEX nr 2727944.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pomiaru czteroosiowego samochodu ciężarowego dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C/III posiadających w chwili dokonywania kontroli świadectwa homologacji i dokumenty potwierdzające ich legalizację, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Powyższe ustalenia nie mogą jednak, w ocenie Sądu, dla rozstrzygnięcia tej sprawy mieć decydującego znaczenia, bowiem problemem dla sprawy jest to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem a także pozyskaną do akt postępowania administracyjnego instrukcją ważenia. Okoliczność powyższa ma znaczenie także i z tego punktu widzenia, że zgromadzony w sprawie materiał pozwala w ocenie Sądu wyłącznie na uznanie dopuszczalności dokonywania przy pomocy wag tego typu pomiarów nacisku kół i pojedynczych osi oraz rzeczywistej masy całkowitej (w drodze sumowania wyników ważenia poszczególnych osi). Dokumenty powyższe nie dają jednak podstaw do wyznaczania w ten sam sposób (t.j. metodą ważenia "oś po osi") nacisków osi wielokrotnych, a z takimi mamy do czynienia w obecnie rozpoznawanej sprawie. Należy zwrócić uwagę, iż, jakkolwiek, co wynika z pkt. 1.4.2. ("Terminy") oraz pkt 6 instrukcji, możliwe jest pozyskanie prawidłowego wyniku ważenia pojazdu metodą "oś po osi" w zakresie rzeczywistej masy całkowitej ("masy brutto") pojazdu, to brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia za właściwe wyznaczanie w ten sam sposób masy osi wielokrotnych. W tym celu w pkt. 6.3.1. Instrukcji wskazano możliwe "przykładowe konfiguracje, wykluczające, w ocenie Sądu, opcję pomiaru osi wielokrotnych pojazdu przy pomocy jednej pary skonfigurowanych ze sobą wag. W tym miejscu należy zauważyć, iż organ w niniejszym postępowaniu posłużył się Instrukcją obsługi wag, która nie w pełni została przetłumaczona na język polski. Dotyczy to, newralgicznego przy ocenie prawidłowości ważenia pojazdu wieloczłonowego, bądź zespołu takich pojazdów, problemu konfiguracji użytych w tym celu wag (pkt 6.3.1.) Nie ulega wątpliwości, że wszystkie zapisy towarzyszące temu punktowi Instrukcji, mogą mieć rozstrzygające znaczenie w sprawie. Tymczasem, zapisy w obrębie znajdującej się w tym miejscu Instrukcji tabeli, są w języku angielskim, co może budzić wątpliwości interpretacyjne. Należy podkreślić, iż kwestia konieczności dokonywania tłumaczeń dokumentów, branych przez organ pod uwagę przy wydawaniu decyzji jako dowodzących zaistnienia relewantnego w sprawie stanu faktycznego, była tematem licznych orzeczeń sądów administracyjnych obydwu instancji. Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2019 r., w sprawie sygn. akt: II GSK 1865/18) stwierdził, że "zgodnie z art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Ta konstytucyjna zasada wprowadza obowiązek stosowania języka polskiego przy podejmowaniu czynności urzędowych przed wszystkimi organami państwa. Powtórzeniem konstytucyjnej zasady jest art. 4 ustawy o języku polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.), a jej rozwinięciem jest unormowanie zawarte w art. 5 ust. 1 tej ustawy, stanowiące, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. (...). Jeżeli w toku postępowania dane dokumenty czy ich fragmenty zostały przez organ uznane za istotne w sprawie to obowiązkiem organu było uzyskanie ich tłumaczenia na język polski.". Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że oparcie się przez organ na treści Instrukcji nie dyskwalifikuje Instrukcji jako całości, w myśl zasady, ze dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.).

Tak więc, zastosowany w niniejszej sprawie pomiar nacisku osi wielokrotnych przy pomocy jednej pary wag, w świetle załączonych do akt sprawy dokumentów, nie mógł być uznany za miarodajny dla nałożenia kary pieniężnej. Zastosowanie błędnej procedury pomiaru obciążenia osi musi być potraktowane jako działanie niezgodne z prawem. Tak przeprowadzone postępowanie co do podstawowej okoliczności dla wymierzenia kary nie ustala faktów w sposób jednoznaczny i niewątpliwy. Takie stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie i zasługuje na aprobatę (tak - np. NSA w wyrokach: II GSK 1503/13 z dnia 23 marca 2016r., II GSK 1902/14 z dnia 6 października 2015r., II GSK 1315/13 z dnia 21 października 2014r., II GSK 2027/14 z dnia 8 września 2015r. czy II GSK 1449/14 z dnia 7 lipca 2015r.) W ostatniej z cytowanych spraw NSA wskazał, że w sytuacji, "kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia. Protokół ważenia i załączniki do tego protokołu dokumentujące prawidłowość procesu ważenia (legalizacja użytych wag, protokół pomiaru miejsca ważenia, opis sposobu ważenia zgodny z instrukcją użycia wag) są dokumentami mającymi podstawowe znaczenie dowodowe, a podpisanie protokołu ważenia przez kierowcę nie zwalnia z ich zgromadzenia. W analogicznych kwestiach dokonywania ważenia pojazdów wieloosiowych o liczbie osi większej niż trzy jedną parą wag SAW 10 C o dokładności pomiaru I-IIII wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt: II GSK 3124/13 oraz z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt: II GSK 1342/14), w których uznał za nieprawidłowy sposób dokonywania ww. pomiarów z wykorzystaniem jednej pary wag tego typu.

Natomiast w odniesieniu do drugiego z przyjętych przez organ naruszeń, czyli przekroczenia DMC pojazdu, należy zważyć, iż aczkolwiek kwestia błędów pomiarowych nie ma tu, w ocenie Sądu, zastosowania, to należy zauważyć, iż w tym zakresie organ nie dostrzegł, choć mógł i powinien to uczynić działając z urzędu, okoliczności podwodnego ukarania strony.

Należy zauważyć, iż do skargi załączono decyzję GITD, nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 7 000 zł za "dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20%". Z opisu stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia wynika, iż został pozyskany na bazie tego samego postępowania kontrolnego, jakie stanowiło podstawę ustaleń poczynionych w sprawie obecnie rozpoznawanej.

W tym miejscu należy wskazać na treść przepisu art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Powyższy przepis określa przesłanki, tryb i formę odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie § 1 wymaga formy decyzji administracyjnej. Jest to decyzja merytoryczna, w której organ administracji publicznej orzeka, że na podstawie komentowanego przepisu odstępuje od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej za niedopełnienie określonego ustawowo obowiązku (naruszenie ustawowo określonego zakazu). Spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, a zatem nie jest to podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (adresata zakazu). Nie oznacza to zarazem oparcia odpowiedzialności administracyjnej na zasadzie winy (A.Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2019).

Przepis ten przyjmuje szerokie rozumienie zakazu ne bis in idem na wzór przyjętego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, obejmującego nie tylko przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego, ale również przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego i innych przepisów prawa publicznego, w tym prawa administracyjnego, jeśli przewidują one środki o charakterze represyjnym (zob. wyroki TK: z 24.01.2006 r., SK 52/04, OTK-A 2006/1, poz. 6; z 18.11.2010 r., P 29/09, OTK-A 2010/9, poz. 104; z 12.04.2011 r., P 90/08, OTK-A 2011/3, poz. 21).

Przesłanki zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 kpa, które muszą być spełnione łącznie, są następujące:

1) uprzednie prawomocne ukaranie,

2) za to samo zachowanie,

3) strony,

4) jedną z kar wymienionych w komentowanym przepisie.

Konieczne jest ponadto wykazanie, że "uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna". Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany, po pierwsze, ocenić, jakie cele spełniają uprzednia kara i aktualna administracyjna kara pieniężna; po drugie, ustalić, które z wchodzących w rachubę celów kary uprzedniej i administracyjnej kary pieniężnej są tożsame; po trzecie, ocenić, czy i w jakim stopniu uprzednio nałożona kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W ocenie Sądu nie można podzielić argumentacji organu, który neguje zaistnienie w sprawie możliwości podwójnego ukarania skarżącego z uwagi na okoliczność, że podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym a nie ustawy o transporcie drogowym, co oznacza, że obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Wbrew twierdzeniom organu, nie budzi wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie występuje tożsamość (identyczność) zachowania będącego przedmiotem postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie ustawy o transporcie drogowym.

To samo zdarzenie, jakim niewątpliwie była kontrola drogowa przeprowadzona w dniu 16.10.2019 r. o godzinie około 11:30, w miejscowości S. W.na ulicy [...]na drodze krajowej nr [...], (której zarządcą jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad), w ramach której zatrzymano do kontroli drogowej w dniu 16.10.2019r. o godzinie około 11:30, w miejscowości S. W.na ulicy [...]na drodze krajowej nr [...], (której zarządcą jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad) samochód ciężarowy marki [...]o nr rej. [...] (VIN: [...]) którym kierował P. W., wykonujący przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym w imieniu skarżącego - a dokładnie jej wynik - stanowiło podstawę faktyczną, zarówno poddanej aktualnie kontroli Sądu decyzji GITD z [...]lipca 2020 r., utrzymującej w mocy decyzję [...] WITD z [...] września 2019 r., jak i drugiej decyzji [...] WITD z [...] września 2019 r., nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 7 000 złotych w oparciu m.in. o art. 92a ust. 7 pkt 2 utd.

Inaczej mówiąc, w realiach niniejszej sprawy stwierdzone podczas kontroli drogowej przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego stanowiło podstawę faktyczną zarówno do nałożenia kary pieniężnej za brak zezwolenia na podstawie przepisów ustawy o ruchu drogowym oraz rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Kolejną przesłanką zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 kpa jest tożsamość (identyczność) osoby. Chodzi o jedną i tą samą osobę, która jest stroną dwóch postępowań zakończonych nałożeniem kar pieniężnych. W tym przypadku Sąd również, wbrew twierdzeniu organu, nie ma wątpliwości, że stroną każdej z wydanych decyzji jest Skarżący, G. K., niezależnie od tego, czy nazwiemy go podmiotem wykonującym przejazd czy przewoźnikiem drogowym wykonującym przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego. Mamy tu bowiem do czynienia z przedsiębiorcą wykonującym zarobkowo transport drogowy.

Następną przesłanką jest uprzednie ukaranie za to samo zachowanie strony postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ustawodawca wymaga, aby ukaranie administracyjną karą pieniężną było prawomocne. W niniejszej sprawie Sąd dysponuje, nadesłaną przez GITD z 29 stycznia 2020 r., wydaną na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sąd nie posiada jednak wiedzy na temat prawomocności wskazanego powyżej rozstrzygnięcia, w szczególności, czy poddane ono zostało kontroli sądowadministracyjnej. Nie można zatem stwierdzić, czy w sprawie doszło do prawomocnego ukarania skarżącego administracyjną karą pieniężną. Uwzględniając zatem ratio legis analizowanego przepisu art. 189f § 1 pkt 2 kpa, konieczne jest poczynienie przez organy inspekcji transportu drogowego ustaleń, czy sprawa ukarania skarżącego w oparciu o przepis art. 92a ust. 7 pkt 2 utd, została rozstrzygnięta prawomocnie. Dopiero ustalenie kwestii wcześniejszej prawomocności jednej z omawianych decyzji pozwoli organowi, przy rozważaniu zaistnienia przesłanek z art. 189f § 1 pkt 2 kpa, rozstrzygnąć, w której ze spraw mógłby odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu.

Możliwości zastosowania dyspozycji art. 189 f § 1 pkt 2 kpa bynajmniej nie zmienia okoliczność nałożenia na stronę kary pieniężnej przez ten sam a nie inny organ administracji publicznej. W tym miejscu należy odwołać się do prezentowanej w orzecznictwie oraz doktrynie wykładni art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Otóż powszechnie i jednolicie przyjmuje się, że w procesie wykładni terminu "inny organ lub sąd" nie można poprzestać jedynie na wynikach wykładni gramatycznej, ale należy się odnieść również do wyników wykładni funkcjonalnej. Zgodnie zaś z tymi ostatnimi, poprzez inny organ należy rozumieć organ prowadzący inne postępowanie administracyjne, choćby przedmiotowo był to ten sam organ administracji (tak postanowienie NSA z 25 stycznia 2000 r., I SA 1725/99, ONSA 2001/1, poz. 44; wyrok WSA w Olsztynie z 10 listopada 2016 r., II SA/Ol 1235/16 – dostępne w CBOSA; Wróbel Andrzej - art. 97. w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII Wolters Kluwer,).

Reasumując, podkreślić należy, że brzmienie art. 189f § 1 pkt 2 kpa jest kategoryczne i nakazuje organowi administracji publicznej, w drodze decyzji, odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz poprzestanie na pouczeniu w przypadku spełnienia określonych w nim przesłanek. Brak tu zatem miejsca na uznaniowość organu. Dlatego też organ pierwszej instancji, z uwagi na uchylenie przez Sąd zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji [...] WITD z [...] września 2019 r., powinien szczegółowo przeanalizować stan sprawy pod kątem możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 2, uwzględniając powyżej zaprezentowane stanowisko Sądu.

Warto zauważyć, że w uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej do kodeksu postępowania administracyjnego m.in. przepisy odnoszące się do kar administracyjnych (druk sejmowy nr 1181), wyraźnie podkreślono, iż automatyzm nakładania kar i brak uwzględniania okoliczności danej sprawy nie sprzyja zapewnieniu sprawiedliwego – w odczuciu społecznym – działania administracji. Stan taki budzi również zastrzeżenia z uwagi na zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawnym, w szczególności na zasadę proporcjonalności. Z tego względu w orzecznictwie i doktrynie postuluje się, aby w przypadkach, gdy wyraźne brzmienie przepisu nie stoi temu na przeszkodzie, wykładać przepisy dotyczące kar administracyjnych, dążąc do rozszerzenia gwarancji procesowych praw obywatela oraz obowiązywania zasady zaufania do organów państwa.

Tak więc, w ocenie Sądu, żadna z niezależnych od siebie podstaw ukarania skarżącego nie została w sprawie wykazana w sposób jednoznaczny oraz nie budzący wątpliwości. Jednakże, o ile w ocenie Sądu, istniały wystarczające przesłanki do uznania, iż w kontrolowanym postępowaniu brak było podstaw do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu przekroczenia dopuszczalnej wartości nacisku osi wielkokrotnych, to w odniesieniu do przekroczenia parametru DMC konieczne są dodatkowe ustalenia faktyczne w celu ustalenia, czy nie zachodzi przypadek "podwójnego ukarania", niedozwolonego w myśl art. 189f § 1 pkt 2 kpa.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż w ocenie Sądu, argumentacja skarżącego polegająca na wykazaniu, iż nie z jego woli kierowca opuścił plac budowy, wyjeżdżając na drogi publiczne, nie mogła odnieść spodziewanego, pozytywnego dla niego skutku. Odpowiedzialność administracyjna jest bowiem oparta na zasadzie obiektywnej, t.j. odpowiedzialności za sam fakt zajścia skutku niezgodnego z obowiązującym prawem. Wyjątki od tej odpowiedzialności są wprawdzie przewidziane w ustawie - stanowi o nich art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, według którego nie wszczyna się postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a wszczęte postępowanie podlega umorzeniu, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem Sądu, okoliczności uzasadniające skorzystanie z tego unormowania winny należeć do sytuacji wyjątkowych, obejmujących siłę wyższą i podobne zdarzenia, nie dające się z łatwością przewidzieć przy prowadzeniu działalności gospodarczej, do jakich należy sytuacja opisana przez skarżącego.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Z kolei na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 450 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, obejmujących w niniejszej sprawie uiszczony przez niego wpis sądowy (pkt 2 sentencji).