Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2675/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 5 pkt 2, art. 33 par. 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. ("Naczelnik", "Organ I instancji"), w toku prowadzonego wobec J. K. ("Skarżący", "Zobowiązany", "Strona") postępowania egzekucyjnego, podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę u pracodawców Skarżącego.

Skarżący, pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. zatytułowanym "skarga", podniósł, że wbrew przepisom nie otrzymał zawiadomień o wszczęciu egzekucji ani zawiadomień o zajęciu wynagrodzeń. Wobec powyższego uznał, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte. Ponadto poinformował, że nie otrzymał również żadnych zawiadomień o wszczęciu przez wierzyciela (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) postępowań stwierdzających podstawę i wymiar jakichkolwiek należności oraz istnienie odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej. Stwierdził, że nie został zawiadomiony o zakończeniu postępowania i możliwości zajęcia stanowiska w sprawie. Uniemożliwiono tym samym wzięcie udziału w tych postępowaniach i obronę swoich interesów. Zdaniem Skarżącego jakiekolwiek decyzje PFRON stanowiące podstawę egzekucji są obarczone wadą nieważności. Nie zostały doręczone adresatowi, nie są więc ostateczne i nie istnieją w obrocie prawnym. Ponadto podniósł, że został pozbawiony prawa do ich zaskarżenia, a tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzi się egzekucję, został wystawiony bezprawnie. Z uwagi na brak doręczenia zawiadomień o zajęciu Skarżący nie wie, jaki jest zakres przedmiotowy i podmiotowy postępowania, czy należności objęte egzekucją w ogóle istnieją i w jakiej wysokości. Nie wie również, jakie środki zaskarżenia przysługują i które są właściwe.

Naczelnik, biorąc pod uwagę datę wniesienia przedmiotowego pisma, jak i jego treść, zakwalifikował je jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, określone w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej "ustawa" lub "u.p.e.a."). Organ I instancji uznał, że zgłoszono zarzut nieistnienia obowiązku.

W wyniku wystąpienia przez Naczelnika do wierzyciela Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r., uznał podniesione zarzuty za bezzasadne.

Wobec powyższego, po uzyskaniu informacji o ostateczności ww. postanowienia, Naczelnik, działając na podstawie z art. 34 § 1 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. uznał zarzut Skarżącego za nieuzasadniony. Na wstępie uznał, iż twierdzenie Strony, zgodnie z którym nie otrzymał przewidzianej prawem korespondencji zawierającej pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia, nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w sprawie, skoro z akt postępowania egzekucyjnego wynika, że odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu z dnia 28 marca 2019 r. zostały doręczone Skarżącemu w dniu 11 kwietnia 2019 r. Odnosząc się do kwestii nieistnienia obowiązku określonego w przedmiotowym tytule wykonawczym z uwagi na zarzucane pozbawienie Strony udziału w postępowaniu, niedoręczenie decyzji wymiarowej określającej zobowiązanie, a co za tym idzie pozbawienie prawa do złożenia odwołania oraz bezprawne wystawienie tytułu wykonawczego, Naczelnik wskazał, że postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Strony, jako byłego prezesa zarządu spółki, za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres 03/2015 - 02/2017, zostało wysłane na adres Al. [...], [...] W.. Po dwukrotnym powiadomieniu adresata w dniach zostało ono uznane, zgodnie z art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, za doręczone. Pismem z dnia 10 sierpnia 2018 r. zostało wysłane wezwanie do Strony o przedstawienie dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, które zostało odebrane przez adresata w dniu 17 sierpnia 2018 r. Następnie organ podatkowy, postanowieniem z dnia 26 września 2018 r., które po dwukrotnym powiadomieniu adresata zostało uznane za doręczone, wyznaczył siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Strona nie skorzystała jednak z tego uprawnienia. Nie wniosła także żadnych uwag, nie złożyła wniosków dowodowych. Natomiast w dniu [...] listopada 2018 r. została wydana decyzja orzekająca o odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego prezesa zarządu, solidarnie ze spółką, za zaległości spółki K. S.A. z tytułu wpłat na PFRON za okres 03/2015 - 02/2017. Decyzję wysłano na ww. adres Al. [...], [...] W.. Po dwukrotnej awizacji decyzja została uznana za doręczoną. W ocenie Naczelnika powyższe potwierdza, iż wierzyciel w toku postępowania podjął wszelkie niezbędne działania mające na celu prawidłowe załatwienie sprawy, o czym świadczy korespondencja prowadzona pomiędzy PFRON, a Stroną. W czasie trwania postępowania administracyjnego organ umożliwił Stronie nadesłanie niezbędnych dokumentów, wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszenie dodatkowych dowodów. Strona nie złożyła żadnego materiału dowodowego, jak i nie brała czynnego udziału w czasie trwania postępowania administracyjnego.

Zdaniem Naczelnika w tak zakreślonym stanie rzeczy Prezes Zarządu PFRON zasadnie uznał zarzuty Strony, dotyczące wystawienia tytułu wykonawczego bez uprzedniego doręczenia decyzji o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz decyzji o odpowiedzialności, za nieuzasadnione.

W zażaleniu na postanowienie Naczelnika z [...] lipca 2019r., Skarżący zarzucił, iż Prezes PFRON, jak i Naczelnik, zaniechali prowadzenia postępowania w stosunku do spółki. Jego zdaniem majątek spółki był szukany w sposób nierzetelny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "DIAS"), postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu Dyrektor zwrócił uwagę, że związanie organu egzekucyjnego w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że organ egzekucyjny nie bada ponownie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Również właściwy w sprawie dyrektor izby administracji skarbowej nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela. W związku z tym DIAS podniósł, iż na gruncie niniejszej sprawy Prezes Zarządu PFRON uznał zarzuty Strony za nieuzasadnione. Wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2019 r., cała korespondencja wysyłana była do Strony na adres Al. [...], [...] W.. Po dwukrotnym awizowaniu, zgodnie z art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, została uznana za doręczoną. Natomiast z informacji uzyskanej od wierzyciela w piśmie z dnia 18 czerwca 2019 r. wynika, iż ww. postanowienie stało się ostateczne. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa zaskarżenia rozstrzygnięcia. Dyrektor zauważył, iż na ww. adres przesyłał korespondencję również Naczelnik. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o dokonanych czynnościach egzekucyjnych, jak i rozstrzygnięcie w przedmiocie wniesionych zarzutów, zostały doręczone adresatowi. Zgodnie z adnotacją umieszczoną na zwrotnych potwierdzeniach odbioru korespondencję odebrała osoba o imieniu Krzysztof (nazwisko nieczytelne), która posługiwała się pełnomocnictwem pocztowym nr 1073. W obu przypadkach Zobowiązany skorzystał z przysługujących praw, tj. złożył zarzuty, jak i zażalenie. Zdaniem Dyrektora powyższe potwierdza, iż Naczelnik prawidłowo uznał zarzuty zgłoszone w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Dyrektor zwrócił uwagę, że rozpoznając zażalenie na postanowienie Naczelnika w przedmiocie zarzutów sam także był związany stanowiskiem wierzyciela.

W skardze na postanowienie Dyrektora Strona podtrzymała stanowisko o niedoręczeniu korespondencji postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności. Pomimo tego Dyrektor nie dokonał w tej mierze wystarczających ustaleń i oparł się właściwie, bez weryfikacji, na połowicznych ustaleniach Naczelnika. Skarżący podał, że od wskazanej w postanowieniu osoby nie otrzymał żadnej korespondencji, a w datach awizacji nie był w miejscu zamieszkania i nie mógł odebrać żadnej przesyłki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej - "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Należy rozstrzygnąć, czy i jakie zarzuty wniósł Skarżący w swoim piśmie z 17 kwietnia 2019 r. (k. 33 akt egzekucyjnych). Otóż lektura tego pisma wskazuje, że jego jedynym w istocie przedmiotem, jaki można zakwalifikować z punktu widzenia art. 33 § 1 ustawy, jest zarzut niedoręczenia decyzji o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości spółki, którą kierował, czyli zarzut wymagający kwalifikacji z punktu 1 tego przepisu (nieistnienie obowiązku). Pozostałe kwestie poruszone w tym piśmie nie mogły być przedmiotem zarzutu. Dotyczy to zarzuconego niedoręczenia "zawiadomień" o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz niedoręczenie zawiadomień o zajęciu wynagrodzeń. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W egzekucji administracyjnej nie istnieje odrębny akt zwany "zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji". Z przedłożonych Sądowi akt wynika, że poszczególne banki i pracodawcy Skarżącego otrzymali zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub wynagrodzenia za pracę, co oznacza, zgodnie z ww. art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a., że egzekucja została wszczęta. O ile natomiast Skarżący chciałby uzyskać wiedzę co do zakresu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, to w aktach sprawy znajduje się tytuł wykonawczy, który wskazuje dochodzone zaległości. Nadto z akt wynika (k. 31), że pełnomocnik Skarżącego odebrał zawiadomienie o zajęciach oraz sam tytuł wykonawczy. Miało to miejsce w dniu 11 kwietnia 2019 r.

Odnosząc się samego zarzutu, tj. twierdzenia, że Skarżący nigdy nie otrzymał decyzji z [...] listopada 2018 r., należy zaakcentować, że z akt sprawy pierwotnie nie wynikało jednoznacznie, czy Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Prezesa PFRON z [...] maja 2019 r., w którym zarzut ten został uznany za bezzasadny. Dlatego Sąd zwrócił się do Skarżącego o wyjaśnienie tej okoliczności. Skarżący podał więc w piśmie z 8 czerwca 2020 r. (k. 42 akt sądowych), że faktu otrzymania tego postanowienia nie pamięta, a nadto odwołał się do samej skargi do Sądu, w której wskazał na fakt przejścia udaru mózgu w roku 2015, co skutkowało trwającymi w latach kolejnych problemami z pamięcią. Skarżący dodał, że "na wszelki wypadek", po otrzymaniu pisma z Sądu (a więc dopiero w maju/czerwcu 2020 r.), złożył zażalenie na postanowienie z [...] maja 2019 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zażalenia. Sąd przyjął więc, że Skarżący nie złożył terminowego zażalenia na to postanowienie z [...] maja 2019 r. Z tego względu Sąd uznał, że - stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu do 30 lipca 2020 r. (należało stosować takie brzmienie, zgodnie z art. 25 ustawy z 29 października 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U., poz. 2070) – wobec niewyczerpania toku instancji w zakresie stanowiska wierzyciela (postanowienie z [...] maja 2019 r.), przedmiotem merytorycznej analizy Sądu może być jedynie to, czy zgodne z prawem są tylko postanowienie Naczelnika z [...] lipca 2019 r. oraz Dyrektora z [...] września 2019 r. Ich zgodność z prawem musi być przy tym rozpatrywana przez pryzmat zasady wyrażonej w art. 34 § 1 ustawy w brzmieniu z dnia wydania tych postanowień, tj. zasady związania organu egzekucyjnego ostatecznym stanowiskiem wierzyciela.

Otóż, skoro w postanowieniu z [...] maja 2019 r. Prezes PFRON uznał zarzut Skarżącego za bezzasadny, tzn. ocenił, że decyzja przenosząca na Skarżącego odpowiedzialność za zaległości we wpłatach na PFRON, datowana na 28 listopada 2018 r., została Skarżącemu skutecznie doręczona, to zarówno Naczelnik, jak i następnie Dyrektor, nie mogli dojść do wniosku innego. Obydwa te Organy zobowiązane były powtórzyć za Prezesem PFRON, że decyzja została doręczona, przeniesione na Skarżącego zaległości we wpłatach na PFRON wymagają więc egzekucji, gdyż zarzut, iż zobowiązanie nie istnieje, podlegał oddaleniu.

Mając na uwadze zasadę wynikającą z art. 6 P.p.s.a. Sąd wskazuje, że merytoryczna ocena stanowiska Prezesa PFRON, iż Skarżącemu została skutecznie doręczona decyzja z [...] listopada 2018 r., mogłaby zostać dokonana w razie przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela z [...] maja 2019 r. oraz po rozpatrzeniu przez Prezesa, w drugim postanowieniu, tego zażalenia, o którym Skarżący wspomniał w piśmie z 8 czerwca 2020 r. Na obecnym etapie Sąd zobowiązany był przyjąć, że zarzut Skarżącego, iż egzekwowane zaległości nie istnieją, gdyż ww. decyzja nie została doręczona, był niezasadny. Przypomnieć jednak należy marginalnie, że odebranie przesyłki przez pełnomocnika pocztowego jest uważane zazwyczaj za w pełni skuteczne, co prowadzić może do wniosku, że korespondencja została doręczona.

Dlatego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie Dyrektora jest zgodne z prawem.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.