Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 444/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym początkowej daty przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od "[...] listopada 2021 r."; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], po rozpoznaniu sprawy z odwołania M. S. (dalej określany jako Skarżący) od decyzji Burmistrza Miasta A. z dnia [...] grudnia 2021 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej powoływana jako kpa) w zw. z art. 17 oraz art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływana jako uśr) - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką od 1 listopada 2021 r. do 31 maja 2025 r. w wysokości:

1) od 1 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. - 1971 zł miesięcznie,

2) od 1 stycznia 2022r. do 31 maja 2025r. - 2119 zł miesięcznie.

Z uzasadnienie ww. decyzji wynika, że zaskarżoną decyzją Burmistrz Miasta A. odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że przyczyną negatywnego rozstrzygnięcia było ustalenie, iż nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, ponieważ Skarżący nigdy nie zrezygnował z pracy, aby pełnić opiekę nad niepełnosprawną matką. Ponadto, decyzja odmowna została uzasadniona tym, że znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki datuje się od 62-go roku życia, a więc nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b uśr.

W odwołaniu od decyzji Skarżący zarzucił jej:

1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 uśr bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.102014 r., K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji;

b) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez Skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe, Skarżący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpoznając sprawę, SKO wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Z przedłożonych akt sprawy wynika, że w dniu 17 sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu) złożony został przez pełnomocnika strony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. We wniosku zawarty został ponadto wniosek o uprzednie uchylenie na podstawie art. 155 kpa obowiązującej wówczas decyzji ustalającej na rzecz Skarżącego prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak trzeba zauważyć, że wymieniona decyzja wygasła z dniem 31 października 2021 r.

Odmowa przyznania świadczenia wynikała w tym przypadku z uznania przez organ I instancji, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy opieką nad osobą niepełnosprawną a rezygnacją z zatrudnienia oraz nie są spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b uśr. W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie, mając na względzie zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności wyniki wywiadu środowiskowego, nie znalazł dostatecznych podstaw do kwestionowania faktu, że Skarżący nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika ponadto, że potrzeby osoby wymagającej opieki, jak i pomoc ze strony Skarżącego, nie ograniczają się tylko do zwykłych codziennych czynności, które można pogodzić z życiem zawodowym. Podejmowane przez Skarżącego czynności, o których mowa w wywiadzie środowiskowym, należy uznać w okolicznościach sprawy za opiekę stałą w rozumieniu art. 17 ust. 1 uśr.

Odnośnie drugiej podstawy wydania decyzji odmownej, Kolegium wskazało, że w okolicznościach sprawy normy zawarte w tym przepisie nie mogą uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołany art. 17 ust. 1b uśr w istotnym dla tej sprawy zakresie został bowiem uznany za niekonstytucyjny. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21.10.2014 r., sygn. K 38/13, stwierdził, że art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Orzekając więc w kwestii przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, nie uwzględnia się przepisu art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Normy prawne zawarte w art. 17 ust. 1b uśr nie mogą więc stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącemu.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy sporne orzeczenie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało uchylić w całości i przyznać Skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2021 r. (w związku z wygaśnięciem z dniem 31.10.2021 r. decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego) do dnia 31 maja 2025 r. (zgodnie z treścią orzeczenia o niepełnosprawności). Wysokość świadczenia wynika z art. 17 ust. 3 uśr.

Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, zarzucając jej:

- naruszenie art. 24 ust. 2 uśr poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.08.2021 r. do 31.10.2021 r. pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku w sierpniu 2021 r., zawierającego między innymi oświadczenie Skarżącego o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy;

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr polegające na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 uśr poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 uśr, co w konsekwencji:

- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącego, pomimo dokonania przez niego wyboru świadczenia korzystniejszego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga była zasadna.

Przedmiotem sporu pozostaje w niniejszej sprawie ocena kwestii daty, od jakiej winno być przyznane Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Sądu przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko nie uwzględniało w sposób prawidłowy okoliczności, że już we wniosku z 12.08.2021 r. (data wpływu do organu 17.08.2021 r.) Skarżący, mając świadomość występującego zbiegu uprawnień, jednoznacznie dokonał wyboru świadczenia dla niego korzystniejszego - świadczenia pielęgnacyjnego, zaznaczając, że czyni to w przypadku spełnienia przesłanek uprawniających go do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wniósł równocześnie o uchylenie na podstawie art. 155 kpa decyzji o przyznaniu mu specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 uśr, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Żądanie Skarżącego wyrażone we wniosku z 12.08.2021 r. jest jasne i zrozumiałe, ponieważ dokonał on wyboru świadczenia korzystniejszego. Skarżący nie zamierzał więc pobierać jednocześnie dwóch świadczeń.

Powodem rozstrzygnięcia SKO było przekonanie organu o niemożności uchylenia decyzji przyznającej Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z mocą wsteczną. Jednakże przekonanie to, w okolicznościach kontrolowanej sprawy, było nietrafne. Zaznaczyć trzeba, że Sąd w pełni akceptuje utrwaloną wykładnię i praktykę stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje, choć nielicznych, wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo NSA (por. wyroki NSA: z 3.01.2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z 17.04.2014 r., sygn. I OSK 980/13; z 4.08.2017 r., sygn. I OSK 2257/16), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (zob. wyrok NSA z 12.04.2017 r., sygn. I OSK 1987/15).

Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki NSA z 18.12.2018 r., sygn. I OSK 1676/18, z 12.12.2018 r., sygn. I OSK 1175/18 i z 13.07.2018 r., sygn. I OSK 235/18 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 19.03.2019 r., sygn. IV SA/Gl 985/18). Tym niemniej w niniejszej sprawie Skarżący zrezygnował ze specjalnego zasiłku opiekuńczego jeszcze przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, zaznaczając jednak, że czyni to pod warunkiem, że organ uzna, iż spełnia on wszystkie pozostałe przesłanki do przyznania tego świadczenia.

Należy zatem podzielić w całej rozciągłości pogląd reprezentowany w podanych powyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, że to na organie spoczywał główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które gwarantowałoby Skarżącemu realizację jego żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynikał z momentu złożenia stosownego wniosku, mając na uwadze wskazaną wcześniej treść wniosku złożonego przez Skarżącego. Cytowane już orzecznictwo sądowe jako przykład takiego rozwiązania podaje m.in. jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w ramach jednej, dwuaspektowej decyzji. Tymczasem na skutek nieprawidłowości w działaniu organu I instancji, wynikającej chociażby z uchylenia przez SKO jego poprzedniej decyzji z [...].09.2021 r., Burmistrz nie wydał decyzji o uchyleniu decyzji w sprawie przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego, lecz świadczenie to wygasło z upływem terminu, na jaki zostało przyznane (tj. 31.10.2021r.), pozbawiając tym samym Skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od sierpnia 2020 r. 31 października 2021 r.

Istniała tymczasem w tym zakresie możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego już od momentu złożenia przez nią wniosku, a której organ odwoławczy nie wykorzystał. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno już zostało wypłacone, lecz organ pomocy społecznej mógłby tego dokonać poprzez wzajemną kompensatę świadczeń i wypłacenie Skarżącemu różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Opolu z 20.09.2018 r., sygn. II SA/Op 302/18, w Poznaniu z 11.04.2019 r., sygn. II SA/Po 158/19, we Wrocławiu z 7.11.2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 360/19).

Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o jego przyznanie nie może być upływ okresu, na jaki został przyznany Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ I instancji rozpatrywał wniosek Skarżącego w sierpniu 2020 r. i już wówczas Skarżący winien uzyskać decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku. W efekcie Skarżący na skutek nieprawidłowości związanych z orzekaniem przez organ I instancji został pozbawiony należnego mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres 3 miesięcy, czego nie można zaakceptować z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa).

Z kolei na konstytucyjne aspekty zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr zwraca uwagę NSA w wyroku z 20.11.2020 r., sygn. I OSK 2508/20, wskazując, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się konieczność uwzględnienia wykładni celowościowej tego przepisu, wartości chronionych konstytucyjnie oraz funkcję świadczeń rodzinnych związanych z opieką nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji (por. też wyrok NSA z 11.12.2019 r., sygn. I OSK 3/19). Brzmienie cyt. przepisu może wskazywać na brak podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które mają prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie. W ocenie NSA wykładnia taka naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się określoną cechą istotną prawnie w równym stopniu (tu: rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny), muszą być traktowane równo, tj. bez różnicowań dyskryminujących bądź faworyzujących (por. również wyrok NSA z 24.11.2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20).

Jak dalej słusznie wskazano w cyt. wyroku w sprawie I OSK 2508/20, należy zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ocenie NSA oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia wykluczającego możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wpływu na przytoczoną wykładnię przepisów pozostaje fakt, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych, tj. kreujących określone uprawnienie, a nie tylko je potwierdzających. Zauważyć bowiem należy, że decyzje konstytutywne mają co do zasady moc na przyszłość, co nie wyklucza, że mogą one również mieć moc wsteczną. Podkreślić trzeba, że każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można więc uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyrok NSA z 28.10.2009 r., sygn. II GSK 153/09). Oznacza to, że decyzja, mocą której skrócono okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, może zostać wydana z mocą wsteczną, co umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 uśr – od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Na zasadność ww. stanowiska wskazują również aktualne wyroki sądów administracyjnych (vide wyroki NSA z 6.05.2022 r., I OSK 1464/21, LEX nr 3342718, WSA w Bydgoszczy z 23.02.2022 r., II SA/Bd 1424/21, LEX nr 3342403, WSA w Łodzi z 19.05.2021 r., II SA/Łd 152/21, LEX nr 3185803 i powoływane w nich orzecznictwo).

Reasumując, należało więc przyjąć, że pominięcie okoliczności dokonania przez Skarżącego wyboru korzystniejszego świadczenia już w momencie złożenia wniosku w dniu 17.08.2021 r., z jednoznacznym zrzeczeniem się przez niego prawa do dalszego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy, stanowiło o naruszeniu przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Uniemożliwiło to tym samym zastosowanie regulacji art. 24 ust. 2 uśr i przyznanie świadczenia począwszy od sierpnia 2021 r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie. Kolegium w sposób nieuprawniony przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na okres krótszy, aniżeli wynikało to z daty złożenia przez niego wniosku. Zakwestionowana decyzja narusza zatem art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 27 ust. 5 i art. 24 ust. 2 uśr w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też decyzję Kolegium należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływana jako "ppsa") uchylić w określonym w wyroku zakresie.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).