Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 454/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz W. M. kwotę 500,- (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...].04. 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...].01.2000 r. nakazującej W. M. przywrócenie stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego tj. obniżenie podwyższonej części terenu działki położonej przy ul. [...] w R. nr ew. [...] obejmującej powierzchnię pomiędzy budynkiem stodoły a budynkiem mieszkalnym W. M. wzdłuż granicy działki o nr ewid. [...] w terminie do dnia 15.04.2000 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...].01.2000 r. Prezydent Miasta R. nakazał W. M. przywrócenie stosunków wodnych na gruncie - działce nr [...] do stanu poprzedniego. W. M. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Jako podstawę weryfikacji decyzji podał art. 154 §1 i 156§1 pkt 5 kpa. W uzasadnieniu wskazał, że sąsiednie działki zostały zagospodarowane, wcześniej podwyższone, co czyni decyzję zarówno w dacie jej wydania jak i w terminie późniejszym niewykonalną. Do wniosku dołączył ocenę techniczną zmian stosunków wodnych sporządzoną przez T. G., w której opiniujący stwierdził, że nie jest możliwe przywrócenie stosunków wodnych do stanu przed podwyższeniem działki nr [...] jak również nie jest to możliwe na innych działkach ze względu na rodzaj trwałych zmian. Powstające zastoiska wody, stagnowanie wody na gruntach uprawowych są okresowe, uzależnione od zmieniających się stosunków gruntowo-wodnych częstotliwości opadów atmosferycznych i sprawności rowu melioracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 156§1pkt 5 kpa. Przy ocenie zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym tj. po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Postępowanie to ma na celu sprawdzenie czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w art. 156§1 kpa nie wpłynęła na treść decyzji. W ocenie organu wskazane przez W. M. okoliczności wcześniejszego podwyższenia działek sąsiednich, zagospodarowania ich poprzez uprawy, ogrodzenie, zadaszenie nie powoduje, że decyzja jest niewykonalna. A zatem nie występują przesłanki z art. 156§1pkt5 kpa.

Nie zachodzą również przesłanki wymienione w art. 154§1kpa, wg którego decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W literaturze przedmiotu wyrażony jest pogląd, że "nabycie praw" z decyzji odnosi się również do ustanowienia stronie obowiązków. Ponieważ omawiana decyzja nakłada na stronę obowiązek przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego nie może być wzruszona na podstawie art. 154§1 kpa.

W. M. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. wnosząc o uchylenie tej decyzji jak też utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...].02.2004 r.

Orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa oraz interesu skarżącego poprzez przyjęcie, że decyzja z dnia [...].01.2000 r. była w dacie jej wydania jak też później wykonalna. W uzasadnieniu podniósł, że właściciele nieruchomości sąsiednich podnieśli swoje działki przed podjęciem jakichkolwiek działań na gruncie przez skarżącego. Skutkiem tego zaczęło dochodzić do zalewania jego działki gdyż była położona niżej. Wobec powyższego wyrównał poziom swojej działki z działkami sąsiednimi, co stwierdza mapa wysokościowa sporządzona przez uprawnionego geodetę. Stan po wyrównaniu poziomu działki istniał ponad 5 lat przed wydaniem decyzji przez Prezydenta Miasta R.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. ( art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153 poz. 1270).

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy kontrolowany akt dotknięty jest jedną z wad, wymienionych w art. 156 §1 kpa. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że ani w dacie wydawania tej decyzji ani w terminie późniejszym nie zaistniały nieusuwalne przeszkody, które skutkowałyby, że kontrolowana decyzja jest niewykonalna.(art. 156§1pkt5 kpa). Stanowisko to nie zostało jednak poparte gruntowną analizą decyzji z dnia [..].01.2000 r.w kontekście regulacji, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia.

Art. 107§1 kpa wymienia składniki jakie powinna zawierać decyzja. Jednym z tych składników jest "rozstrzygnięcie.". W literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest pogląd, który podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej.(Borkowski w Adamiak/Borkowski KPA Komentarz,6.wyd.Warszawa 2004, Art.107 Nb 8). Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny a nie wynikać z uzasadnienia deczyji. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15.10.1999 r. IV SA 1654/97 (LEX nr 47915), w którym Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej, aby nie było wątpliwości, nawet po latach, czego ono dotyczyło.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie posiada wskazanych wyżej cech. Prezydent Miasta R. nakładając na W. M. obowiązek przywrócenia stosunków wodnych na gruncie nie określił sposobu wykonania tych czynności w sposób, który umożliwiałby – w razie niewykonania dobrowolnie tej decyzji – jej wykonanie w drodze postępowania egzekucyjnego. W szczególności brak jest określenia o jaką warstwę i na jakiej powierzchni W. M. ma obniżyć teren działki aby przywrócić stosunki wodne na gruncie . Jest to o szczególnie istotny element, gdy weźmie się pod uwagę znajdującą się w aktach sprawy mapę wysokościową, która wskazuje, że poziom działki o nr ewid. [...] jest identyczny jak działek sąsiednich a nawet niższy. Okoliczność tę W. M. podnosił we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w żaden sposób nie ustosunkowało się do tego zarzutu.

Powyższe skutkuje tym, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 77 §1 kpa -organ odwoławczy nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w należyty sposób.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy W. M. wskazał dodatkowo, że kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa – art. 50 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo wodne ( Dz.U. 38 poz. 230 z późn. zm.) podnosząc, że przepis ten nie powinien mieć w ogóle zastosowania albowiem powstające zastoiska wody są okresowe, uzależnione od zmieniających się warunków atmosferycznych ( częstotliwości opadów) a do takich wód Prawo wodne, w tym art. 50 nie ma zastosowania. Organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do podniesionej kwestii a co za tym idzie należało przyjąć, że nie dokonał wyczerpującej analizy zebranego materiału. Uniemożliwił również sądowi kontrole legalności orzeczenia w tej części.

Zaniechanie wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności nastąpiło z naruszeniem art. 7, 77§1 i 107§3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podzielił natomiast stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji co do tego, że nie zaistniały przesłanki, które wskazywałyby na to, że decyzja w dacie jej wydania była niewykonalna ze względu na rodzaj wykonanych trwałych zmian na gruncie skarżącego i działkach sąsiednich.. Nie negując faktu wykonania ogrodzeń, upraw, zadaszeń wskazać należy, że zgodnie z przyjętym z tym zakresie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - tego rodzaju "przeszkody" nie są trwałe a zatem nie czynią decyzji niewykonalnej w rozumieniu art. 156§1pkt 5 kpa. W wyroku z dnia 4 stycznia 1999r. (IV SA 1239/97 LEX nr 48176) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa tylko wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub jest ona faktycznie (obiektywnie) niemożliwa do wykonania, np. przy istniejącym stanie wiedzy technicznej. Nie uzasadnia natomiast twierdzenia o niewykonalności decyzji jej wysoki koszt lub nieopłacalność ekonomiczna.

W konsekwencji -trafnie organ odwoławczy przyjął, że wskazane przeszkody nie skutkują niewykonalnością kontrolowanej decyzji. Również nietrafny jest zatem zarzut zawarty w skardze dotyczący tej okoliczności.

Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności Sąd – na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji, przy czym rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 wskazanej wyżej ustawy.