Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 347/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 9a
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Małgorzata Łoboz Protokolant : starszy referent sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Wojewody z dnia 22 stycznia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z 12 grudnia 2017 r. znak [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o powierzchni 42,8879 ha, położonej w obrębie [...] jedn. ewid. P. m. K., objętej księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B., na rzecz: B. R., K. R., E. J., M. J., K. W., P. K. i B. O..

Od wyżej wymienionej decyzji odwołanie złożyła B. R., zarzucając naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych stojących w sprzeczności w zebranym w sprawie materiale dowodowym i uznanie, że działka nr [...] stanowiąca niegdyś własność W. R. była wykorzystana na cele objęte decyzją o wywłaszczeniu tylko dlatego, że znajduje się w zamkniętej strefie kolejowej oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia o dowolne wnioskowanie organu co do sposobu zrealizowania celu publicznego, które nie znajduje oparcia w żadnych dowodach, jak również pominięcie aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz jej sąsiedztwa, jak również poprzez uznanie, że wydanie decyzji Wojewody z dnia 15 lipca 2016 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej uniemożliwia zwrot żądanej działki przez którą biorąc pod uwagę miejsce jej położenia obiektywnie wnioskować należy, że nie będzie przebiegać żadna linia kolejowa albowiem ta część nieruchomości znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie domu jednorodzinnego będącego własnością prywatną oraz zabudowań stanowiących najprawdopodobniej samowolę budowlaną; naruszenie art. 136 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie mimo, że z dostępnego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby na działce nr [...] objętej wnioskiem został zrealizowany jakikolwiek cel, na który nieruchomość została wywłaszczona, a nieruchomość obecnie nie jest nie tylko wykorzystywana na cele kolejowe ale nie jest także objęta jakimikolwiek czynnościami zarządczymi ze strony podmiotu zarządzającego strefą kolejową, na której się znajduje, a ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie tej działki znajdują się nieruchomości, których własność należy do osób prywatnych wykorzystywane przez nie do celów mieszkaniowych, a więc sam fakt znajdowania się nieruchomości w zamkniętej strefie kolejowej jest niewystarczający dla ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Wojewoda decyzją z dnia 22 stycznia 2019r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 6 października 1958 r. znak [...] m. in. parcela l. kat. [...], b. gm. kat. B. o pow. 624 m2 objęta Lwh [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele Polskich Kolei Państwowych. Jako podstawę wywłaszczenia wskazano art. 1, art. 2 ust. 1 pkt "a" dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 r. - 1945 r. Z dokumentacji geodezyjno - kartograficznej wynika, że wywłaszczona parcela gruntowa aktualnie odpowiada części działki nr [...], pół. w obr. 52 , jedn. ewid. P. o powierzchni 624 m2, co potwierdza mapa stanu prawnego nieruchomości opracowana dla parceli 1. kat. [...], gm. kat. P., nr ks. Rob. [...] sporządzony przez uprawnionego geodetę mgr inż. A. G. - k.a. nr [...]. Odpis księgi wieczystej nr [...] [...] potwierdza, że działka nr [...] pow. 42,8879 ha, obr. [...], jedn. ewid. P., stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Polskich Kolei Państwowych S.A. w W..

Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, który to dopuszczał wywłaszczenie, gdy faktycznie nieruchomość została zajęta na określone w nim cele pomiędzy 1 września 1939 r. a 9 maja 1945 r. i jeżeli nadal była na te cele zajęta w dniu 16 kwietnia 1948 r. Jak ustalił organ I instancji, przedmiotowa nieruchomość zajęta była pod tory kolejowe i takie też było jej przeznaczenie po wywłaszczeniu (znajduje się ona na terenie pomiędzy linią kolejową [...] oraz odchodzącą od niej bocznicę, a także innymi bocznicami tworzącymi jeden teren kolejowy).

Na podstawie art. 4 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101) w decyzji nr 3 z dnia 24 marca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju (Dz. Urz. Min. Infr. i Rozw. z 27 marca 2014 r., póz. 25) uznał "za tereny zamknięte, zastrzeżone ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, tereny, na których są usytuowane linie kolejowe, określone w załączniku do decyzji, stanowiącym tomy nr 1-16". Pod pozycją "l.p. 1010" ww. decyzji wpisana jest działka nr [...], poł. wobr. [...] jedn. ewid. P. m. K..

Zatem przedmiotowa działka zgodnie z poglądami judykatury wyłączona jest z obrotu prawnego, co m. in. potwierdza uchwała podjęta w pełnym składzie Sądu Najwyższego w dniu 26 października 2007 r., sygn. akt. III CZP 30/07, przesądzająca kwestę całkowitego wyłączenia z obrotu nieruchomości niezbędnych na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do działki nr [...], położonej w obrębie [...], jedn. ewid. P. m. K., stanowiącej część kolejowego terenu zamkniętego.

Dodatkowo doktryna i orzecznictwo jednoznacznie wskazują, że "wyłączenie nieruchomości z obrotu (extra commercium) ma charakter bezwzględny; może być dokonane tylko ustawą i oznacza niedopuszczalność jakiejkolwiek zmiany osoby właściciela. Przykładowo takim wyłączeniem objęte są grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie (art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne) oraz nieruchomości Skarbu Państwa przeznaczone pod drogi publiczne od chwili obwieszczenia o decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi (art. 5 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, Dz. U. Nr 80, póz. 721 ze zm.). Wyłączenie z obrotu może wynikać także ze szczególnego charakteru nieruchomości. Przykładem takiego wyłączenia są nieruchomości niezbędne dla celów obronności i bezpieczeństwa, określone w § l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2004 r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. Nr 207, poz. 2107).

Ponadto na podstawie decyzji nr l Wojewody z dnia 5 grudnia 2013 r. znak: [...] stwierdzono nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe (przekształcone następnie w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa) prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, stanowiącego fragmenty linii kolejowych nr [...] [...], nr [...] - O., nr [...] K. [...] i nr [...] K. P. Tow. PRRD - K. [...], położonego w jednostce ewidencyjnej K. - P., obręb [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 42,8879 ha, objętego księgą wieczystą nr [...] [...] oraz prawa własności budynków i budowli znajdujących się na przedmiotowym gruncie.

Dodatkowo organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia 15 lipca 2016 r. znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 12 stycznia 2017 r. nr [...], Wojewoda orzekł o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn.: "Modernizacja linii kolejowej E30 na odcinku [...] (od km 67,200 do km 70,799 linii nr [...] i od km 0,000 do 16,000 linii nr [...]) wraz z dobudową torów linii aglomeracyjnej na odcinku [...], w ramach projektu POIŚ 7.1-74 m.in. na działce nr [...], położonej w obrębie [...] jedn. ewid. P. m. K..

Zatem także ze względu na powyższą okoliczności zwrot przedmiotowej nieruchomości nie może nastąpić bowiem uniemożliwiają to przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jednolity: tj. Dz.U. z 2017 r. póz. 2117), a konkretnie art. 9 ust. 8 i 9, które stanowią, iż z dniem zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, objęte wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem ust. 10 (ust. 8) oraz o tym, iż czynność prawna dokonana z naruszeniem ust. 8 jest nieważna (art. 9).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła B. R. zarzucając naruszenie:

- art. 7 i 77 k,p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. mimo dokonania przez organ l instancji, a w ślad za nim przez organ odwoławczy, ustaleń faktycznych stojących w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i uznanie, że działka numer [...] stanowiąca niegdyś własność W. R. była wykorzystywana na cele objęte decyzją o wywłaszczeniu tylko dlatego, że znajduje się w zamkniętej strefie kolejowej, jak również pominięcie aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz zagospodarowania jej sąsiedztwa, które wskazują na to, że nieruchomość ta ani w dacie wywłaszczenia ani w okresie późniejszym nie była wykorzystywana w żaden sposób na cele kolejowe, w tym na cele związane z usytuowaniem torów i innych urządzeń infrastruktury kolejowej,

- naruszenie art. 136 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie mimo że z dostępnego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby na działce numer [...] został zrealizowany jakikolwiek cel, na który nieruchomość została wywłaszczona, a nieruchomość obecnie nie jest nie tylko wykorzystywana na cele kolejowe ale nie jest także objęta jakimikolwiek czynnościami zarządczymi ze strony podmiotu zarządzającego strefą kolejową, na której się znajduje, a ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie tej działki znajdują się nieruchomości, których własność należy do osób prywatnych wykorzystywane przez nie do celów mieszkaniowych oraz poprzez uznanie, iż zaliczenie przedmiotowej nieruchomości do leżących w strefie zamkniętej (co miało miejsce dopiero w 2014/2015 r.) stanowi przeszkodę w dokonaniu jej zwrotu uprawnionym

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Niezasadne są zarzuty odnoszące się do pominięcia przy badaniu przesłanek zwrotu spornej działki czy była faktycznie wykorzystywana na cele objęte decyzją o wywłaszczeniu oraz aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz zagospodarowania jej sąsiedztwa, które wg skarżącej wskazują na to, że nieruchomość nie była wykorzystywana na cele kolejowe. Kwestie te nie są w sprawie istotne z uwagi na prawidłowo ustalone wyłączenie spornej działki z obrotu z uwagi na znajdowanie się w kolejowym terenie zamkniętym. Na mocy art. 4 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w decyzji nr 3 z dnia 24 marca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju uznał za tereny zamknięte, zastrzeżone ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, tereny, na których są usytuowane linie kolejowe, określone w załączniku do decyzji, stanowiącym tomy nr 1-16. Pod pozycją "l.p. 1010" ww. decyzji wpisana jest działka nr [...], poł. wobr. [...], jedn. ewid. P. m. K..

Z uwagi na to wyłączenie nieruchomości z obrotu ma charakter bezwzględny i oznacza niedopuszczalność jakiejkolwiek zmiany osoby właściciela.

Dodatkowo istotna jest okoliczność, iż na podstawie decyzji nr l Wojewody z dnia 5 grudnia 2013 r. znak: [...] stwierdzono nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe (przekształcone następnie w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa) prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, stanowiącego fragmenty linii kolejowych nr [...] [...], nr [...] K. - O., nr [...] [...] i nr [...] K. P. Tow. PRRD - [...], położonego w jednostce ewidencyjnej K. - P., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 42,8879 ha, oraz prawa własności budynków i budowli znajdujących się na przedmiotowym gruncie, a decyzja ta ma nadal walor ostateczności. Zatem nieruchomość sporna nie podlega zwrotowi niezależnie od tego czy cel wywłaszczenia został zrealizowany (por. wyrok NSA z 15 maja 2019r. sygn.. I OSK 722/08) gdyż aktualny w chwili orzekania stan prawny stanowi przeszkodę do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi.

Zatem wobec prawidłowego ustalenia tych kluczowych okoliczności co do braku możności zwrotu działki zarzuty skargi dotyczące innych kwestii szczegółowych co do jej wykorzystywania, czy zagospodarowania nie mogły mieć skutecznego wpływu na wynik postępowania. Z uwagi na to również zarzuty skargi dotyczące postępowania administracyjnego odnoszące się do samego niezbadania niektórych kwestii, nie mają znaczenia dla istoty sprawy ponieważ wyłączenie działki z obrotu uniemożliwia jej zwrot.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.