Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 662/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 4, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 39, art. 108
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skarg G. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2014 r. nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r. nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 10 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego skargi oddala.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] 2013 r. nr: [...], [...], [...], [...] Prezydent Miasta orzekł o odmowie przyznania G. P. (dalej: skarżącemu):

• świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie na zakup odzieży,

• świadczenia w formie zasiłku okresowego od dnia 1 września 2013 r.,

• świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za hotel,

• świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności i na przygotowanie jednego posiłku dziennie na 9 dni września 2013 r.

W uzasadnieniach decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący w dniu 17.10.2013 r. złożył wnioski o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej. Na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego organ stwierdził, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na stałe. We wrześniu 2013 r. skarżący pobierał zasiłek stały w wysokości 529 zł. oraz uczęszczał do Miejskiego [...] w K od poniedziałku do piątku, gdzie korzystał z bezpłatnych posiłków. Pomimo posiadanej nieruchomości w L stanowiącej część kamienicy, w której wyodrębnione są trzy lokale mieszkalne, skarżący od wielu lat wynajmuje pokój w hotelu pracowniczym w K, za który we wrześniu 2013r. zapłacił 600,00 zł. Organ podkreślił, że od kwietnia 2011 r. skarżący nie otrzymuje pomocy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na uregulowanie należności za hotel, a jednak mimo tego, należności za hotel są na bieżąco regulowane. Nieruchomość w L przy ul. Ł ma pow. ponad 100 m2. W jej skład wchodzą trzy lokale mieszkaniowe. Aktualnie dwa lokale są wynajęte. Jeden na zasadzie przydziału kwaterunkowego, a drugi na podstawie umowy najmu za 100 zł miesięcznie. Trzeci lokal, jest niezamieszkany i stanowi niewykorzystany przez skarżącego zasób. Uzyskiwane z wynajmu opłaty są zajęte przez Komornika, w związku z zaległościami alimentacyjnymi skarżącego i jako takie nie stanowią dochodu. Skarżący utrzymuje, że trzeci lokal nie nadaje się do zamieszkania z powodu złego stanu technicznego i braku kanalizacji.

Organ podkreślił, że począwszy od maja 2010 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wielokrotnie, bezskutecznie proponował skarżącemu podjęcie negocjacji dotyczących wykorzystania swoich zasobów mieszkaniowych poprzez np. sfinansowanie remontu pustego lokalu mieszkaniowego, który mógłby wynająć bądź w nim zamieszkać. Nadto MOPS wielokrotnie proponował skarżącemu pomoc przez zawarcie kontraktu, z uwagi na konieczność wspólnego poszukiwania takich rozwiązań, które mogłyby pozwolić na zmianę i polepszenie jego sytuacji życiowej, jednak skarżący nie przystąpił do proponowanych negocjacji, mimo, że był informowany, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w sprawie kontraktu ma wpływ na przyznanie pomocy finansowej. Skarżącemu zaproponowano również możliwość sprzedania nieruchomości w L, co mogłoby mu umożliwić uregulowanie zaległości alimentacyjnych oraz zakupienia mniejszego mieszkania, jednak skarżący stwierdził, że sprzedaż nieruchomości w L nie zapewni mu zakupu mieszkania o takim standardzie, jakiego by oczekiwał. Nadto organ wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw orzekania Niepełnosprawności skarżący jest zdolny do pracy w warunkach chronionych, ale nie poszukuje pracy, podając, że nie pozwala mu na to wiek i stan zdrowia. Tymczasem zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych skarżący jest osobą o naruszonej sprawności organizmu, jednak zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności. Skarżącemu przedstawiono wykaz zakładów pracy chronionej, z którego nie był zadowolony. Ponadto poinformowano go o możliwości skorzystania z pomocy doradcy zawodowego oraz asystenta osoby niepełnosprawnej, ale również nie był tymi propozycjami zainteresowany. Jednocześnie jak ustalono, od 2007 r. skarżący pełni funkcję Prezesa Stowarzyszenia "[...]". W tej sytuacji organ uznał, że skarżący powinien wykorzystać swój potencjał intelektualny dla uzyskania odpowiedniego zatrudnienia i dochodu. Także Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 19.05.2009 r., w którym oddalił odwołanie skarżącego od decyzji ZUS odmawiającej przyznanie skarżącemu renty, podał, że skarżący "posiadając wyższe wykształcenie techniczne, wykonywał pracę asystenta projektanta, trenera, pracownika naukowego (...). Po przeanalizowaniu opinii biegłych został uznany za osobę zdolną do pracy zgodnie z wykształceniem". A zatem bierne oczekiwanie na świadczenie z pomocy społecznej, bez wykazywania aktywności w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, w tym poszukiwania źródeł dochodu, nie uprawnia go do świadczenia z pomocy społecznej.

Pomimo braku współpracy skarżący nie był pozbawiony w całości świadczeń z pomocy społecznej, a jedynie począwszy od kwietnia 2011 r., jej wymiar był ograniczony. Co prawda skarżący jest osobą niepełnosprawną, nie mniej jednak jest zdolny do pracy w warunkach chronionych, a uprawnienia do emerytury nabędzie dopiero w marcu 2020 r. Skarżący od wielu lat nie zmienia swojej postawy, nie podejmuje działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji życiowej, a jedynie żąda od MOPS zabezpieczenia swoich potrzeb finansowych.

Odnośnie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie na 9 dni września 2013 r. organ wskazał, że skarżący ma przyznane posiłki w Ośrodku Wsparcia od poniedziałku do piątku. Na miesiąc wrzesień 2013 roku przypadają 4 soboty, 5 niedziel, a zatem jego wniosek o poznanie zasiłku celowego rozpatrywano pod kątem przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie na 9 dni września 2013 r.

W odwołaniach G. P., podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciami organu I instancji gdyż jest ono dla niego krzywdzące. W szczególności skarżący zarzucił, że nigdy nie przedstawiono mu kontraktu socjalnego, MOPS regularnie działa na jego niekorzyść, a nadto treść kontraktu powinna być sformułowana w oparciu o obustronne porozumienie stron. W jego ocenie działania organu mają na celu narzucenie mu warunków przyznania pomocy społecznej, które naruszają nie tylko ustawę o pomocy społecznej ale także jego godność osobistą. Skarżący wskazał także, że nigdy nie przedstawiono mu projektu kontraktu socjalnego i projekt taki nie znajduje się w aktach sprawy. Zdaniem skarżącego dotychczasowe rozstrzygnięcia MOPS jakie zapadły w jego sprawie rażąco naruszają przepisy prawa.

Decyzjami z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt [...], [...], [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 39, art. 108 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2013 r. poz. 182 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a. ), po rozpatrzeniu odwołań G. P. od w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...], [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu: świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie na zakup odzieży, świadczenia w formie zasiłku okresowego od dnia 1 września 2013 r., świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za hotel, świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności i na przygotowanie jednego posiłku dziennie na 9 dni września 2013 r., utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniach decyzji organ odwoławczy powołał art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, oraz wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego o czym przesądza brzmienie przytoczonego wyżej przepisu. Z akt sprawy wynika, iż skarżący ma 60 lat, jest osobą rozwiedzioną i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada zaległości alimentacyjne w wysokości około 130.000,00 zł, od kliku lat zamieszkuje w hotelu pracowniczym przy w K, a jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. wrześniu) wynosił 529,00 zł i nie przekraczał kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, które od 1 października 2012 r. wynosi 542 zł. Skarżący pobierał zasiłek stały w kwocie 529,00 zł miesięcznie. Wydatkami skarżącego były opłaty za pokój w hotelu pracowniczym w kwocie ok. 600,00 zł miesięcznie.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że od maja 2010 r. wielokrotnie zapraszano skarżącego do podjęcia negocjacji w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego, jednak skarżący konsekwentnie odmawiał podjęcia rozmów w celu zawarcia tego kontraktu. Do chwili obecnej, mimo spotkań z pracownikami socjalnymi skarżący nie podjął negocjacji. Pomimo, że w kolejnych wezwaniach, pouczono go, że niezastosowanie do wezwania stanowić będzie podstawę do odmowy przyznania w przyszłości lub wstrzymania już przyznanych świadczeń z pomocy społecznej.

W celu zawarcia kontraktu socjalnego konieczna jest współpraca obu stron, natomiast z akt sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący odrzucał przedstawione przez MOPS propozycje. Kolejną próbę organ I instancji podjął w dniu 14.11.2012 r., kiedy na podstawie wiążącego organ pomocowy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20.06.2012 r., sygn. akt III SA/Kr 727/11, organ skierował do skarżącego gotowy projekt kontraktu socjalnego. Skarżący pismem z dnia 4.12.2012 r. odmówił podpisania gotowego kontraktu kwestionując kompetencje organu I instancji do jednostronnego formułowania treści porozumienia. W dniu 14.01.2013 r. przesłał do MOPS niepodpisany przez siebie projekt kontraktu socjalnego, jaki został mu przedstawiony i podpisany przez pracownika socjalnego, w którym określono cel główny i cele szczegółowe, których czas realizacji określono do dnia 31.12.2013 r. oraz określono obowiązki i działania obu stron kontraktu. Skarżący zarzucił temu projektowi niezgodność z prawem. Jednocześnie przedstawił sporządzony przez siebie i podpisany projekt kontraktu, który nie wskazuje, jakie cele stawia sobie autor tego projektu, a także jakie działania zamierza podjąć w celu ich realizacji. Z tych względów organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji o braku współpracy z MOPS oraz o braku próby samodzielnego przezwyciężenia trudności związanych z sytuacją materialną skarżącego. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego organ I instancji postąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami odmawiając skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Nadto Kolegium podkreśliło iż organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. (wyrok NSA z dnia 2007-06-19 sygn. akt I OSK 1464/06, i z dnia 2006-01-19 sygn. akt OSK 777/05).

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G. P. podniósł, że ma około 140 tys. długu alimentacyjnego i cały czynsz przekazuje jest na zaległe alimenty. Nie może sprzedać nieruchomości w L, gdyż za pieniądze uzyskane ze sprzedaży nie spłaci długu i nie kupi mieszania w K. Zdaniem skarżącego, zgodnie z ustawą o aktywizacji zawodowej, nie jest osobą bezrobotną ponieważ ma zasiłek stały, natomiast jest osobą niepełnosprawną gdyż przyznano mu umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe, ma 60 lata, choruje na przewlekłe choroby dlatego jest nie zdolny do pracy, a od maja 2014 r. należy mi się emerytura kombatancka (sprawa w Sądzie) ponieważ od wprowadzenie stanu wojennego grudnia 1981 r do legalizacji Solidarności do 1989 r. był czołowym działaczem podziemnych struktur Solidarności i walczył o wolną i niepodległą Polskę.

Ustosunkowując się do zarzutów MOPS skarżący wyjaśnił, że na żadnym spotkaniu nie było mowy o sprzedaży nieruchomości. Wartość nieruchomości w L jest niższa od zaległego długu alimentacyjnego. W kontrakcie z 14.11.2012 proponowano mu żeby podnieść czynsz mieszkania wynajmowanego na wolnym rynku pomijając fakt że czynsz jest obniżony w zamian za remonty oraz że samych odsetek rocznie jest 8 tys. zł, co by nie zmieniło jego sytuacji finansowej oraz proponowano sprzedaż mu tego mieszkania, co by pokryło 30 % długu. Skarżący podniósł także, że proponował dzieciom że zapisze im nieruchomość w L w zamian za umorzenie długu alimentacyjnego. Nie jest też prawdą jakoby MOPS zaproponował remont nie zamieszkiwanego lokalu, który nie nadaje się do zamieszkania bo nie można założyć kanalizacji. Nadto nieruchomość może być w każdej chwili przez komornika zlicytowana i pieniądze publiczne na remont pustego lokalu mogą być zmarnowane.

Skarżący podkreślił, że choruje na przewlekłe choroby i leczy się u kilku specjalistów, jest niezdolny do pracy i nie pracuje w żadnych stowarzyszeniach. Z ZUS-u nie należy mu się renta ponieważ 12 lat byłem poza krajem. Jego zdaniem nie przyznanie mu zasiłku okresowego i zasiłków celowych należy uznać nie tylko za przekroczenie granic uznania administracyjnego, ale jako naruszenie art. 38 oraz art. 39 ust 1, 2 ustawy o pomocy społecznej. Nadto zarzucił, że MOPS nie zebrał i nie rozpatrzył całościowo materiału dowodowego traktując go wybiórczo, czym naruszył art. 7 i art. 77 kpa. Na skutek tego MOPS wydał po raz kolejny decyzje wadliwe, niezgodne z prawem i rażąco naruszające szereg przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Z urządzeń ewidencyjnych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wynika, że zarejestrowano następujące sprawy z pomocy społecznej o symbolu 6320 ze skarg G. P.: III SA/Kr 902/09, III SA/Kr 1003/09, III SA/Kr 1004/09, III SA/Kr 216/11, III SA/Kr 424/11, III SA/Kr 469/11, III SA/Kr 537/11, III SA/Kr 727/11, III SA/Kr 1024/11, III SA/Kr 1338/11, III SA/Kr 1339/11, III SA/Kr 1340/11, III SA/Kr 1341/11, III SA/Kr 1517/11, III SA/Kr 1518/11, III SA/Kr 1519/11, III SA/Kr 1520/11, III SA/Kr 1521/11, III SA/Kr 1522/11, III SA/Kr 1523/11, III SA/Kr 1524/11, III SA/Kr 1525/11, III SA/Kr 1526/11, III SA/Kr 1527/11, III SA/Kr 1528/11, III SA/Kr 1529/11, III SA/Kr 1530/11, III SA/Kr 1531/11, III SA/Kr 715/12, III SA/Kr 716/12, III SA/Kr 717/12, III SA/Kr 718/12, III SA/Kr 719/12, III SA/Kr 720/12, III SA/Kr 721/12, III SA/Kr 722/12, III SA/Kr 723/12, III SA/Kr 724/12, III SA/Kr 725/12, III SA/Kr 813/12, III SA/Kr 814/12, III SA/Kr 815/12, III SA/Kr 816/12, III SA/Kr 817/12, III SA/Kr 818/12, III SA/Kr 1167/12, III SA/Kr 1168/12, III SA/Kr 1169/12, III SA/Kr 1170/12, III SA/Kr 1171/12, III SA/Kr 1172/12, III SA/Kr 1644/12, III SA/Kr 1645/12, III SA/Kr 1646/12, III SA/Kr 1821/12, III SA/Kr 12/13, III SA/Kr 13/13, III SA/Kr 57/13, III SA/Kr 58/13, III SA/Kr 59/13, III SA/Kr 60/13, III SA/Kr 61/13, III SA/Kr 424/13, III SA/Kr 425/13, III SA/Kr 426/13, III SA/Kr 427/13, III SA/Kr 428/13, III SA/Kr 429/13, III SA/Kr 430/13, III SA/Kr 431/13, III SA/Kr 432/13, III SA/Kr 433/13, III SA/Kr 434/13, III SA/Kr 555/13, III SA/Kr 556/13, III SA/Kr 557/13, III SA/Kr 558/13, III SA/Kr 559/13, III SA/Kr 560/13, III SA/Kr 561/13, III SA/Kr 562/13, III SA/Kr 563/13, III SA/Kr 564/13, III SA/Kr 893/13, III SA/Kr 894/13, III SA/Kr 895/13, III SA/Kr 896/13, III SA/Kr 897/13, III SA/Kr 1000/13, III SA/Kr 1001/13, III SA/Kr 1002/13, III SA/Kr 1003/13, III SA/Kr 1004/13, III SA/Kr 1005/13, III SA/Kr 1006/13, III SA/Kr 1007/13, III SA/Kr 1008/13, III SA/Kr 1009/13, III SA/Kr 1010/13, III SA/Kr 1011/13, III SA/Kr 1012/13, III SA/Kr 1013/13, III SA/Kr 1014/13, III SA/Kr 1015/13, III SA/Kr 1016/13, III SA/Kr 1017/13, III SA/Kr 1018/13, III SA/Kr 1019/13, III SA/Kr 1020/13, III SA/Kr 1021/13, III SA/Kr 1370/13, III SA/Kr 1395/13, III SA/Kr 1396/13, III SA/Kr 1397/13, III SA/Kr 1398/13, III SA/Kr 1399/13, III SA/Kr 1400/13, III SA/Kr 1401/13, III SA/Kr 1402/13, III SA/Kr 1403/13, III SA/Kr 1404/13, III SA/Kr 1405/13, III SA/Kr 1406/13, III SA/Kr 252/14, III SA/Kr 253/14, III SA/Kr 254/14, III SA/Kr 255/14, III SA/Kr 256/14, III SA/Kr 257/14, III SA/Kr 258/14, III SA/Kr 1323/14, III SA/Kr 141/14, III SA/Kr 142/14, III SA/Kr 143/14, III SA/Kr 144/14, III SA/Kr 1092/14, III SA/Kr 1093/14, III SA/Kr 1094/14, III SA/Kr 1095/14, III SA/Kr 1096/14, III SA/Kr 1097/14, III SA/Kr 1098/14, III SA/Kr 1099/14, III SA/Kr 1099/14, III SA/Kr 1100/14, III SA/Kr 1101/14, III SA/Kr 252/14, III SA/Kr 253/14, III SA/Kr 254/14, III SA/Kr 255/14, III SA/Kr 256/14, III SA/Kr 257/14, III SA/Kr 258/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone decyzje naruszały prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej w skrócie u.p.s.). Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z nim, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Podkreślić również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy.

Należy zatem wskazać, że zarówno rodzaj, jak i zakres świadczenia, o które wnioskował skarżący, nie jest kwestią najistotniejszą dla rozwiązania sporu powstałego na tle kontrolowanych decyzji, bowiem istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie bowiem szczegółowych przesłanek warunkujących przyznanie poszczególnych świadczeń pomocowych nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją uzyskania przez wnioskodawcę świadczenia. Uwaga ta odnosi się w pierwszej kolejności do świadczeń fakultatywnie przyznawanych, a więc takich, które organ może, ale nie ma prawnego obowiązku przyznać, pomimo spełnienia przez wnioskodawcę szczegółowo przedstawionych w ustawie kryteriów (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Co więcej ustawodawca sformułował dodatkowy obowiązek polegający na współdziałaniu osoby wnioskującej o przyznanie pomocy ze środków publicznych w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazła (art. 4 u.p.s.).

Ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na gruncie omawianej ustawy – bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 u.p.s.

Wspomniana regulacja tworzy po stronie organów obowiązek wszechstronnej analizy i oceny postawy osoby ubiegającej się o pomoc społeczną pod kątem istnienia po jego stronie woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w przywołanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Z tego względu brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674), lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Podobnie jak w sprawach zakończonych wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1018/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wbrew stanowisku skarżącego stwierdził, że organ odwoławczy nie naruszył art. 3 ust. 1 art. 8 oraz art. 39 ust.1 i 2 u.p.s. Organy administracji obu instancji zgromadziły materiał dowodowy świadczący o tym, że skarżący odmówił pozytywnego współdziałania z organem pomocy socjalnej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Skarżący od wielu lat stale występuje do organów pomocy społecznej o udzielenie mu wszechstronnej pomocy. Przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy jest odmowa przyznania skarżącemu świadczeń w postaci trzech zasiłków celowych i jednego zasiłku okresowego. Faktem jest, że przedmiotowe akta sprawy nie zawierały wszystkich dokumentów, w szczególności nie zawierały pełnych akt dotyczących odmowy zawarcia przez skarżącego kontraktu socjalnego, jednak podkreślić należy, że Sąd w chwili rozpoznawania przedmiotowej sprawy dysponował aktami administracyjnymi, zawierającymi przedmiotowe dokumenty, gdyż dołączone one zostały do akt o sygn. III SA/Kr 1018/13. W obu tych sprawach Sąd procedował na jednej rozprawie w dniu 21 października 2014 r. i w obydwu tych sprawach Sąd poczynił takie same ustalenia. W szczególności Sąd uznał, że skarżący otrzymał od organu gotowy projekt kontraktu socjalnego, jednak odmówił jego podpisania, o czym poinformował organ I instancji pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. Fakt zatem przygotowania przez organ projektu takiego kontraktu i odmowy jego podpisania przez skarżącego jest w niniejszej sprawie bezsporny. Stanowi to przesłankę uzasadniającą przyjęcie przez organ braku współpracy skarżącego w przezwyciężaniu jego trudnej sytuacji życiowej, stanowiąc podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej.

Powyższe oznacza, że organy orzekające w kontrolowanym postępowaniu prawidłowo odmówiły przyznania skarżącemu zasiłków celowych. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji w sposób szczegółowy wskazano wysokość i strukturę osiąganych przez skarżącego dochodów, a także aktualne koszty związane z zakwaterowaniem go w jednoosobowym pokoju w hotelu pracowniczym. Przy czym, w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że skarżący jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych w L. Sąd zaaprobował prawidłowe stanowisko organów o braku współdziałania skarżącego, a także dostrzegł, że nie wystąpił brak zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego, który uzasadniałby przyznanie mu zasiłków celowych na dofinansowanie opłat za hotel. Fakt, iż skarżący jest osobą chorą na cukrzycę i o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz był działaczem Solidarności nie miał znaczenia w tych sprawach. Subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej, o którym była mowa na wstępie przesądza, bowiem, iż w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego nie współdziała z organami w zakresie rozwiązywania własnych problemów życiowych, a także ma własne możliwości zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej (legitymuje się, bowiem prawem własności do lokalu mieszkalnego), jest w stanie pokonać trudności życiowe wykorzystując własne zasoby oraz zdolności i możliwości.

Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się ze skarżącym w kwestii niewyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. W zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia zasadności wniosków organy poczyniły ustalenia wskazujące, zarówno na spełnienie przez skarżącego kryteriów do przyznania wnioskowanego świadczenia, jak i okoliczności, które na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s. mogły usprawiedliwiać odmowę przyznania świadczenia. Okoliczności te wynikają z przeprowadzonego postępowania dowodowego stanowiącego źródło informacji w niniejszej sprawie. Skarżący w pismach do organów i w skargach do WSA w Krakowie jednoznacznie wskazywał, iż wie, jakiej aktywności z jego strony wymagają organy odnośnie podjęcia współdziałania w zakresie rozwiązywania jego trudnej sytuacji życiowej, w tym także odnośnie zawarcia kontraktu socjalnego.

Niewątpliwie od 2010 r. MOPS dążył do zaktywizowania skarżącego w pokonywaniu życiowych trudności i wskazywał mu możliwości samodzielnego radzenia sobie z problemami. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc (lub korzystającej z niej) należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego, pomagających osobie lub rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Obowiązek współdziałania przedstawia się różnie w zależności od formy pomocy. Jedną tylko z tych form jest kontrakt socjalny. Brak należytego współdziałania osoby zainteresowanej z pracownikami pomocy społecznej wystąpi także wtedy, gdy zainteresowany zajmuje wobec organu pomocy społecznej postawę roszczeniową, odnosi się krytycznie do wszystkich, czy też do większości działań organu, poddaje w wątpliwość ich sensowność, żąda wyręczenia go w rozwiązaniu jego problemów. Takie okoliczności mogą powodować odmowę przyznania świadczenia lub wstrzymanie wypłaty świadczeń pieniężnych.

Analizując zarzuty skargi należy mieć zatem na uwadze fakt, że skarżący jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych i przynajmniej w jednym z nich mógłby zamieszkać. W tych warunkach nie może być mowy o niezaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje i przyjmuje za własne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane w wyroku z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1003/09 w sprawie analogicznej jak przedmiotowa, ale dotyczącej innego okresu czasu. Zatem uznać należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie wykazały zasadność odmowy przyznania skarżącemu zasiłków celowych na dofinansowanie opłat za hotel. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wskazano, że skarżący otrzymuje 529 zł miesięcznie zasiłku stałego, natomiast za pokój w hotelu płaci regularnie 600 zł miesięcznie, będąc pozbawionym w tym zakresie pomocy z MOPS-u od 2011 r. Kontrolując orzeczenia organów obu instancji w tej sprawie, Sąd stwierdził, że przy ich wydawaniu nie doszło do przekroczenia ram uznania administracyjnego. Istotą zasiłku celowego z art. 39 u.p.s. jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej. Organy ustaliły bezsprzecznie, że skarżący jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych w kamienicy w L. Zatem ma potencjalną możliwość zamieszkania w nich. Skarżący podnosi okoliczność, iż budynek w L jest zdewastowany i nie nadaje się do zamieszkania, ale ten argument jest nieprzekonywujący skoro w budynku tym niewątpliwie mieszkają lokatorzy. Wykładnia przepisu art. 39 u.p.s. nie pozostawia, bowiem żadnych wątpliwości, że to w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznane świadczenia w formie zasiłku celowego. W świetle powyższego rozstrzygnięcia w sprawie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty za hotel nie ma znaczenia czy skarżący współdziałał z pracownikami i czy chciał, czy nie chciał skorzystać z kontraktu socjalnego.

W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organów, że ustawodawca wielką wagę przywiązuje do współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Stosownie do art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych.

Wśród negatywnych zachowań świadczeniobiorców ustawodawca na pierwszym miejscu wymienia brak współdziałania w rozwiązywaniu trudności materialnych. Za szczególny przypadek braku współdziałania należy uznać odmowę zawarcia kontraktu socjalnego.

Wskazany w art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby może prowadzić do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. Jest to więc tylko możliwość wydania takiego rozstrzygnięcia, co powinno być rozpatrywane indywidualnie w każdym przypadku. Ocenę istnienia lub nieistnienia przesłanek przyznania świadczenia należy oprzeć na podstawie materiału dowodowego, jaki w sprawie zebrano i jaki można było zebrać (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 965/10, LEX nr 994671).

Niewątpliwie w sprawach osób od wielu lat korzystających z pomocy społecznej należy mieć na uwadze, że pozbawienie właśnie takich osób świadczeń może prowadzić do pogłębienia ich trudnej sytuacji, wbrew celom pomocy społecznej, na co Sąd zwracał uwagę w poprzednich orzeczeniach w sprawach skarżącego.

Nawet, gdy brak współdziałania jest ewidentny, to za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele. Brak możliwości przyznania pomocy musi być wykazany, nie może być to gołosłowny argument, mający uzasadniać niechęć udzielenia pomocy z uwagi na trudności występujące w relacjach z osobą jej potrzebującą. Obowiązek współdziałania musi być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby. Stąd też z dużą ostrożnością należy oceniać brak efektywnej współpracy z niektórymi świadczeniobiorcami, zwłaszcza osobami niepełnosprawnymi, dotkniętymi chorobą, nawet, jeżeli wykazują postawę roszczeniową wiążącą się z obiektywnie istniejącą ich trudną sytuacją życiową (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 39/08, LEX nr 535005). Z drugiej strony egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych.

Powyższe wskazuje, że bierna (czy negatywna) postawa wnioskodawcy czy świadczeniobiorcy nie zwalnia jednakże organu od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie może stanowić podstawy do instrumentalnego zastosowania art. 11 ust. 2 u.p.s. Oznacza to, że organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Sąd dokonał analizy dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych sprawy i uznał, że organy wystarczająco wskazały przywoływane w uzasadnieniach wszystkich zaskarżonych decyzji okoliczności o braku współpracy skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach wielokrotnie zwracał skarżącemu uwagę na obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu swojej sytuacji. Obowiązek współdziałania w każdym przypadku należy indywidualizować w odniesieniu do osoby wnioskującej czy korzystającej z pomocy społecznej i sytuacji, w jakiej się znajduje.

Zdaniem Sądu, organy mogły domagać się takiego współdziałania od skarżącego od wielu lat korzystającego z tych świadczeń zwłaszcza, że skarżący jest osobą z wyższym wykształceniem i nie jest osobą nieporadną, o czym świadczą podejmowane przez skarżącego działania. Dlatego wyznaczając spotkania w celu zawarcia kontraktu, przesyłając skarżącemu opracowany projekt kontraktu, czy też chociażby podejmując próby omówienia projektu kontraktu podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego, organy mogły, a nawet powinny oczekiwać aktywnej współpracy ze strony skarżącego w wypracowaniu takich działań, które doprowadzą skarżącego do zmiany sytuacji, w której się znajduje.

Jak już wskazano wyżej przepis art. 4 u.p.s. nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności, wyrażonej w art. 2 ust. 1 u.p.s., gdzie postanowiono, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Organy pomocy społecznej są zobowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Stosownie, bowiem do treści art. 11 ust. 2 u.p.s., w zakresie znajdującym zastosowanie w sprawie, brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Nie można też nie zauważyć, że jeżeli skarżący podjął takie działania zmierzające do zmniejszenia zaległości alimentacyjnej, do zniesienia obowiązku alimentacyjnego, do uzyskania alimentów od swoich jak się okazało pracujących synów, czy też trwa postępowanie o współposiadanie majątku małżeńskiego, a prawnik przygotowuje pozew o podział majątku małżeńskiego – nic nie stało na przeszkodzie do wpisania tych działań do treści kontraktu socjalnego.

Wykazywana przez skarżącego aktywność w pozyskiwaniu świadczeń z pomocy społecznej, przez jak twierdzą organy, comiesięczne wnioski o przyznanie świadczeń, winna być przez skarżącego wykorzystana przede wszystkim w rozwiązywaniu swoje trudnej sytuacji, której organy nie kwestionują.

Organy twierdzą, że sytuacja materialna skarżącego jest zła, podobnie jak stan zdrowia, ale są w pełni uprawnione do domagania się współpracy, a brak współpracy zasadnie, zdaniem Sądu, potraktowały, jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń.

Zgodnie z art. 108 ust. 1 u.p.s. w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej pracownik socjalny zatrudniony w ośrodku pomocy społecznej lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie może zawrzeć kontrakt socjalny z tą osobą lub rodziną, w celu wzmocnienia aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej lub przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.

Nie mogła przynieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącego, że organ jednostronnie przygotował i przesłał skarżącemu projekt kontraktu socjalnego i narzucił skarżącemu niekorzystne propozycje rozwiązywania sytuacji, w jakiej się znajduje.

Sąd w sprawie w pełni podziela dotychczasowe stanowisko orzecznictwa w tej kwestii. Kontrakt socjalny, którego celem jest wzmocnienie osoby ubiegającej się o pomoc w zakresie aktywności i samodzielności życiowej i zawodowej lub przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, musi uwzględniać zasady wynikające z u.p.s. oraz warunki, na jakich ustala się poszczególne świadczenia. Przepisy u.p.s. nie odsyłają do uregulowań Kodeksu cywilnego i nie przewidują równości kontrahentów, w tym także w określaniu jego treści (np. wyroki NSA z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt I OSK 674/11, LEX nr 1149416, z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 673/11, LEX nr 1149415). Ostateczny kształt kontraktu socjalnego co do jego treści należy do organu pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt I OSK 675/11, LEX nr 1068526). Zatem, aby ten ostateczny kształt kontraktu uwzględniający konkretną sytuację osoby wnioskującej o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej wypracować, niezbędne jest współdziałanie tej osoby z organem pomocy społecznej, którego to obowiązku wynikającego z treści art. 4 u.p.s. jak trafnie zdaniem Sądu organy przyjęły, skarżący nie spełnił. Z samej argumentacji skarżącego wynika, że nie podejmuje współdziałania uznając, że nie należy zawierać kontraktu socjalnego z osobami, które nie posiadają możliwości podjęcia działań w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji np. z uwagi na zły stan zdrowia, czy wiek. Ta argumentacja, co do własnych możliwości w przezwyciężaniu trudnej sytuacji pozostaje przede wszystkim w sprzeczności ze wskazanymi powyżej, a podjętymi przez skarżącego działaniami, które przyniosły zamierzony przez skarżącego skutek, w tym także uzyskanie zameldowania na pobyt stały w Domu [...] (w zakładzie hotelarskim jak wynika z treści uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1380/11). Wprawdzie nie zawsze te działania, jak wskazuje skarżący, były skuteczne (chociażby w kwestii uzyskania "mieszkania socjalnego" czy też starań o "rentę specjalną od Premiera RP"), to nie można uznać, że skarżący jest osobą, która nie posiada możliwości podjęcia działań w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że MOPS pomija ustawę o zatrudnieniu i zapobieganiu bezrobociu, wskazać należy, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawiera ustawową definicję bezrobotnego, od którego to statusu uzależnia możliwość korzystania z instytucji w tej ustawie przewidzianych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. i tej ustawy: "ilekroć w ustawie jest mowa o: bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego". Zdaniem Sądu jeżeli, zatem skarżący uznał, że będzie pobierał zasiłek stały z pomocy społecznej, co uniemożliwia uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, to okoliczność ta przy braku orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, posiadanym wykształceniu wyższym wskazuje, że skarżący nie zamierza rozwiązać swojej trudnej sytuacji przez podjęcie zatrudnienia, przy jednoczesnym braku współdziałania z organami pomocowymi w tym zakresie. Zasadniczym, bowiem warunkiem, który powinna spełniać osoba uznana za bezrobotną jest jej zdolność i gotowość do podjęcia proponowanego jej zatrudnienia, co nie zachodzi w odniesieniu do osoby całkowicie niezdolnej do pracy.

Nie jest też możliwa do zaakceptowania z punktu widzenia zasad pomocy społecznej wynikających z art. 3 u.p.s. sytuacja, w której wieloletni beneficjent pomocy społecznej zauważa potrzebę zabezpieczenia przyszłych dochodów osób bliskich z posiadanej nieruchomości, natomiast nie chce, wykonując obowiązek współdziałania, wykorzystać tej nieruchomości w rozwiązaniu swojej obecnej trudnej sytuacji. Taką postawę zajmuje skarżący, o czym świadczy argumentacja, że MOPS w decyzjach notorycznie proponuje sprzedaż lokalu w L, co spowodowałoby, że dzieci by nie miały stałego dochodu z czynszu. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednakże zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej nie jest całkowite utrzymanie podopiecznego, lecz wspieranie go w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej przy jego aktywnym współudziale. Odmowa podpisania kontraktu socjalnego, którego celem jest rozwiązanie trudnej sytuacji, w jakiej się znajduje, oznacza brak respektowania przez niego tych warunków, a co za tym idzie, uzasadnia wydanie decyzji odmownej w przedmiocie wnioskowanych świadczeń.

Zarzuty skargi okazały się zatem bezzasadne. Organy zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. Wydane w tych sprawach decyzje w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego, wskazały przepisy, które miały zastosowanie w sprawach, prawidłowo interpretując ich treść.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Na zakończenie wskazać należy, że istniały podstawy do połączenia skarg na wszystkie decyzje do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Wszystkie skargi ze względu na stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu.