Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 448/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Powiatowego Lekarza Weterynarii w P.na rzecz skarżącego 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Lekarz Weterynarii uznał mięso pochodzące od 152 szt. Drobiu: kurczęta, których uboju dokonano w Zakładach Drobiarskich "K." sp. z o.o. za nie nadające się do spożycia przez ludzi.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył F. S..

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...](2) Lekarz Weterynarii stwierdził niedopuszczalność wniosku.

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 899/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi F. S. uchylił postanowienie Lekarz Weterynarii z dnia [...] września 2015r. w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia czy decyzja stwierdzająca, iż mięso nie nadaje się do spożycia przez ludzi ingeruje w prawa i obowiązki podmiotu od którego pochodziło.

Oceniając zatem, czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony, organ zobowiązany był ocenić czy przysługuje mu interes prawny. Z uwagi na brak szczegółowych regulacji w tym zakresie w ustawie o produktach pochodzenia zwierzęcego, stanowiącej podstawę wydania decyzji przez organ I instancji, odwołać należało się do art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako "Kpa").

Dalej Sąd wskazał, iż dla uzyskania przymiotu strony wystarczy przy tym, by wynik toczącego się konkretnie postępowania administracyjnego mógł oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu, wynikających z określonych przepisów prawa materialnego, lecz niekiedy także ze stosunku obligacyjnego. Stroną postępowania jest się nie tylko wówczas, gdy konkretne uprawnienia materialnoprawne zostaną rzeczywiście naruszone, ale także wówczas, gdy istnieje realne zagrożenie ich naruszenia orzeczeniem kończącym postępowanie. To hipotetyczne zagrożenie powoduje, iż określone podmioty, których uprawnienia mogą zostać realnie naruszone wynikiem postępowania, powinny brać w nim udział w charakterze stron, celem zapewnienia im możliwości obrony ich praw. Z uwagi na szeroko rozumianą podstawę legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym oraz brak legalnej definicji pojęcia interesu prawnego nie może ulegać wątpliwości, że kwestie zdolności administracyjnoprawnej danej osoby w konkretnym postępowaniu administracyjnym powinny być rozważane bardzo wnikliwie i w uwzględnieniem okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy oraz przepisów mających w niej zastosowanie. Wykazanie szczególnej ostrożności przy analizie tego problemu jest niezbędne, aby zbyt pochopnie nie eliminować z postępowania administracyjnego osób powołujących się na swój interes prawny w tym właśnie postępowaniu.

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że fakt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa może być prawo cywilne, w tym rzeczowe, zwłaszcza prawo własności bądź użytkowanie wieczyste (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1297/11 i powołane tam orzeczenia).

Sąd podkreślił, iż postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu, jeżeli w wyniku takiego postępowania wydana zostanie decyzja rozstrzygająca o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziałuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 259 i nast.).

Dla uzyskania statusu strony wystarczy jak to trafnie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06, że "pomiędzy jego (danego podmiotu) sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje uzasadnione treścią normy prawa materialnego realne, rzeczywiste powiązanie czyniące go "zainteresowanym" w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony."

Sąd uznał, iż organ zapadłe rozstrzygnięcie podjął przedwcześnie nie dokonując oceny istnienia czy też nie interesu prawnego skarżącego w świetle przepisów prawa cywilnego.

Samo ograniczenie się do uznania, że skarżący w dniu wydawania decyzji nie był właścicielem mięsa nie jest wystarczające do uznania, iż nie przysługuje mu przymiot strony. Organ winien w świetle obowiązujących przepisów prawa ustalić czy na skutek wydania decyzji z dnia [...] września 2015 r. podmiot, od którego pochodziło mięso, i o którym wspomina się w decyzji organu I instancji nie będzie obowiązany do jakichkolwiek świadczeń na rzecz nabywcy mięsa, choćby z tytułu wad towaru, czy też na skutek zapadłej decyzji nie otrzyma wynagrodzenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...](7) Lekarz Weterynarii po rozpoznaniu wniosku F. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie jest sporne to, iż w chwili wydania decyzji posiadaczem i właścicielem kwestionowanego mięsa pochodzącego od 152 kurcząt był podmiot nadzorowany: Zakłady Drobiarskie "K." sp. z o.o.. Wnioskodawca po dostarczeniu kurcząt do zakładu - podmiotu nadzorowanego przez PLW, nabył roszczenie o zapłatę za dostarczone kurczaki, przy tym masa konfiskat Inspekcji Weterynaryjnej oraz drób padły w transporcie są odliczane od masy dostarczonego drobiu (por. § 6 ust. 3 umowy kontraktacyjnej z dnia [...] listopada 2013 r.).

Organ zwrócił uwagę, iż w sprawie należało rozważyć, czy wnioskodawca będący kontrahentem podmiotu nadzorowanego posiada w niniejszej sprawie interes prawny związany z nieotrzymaniem zapłaty za część dostarczonej masy kurcząt, stanowiącą masę konfiskat na podstawie kwestionowanej decyzji urzędowego lekarza weterynarii. Interes ten miałby wynikać z takiego a nie innego stosunku prawnego łączącego podmiot nadzorowany oraz wnioskodawcę na podstawie zawartej umowy. Na jej podstawie wnioskodawca nie uzyskał pełnej zapłaty za dostarczone kurczęta.

Zdaniem Lekarz Weterynarii, negatywny skutek finansowy, o jaki chodzi wnioskodawcy, został wywołany na podstawie § 6 ust. 3 umowy kontraktacyjnej, przewidującego prawo podmiotu nadzorowanego do skorzystaniu z prawa do odliczenia od całkowitej masy dostaw: masę drobiu padłego w transporcie oraz masę konfiskat na podstawie decyzji urzędowych lekarzy weterynarii.

Z tego tytułu zostanie obciążony kosztami utylizacji padłego drobiu oraz kosztami konfiskat. Samo zatem wydanie decyzji przez urzędowego lekarza weterynarii takiego, bezpośredniego skutku nie wywołało. Dla wnioskodawcy zaskarżona decyzja nie przewiduje żadnych praw i obowiązków. Wnioskodawca nie jest adresatem zaskarżonej decyzji, z uwagi na to, że nie był on podmiotem kontroli urzędowej prowadzonej na podstawie rozporządzenia (WE) nr 854/2004.

Organ wskazał, iż interes wnioskodawcy należało zatem ocenić jako pochodny wobec sytuacji prawnej podmiotu nadzorowanego, nie mogącego z chwilą wydania decyzji urzędowego lekarza weterynarii zadysponować nabytym mięsem według swoich zamierzeń jako jego właściciel. I tylko korzystna dla podmiotu nadzorowanego ([...] umowa zawarta z wnioskodawcą umożliwiła mu przerzucenie na tego ostatniego negatywnych konsekwencji finansowych. Z § 6 ust. 3 umowy zawartej przez strony nie wynika, aby strony przewidziały możliwość kwestionowania "konfiskat" dokonanych przez urzędowego lekarza weterynarii. Z umowy nie wynika jakiekolwiek prawo wnioskodawcy do kwestionowania decyzji urzędowego lekarza weterynarii.

Zdaniem organu postanowienia umowy zawartej pomiędzy kontrahentami nie stanowią wystarczającej podstawy do przyznania wnioskodawcy statusu strony.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem krajowym oznacza to m.in. że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w przypadku kolizji z prawem wspólnotowym.

Lekarz Weterynarii wskazał, że regulacja art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2014r., poz. 1577) w zakresie w jakim dopuszcza prawo zaskarżenia decyzji urzędowego lekarza weterynarii wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest zgodna z prawem wspólnotowym art. 5 Rozporządzenie (WE) nr 854/2004 mimo, że został przyjęty później (por. teza 3 Wyroku ETS ws. Simmenthal).

Zgodnie z art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Państwa Członkowskie zapewniają, aby urzędowe kontrole w odniesieniu do mięsa świeżego odbywały się zgodnie z załącznikiem I. Podnieść należy, że żaden z przepisów tego rozporządzenia czy załącznika I do tego rozporządzenia nie przewiduje prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wobec decyzji dotyczących mięsa. Zgodnie z art. 5 ust. 3. lit. e) po przeprowadzeniu kontroli wymienionej w pkt. 1 i 2 urzędowy lekarz weterynarii podejmuje odpowiednie działania, podane w załączniku I sekcja II, w szczególności co do decyzji dotyczących mięsa. Nie statuuje się dalszych przepisów dotyczących toku instancji. Nie przewidziano bowiem takiego toku instancji w prawodawstwie wspólnotowym.

Organ zaznaczył, iż nie tylko zatem motyw 43 preambuły oraz art. 54 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 ale również i pierwotna (skreślona) treść art. 9 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 854/2004 nie regulowały możliwości zaskarżania decyzji urzędowego lekarza weterynarii w sprawie oceny mięsa. A zatem gdyby wskazane tu prawodawstwo weterynaryjne przewidywało prawo zaskarżenia decyzji urzędowego lekarza weterynarii w sprawie oceny mięsa to niechybnie stosowne postanowienie znalazłoby się w art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 854/2004 albo w załączniku I regulujących urzędowe kontrole w odniesieniu do mięsa świeżego.

Reasumując tę części uzasadnienia decyzji należy stwierdzić, że krajowy ustawodawca przyjmując w art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego regulację wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy co do decyzji urzędowego lekarza weterynarii w sprawie oceny mięsa, wbrew treści art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 854/2004 nie zapewnił aby urzędowe kontrole w odniesieniu do mięsa odbywały się zgodnie z załącznikiem I tego rozporządzenia. W związku z powyższym Lekarz Weterynarii stoi na stanowisku, że jest kompetentny odmówić zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia w niniejszej sprawie.

Zdaniem Powiatowego Lekarza Weterynarii art. 28 Kpa nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania z uwagi na to, że prawodawstwo weterynaryjne art. 1 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 854/2004 stanowi inaczej.

Niezależnie od tych argumentów, należy wesprzeć stanowisko Głównego Lekarza Weterynarii, przytoczone w uzasadnieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1864/ 14. Zdaniem Głównego Lekarza Weterynarii stroną postępowania w przedmiocie uznania mięsa za niezdatne do spożycia przez ludzi jest posiadacz zwierzęcia w dniu wydania decyzji. Zdaniem Głównego Lekarza Weterynarii przymiot strony postępowania w przypadku uznania mięsa za niezdatne do spożycia przez ludzi nie łączy się z posiadaniem prawa własności zwierzęcia. Przemawia za tym również treść art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, który ustanawia szczególny w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego, tryb odwoławczy, wyznaczając 24 godzinny termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy tym termin ten biegnie od dnia wydania decyzji. Zdaniem organu zamiarem ustawodawcy było przyznanie statusu strony ostatniemu posiadaczowi zwierzęcia, a więc zakładowi, w którym taka decyzja została wydana. Przyjęcie - według Głównego Lekarza Weterynarii - innego rozwiązania, utrudniłoby bowiem skorzystanie przez stronę ze szczególnego trybu odwoławczego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł F. S. zarzucając mu:

1) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu prawa materialnego:

- art. 28 Kpa, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i bezzasadnym uznaniu, że interes wskazywany przez wnioskodawcę (skarżącego) nie stanowi interesu prawnego, a w konsekwencji nieprawidłowym przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu;

2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

- art. 6 Kpa w zw. z art. 28 Kpa w zw. z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i bezzasadnym, nieuprawnionym, a nadto sprzecznym z wiążącą oceną prawną dokonaną w tym zakresie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2015r. sygn. akt IV SA/Po 899/15, przyjęciu, że art. 28 Kpa nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania;

- art. 6 Kpa w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i bezzasadnym, nieuprawnionym przyjęciu, że organ administracyjny jest kompetentny odmówić zastosowania wskazanego wyżej przepisu prawa materialnego w niniejszej sprawie;

- art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i bezzasadnym nie uwzględnieniu wyrażonych w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2015r. sygn. akt IV SA/Po 899/15 i wiążących organ administracyjny wskazań co do dalszego postępowania, poprzez pominięcie przy ocenie istnienia interesu prawnego skarżącego regulacji przepisów prawa cywilnego określających prawa i obowiązki stron zawartej przez skarżącego umowy z Zakładami Drobiarskimi "K." sp. z o.o.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Lekarz Weterynarii z dnia [...] marca 2016r., znak sprawy: [...] (7) w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć również na względzie, iż była już ona przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 899/15 po rozpoznaniu skargi F. S. uchylił postanowienie Lekarz Weterynarii z dnia [...] września 2015 r. nr [...](2).

Wobec powyższego wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. Z uwagi na powyższe zarówno organ administracji publicznej ponownie rozstrzygający sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną wyrażoną w powołanym powyżej wyroku.

Z powyższych względów wskazać należy, iż w uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku Sąd wskazał, iż oceniając czy danemu podmiotowi, od którego pochodziło mięso, przysługuje przymiot strony, organ zobowiązany był ocenić czy przysługuje mu interes prawny. Z uwagi na brak szczegółowych regulacji w tym zakresie w ustawie o produktach pochodzenia zwierzęcego, stanowiącej podstawę wydania decyzji przez organ I instancji, odwołać należało się do art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego.

Dalej Sąd wskazał, iż dla uzyskania przymiotu strony wystarczy przy tym, by wynik toczącego się konkretnie postępowania administracyjnego mógł oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu, wynikających z określonych przepisów prawa materialnego, lecz niekiedy także ze stosunku obligacyjnego. Stroną postępowania jest się nie tylko wówczas, gdy konkretne uprawnienia materialnoprawne zostaną rzeczywiście naruszone, ale także wówczas, gdy istnieje realne zagrożenie ich naruszenia orzeczeniem kończącym postępowanie. To hipotetyczne zagrożenie powoduje, iż określone podmioty, których uprawnienia mogą zostać realnie naruszone wynikiem postępowania, powinny brać w nim udział w charakterze stron, celem zapewnienia im możliwości obrony ich praw. Z uwagi na szeroko rozumianą podstawę legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym oraz brak legalnej definicji pojęcia interesu prawnego nie może ulegać wątpliwości, że kwestie zdolności administracyjnoprawnej danej osoby w konkretnym postępowaniu administracyjnym powinny być rozważane bardzo wnikliwie i w uwzględnieniem okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy oraz przepisów mających w niej zastosowanie. Wykazanie szczególnej ostrożności przy analizie tego problemu jest niezbędne, aby zbyt pochopnie nie eliminować z postępowania administracyjnego osób powołujących się na swój interes prawny w tym właśnie postępowaniu.

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że fakt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa może być prawo cywilne, w tym rzeczowe, zwłaszcza prawo własności bądź użytkowanie wieczyste (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1297/11 i powołane tam orzeczenia).

Sąd podkreślił, iż postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu, jeżeli w wyniku takiego postępowania wydana zostanie decyzja rozstrzygająca o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziałuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 259 i nast.).

Dla uzyskania statusu strony wystarczy jak to trafnie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06 (CBOSA), że "pomiędzy jego (danego podmiotu) sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje uzasadnione treścią normy prawa materialnego realne, rzeczywiste powiązanie czyniące go "zainteresowanym" w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony."

Sąd uznał, iż organ zapadłe rozstrzygnięcie podjął przedwcześnie nie dokonując oceny istnienia czy też nie interesu prawnego skarżącego w świetle przepisów prawa cywilnego.

Samo ograniczenie się do uznania, że skarżący w dniu wydawania decyzji nie był właścicielem mięsa nie jest wystarczające do uznania, iż nie przysługuje mu przymiot strony. Organ winien w świetle obowiązujących przepisów prawa ustalić czy na skutek wydania decyzji z dnia [...] września 2015 r. podmiot od którego pochodziło mięso i o którym wspomina się w decyzji organu I instancji nie będzie obowiązany do jakichkolwiek świadczeń na rzecz nabywcy mięsa, choćby z tytułu wad towaru, czy też na skutek zapadłej decyzji nie otrzyma wynagrodzenia.

W powyższym uzasadnieniu Sąd jednoznacznie przesądził, że przy ustaleniu interesu prawnego należało odwołać się do art. 28 Kpa.

Zatem twierdzenie organu, że art. 28 Kpa nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania pozostaje w oczywistej sprzeczności ze stanowiskiem Sadu wyrażonym w wyroku, którym organ jak i obecnie orzekający skład jest związany.

Tym samym uznać należy, iż organ dopuścił się naruszenia art. 153 Ppsa.

Odnosząc się natomiast do kwestii niezgodności art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego z prawem wspólnotowym podnieść należy, iż w motywie 43 Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE.L.2004.165.1) wskazuje się, że podmioty gospodarcze powinny mieć prawo do odwołania się od decyzji podjętej przez właściwe organy w wyniku kontroli urzędowych oraz powinny być powiadomione o takim prawie.

Z kolei w myśl art. 54 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 "właściwy organ dostarcza danemu podmiotowi gospodarczemu lub przedstawicielowi:

a) pisemne powiadomienie swojej decyzji dotyczącej podejmowanych działań zgodnie z ust. 1, wraz z uzasadnieniem decyzji; oraz

b) informacje o prawie do odwoływania się od takich decyzji oraz o stosowanej procedurze i terminach".

Z powyższej regulacji w ocenie Sądu w żadnym stopniu nie wynika brak możliwości odwołania się od decyzji uznającej mięso za nie nadające się do spożycia przez ludzi.

Powyższe nie wynika również z art. 9 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 854/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U.UE.L.2004.139.206). Wskazać należy, iż powyższy przepis nie obowiązuje od 1 stycznia 2006 r. Ponadto jego treść w istocie odpowiada obecnie obowiązującemu przepisowi art. 54 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004.

W niniejszej sprawie należy również pamiętać o obowiązującej w prawie unijnym zasadzie autonomii proceduralnej państw członkowskich. Państwa członkowskie mają więc, co do zasady, swobodę w zakresie określania w prawie krajowym sposobu realizacji określonych obowiązków bądź uprawnień wynikających z prawa unijnego. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazuje się, że w razie braku stosownych norm prawa wspólnotowego, do porządku prawnego każdego z państw członkowskich należy określenie sądów właściwych i procedur służących zapewnieniu ochrony praw obywateli, które wynikają z bezpośrednio skutecznych przepisów prawa wspólnotowego (wyrok z 16 grudnia 1976 r. w sprawie Rewe-Zentralfinanz eG et Rewe-Zentral AG v. Landwirtschaftskammer für das Saarland oraz wyrok z 16 grudnia 1976 r. w sprawie Comet BV v. Produkt- schap voor Siergewassen).

Autonomia proceduralna państw członkowskich wyraża się najogólniej w tym, że państwo członkowskie ma pewien, z założenia szeroki, zakres swobody w ustawowym kształtowaniu właściwości sądów (ustroju sądów) i procedur (sądowych i pozasądowych) służących ochronie praw opartych na prawie wspólnotowym (A. Wróbel, Autonomia proceduralna państw członkowskich, zasada efektywności i zasada efektywnej ochrony sądowej w prawie Unii Europejskiej, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2005, nr 1, s. 38).

Z tych też względów nie można podzielić stanowiska organu, iż w sytuacji gdy przepisy wspólnotowe nie przewidują możliwości zaskarżenia decyzji, to powyższe nie oznacza, że państwo członkowskie nie może wprowadzić takiej regulacji. Wprowadzona regulacje nie jest mniej korzystna dla strony, stąd stanowisko odnoszące się do niezgodności z prawem wspólnotowym nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zatem skoro zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego od decyzji w sprawie oceny mięsa przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazać należy, że organ nie był uprawniony do odmiennej oceny, pozostającej w sprzeczności z wyraźnym brzmieniem tego przepisu.

Przechodząc do kwestii czy skarżącemu przysługuje interes prawny do wniesienia skargi w pierwszej kolejności należy powtórzyć, iż skład orzekający w niniejszej sprawie jest związany stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażonym w wyroku z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 899/15.

Z powyższych względów wskazać należy, iż w wyroku tym Sąd stanął na stanowisku, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa może być prawo cywilne.

Sąd podkreślił, iż postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu, jeżeli w wyniku takiego postępowania wydana zostanie decyzja rozstrzygająca o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 259 i nast.).

Podkreślić należy, iż w uzasadnieniu wyroku Sąd zobowiązał organ do ustalenia czy w świetle obowiązujących przepisów prawa na skutek wydania decyzji z dnia [...] września 2015 r. podmiot od którego pochodziło mięso i o którym wspomina się w decyzji organu I instancji nie będzie obowiązany do jakichkolwiek świadczeń na rzecz nabywcy mięsa, choćby z tytułu wad towaru, czy też na skutek zapadłej decyzji nie otrzyma wynagrodzenia.

Organ dokonując powyższych ustaleń wskazał, że § 6 ust. 3 umowy kontraktacyjnej nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., przewiduje prawo podmiotu nadzorowanego do skorzystaniu z prawa do odliczenia od całkowitej masy dostaw: masę drobiu padłego w transporcie oraz masę konfiskat na podstawie decyzji urzędowych lekarzy weterynarii. Z tego tytułu skarżący zostanie obciążony kosztami utylizacji padłego drobiu oraz kosztami konfiskat.

Dokonując powyższych ustaleń organ stanął na stanowisku, iż pomimo że skarżący na skutek zapadłej decyzji nie tylko nie otrzyma zapłaty i będzie zobowiązany do poniesienia dodatkowych kosztów, nie przysługuje mu interes prawny do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skład rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie ulega wątpliwości, iż bezpośrednim adresatem zapadłego rozstrzygnięcia jest właściciel mięsa, które uznano za nie nadające się do spożycia przez ludzi, to jednakże nie można uznać, że decyzja ta nie wpływa na prawa i obowiązki poprzedniego właściciela tego mięsa.

Zasadnie organ wskazał, że zgodnie z krajowym dorobkiem orzeczniczym z uwagi na szeroko rozumianą podstawę legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym oraz brak legalnej definicji pojęcia interesu prawnego nie może ulegać wątpliwości, że kwestie zdolności administracyjnoprawnej danej osoby w konkretnym postępowaniu administracyjnym powinny być rozważane bardzo wnikliwie i z uwzględnieniem okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy oraz przepisów mających zastosowanie. Wskazane jest także zachowanie szczególnej ostrożności przy analizie tego problemu, aby zbyt pochopnie nie eliminować z postępowania administracyjnego osób powołujących się na swój interes prawny.

Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd, że kwestia legitymacji do udziału powinna być rozstrzygana in dubio pro reo (por. wyrok NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1481/09, CBOSA), czy też min. w kontekście praw podmiotowych mogących wynikać z art. 4171 § 2 k.c. (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r. sygn.. akt II OSK 535/ 13, CBOSA).

Stosownie do treści art. 4171 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 – dalej "k.c.") jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem.

W tym miejscu wskazać należy, że na gruncie wykładni powyższego przepisu Sąd Najwyższy stoi na stanowisko, że ostateczna decyzja administracyjna jest trwała i korzysta z domniemania legalności. Jej wzruszenie, ale i podważenie domniemania, o którym tu mowa, może nastąpić tylko w postępowaniu przewidzianym ustawą, do przeprowadzenia którego upoważnione są organy administracji publicznej i sądy administracyjne (art. 16 § 1 i 2 Kpa). Sąd Najwyższy podkreślił, iż wkroczenie w tę sferę kompetencji przez sądy powszechne może być kwalifikowane jako działanie wbrew zasadzie ustalonej w art. 7 Konstytucji RP, nawet jeśli miałoby na celu ocenę przesłanek odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wykonywaniem władzy publicznej, stosownie do art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Z tej między innymi przyczyny w art. 4171 § 2 k.c., wśród przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę spowodowaną wykonywaniem władzy publicznej, ustawodawca wymienia uzyskanie na właściwej drodze prejudykatu potwierdzającego niezgodność z prawem decyzji, której wydanie ma być uznane za źródło szkody (zob. wyrok SN z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt III CSK 132/14, Lex nr 1652694).

W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 września 2014 r. ( sygn. akt II OSK 535/13, CBSA), na który powołał się również organ, Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze takie stanowisko Sądu Najwyższego uznał, iż z uwagi na konieczność uprzedniego dochodzenia swoich praw przez stronę w postępowaniu administracyjnym i ewentualnie sądowoadministracyjnym odmowa przyznania jej przymiotu strony zamyka jej drogę do ewentualnego uzyskania odszkodowania w związku z wydaną w kontrolowanej sprawie decyzją.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż skarżącemu przysługuje przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym dotyczącym uznania mięsa pochodzącego od skarżącego za niezdatne do spożycia przez ludzi.

Wobec powyższego za zasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 28 Kpa, art. 153 Ppsa.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu (200 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącego radcy prawnego – ustalone na podstawie § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) w wysokości 480 zł – oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), tj. łącznie 697 zł

Rozpoznając sprawę ponownie organ obowiązany będzie do merytorycznego rozpoznania wniesionego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.