Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 940/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 145 par 1 pkt 1 lit "a", art. 174, art. 183 par 21 art. 183 par. 2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 12 ust. 1, par. 14 ust 1 i 6.
journal: Dz.U. 2007 nr 67 poz 446
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów  wykonujących zadania na rzecz rolnictwa
article: art. 109 ust. 1 pkt 4.
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
article: art. 28, art. 29, art. 30 par. 1.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 485/10 w sprawie ze skargi Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin R. – Zakładu Doświadczalnego Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w B.. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie dotacji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa na rzecz Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowego Instytutu Badawczego w R. Zakładu Doświadczalnego w B. 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 20 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 485/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z [......] grudnia 2009 r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie i wypłacenie dotacji.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 27 marca 2009 r. do Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K., wpłynął wniosek Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin R. - Zakładu Doświadczalnego Hodowli i Aklimatyzacji Roślin B. k/K., o udzielenie dotacji na dofinansowanie kosztów zwalczania bakteriozy pierścieniowej ziemniaka w zakresie pokrycia różnicy pomiędzy wartością bulw ziemniaków, którą mógłby uzyskać z ich sprzedaży, jako materiału siewnego, a wartością uzyskaną ze sprzedaży tych bulw z przeznaczeniem innym, niż materiał siewny. Wojewódzki Inspektor, stosownie do dyspozycji obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa, sprawdził wniosek pod względem merytorycznym, formalnym i rachunkowym i wraz z opinią przesłał go do Głównego Inspektora.

Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa decyzją z [...] sierpnia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzając, iż wniosek został złożony przez jednostkę do tego nieupoważnioną, tj. jednostkę niestanowiącą odrębnego podmiotu w obrocie prawnym. Zdaniem organu, Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin jest integralną częścią Instytutu i nie może być stroną postępowania administracyjnego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona powołała się na art. 28 Kpa i wskazała, że Zakład jest jednostką samodzielnie się bilansującą, działającą na wewnętrznym rachunku gospodarczym, występującą samodzielnie w obrocie prawnym (we własnym imieniu) i jest stroną innych postępowań administracyjnych. Podniosła, że Dyrektor Zakładu działa w jego imieniu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez Dyrektora Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R.

Decyzją z [...] grudnia 2009 r., nr [...], Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z 24 sierpnia 2009 r.

W uzasadnieniu podkreślił, iż Zakład Doświadczalny nie ma interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, gdyż jest jedynie jednostką wchodzącą w skład Instytutu, jako osoby prawnej. Również organizacyjnie jest integralną częścią Instytutu.

Ponadto, zgodnie z pełnomocnictwem PŁ-16/S/2007 z 14 lutego 2007 r., udzielonym Dyrektorowi Zakładu Doświadczalnego Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w B. przez Dyrektora Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, przed organami administracji rządowej i samorządowej Dyrektor Zakładu reprezentując interes Zakładu nie występuje we własnym imieniu, ale w imieniu Instytutu. Reprezentuje Dyrektora tego Instytutu. W tej sytuacji podmiotem praw i obowiązków w sprawie postępowania o udzielenie dotacji może być Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, a nie Zakład tego Instytutu. Organ podkreślił, iż samo nadanie Zakładowi numerów NIP oraz REGON nie daje uprawnień do występowania na zewnątrz w imieniu własnym. Natomiast wpis do rejestru przedsiębiorców nastąpił na podstawie odrębnego postępowania administracyjnego i nie może mieć wpływu na postępowanie.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że organ umorzył postępowanie w sprawie uznając brak zaistnienia interesu prawnego po stronie Zakładu Doświadczalnego Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, będącego jednostką organizacyjną Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin (IHiAR) w R. Organ uznał istnienie tego interesu po stronie samego Instytutu, posiadającego osobowość prawną.

Punktem wyjścia do rozważań organu było przyjęcie, iż dofinansowanie jest możliwe na rzecz producenta rolnego zdefiniowanego w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 kwietnia 2007 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa (Dz.U. nr 67, poz. 446, ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie stawek). Według tego zapisu producentem rolnym jest mały lub średni przedsiębiorca w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu... (Dz.Urz. WE L 358.3 z 16.12.2006 r. oraz rozporządzenia Komisji nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (Dz.Urz. WE L 214.3 z 9.08.2008).

Organ nie wskazał, dlaczego w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie § 12 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa.

Wniosek dotyczy przyznania dotacji przedmiotowej na pokrycie strat z tytułu wystąpienia w wyprodukowanym przez Zakład materiale siewnym - bulwach ziemniaka - bakteriozy pierścieniowej. Jest oparty na § 14 w/w rozporządzenia. Przepis ten odsyła jedynie do odpowiedniego stosowania § 12 ust. 6-9, a nie - jak chce organ - do stosowania ust. 1 tego przepisu. Paragraf 14 stwierdza, iż wnioskodawcą może być producent rolny. Rozporządzenie w poszczególnych przepisach odnosi się do różnych uprawnionych podmiotów, raz występuje producent rolny według rozporządzenia 1857/2006 (§ 12 ust. 1), innym razem tylko producent rolny (§ 14), jeszcze innym np. jednostka badawczo-rozwojowa, uczelnia (§ 15a). Samo rozporządzenie wydane jest w oparciu o delegację ustawową art. 109 ust. 4 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. 249 poz. 2104 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych). Delegacja nie uprawniała do określenia podmiotów. Ustawa w art. 109 ust. 1 pkt 4 mówiła o różnych podmiotach wykonujących zadania na rzecz rolnictwa.

Wniosek o dotację przedmiotową z § 14 ust. 1 rozporządzenia poprzedzało odrębne postępowanie administracyjne zakończone decyzją organu niższej instancji – [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z [...] stycznia 2009 r., uznającą miejsce produkcji należące do Zakładu za porażone, zakazującą przeznaczenia ziemniaków do sadzenia i określającą inne ich przeznaczenie. Powyższe postępowanie musiało obligatoryjnie poprzedzać złożenie wniosku o dotację.

W tamtym postępowaniu Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w B. był stroną postępowania administracyjnego. Co więcej, Zakład w świetle art. 12 ustawy o ochronie roślin z 18 grudnia 2003 r. (Dz.U. nr 11 z 2004, poz. 94; dalej: ustawa o ochronie roślin) został uznany przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa za podmiot prowadzący uprawę roślin szczególnie podatnych na porażenia przez organizmy kwarantannowe i wpisany do rejestru przedsiębiorstw.

W przedmiotowej sprawie organ nie rozważył tego faktu, kwitując go stwierdzeniem, że dotyczyło to innego postępowania.

Działania organu nie mogą być rozbieżne w zależności od etapu postępowania. Jeżeli organ odstępuje od dotychczasowej definicji strony postępowania, to winien to uzasadnić.

Niezależnie od tego należy wskazać, że przepisy art. 28 Kpa definiują stronę postępowania administracyjnego, jako każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Definicja ta jest bardzo ogólna, zaś art. 29 Kpa wskazując krąg podstawowych rodzajów podmiotów nie wyklucza możliwości uzupełnienia dodatkowymi rodzajami podmiotów. Wynika to z faktu, iż odrębne ustawy konstruujące poszczególne typy spraw administracyjnych ustanawiają rodzajom podmiotów niewymienionym w art. 29 Kpa szczególną podstawę do tego, aby być stroną postępowania administracyjnego. Zatem nie zawsze zdolność administracyjnoprawna pokrywa się z podmiotowością prawną w dziedzinie prawa cywilnego materialnego i procesowego.

Przekładając to na przedmiotową sprawę należało rozważyć, czy Zakład Doświadczalny będący wydzieloną jednostką organizacyjną samobilansująca się (działającą na wewnętrznym rachunku gospodarczym) jest tym producentem rolnym, który gospodarując samodzielnie wydzielonym mieniem ma interes prawny w dochodzeniu dotacji mającej pokrywać poniesione szkody w tym mieniu. Przyznany Zakładowi Regon i NIP świadczą o możliwości działania gospodarczego w ramach wydzielonego mienia. Potwierdza to pełnomocnictwo dla Dyrektora Zakładu do zarządzania powierzonym mieniem. Ponadto Zakład został wpisany jako producent rolny do krajowego rejestru ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności według ustawy o ochronie roślin. Zgodnie z art. 5 ustawy, ewidencja ta - zwana systemem - jest wykorzystywana m.in. w zakresie identyfikacji producentów. Wpis ten uzupełnia pojęcie producenta rolnego używane w przedmiotowej sprawie. Nie bez znaczenia dla sprawy jest też, zdaniem Sądu, wpisanie Zakładu do rejestru przedsiębiorców z ustawy o ochronie roślin przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Wniosek dotyczy dotacji przedmiotowej odnoszącej się do pokrycia różnicy wartości sprzedaży między materiałem siewnym a innym przeznaczeniem tego materiału, z uwagi na obowiązek zwalczania określonych organizmów kwarantannowych z art. 6 ustawy o ochronie roślin. Zatem prawo ubiegania się o tę dotację jest również nierozerwalnie związane z regulacjami w/w ustawy. Zdaniem Sądu, wszystko to uprawnia do przyjęcia interesu prawnego do występowania w sprawie.

Sąd pierwszej instancji uznał w tej sytuacji, iż organ nie uznając prawnoadministracyjnego charakteru strony naruszył przepis § 14 ust. 1 i 6 rozporządzenia w sprawie stawek oraz art. 109 ust. 1 pkt. 4 ustawy o finansach publicznych, przez co niezasadnie umorzył postępowanie w sprawie z art. 105 Kpa, uznając bezprzedmiotowość postępowania.

W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 14 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stawek, poprzez uznanie, że § 12 ust. 1 rozporządzenia w zakresie, w jakim wprowadza definicję producenta rolnego, nie ma zastosowania w sprawie, a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 28, 29, 30 § 1 Kpa przez uznanie, że Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w B. może być stroną postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej uzasadnienia oraz wskazań dla organu, co do dalszego postępowania.

Skarżący Instytut powołując się na powyższe zarzuty wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podkreślił, że działalność Instytutu w R. jest wydzielona pod względem finansowym i rachunkowym z działalności określonej w § 3 ust. 1 statutu IHiAR i prowadzona w Zakładach Doświadczalnych i Naukowych (§ 4 ust. 1 i 2). W świetle § 10 ust. 1 i 5 statutu, Zakłady Doświadczalne Hodowli i Aklimatyzacji Roślin stanowią integralną część Instytutu, z tym, że samodzielnie sporządzają roczne sprawozdanie finansowe wchodzące w skład łącznego sprawozdania Instytutu.

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin R. - Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w B. (obecnie Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowy Instytut Badawczy w R. - Zakład Doświadczalny B.) w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Stwierdził, że jest jednostką samobilansującą, samofinansującą, posiada NIP, REGON, jest stroną wielu postępowań administracyjnych co dowodzi, że posiada zdolność do bycia podmiotem postępowania administracyjnego również w niniejszej sprawie; zdolności tej nie można w każdym przypadku przymierzać do konstrukcji zdolności prawnej, sądowej, czy procesowej, funkcjonujących na gruncie prawa cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Rozpoznając sprawę w granicach określonych skargą kasacyjną, opartą na obydwu wskazanych w art. 174 p.p.s.a podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Zauważyć należy, że w istotnej części zarzuty skargi kasacyjnej są tożsame z podnoszonymi już w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie (czyli gdy stan faktyczny został błędnie uznany za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo gdy ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonego przepisu) może być przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów o charakterze procesowym.

Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w istocie nie wykazuje, aby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało któregoś z elementów wymienionych we wskazanym przepisie, jak również nie podnosi, iż nie jest możliwa kontrola orzeczenia.

Argument, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej uzasadnienia oraz wskazań dla organu co do dalszego postępowania, ogranicza się do niewystarczającego - zdaniem autora skargi kasacyjnej - stwierdzenia, że organ naruszył § 14 ust. 1 i 6 rozporządzenia w sprawie stawek oraz art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu, na czym te naruszenia miały polegać. Wskazany zarzut kasacyjny obejmuje także niewystarczające uzasadnienie wyroku w zakresie niepowołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia odnośnie kosztów postępowania.

W ramach wskazanej podstawy kasacyjnej niedopuszczalne jest badanie zasadności podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zajęcie przez Sąd pierwszej instancji odmiennego stanowiska od prezentowanego przez stronę skarżącą nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom określonym we wskazanym przepisie.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., i pozwala na kontrolę kasacyjną. Brak jest podstaw do przypisania Sądowi pierwszej instancji, "niewystarczającej" argumentacji w zakresie podstawy prawnej orzeczenia, ponieważ Sąd wskazał w uzasadnieniu, jakie przepisy prawa mają zastosowanie w sprawie i dlaczego, podając również podstawę prawną uzasadniającą uwzględnienie skargi.

Okoliczność, że Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa nie zgadza się z zastosowaniem jednego z przepisów rozporządzenia w sprawie stawek dotacji, czy niezastosowaniem innego przepisu tego aktu, nie świadczy o wadliwości uzasadnienia wyroku. Świadczy natomiast o wadliwości zarzutu kasacyjnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być wykorzystywany do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa.

W świetle powyższego nie można zgodzić się z twierdzeniem Głównego Inspektora, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania. Sąd pierwszej instancji wyraźnie stwierdził, iż uznanie bezprzedmiotowości postępowania, a w konsekwencji jego umorzenie, nie znajduje wystarczającego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Istotne w sprawie okoliczności, w tym m.in. wcześniejsze działania Zakładu Doświadczalnego w charakterze strony poprzedzającego postępowania administracyjnego, fakt jego wpisania do rejestru przedsiębiorstw przez podwładny organ strony skarżącej, wpis do krajowego rejestru ewidencji producentów, działanie na wewnętrznym rachunku gospodarczym, nakazują ponowne rozważenie kwestii interesu prawnego uczestnika postępowania. Tę ocenę Sądu organ powinien mieć na uwadze przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Omawiany zarzut kasacyjny jest trafny jedynie w zakresie niepowołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Brak w tym zakresie nie miał jednak istotnego wpływu na wynik sprawy.

Treść orzeczenia wskazuje, iż podstawą rozstrzygnięcia w omawianym zakresie był art. 200 p.p.s.a., na podstawie którego zasądzono skarżącemu od organu kwotę 440 zł (wpis sądowy i koszty zastępstwa prawnego).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentów autora skargi kasacyjnej w zakresie drugiego zarzutu procesowego, to jest naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w zw. z art. 28, 29, 30 § 1 Kpa przez uznanie, że Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w B. może być stroną postępowania administracyjnego, który to zarzut pozostaje w związku z zarzutem naruszenia prawa materialnego, to jest niewłaściwego zastosowania § 14 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stawek.

Należy w pierwszym rzędzie zauważyć, iż Sąd pierwszej instancji wskazał na potrzebę ponownego rozważenia kwestii interesu prawnego uczestnika postępowania, nie zaś "uznał Zakład Doświadczalny za stronę postępowania".

Do ustalenia statusu strony w postępowaniu administracyjnym należy stosować zasady wyrażone w art. 28 Kpa, który nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z konkretną normą prawa materialnego, taką normą należącą do jakiejkolwiek gałęzi prawa, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Przepis stanowi zatem podstawę do rozważenia kwestii tzw. legitymacji proceduralnej strony, czyli uprawnienia podmiotu do żądania wszczęcia "zwykłego" postępowania administracyjnego, uczestniczenia w tym postępowaniu jako strona, a nawet prowadzenia postępowań nadzwyczajnych. Szczególnymi cechami interesu prawnego w postępowaniu i prawie administracyjnym jest bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny, a także jego realność, co oznacza, że interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego.

Reasumując, każdy podmiot ze względu na swój interes materialnoprawny może stać się stroną stosunku administracyjnoprawnego nawiązanego w oparciu o decyzję administracyjną. W takim znaczeniu zdolność administracyjnoprawna ma charakter pewnej ogólnej kwalifikacji do bycia stroną postępowania administracyjnego i można przyjąć, że zdolność administracyjnoprawna ma charakter służebny wobec kategorii interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego administracyjnego.

Skoro przepis art. 29 Kpa wskazując krąg podstawowych rodzajów podmiotów nie wyklucza możliwości uzupełnienia listy dalszymi rodzajami podmiotów, bowiem odrębne ustawy konstruujące poszczególne typy spraw administracyjnych ustanawiają rodzajom podmiotów niewymienionym we wskazanym przepisie szczególną podstawę do tego, aby być stroną postępowania administracyjnego, to należy uznać za trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż nie zawsze zdolność administracyjnoprawna pokrywa się z podmiotowością prawną w dziedzinie prawa cywilnego materialnego i procesowego.

Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w B. wykazywał w sprawie, że jest samodzielnym i samobilansującym się, wpisanym do krajowego rejestru producentem rolnym, który ma interes prawny w dochodzeniu dotacji mającej pokryć poniesione szkody w uprawach.

Podkreślał, że jest także stroną innych postępowań administracyjnych, w tym zakończonego ostateczną decyzją postępowania poprzedzającego niniejsze, o uznaniu miejsca produkcji za porażone, zakazie przeznaczania ziemniaków do sadzenia i określającą inne ich przeznaczenie. Niewątpliwie nie do przyjęcia jest rozbieżne traktowanie działań organu, w zależności od etapu postępowania.

Zgodnie z obowiązującym do końca 2009 r. przepisem art. 109 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, stanowiącym materialnoprawną podstawę udzielania dotacji przedmiotowych z budżetu państwa, a także § 14 ust. 6 w zw. z ust. 1 rozporządzenia w sprawie stawek dotacji, Zakład Doświadczalny mógł być podmiotem uprawnionym do otrzymania dotacji.

Ta konstatacja uzasadniała stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie nie znajdowało prawnego oparcia.

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

-----------------------

9