Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1234/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86, art. 87
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1852/17 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1852/17 odmówił J. B. (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku .

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 27 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1852/17 oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Następnie skarżący 10 października 2018 r. złożył do Sądu wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem wraz z żądaniem przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. W jego treści nadmienił, iż otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy, w którym zawarte było pouczenie, że w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku, może złożyć wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Podniósł, że z uwagi na swój podeszły wiek, zaniki pamięci oraz brak jakiejkolwiek wiedzy prawniczej i doświadczenia w tym zakresie pouczenie Sądu było dla niego całkowicie niezrozumiałe. Nie był świadomy, że ma obowiązek złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. 10 października 2018 r. skorzystał z porady prawnej w punkcie nieodpłatnych porad prawnych. Od profesjonalnego pełnomocnika dowiedział się, iż bez złożenia wniosku nie otrzyma odpisu wyroku z uzasadnieniem. Po powrocie do domu sporządził niniejszy wniosek wraz z wnioskiem o doręczenie wyroku. Zdaniem skarżącego w zaistniałej sytuacji nie sposób przypisać mu jakiejkolwiek winy w uchybieniu terminu.

W ocenie Sądu I instancji samo przytoczenie powyższych okoliczności nie może świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący nie załączył żadnych dokumentów potwierdzających dolegliwości, na które cierpi. Brak jest stosownego zaświadczenia lekarskiego, recept na leki pomocne w leczeniu ww. schorzeń czy też paragonów zakupu takich leków. Ponadto, skoro skarżący skorzystał 10 października 2018 r. z fachowej pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika, powinien powyższy fakt również należycie udokumentować: pismem lub notatką tego pełnomocnika.

Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie termu nastąpiło z przyczyn przez niego niezawinionych, tym samym brak jest przesłanek do tego by uznać, że starannie i zapobiegliwie prowadził własną sprawę. Sąd podkreślił, że brak należytej dbałości w prowadzeniu sprawy nie może być rekompensowany przez przywrócenie terminu do dokonania zaniedbanych czynności.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę przez przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), przez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w sytuacji, gdy na gruncie przedmiotowego postępowania należało przywrócić skarżącemu ww. termin z uwagi na niezawinione przez niego uchybienie terminowi, spowodowane okolicznościami wskazanymi w treści wniosku z 10 października 2018 r.,

2. art. 87 § 2 P.p.s.a., przez jego błędną interpretację polegającą na uznaniu, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn przez niego niezawinionych, podczas gdy skarżący wskazał szereg okoliczności, które bezspornie uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminowi.

W uzasadnieniu zażalenia podtrzymał argumentację zawartą we wniosku z 10 października 2018 r. Ponadto wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie, uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Podniósł, że uprawdopodobnił swoje stanowisko treścią załączonej do wniosku decyzji MOPR-u w [...], z której wynika m.in., że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności i przewlekłe problemy zdrowotne. Z uwagi na powyższe żyje na granicy ubóstwa i musi korzystać z pomocy MOPR-u, co uprawdopodabnia także to, że nie miał pieniędzy na opłacenie pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który byłby w stanie podjąć stosowne kroki prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest odmowa przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.

Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd przywróci uchybiony termin do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowym jeśli strona uchybiła terminowi bez swojej winy. Rozwinięciem tego przepisu jest art. 87 § 2 P.p.s.a., stanowiący, że strona składająca wniosek o przywrócenie uchybionego terminu powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak zatem wynika z treści przytoczonych przepisów przywrócenie terminu jest możliwe, przy spełnieniu innych wymogów określonych w art. 87 P.p.s.a., jeśli uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, a wnioskując o jego przywrócenie strona wskaże na takie obiektywne okoliczności, które przemawiać będą za stwierdzeniem, że przy dołożeniu przez nią wszelkich możliwych starań dokonanie czynności w terminie nie było możliwe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego nie uprawdopodobnia okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu, dlatego też prawidłowo Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Przepisy proceduralne zakładają bowiem pewien miernik należytej staranności, z którym strona powinna działać we wszczętym przez siebie postępowaniu. Staranności wymaga się zwłaszcza w przestrzeganiu stosownych terminów. Dopuszczenie się zatem choćby lekkiego niedbalstwa, czy też nieznajomość prawa nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu. Również podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej w sytuacji, gdy choroba w rzeczywistości nie uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego.

Podkreślić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie wielokrotnie już wskazywał, iż w odniesieniu do przeszkody w dochowaniu terminu w postaci choroby, przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej może być jedynie choroba nagła, która powoduje niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącego. Za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie nie może być natomiast uznana choroba o charakterze przewlekłym (por. postanowienie NSA z 17 marca 2009 r., I OZ 211/09). O braku winy nie świadczy również zwolnienie lekarskie, o ile nie wyklucza ono dokonania danej czynności osobiście przez stronę lub istnieje możliwość zlecenia jej innej osobie (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2008 r., I OZ 428/08). Tym samym wskazywany przez skarżącego zły stan zdrowia nie może być uznany za nagłą i nieprzewidzianą przeszkodę w dokonaniu czynności procesowej. Stanowisko takie jest tym bardziej uzasadnione, że w niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku upłynął 4 maja 2018 r., natomiast wniosek o sporządzenia uzasadnienia wyroku został złożony dopiero 10 października 2018 r., a zatem ze znacznym opóźnieniem i nie zostało zarazem wykazane ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani też w zażaleniu, że wcześniejsze dokonanie spóźnionej czynności nie było możliwe z powodu nieprzerwanie trwającej przeszkody, której nie dało się przezwyciężyć.

Wskazać także należy, że pouczenie zawarte w wezwaniu na rozprawę o terminie i sposobie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku było sformułowane w jasny i zrozumiały sposób, zatem nie wymagało od odbiorcy znajomości pojęć, czy sformułowań zaczerpniętych z języka prawniczego, czy też wiedzy prawniczej. Ponadto powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa, nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Nieznajomość prawa, jak już wskazano powyżej, nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do treści tego pouczenia skarżący mógł zwrócić się do Sądu o ich wyjaśnienie. W terminie otwartym do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku skarżący nie podjął jednak żadnych kroków w tym celu, przez co nie dołożył należytej staranności w przypilnowaniu swoich interesów.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że bez znaczenia dla niniejszej prawy pozostaje argumentacja, iż skarżący nie posiadał środków na opłacenie pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który byłby w stanie podjąć stosowne kroki prawne w niniejszej sprawie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżącemu przysługiwało prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało prawo, a tym samym brak było podstaw do jego uchylenia. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.