Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1298/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 35 par. 1, art. 77, art. 103 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 124 art. 2 ust. 1, ust. 2, art. 3 ust. 1, ust. 4
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/52/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznych  opłat drogowych we Wspólnocie (Tekst mający znaczenie dla EOG).
article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi F. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2012 r., w oparciu o art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.), zwanej dalej "u.d.p." oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 80, poz. 433), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.), zwanej dalej "u.t.d.", po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie nałożenia na F. W. kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] lutego 2012 r., na drodze krajowej nr [...] na odcinku m. .S. – węzeł [...] Zachód, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów, samochód osobowy [...], numer rejestracyjny [...] z przyczepą marki [...], o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem samochodowym kierował F. W.. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. Pojazd poruszał się po drodze podlegającej opłacie wyszczególnionej w załączniku nr 2 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. Kontrola pojazdu potwierdziła, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX), zaś za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Kierowca oświadczył, że nie posiada urządzenia Via Box.

W tych ustaleniach, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nałożył na F. W. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Dlatego też F. W. prowadząc zespół pojazdów przekraczający DMC 3,5 tony i wjeżdżając nim na drogę wykazaną w załaczniku nr 1 rozporządzenia, winien uiścić za ten przejazd stosowną opłatę. Brak dopełnienia tego obowiązku spowodował konieczność wymierzenia kary.

Od decyzji, F. W. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym wskazał, że kierował zespołem pojazdów o łącznej masie 4930 kg. Podniósł, że na terenie Nimiec nie jest zobowiązany do uiszczania opłaty elektronicznej i nie miał świadomości, że powinien uiszczać opłatę elektroniczną na terenie Polski. We wniosku kierowca wskazał m.in., że jest emerytem i posiada stosunkowo niskie dochody, a także nieświadomie popełnił wykroczenie a kara jaka została mu wymierzona jest nieadekwatna do czynu jaki mu się zarzuca, natomiast brak spójności przepisów Niemiec i Polski w zakresie ruchu drogowego mógł doprowadzić do nieświadomego ich naruszenia.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją powołaną na wstępie Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do przepisów regulujących elektroniczny system opłat, podkreślając, że system ten wszedł w życie w dniu 1 lipca 2011 r., a obowiązek ponoszenia opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, dlatego sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem.

Zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany zespół pojazdów poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. i za przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Organ II instancji stwierdził, iż okoliczności podniesione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Organ, rozstrzygając sprawę, nie ma możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził również, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, a brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszenia przepisów.

Organ odnosząc się do twierdzenia przez stronę zawartego we wniosku - nie wykonywania działalności gospodarczej związanej z transportem - zauważył, że cel dokonywanego przejazdu nie ma wpływu na ustalenie odpowiedzialności strony. Ustawodawca w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu. Zatem nie ma znaczenia, w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Organ odwoławczy podniósł, że sytuacja osobista czy finansowa strony nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy, bowiem ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez kierującego pojazdem samochodowym. Organ poinformował, że strona może jednak wystąpić do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie kary pieniężnej na raty.

Z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. jasno wynika, że obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 u.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Przy określaniu DMC zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy.

Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaBOX. Brak w pojeździe ww. urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkuje tym, iż opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany jest do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. W związku z tym, kierujący pojazdem niezaopatrzonym w urządzenie viaBOX nie powinien poruszać się po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.

Organ odwoławczy wskazując na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 133, poz. 773), wyjaśnił na czym polega przeprowadzanie stacjonarnej i mobilnej kontroli sprawdzającej prawidłowość uiszczenia opłaty elektronicznej oraz w jaki sposób działa system elektronicznego poboru opłat.

Ponadto, organ wyjaśnił, na czym polega w Polsce system elektronicznego poboru opłat i jaka technologia jest wykorzystywana. Podkreślił również, że protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a., zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Przywołując wyrok NSA z 2 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 240/09, stwierdził, że podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim podane.

Na powyższą decyzję F. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r., w której zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 35 § 1, § 3 k.p.a. Skarżący podniósł, że biorąc pod uwagę stan faktyczny zdarzenia oraz brak spójności przepisów w Krajach Wspólnoty Europejskiej z przepisami obowiązującymi w Polsce złożenie "odwołania" jest uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co nstępuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 oraz art. 13k ust. 4 u.d.p.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. stanowi natomiast, że za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl powołanego art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Ustawa o drogach publicznych uwzględnia wymagania Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/52/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznych opłat drogowych we Wspólnocie (Dz. U. UE. L. 2004.166.124 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 Dyrektywy: wszystkie nowe systemy opłat elektronicznych wprowadzone do użytku od dnia 1 stycznia 2007 r., do celów przeprowadzania transakcji związanych z opłatami elektronicznymi, stosują jedną lub kilka spośród następujących technologii:

a) pozycjonowanie satelitarne;

b) łączność ruchoma stosująca normę GSM-GPRS (GSM TS 03.60/23 060);

c) technologia mikrofalowa 5,8 GHz.

W myśl ust. 2 art. 2 Dyrektywy: europejska usługa opłaty elektronicznej zostaje wprowadzona do użytku na podstawie art. 3 ust. 1.(...). Urządzenia te są co najmniej interoperacyjne i zdolne do komunikowania ze wszystkimi systemami działającymi w Państwach Członkowskich z wykorzystaniem jednej lub więcej technologii wymienionych w ust. 1.(...). Zgodnie ze wskazaniem art. 3 ust. 1 Dyrektywy: tworzy się europejską usługę opłaty elektronicznej, która obejmuje wszystkie sieci drogowe we Wspólnocie, w których opłaty lub opłaty za użytkowanie dróg są pobierane środkami elektronicznymi. Ta usługa opłaty elektronicznej zostanie zdefiniowana za pomocą umownego zbioru reguł umożliwiającego wszystkim operatorom i/lub emitentom świadczenie usługi, zbioru norm i wymogów technicznych oraz jednej umowy subskrypcyjnej pomiędzy klientami i operatorami i/lub emitentami oferującymi usługę. Umowa ta przyznaje dostęp do usługi w ramach całej sieci, a subskrypcje są udostępniane przez operatora jakiejkolwiek części sieci i/lub przez emitenta. Jednocześnie zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu: europejska usługa opłaty elektronicznej jest niezależna od podstawowych decyzji podjętych przez Państwa Członkowskie mających na celu nałożenie opłat na określone rodzaje pojazdów, od poziomów opłat oraz od celu jaki mają nakładane opłaty. Usługa ta odnosi się jedynie do sposobu pobierania opłat. Usługa umożliwia zawieranie umów niezależnie od miejsca rejestracji pojazdu, przynależności państwowej stron umowy, w odniesieniu do których opłata jest naliczana.

Zatem nie można uznać za trafne twierdzenie skarżącego o niespójności przepisów polskich z przepisami Krajów Wspólnoty Europejskiej, gdyż Polska jak i Niemcy są Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej posiadającymi krajowy system elektronicznego pobierania opłat i kraje te, a zatem również Niemcy, zgodnie z art. 3 ust. 4 Dyrektywy, powinny zapewnić dostęp do tych urządzeń na co wskazuje jej przepis art. 6 tiret pierwsze o zastosowaniu tej Dyrektywy - Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 20 listopada 2005 r. oraz niezwłocznie przesyłają Komisji teksty tych przepisów wraz z tabelą korelacji pomiędzy tymi przepisami a niniejszą dyrektywą. Przepisy ustawy o drogach publicznych uwzględniają postanowienia wymienionej Dyrektywy, zatem należy stwierdzić, że kara pieniężna w wysokości 3.000 złotych, wynikająca z naruszenia przez skarżącego przepisów tej ustawy, została nałożona z uwzględnieniem spójnych przepisów polskich z obowiązującymi w państwach Unii Europejskiej.

W niniejszej sprawie organ w toku postępowania zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Zatem odwoływanie się skarżącego do naruszenia w toku postępowania art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. 35 § 1 i § 2 k.p.a. nie mogło znaleźć uzasadnienia.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.