Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 187/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi D.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2021 r. nr 0201-IEE2.711.2552020.2.AJ w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Fabryczna z dnia 2 grudnia 2020 r. nr 0224.SEE-1.711.1043.165658.2020.MA


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. A. (dalej: strona/ skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: DIAS, organ II instancji/ organ odwoławczy) z dnia (...) stycznia 2021 r. nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-F. (dalej: NUS, organ I instancji) (...) z dnia (...) grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...) do (...) oraz (...) i (...) i (...) do (...) z (...) stycznia 2005 r.

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 2002 r. do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do kwietnia 2003 r., na ubezpieczenia zdrowotne za okres od grudnia 2001 r. do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do kwietnia 2003 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2002 r. do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do kwietnia 2003 r. W 2005 r. doręczono stronie upomnienia. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone stronie 2 czerwca 2009 r., a 24 listopada 2009 r. organ egzekucyjny (właściwy wówczas NUS w O.) dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę, a dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 11 grudnia 2009 r. poinformował, że skarżący pobiera wynagrodzenie wolne od potrąceń. W tym dniu poborca spisał protokół o stanie majątkowym. Pismem z 2 sierpnia 2019 r. NUS w O. przekazał zgodnie z właściwością miejscową tytuły wykonawcze do dalszego prowadzenia NUS W.-F.. Organ I instancji dokonał zajęcia rachunku bankowego w mBank S.A., o czym stronę zawiadomiono 17 lipca 2020 r., a dłużnika zajętej wierzytelności 7 lipca 2020 r.

Pismem z dnia 24 lipca 2020 r. strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności. ZUS w O. (wierzyciel) na wniosek organu egzekucyjnego wskazał, że należności nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony z dniem podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, tj. wysłania upomnień i stan ten trwa nadal.

Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2020 r. NUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na zawieszenie biegu przedawnienia należności.

Ww. postanowienie zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowienie DIAS. W uzasadnieniu DIAS omówił przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej u.p.e.a.). Wskazał organ, że podstawą rozstrzygnięcia jest art. 59 u.p.e.a. Zdaniem DIAS w sprawie zasadnie odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ należności nie uległy przedawnieniu. Dalej DIAS wskazał, że zaległości strony powstały pod rządami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm., dalej u.s.u.s.), która weszła w życie 1 stycznia 1999 r., a następnie została znowelizowana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074, ze zm.) obowiązującą z dniem 1 stycznia 2003r. Zaznaczył organ, że zgodnie z u.s.u.s. art. 32 do składek na ubezpieczenia zdrowotne stosuje się przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Omówił organ art. 24 ust. 4 u.s.u.s. normujący kwestię przedawnienia składek i wskazał na kolejne zmiany przepisu oraz omówił zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. Następnie DIAS stwierdził, że w sprawie bieg terminu przedawnienia jest wciąż zawieszony, ponieważ postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, więc stwierdzenie, kiedy należności ulegną przedawnieniu będzie możliwe dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Powołał się przy tym organ na przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Argumentował organ, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Powołał się organ na doręczenie upomnienia w 2005 r. oraz wszczęcie postępowania egzekucyjnego 2 czerwca 2009 r., kiedy doręczono stronie tytuły wykonawcze – co miało miejsce przed upływem 10-letniego terminu przedawnienia. Zaznaczył organ, że postępowanie egzekucyjne nadal trwa. Zaznaczył organ, że wbrew twierdzeniu strony na bieg terminu przedawnienia nie będzie miała wpływu kolejna czynność powodująca jego zawieszenie. Bieg terminu jest zawieszony i taki pozostanie do momentu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) strona wniosła o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie postanowienia do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała wszystkie dotychczas podnoszone w postępowaniu zarzuty i argumenty. Zarzuciła strona naruszenie art. 59 § 1 u.p.e.a. przez uznanie, że niezaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, podczas gdy ZUS nie wykazał, że podjął czynności zmierzające do zawieszenia postępowania, a materiał dostarczony przez ZUS został przez organ oceniony dowolnie. Argumentowała strona, że w sprawie tytuły wykonawcze zostały wystawione w 2005 r., a organ dopiero w 2009 r. wystąpił o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony działania organów oznaczają, że dłużnik będzie odpowiadał za należności "wiecznie". Nie zgodził się skarżący, że każda czynność organu egzekucyjnego powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko wraz z jego argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia NUS stwierdził naruszenie przepisów postępowania skutkujące koniecznością jego uchylenia.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie, tj. w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Kwestia sporna w sprawie dotyczy prawidłowości stwierdzenia przez DIAS, że należności objęte wystawionymi 29 listopada 2005 r. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Tytuły wykonawcze obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia 2002 r. do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do kwietnia 2003 r., na ubezpieczenia zdrowotne za okres od grudnia 2001 r. do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do kwietnia 2003 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2002 r. do października 2002 r. oraz od grudnia 2002 r. do kwietnia 2003 r.

Zdaniem organów ww. należności nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek doręczenia stronie upomnień w 2005 r. oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez doręczenie tytułów wykonawczych 2 czerwca 2009 r.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonych postanowień podziela stanowisko organów w zakresie zastosowania w sprawie przepisów u.s.u.s. i konieczności uwzględnienia zmiany przepisów w zakresie przedawnienia. Słusznie wskazał organ powołując się na art. 32 u.s.u.s. na odpowiednie zastosowanie w sprawie do składek na ubezpieczenia zdrowotne przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne. A zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 1285 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (przed 1 października 2004 r. art. 33 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, Dz.U. z 2003 r., nr 45, poz. 391).

Zwraca Sąd uwagę, że przepisy u.s.u.s. regulujące kwestie przedawnienia składek były wielokrotnie nowelizowane.

Od 1 stycznia 1999r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074, ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. - 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003r. ulega 10-letniemu przedawnieniu (por. uchwały SN: z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, oraz z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1102/08). Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (tak też: NSA w wyroku z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II GSK 72/09, oraz SN w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II UK 313/10).

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z treścią art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12).

Na uwadze należy również mieć zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia – przerwanie biegu terminu przedawnienia oraz zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Kwestia zawieszenia biegu terminu przedawnienia uregulowana jest w art. 24 ust. 5-6 u.s.u.s. Termin przedawnienia należności w przypadkach określonych w art. 24 ust. 5a-6 u.s.u.s. ulega przerwaniu lub zawieszeniu.

Zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Należy dodać, że zmiana stanu prawnego wprowadzona od 1 stycznia 2003 r. przez dodanie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. dotyczyła zawieszenia terminu przedawnienia. Przepis ten przewidywał zawieszenie biegu terminu przedawnienia, od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz sądowego, z wyłączeniem wcześniejszych faz postępowania. Na skutek kolejnej nowelizacji przepisów od 1 lipca 2004 r. ustawodawca rozszerzył zakres zawieszenia biegu terminu przedawnienia na okres od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Stosownie do obowiązującego już w 2004 r. art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Kolejnym przepisem umożliwiającym zawieszenie biegu terminu przedawnienia jest art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Stosownie do treści art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym je postanowieniu nie zostały wyjaśnione prawidłowo i w sposób zrozumiały, kwestie dotyczące przedawnienia przedmiotowych należności.

Przede wszystkim Sąd nie podziela stanowiska organu, że doręczenie upomnienia wypełnia ustawową przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o jakiej stanowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 9 lutego 2022 r. sygn.. akt I GSK 1210/21 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA), gdzie wskazano, że podczas wykładni art. 24 ust. 5b u.s.u.s. podkreślenia wymaga to, że przepis ten nie stanowi o pierwszej czynności zmierzającej do wykonania obowiązku tylko o pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania obowiązku. Upomnienie zaś zmierza do wykonania obowiązku – dobrowolnego wykonania. Nie stanowi ono działania zmierzającego do przymusowego wykonania zobowiązania, co cechuje stricte działania egzekucyjne.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego powinno być za każdym razem traktowane jako środek prowadzący do osiągnięcia celu w postaci wyegzekwowania nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Już z art. 1 pkt 1 u.p.e.a. należy wyprowadzić wniosek o pierwszeństwie dobrowolnego wykonania obowiązku przed przymusem egzekucyjnym, który oprócz tego, że powoduje dolegliwość dla zobowiązanego, to również angażuje w znacznym stopniu aparat administracji publicznej oraz generuje koszty (por. R. Hauser i W. Piątek, w: red. R. Hausera, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2021, s. 121). Wypada zatem przywołać treść art. 1 pkt 1 u.p.e.a., z którego to wynika, że ustawa określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2. Zaś pkt 2 art. 1 u.p.e.a. stanowi, że ustawa określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Jednoznacznie zatem ustawodawca wskazał już w art. 1 u.p.e.a. na działania wierzyciela, które stanowią czynności odrębne od czynności organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 1 pkt 2 u.p.e.a. Rozróżnił tym samym postępowanie wierzyciela zmierzające do dobrowolnego wykonania zobowiązania od czynności organu egzekucyjnego nacechowanych przymusem, zmierzającym do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków.

Celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo – stanowiące istotę treści upomnienia – zagrożenie egzekucją ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku (por. analogicznie: Z. Leoński w: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2008 r., s. 65 oraz D. Jankowski: "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", Wydawnictwo UNIMEX Wrocław 2005 r., s 165). Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, to jest na przykład z decyzji podatkowej lub dokumentów wymienionych w art. 3a. u.p.e.a., ale o powinności jego wykonania, które – również w interesie strony – może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 618/08, LEX nr 512826).

Warunkiem wszczęcia egzekucji jest przesłanie przez wierzyciela dłużnikowi pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2200/18, LEX nr 2735745). Jak bowiem wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Upomnienie natomiast ma na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku bez wszczynania postępowania egzekucyjnego, w którym to dopiero stosuje się środki egzekucyjne (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1361/16, LEX nr 2495109).

Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych.

Wobec powyższego Sąd, jako niezasadne ocenia wskazanie przez DIAS (w ślad za informacją od wierzyciela) na doręczenie upomnień (2005 r.), jako zdarzenie powodujące zawieszenie 10 letniego terminu przedawnienia.

W ocenie Sądu również sama treść – uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest nieprawidłowe, tzn. nie spełnia wymogów art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W treści postanowienia zawarte zostały sprzeczne sformułowania. DIAS wskazuje bowiem, polemizując ze stroną, że bez wpływu na bieg zawieszonego terminu przedawnienia pozostają kolejne zdarzenia powodujące takie zawieszenie, a jednocześnie DIAS wskazuje zarówno na upomnienie jaki i na doręczenie tytułów wykonawczych (odmiennie niż wierzyciel i NUS). Przy czym organ nie wyjaśnia swojego stanowiska.

Podkreślić trzeba, że uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część postanowienia i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Uzasadnienie ma objaśnić tok myślenia, kierunek rozważań prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie. Podkreślić należy, że w uzasadnieniu postanowienia organu, które jest przede wszystkim skierowane do strony, niezbędne jest podanie konkretnych przepisów i wskazanie sposobu ich zastosowania, tak aby było to zrozumiałe i przekonywające dla strony i jednocześnie poddawało się kontroli Sądu.

Zaskarżone postanowienie nie spełnia wskazywanych wyżej wymogów. W sprawie, w postanowieniu powołane zostały przepisy i orzecznictwo sądów administracyjnych, jednak nie zostało wyjaśnione ich znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. DIAS nie przedstawił zastosowania powołanych przepisów w odniesieniu do konkretnych należności objętych postępowaniem egzekucyjnym (sprawa dotyczy należności obejmujących bardzo odległe lata – od 2001 do 2003 r.) Organ ograniczył się do stwierdzenia, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony i zawieszenie nadal trwa.

Zwraca Sąd uwagę, że przerwanie biegu przedawnienia ma ten skutek, że po ustaniu okoliczności powodującej przerwanie biegu przedawnienia, termin przedawnienia biegnie od nowa. Natomiast zawieszenie biegu terminu przedawnienia powoduje, że w terminie przedawnienia (ustawowym) nie uwzględnia się okresu, w którym bieg przedawnienia był zawieszony, ale uwzględnia się okres przedawnienia, który poprzedzał okres zawieszenia. A zatem w przypadku zawieszenia biegu terminu przedawnienia, termin ten wydłuża się o okres czasu, w którym bieg terminu przedawnienia był zawieszony, mieszczący się w przedziale czasowym od pierwszego dnia terminu przedawnienia do ostatniego dnia terminu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia nie wydłuża się jednak o okres jego zawieszenia przypadający po dacie upływu terminu przedawniania wynikającego z ustawy. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie zmienia ustawowego terminu przedawnienia, ale wpływa na sposób jego liczenia, na jego bieg.

W ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem organu będzie przedstawienie analizy w odniesieniu do każdej z zaległości składkowych ze wskazaniem mających zastosowanie względem niej przepisów, podanie kiedy składka stała się wymagalna, kiedy i na jakiej podstawie prawnej zaczął biec termin przedawnienia, kiedy okres przedawnienia minąłby bez zawieszenia, a następnie wskazanie jakie zdarzenie, w jakiej dacie i na jaki okres (o ile dni) spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wszystkie ustalenia organu winny być przedstawione w postanowieniu i mieć potwierdzenie w aktach administracyjnych.

Zaskarżone postanowienie ze względu na stwierdzoną wadliwość w zakresie wyjaśnienia kwestii związanych z biegiem terminu przedawnienia przedmiotowych należności objętych postępowaniem egzekucyjnym podlega uchylenia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu egzekucyjnego. Wobec powyższego przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

Z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa procesowego, Sąd uwzględniając regulacje art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie.