Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 202/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1-2, art. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 21
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 336, art. 338
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 122-129, art. 194
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 174
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2000 nr 56 poz 679
law: Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o lasach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia del. NSA Małgorzata Gorzeń (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej WZI w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 425/04 w sprawie ze skargi WZI w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 kwietnia 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 września 2005 r. I SA/Sz 425/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę WZI w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 kwietnia 2004 r., (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 rok.

W uzasadnieniu wyroku, opisując dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniono, że decyzją z dnia 16 lutego 2004 r., (...) Burmistrz Miasta i Gminy C. określił WZI w P. wysokość zobowiązań podatkowych w podatku za 2004 rok od gruntów pozostałych /tereny różne/ Organ I instancji ustalił, że WZI w P., będący następcą prawnym 20 TOL w P. na podstawie umowy z dnia 13 lipca 1999 r., zawartej z Nadleśnictwem B. pozostawał posiadaczem zależnym nieruchomości położonych na terenie Gminy C.

Te okoliczności sprawiały według organu I instancji, że na WZI ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, jako na posiadaczu, nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych - /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym w 2004 r.

Uzasadniając decyzję Burmistrz Gminy C. stwierdził, że ustalił przedmiot opodatkowania na podstawie ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z treścią art. 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ustalono, że podatnik posiadał w oparciu o umowę z 13 lipca 1999 r., od dnia 1 stycznia 1999 r., grunty sklasyfikowane jako "tereny różne", oznaczone symbolem Tr o powierzchni 486,06 ha.

Po rozpatrzeniu odwołania WZI w P. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 kwietnia 2004 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Po przeanalizowaniu stanu faktycznego rozpoznanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że posiadaczem nieruchomości, sprawującym faktyczne władztwo był WZI.

Organ odwoławczy wskazując m.in. treść regulacji zawartej w art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. 2000 nr 100 poz. 107 ze zm./ podniósł, że podstawą decyzji wymiarowej były dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w D., z którego wynika, że grunty opodatkowane zaskarżoną odwołaniem decyzją, których łączna powierzchnia ustalona została na 486,06 ha, sklasyfikowane są w tejże ewidencji jako "tereny różne" i oznaczone symbolem Tr. Nie jest zatem prawdziwym, zdaniem SKO, twierdzenie strony, że stanowiące przedmiot sporu grunty są lasami, skoro te w ewidencji oznaczone są symbolem Ls, co prowadzi do wniosku, że sporne grunty nie mogą podlegać opodatkowaniu podatkiem leśnym.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że z postanowień umowy z dnia 13 lipca 1999 r., w której jedną ze stron jest Nadleśnictwo B., jako zarządzający gruntami stanowiącymi własność Skarbu Państwa wynika, że WZI w P. stał się posiadaczem gruntów oddanych mu w użytkowanie, a pozostających nadal w zarządzie Lasów Państwowych, przez co stał się podatnikiem podatku od nieruchomości należnego od tych gruntów na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy o opłatach i podatkach lokalnych. Organ podkreślił, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wynika bezpośrednio z przepisów ustawy i w drodze umowy cywilnej nie może zostać przeniesiony na osobę nie będącą w świetle tych przepisów podatnikiem.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2004 r., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy C., WZI w P. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. 2000 nr 100 poz. 1086 ze zm./, rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r., w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 38 poz. 454/ oraz art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o lasach przez przyjęcie, iż grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0.10 ha przejściowo pozbawiony drzew i krzewów podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono, że została wydana bez wszechstronnego zbadania stanu faktycznego i prawnego sprawy. Według strony skarżącej grunty opodatkowane przez organy samorządowe w zaskarżonej decyzji znajdujące się w Zarządzie Lasów Państwowych są gruntami leśnymi wykorzystywanymi jako wojskowy poligon. Strona skarżąca twierdziła, że wypisy z rejestru gruntów, będące podstawą określenia przedmiotu opodatkowania, obarczone były błędem przez określenie ich jako tereny różne. Takiego charakteru spornych gruntów dowodzą, w ocenie strony, zapisy zawarte w Porozumieniu z dnia 1 czerwca 1994 r., zawartym przez Ministra Obrony Narodowej i Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w sprawie korzystania z obszarów leśnych na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa, a także sprecyzowane przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w Warunkach użytkowania lasów, gruntów i innych nieruchomości związanych z obronnością i bezpieczeństwem Państwa, z których wynika m.in., że strona wojskowa wnosi opłaty za nieruchomości znajdujące się w zarządzie Lasów Państwowych według ustalonych stawek stanowiących procentową część podatku uiszczanego przez zarządcę przedmiotowych terenów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skargi.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że dokonanie z dniem 1.01.2003 r., nowelizacji ustawy z dnia 12.01.1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./, spowodowało, iż opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów uzależnione zostało od określonego ich sklasyfikowania w ewidencji gruntów i budynków, wskazując zarazem, iż opodatkowaniu temu nie podlegają jedynie grunty sklasyfikowane w tej ewidencji jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej /art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2/, przez którą rozumie się działalność, o jakiej mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej z wyłączeniem działalności rolniczej lub leśnej /art. 1a pkt 4/. Pod rządami znowelizowanej z dniem 1.01.2003 r., ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości pozostają nadal posiadacze nieruchomości lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie to wynika z umowy zawartej z właścicielem /art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a".

Z kolei, w myśl art. 1 ust. 1 i 2 wprowadzonej w życie z dniem 1.01.2003 r., ustawy z dnia 30.10.2002 r., o podatku leśnym /Dz.U. nr 200 poz. 1682 ze zm./, opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna, zaś lasem w rozumieniu tej ustawy podatkowej są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy.

Jak to wynika z kolei z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 30 poz. 163 ze zm./, regulującej m.in., sprawy ewidencji gruntów i budynków, przez ewidencję tę rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających gruntami, budynkami i lokalami. Według przepisów art. 20 tejże ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów, tj., przede wszystkim ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, przy czym grunty rolne i leśne obejmuje ona gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów, zaś w odniesieniu do gruntów leśnych ewidencję tę prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawczej klasyfikacji gruntów należy do zadań starostów /art. 22 ust. 1/. Ewidencja gruntów i budynków stanowi podstawę m.in., wymiaru podatków i świadczeń /art. 21 ust. 1/.

Wynika z przedstawionych regulacji, iż o zaliczeniu określonego gruntu do przedmiotów wyłączonych z opodatkowania podatkiem od nieruchomości decyduje w istocie informacja o rodzaju danego użytku gruntowego zawarta w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostę. Zakwalifikowanie w tejże ewidencji określonego użytku gruntowego jako użytku leśnego oznacza, iż nie podlega on opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i że objęty jest on przepisami o podatku leśnym. Bez znaczenia dla tego opodatkowania pozostają zatem, wbrew temu co wywodzi się w skardze, informacje o charakterze określonego użytku gruntowego wynikające ze źródeł innych aniżeli ewidencja gruntów i budynków, prowadzona w oparciu o regulację zawartą w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie.

Jest w rozpatrywanej sprawie okolicznością faktyczną przez stronę skarżącą nie zakwestionowaną, że ewidencja gruntów i budynków, prowadzona przez właściwy w tej mierze organ, zawiera informację o zaklasyfikowaniu opodatkowanych zaskarżoną decyzją gruntów do użytków nie będących lasem, oznaczanych symbolem Ls, lecz do użytków gruntowych określonych jako "tereny różne" i oznaczanych symbolem Tr. Tak więc, zarówno na gruncie obowiązującej do 31.12.2002 r., regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 12.01.1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych /art. 3 ust. 1 pkt 3/, jak i regulacji obowiązującej po nowelizacji tejże ustawy wprowadzonej w życie od dnia 1.01.2003 r., /art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2/, będące przedmiotem spornego opodatkowania grunty o łącznej powierzchni 486,06 ha stanowią przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości i przez organy podatkowe obu instancji zasadnie opodatkowaniem tym zostały objęte, skoro w postępowaniu podatkowym informacje wynikające z ewidencji gruntów i budynków a dotyczące rodzaju danego użytku gruntowego są dla tych organów wiążące. W świetle przedstawionych wyżej postanowień zarówno ustawy podatkowej, jak i ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne za bezzasadny w zupełności uznać należy zdaniem Sądu podniesiony w skardze zarzut dotyczący błędnego zakwalifikowania spornych użytków gruntowych do kategorii nie będącej użytkiem leśnym. Ocena zgodności takiego zakwalifikowania z rzeczywistym stanem rzeczy nie należy bowiem do kompetencji organu podatkowego, wobec czego przyjęcie przez ten organ wynikającej z ewidencji gruntów i budynków informacji za podstawę ustalenia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości nie może być uznane za dokonane z naruszeniem przepisów prawa.

Podatnikiem podatku od nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna będąca posiadaczem tych nieruchomości lub ich części jeżeli jej posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Jak wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28.09.1991 r., o lasach /Dz.U. 2000 nr 56 poz. 679 ze zm./, lasy stanowiące własność Skarbu Państwa pozostają w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, zwanego też w tej ustawie w skrócie "Lasami Państwowymi", które jako państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia /art. 32 ust. 1/ i w skład którego wchodzą m.in., takie jednostki organizacyjne jak regionalne dyrekcje Lasów Państwowych oraz nadleśnictwa.

Jest w rozpatrywanej sprawie okolicznością również niesporną, że w posiadanie użytków gruntowych opodatkowanych zaskarżoną decyzją WZI w P., powołany decyzjami Ministra Obrony Narodowej z dnia 23.12.2002 r., i z dnia 17.06.2003 r., i utworzony na bazie 20 TOL w P., wszedł w wyniku wykonania umowy o przekazaniu określonych gruntów w użytkowanie, jaka w dniu 13.07.1999 r., zawarta została przez Nadleśniczego Nadleśnictwa B., działającego z upoważnienia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, z 20 TOL w P. W wyniku objęcia przekazanych gruntów w posiadanie 20 TOL w P., a następnie WZI w P., jako jego niewątpliwy następca prawny, stał się podatnikiem podatku od nieruchomości należnego od tychże gruntów. Okoliczność, że za możliwość korzystania z przekazanych mu gruntów ich użytkownik zobowiązał się uiszczać ich zarządcy wynagrodzenie określone procentowo w stosunku do wysokości podatku leśnego należnego w stosunku do całej powierzchni objętej umową jest okolicznością obojętną dla istnienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Jak to bowiem wynika z przepisu art. 6 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy wynikające z ustawy podatkowej oraz stanowiące treść zobowiązania podatkowego, rozumianego /art. 5/ jako wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz tych podmiotów podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Trafnym jest zatem wyrażone w zaskarżonej decyzji zapatrywanie, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości jest kategorią obiektywną i że nie jest możliwym uwolnienie się od niego w drodze czynności cywilnoprawnej.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna niezgodna jest z prawem przez to, iż utrzymuje w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. określającą WZI w P. za rok 2004 wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości od znajdujących się w jego posiadaniu, a stanowiących własność Skarbu Państwa, gruntów o łącznej powierzchni 486,06 ha, zaklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako "tereny różne" /Tr/, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną /art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez WZI w P., domagając się uchylenia tego wyroku w całości oraz decyzji organów podatkowych obu instancji i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, zarzucono naruszenie przepisów art. 336 i 338 Kc, przez przyjęcie, że WZI jest posiadaczem nieruchomości poligonu wojskowego w N. Zarzucono ponadto naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r., w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez przyjęcie, że objęte podatkiem grunty zostały prawidłowo sklasyfikowane jako tereny nieleśne oraz art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez przyjęcie, iż grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawiony drzew i krzewów w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o lasach podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania art. 122 - art. 129 Ordynacji podatkowej wobec braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, wyjaśniono ponownie, że WZI nie był posiadaczem nieruchomości objętych opodatkowaniem. Zarząd w strukturach Wojska Polskiego pełni funkcje administracyjne i zawiera umowy na rzecz CPL w N. Nie miał zatem woli przejęcia nieruchomości dla siebie. Ponadto grunty te były w zarządzie PGL "Lasy Państwowe", który pomimo ich przekazania w posiadanie zależne innym podmiotom nadal pozostał podatnikiem z tego tytułu.

Podkreślono, iż Sąd nie odniósł się do zarzutów niezgodności wpisów w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym. W ocenie autora skargi nie było bowiem wystarczające zbadanie stanu formalnego istniejących wpisów, a wręcz obowiązek korekty wymiaru podatku w przypadku zmiany sposobu korzystania z gruntu /art. 6 ust. 3 i 7a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/, ewidencja mogła zatem stanowić podstawę oceny a nie jedyny wyznacznik.

Przypomniano, że PGL "Lasy państwowe" prowadząc na tych terenach gospodarkę leśną, czerpią z tego tytułu korzyści. W takiej sytuacji, to na tym podmiocie powinien ciążyć obowiązek podatkowy /art. 2 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a./, skarga kasacyjna powinna w szczególności zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Należy przede wszystkim wskazać konkretny przepis /przepisy/ prawa materialnego lub procesowego, który w ocenie wnoszącego tę skargę został naruszony przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Z kolei przepis art. 174 p.p.s.a., dopuszcza dwie podstawy kasacyjne:

- naruszenie /przez sąd - art. 173 par. 1/ prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /pkt 1/,

- naruszenie /przez sąd/ przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/.

Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a., jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny /art. 183 par. 1 p.p.s.a./. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów /por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2000 r., IV CKN 1518/00 - OSNC 2001 nr 3 poz. 39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., FSK 299/04 - nie publ./. Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Należy przy tym podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw., przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych /art. 175 par. 1 i 3 p.p.s.a./, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż pełnomocnik skarżącego powołał się na obydwie podstawy kasacyjne wymienione w przepisie art. 174 p.p.s.a.

Wobec przedstawienia przez autora skargi kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania z uzasadnieniem odnoszącym się do prawidłowości w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku, w pierwszej kolejności ocenie podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego mogły bowiem podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwał wątpliwości.

Dla podważenia spornych ustaleń faktycznych, co do podmiotu, na którym ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu gruntów zajętych na cele działalności poligonowej wojska oraz określenia rodzaju gruntów, które mogły stanowić przedmiot opodatkowania tym podatkiem, należało zarzucić naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego.

Przedstawiony jednak w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania nie został sformułowany w sposób odpowiadający wymogom określonym w powołanych na wstępie przepisach art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

We wniesionej skardze kasacyjnej jej autor nie zakwestionował naruszenia tak przepisów realizujących sądowe postępowanie dowodowe, jak i nie podważył prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd oceny, że organy podatkowe dokonały zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego. Kwestionując bowiem ustalenia faktyczne, strona skarżąca wskazała jako podstawę skargi kasacyjnej uchybienie organów obu instancji przepisom proceduralnym ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Odwołano się do zasad ogólnych postępowania podatkowego wyrażonych w art. 122-129 tej ustawy, zarzucając brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej dodatkowo podkreślono naruszenie art. 122 w związku z art. 194 Ordynacji podatkowej oraz art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. 2000 nr 100 poz. 1086 ze zm./, w związku z przyjęciem za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w zakresie przedmiotu opodatkowania wpisów ewidencji gruntów i budynków.

W tej sytuacji należało wyjaśnić, iż zarzucając naruszenie przepisów postępowania strona powinna wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, jeżeli uchybienie im mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, iż naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jako podstawa skargi kasacyjnej dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Przypomnieć należało, że Sąd, który wydał zaskarżony wyrok działał na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /p.p.s.a./. W skardze kasacyjnej nie wskazano przepisów regulujących sądowe postępowanie.

Wobec braku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, mających zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami zaskarżonego wyroku /por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04 - ONSAiWSA 2004 nr 2 poz. 36 wraz z powołanym w nim orzecznictwem Sądu Najwyższego/.

Podkreślenia wymaga, iż dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania sądowoadministracyjnego. Brak zarzutów w skardze kasacyjnej umożliwiających badanie prawidłowości poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych oznacza, że są one wiążące.

Nie podważono tym samym przyjętej przez organy podatkowe i zaakceptowanej przez Sąd w oparciu o przedstawione dowody, w tym głównie wypisy z ewidencji gruntów i budynków, prawidłowości sklasyfikowania gruntów mającej znaczenie dla określenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tej sytuacji zauważyć jedynie należy, iż, jak trafnie przyjął Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowiły miarodajną podstawę do wymiaru podatku od nieruchomości. Stanowi o tym przepis art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a od dnia 1 stycznia 2003 r. przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm. - zwanej dalej u.p.o.l./.

Nie podważono również ustaleń faktycznych, które wskazywały WZI jako podatnika podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania gruntów zajętych na potrzeby poligonu wojskowego. Miarodajne w tym zakresie pozostają ustalenia faktyczne oparte o treść umowy z dnia 13 lipca 1999 r., o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz RZI w P. oraz sporządzone w związku z tą umową protokoły zdawczo - odbiorcze.

Z kolei do podważenia tych ustaleń faktycznych nie mógł doprowadzić podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 336 i 338 Kc, przez przyjęcie, że WZI jest posiadaczem nieruchomości poligonu wojskowego w N.

Zgodnie z art. 336 Kc, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel /posiadacz samoistny/, jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą /posiadacz zależny/. Natomiast w myśl art. 338 kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem. Przy ocenie tego zarzutu przede wszystkim zauważyć należy, iż skarżący wbrew jasno brzmiącemu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., z którego treści wynika, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, nie wskazał, czy uchybienie prawu materialnemu polegało na błędnej wykładni czy na błędnym zastosowaniu.

Dodać należy, iż skarżący nie podniósł naruszenia przepisów materialnego prawa podatkowego, które w sprawie znalazły zastosowanie jako podstawa prawna wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w stosunku do posiadacza nieruchomości. Zdaniem Sądu, to właśnie te przepisy, w oparciu o które doszło do obciążenia skarżącego podatkiem od nieruchomości, winny być przez stronę zakwestionowane w podstawie kasacyjnej. Względnie można było postawić zarzut naruszenia przepisu prawa podatkowego w związku ze wskazanymi przepisami z zakresu prawa cywilnego.

W tym miejscu w sposób zdecydowany podkreślić trzeba, że podnoszenie zarzutu związanego z nieposiadaniem przez WZI przymiotu posiadacza nieruchomości, jak również twierdzenie, że jest dzierżycielem poligonu jest zarzutem co do faktów. Kwestionowanie ustaleń faktycznych potwierdza treść uzasadnienia skargi kasacyjnej. W takim zaś wypadku w podstawach kasacyjnych należało wskazać naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, zastosowanych przez Sąd pierwszej instancji podczas ustalania stanu faktycznego i jego oceny. Tak więc, jak już wcześniej wyjaśniono, skoro nie zarzucono naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, to Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustalonym w sprawie przez Sąd pierwszej instancji stanem faktycznym, z niego zaś wynika, że skarżący był posiadaczem. Wobec niezakwestionowania w podstawach kasacyjnych przepisów procedury sądowej, należało uznać, że wskazane przepisy prawa materialnego nie zostały naruszone przez Sąd.

Przechodząc do oceny kolejnych zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj., podstawy skargi kasacyjnej wynikającej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, że zgodnie z treścią tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa przez błędną wykładnię polega na mylnym rozważeniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw., błędzie subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej /por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 245-246 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004 r., s. 328-329/.

Zarzut naruszenia przepisów ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w tej ustawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r., w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 38 poz. 454/ przez przyjęcie, że objęte podatkiem grunty zostały prawidłowo sklasyfikowane jako tereny nieleśne, tych wymogów nie spełniał i to z dwóch powodów.

Po pierwsze, sformułowany w ten sposób zarzut i z tym uzasadnieniem dotyczył ustaleń faktycznych za jakie należało uznać właściwe /odpowiadające przepisom ustawy o geodezji i kartografii/ sklasyfikowanie gruntów. Wobec braku zarzutów naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego dla podważenia tych ustaleń nie było wystarczające samo powołanie się na przepisy prawa materialnego. Po drugie, koniecznym warunkiem poprawnego przedstawienia zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego było wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu /paragrafu, ustępu/ ustawy zostały naruszone oraz na czym to naruszenie polegało. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z tym, co zostało na wstępie powiedziane nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez, co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji.

Do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mógł doprowadzić również podniesiony w niej zarzut naruszenia przepisów art. 2 ust. 2 u.p.o.l., poprzez przyjęcie, iż grunt o zwartej powierzchni, co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawiony drzew i krzewów w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 28 kwietnia 1991 r., o lasach /Dz.U. 2000 nr 56 poz. 679 ze zm./ podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Również sformułowany w ten sposób zarzut nie odpowiadał wymogom art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Nie wyjaśniono bowiem czy do naruszenia wskazanych przepisów doszło na skutek ich błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania.

Art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w 2004 r., wymienia enumeratywnie obiekty budowlane i grunty, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Są to grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast w art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach wskazuje nieruchomości, które wyłącza spod opodatkowania. Są to grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Z brzmienia art. 2 ust. 2 nie wynika, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków /podkreślenie Sądu/ jako tereny różne. Wskazanie wprost na zapisy w tej ewidencji, koresponduje z zapisami zawartymi w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. 2000 nr 100 poz. 1086 ze zm./, która w art. 21 stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Dla potrzeb podatku od nieruchomości, jak prawidłowo podniósł Sąd I instancji, podstawowe znaczenie mają zapisy dokonane w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, co do przeznaczenia gruntu. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach nie pozostawia wątpliwości, iż wiążąca dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji.

A zatem powołanie się strony skarżącej na inne przeznaczenie gruntu niż wynika z ewidencji nie ma wpływu na decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości. Znaczenie dla sprawy ma bowiem tylko klasyfikacja wynikająca z ewidencji. Zatem dopóki zapis w przedmiocie klasyfikacji nie zostanie zmieniony organy podatkowe muszą orzekać zgodnie z zapisem.

W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna, z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.