Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 15/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego S. D. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S. D. (zwany dalej także jako: "Wnioskodawca"; "Skarżący") wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. zwrócił się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie danych dotyczących świadczeniodawców, którzy aktualnie zawiesili bądź planują zawieszenie wykonywania świadczeń, w formie zestawienia zawierającego kod świadczeniodawcy, kody resortowe 7 i 8, (jeżeli zawieszenie jest dopiero planowane), datę od kiedy świadczeniodawca zawiesza udzielanie świadczeń oraz datę, do kiedy udzielanie świadczeń będzie zawieszone.

W dniu [...] listopada 2020 r. Wnioskodawcy udzielono odpowiedzi, przekazując mu wykaz świadczeniodawców, którzy zawiesili działalność, sporządzony do poziomu zakresów świadczeń, według stanu na [...] listopada 2020 r.

W dniu [...] listopada 2020 r. Wnioskodawca, za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożył wniosek o uzupełnienie przekazanych mu danych przez Narodowy Fundusz Zdrowia w [...] (zwany dalej także jako: "Fundusz") , w szczególności w zakresie kodów resortowych.

W dniu [...] listopada 2020 r., również za pośrednictwem poczty elektronicznej, Wnioskodawcy udzielono odpowiedzi, wyjaśniając, że "Centrala NFZ pozyskuje od Oddziałów Wojewódzkich dane dotyczące zawieszeń działalności do poziomu zakresów świadczeń i takie dane zostały Panu przekazane. Nie dysponujemy tożsamymi danymi uwzględniającymi kody resortowe komórek organizacyjnych, nie są to dane generowane systemowo."

W dniu [...] listopada 2020 r., Wnioskodawca złożył do Funduszu kolejny wniosek o udzielenie informacji publicznej w tej sprawie, ponownie domagając się udostępnienia danych dotyczących świadczeniodawców, w formie arkusza kalkulacyjnego, którzy obecnie zawiesili bądź planują zawieszenie wykonywania świadczeń, zawierających kod świadczeniodawcy, kody resortowe 7 i 8, datę od kiedy świadczeniodawca zawiesza udzielanie świadczeń, datę do kiedy udzielanie świadczeń będzie zawieszone, z informacją, jakiego rodzaju świadczenie ulega zawieszeniu oraz adresu miejsc, w których zawieszono udzielanie świadczeń, z podaniem pełnych i aktualnych adresów, w spójnym formacie, z rozdzieleniem składowych adresu na różne kolumny.

Fundusz w dniu [...] listopada 2020 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, poinformował Wnioskodawcę, że objęte wnioskiem informacje należą do kategorii informacji o charakterze przetworzonym i w związku z tym, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, istnieje konieczność wykazania istnienia okoliczności szczególnie istotnych dla interesu publicznego, które uzasadniałyby podjęcie czynności polegających na przygotowaniu informacji określonych w złożonym wniosku.

W odpowiedzi na powyższe, Wnioskodawca pismem z dnia [...] listopada 2020 r. zatytułowanym "[...].", wskazał, że "wnioskuję o dane w interesie publicznym", gdyż "chciałby utworzyć stronę internetową, która w łatwy i kompleksowy sposób pozwoli znaleźć informację czy dany świadczeniodawca zawiesił działalność".

Następnie w dniu [...] listopada 2020 r. S. D. przekazał pismo, w którym domagał się kolejnych informacji związanych z zawieszeniem działalności przez wskazane w piśmie podmioty lecznicze.

Na pismo Funduszu z dnia [...] grudnia 2020 r. ,w którym zwrócono się o wskazanie, czy pismo z dnia [...] listopada 2020 r. stanowi uzupełnienie wniosku z [...] listopada 2020 r., czy też pismo to stanowi odrębną sprawę, Wnioskodawca udzielił odpowiedzi [...] grudnia 2020 r. informując, że pismo z [...] listopada 2020 r. stanowi odrębny wniosek.

Dnia [...] grudnia 2020 r. do Funduszu wpłynął kolejny wniosek Wnioskodawcy o przekazanie aktualnych informacji dotyczących świadczeniodawców, którzy obecnie zawiesili bądź planują zawieszenie wykonywania świadczeń, w formie zestawienia zawierającego kod świadczeniodawcy, kody resortowe 7 i 8, (jeżeli zawieszenie jest dopiero planowane) datę od kiedy świadczeniodawca zawiesza udzielanie świadczeń, datę do kiedy udzielanie świadczeń będzie zawieszone.

W dniu [...] grudnia 2020 r., Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - za pośrednictwem Narodowego Funduszu Zdrowia - skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2020 r., zarzucając naruszenie art. 10 w zw. z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim zobowiązuje organ do udostępnienia informacji publicznej bezzwłocznie, w terminie 14 dni od daty złożenia takiego wniosku.

W uzasadnieniu skargi, opisując dotychczasowy przebieg postępowania i korespondencji z Funduszem, w szczególności wskazał, że pomimo, iż w dniu [...] listopada 2020 przekazał odpowiedź, w której zwrócił uwagę, że na analogiczny wniosek z października 2020 r. otrzymał stosowne informacje na żądany temat, które zostały "wygenerowane systemowo", a jednocześnie uzasadnił interes publiczny wnioskowanych danych, to do dnia [...] grudnia 2010 r. nie udzielono mu odpowiedzi w tej sprawie oraz nie udostępniono mu wnioskowanej informacji.

W dniu [...] grudnia 2020 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wydał decyzję nr [...], w której odmówił udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na niespełnienie przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

Na podstawie art. 120 P.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, zwaną dalej: "P.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020r., poz. 1276, zwanej dalej także jako: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.

Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przy tak zakreślonych ramach prawnych sprawy Sąd w punkcie wyjścia rozważań wskazuje, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności.

W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2011, s. 109).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu administracyjnego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, do którego z wnioskiem o udzielenie informacji zwrócił się Skarżący, jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., tj. podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Bezspornym jest także między stronami, że żądane przez Wnioskodawcę informacje dotyczące danych świadczeniodawców, którzy (na dzień składnia wniosku) zawiesili lub planują zwieszenie wykonywania świadczeń, stanowią informacją publiczną tj. o sprawach publicznych, określonych w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., dlatego kwestia ta nie wymaga odrębnego rozważenia i dodatkowej analizy prawnej. Sąd zauważa przy tym, że - jak sam podkreśla Wnioskodawca, a potwierdza to również Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji nr [...]- w analogicznej sprawie z wniosku z dnia [...] października 2020 r. Skarżącemu udzielono stosownej informacji pismem z dnia [...] listopada 2020 r., przedstawiając mu wykaz świadczeniodawców sporządzony do poziomu zakresu świadczeń, którzy (wg stanu na [...] listopada 2020 r.) zawiesili działalność.

Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia czy w związku z wnioskiem Skarżącego o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2020 r., Organ dopuścił się naruszenia - jak wywodzi w skardze Skarżący – przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudzielenie mu odpowiedzi na żądaną informację, ewentualnie, czy doszło do naruszenia terminu 14 dniowego w udzieleniu takiej informacji.

Przy tak zakreślonych zarzutach skargi, Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2.

Dodać należy, że zgodnie z ust. 2 przywołanego przepisu, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (por. ust. 2 art. 13 u.d.i.p.).

Przepis art. 13 u.d.i.p. ustanawia zatem jako zasadę udostępnianie informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, zaś ewentualna zwłoka w udostępnieniu informacji publicznej musi mieć charakter niezbędny.

Wydłużenie terminu 14-dniowego, wskazanego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., może nastąpić w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej. Podmiot udostępniający jest jednak zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem tego terminu o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji.

Podkreślić przy tym należy, że przedłużenie ww. terminu jest usprawiedliwione, jeśli podyktowane jest ważną, uzasadnioną przyczyną (jest niezbędne), a nadto, gdy w następstwie upływu przedłużonego terminu organ udostępnia wnioskowaną informację, ewentualnie wydaje decyzję o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

W orzecznictwie NSA podkreśla się również, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej nie jest typowym postępowaniem jurysdykcyjnym. Na gruncie tego specyficznego postępowania w orzecznictwie powstaje zagadnienie, co do sposobu korzystania ze środków prawnych służących ochronie przed bezczynnością podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.

Jak wyjaśnił NSA, analiza postanowień art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. wskazuje, że stanowią one lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. kształtujących terminy załatwiania spraw. Przepis art. 13 u.d.i.p. ustanawia zasadę udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-dniowy termin na udzielenie informacji publicznej ma charakter instrukcyjny. Jego upływ nie rodzi ze sobą żadnych materialnoprawnych konsekwencji, a jedynie umożliwia wniesienie środków mających na celu zdyscyplinowanie podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznych, które pozostają w stanie bezczynności.

Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wydłużenie 14-dniowego terminu może nastąpić w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej. Podmiot udostępniający jest jednak zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem tych 14 dni o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji. Ustawa nie wskazuje, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle postanowienia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Należy jednak przyjąć, jak podkreślił NSA, iż podmiot udostępniający nie będzie mógł w sposób dowolny uzasadniać niedotrzymania terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W grę mogą wchodzić jedynie takie powody, które są bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej. Konstrukcja tej regulacji jest analogiczna do postanowień art. 36 k.p.a., przy czym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p wskazany jest nieprzekraczalny terminu 2 miesięcy na udzielenie informacji publicznej. Termin ten ma charakter instrukcyjny. (tak: NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1469/13, opubl. w CBOSA).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się nadto, iż termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia doręczenia adresatowi wniosku, przy czym dzień, w którym wniosek wpłynął lub został osobiście złożony, nie jest wliczany do 14-dniowego terminu, przewidzianego dla udzielenia informacji.

Termin określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie nie tylko do czynności polegającej na udostępnieniu informacji, ale również do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Krakowie z 6 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Kr 242/14, LEX nr 1534491).

W przypadku potrzeby wydania przez podmiot zobowiązany decyzji odmownej, przewidzianej w art. 16 u.d.i.p., nie jest uprawnione twierdzenie, że po wyczerpaniu terminów, o których mowa w art. 13 u.d.i.p., rozpoczynają swój bieg terminy do wydania decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, do których wprost odsyła art. 16 ustawy. Takie rozumowanie, jak podkreśla się w piśmiennictwie, prowadziłby do nieuzasadnionego przedłużenia załatwienia sprawy o udostępnienie informacji publicznej, dla której rozpatrzenia ustawodawca określił znacznie krótsze terminy niż w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., adresat wniosku jest również zobligowany poinformować wnioskodawcę o tym, że żądana informacja nie ma waloru informacji publicznej lub o nieposiadaniu wnioskowanej informacji. Natomiast gdy podmiot dysponujący informacją publiczną nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zastosować procedurę, o której mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. A zatem powinien zawiadomić wnioskodawcę, w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku, o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu w którym udostępni informację nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Dodać należy, iż nie wszystkie sprawy o udzielenie informacji publicznej będą na tyle proste, aby mogły być rozstrzygnięte niezwłocznie, niektóre mogą wymagać postępowania wyjaśniającego. Ustawodawca miał to na uwadze przy regulacji art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Dopiero nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o powodach i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (zob. wyrok NSA z 14 maja 2014 r., I OSK 1027/14, LEX nr 1464729).

Zdaniem M. Bidzińskiego, M. Chmaja i P. Szustakiewicza, nie ma przeszkód, aby podmiot zobowiązany nawet kilkakrotnie powiadamiał wnioskodawcę o przyczynach uchybienia i przedłużał termin udostępnienia informacji. Jednak łącznie to przedłużenie nie może przekraczać 2-miesięcznego terminu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. (M. Bidziński, M.Chmaj, P. Szustakiewicz, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", 2015, s 153, a także I. Kamińska i M. Rozbicka-Ostrowska "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", wyd. III, LEXOmega/el, teza 2 do art. 13)

W sytuacji jednak, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest sformułowany w sposób tak ogólny, iż powstają istotne i uzasadnione wątpliwości co do treści i zakresu żądania wnioskodawcy, termin, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. może rozpocząć swój bieg dopiero od chwili, gdy wnioskodawca w sposób jasny i konkretny określi zakres żądania.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów sprawy Sąd stwierdza, że wniosek Skarżącego, "inicjujący" udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia danych dotyczących świadczeniodawców, w formie arkusza kalkulacyjnego, którzy zawiesili bądź planują zawieszenie wykonywania świadczeń, obejmujących: kod świadczeniodawcy, kody resortowe 7 i 8, datę od kiedy świadczeniodawca zawiesza udzielanie świadczeń, datę do kiedy udzielanie świadczeń będzie zawieszone, z informacją, jakiego rodzaju świadczenie ulega zawieszeniu oraz adresu miejsc, w których zawieszono udzielanie świadczeń, z podaniem pełnych i aktualnych adresów, w spójnym formacie, z rozdzieleniem składowych adresu na różne kolumny - został złożony do Organu [...] listopada 2020 r.

W dniu [...] listopada 2020 r. poinformowano Wnioskodawcę, że objęte wnioskiem informacje należą do kategorii informacji o charakterze przetworzonym i w związku z tym, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, istnieje konieczność wykazania istnienia okoliczności szczególnie istotnych dla interesu publicznego, które uzasadniałyby podjęcie czynności polegających na przygotowaniu informacji określonych w złożonym wniosku.

Wnioskodawca pismem z dnia [...] listopada 2020 r. zatytułowanym "Uzupełnienie wniosku o zwieszeniach z dnia [...].11.2020 r.", wskazał taki szczególny interes publiczny, uzasadniając, że na podstawie uzyskanych informacji "chciałby utworzyć stronę internetową, która w łatwy i kompleksowy sposób pozwoli znaleźć informację czy dany świadczeniodawca zawiesił działalność".

Następnie, w dniu [...] grudnia 2020 r. Prezes NFZ wydał decyzję nr [...], na mocy której odmówił udostępnienia informacji publicznej z uwagi na niespełnienie przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.

Z zaprezentowanej chronologii zdarzeń wynika zatem, że Organ od [...] grudnia 2020 r. pozostawał w bezczynności, gdyż na wniosek Skarżącego z [...] listopada 2020 r. winien udzielić informacji (ewentualnie – wydać decyzję odmowną), zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w ciągu 14 dni, a więc najpóźniej do dnia [...] grudnia 2020 r.

Jednocześnie z akt sprawy wynika, że Organ nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., tj. nie poinformował Skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy.

Reasumując powyższe, załatwienie wniosku Skarżącego nastąpiło faktycznie w dniu [...] grudnia 2020 r., tj. z dniem wydania decyzji przez Prezesa NFZ o odmowie załatwienia wniosku z dnia [...] listopada 2020 r., a więc po upływie terminu wyznaczonego w trybie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a jednocześnie bez skorzystania przez Organ z możliwości procedury określonej w ust. 2 art. 13 ust. U.d.i.p. Podkreślić należy, iż organ miał możliwość ponownego wyznaczenia nowego terminu, maksymalnie do dnia [...] stycznia 2021 r., jednakże tego nie uczynił.

Dlatego też przyjąć należy, iż organ pozostawał w bezczynności od dnia [...] grudnia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r., tj. do dnia poprzedzającego dzień wydania decyzji administracyjnej (w dniu [...] grudnia 2020 r.).

W zaprezentowanych realiach sprawy, Sąd uznał, że bezczynność Prezesa NFZ w załatwieniu wniosku Skarżącego z [...] listopada 2020 r., nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Dokonując powyższej oceny, Sąd uwzględnił fakt, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12).

Powyższe oznacza, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy, przy czym przekroczenie terminu musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; podobnie: m.in. WSA w Łodzi /w:/ wyrok z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że termin rozpoznania wniosku strony Skarżącego, określony w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., został przez organ przekroczony nieznacznie oraz, że - jak wynika z całokształtu sprawy i analizy pozostałych wniosków Skarżącego - nie miał takich cech działań Organu, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach kwalifikowanego naruszenia prawa.

Dlatego też Sąd uznał, że bezczynność organu nie wynikała z celowego działania tego organu czy też lekceważącego podejścia do obowiązków informacyjnych wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Sąd podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. orzekł w pkt 1 sentencji, tj. że Prezes Narodowego Funduszu dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2020 r. oraz, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji).

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a, zasądzając na rzecz Skarżącego od Organu kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. i to nie tylko z uwagi na fakt, że Skarżący o takową nie wnosił.

Suma pieniężna, która może być przyznana także "z urzędu" przez Sąd, a więc niezależnie od wniosku w tym zakresie strony skarżącej, stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu (postanowienie NSA z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 705/16). Owa "suma pieniężna" jest jednym z dwóch (obok grzywny) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1314/16 i z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16, z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16 i z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17).

Ma ona na celu zrekompensować, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek jakiego doznała strona skarżąca na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Stwierdzenie istnienia bezczynności niemającej charakteru rażącego naruszenia prawa jest niewystarczające, zdaniem Sądu, do uznania za zasadne przyznania sumy pieniężnej.