Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1097/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 22 ust 1 lit. a-c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
article: art 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par 2 ust. 1 pkt 1 lit a; par 7 ust. 1 pkt 1; par 6 ust 3 pkt 1; par 7 ust. 4;
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. W. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. W. (zwanej dalej Skarżącą) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej Prezesem ARiMR, organem odwoławczym lub II instancji) z [...] stycznia 2009r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej Dyrektorem Oddziału ARiMR) z [...] lipca 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 5 marca 2008 r. Skarżąca zwróciła się o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Decyzją z 2[...] lipca 2008 r. Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił przyznania Skarżącej pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" uzasadniając rozstrzygnięcie niespełnieniem przez stronę warunku określonego w §26a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem MRiRW z 17 października 2007r.). Organ zaznaczył, iż Skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, gdyż z chwilą śmierci ojca (2 stycznia 2006r.) stała się współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku.

Prezes ARiMR rozpoznając sprawę na skutek odwołania, decyzją z [...] stycznia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powtórzył argumentację organu I instancji. Podniósł także, iż za wcześniejszą datą rozpoczęcia działalności rolniczej niż ta, którą deklaruje wnioskodawczyni przemawia fakt podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 30 stycznia 2006 r. Powołując się na uregulowania zawarte w kodeksie cywilnym podkreślił, iż od dnia nabycia spadku to jest 2 stycznia 2006 r., wnioskodawczyni stała się właścicielem nieruchomości rolnej.

Skarżąca złożyła skargę na decyzję Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2009 r. wnosząc o jej zmianę w całości. Zaznaczyła, iż nie zgadza się z określeniem terminu rozpoczęcia działalności rolniczej przez Agencję, gdyż w dniu śmierci jej ojca nabyła jedynie udział w spadku. Aktem notarialnym z [...] grudnia 2007 r. dokonano zniesienia współwłasności. Na podstawie powyższego aktu notarialnego nabyła samodzielną część, którą mogła zarządzać i o niej stanowić. Do I kwartału 2008 r. podlegała ubezpieczeniu KRUS jako domownik, a dopiero po nabyciu samodzielnej części gospodarstwa zgłosiła ten fakt KRUS w wyniku którego od I kwartału 2008 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik. W okresie od 2 stycznia 2006 r. do 4 grudnia 2007 r. użytkownikiem gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład masy spadkowej była jej matka.

W piśmie z 11 maja 2009 r. skarżąca zaznaczyła, iż organ otrzymał dwa zaświadczenia dotyczące faktu jej podlegania ubezpieczeniu KRUS. Podkreśliła, iż w zaświadczeniu z KRUS złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" wskazano, że podlegała ubezpieczeniu jako rolnik dopiero od stycznia 2008 r.

Wyrokiem z 16 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 505/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] lipca 2008 r. Sąd zauważył, że zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym – między innymi – w drodze spadku. Jednocześnie ust. 2 tego przepisu wskazano, że osobie fizycznej, o której mowa w ust. 1 pomoc przyznaje się, jeżeli od dnia rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia złożenia wnioski o udzielenie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy – więcej niż 18 miesięcy. Ponadto § 7 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. stanowi, że za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2 uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha.

Wyjątek od powyższej zasady został przewidziany w § 26 a ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym, w 2008 r., w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym, że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania.

Zdaniem Sądu w sytuacji, w której zostaje ustalone, że wnioskodawczyni ubiegająca się o przyznanie pomocy jest współspadkobierczynią spadku, który obejmuje także udział w gospodarstwie rolnym, koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy wnioskodawczyni władała gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku, a w szczególności czy miał wyodrębniony fizycznie obszar gruntu (o powierzchni przekraczającej 1 ha) i prowadziła na nim działalność rolniczą, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. Samo bowiem dziedziczenie udziału w gospodarstwie rolnym potwierdzone prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza ani posiadania tego udziału w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ani prowadzenia działalności rolniczej, o jakiej mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu.

Rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie złożoną przez Prezes ARiMR, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 234/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie wywiódł, że według regulacji zawartych w art. 924 i 925 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i że z tą chwilą spadkobierca nabywa spadek co oznacza przejście na spadkobiercę zespołu stanowiących spadek praw. W szczególności, skutkiem nabycia udziału w należącym do spadku gospodarstwie rolnym spadkobierca wraz z pozostałymi współspadkobiercami pozostaje do chwili działu spadku we wspólności regulowanej na zasadach określonych w art. 1035 i 1036 k.c. Podkreślił także, iż sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że stan wspólności majątku spadkowego nie jest równoznaczny z nabiciem posiadania gospodarstwa rolnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądów, że na potrzeby stosowania przepisów dotyczących wsparcia rozwoju obszarów wiejskich właściwe było przyjęcie pojęcia posiadania z przepisów Kodeksu cywilnego i opartych na nich poglądów doktryny, których podstawą jest określenie posiadania jako stanu faktycznego, na który składa się, zgodnie z terminologią pochodzącą z tak zwanej "szkoły romańskiej", elementy "corpus" i "animus possidendi". Zaznaczył, że regulacje krajowe z zakresu wspierania obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich funkcjonują na podstawie transpozycji prawa wspólnotowego. Prawodawca wspólnotowy nie posługuje się pojęciami, z których możnaby wyprowadzać w zakresie rozumienia, występującego w regulujących tę materię przepisach prawa krajowego, pojęcia posiadania wnioski zbieżne z poglądami opartymi na polskim prawie cywilnym. Prawodawca wspólnotowy formułując w art. 22 ust.1 lit a Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L Nr 277, s. 1, zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005) podstawowe warunki przyznawania pomocy w ogóle nie posługuje się pojęciem posiadania lecz ustanawia przesłankę działalności w gospodarstwie rolnym w charakterze kierującego gospodarstwem. Kierowanie gospodarstwem rolnym jest możliwe tylko w takiej sytuacji, gdy rolnik włada gospodarstwem. Wobec takiego rozwiązania występujące w prawie krajowym pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego jako przesłanki uznania, że jest prowadzona działalność rolnicza, musi być rozumiane w zgodzie z prawem wspólnotowym, to jest przy przyjęciu, że posiadaniem są takie formy władztwa nad gospodarstwem rolnym, które przejawiają się w kierowaniu gospodarstwem rolnym. Sam fakt nabycia w drodze spadkobrania praw do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nie jest wystarczający do uznania, że spadkobierca wszedł w tak rozumiane posiadanie gospodarstwa rolnego.

NSA wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji przyczyn odmowy przyznania pomocy Skarżącej było ustalenie, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 30 stycznia 2006 r. Beneficjentka kwestionowała to ustalenie w skardze i późniejszych pismach, twierdząc, że w okresie od dnia 30 stycznia 2006 r. nie była ubezpieczona jako rolnik, gdyż dopiero od stycznia 2008 r. opłacała składki jako rolnik. NSA zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się ani do zarzutów dotyczących ustaleń organu odwoławczego ani do ewentualności zastosowania § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał wymieniony zarzut naruszenia prawa materialnego za dopuszczalny i zasadny, gdyż WSA w Warszawie pomimo ustalenia przez Prezesa ARiMR, że zachodziły okoliczności wymienione w § 7 ust. 4 w zw. z § ust 2 pkt 5 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r., którego to ustalenia sąd nie zakwestionował, nie rozważył możliwości zastosowania ww. przepisów. NSA zaznaczył, że ocena dopuszczalności zastosowania wskazanych jako naruszone przepisów powinna zostać poprzedzona odniesieniem się do zarzutów Skarżącej co do okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lipca 2011r., sygn. akt V SA/Wa 926/11 oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Skarżąca wraz z wnioskiem złożyła zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z którego wynika, że podlega ubezpieczeniu jako rolnik od dnia 1 stycznia 2006 r. (w dacie tej była osobą dorosłą). Zdaniem Sądu rozpatrując wniosek organ słusznie uwzględnił ww. dokument stanowiący załącznik do wniosku (§ 12 pkt 6 lit. b rozporządzenia). Dlatego też w świetle § 7 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r., bez znaczenia było czy strona będąca właścicielem gospodarstwa rolnego faktycznie nim władała, czy też nie. WSA w Warszawie uznał, że Skarżąca od stycznia 2006 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik, zatem rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Skarżącej, wyrokiem z 27 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2207/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 190 p.p.s.a., bowiem w istocie rzeczy nie rozważył zasadności zastosowania przepisów § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. w takim ich rozumieniu, jaki wynikał z wykładni wyrażonej przez NSA w wyroku z dnia 17 lutego 2011 r. (II GSK 234/10). NSA stwierdził, że prawidłowa wykładnia przepisów krajowych wymagała uwzględnienia przesłanki kierowania gospodarstwem rolnym, które jest możliwe tylko w takiej sytuacji, gdy rolnik włada gospodarstwem. Wskazana wyżej przesłanka, odnosząca się do zagadnienia kierowania gospodarstwem rolnym, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności skargi, co pominął w swoim orzeczeniu Sąd pierwszej instancji. Zdaniem Sądu kasacyjnego powyższe ma istotne znaczenie w zakresie odnoszącym się do zarzutów Skarżącej co do okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik, na co także wskazał NSA w poprzednim wyroku, a co pominął Sąd pierwszej instancji.

Pismem procesowym z 13 maja 2013r. Skarżąca podtrzymała skargę oraz wskazała na szereg czynności oraz dowodów z dokumentów mogących świadczyć, że w okresie od 1 stycznia 2006r. do 4 marca 2008r. (data przekazania gospodarstwa rolnego Skarżącej przez jej matkę w zamian za rentę strukturalną) to matka skarżącej, a nie skarżąca kierowała gospodarstwem rolnym.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając zatem niniejszą sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa zawartą w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 234/10 i 27 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2207/11 oraz zaleceniami sformułowanymi w ich uzasadnieniu.

Kwestie udzielania pomocy w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich reguluje m.in. rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r., które w art. 20 lit. a ppkt ii wskazuje, że wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy środków, których celem jest upowszechnianie wiedzy i poprawa potencjału ludzkiego poprzez podejmowanie działalności przez młodych rolników.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. a) ppkt ii), udziela się osobom, które:

a) mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem;

b) posiadają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe;

c) przedkładają plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej.

Na gruncie prawa krajowego pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" reguluje ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. Zwana dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz wydane na podstawie art. 29 ust 1 pkt 1 tej ustawy rozporządzenie MRiRW z 17 października 2007r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r. pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 55 Kodeksu cywilnego i spełnia pozostałe wymogi określone w tym przepisie.

W myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym w drodze spadku. Ponadto ust 2 tego przepisu stanowi, że osobie fizycznej, o której mowa w ust. 1, pomoc przyznaje się, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy. Wyjątek od powyższej zasady został przewidziany w § 26 a ust. 1 rozporządzenia z 17 października 2007r., zgodnie z którym, w 2008r., w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1 , nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym, że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania.

Dodatkowo § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 17 października 2007r. wskazuje, że za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2, uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha.

W myśl § 7 ust. 4 rozporządzenia z 17 października 2007r. jeżeli przed dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dokonał co najmniej jednej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2-6, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień dokonania najwcześniejszej z tych czynności. W przypadku osób fizycznych, o których mowa w ust. 3 pkt 3-5, które zostały ubezpieczone z mocy przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik i nie dokonały innej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2-6, dnia, od którego podlegają temu ubezpieczeniu, nie uznaje się za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej.

Z kolei § 2 ust. 2 pkt 5 stanowi, że uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli została ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik lub małżonek rolnika, lub z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej.

W sprawie niniejszej skarżąca twierdzi, że rozpoczęła działalność rolniczą w dniu [...] grudnia 2007r., (po wydzieleniu ze spadku określonej fizycznie części gospodarstwa rolnego) natomiast według organu nastąpiło to w dniu [...] stycznia 2006 r, z chwilą otwarcia spadku po zmarłym ojcu.

W ocenie Sądu stanowisko organów orzekających jest nietrafne. Należy podkreślić, że według regulacji zawartych w art. 924 i 925 kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i że z tą chwilą spadkobierca nabywa spadek co oznacza przejście na spadkobiercę zespołu stanowiących spadek praw. W szczególności, skutkiem nabycia udziału w należącym do spadku gospodarstwie rolnym spadkobierca wraz z pozostałymi współspadkobiercami pozostaje do chwili działu spadku we wspólności regulowanej na zasadach określonych w art. 1035 i 1036 k.c. Jednakże stan wspólności majątku spadkowego nie jest równoznaczny z nabiciem posiadania gospodarstwa rolnego. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że prawodawca wspólnotowy nie posługuje się pojęciem posiadania w rozumieniu przepisów prawa krajowego. Prawodawca wspólnotowy posługuje się pojęciem "kierujący gospodarstwem" (cytowany wyżej art. 22 ust.1 lit a rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005) i w takim też znaczeniu należy odczytywać występujące w prawie krajowym pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego. Dlatego też sam fakt nabycia w dniu 2 stycznia 2006r. nie może być równoznaczny z posiadaniem gospodarstwa rolnego rozumianym jako kierowanie tym gospodarstwem, tj. podejmowaniem zasadniczych decyzji odnoszących się do tego gospodarstwa. Sam fakt nabycia w drodze spadkobrania praw do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nie jest wystarczający do uznania, że spadkobierca wszedł w tak rozumiane posiadanie gospodarstwa rolnego.

W sytuacji więc, w której zostaje ustalone, że wnioskodawczyni ubiegająca się o przyznanie pomocy jest współspadkobierczynią spadku, który obejmuje także udział w gospodarstwie rolnym, koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy wnioskodawczyni kierowała gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku. Samo bowiem dziedziczenie udziału w gospodarstwie rolnym potwierdzone prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza ani posiadania (w sensie kierowania), ani prowadzenia działalności rolniczej, o jakiej mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu.

Co więcej należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie polskie określając w § 2 ust. 2 pkt 1) krąg nieuprawnionych do uzyskania pomocy z racji wcześniejszego prowadzenia gospodarstwa rolnego, wymienia "właściciela" i "posiadacza", nie odnosi się natomiast do "współposiadacza" ani do "współwłaściciela", które to pojęcia wobec tego, że służą realizacji unijnego kryterium "kierowania gospodarstwem rolnym", nie mogą być uważane za równoważne. Jednocześnie w § 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) tiret 4, rozporządzenie MRiRW z 17 października 2007 r. stanowi, że gospodarstwo, na które przyznana została pomoc nie może być przedmiotem współwłasności lub współposiadania. Zatem należy podkreślić, że w dniu 2 stycznia 2006r. skarżąca stała się współwłaścicielem nieruchomości po zmarłym ojcu, a więc w wypadku uznania tej daty Skarżąca nie mogłaby otrzymać wnioskowanej pomocy.

Mając powyższe na względzie organ odwoławczy oceni, czy okoliczność, że w sprawie niniejszej oprócz dowodów świadczących o nabyciu udziału w gospodarstwie rolnym w wyniku spadkobrania, w aktach znajduje się także oświadczenie strony o jego prowadzeniu od określonej daty związanej ze zniesieniem współwłasności oraz nabyciem dodatkowych działek na skutek umowy darowizny, a także informacja wskazująca datę nadania numeru identyfikacyjnego oraz, że wnioskodawczyni nie występowała wcześniej o płatności bezpośrednie (i inne) do gospodarstwa, a także inne twierdzenia (ciąża). Fakty te winny wzbudzić wątpliwości organu co do trafności przyjętej koncepcji, że nabycie w drodze spadkobrania udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego stanowiło jednocześnie moment rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie, która to wątpliwość powinna prowadzić do wezwania strony do udzielenia wyjaśnień.

Przechodząc do oceny decyzji w zakresie drugiego powodu odmowy przyznania pomocy tj. faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 30 stycznia 2006r. (§ 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r.), należy zauważyć, że organ dokonując określonych ustaleń w sposób niedostateczny ocenił stan faktyczny sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w aktach sprawy znajdują się dwa zaświadczenia KRUS, jedno z 3 marca 2008r. wskazujące, że Skarżąca od 1 lipca 2002r. do dnia wydania zaświadczenia podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jak domownik. Natomiast z zaświadczenia KRUS z 9 czerwca 2008r. wynikało, że Skarżąca od 1 lipca 2002r. do 29 stycznia 2006r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jak domownik, a od 30 stycznia 2006r. jako rolnik. W zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek analizy przyczyn powyższych rozbieżności oraz analizy przyczyn ubezpieczenia Skarżącej jako rolnika w dniu 30 stycznia 2006r. i ich skutków dla przedmiotowej sprawy. Dopiero Skarżąca na etapie postępowania sądowego złożyła pismo KRUS z [...] października 2009r. wyjaśniające przyczynę takiej rozbieżności. Organ wydając decyzję bezrefleksyjne przyjął tę datę ([...] stycznia 2006r.) mimo, że Skarżąca wskazywała, iż nie kierowała gospodarstwem w tej dacie. Co więcej w tej dacie Skarżąca była jedynie współwłaścicielem gospodarstwa (o czym mowa było wyżej) i jak wynika z pisma KRUS z [...] października 2009r. została ona objęta ubezpieczeniem społecznym rolników, na skutek wydanego przez Sąd postanowienia z 30 stycznia 2006r. o stwierdzeniu nabycia spadku (udziału w nieruchomości wspólnej). Co więcej należy zwrócić uwagę, że aby zastosować przepis § 7 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. trzeba ustalić, czy wnioskodawca dokonał jednej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2-6, a więc przepis ten zakłada podjęcie działania przez wnioskodawcę. Natomiast w niniejszej sprawie Skarżąca twierdzi, że takie działania (w zakresie ubezpieczenia) podjęła dopiero w marcu 2008r. i dokonała czynności ubezpieczenia społecznego (jako rolnik), która to czynność spowodowała objęcie jej ubezpieczeniem społecznym rolników jako rolnik z mocą wsteczną od 30 stycznia 2006r., tj. z datą postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Należy zwrócić uwagę, że mimo, iż postępowanie prowadzone na podstawie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich jest sformalizowane i na wnioskodawcy spoczywa większość obowiązków procesowych, w tym ciężar udowodnienia faktów, zaś organ w mniejszym zakresie niż to przewiduje k.p.a. czuwa nad prawami strony, to nie uwalnia to organu od konieczności przestrzegania praworządności zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Zatem choć, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na stronie, to jeżeli na tle przedstawionego materiału dowodowego występują wątpliwości, organ powinien wezwać stronę do ich wyjaśnienia i ewentualnie przedstawienia dowodów oraz po dokonanych wyjaśnieniach organ winien dokonać oceny tych dowodów i wyjaśnień. Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jako wdrażająca system wspierania rozwoju obszarów wiejskich z EFRROW jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie MRiRW z 17 października 2007 r. muszą być interpretowane w zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, bowiem wsparcie dla młodych rolników z EFRROW może i powinno być udzielane w granicach podmiotowych określonych rozporządzeniem unijnym.

Organ rozpoznając ponownie sprawę zobowiązany będzie uwzględnić powyższe stanowisko Sądu w zakresie oceny posiadania gospodarstwa rolnego na skutek nabycia spadku oraz winien również rozważyć zasadność zastosowania przepisów § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. w rozumieniu wykładni zaprezentowanej przez Sąd w niniejszym wyroku. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że prawidłowa wykładnia przepisów krajowych wymaga uwzględnienia przesłanki kierowania gospodarstwem rolnym, które jest możliwe tylko w takiej sytuacji, gdy rolnik włada gospodarstwem. Powyższe ma istotne znaczenie w zakresie odnoszącym się do zarzutów Skarżącej co do okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik.

W świetle powyższych wywodów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U z 2013r., poz.461), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata. Na łączną kwotę przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania Sąd zaliczył 200 zł tytułem wpisu stałego od skargi, 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (razem 457 zł, jak w punkcie drugim sentencji wyroku).