Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 368/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. C. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 26 maja 2014 r.; sygn. akt III SA/Gl 175/14 w zakresie oddalenia wniosku T. C. S.A. w K. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi T. C. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Pełnomocnik T. C. S.A. w Katowicach wniósł o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego – Anny Apollo i Krzysztofa Wujka oraz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. – Barbary Brandys-Kmiecik, Małgorzaty Herman, Małgorzaty Jużków, Mirosława Kupca, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Marzanny Sałudy i Renaty Siudyki. Stwierdził, że w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie.

Pełnomocnik skarżącej wywiódł swoje wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów z faktu, że orzekali oni w sprawach, w których wystąpiły analogiczne lub zbliżone z przedmiotową sprawą zagadnienia prawne, które kolejno stały się przedmiotem złożonej przez skarżącą skargi do Komisji Europejskiej, jako przykład naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasad ogólnych prawa Unii Europejskiej. W dalszych motywach wniosku wskazano także na fakt uczestnictwa tych sędziów w składach orzekających, które wydały wyroki w sprawach ze skarg T. Ciepło S.A. w K., których uzasadnienia zawierają wypowiedzi wskazujące na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności ich autorów w tego rodzaju sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z 26 maja 2014., sygn. akt III SA/Gl 175/14 w punkcie pierwszym umorzył postępowanie w odniesieniu do sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Marzanny Sałudy oraz w punkcie drugim oddalił wniosek T. C. S.A. w K. w odniesieniu do pozostałych sędziów.

Zdaniem Sądu I instancji, wyłączenie sędziego w trybie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Wskazał, że udział sędziego w postępowaniach wcześniejszych, zakończonych niekorzystnymi dla wnioskującej strony wyrokami nie stanowi jeszcze samodzielnej podstawy do uznania, że dalsze działania danego sędziego będą miały charakter stronniczy.

Zażalenie na powyższe postanowienie, w części, w jakiej oddalono wniosek o wyłączenie sędziów (pkt 2 postanowienia), złożyła T. C. Spółka z o.o. w K., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezajęcie w uzasadnieniu postanowienia żadnego stanowiska odnośnie wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów i brak wyjaśnienia dlaczego okoliczności te nie wywołują wątpliwości co do bezstronności sędziów;

2. art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów, mimo że zachodzą w stosunku do nich okoliczności tego rodzaju, iż mogą wskazywać na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt 2.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Wobec okoliczności, że wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów opierał się na art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola objętego zażaleniem postanowienia podlegać będzie ocenie w aspekcie przesłanek określonych w tym przepisie. Zgodnie z jego treścią niezależnie do przyczyn wymienionych w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Przez okoliczności, o których mowa w powołanym art. 19, rozumieć należy zarówno te okoliczności związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak również inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste rozumieć należy relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej bądź gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą jak wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 353/14). Warunkiem koniecznym dla wyłączenia sędziego z wniosku strony na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest – oparte na wyłącznie zobiektywizowanych przesłankach – uprawdopodobnienie istnienia opisanych okoliczności, które będą budzić wątpliwości odnośnie wydania przez sędziego orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za prawidłową uznać należy ocenę wniosku Spółki, jakiej dokonał Sąd I instancji, oddalając żądanie wyłączenia sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Przedmiotowy wniosek opierał się na wniesieniu przez pełnomocnika spółki skargi do Komisji Europejskiej, dotyczącej działalności orzeczniczej sądów administracyjnych, naruszających prawo Unii Europejskiej.

Przedstawione okoliczności, mające – w ocenie autora wniosku – uzasadniać żądanie wyłączenia wymienionych w nim sędziów, nie mogły wywołać oczekiwanego skutku, bowiem nie odnosiły się one w jakimkolwiek zakresie do przesłanek wskazujących na wystąpienie okoliczności budzących uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów, o których mowa w art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Autor wniosku nie wskazał, jakie konkretnie uwarunkowania zewnętrze lub wewnętrzne dotyczące poszczególnych sędziów, mogłyby wpływać na nieobiektywne rozpoznanie i wydanie równie nieobiektywnego orzeczenia w sprawie. Jak już wskazano, okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie, powinny być tego rodzaju, że z uwagi na stosunek łączący sędziego z którąkolwiek ze stron bądź stosunek łączący sędziego ze sprawą, budzą wątpliwości co do jego bezstronności lub będą mieć wpływ na obiektywne orzeczenie w sprawie. Za taką okoliczność nie można uznać faktu wniesienia przez stronę skargi do Komisji Europejskiej, której przedmiot dotyczy pośrednio spraw rozstrzyganych przez sędziów objętych wnioskiem. Skarga taka jest w istocie skierowana przeciwko Państwu Polskiemu i sposobowi wywiązywania się przez nie z postanowień zawartych w traktatach lub przepisach prawa wspólnotowego, które z uwagi na przynależność do Unii, powinny być przestrzegane. Powyższa skarga nie dotyczy działalności orzeczniczej konkretnych sędziów, lecz określonej praktyki orzeczniczej mającej wpływ na kształtowanie się stosunków prawnych pomiędzy podmiotami stosunku administracyjnoprawnego. Nie występuje zatem jakiekolwiek powiązanie pomiędzy wniesieniem skargi w trybie art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a opisanymi przesłankami, na podstawie których strona może żądać wyłączenia sędziego od orzekania w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej.

Podnoszona w treści zażalenia okoliczność wiedzy sędziów wymienionych we wniosku o wniesieniu przez stronę skargi do Komisji Europejskiej również nie jest przesłanką do zastosowania art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż posiadanie takiej wiedzy nie stanowi automatycznie przesłanki wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie lub sprawach, których przedmiot dotyczy skargi wywiedzionej do organów Unii Europejskiej. Nie powoduje ona powstania, którejkolwiek z okoliczności, mogących rzutować na obiektywizm sędziego wynikający z jego zewnętrznego bądź wewnętrznego uwarunkowania.

Mając powyższe na uwadze, za niezasadny należy uznać sformułowany w punkcie 2 zażalenia.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 166 tej ustawy, poprzez niezajęcie stanowiska odnośnie okoliczności wskazanych we wniosku oraz brak wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd uznał, że nie wywołują one wątpliwości co do bezstronności sędziów.

Uzasadnienie postanowienia Sądu I instancji zawiera bowiem wszystkie elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd I instancji – co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – przywołując podstawę prawną wyłączenia sędziego na wniosek strony, wskazał na przesłanki, jakie powinny zostać spełnione przez tę stronę dla skuteczności wniosku. Podkreślił przy tym, że argumentacja mająca uzasadnić żądanie wyłączenia sędziego, nie może mieć charakteru ogólnego i wyrażać w sposób subiektywny stanowiska strony co do podstaw żądania. Stwierdził, że powołane okoliczności muszą obiektywnie i realnie dotyczyć konkretnej sprawy.

Powyższe stanowisko, było podstawą oceny wniosku skarżącej, która przeprowadzona została w sposób prawidłowy i doprowadziła do trafnego stwierdzenia, że przedstawione przez skarżącą Spółkę we wniosku argumenty i okoliczności, przemawiające za wyłączeniem sędziów, nie pozwalały na jego uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji postanowienia.