Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1734/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5, ust. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 pkt 1, pkt 15
journal: Dz.U. 2012 poz 1551
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą  działalność.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, Protokolant starszy specjalista Anna Oklecińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżona decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "ZUS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego )dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej jako "u.s.u.s."), po rozpoznaniu wniosku J.T. (dalej jako "skarżący" lub "wnioskodawca"), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia odsetek.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 19 marca 2019 r. skarżący zwrócił się do ZUS o umorzenie odsetek za zwłokę od nieuregulowanych składek. Zaznaczył przy tym, że od stycznia 2007 r. jest objęty ubezpieczeniem z tytułu umowy o pracę w Republice Cypryjskiej, a okres ten nie został uwzględniony przez ZUS. Jednocześnie wskazał, że prowadzona na terenie Polski działalność gospodarcza przynosi straty, w związku z czym nie jest w stanie uregulować odsetek, zaś należność główną ureguluje po zwrocie podatku od towarów i usług.

Decyzją z dnia [...] ZUS odmówił wnioskodawcy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 58.366,20 zł, w tym:

- ubezpieczenia społeczne – za okres 08/2005-02/2009, 06/2009-05/2011, 12/2017-10/2018, 12/2018-02/2019 w kwocie 39.458,50 zł;

- ubezpieczenia zdrowotne – za okres 04/2005-02/2009, 05/2009-05/2011, 12/2017-02/2019 w kwocie 15.740 zł

- Fundusz Pracy i FGŚP – za okres 04/2005-02/2009, 05/2009-05/2011, 12/2017-10/2018, 12/2018-02/2019 w kwocie 3.167,70 zł

oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 40.187,30 zł, w tym

- ubezpieczenia społeczne – za okres 04/2005-02/2009, 06/2009-05/2011 w kwocie 23.452 zł;

- ubezpieczenia zdrowotne – za okres 05/2005-02/2009, 05/2009-05/2011, 12/2017-02/2019 w kwocie 15.740 zł

- Fundusz Pracy i FGŚP – za okres 04/2005-02/2009, 05/2009-05/2011 w kwocie 15.648 zł

- Fundusz Pracy – za okres 04/2005-02/2009, 07/2009-09/2009 w kwocie 1.087,30 zł.

ZUS wskazał na zasady przedawnienia składek wynikające ze zmian art. 24 u.s.u.s. i stwierdził, że należności objęte wnioskiem nie uległy przedawnieniu z uwagi na wszczęcie w styczniu 2010 r. postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie zaznaczył, że stan zawieszenia trwał do lutego 2016 r., tj. do zakończenia tego postępowania. Jednocześnie wskazał, że wnioskodawca wystąpił o umorzenie składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551), a tym samym bieg terminu przedawnienia ponownie uległo zawieszeniu od dnia złożenia wniosku. Jednocześnie wobec wniesienia przez skarżącego odwołania, zawieszenie trwa do chwili rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. Organ odwołał się także do regulacji wynikającej z art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

Rozpoznając wniosek stwierdził, że nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podtrzymując stanowisko wyrażone we wniosku o umorzenie odsetek skarżący wskazał, że d 2015 r. przeszedł na emeryturę w Holandii, a rok później na Cyprze i nie rozumie dlaczego musi opłacać składki w Polsce. W ocenie wnioskodawcy ZUS nie uwzględnił wszystkich okoliczności i terminów dotyczących jego ubezpieczenia w Polsce. Wskazał, że działalność gospodarcza przynosi straty.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję ZUS stwierdził, że dokonał analizy wniosku w oparciu o treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C 83 z dnia 30 marca 2010 r.). W jego ocenie wszystkie przesłanki z 107 ust. 1 Traktatu zostały spełnione. ZUS podkreślił przy tym, że kwestia podlegania wnioskodawcy ubezpieczeniom w Polsce nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, albowiem wobec skarżącego została wydana w dniu 30 lipca 2013 r. decyzja podleganiu polskiemu ustawodawstwu, która to decyzja nie została zaskarżona. Wyjaśnił także, że wpłaty jakich dokonuje skarżący za pracownika rozliczane są w pierwszej kolejności na zadłużenie składkowe, a dopiero po ich uregulowaniu – na poczet bieżących należności.

W ocenie ZUS nie zachodzą w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 2 w zw. z ust. 3 u.s.u.s. Jednocześnie analizując wniosek w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej jako "rozporządzenie") uznał, że również w tym zakresie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia.

Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności.

W uzasadnieniu wskazał, że ZUS przyjął, wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom, że skarżący na stałe mieszka w Polsce i tu też mieszkają osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W oparciu o tak błędnie przyjęte ustalenia stwierdził, że skoro miesięczne dochody skarżącego wynoszą 6.439,16 zł, przy kursie średnim EURO z dnia 14.10.2019 r., to poziom zamożności jego gospodarstwa domowego jest wyższy niż poziom minimum socjalnego dla gospodarstwa emeryckiego. Zdaniem pełnomocnika ZUS nie mógł jako podstawę rozstrzygnięcia przyjąć, że skarżący mieszka w Polsce i w Polsce prowadzi gospodarstwo domowe.

Z dokumentów sprawy wynika, skarżący nie jest rezydentem w Rzeczpospolitej Polskiej, zatem, nie można wobec niego stosować ani przepisów prawa polskiego ani przyjmować symulacji zasobności gospodarstwa domowego w oparciu o przepisy i realia polskie. ZUS był zatem zobowiązany do zbadania wszystkich kryteriów dla działalności prowadzonej przez skarżącego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2017 r.,II UK 543/15).

Podniósł także, że w sprawie nie zostało przeprowadzone odpowiednio postępowanie dowodowe z uwzględnieniem wszystkich kryteriów jakie decydują o tym aby za podstawę rozstrzygnięcia przyjąć właściwe prawo do oceny zasadności umorzenia odsetek, niekoniecznie polskie przepisy dotyczące umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych i odsetek za zwłokę w spłacie tych należności. Błędem w zakresie ustaleń faktycznych jest, w ocenie autora skargi, równocześnie przyjęcie, że minimum socjalne dla skarżącego winno odpowiadać minimum socjalnemu w Polsce, w sytuacji kiedy skarżący w Polsce nie mieszka, a tylko prowadzi w jakimś ograniczonym zakresie działalność gospodarczą, która w dodatku nie jest w stanie przynieść mu dochodów. Za błędne uznał także ustalenia związane z twierdzeniem, że skoro skarżący zdecydował się prowadzić jakąkolwiek działalność gospodarczą w Polsce, to powinien z góry wszystko przewidywać. Jest to, zdaniem pełnomocnika, niemożliwe, zwłaszcza, że rynek w Polsce jest bardzo niestabilny, zarówno finansowo, gdzie pomiędzy datą rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego a datą powstania pierwszych zaległości rażąco zmieniły się realia, wzrosły znacząco obciążenia fiskalne, pozafiskalne, skarżący będąc rezydentem Cypru, nie mógł przewidywać, że zostanie uznany za rezydenta Polski, z wszelkimi tego konsekwencjami finansowymi. Podkreślił także, że wydane decyzje tylko dlatego nie były skarżone i aktywność skarżącego w toku postępowania nie byłą właściwa bowiem skarżący nie zna języka polskiego, nie mówiąc już o polskim systemie prawnym.

Autor skargi stwierdził, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego do stanu faktycznego, co do którego zastosowanie winny znaleźć inne przepisy prawa, nadto wskutek ich błędnej interpretacji polegającej na przyjęciu, że skoro skarżący ma jakikolwiek majątek, w postaci towarów handlowych, to wobec faktu że można go spieniężyć, nie ma podstaw do umorzenia mu odsetek, przy pominięciu kwestii takiej, że spieniężenie towarów handlowych w konsekwencji wiąże się z wyzbyciem kapitału obrotowego, prowadzącym w konsekwencji do likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, co samo przez się na podstawie cytowanych wyżej przepisów stanowi podstawę do umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę w płatności zobowiązań z tytułu ubezpieczeń społecznych.

ZUS nie wyjaśnił zatem wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że niniejsza sprawa jest kolejną ze spraw rozpoznawaną przez tut. Sąd w przedmiocie umorzenia należności składkowych, a zatem i odsetek od tych należności. Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu wynikają przy tym obowiązki ZUS w zakresie każdorazowego rozpoznawania wniosków w tym przedmiocie, w szczególności w zakresie wykazania i udokumentowania przez ZUS faktu, że objęte postępowaniem składki nie uległy przedawnieniu. Wynika z nich, że wydając decyzję w tym przedmiocie rolą ZUS jest po pierwsze przedstawienie zmian prawnych regulujących przedawnienie składek na gruncie u.s.u.s., odniesienie tych regulacji do każdego okresu składkowego, a także wykazanie w odniesieniu do tych okresów (każdego z osobna) faktu zaistnienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz jego właściwego udokumentowania. Stąd też w niniejszej sprawie Sąd posłuży się argumentacją prawną zawartą w wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1244/19, bowiem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie oparte zostało na tej samej argumentacji z uwagi na fakt, że wnioskiem o umorzenie objęto odsetki za zwłokę od należności składkowych począwszy od maja 2005 r., a organ wskazał jedynie, że w okresie od stycznia 2010 r. do lutego 2016 r. toczyło się postępowanie egzekucyjne, a także, że w dniu 13 stycznia 2013 r. złożony został wniosek o umorzenie składek w trybie ustawy abolicyjnej. Ponadto organ wskazał na treść art. 24 ust. 5f u.s.u.s. wywodząc skutek prawny w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Należy w pierwszej kolejności zauważyć zatem, że ww. okoliczności nie zostały udokumentowane. Brak jest również wiedzy na temat tego, czy skarżący zgodnie z wymogiem wspomnianego przepisu został powiadomiony o podjęciu takich czynności, a przede wszystkim nie jest wiadomym, jakich składek i za jaki okres, dotyczyła egzekucja. W aktach sprawy brak jest również zarówno decyzji o podleganiu polskiemu ustawodawstwu na jaką powołuje się organ, jak i dokumentów związanych z powołanym przez ZUS wnioskiem z dnia 13 stycznia 2013 r.

Stanowi to błąd organu, ponieważ zasadniczo należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po 5 latach, a w poprzednim stanie prawnym po 10 latach, o czym jeszcze poniżej. Wyjściowym obowiązkiem organu w sprawie umorzenia należności składkowych jest zaś wskazanie, które niezapłacone przez stronę postępowania składki nie uległy przedawnieniu i jeszcze są wymagalne. Przedawnienie należności z tytułu składek wyklucza ich dochodzenie, a tym samym co do składek przedawnionych, na stronie postępowania nie ciąży obowiązek ich uregulowania. Finalnie oznacza to, że co do składek przedawnionych orzeczenie ZUS-u o ich umorzeniu jest bezprzedmiotowe.

Problem przedawnienia należności z tytułu składek reguluje art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s., który ulegał wielokrotnej nowelizacji. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas przedawnieniu 5-letniemu. Taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 (Lex nr 396253) i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 (Lex nr 396249) oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1102/08, Lex nr 552737). Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia." Dodano także ust. 5a-5d w brzmieniu: "5a. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. 5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. 5c. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. 5d. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana". Natomiast art. 24 ust. 6 otrzymał brzmienie: "bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy". Przepis art. 24 ust. 5b – z dniem 1 lipca 2004 r. – uległ dalszej nowelizacji na postawie art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) i otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Na podstawie tejże nowelizacji po ust. 5d dodano także ust. 5e w brzmieniu: "bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata". Z kolei w oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f ("w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna"), zaś ust. 6 otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy". Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353). Wracając na grunt niniejszej sprawy, zauważyć więc należy, że jeśli nie doszło do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, to należności m.in. z tytułu składek za okres sprzed 1 stycznia 2012 r. mogły ulec przedawnieniu.

Tymczasem organ w uzasadnieniu decyzji, jak już to zostało wskazane na wstępie, ogranicza się jedynie do wskazania okresu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wydania decyzji o podleganiu ustawodawstwu polskiemu i wystąpieniu z wnioskiem o umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej. Do akt nie załączono jednak dokumentów, które potwierdziłyby ww. okoliczności, a ponadto które dostarczyłyby informacji, które konkretnie składki (za jaki okres) tym postępowaniem zostały objęte, ani jakie, kiedy i wobec kogo podejmowano w związku z tym czynności. Zatem należy stwierdzić, że informacja zawarta w uzasadnieniu decyzji jest stanowczo zbyt skąpa, aby pozwoliła na ustalenia dotyczące przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległych składek.

Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji problematyki przedawnienia należności składkowych stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Nienależyte uzasadnienie decyzji, w tym brak wyczerpującego wyjaśnienia jej podstawy prawnej, jest dowodem na nieprawidłowy proces stosowania prawa, poprzedzający samo wydanie decyzji. W tym przypadku stanowi o nierozważeniu przez ZUS zagadnienia przedawnienia należności składkowych.

Z powyższym wnioskiem wiąże się kwestia zaniechania przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia przedawnienia należności składkowych. Chodzi o fakty wynikające z regulacji art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. (z uwzględnieniem wersji mającej lub mających zastosowanie w sprawie). Organ nie dołączając do akt dokumentów obrazujących przebieg postępowania egzekucyjnego oraz zdarzeń prawnych przerywających lub zawieszających bieg terminu przedawnienia należności składkowych dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. także w znaczeniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W sytuacji ustalenia, że zaległe składki choćby w części nie uległy przedawnieniu ZUS zobligowany będzie do ponownej oceny sytuacji majątkowej skarżącego pod kątem przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia.

Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13. Jednocześnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy wynika, że Na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.1)): 1) która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8, 2) innej niż wymieniona w pkt 1 - umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Z powyższego wynika zatem, że złożenie wniosku w trybie ustawy abolicyjnej już samo w sobie nie mogło odnieść skutku zawieszenia dla składek pomiędzy 28 lutego 2009 r. a dniem 1 stycznia 2012 r. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskiem objęto również odsetki od składek w tym okresie. Ponadto nie jest wiadomym czy decyzja wydana wobec skarżącego jest prawomocna i z jaką datą, ale co równie istotne jakie zapadło rozstrzygnięcie.

Wskazane braki wskazują na naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a ponadto uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli i oceny przedmiotowej sprawy w kontekście zasadności odmowy umorzenia należności z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W ponownym postępowaniu ZUS w pierwszym rzędzie ustali, czy składki objęte postępowaniem uległy przedawnieniu, czy też nie. W tym zakresie przeprowadzi analizę mających zastosowanie regulacji prawnych i stwierdzi, które z nich mają zastosowanie w tej konkretnej sprawie. Następnie, jeśli będzie zamierzał powołać się na instytucje przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne. W odniesieniu do składek nieprzedawnionych, ZUS w kompleksowy sposób odniesie się do przesłanek umorzenia wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Z przyczyn wskazanych powyżej, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na które to koszty w niniejszej sprawie złożyła się kwota wynagrodzenia pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł.