Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1710/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 2i3, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. przedstawiciela ustawowego małoletniej J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1443/16 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi K. M. przedstawiciela ustawowego małoletniej J. M. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1443/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego.

Sąd wskazał, że złożonej skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji obu instancji. W uzasadnieniu wniosku podał, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować będzie pozbawieniem jego oraz jego rodziny prawa do mieszkania. Ponadto wykonanie decyzji naraża ich na wyrządzenie znacznej szkody majątkowej, poprzez poniesienie kosztów wyprowadzki, demontażu zainstalowanych w lokalu na stałe urządzeń oraz dostarczy negatywnych przeżyć emocjonalnych zwłaszcza jego małoletniej córki.

Rozpoznając wniosek Sąd uznał, że skarżący nie wykazał aby zaskarżona decyzja mogła doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i postanowił o oddaleniu wniosku.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. z powodu odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, pomimo, że:

a. w niniejszej sprawie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...] wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji,

b. skarżący wykazał w sposób wystarczający i należyty przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Do zażalenia skarżący załączył postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...].

W odpowiedzi na zażalenie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jego uwzględnienie. Podniósł, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...], działając na podstawie art. 61 § 2 P.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Jednak wskutek tego, że sprawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i sprawa wniosku o wstrzymanie wykonania powyższych decyzji były procesowane przez różne komórki organizacyjne Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, doprowadziło to do sytuacji niedoinformowania Sądu pierwszej instancji o wydanym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie - organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie natomiast z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.

Z załączonego do zażalenia oraz odpowiedzi na zażalenie postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...] wynika, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a., wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W takiej sytuacji wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu przez organ czyni postępowanie przed sądem administracyjnym w tej kwestii bezprzedmiotowym (patrz: postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004 r., FZ 143/04) i winno skutkować umorzeniem wszczętego postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W warunkach funkcjonowania w obrocie prawnym rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie ma podstaw do wydania kolejnego postanowienia merytorycznego w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie doprowadziłoby to sytuacji, w której jednocześnie w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwa sprzeczne rozstrzygnięcia: wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji i odmawiające wstrzymania wykonania. Byłaby to sytuacja niedopuszczalna z punktu widzenia pewności obrotu prawnego. Takie współistnienie rozbieżnych orzeczeń organu i sądu jest dopuszczalne w jednym przypadku, uregulowanym w art. 61 § 3 zdanie drugie P.p.s.a., zgodnie z którym, odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. W niniejszej sprawie nie chodzi jednak o tego rodzaju relację.

Wbrew poglądowi wyrażonemu w orzecznictwie (patrz: postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 169/11), nie ma przeszkód formalnych do umorzenia przez sąd administracyjny postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w razie bezprzedmiotowości tego postępowania wywołanej wydaniem przez organ merytorycznego postanowienia w tym przedmiocie po złożeniu wniosku, a przed rozpoznaniem tego wniosku przez sąd. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, według którego, co do zasady umorzenie dotyczy tylko pism wszczynających postępowanie sądowoadministracyjne (skarg i wniosków w rozumieniu art. 63 P.p.s.a.), na skutek czego brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu w przypadku bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wpadkowej (patrz: Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, M. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WK 2016, teza 18 do art. 161). W związku z tym dopuszczalnych orzeczeń wydawanych w postępowaniach incydentalnych należy dopatrywać się w pierwszej kolejności w przepisach normujących te postępowania. W tym przypadku są to przepisy art. 61 § 3-5 P.p.s.a. W przepisie art. 61 § 3 zdanie pierwsze P.p.s.a. wprost określono, że możliwe jest wydanie przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Oddalenie wniosku lub odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie jest wprost wskazana, ale nie budzi wątpliwości, że postanowienie o takiej treści jest dopuszczalne (na marginesie tylko można zauważyć, że odmowa, o której mowa w art. 61 § 3 zdanie drugie odnosi się do rozstrzygnięcia organu, a nie sądu). Natomiast w art. 61 § 4 P.p.s.a. jest mowa o postanowieniach w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności, wydanych na podstawie § 2 i 3. Określenie "w sprawie wstrzymania aktu lub czynności" wskazuje na wszelkie postanowienia, jakie mogą być wydane. Nie ma podstaw by zakresem tym nie obejmować postanowień umarzających postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania. To, że z uwagi na dążenie do zwięzłości tekstu prawnego w tekstach prawnych nie są bezpośrednio zamieszczane w pełni rozwinięte i jednoznaczne normy postępowania, nie oznacza bowiem zakazu odtworzenia pełnego tekstu z zastosowaniem obowiązujących w danym systemie reguł wykładni (patrz: uzasadnienie uchwały NSA z dnia 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 4/00, ONSA 2000/4/137 oraz powołana tam: Sławomira Wronkowska "Problemy racjonalnego tworzenia prawa", Poznań 1982, s. 188-189; Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2012, s. 391). Dokonując wykładni określenia "w sprawie wstrzymania wykonania aktu: należy pamiętać, że obiektywnie bezprzedmiotowość wyklucza merytoryczne rozstrzyganie o zasadności lub bezzasadności żądania. Tymczasem oddalenie wniosku lub odmowa wstrzymania wykonania niosą za sobą ocenę, według której żądanie jest bezzasadne.

Nie ma więc przeszkód by w drodze wykładni systemowej, nie zaliczyć do katalogu postanowień w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności postanowienia o umorzeniu postępowania, o którym, w odniesieniu do skargi jest mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Warto także zauważyć, że sytuacja procesowa, w sprawie incydentalnej o przyznanie prawa pomocy, będąca skutkiem bezprzedmiotowości (np. na skutek ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych) lub cofnięcia wniosku, była w orzecznictwie traktowana jako podstawa do umorzenia postępowania w tym zakresie jeszcze przed nowelą art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.

W rezultacie należy przyjąć, że po wstrzymaniu wykonaniu zaskarżonego aktu przez organ, na podstawie art. 61 § 2 P.p.s.a., postępowanie przed sądem administracyjnym z wniosku o wstrzymanie wykonania tego aktu jest bezprzedmiotowe. Ta sytuacja procesowa zobowiązuje sąd administracyjny do umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, a podstawie art. 189 w związku z art. 197 § 1 i 2 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt. 2 postanowienia.