Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 332/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 maja 2011 roku sprawy ze skargi E. G. i Cz. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej Cz. K. kwotę 500 zł (pięćset), na rzecz E. G. kwotę 857 zł (osiemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Na skutek pisma E. K., C. K., S. A., E. G. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (PINB) wszczął postępowanie w sprawie istniejącego budynku garażowego na terenie nieruchomości przy ulicy [...] w B., w toku którego ustalił, iż zarządcą nieruchomości na której znajduje się przedmiotowy obiekt jest spółdzielnia P., że wskazana spółdzielnia nabyła ten obiekt wraz z działką w 1996 r., że spółdzielnia nie dysponuje żadnymi dokumentami budowlanymi dotyczącymi realizacji obiektu (oświadczenie w toku oględzin) oraz, że przedmiotowy obiekt istnieje, co najmniej od roku 1968, co potwierdzają m.in. pokłady geodezyjne z 1996 r., z 1995 r., rysunek z miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia Miasta B. z 1981 r. i kopia z mapy obrębowej z Miejskiej Pracowni Geodezyjnej z 1968 r.

W oparciu o powyższe ustalenia oraz okoliczność, że w zatwierdzonym projekcie budowlanym stanowiącym integralną część decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 28 czerwca [...] nr [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażami w parterach oraz przyłączami na terenie przedmiotowej nieruchomości, przedmiotowy garaż nie został przewidziany do likwidacji, PINB decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego obiektu garażowego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (WINB) utrzymał w mocy w/w decyzję PINB.

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 234/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił w/w decyzję WINB z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...], z uwagi na stwierdzone naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa) oraz przepisu prawa materialnego - art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.).

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wycena szacunkowa garażu opracowana w listopadzie 1996 r. przez Biuro E. w B. nie pozwalała na przyjęcie zawartego w niej ustalenia, że wiek obiektu wynosi 60 lat, jako że brak jest w tym dokumencie uzasadnienia tego ustalenia, i że w związku z tym w tym zakresie na organach ciążył obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej bądź dowodu z odrębnej opinii biegłego na okoliczność wieku spornego garażu, a także że organy oparły decyzje na dokumentach bez podania numeru karty akt administracyjnych z lat 1995, 1996 i 1968, używając do ich określenia nazewnictwa, które udaremniło Sądowi odnalezienie ich w aktach administracyjnych, w związku z czym Sąd na tej podstawie hipotetycznie założył, że chodziło o karty akt 64 oraz 68 i 53. Zdaniem Sądu ustalenia organów potwierdzają jedynie, że od 28 marca 1968 r. do 4 grudnia 1995 r. w miejscu położenia spornego garażu istniał obiekt budowlany o zbliżonych do niego wymiarach (k-53 i k-64) oraz, że sporny obiekt istniał już od 25 kwietnia 1996 r. (k- 68). Koniecznym jest więc potwierdzenie tożsamości spornego garażu z obiektem naniesionym na mapach. Ponadto Sąd nie uznał stanowiska skarżących, że sporny garaż nie istniał na zakupionej przez spółdzielnię nieruchomości, jak również, że naniesiony na mapach (k- 64, 53, 68) obiekt ma inne wymiary niż te, które zostały zawarte w wycenie szacunkowej (k- 41). Stwierdzając, że na wzniesienie spornego obiektu konieczne było we wszystkich stanach prawnych - począwszy od rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216) do chwili obecnej - uzyskanie pozwolenia na budowę, Sąd zarzucił organom nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, z uwagi na nie zwrócenie się do właściciela nieruchomości na której znajduje się przedmiotowy garaż o przedłożenie dokumentów jego budowy, w tym i pozwolenia na budowę, stosownie do treścią art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), a ponadto nie odebranie od pracowników spółdzielni oświadczeń (zeznań) co do istotnych okoliczności sprawy oraz nie podjęcie próby uzyskania tych dokumentów z innych źródeł, tj. Urzędu Miasta B., poprzedniego właściciela nieruchomości R. M. B. (lub członków jej rodziny) oraz zeznań tych osób pod kątem czy i od kiedy sporny obiekt znajdował się na nieruchomości w momencie jej sprzedaży.

Z uwagi na powyższe Sąd zalecił organowi przesłuchanie pracowników wykonawcy domu mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości ze spornym garażem oraz uznał za konieczne przeprowadzenie oględzin garażu w sytuacji, gdy zostanie potwierdzone zastosowanie przesłanek wynikających z przepisu art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy PINB, pismem z dnia 12 grudnia 2007 r., wezwał spółdzielnię P. w B. do dostarczenia dokumentów budowlanych związanych z realizacją spornego garażu, w wyniku czego pismem z dnia 21 grudnia 2007 r. Prezes Zarządu w/w spółdzielni poinformował organ, że poprzedni właściciel nie przekazał żadnych dokumentów ani dokumentacji technicznej dotyczącej spornego garażu. Organ ustalił również, że poprzedni właściciel nieruchomości – R. B. zmarła w dniu 27 lipca 1997 r. Za pośrednictwem spółdzielni organ uzyskał wiedzę na temat wykonawcy inwestycji, i w dniu 29 kwietnia 2008 r., przesłuchał w charakterze światka kierownika budowy –T. K. (k- 210 akt administracyjnych organu I instancji), który zeznał, iż część zabudowy garażowo-gospodarczej w trakcie realizacji budynku mieszkalnego została zlikwidowana, za wyjątkiem garażu, który istniał przed rozpoczęciem robót, a w trakcie budowy był wykorzystywany jako zaplecze budowy oraz, że w trakcie budowy garaż ten zachował istniejące gabaryty i nie był przebudowywany (z wyjątkiem likwidacji przybudówki gospodarczej). W dniu natomiast 20 maja 2008 r. dwóch pracowników PINB oraz pracownik spółdzielni P. wykonali oględziny garażu w obecności jego użytkownika B. A. oraz E. G., S. i A. A. Zdarzenie zostało utrwalone protokołem oraz fotografiami (K- od 220 do 230). Z uwag do protokołu osób zainteresowanych wynika, że m.in. nie dokonano pomiaru wewnątrz garażu, a budynek posiada inną wysokość niż w inwentaryzacji.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyniki przeprowadzonego postępowania uzupełniającego, PINB po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 81 ust. 1, art. 83 ust. 1 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, odmówił wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego budynku garażowego. Organ wskazał, że przeprowadzone dowody uzupełniające potwierdziły, że wykonanie spornego obiektu miało miejsce przed 1995 r., natomiast oparte na akcie notarialnym argumenty wnioskodawców o braku zabudowy nieruchomości organ odparł twierdząc, iż jest to jedynie dowód przedmiotu sprzedaży. Dostarczony zaś wypis z kartoteki budynków (k- 197) wskazujący na rok budowy spornego garażu jako 1997 organ określił, jako rok zgłoszenia obiektu i powołał się na stanowisko Wydziału Mienia i Geodezji z dnia 11 maca 2008 r. (k - 199).

Nie godząc się ze stanowiskiem organu, E. G. działając przez pełnomocnika wniosła odwołanie od w/w decyzji PINB, w którym zarzuciła organowi naruszenie art. 7 kpa przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz art. 49 b § 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i niezasadne wydanie decyzji w oparciu o stan prawny uregulowany ustawą Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Odwołująca wskazując, że w sprawie w dalszym ciągu nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności, zarzuciła że PINB uzyskując informację o śmierci poprzedniej właścicielki nieruchomości – R. B., nie podjął żadnych starań celem uzyskania potrzebnej dokumentacji od członków jej rodziny oraz, że nie podjął on próby ustalenia, z jakiego okresu pochodzą materiały użyte do budowy spornego garażu. W kolejnym zaś piśmie E. G. i C. K. zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35, art. 73 § 1, art. 79 kpa, niewyciągnięcie konsekwencji w stosunku do utrudniających postępowanie administracyjne - spółdzielni P i B. A., ukrywanie dokumentów przez organ, nieuwzględnienie wszystkich ważnych dla sprawy okoliczności oraz niewyjaśnienie chociażby, do kogo należy nieruchomość, na której posadowiony jest przedmiotowy garaż wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia.

Po rozpatrzeniu w/w odwołania WINB, decyzją z dnia [....] nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji PINB z dnia [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji podkreślił, że PINB wypełnił zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. i uzupełnił materiał dowodowy sprawy oraz, że dokonana przez niego ocena spornego garażu była prawidłowa. Odnosząc się do zarzutu odwołujących, iż na terenie nieruchomości przy ul. [...] w B. w momencie jej zakupu przez spółdzielnię nie istniał murowany garaż tylko jedynie szopa, organ wskazał, że jest on chybiony, albowiem ze znajdującej się w aktach sprawy wyceny szacunkowej garażu, opracowanej w listopadzie 1996 r. przez Biuro E. w B., wynika że obiekt garażu istniał już przed 1995 r., zaś z zamieszczonej w opracowaniu kserokopii fotografii datowanej na dzień 19 lipca 1996 r., iż sporny obiekt nie jest szopą, lecz obiektem murowanym wyposażonym we wrota garażowe. Odnośnie natomiast zarzutu stron, że samowola stoi na gruncie innych właścicieli, organ wyjaśnił, iż sporny obiekt stanowiący własność spółdzielni P., stoi na terenie nieruchomości, której oprócz skarżących, właścicielem jest również wskazana spółdzielnia oraz, że sprawy dotyczące naruszenia praw własności są rozstrzygane przed sądami powszechnymi.

Zdaniem organu także bez znaczenia dla sprawy jest zarzut naruszenia art. 35 § 3 kpa poprzez nie wydanie decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia 19 listopada 2007 r., tj. po przekazaniu sprawy z WINB, gdyż określone w przepisach terminy załatwienia spraw mają charakter procesowy, a w istocie charakter instrukcyjny dla organu prowadzącego postępowanie.

Na powyższą decyzję organu II instancji, E. G. i C. K. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciły organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 3 i art. 79 kpa, oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., art. 48 § 1 i art. 49 b § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez odmowę wydania decyzji o rozbiórce spornego obiektu pomimo zaistnienia przesłanek określonych w tych przepisach. Podtrzymując stanowisko, iż sporny obiekt, stanowiący samowolę budowlaną, powstał przed 1997 r., skarżący wskazały, że o okoliczności tej świadczą następujące dowody zgromadzone w aktach sprawy, tj.: akt notarialny z dnia [...], Rep. [....] nr [...]; decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na budowę z dnia [...]; pozwolenie na użytkowanie projektu budowlanego - decyzja nr [...] z dnia [...]; decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z dnia [...] [...]; postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] nr [...]; rozliczenie inwestycji - budynek mieszkalny z garażami załącznik do protokołu z dnia 31 marca 1998 r.; uchwała nr [...] Zarządu spółdzielni P. z dnia [...]; arkusz spisowy budynków wykonany przez K. B. z dnia [...] - zawierający dane z PSM; kartoteki Budynków: [...] Urzędu Miasta w B. Wydziału Mienia i Geodezji; wypis z kartoteki budynków, pozycja kartoteki budynków: [...] z dnia [...]; wypis z rejestru gruntów [...]; wypis z kartoteki budynków, pozycja kartoteki budynków [....] z dnia [...]; wypis z kartoteki budynków, pozycja kartoteki budynków [...] z dnia [...]; pismo E. G. do WINB z dnia 16 października 2007 r.; pismo E. G. do WINB z dnia 30 listopada 2007 r.; pismo właścicieli nieruchomości do PINB z dnia 13 lutego 2008 r. oraz pismo E. G. do WINB z dnia 6 marca 2008 r. Skarżące podkreśliły, że wcześniej istniał w północno-zachodniej części działki samowolny obiekt budowlany, który jednak nie jest tożsamy z obecnie istniejącym obiektem. Był to obiekt oznakowany literą "g", co zdaniem skarżących oznacza zabudowania gospodarcze. Powyższe wynika z Projektu Zagospodarowania Terenu z dnia 25 kwietnia 1996 r. Zgodnie z obowiązującą wówczas Polską Normą PN - 62/B-0103 obiekt budowlany przeznaczony do rozbiórki oznaczało się na projekcie budowlanym przez pokazanie jego obrysu liniami przekreślającymi równoległymi tak jak to uczyniono na projekcie zagospodarowania działki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacją z zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 816/08 oddalił skargę E. G. i C. K., uznając iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podkreślając w motywach wyroku, związanie Sądu i orzekających w sprawie organów oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi we w/w wyroku WSA z dnia 18 lipca 2007 r., Sąd I instancji wskazał, że powoływany przez skarżące akt notarialny z [...] nie stanowi dowodu potwierdzającego rzeczywisty stanu faktyczny nieruchomości, gdyż w świetle art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361) adnotacja zawarta w akcie notarialnym, że przedmiotem obrotu jest nieruchomość niezabudowana, nie mieści się w pojęciu prawa jawnego. Sąd I instancji stwierdził, że zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dokumenty świadczą o istnieniu obiektu w miejscu istniejącego obecnie garażu przed 1995 r. I tak mapa obrębu 194 wykonana w skali 1:500 potwierdzona za zgodność z oryginałem przez Miejską Pracownię Geodezyjną [...] w B." w dniu 17 października 2006 r. (k. 53 akt administracyjnych organu I Instancji, tom I) wskazuje, że w miejscu obecnie istniejącego obiektu istniał obiekt oznaczony lit. g już w dniu 28 marca 1968 r.; załącznik do decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w B. z dnia [...] Nr [...] stanowiący plan sytuacyjno-wysokościowy wykonany w skali 1:500 z dnia 4 grudnia 1995 r. (k. 64 akt administracyjnych jak wyżej) potwierdza lokalizację obiektu (istniejącego garażu) w 1995 r. w tym samym miejscu co obecnie; zbiorcza plansza sieci projektu zagospodarowania terenu sporządzona przez przedsiębiorstwo O. projektu mgr inż. arch. J. G. wykonana w skali 1:500 (k. 68 akt administracyjnych jak wyżej) świadczy, że w miejscu istniejącego garażu istniał obiekt budowlany oznaczony lit. "g" już w dniu 25 kwietnia 1996 r. Nie pozostaje, zdaniem Sądu, w sprzeczności z powyższymi dowodami pod względem lokalizacji również inny dokument, stanowiący projekt zagospodarowania terenu sporządzony przez przedsiębiorstwo O. projektu B. K. wykonany w skali 1:500 (k. 86 akt administracyjnych jak wyżej). Jednocześnie Sąd zaznaczył, że autentyczność powyższych dowodów, stanowiących dokumenty urzędowe, nie został podważona żadnym wyrokiem Sądu w postępowaniu karnym, ani jakimkolwiek dowodem przeciwnym. W ocenie Sądu w sprawie nie ma znaczenia ani oznaczenie obiektu na mapach lit. "g", ani też to czy był on przeznaczony do rozbiórki. Ważne jest natomiast, czy istnieją dowody na to, że istniejący przed 1995 r. obiekt został rozebrany i w jego miejscu powstał sporny garaż. Tej ostatniej natomiast okoliczności skarżące w sprawie nie wykazały. W świetle powyższego, Sąd uznał za trafne stanowisko zawarte w wycenie szacunkowej z listopada 1996 r. Biura E., iż sporny obiekt pochodzi z lat 60. Okoliczność zaś, że wykonany rzut przyziemia garażu na str. 2 tego dokumentu posiada wymiary: długość 9.10 m, szerokość 4.03 m, a wysokość wewnątrz garażu 2,63 m, natomiast z dokumentacji znajdująca się w aktach administracyjnych organu I instancji, tom II (k. 104), wykonanej jako inwentaryzacja powykonawcza na dzień 5 stycznia 2007 r. wynika, że wymiary zewnętrzne obiektu wynoszą: 9,17 m na 4,06 m, nie ma znaczenia, albowiem te ostatnie wymiary nie odbiegają znacznie od dokumentacji technicznej zawartej w wycenie szacunkowej z 1996 r. (niezgodność waha się w granicach 3 cm), a rozpiętość w czasie pomiędzy sporządzeniem powyższych dokumentów technicznych wynosi 10 lat, i nie wykluczone, że sporny obiekt był remontowany lub modernizowany.

Uznając zatem, że obiekt powstał przed 1995 r., Sąd I instancji wskazał, że zastosowanie do niego mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W związku z tym oceny wymagało zbadanie wystąpienia w sprawie przesłanek warunkujących przymusową rozbiórkę określonych w art. 37 ust. 1 tej ustawy. Zdaniem Sądu wskazane przesłanki nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie, albowiem ani miejscowy plan zagospodarowania terenu nie stanowi przeszkody dla obiektu (w miejscu lokalizacji spornego garażu dopuszcza się wnoszenie tego typu obiektów budowlanych), ani też w aktach sprawy nie ma dowodu na to, aby przedmiotowy garaż powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, zaś inwentaryzacja powykonawcza projektu K. M. z dnia 5 stycznia 2007 r.( a więc osoby uprawnionej) zawiera w pkt 9 ocenę stanu technicznego, z której wynika, że:" budynek znajduje się w stanie technicznym zadawalającym i może być wykorzystywany na garaż samochodowy. Także pracownicy nadzoru budowlanego nie stwierdzili, aby stan budynku stwarzał jakiekolwiek niebezpieczeństwo. W związku z tym, z uwagi na nie wystąpienie przesłanek z art. 37 ust. 1 w/w ustawy, Sąd uznał orzeczenie w przedmiocie odmowy rozbiórki spornego garażu za odpowiadające przepisom prawa. Odnosząc się do dokumentów z lat trzydziestych XX wieku, dostarczonych Sądowi przez organ oraz strony postępowania już po wydaniu zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji wyjaśnił, że stanowią one w sprawie nową okolicznością nieznaną organowi w dniu wydawania orzeczenia oraz wskazał, że nie mieszczą się one w granicach rozpoznawanej sprawy i nie są one podstawą do zastosowania przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) a także, że mogą one jedynie posłużyć jako okoliczności do wznowienia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Zdaniem Sądu I instancji nie ma wpływu na wynik sprawy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie garażu (k. 14 akt organu II instancji) z dnia [...] nr [...], jako że decyzja ta dotyczyła odrębnego postępowania i nie stanowi ona dowodu na okoliczność wzniesienia garażu w 1997 r. To samo odnosi się do powoływanych przez skarżące w uzasadnieniu skargi w punktach 8-13 dokumentów z ewidencji gruntów i budynków, gdyż sporny garaż został w 1997 r. zgłoszony przez aktualnego właściciela Spółdzielnię P. w B. do ewidencji gruntów i na tej podstawie naniesione zostały zmiany w ewidencji. Dowodem na to jest pismo (k. 134 Tom II akt organu I instancji.) UM B.Wydziału Mienia i Geodezji z dnia 3 grudnia 2007 r. oraz poprzedzająca je korespondencja tego organu z E. G. Sąd wskazał także, że nieprzekonywującym jest, aby w dniu podpisania aktu notarialnego tj. [...] nieruchomość była niezabudowana garażem, a na załączniku graficznym do decyzji ustalającej warunki zabudowy z dnia [...] garaż ten był naniesiony jako obiekt istniejący.

Od powyższego wyrok E. G. wnosiła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagając się uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania, podniosła zarzut naruszenia:

1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa oraz art. 7 i art. 80 kpa poprzez nie dokonanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i obarczenie przeprowadzonego postępowania administracyjnego licznymi wadami;

2) prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie, w szczególności przepisu art. 49b § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i niezasadne wydanie decyzji przez organ I instancji w oparciu o stan prawny uregulowany ustawą Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r.

Po rozpatrzeniu w/w skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. uchylił zaskarżony wyrok z dnia 21 stycznia 2009 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji wskazując, na zasadność zarzutu skargi kasacyjnej braku pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. naruszenia art. 145 §1 pkt. 1 lit. c) ppsa w zw. z ar. 7 i 80 kpa, podkreślił że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 234/07 nakazał poczynić organom ustalenia w zakresie "wieku" spornego garażu - a więc i co do okoliczności czy w sprawie doszło do rozebrania spornego garażu i jego odbudowy przy użyciu nowych materiałów - jako ustaleń mających znaczenie dla określenia właściwych przepisów według których należy zbadać zagadnienie legalności wzniesienia i rozbiórki spornego obiektu, i w tym zakresie nakazał organom dopuścić dowód z opinii uzupełniającej Biura E. w B. bądź dowód z odrębnej opinii biegłego na okoliczność ustalenia wieku garażu, a także wykonać szereg różnorodnych czynności aby uzyskać dokumenty z różnych źródeł, tj. zobowiązać Spółdzielnię do przedłożenia dokumentacji budowlanej, odebrać zeznania bądź oświadczenia od pracowników Spółdzielni co do istotnych okoliczności w sprawie, uzyskać dokumentację z Urzędu Miasta w B., przesłuchać poprzedniego właściciela – R. M. B. lub członków jej rodziny celem uzyskania niezbędnych informacji i dokumentów, a w sytuacji niemożności przeprowadzenia takiego dowodu przesłuchać pracowników przedsiębiorstwa budowlanego prowadzącego prace budowlane na przedmiotowej nieruchomości. W sprawie natomiast wykonano tylko cztery czynności po wyroku (poza prawidłowym opisaniem dokumentów zgromadzonych wcześniej w tej sprawie), tj. wezwano Spółdzielnię do przedstawienia stosownych dokumentów, których ta nie miała, ustalono, że poprzednia właścicielka nie żyje, przesłuchano kierownika budowy T. K. w dniu 29 kwietnia 2008 r. (oświadczył, że jego zdaniem sporny obiekt nie był przebudowywany) oraz dokonano oględzin spornego garażu w dniu 20 maja 2008 r. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Sąd I instancji uznał, że w miejscu obecnie istniejącego obiektu istniał obiekt oznaczony lit. "g" już 28 marca 1968 r., potwierdzając tym samym stanowisko organów administracji, które po wykonaniu w/w czynności uzupełniających uznały, że nie jest istotny wiek budynku a ważne jest to, że powstał on przed 1 stycznia 1995 r. Konsekwencją takiego stanowiska było również to, że do takiego obiektu mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawa budowlanego.

Zdaniem Sądu II instancji poczynione ustalenie, że na spornym terenie przed rokiem 1995 istniał już obiekt budowlany zostało już przesądzone w mającym wiążące znaczenie (art. 153 ppsa) wyroku z dnia 18 lipca 2007 r., w sprawie natomiast należało zbadać - wobec stanowiska skarżących, że przedmiotowy budynek powstał po roku 1995 w ramach samowoli budowlanej, czy sporny garaż jest tożsamym obiektem z tym wcześniej istniejącym (który został zaznaczony na mapie z 28 marca 1968 r. i z 4 grudnia 1995 r.), a więc również i to czy po roku 1995 r. (po zakupie nieruchomości przez spółdzielnię) sporny obiekt nie został wzniesiony (odbudowany bądź przebudowany) na miejscu i obrysie - fundamentach dotychczasowego obiektu. W sprawie jednak, jak wskazał Sąd II instancji, nie poczyniono jednoznacznych ustaleń w tym zakresie. Sąd I instancji, powołując się na art. 153 ppsa, nie dokonał również oceny czy niewykonanie wszystkich czynności nakazanych w poprzednim wyroku Sądu z dnia 18 lipca 2007 r. pozwoliło na pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności. Zdaniem Sądu II instancji, niewykonanie wszystkich nakazanych czynności (w szczególności nie dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii Biura E. w B., bądź dowodu z odrębnej opinii biegłego na okoliczność ustalenia wieku budynku garażowego) w istocie doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jednocześnie Sąd II instancji uznał stanowisko Sądu I instancji, iż istotne w sprawie jest to że strona przeciwna nie wykazała, że istniejący przed 1995 r. obiekt budowlany został rozebrany i w jego miejsce postawiony sporny garaż, za błędne, albowiem to organ administracyjny a nie stronę w myśl art. 77 obciąża ciężar dowodu. Ponadto Sąd II instancji stwierdził, że oparcie się wyłącznie na dowodzie w postaci oświadczenia kierownika budowy T. K. na okoliczność zrealizowania spornego obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r., który to świadek podkreślił, że sporny garaż zachował swoje gabaryty i nie był przebudowywany, nie jest wystarczające w sprawie, tym bardziej, że w/w nie precyzuje kiedy rozpoczęto roboty budowlane budynku wielorodzinnego. Uwzględniając powyższe Sąd II instancji uznał, że zaakceptowanie przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku zaniechania przez orzekające w sprawie organy podjęcia możliwych czynności procesowych celem jednoznacznego rozstrzygnięcia w/w wątpliwości, stanowi naruszenie art. 145 § 1pkt. 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7 i 80 kpa i czyni zarzut kasacji naruszenia prawa procesowego za zasługujący na uwzględnienie. Z tego też powodu Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, Sąd II instancji uznał go za nieusprawiedliwiony, ze względu na brak wskazania jakiegokolwiek przepisu tego aktu, który miałby być naruszony. Także zarzut naruszenia art. 49b § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zdaniem Sądu II instancji nie zasługuje na uwzględnienie, jako że przepis ten na tym etapie postępowania nie był stosowany przez Sąd I instancji (podobnie jak i przez organy administracji).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego.

Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z treścią art. 190 zdanie pierwsze ppsa sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie dokonaną wykładnią ma szeroki zasięg, nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 zdanie drugie ppsa). W świetle przytoczonych przepisów prawnych należy wyjaśnić, iż przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych oraz sposobu ich rozumienia i stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Swoją wykładnię prawną w rozumieniu art. 190 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny może wyrazić w postępowaniu kasacyjnym. Sformułowanie przez NSA interpretacji przepisów prawnych, odmiennie od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu sądu I instancji, powoduje iż sąd pierwszej instancji przy ponownym przekazaniu sprawy, zobligowany jest do uwzględnienia dokonanej wykładni przepisów prawnych oraz zastosowania ich w sposób wskazany przez NSA. W sprawie należy również odnieść się do kwestii mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawa, o której mowa we wskazanym przepisie, tak samo jak wykładnia prawa w przypadku art. 190 ppsa, stanowi wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania natomiast co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Mają one na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz nakreślenie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie w celu uniknięcia wadliwości tegoż postępowania (por. Bogusław Dauter: Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, wydanie 1, Warszawa 2008 str.289-290). Z treści przytoczonego przepisu (art. 153 ppsa) wynika, iż zarówno organy administracyjne, których działanie było przedmiotem skargi, jaki i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawne na podstawie, których ten sąd orzekał. Jeśli więc strona z taką oceną i wskazaniami się nie zgadza, to powinna zakwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych dane orzeczenie, w którym zawarta jest ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się zaś tego orzeczenia, zawarte w nim stanowisko, będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153 ppsa, lecz również i wskazanych w art. 170 ppsa, który to przepis explicite wskazuje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeśli więc strona ze środka odwoławczego nie skorzysta i tym samym doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w takim orzeczeniu i wskazania w nim zawarte są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów, nie wyłączając sądu II instancji rozpatrującego ewentualnie skargę kasacyjną na kolejny wyrok dotyczący tej samej sprawy.

O przedmiocie niniejszej sprawy wypowiedział się zarówno prawomocnym wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrażając w orzeczeniu uchylającym decyzje organów obu instancji ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania, jaki i Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. uchylił wydany po ponownym rozpatrzeniu przez organy administracyjne sprawy wyrok Sądu I instancji z dnia 21 stycznia 2009 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Rozpatrując zatem ponownie niniejszą sprawę należy wziąć pod uwagę dyrektywy wynikające ze w/w przepisów art. 153 ppsa i art. 190 ppsa.

Z analizy akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. wskazując na konieczność poczynienia ustaleń w zakresie "wieku" spornego garażu, jako okoliczności istotnej dla ustalenia według jakich przepisów należy zbadać zagadnienie legalności wniesienia i rozbiórki spornego obiektu, oraz przesądzając, że z dowodów zgromadzonych w sprawie (kopii z map – k. 53, 64 i 68 akt administracyjnych organu I instancji) wynika, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości istniał od 28 marca 1968 r. do 4 grudnia 1995 r. obiekt budowlany w miejscu położenia spornego garażu oraz, że sporny garaż istniał już od 25 kwietnia 1996 r., stwierdził że w sprawie należy potwierdzić tożsamość spornego garażu z obiektem naniesionym na mapach, tj. rozstrzygnąć czy obiekt istniejący na mapach w okresie przynajmniej do 4 grudnia 1995 r. jest garażem, o który toczy się spór i czy przypadkiem nie zachodzi sytuacja, że po roku 1995 (w związku np. ze zmianą właściciela nieruchomości) został on wzniesiony (odbudowany) na miejscu i obrysie dotychczasowego obiektu. W tym celu Sąd nakazał organom przeprowadzenie szeregu określonych czynności, w tym przede wszystkim przeprowadzenia dowodu z opinii uzupełniającej Biuro E. w B. bądź dowodu z odrębnej opinii biegłego na okoliczność wieku spornego garażu, jako że wycena szacunkowa garażu opracowana w listopadzie 1996 r. przez to biuro nie pozwala na przyjęcie zawartego w niej ustalenie, że wiek spornego obiektu wynosi 60 lat – z uwagi na brak w dokumencie jakiegokolwiek uzasadnienia tego istotnego dla sprawy ustalenia, czy też dowodu z zeznań bądź dokumentów pochodzących od pracowników spółdzielni P. i dotychczasowego właściciela nieruchomości R. M. B. lub członków jej rodziny na okoliczność czy (i od kiedy) sporny garaż znajdował się na nieruchomości w momencie jej sprzedaży spółdzielni. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie wykonano tylko cztery czynności po wyroku, tj. wezwano Spółdzielnię do przedstawienia stosownych dokumentów, których ta nie miała, ustalono, że poprzednia właścicielka nie żyje, przesłuchano kierownika budowy T. K. w dniu 29 kwietnia 2008 r. (oświadczył, że jego zdaniem sporny obiekt nie był przebudowywany) oraz dokonano oględzin spornego garażu w dniu 20 maja 2008 r. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organy uznały, że nie jest istotny wiek budynku a ważne jest to, że obiekt powstał przed 1 stycznia 1995 r.

Zdaniem Sądu orzekającego w obecnym składzie, poczynienie takiej konstatacji, przy jednoczesnym niewykonaniu wszystkich nakazanych wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r. czynności, spowodowało nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wskazanych w orzeczeniu z dnia 18 lipca 2007 r. Nie przeprowadzenie bowiem dowodu z uzupełniającej opinii Biura E. w B., bądź dowodu z odrębnej opinii biegłego na okoliczność ustalenia wieku budynku garażowego w istocie doprowadziło do nie wyjaśnienia sprawy w zakresie podstawowego zarzutu stron, że sporny obiekt po roku 1995 został odbudowany. Jak stwierdził Sąd II instancji, które to stanowisko tutejszy Sąd w pełni podziela, dowód z opinii co do spornego obiektu pozwoliłby na ustalenie czy w sprawie mamy do czynienia z jednolitą budową, z jakiego okresu pochodzą materiały budowlane użyte do realizacji spornego garażu i czy obiekt ten nosi ślady odbudowy lub przebudowy. Takie ustalenia stworzyłyby możliwość zweryfikowania czy sporny garaż jest nowym budynkiem postawionym w obrysie poprzednio istniejącego obiektu, czy też jest to obiekt, który w niezmienionym kształcie istnieje od wielu lat. Należy podkreślić, że to właśnie na potrzebę ustalenia tych kwestii, jako mających istotne znaczenie w sprawie, wskazywał Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. Poczyniona zaś w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy konstatacja organów, że obiekt powstał na spornym terenie przed 1 stycznia 1995 r., w zasadnie nie wniosła niczego nowego do sprawy, bowiem okoliczność tą przesądził już wcześniej Sąd w wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. W sprawie natomiast należało, jak już Sąd wskazał wcześniej, przesądzić w oparciu o prawidłowo i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy, że obiekt istniejący na przedmiotowym gruncie niewątpliwie przed 1995 r. jest tożsamym obiektem ze spornym garażem, i że ten ostatni nie został wzniesiony po zakupie przez spółdzielnie nieruchomości na miejscu i obrysie dotychczas istniejącego obiektu. Z uwagi więc na okoliczność, że orzekające w sprawie organy nie rozstrzygnęły w sposób niebudzący wątpliwości tych kwestii i w konsekwencji nie dokonały wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez podjęcie możliwych czynności procesowych, określonych w wyroku z dnia 18 lipca 2007 r., co jednoznacznie stwierdził Sąd II instancji w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r. (którym to stanowiskiem Sąd zgodnie z art. 190 ppsa jest związany), tutejszy Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie naruszone zostały przepisy art. 7 i art. 80 kpa w zw. z art. 153 ppsa, i z tego powodu uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części zgodnie z wskazówkami zawartymi w niniejszym wyroku, i tym samym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lipca 2007 r. i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2010 r. Jednocześnie Sąd uznał zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 103 ust 2, art. 48 ust 1 i art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane za przedwczesne i tym samym niezasługujące na uwzględnienie. To bowiem dopiero wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, pozwoli na wybór właściwych przepisów według których należy zbadać zagadnienie legalności wzniesienia i rozbiórki spornego garażu.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) i art. 135 ppsa, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonego aktu Sąd orzekł na podstawie art. 152 ppsa, a o kosztach orzeczono zgodnie z zasadą wynikającą z art. 200 ppsa w z zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; ze zm.).