Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2831/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 listopada 2004 r. J.D. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieuiszczonych składek. Wskazała, iż żyje w ubóstwie i nie stać jej nawet na zakup leków.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (data wpływu do organu 4 lipca 2005 r.) J.D. zwróciła się o zmianę decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu podniosła, iż "jest poważnie zadłużona i czeka na śmierć, bo nie ma środków na leczenie". Zdaniem zainteresowanej w zakresie wysokości zadłużenia zaszła pomyłka, ale z powodu utraty dowodów wpłaty nie jest ona w stanie tego udokumentować.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], podtrzymał stanowisko organu I instancji. Powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż wnioskodawczyni nie przedstawiła nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2005 r. J.D., wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2441/05 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została wydana przez organ nieuprawniony, bowiem do rozpatrywania odwołań od decyzji ww. organu, w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, właściwy jest Minister Polityki Społecznej.

Decyzją z [...] listopada 2006 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] czerwca 2005 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.D. zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z [...] listopada 2006 r.

Następnie wyrokiem z 15 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 542/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie oddaje pełnej oceny sprawy gdyż nie zawiera rozważań dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej.

Decyzją z [...] października 2007 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 20005 r.

Organ wskazał, iż umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić jedynie w sytuacji braku możliwości ich opłacenia, czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Prezes Zakładu poniósł także, iż nie wywiązywanie się z innych zobowiązań, nie jest argumentem, który przemawia za umorzeniem należności z tytułu składek. Ponadto w stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego do sierpnia 2007 r. uzyskano kwotę [...] zł. Jednocześnie - w ocenie organu - przedłożone przez zainteresowaną nie wykupione recepty z 2004 r. i 2006 r. nie potwierdzają, iż w okresie od listopada 2004 r., kiedy to zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do dnia dzisiejszego, nie wykupuje przypisanych leków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, iż jest ona krzywdząca zaś organ nie rozważył możliwości zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zainteresowana nie zgodziła się również ze wskazaną przez organ przyczyną powstania zadłużenia. W jej ocenie przyczyną powstania zaległości były nie tylko podejmowane przez nią niewłaściwe decyzje ale również mające miejsce w latach 80. zdarzenia, które są przedmiotem badania przez IPN w L.

Wskazała również, iż nie miała możliwości wypowiedzenia się co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ponadto ma wątpliwości co do prawidłowości zawartego w zaskarżonej decyzji pouczenia odnoście wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), lub w innych przepisach.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) uznał, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i jest obarczona wadą skutkującą jej uchyleniem.

Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 - 4, stanowiących, że należności te mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W myśl natomiast ust. 3a cytowanego przepisu, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, jak również w razie przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być umarzane", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Z kolei w wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a.". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić zatem należy, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Dalej zaznaczyć należy, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, które winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, "(...) czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę (v. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 703/99, LEX nr 51234).

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana przez Prezesa Zakładu w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów postępowania administracyjnego jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że dochody w 3-osbowym gospodarstwie domowym skarżącej wynoszą [...] netto. Jednocześnie zauważył, iż wbrew twierdzeniom zainteresowanej nie reguluje ona opłat z tytułu czynszu (ok. [...] zł miesięcznie) ponosi natomiast wydatki "tylko na żywność, leki, prąd i gaz w kwocie [...] zł" oraz z tytułu spłaty kredytów w bankach - ok. [...] zł miesięcznie. Organ wskazał, iż J.D. posiada zadłużenie: w Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - ok. [...] zł z tytułu nieuregulowanych opłat czynszowych, z tytułu zaciągniętych kredytów - ok. [...] zł oraz u osób prywatnych na kwotę ok. [...] zł.

W tym miejscu wskazać należy, że Prezes Zakładu w żaden sposób nie odniósł wysokości uzyskiwanych przez zainteresowaną dochodów do jej indywidualnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, szczególnie w kontekście kwoty posiadanego przez nią zadłużenia. W tym właśnie zakresie organ nie dokonał należytej oceny zarzutów podniesionych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego i nie umotywował podjętej decyzji. Nie można bowiem uznać, za wyczerpujące w tym zakresie ogólnikowe stwierdzenie, iż "nie wywiązywanie się (...) z innych zobowiązań, nie jest argumentem, który przemawia za umorzeniem należności z tytułu składek". Także wskazanie organu, iż trudna sytuacja skarżącej jest wynikiem podejmowanych przez nią ryzykownych decyzji, nie stanowi należytego wyjaśnienia zasadności przesłanek, jakimi kierował się Prezes Zakładu przy załatwieniu sprawy.

Ponadto, organ nie umotywował zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia dotyczącego braku podstaw aby uznać, że przypadek skarżącej uzasadnia umorzenie należności, pomimo braku całkowitej nieściągalności zadłużenia. Prezes Zakładu wskazał, iż "przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie może mieć zastosowania w Pani przypadku" bowiem o jego istnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie dłużnika lecz kryteria zobiektywizowane. Jednocześnie wskazano, iż podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ miał na uwadze "powszechnie aprobowaną hierarchię wartości, w której wysoką rangę mają życie i zdrowie". W kontekście powyższych wyjaśnień, zawarte w decyzji odmowne stanowisko Prezesa ZUS należy uznać za nienależycie uzasadnione. Z jednej bowiem strony organ wskazuje na poważne problemy zdrowotne zarówno skarżącej (choroby przewlekłe: [...]) jak i członków jej rodziny (mąż od 1986 r. leczy się w [...], córka cierpi na [...]), z drugiej zaś - nie uzasadniając swojego stanowiska - stwierdza, iż nie jest to przypadek na tyle szczególny aby uzasadniał umorzenie zadłużenia.

Jednocześnie podnieść należy, iż organ nie zbadał należycie mającego miejsce stanu faktycznego. Prezes Zakładu wskazał bowiem: "trudno przyjąć jako dowód w sprawie przedłożone recepty, które świadczą tylko o tym, że nie wykupiła Pani leków przypisanych po pobycie w szpitalu, w miesiącu [...].2004 r. i następnie w miesiącu [...].2006 r. Brak natomiast potwierdzenia, że w okresie od [...].2004 r., kiedy to zwróciła się Pani z wnioskiem o umorzenie należności wobec ZUS, do dnia dzisiejszego nie wykupuje Pani przypisanych przez lekarzy leków". Biorąc pod uwagę wysokość dochodów oraz zadłużenia skarżącej ([...] zł z tytułu czynszu, [...] zł z tytułu kredytu bankowego oraz [...] zł u osób prywatnych) organ, mając jakiekolwiek wątpliwości co do istnienia środków, które skarżąca mogłaby przeznaczyć na zakup leków, winien kwestę tą należycie zbadać. Rozpoznając sprawę ponownie w przypadku zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości co do zgromadzonego materiału dowodowego organ miał obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.).

Poza tym wyjaśnić należy, iż przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej organ zawiązany był rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2007 r., w którym podniesiono, iż zaskarżona decyzja z [...] listopada 2006 r. nie oddaje pełnej oceny sprawy i nie obrazuje, jakimi względami kierował się Prezes Zakładu. W ocenie Sądu powyższe wytyczne nie zostały uwzględnione przy podejmowaniu rozstrzygnięcia z [...] października 2007 r.

Wszystkie wskazane powyżej okoliczności i zarzuty skarżącej podniesione w toku postępowania administracyjnego powinny być wnikliwie przeanalizowane i rzetelnie omówione przez organ orzekający zważywszy w szczególności, że w omawianym przypadku decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb - posiadania środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Mając na względzie powyższe uzasadniony jest pogląd, iż przytoczona argumentacja nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i wnikliwy, wskazując tym samym na dokonanie uproszczonej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bez uwzględnienia wskazanych powyżej okoliczności.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS jest obowiązany szczegółowo rozważyć całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym całość argumentacji przedstawionej przez Stronę w toku postępowania administracyjnego. Powyższe musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę. Uzasadnienie winno bowiem zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu reguł postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (nawet odmownej - z uwagi na jej fakultatywny charakter - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności). Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni, wyczerpujący sposób przedstawić swoje argumenty również w tym zakresie.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, organ - mając na względzie przesłanki umorzenia należności określone § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia - winien poddać wnikliwej analizie sytuację życiową i materialną wnioskodawczyni oraz jej rodziny ze szczególnym uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji. Powyższe organ winien rzetelnie rozważyć w kontekście problemów zdrowotnych skarżącej oraz jej męża i córki wyjaśniając kwestię możliwości ponoszenia kosztów leczenia. Na tej dopiero podstawie, organ będzie mógł sformułować realną i racjonalną ocenę dotyczącą obecnej i przyszłej sytuacji finansowej skarżącej oraz jej rodziny oraz perspektyw uzyskania dochodów na poziomie umożliwiającym spłatę zadłużenia wobec ZUS. Ocena ta winna uwzględniać indywidualną, obiektywnie trudną sytuację zobowiązanej.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu wydania zaskarżonej decyzji przez Oddział ZUS w L., tj. organ I instancji, nie zaś przez Prezesa Zakładu uznać należy, iż jest on bezzasadny.

Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statusu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 80, poz. 914 ze zm.) Prezes ZUS kieruje działalnością Zakładu oraz reprezentuje go na zewnątrz. Ponadto może upoważniać m.in. dyrektorów oddziałów oraz innych pracowników ZUS do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu, w określonych przez niego sprawach. A zatem fakt, że w niniejszej sprawie Prezes ZUS udzielił upoważnienia dyrektorowi oddziału ZUS w L., wynika z konstrukcji reprezentacji ZUS i Prezesa ZUS. W związku z powyższym, podpisując zaskarżoną decyzję, Dyrektor Oddziału ZUS działał z upoważnienia Prezesa nie zaś jako organ I instancji.

Jednocześnie zaznaczyć należy, iż skarżąca otrzymała prawidłowe pouczenie odnoście wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skoro bowiem zaskarżona decyzja została wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mającego siedzibę w Warszawie, a zgodnie z treścią art. 13 § 1 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, to nie ulega wątpliwości, iż skarga słusznie została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Dostrzegając wskazane uchybienia Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i - nie przesądzając wyniku sprawy niniejszej - ponowne jej rozpatrzenie w oparciu o wskazane powyżej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia i dokonanie rzetelnej oceny uwzględniającej obiektywnie trudną sytuację materialną skarżącej i jej rodziny. Uzasadnienie decyzji winno wyjaśniać w sposób wyczerpujący podjęte rozstrzygnięcie tak, aby strona mogła poznać, zrozumieć i - o ile to możliwe - zaakceptować argumenty i przesłanki, jakimi kierował się organ w myśl ww. podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Przed wydaniem decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien także, respektując postanowienia zawarte w art. 10 § 1 k.p.a., umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, realizując również w ten sposób jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu i dając tym samym możliwość zajęcia końcowego stanowiska w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.