Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1577/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą decyzję tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art. 157, art. 158 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] w B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Burmistrza z 25 czerwca 2008 r. sygn. [...] zezwolono A. R. i S. R. na usunięcie [...] drzew z terenu działek nr [...], [...], [...], [...] położonych w R. stanowiących ich własność. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, że przyczyną zamierzonego usunięcia drzew są zabiegi pielęgnacyjne w drzewostanie oraz uporządkowanie terenu i przywrócenie jego łąkowego charakteru. Podano, iż drzewa przeznaczone do wycinki rosną w kępach lub jako luźne zadrzewienia przylegające do terenów leśnych. Część drzew posiada posusz, jest zagrzybiona, opanowana przez szkodniki. Usunięcie drzew ograniczy rozsiewanie się drzew na tereny sąsiednie użytkowane zgodnie z przeznaczeniem jako łąki oraz ograniczy rozprzestrzenianie się szkodników i chorób. Na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo ochrony przyrody nie naliczono opłat z tytułu usunięcia drzew oraz na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy zobowiązano do dokonania nasadzenia zastępczego.

Pismem z dnia 1 marca 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K., wskazał na szereg nieprawidłowości związanych z wydaniem przedmiotowej decyzji. W szczególności:

1) Niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...];

2) Brak opinii dyrektora Parku Krajobrazowego Beskidu Małego;

3) Brak naliczenia opłaty, mimo, że wycinka drzew była związana z celem prowadzenia działalności gospodarczej;

4) Brak podstaw do przyjęcia, że stan drzew przeznaczonych do usunięcia uzasadnia ich wycinkę. Ponadto do stanu drzew odniesiono się jedynie w sposób ogólny.

Także pismem z dnia 16 marca 2010 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w B., zarzuciło przedmiotowej decyzji:

1) Niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...];

2) Brak naliczenia opłaty, mimo, że wycinka drzew była związana z celem prowadzenia działalności gospodarczej;

3) Nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji (nieprawidłowości we wszczęciu postępowania, brak należytego uzasadnienia decyzji, brak prawidłowego oznaczenia stron postępowania).

W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu 8 listopada 2010 r. wydało decyzję [...], którą stwierdziło z urzędu nieważność badanej decyzji Burmistrza. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez ten sam organ decyzją z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. [...] wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez A. R. i S. R.. W wyniku skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. II S A/Kr 10051/11 uchylił obydwie wydane w sprawie decyzje Kolegium. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], prowadząc z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza, nie powinno ograniczać swej kontroli tylko do jednej z wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. podstaw. Zobligowane było do dokonania weryfikacji, czy oceniane decyzje nie były dotknięte żadną z wad wymienionych w treści powołanego wyżej przepisu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne było w szczególności sprawdzenie, czy kontrolowane decyzje zostały wydane przez właściwy rzeczowo organ. Jak bowiem wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, w szczególności z mapy (dołączonej do akt postępowania k. 5) oraz dokumentacji fotograficznej (w aktach tejże sprawy, k. 1 - 20) przedmiotem czynności wyjaśniających Kolegium winno być ustalenie rodzaju gruntów, na których rosły przeznaczone do usunięcia drzewa. Powołane wyżej dokumenty pozwalały w sposób uzasadniony przyjmować, że co najmniej część terenów, na których rosły podlegające wycince drzewa mogła mieć - według stanu na chwilę wydawania kwestionowanych rozstrzygnięć - charakter leśny. Zgromadzone dokumenty wskazywały, że tereny wymienione w decyzjach Burmistrza były gęsto zadrzewione, a nadto sąsiadowały z terenami leśnymi, na których była prowadzona gospodarka leśna (decyzja z dnia 12 sierpnia 2008 r., nr [...] w sprawie nakazania wyrębu, oznaczona jako dowód nr 1 w dołączonym do akt sprawy segregatorze). W świetle powołanej wyżej regulacji ustalenia wymagało, czy grunt, na którym rosły będące przedmiotem kwestionowanych decyzji drzewa nie był lasem. Niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, z wykorzystaniem dostępnych środków dowodowych. Podstawą ustaleń charakteru gruntu, na którym rosną przeznaczone do usunięcia drzewa uczynić należało nie tylko samą dokumentację geodezyjną tego terenu. Zapis ewidencji będzie miarodajny dla ustalenia charakteru danego gruntu. W przypadku jednak rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym - tak jak może to mieć miejsce w rozpoznawanej sprawie - decydować powinien rzeczywisty stan gruntu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia Kolegium decyzją z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że aktualnie, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i z uwagi na upływ czasu oraz wykonanie decyzji przez wnioskodawców, brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia, czy drzewa usuwane na podstawie badanej decyzji rosły na gruncie będącym w istocie lasem - a więc na terenie pokrytym roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym w zwartych powierzchniach. Jest tak dlatego, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, iżby teren ten spełniał pozostałe przesłanki dla istnienia "lasu" zawarte w art. 3 ustawy lasach - to znaczy był przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowił rezerwat przyrody lub wchodził w skład parku narodowego albo był wpisany do rejestru zabytków, czy też był związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie złożył Prokurator Okręgowy w K., a także Stowarzyszenie [...] z siedzibą w B.. Prokurator zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że teren objęty decyzją Burmistrza nie stanowił lasu, na co zdaniem Prokuratora wskazywały rozliczne dowody - zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz rejestru gruntów, wniosek o stwierdzenie nieważności skierowanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K., protokół oględzin z dnia 5 września 2006 r., wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew.

Stowarzyszenie w swoim wniosku wskazało na orzecznictwo Sądu Najwyższego w przedmiocie uznania powierzchni gruntu za las. Podkreślono, że Kolegium przyznało, że działki ewidencyjne objęte kontrolowaną decyzją stanowiły w części lasy i grunty leśne, co wynikało z rejestru gruntów. Nieprawdą jest, iż nie dało się ustalić, czy grunt był lasem na podstawie dokumentacji fotograficznej, gdyż do dokumentacji załączono mapę ewidencyjną, na której zaznaczono kierunek wykonania zdjęcia. Dołączono dwie ortofotomapy w skali 1:5000 obrazujący działki objęte postępowaniem w 2003 r. i 2009 r. i na podstawie tych map można wywnioskować, że drzewa, na których usunięcie zezwolono rosły w lesie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 25 sierpnia 2014r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1, art. 157, art. 158 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję z 6 czerwca 2014 r.

W uzasadnieniu podano, iż działki ewidencyjne [...], [...], [...], [...], [...] położone w R. zgodnie z informacją z rejestru gruntów stanowią łąki trwałe, grunty orne - w części lasy i grunty leśne, co poprzednio ustaliło już tut. Kolegium. Zgodnie z Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części gminy Andrychów w zakresie parceli położonych w miejscowości R. (Uchwała nr XLVIII-453-06 Rady Miejskiej w Andrychowie z dnia 31 sierpnia 2006r., Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2006 r Nr 721, poz. 4356 ze zm.) działki nr [...], [...], [...], [...] położone w R. mają przeznaczenie ZL2 co oznacza przeznaczenie nie pod lasy (oznaczenie ZL1), a zieleń leśną. Jednakże należy wskazać, że przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wbrew stanowisku Prokuratora Okręgowego w K. i Stowarzyszenia, a także informacji z rejestru gruntów (ta informacja a nie tut. Kolegium wskazuje, iż działki objęte postępowaniem mogą w części stanowić lasy i grunty leśne) nie przesądza o tym, co faktycznie rośnie na danym terenie, a zatem, czy dany teren stanowi las. Dlatego należało tą kwestię zbadać dokładniej. Zgodnie z art. 3 ustawy o lasach, las jest gruntem. Grunt, ten musi mieć powierzchnię co najmniej 0,10 ha. Wreszcie musi istnieć związek tegoż gruntu z gospodarką leśną, względnie wykorzystywania dla potrzeb gospodarki leśnej: budynków i budowli, urządzeń melioracji wodnych, linii podziału przestrzennego lasu, dróg leśnych, terenów pod liniami energetycznymi, szkółek leśnych, miejsc składowania drewna, a także wykorzystywanych na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. W toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Burmistrza nie dokonywano ustaleń dotyczących miejsc usytuowania poszczególnych drzew na konkretnych działkach, w tym tego, czy rosną one w skupiskach będących lasem (dowód: uzasadnienie kontrolowanej decyzji z dnia 25 czerwca 2008 r. karta nr 24 akt sprawy; protokół oględzin, karta nr 23 akt sprawy). Ponadto w decyzji wydanej w tej sprawie w sposób zbiorczy określono, iż zezwolenie dotyczy [...] drzew położonych na szesnastu wymienionych działkach ewidencyjnych. W wyjaśnieniu jakie organ skierował w tej sprawie do Kolegium w dniu 28 czerwca 2010 r. (dokument znajduje się w aktach sprawy [...] - karta 80 akt sprawy) stwierdzono, iż drzewa przeznaczone do usunięcia w chwili wydawania zaskarżonych decyzji (lata 2006-2008) zostały wyznaczone w terenie w czasie przeprowadzanych wizji lokalnych z udziałem organu i wnioskodawcy. Nie wykonywano schematu mapy uwzględniającej lokalizacje usuniętych drzew, w związku z czym brak jest również możliwości ustalenia położenia drzew. W ocenie organu nie sposób na podstawie zdjęć załączonych do akt sprawy (dowód nr 2 i 4 w aktach sprawy) odpowiedzieć na pytanie, czy drzewa objęte postępowaniem stanowiły jakieś zwarte kompleksy o powierzchni 0,10 ha oraz na której dokładnie działce rosły. Jest tak z uwagi na brak określenia umiejscowienia uwidocznionego na zdjęciu drzewa w odniesieniu do konkretnej działki ewidencyjnej, a określeniu jedynie kierunku robienia zdjęcia. Obszar, na którym wnioskowano o usunięcie drzew to powierzchnia 2,3619 ha obejmująca: łąki trwałe, grunty orne, pastwiska trwałe. Jedynie niewielka cześć działek nr [...] i [...] stanowiła lasy i grunty leśne - 0,4466 ha (dowód: karta 2-4 akt sprawy). Również wniosek o usunięcie drzew z 4 września 2006 r. (dowód: karta nr 1 akt sprawy) nie wskazywał, że drzewa rosły w lesie - wskazano w nim jedynie, że przeznaczeniem gruntu jest łąki trwałe, pastwiska trwałe i grunty orne. Decyzja wydana z upoważnienia Starosty z 12 sierpnia 2008 r. (dowód l z akt sprawy) wskazuje, że lasem były działki nr [...], [...], [...] we wsi R., gmina [...], a zatem nie działki objęte postępowaniem w niniejszej sprawie. Na podstawie notatki z 2 lipca 2010 r. (dowód 3 z akt sprawy) można wywnioskować, że wizję tę przeprowadzono w lasach, ale nie wskazano w niej, które dokładnie działki objęte zostały ta wizja i które działki stanowią lasy. Na podstawie dowodu 6, dotyczącego obszaru Natura 2000, Kolegium nie było w stanie wywnioskować jakichkolwiek istotnych w sprawie informacji (dotyczących położenia lasu). Koleino, z załącznika do umowy użyczenia z 1 maja 2010 r. wynika jedynie, które działki stanowią łąki i pastwiska (dowód 7 w aktach sprawy). Artykuł stanowiący dowód 8 nie zawiera żadnej informacji, która pomogłaby w określeniu, czy tereny objęte postępowaniem stanowiły lasy. Podobnie jest z "Opinią w sprawie ośrodka turystycznego "[...]" i innymi dokumentami dotyczącymi budowy ośrodka narciarskiego (dowód 9-12 w aktach sprawy).

Poza tym w ocenie organu właściciele gruntu nie prowadzili gospodarki leśnej lecz zajmowali się innym rodzajem działalności - nie związanej z produkcją drewna w lasach. Świadczy o tym tak treść wniosku o usunięcie drzew - gdzie jako przyczynę usunięcia drzew wskazano zabiegi pielęgnacyjne - zły stan zdrowotny drzew, zagrożenie bezpieczeństwa -usunięcie drzew rosnących blisko wyciągu i trasy, jak i całość dokumentacji w sprawie. W przedmiocie przedstawionych dowodów z ortofotomapy z 2003 i 2009 r. Kolegium, nie znając miejsca usunięcia drzew (gdyż nie było ono wskazane w kontrolowanej decyzji - wskazywano jedynie zbiorczo działki objęte decyzją, a ponadto nie wynika z materiałów zgromadzonych w sprawie), jak również nie będąc w stanie dokładnie wskazać i odróżnić pojedynczych drzew na przedstawionych dowodach, nie było w stanie przeprowadzić ustaleń w oparciu o ten dowód.

W związku z wszystkimi wskazanymi powyżej dowodami, stanowiącymi ogół dowodów zgromadzonych w sprawie i poczynionymi na ich podstawie ustaleniami, Kolegium nie jest w stanie jednoznacznie ustalić, czy drzewa, na których usunięcie zezwolono decyzją Burmistrza znajdowały się na gruncie stanowiącym las. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika taka możliwość, ale do stwierdzenia nieważności w/w decyzji należałoby to jednoznacznie przesądzić, co w sprawie nie jest możliwe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w B., zarzucając naruszenie:

- art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. 2011, nr 12, poz. 59) -poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że według tego przepisu lasem jest grunt, o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony i dodatkowo spełniający jedną z przesłanek określonych w art. 3 pkt. 1 lit. a-c tej ustawy.;

- art. 153 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że przeprowadzenie nowych dowodów w sprawie stanowiłoby naruszenie zasady związania organu oceną prawną sądu;

- art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak powołania biegłego celem określenia dokładnego położenia drzew i ich odróżnienia od siebie na ortofotomapach powołanych jako dowody przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu zarzutów podano, iż należy odwołać się do załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. j. Dz. U. 2001, nr 38, póz. 454). W pkt. 10 w/w załącznika w części tabeli określającej rodzaj i oznaczenie użytku gruntowego znajduje się pozycja Lasy - /s. W części tabeli wskazującej na cechy gruntów i inne przesłanki decydujące o zaliczeniu ich do poszczególnych użytków gruntowych, przyporządkowanej do tej pozycji znajduje się odwołanie do definicji lasu zawartej w ustawie o lasach. W pkt. 11 w/w. załącznika natomiast znajduje się pozycja Grunty zadrzewione i zakrzewione - Lz. W części tabeli wskazującej na cechy gruntów i inne przesłanki decydujące o zaliczeniu ich do poszczególnych użytków gruntowych, przyporządkowanej do tej pozycji znajduje się definicja gruntów zadrzewionych i zalesionych. Grunty zadrzewione i zalesione to m.in. grunty porośnięte roślinnością leśną, których pole powierzchni jest mniejsze niż 0,1000 ha. Z tego sformułowania wynika, że jedynym kryterium rozróżniającym, jest obszarowe, to jest 10 arów. Stąd bezzasadna była ocena organu odnosząca się do prowadzenia gospodarki leśnej. Ponadto zdaniem strony skarżącej organ nie wykonał zaleceń sądu administracyjnego co do oparcia się na wszystkich dostępnych dowodach. Mimo że organ uznał, iż jest związany oceną prawną przedstawioną w wyroku WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2012 r. (sygn. akt lI SA/Kr 1051/11), który to według organu przekreślił możliwość przeprowadzenia nowych dowodów w sprawie, to jednocześnie pochylił się nad ortofotomapami przesłanymi przez skarżącego wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 23 lipca 2014 r. Organ stwierdził jednak, że nie znając miejsca usunięcia drzew, ani nie będąc w stanie dokładnie wskazać i odróżnić pojedynczych drzew na ortofotomapach, nie był w stanie przeprowadzić ustaleń w oparciu o te dokumenty. Zdaniem skarżącego powyższe trudności mogłyby zostać przez organ przezwyciężone, gdyby skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 84 § 1 k.p.a. i powołał biegłego celem wydania przez niego stosownej opinii. Skoro Organ nie był w stanie odróżnić pojedynczych drzew i odnieść ich do konkretnych działek ewidencyjnych (mimo ich zaznaczenia na ortofotomapach), to powołanie biegłego byłoby zasadne. Organ mógł także na zasadzie art. 86 k.p.a. przesłuchać przedstawicieli skarżącego, celem wyjaśnienia powstałych w związku z przedstawionymi dowodami wątpliwościami.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji w całości i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania sądu jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew. Zdaniem organu, aktualnie nie da się jednoznacznie stwierdzić czy drzewa te rosły w lesie, a zatem czy zgody na ich wycinkę dokonał kompetentny organ. Poglądu tego nie podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę a stanowisko organu, który na podstawie okoliczności wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej je decyzji organu tej samej instancji odmówił dokonania ustaleń czy decyzja o zezwoleniu na usunięciu drzew została wydana przez właściwy organ - w sposób istotny narusza przepisy postępowania.

Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r. II SA/Ol 443/09).

Rozpoznając niniejszą sprawę sąd musi mieć na względzie fakt, iż sprawa ta byłą przedmiotem rozpoznania tutejszego sądu w postępowaniu II SA/Kr 1051/11 zakończonego wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, iż stwierdzone przez sąd uchybienia w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji o zgodzie na wycinkę drzew nie miały charakteru rażącego, jednakże organ winien zbadać, czy decyzję wydał organ właściwy. Właściwość organu wymaga natomiast ustalenia, czy drzewa zostały usunięte z terenu nie będącego lasem, czy też z lasu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wymogu wydania zezwolenia przez wójta burmistrza prezydenta miasta nie stosuje się do drzew lub krzewów w lasach. Organy te nie mają zatem kompetencji do wydania decyzji zezwalającej na wycinkę drzew. Z kolei wydanie decyzji przez organ niewłaściwy jest przesłanką do stwierdzenia nieważności takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a).

W uzasadnieniu wydanego przez siebie wyroku sąd wskazuje, iż "przedmiotem czynności wyjaśniających Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] winno być ustalenie rodzaju gruntów, na których rosły przeznaczone do usunięcia drzewa. Powołane wyżej dokumenty pozwalały w sposób uzasadniony przyjmować, że co najmniej część terenów, na których rosły podlegające wycince drzewa mogła mieć - według stanu na chwilę wydawania kwestionowanych rozstrzygnięć - charakter leśny. Zgromadzone dokumenty wskazywały, że na terenach wymienionych w decyzji Burmistrza były obszary gęsto zadrzewione, a nadto sąsiadowały z terenami leśnymi, na których była prowadzona gospodarka leśna. W tym samym uzasadnieniu sąd zwraca uwagę, iż "w świetle powołanej wyżej regulacji ustalenia wymagało, czy grunt, na którym rosły będące przedmiotem kwestionowanych decyzji drzewa nie był lasem. Niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, z wykorzystaniem dostępnych środków dowodowych. Podkreślenia wymaga, że podstawą ustaleń charakteru gruntu, na którym rosną przeznaczone do usunięcia drzewa uczynić należało nie tylko samą dokumentację geodezyjną tego terenu. Mieć bowiem należy na uwadze wyrażone w orzecznictwie sądowo - administracyjnym stanowisko, że w sprawie o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, zapis w ewidencji gruntów ma jedynie charakter pomocniczy dla oznaczenia charakteru użytku (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2010 r, sygn. akt: II SA/Wr 326/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt: l OSK 389/10, Lex nr 745227). Zgodzić się należy z poglądem, że zasadniczo zapis ewidencji będzie miarodajny dla ustalenia charakteru danego gruntu. W przypadku jednak rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym - tak jak może to mieć miejsce w rozpoznawanej sprawie - decydować powinien rzeczywisty stan gruntu."

Pomimo, iż wskazania wyżej przytoczonym wyroku były dla organu wiążące organ do wskazań tych się nie zastosował. Podnieść w tym miejscu należy, iż powinnością organu było przede wszystkim ustalenie charakteru gruntu na którym rosły drzewa objęte zgodą na ich usunięcie decyzją z dnia 26 czerwca 2008 r. Zgodnie ze wskazaniami sądu, zapisy w ewidencji gruntów mają miarodajny charakter, jednakże w sytuacji stwierdzenia rozbieżności tych zapisów ze stanem rzeczywistym (w rozumieniu definicji lasu zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o lasach) decydujące znaczenie miał rzeczywisty stan gruntu.

Ponieważ sąd w w/w wyroku nie związał organu wskazaną przez siebie definicję lasu należało w sposób prawidłowy pojęcie to sformułować. Zgodnie z art. 3 pkt 1a ustawy o lasach; lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej lub

b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c) wpisany do rejestru zabytków;

Zdaniem organu, lasem jest grunt który po pierwsze jest pokryty roślinnością leśną na powierzchni co najmniej 0,10 ha i który po drugie jest przeznaczony do produkcji leśnej. Organ wyraził stanowisko, że ponieważ na przedmiotowym gruncie (działki [...], [...], [...], [...], [...], [...]) nie jest prowadzona gospodarka leśna, grunt ten nie może być uznany za las. Stanowisko to jest wadliwe. Przepis ten wyraźnie rozróżnia dwa rodzaje gruntu, który ustawa definiuje jako las. Pierwszy do grunt pokryty roślinnością leśną o powierzchni co najmniej 0,10 ha, drugi natomiast to grunt tej roślinności czasowo pozbawiony. Zdaniem sądu warunek w pkt a, b oraz c przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, odnosi się wyłącznie do gruntu przejściowo pozbawionego roślinności. W tym sensie lasem jest zawsze grunt o powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną, a także grunt tej roślinności pozbawiony, jeżeli jest przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowi rezerwat przyrody czy też wchodzi w skład parku narodowego albo też jest wpisany do rejestru zabytków. Takie samo stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. IV CSK 353/08 wskazując, iż w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o lasach za las należy także uznać grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 lit. "a"', "b" i "c". Dodatkowe kryteria dotyczą bowiem gruntów o powierzchni co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej, które za las będą uznane o ile spełniają dodatkowe kryteria wymienione w pod literami "a", "b" czy "c" art. 3 pkt 1 ustawy o lasach (LEX nr 527250, OSNC-ZD 2009/4/99). Identyczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 września 2012 r. IV CSK 41/12 (LEX nr 1232472) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 kwietnia 2012 r. II SA/Bk 132/12 (Lex Nr 527250). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 2 grudnia 2013 r. II SA/Kr 1501/12 (LEX nr 1495344), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 lipca 2013 r. II SA/Po 343/13 (LEX nr 1513456), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2011 r. IV SA/Wa 547/11 (LEX nr 1100718). Pogląd ten uznać należy zatem za ugruntowany.

Pogląd wyrażony przez organ jest zatem poglądem wadliwym. Decydujące znaczenie dla określenia czy przedmiotowy grunt miał charakter leśny uzależniony był zatem od ustalenia czy obszar objęty zezwoleniem na usunięcie drzew (o powierzchni jak wynika z zapisów ewidencyjnych znacznie przekraczający 0,10 ha) był pokryty roślinnością leśną. Nadto z samych zapisów ewidencyjnych wynika iż część działek nr [...] i [...] stanowiła lasy i grunty leśne – 0,4466 ha. Reszta zaś obszaru tj. około 1,9 ha to łąki trwałe, grunty orne, pastwiska trwałe. Zapisy w ewidencji gruntów zgodnie z zaleceniami sądu nie miały znaczenia decydującego ale nie były też bez znaczenia. Skoro zatem z zapisów tych wynika, iż grunty te, to w częściach lasy, grunty leśne, to tylko ustalenie przez organ, iż pomimo tych zapisów grunty ten w istocie lasem nie były, bo nie pokrywała ich roślinność leśna na powierzchni co najmniej 0.10 ha, pozwalałby organowi uznać, iż decyzję w sprawie wycinki drzew wydał organ właściwy. Ustaleń takich jednakże w sprawie brak.

Nie ma też podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, (na który to argument w uzasadnieniu wydanej decyzji powołuje się organ) że organ nie jest w stanie dokonać ustaleń stanu faktycznego sprawy. Dokonanie tych ustaleń nie wydaje się zresztą w stosunku do przedmiotowych działek nadmiernie utrudnione. Skoro strona skarżąca była w stanie przedstawić ortofoomapy z okresu przed dokonaniem wycinki, na których w sposób jednoznaczny można ustalić sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, sąd nie widzi przeszkód by dowody w tym zakresie pozyskał organ. Organ mógł pozyskać także inne dowody jak np. zdjęcia lotnicze z okresu przed 25 czerwca 2008 r. pozwalające ustalić wszelkie elementy stanu faktycznego niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Mało tego, organ rozpoznając ponownie sprawę po wniosku złożonym przez stronę skarżącą, nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionych przez nią ortofotomap, wykazujących zagospodarowanie przedmiotowych działek. Tym samym organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co powoduje, że kontrolowane postępowanie dotknięte jest wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania obu kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego. Zaistniałe uchybienia miały bowiem istotny wpływ na sposób orzekania. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei w myśl art. 80 k.p.a. udowodnienie danej okoliczności ma nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Należy podkreślić, że art. 80 k.p.a. w doktrynie prawa administracyjnego powszechnie uznaje się za przepis, statuujący zasadę tzw. swobodnej oceny dowodów rozumianą w ten sposób, iż jest nią taka ocena, która wywiedziona po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego nie przekracza granic doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona ustaleń faktycznego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości z daty przed wydaniem kontrolowanej decyzji mając na uwadze wskazania sądu, co do definicji lasu tj. iż lasem jest zawsze obszar pokryty roślinnością leśną jeżeli obszar taki ma co najmniej 0,10 ha i brak podstaw by wykazywać, że grunt ten jest przeznaczony do produkcji leśnej. Wskazać też należy, iż bez znaczenia jest kwestia dokładnej lokalizacji usuniętych drzew. Istotnym jest tylko ustalenie czy obszar objęty kontrolowaną decyzją był lasem zgodnie z ustawową definicją. W jakich fragmentach tego obszaru rosły drzewa usunięte na podstawie decyzji z 25 czerwca 2008 r. jest prawnie obojętne. Istotne jest tylko ustalenie czy rosły one w terenie będącym lasem czy poza takim obszarem. Wobec ewentualnej zaś możliwości, iż tylko część przedmiotowych działek stanowić będzie las wg wskazanego powyżej rozumienia, organy winny rozważyć, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z 25 czerwca 2008 r. w części.

Wskazać na koniec należy, iż sąd oddalił wniosek strony skarżącej o dopuszczenie dowodu z ortofotomap z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, przy czym do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (§ 5). Oznacza to, iż sąd orzekający w sprawach administracyjnych może przeprowadzić dowód z dokumentu w rozumieniu przepisów k.p.c. Ortofotomapa nie jest natomiast ani dokumentem urzędowym (art. 244 k.p.c) ani też dokumentem prywatnym (art. 245 k.p.c.) ale stanowi inny środek dowodowy o którym mowa w art. 308 k.p.c. Sąd nie mógł zatem dokonać ustaleń w oparciu o zawnioskowany środek dowodowy, co jednak nie wpływa na ocenę, iż brak jakichkolwiek przeszkód by uczynił to organ administracji.

Podnieść też należy, iż w niniejszym postępowaniu sąd nie badał legitymacji do złożenia skargi przez Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B., z uwagi na fakt, że stowarzyszenie to był uczestnikiem (podmiotem na prawach strony) postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zakończonym wyrokiem z 31 stycznia 2012 r. (II SA/Kr 1051/11) oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończonym wyrokiem z 22 listopada 2013 r. (II OSK 1445/12) i w postępowaniach tych ich uprawnienia procesowe nie były przez sądy negowane. Niniejsze postępowanie stanowi zaś kontynuację postępowań o których mowa wyżej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.