Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 807/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 83b ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 28 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 roku sprawy ze skargi Ż. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2022 roku nr 108/2022 w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 12 lipca 2022 r., numer 108/22, wydanym na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009), zwanej dalej "u.s.u.s.", Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez Ż. P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że 7 czerwca 2022 r. Zakład wydał decyzję Nr 1205/2022 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W decyzji zawarto pouczenie o przysługującym 14-dniowym terminie, od daty jej doręczenia, do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie 17 czerwca 2020 r., natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony 6 lipca 2022r., tj. 19-go dnia od daty doręczenia ww. decyzji. Organ powołując następnie treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i art. 129 § 2 k.p.a. wyjaśnił, że o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy strona została pouczona w decyzji z 7 czerwca 2022 r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 1 lipca 2022 r. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku.

W piśmie z 12 sierpnia 2022 r. Ż. P. wniosła do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o obiektywne rozpatrzenie jej wniosku. Podniosła, że w związku z otrzymaną ostatnią decyzją o oddaleniu jej wniosku dotyczącego zadłużenia w opłacaniu składek ZUS, zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 oraz art. 27, jak również art. 24 ust. 5f u.s.u.s., wnosi o uznanie jej wierzytelności w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, których wymagalność nastąpiła w 2012 r., jako wierzytelności przedawnionych w świetle w/w ustawy. Strona wskazała, że z pismem załączonym do w/w wniosku zgłosiła się do ZUS I Oddział w Łodzi w dniu 05-07-2022. Zgodnie z treścią pouczenia zawartym do decyzji nr 1205/2022 chciała złożyć pismo w przysługującym jej urzędowo terminie jednak obsługująca skarżącą pracownica ZUS powiedziała, że tego pisma nie przyjmie i doradziła skarżącej napisanie w jej obecności wniosek o rozłożenie na raty zaległości, co uczyniła. W rezultacie tego otrzymała decyzję o braku możliwości rozpatrzenia jej wniosku z powodu złożenia go po przysługującym terminie. W ocenie strony, ma ona prawo przypuszczać, że pracownica ZUS celowo wprowadziła ją w błąd gdyż wiedziała, że wniosek, który kazała jej napisać będzie złożony po terminie i nie będzie rozpatrzony. Tym samym strona zarzuca pracownikowi ZUS, (którego nazwiska nie zna) celowe wprowadzenie jej w błąd i zamknięcie możliwości prawidłowego zgodnie z przepisami i prawem rozpatrzenia sprawy. Strona zaznaczyła, że jej pierwotny wniosek dotyczył decyzji nr 1205/2022. W oparciu o przytoczone argumenty strona wniosła o rozpatrzenie jej wniosku obiektywnie w świetle obowiązujących przepisów, a nie na podstawie poczynań pracowników ZUS z petentami.

Postanowieniem z 25 października 2022 r. sygn. [...] Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej i przekazał odwołanie Ż. P. od decyzji z dnia 7 czerwca 2022 r. nr 1205/2022 do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Skarga Ż. P. została wpisana do repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 28 listopada 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o wezwanie strony skarżącej do zajęcia jednoznacznego stanowiska, jaki środek zaskarżenia wnosi w piśmie z 12.08.2022 r., do jakiego sądu i którą decyzję organu zaskarża pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpoznania, ewentualnie o odrzucenie bądź oddalenie skargi w przypadku nadania temu pismu dalszego biegu, w zależności od treści stanowiska strony skarżącej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że postępowanie w sprawie zadłużenia strony skarżącej zostało wszczęte jej wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, który wpłynął do organu w dniu 15 marca 2022 roku. Do wniosku strona skarżąca dołączyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej. W dniu 7 czerwca 2022 roku organ wydał decyzję nr 1205/2022 odmawiającą stronie skarżącej umorzenia pozostałych należności z tytułu składek. Decyzja ta została doręczona stronie skarżącej w dniu 17 czerwca 2022 roku. W dniu 6 lipca 2022 roku wpłynął do organu wniosek strony skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podniosła ona kwestię przedawnienia jej zobowiązań wobec organu. W dniu 12 lipca 2022 roku organ wydał decyzję nr 108/2022, w której stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez stronę skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja została odebrana przez skarżącą w dniu 19 lipca 2022 roku. W dniu 17 sierpnia 2022 roku wpłynęło do organu wspomniane wyżej pismo strony skarżącej, nadane za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 12 sierpnia 2022 roku, w którym podniesiono, że dotyczy ono decyzji nr 1205/2022 z dnia 7 czerwca 2022 roku. W piśmie tym strona skarżąca domaga się uznania jej zobowiązania z tytułu składek za przedawnione. Zawarte są w nim także informacje o tym, że pracownik organu miał wprowadzać ją w błąd co do trybu odwołania od decyzji. Z kolei pismo strony skarżącej, które wpłynęło do organu w dniu 6 lipca 2022 roku jest jej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy załatwionej decyzją nr 1205/2022 wydaną w dniu 7 czerwca 2022 roku i doręczoną stronie skarżącej w dniu 17 czerwca 2022 roku.

W związku z powyższym, organ podniósł, że jeżeli strona skarżąca podtrzymuje swoje stanowisko co do tego, że jej sprawa winna być rozpatrywana przez sąd powszechny, a nie przez sąd administracyjny, to organ wnosi o jej odrzucenie jako niespełniającej warunków formalnych do jej procedowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Jeżeli natomiast strona skarżąca stwierdzi, że sprawa winna być rozpatrywana przez sąd administracyjny i że skarga dotyczy decyzji nr 1205/2022 wydanej w dniu 7 czerwca 2022 r., to organ wnosi o odrzucenie złożonej skargi jako spóźnionej. Decyzja z dnia 7 czerwca 2022 roku zawierała pouczenie o tym, że stronie skarżącej przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji bądź prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzja z dnia 7 czerwca 2022 roku została doręczona stronie skarżącej w dniu 17 czerwca 2022 roku, co oznacza, że pierwszy z tych terminów upływał w dniu 1 lipca 2022 roku, a drugi z tych terminów - w dniu 17 lipca 2022 roku. Pismo nadane przez stronę skarżącą w dniu 12 sierpnia 2022 roku jest oczywiście spóźnione, w związku z czym winno zostać przez Sąd odrzucone. Jeżeli zaś strona skarżąca stwierdzi, że jej sprawa winna być rozpatrywana przez sąd administracyjny i że skarga, wbrew jej literalnej treści, dotyczy decyzji nr 108/2022 wydanej w dniu 12 lipca 2022 roku, to organ wnosi o oddalenie złożonej skargi. W piśmie nadanym w dniu 12 sierpnia 2022 roku, strona skarżąca podnosi bowiem dwie kwestie: zarzut przedawnienia należności składkowych oraz zarzut wprowadzenia jej w błąd przez pracownika organu skutkujący niezłożeniem w terminie załączonego pisma-wniosku zawierającego datę jego sporządzenia na dzień 29 czerwca 2022 roku celem odwołania się od niekorzystnego dla strony skarżącej rozstrzygnięcia zawartego w decyzji nr 1205/2022. Ponieważ decyzja nr 108/2022 z dnia 12 lipca 2022 roku dotyczy uchybienia przez stronę skarżącą terminu do złożenia skargi na decyzję nr 1205/2022, to zarzut przedawnienia nie ma znaczenia dla rozstrzygania sprawy zakończonej decyzją nr 108/2022. Jeśli zaś chodzi o zarzut wprowadzenia strony skarżącej w błąd co do trybu zaskarżania decyzji nr 1205/2022, to organ wskazuje, że twierdzenia strony skarżącej są trudne do zweryfikowania na obecnym etapie postępowania. Pełnomocnik organu podnosi w tym kontekście, że na etapie przygotowywania tej odpowiedzi na skargę dokonał przeglądu akt obu postępowań prowadzonych przez organ: akt postępowania prowadzonego z wniosku strony skarżącej o umorzenie należności składkowych i akt postępowania egzekucyjnego, których pliki załącza do odpowiedzi na skargę. W ocenie organu zebrane w sprawie dokumenty podważają wiarygodność strony skarżącej i wskazują na fakt celowego wprowadzania organu w błąd, co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej, powodując przy tym uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości pozostałych twierdzeń i zapewnień, w tym również twierdzenia co do tego, że została wprowadzona w błąd przez pracownika organu co do trybu zaskarżenia decyzji nr 1205/2022. Pełnomocnik organu wskazał, iż pod uzasadnieniem decyzji nr 1205/2022 z 7 czerwca 2022 roku znajdowało się pouczenie o przysługujących stronie środkach zaskarżenia tej decyzji.

Odnosząc się natomiast na marginesie do podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu przedawnienia, to pełnomocnik organu zaznaczył, że nie jest on prawdziwy w świetle tego, iż w stosunku do strony skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z jej rachunków bankowych. Akta tego postępowania organ załączył do odpowiedzi na skargę.

W piśmie z 5 stycznia 2023 r. Ż. P. wyjaśniła na wezwanie sądu, że jej pismo z 11 sierpnia 2022 r. (data nadania do Sądu Okręgowego w [...]: 12 sierpnia 2022 r.) stanowi skargę na decyzję z 12 lipca 2022 r. nr 108/2022, stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku i ponowne rozpoznanie sprawy (k. 27 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 134 organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w mowa w cyt. przepisie, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy wskazać, że uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 Działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W związku z powyższym każde, nawet nieznaczne przekroczenie powyższego terminu już stanowi jego uchybienie. W sytuacji więc, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, to przy braku istnienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego art. 134 k.p.a. Każde więc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony. Należy podkreślić, że wniosku o przywrócenie terminu nie można domniemywać (musi być on wyraźnie złożony). Także sam fakt dokonania określonej czynności po terminie, nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1297/07 z art. 58 k.p.a. wynika jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu. Tym bardziej nie daje to podstawy do twierdzenia o konieczności pouczenia strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Termin do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) liczony jest od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pierwszej kolejności musiał zatem rozstrzygnąć, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lipca 2022 r. został wniesiony w terminie. Uprawnienie do oceny merytorycznych zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powstałoby dopiero w przypadku skutecznego (tj. terminowego) złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca.

Z akt sprawy wynika, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 czerwca 2022 r. została prawidłowo zaadresowana i doręczona skarżącej w dniu 17 czerwca 2022 r. (k. 40 akt administracyjnych). Tym samym 14 - dniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął swój bieg od dnia 18 czerwca 2022 r., a upływał w dniu 1 lipca 2022 r. (piątek). Skarżąca w zakreślonym terminie nie złożyła środka zaskarżenia. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła w dniu 6 lipca 2022 r. (k. 42 akt administracyjnych). Podkreślić należy, że z treści decyzji nr 1205/2022 doręczonej skarżącej w dniu 17 czerwca 2022 r. wynika, że strona została w sposób prawidłowy pouczona o możliwości złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji albo w przypadku złożenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Tym samym składając przedmiotowy wniosek dopiero w dniu 6 lipca 2022 r. skarżąca uchybiła powyższemu terminowi. Prawidłowo zatem Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 12 lipca 2022 r. nr 108/2022 na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia. Należy również zwrócić uwagę, że w analizowanym przypadku skarżąca nie zwróciła się do organu z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu.

Jak już wyżej wskazano, na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Warunkiem wydania takiego postanowienia (decyzji) jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, albowiem bieg terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe, co w niniejszej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości. Jeżeli organ drugiej instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia (decyzji) o uchybieniu terminu. Uchybienie terminu nie podlega żadnym ocenom, ani stopniowaniu skali tego naruszenia i nawet nieznaczne przekroczenie terminu obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W niniejszej sprawie obie te przesłanki, jak wynika z akt sprawy zostały przez organ ustalone w sposób prawidłowy. Nie zostały też w żaden sposób podważone przez skarżącą, a zatem zarówno skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji, jak też sama data wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostają w sprawie bezsporne. Z akt sprawy nie wynika również, by skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tylko natomiast w takim postępowaniu możliwe byłoby badanie przyczyn uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W kontrolowanym postępowaniu dotyczącym jedynie stwierdzenia uchybienia terminu bada się jedynie, czy środek odwoławczy wniesiono w ustawowym terminie. Nie bada się natomiast dlaczego i z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu, a tym bardziej nie podlegają kontroli zarzuty merytoryczne zgłoszone wobec decyzji organu I instancji.

W związku z powyższym organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przywołane powyżej regulacje prawne, orzekając o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja organu nie ma charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może zostać rozpoznany. Z tego względu merytoryczne zarzuty wniosku skarżącej nie mogły zostać przez organ rozpatrzone.

Odnosząc się natomiast do argumentacji i wniosków zawartych w skardze, które odnoszą się do przedawnienia należności skarżącej wobec ZUS, to należy jeszcze raz podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, która jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym i posiada walor ostateczności. W ramach związania wynikającego z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie był władny do badania prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Merytoryczną kontrolą sądu nie mogła zostać objęta decyzja ZUS nr 1205/2022 z 7 czerwca 2022 r. również z tego powodu, że jak wynika z zacytowanego wyżej art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Zgodnie natomiast z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Podkreślić należy, że jeżeli skarżąca wniosła środek odwoławczy od decyzji organu pierwszej instancji (nr 1205/2022) w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to dopuszczalne stało się wniesienie przez nią skargi do sądu administracyjnego dopiero na decyzję wydaną w drugiej instancji, tj. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Innymi słowy, skarżącej przysługiwało "prawo wyboru" co do środka zaskarżenia od decyzji ZUS – wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skargi do sądu administracyjnego. Uprawnienia te przysługiwały skarżącej alternatywnie, tzn. wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wykluczyło możliwość jednoczesnego złożenia skargi na tę decyzję.

W niniejszej sprawie skarga do sądu administracyjnego została wniesiona, w sytuacji, gdy wcześniej Ż. P. wystąpiła do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr 1205/2022. W związku z tym skarżąca i tak nie mogła wnieść skutecznie skargi na decyzję z 7 czerwca 2022 r. nr 1205/2022, gdyż możliwość taka została wykluczona poprzez uprzednie złożenie przez nią do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nawet jeżeli wniosek ten nie doprowadził do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ z uwagi na jego złożenie po ustawowym terminie. Jeżeli zatem pismo strony z dnia 11 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi potraktowałby jako skargę na decyzję nr 1205/2022 z 7 czerwca 2022 r., to podlegałaby ona odrzuceniu. Odrzuceniu podlegałaby także z tego powodu, że skargę do sądu należało wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji nr 1205/2022, a więc do 18 lipca 2022 r. Pismo z 11 sierpnia 2022 r. zaadresowane do Sądu Okręgowego w [...] skarżąca nadała do ZUS dopiero w dniu 12 sierpnia 2022 r.

Z przedstawionych powyżej względów oraz stosując się do oświadczenia skarżącej, iż jej pismo z dnia 11 sierpnia 2022 r. stanowi skargę na decyzję z 12 lipca 2022 r. nr 108/2022 stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

R.T-M.