Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 623/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
article: art. 16 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. B. K. (dalej powoływany także jako: "Skarżący") złożył w dniu [...] kwietnia 2017 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie płatności na 2017 r., w którym ubiegał się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej oraz płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) do działek rolnych o łącznej powierzchni 30,86 ha; płatności redystrybucyjnej (dodatkowej); płatności dla młodych rolników; płatności związanej do bydła; płatności do powierzchni upraw strączkowych na ziarno.

2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Skarżącemu jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie, płatność redystrybucyjną, płatność dla młodych rolników oraz płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, a płatności związanej do bydła odmówił i nałożył sankcję administracyjną.

Od powyższej decyzji organu I instancji Skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem w części dotyczącej płatności do bydła.

3. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 3 ust. 2, art. 19 i art. 16 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312) oraz § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.).

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący na dzień [...] kwietnia 2018 r. (data złożenia wniosku) nie dokonał wymaganych zgłoszeń. Wymagane z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW zgłoszenie przemieszczenia bydła wpłynęło Biura Powiatowego ARiMR w W. dzień po dniu złożenia wniosku. W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że Skarżący nie spełnił warunków zawartego ww. przepisie.

Organ zaznaczył przy tym, że nie kwestionuje faktu posiadania zwierząt na dzień złożenia wniosku.

Odnosząc się zaś do powołanego w odwołaniu 7-dniowego terminu na zgłoszenie Kierownikowi przemieszczenia zwierząt organ wyjaśnił, że jest to termin odrębny od zastosowanego, którego przestrzeganie dotyczy wszystkich rolników posiadających zwierzęta, niezależnie od tego czy ubiegają się o jakiekolwiek płatności.

Powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r., poz. 546 ze zm.), organ podniósł, że wszyscy posiadacze zwierząt zobowiązani są do prowadzenia aktualnego rejestru oraz zgłaszania właściwym władzom wszystkich przemieszczeń do i z gospodarstwa oraz wszystkich przypadków urodzenia i śmierci zwierząt w gospodarstwie wraz z datami tych zdarzeń w terminie 7 dni od dnia zdarzenia. Zaznaczono, że kwestia prawidłowego oznakowania zwierząt i ścisłego przestrzegania przepisów regulujących te kwestie podlega weryfikacji przez Inspekcję Weterynaryjną, a nieprzestrzeganie wiąże się z pomniejszeniem lub odmową wszystkich płatności, o które ubiega się dany rolnik.

Dalej organ podniósł, że ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy deklarowaną a stwierdzoną liczbą zwierząt, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. prawidłowo zastosował art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.), zgodnie z którym jeżeli stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt i ustalony procent obniżki przekracza 50%, rolnikowi odmawia się przyznania płatności oraz nakłada karę administracyjną w wysokości odpowiadającej kwocie przypadającej na stwierdzoną różnicę zwierząt. Mając na uwadze powyższe, organ odmówił przyznania płatności do bydła i nałożył karę administracyjną w wysokości 5.820,60 zł.

Organ zaznaczył, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających zaistnienie którejś z przesłanek z art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.

4. Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Skarżący. Zaskarżając ją w całości, zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) przepisu § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu:

- przez jego błędną interpretację wskutek zaniechania zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. i błędne ustalenie, że nie dokonano zgłoszeń wymaganych przepisami prawa, wskutek czego nie spełniono wymagań w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt;

- przez błędne ustalenie, że zgłoszenie w dniu [...] kwietnia 2017 r. przemieszczenia bydła, którego sprzedaż nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2017 r., tj. w terminie określonym w art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. nie spełniało warunku, o którym mowa w § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW, tj. dokonano zgłoszenia wymaganego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;

2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

b) art. 3 ust. 2 pkt 1ww ustawy, przez dokonanie wykładni przepisów prawa z naruszeniem zasady wykładni systemowej przepisów prawa; pominięcie oceny okoliczności i faktów przemawiających na korzyść Skarżącego i nieuwzględnienia stanu faktycznego z dnia rozpoznania sprawy, lecz z dnia złożenia wniosku;

c) art. 64 ust. 2 rozporządzenia (UE) 1306/2013, przez jego niezastosowanie, gdy:

- nieprawidłowości, jakie zostały ustalone przez organ I instancji, nie są wynikiem zawinionego działania Skarżącego, gdyż Skarżący nie naruszył żadnego przepisu prawa i dopełnił wszelkich formalności określonych przepisami prawa, tj. fakt przemieszczenia stada został zgłoszony w terminie wskazanym w rozporządzeniu MRiRW, a brak jest przepisów interpretujących sposób liczenia terminów wskazanych w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. w kontekście zachowania terminów określonych rozporządzeniem (UE) 1306/2013;

- w aktach sprawy znajdowały się dokumenty potwierdzające brak winy w rzekomym niedopełnieniu obowiązku spełnienia warunków niezbędnych do ubiegania się o płatność związaną do bydła (faktura sprzedaży, dokumenty dotyczące przemieszczenia się stada, zgłoszenia przemieszczenia stada w terminach określonych przepisami prawa), przy czym Skarżący, z ostrożności zaskarża powołane przepisy rozporządzenia, wskazując, że w jego ocenie nie zaszły przesłanki do tego, aby organ miał podstawy prawne do nałożenia kary administracyjnej, jeśli Skarżący dopełnił przesłanek określonych przepisami prawa.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

5. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

2. Rozpoznając skargę wedle powyższych kryteriów należy uznać, że jest ona nieuzasadniona.

3. Zasadniczy spór w sprawie dotyczył ustalenia, czy Skarżący spełniał warunki do przyznania płatności do bydła w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r. Przy czym stan faktyczny sprawy nie był sporny – Skarżący w dniu [...] kwietnia 2017 r. zakupił bydło, które zostało przemieszczone do jego gospodarstwa rolnego pod C. W dniu [...] kwietnia 2017 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r., w tym płatności do bydła. Z kolei w dniu [...] kwietnia 2017 r. dokonano zgłoszenia przemieszczenia stada bydła, które zostało zgłoszone do Biurze Powiatowym ARiMR w W.

4. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt następujących gatunków: bydło domowe (Bos taurus), owca domowa (Ovis aries) i koza domowa (Capra hircus). Płatności związane do zwierząt gatunku bydło domowe są przyznawane rolnikowi w formie:

1) płatności do bydła, jeżeli:

a) posiada samice lub samce tego gatunku: których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy - przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt objętych wnioskiem wynosi co najmniej 3 sztuki;

Z kolei zgodnie z brzmieniem rozporządzenia w sprawie warunków i trybu przyznawania płatności (rozporządzenia MRiRW), płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (§ 12 ust. 1 pkt 1); najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (§ 12 ust. 1 pkt 2).

5. Zdaniem Sądu organy obu instancji słusznie wywiodły, że Skarżący nie spełnił łącznie ww. warunków. Skoro wniosek został złożony w dniu [...] kwietnia 2017 r. to zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zwierzęta objęte wnioskiem winny być do tego dnia prawidłowo zgłoszone i zarejestrowane. Tymczasem, co było bezsporne w przedmiotowej sprawie, wniosek o przemieszczenie stada bydła został złożony w dniu [...] kwietnia 2017 r., a zatem po złożeniu wniosku o przyznanie płatności.

Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących dochowania 7 - dniowego terminu na zgłoszenie przemieszczenia stada bydła, wyjaśnić Skarżącemu należy dochowanie przez Skarżącego tego terminu w żadnym zakresie nie wpływa na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. To, że Skarżący w terminie złożył wniosek o przemieszczenie stada bydła, w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, nie oznacza jeszcze, że spełnił wszystkie warunki do przyznania mu płatności do bydła w ramach wsparcia bezpośredniego. Przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW wyraźnie wskazuje, że warunkiem przyznania płatności jest dokonanie zgłoszeń wymaganych na podstawie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a zatem także obowiązku zgłoszenia przemieszczenia stada. Na dzień złożenia wniosku tenże warunek nie był spełniony, a obowiązek był już wymagalny, a zatem organy słusznie odmówiły przyznania Skarżącemu płatności do bydła.

6. W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postepowania, w szczególności art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Należy podkreślić stanowisko, że zarówno z przepisów wspólnotowych (unijnych), jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, stanowiące podstawę do uzyskania płatności, muszą być spełnione przez podmiot, który wnosi o ich przyznanie. Natomiast naczelną zasadą procedury w przedmiocie przyznania płatności jest okoliczność, że przyznanie płatności nie następuje z urzędu, a wyłącznie na wniosek. W związku z tą zasadą podmioty, które zamierzają skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie (gdyż jest to ich uprawnienie) zobowiązane są postępować zgodnie z normatywnymi obowiązkami oraz liczyć się z negatywnymi konsekwencjami zaniechania wywiązania się z tychże obowiązków (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 7 października 2015 r. I SA/Sz 751/15).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie postępowanie organów obu instancji było zgodne z przepisami prawa, i to zarówno w aspekcie materialnoprawnym, jak i procesowym. Dokonane przez organy administracji publicznej czynności, związane z ustaleniem okoliczności faktycznych, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym niniejszej sprawy. Sąd uznał, że w toku postępowania została zachowana zasada prawdy obiektywnej, która nakłada na organy obowiązek dążenia do prawdy.

W myśl postanowień art. 7 K.p.a. (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) organy ARiMR stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu organy administracji podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes skarżącego.

Stosownie do dyspozycji art. 77 § 1 K.p.a., organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, nie przekraczając ram swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). i wskazując przekonywujące podstawy dokonanej oceny, czemu dano wyraz w obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Wbrew twierdzeniom skargi, poczynione w sprawie ustalenia nakazywały organom ARiMR odmowę przyznania płatności do bydła, z jednoczesnym obowiązkiem nałożenia sankcji administracyjnej, na podstawie art. 31 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.).

Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły całego stada – 20 sztuk zwierząt, a skoro ustalony procent obniżki przekroczył 50%, należało nałożyć karę administracyjną w wysokości odpowiadającej kwocie przypadającej na stwierdzoną różnicę zwierząt. Nie ma przy tym znaczenia, dla zastosowania powyższej sankcji podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że dochował on terminu na zgłoszenie przemieszczenia stada z ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Z akt sprawy wynika, iż Skarżący na dzień 27 kwietnia 2018 r. (data złożenia wniosku) nie dokonał wymaganych zgłoszeń. Wymagane z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW zgłoszenie przemieszczenia bydła wpłynęło Biura Powiatowego ARiMR w W. dzień po dniu złożenia wniosku. Kwestia prawidłowego oznakowania zwierząt i ścisłego przestrzegania przepisów regulujących te kwestie podlega weryfikacji przez Inspekcję Weterynaryjną, a nieprzestrzeganie wiąże się z pomniejszeniem lub odmową wszystkich płatności, o które ubiega się dany rolnik. Kara była więc zasadna, oparta na przepisach prawa, na ich podstawie nałożona, wyliczona i prawidłowo uzasadniona.

7. Odnosząc się do wskazanego przez pełnomocnika Skarżącego na rozprawie wyroku WSA w Lublinie z dnia 4 lipca 2017 r., III SA/Lu 95/17, Sąd pragnie zaznaczyć, że stanowisko w nim wyrażone zapadło na tle odmiennego stanu faktycznego, a zatem nie mogło mieć bezpośredniego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W powyższej sprawie, rolnik złożył wymagane przepisami wnioski łącznie z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zaś w wyniku ich rozpoznania zostały wydane decyzje, pierwotnie nie uwzględnione przez organ przyznający płatność do bydła. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, ponad wszelką wątpliwość ustalono, że wniosek o przemieszczenie stada został złożony dzień po złożeniu wniosku o przyznanie płatności do bydła.

8. Wobec powyższego, nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.