Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1116/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 61a par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2a pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 7 października 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 2 oraz art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – dalej jako: "k.p.a.", Starosta odmówił A. W. wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków z uwagi na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, wynikający z braku tytułu prawnego do nieruchomości objętej żądaniem zmian w ewidencji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z przesłanego przez wnioskodawcę wyroku Sądu Rejonowego sygn. akt [...] z dnia 1 lipca 2020 roku wynika, że sprawa toczyła się z powództwa A. W. przeciwko A o wydanie nieruchomości. Sąd nakazał pozwanemu A, aby wydał A. W. działkę ogrodową o numerze [...] o powierzchni 500 mkw., która została jej przydzielona do użytkowania. W toku prowadzonego postępowania Sąd zlecił biegłemu geodecie wykonanie opinii na okoliczność wytyczenia granic i określenia powierzchni działki gruntu odpowiadającej granicom i powierzchni działki nr [...] opisanej w decyzji Zarządu A w C. z dnia 7 listopada 2011 r.

Organ I instancji wskazał, że z opinii biegłego sporządzonej w ww. sprawie o sygn. akt [...] wynika, że działce ogrodowej nr [...] odpowiadają numery działek ewidencyjnych [...] oraz część działki [...] położone w miejscowości C. Dla tych działek prowadzona jest księga wieczysta nr [...], z której wynika, że właścicielem działek jest Gmina Miejska. Właściciel nieruchomości wydzierżawia działki A, który dalej poddzierżawia je osobom fizycznym.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.) - dalej jako "p.g.k." podmiotami uprawnionymi do żądania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków są właściciele nieruchomości, użytkownicy wieczyści lub osoby władające gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Nieistniejąca w rejestrze gruntów i budynków działka ogrodowa nr [...] położona jest obecnie na obszarze kilku działek ewidencyjnych, dla których prowadzona jest księga wieczysta i uregulowany jest ich stan prawny. Dla wykazania interesu prawnego wnioskodawca musiałby być właścicielem wszystkich działek położonych na obszarze nieistniejącej działki ogrodowej nr [...]. Natomiast z treści księgi wieczystej i dokumentów przedstawionych w sprawie nie wynika, aby wnioskodawczyni przysługiwał przymiot właściciela lub prawo użytkowania wieczystego do działek nr [...] oraz części działki nr [...], położonych w miejscowości C.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. W. zarzuciła organowi błędne ustalenie, że nie posiada ona interesu prawnego do zmian informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków. Podniosła, że swój tytuł prawny wywodzi z uchwały zarządu A, decyzji przydziału działki ogrodowej nr [...], prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego nakazującego wydanie działki ogrodowej nr [...]. Gdyby żaląca się nie posiadała tytułu prawnego do nieruchomości, to Sąd Rejonowy oddaliłby powództwo i nie wydał wyroku o wiadomej treści.

Postanowieniem z dnia 7 października 2021 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 61 a § 1 w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2, art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ II instancji wyjaśnił, że złożone żądanie dotyczyło ujawnienia w ewidencji gruntów nowego stanu danych wynikających z wyroku Sądu Rejonowego sygn. akt [...] z dnia 1 lipca 2020 roku oraz opinii biegłego sądowego sporządzonej dla potrzeb ww. postępowania cywilnego, której wyniki zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w postaci operatu technicznego o nr [...]. Treść tych dokumentów wskazuje, że A. W. posiada prawo użytkowania działki ogrodowej nr [...], która zlokalizowana jest na obszarze projektowanych działek oznaczonych przez biegłego w opinii jako działki nr: [...] o pow. 0.0186 ha, [...] o pow. 0.0223 ha, [...] o pow. 0.0484 ha. Sąd zobligował A do wydania działki ogrodowej nr [...] dla ww. osoby.

Jak wyjaśnił organ II instancji postępowanie w celu zmiany (aktualizacji) danych ewidencyjnych może być wszczęte na wniosek tylko oznaczonego kręgu podmiotów/osób. Legitymację taką posiadają właściciele nieruchomości, a osoby władające gruntami na zasadach samoistnego posiadania jedynie w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli.

Stanowisko to wynika wprost z treści art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., zgodnie z którym w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Treść § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 ze zmianami) wskazuje, że ewidencja obejmuje następujące dane przedmiotowe dotyczące: działek ewidencyjnych, budynków, lokali (§ 11 pkt 1 lit, a, b, c ww. rozporządzenia) oraz dane podmiotowe dotyczące: właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy; opisu prawa własności lub stanu posiadania osób; daty nabycia prawa własności; informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania; adresów zameldowania na pobyt stały albo siedziby podmiotów (§ 11 pkt 2 lit. a, b, c, d ww. rozporządzenia). Ponadto w § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków zawarta jest regulacja, iż w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 11 pkt 2, wykazuje się także:

1) dane dotyczące:

a) użytkowników wieczystych gruntów,

b) jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd albo trwały zarząd nieruchomościami,

c) państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych,

d) organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości,

e) użytkowników gruntów państwowych i samorządowych;

2) opis prawa podmiotów, o których mowa w pkt 1, do działek ewidencyjnych, budynków i lokali oraz datę uzyskania lub ustanowienia tego prawa;

3) wielkość udziałów podmiotów, o których mowa w pkt 1, w przysługujących im i ujawnianych w ewidencji uprawnieniach do nieruchomości;

4) informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę ujawnienia w ewidencji prawa podmiotów, o których mowa w pkt 1, do gruntów, budynków i lokali.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie jest on źródłem interesu prawnego strony, bowiem interes ten musi wynikać z konkretnych przepisów prawa materialnego. Interes prawny w postępowaniu w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków mają, w rozumieniu art. 28 k.p.a., wyłącznie podmioty wskazane w przepisach ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. W związku z powyższym, skoro naruszenie art. 28 k.p.a. można wywieść tylko łącznie z określoną regulacją zawartą w przepisach prawa materialnego, to uwzględnienie zażalenia musiałoby wynikać z ustalenia, że doszło do uchybienia przepisom ww. ustawy i rozporządzenia regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków.

W świetle przepisów art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. oraz § 11 pkt 2, § 12 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków skarżąca nie jest zatem osobą legitymowaną do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, nie jest właścicielem działek ewidencyjnych, widniejących w bazie danych ewidencji gruntów i budynków nr [...], [...], [...], na których biegły sądowy w swojej opinii wyznaczył usytuowanie działki ogrodowej nr [...], projektując działki nr [...], [...] wraz z istniejącą działką nr [...]. Nie można także uznać jej za posiadacza samoistnego, o którym mowa w przepisach art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k, ponieważ działki mają założoną księgę wieczystą nr [...], z której wynika, że ich właścicielem jest Gmina Miejska. Jej uprawienie do działki ogrodowej nr [...] jest jedynie prawem do uprawy ogrodu działkowego na obszarze A w C.

Organ II instancji dodał, że organ I instancji, odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie nie miał w tym konkretnym przypadku obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Dopiero ustalenie, że wnioskodawca posiada interes prawny do wszczęcia postępowania rodzi po stronie organu obowiązek rozpoznania sprawy co do istoty. Zdaniem organu II instancji już ze statusu podmiotu wnioskującego o aktualizację, który posiada wyłącznie prawo do korzystania z ogrodu działkowego (brak przymiotu strony) wynika przesłanka nie pozwalająca na podejmowanie dodatkowych czynności administracyjnych w toku postępowania, aby ustalać zakres aktualizacji danych ewidencyjnych dla działek ewidencyjnych, na obszarze których biegły sądowy zlokalizował ogród działkowy nr [...].

Organ II instancji wyjaśnił w konkluzji, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Przepisy u.p.g.k. oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie dają podstaw prawnych do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków. Podmioty występujące o zmianę danych ewidencyjnych muszą posiadać tytuł prawny do gruntów, którego charakter musi należeć do katalogu praw ujawnianych w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z obowiązującymi ww. przepisami prawa.

Z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię i okoliczności opisanych powyżej jednoznacznie wynika, że posiada ona jedynie prawo do korzystania z działki ogrodowej nr [...], a tego rodzaju prawo nie występuje w katalogu praw podmiotów, których dane są ujawniane w ewidencji gruntów i budynków. Złożone podanie pochodzi zatem od podmiotu nieuprawnionego do występowania o aktualizację ewidencji gruntów i budynków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie A. W., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania wobec braku interesu prawnego po stronie składającego wniosek choć zdaniem skarżącej taki interes ona posiada,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego,

- art. 20 ust. 2 p.g.k. oraz § 11 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez przyjęcie, że dla wykazania interesu prawnego wnioskodawca musi być właścicielem wszystkich działek ewidencyjnych położonych w obszarze nieistniejącej działki nr [...] – wbrew orzeczeniu Sądu Rejonowego,

wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków wskazywanej działki zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego, sygn. akt [...].

Zdaniem skarżącej organy odmówiły ujawnienia w ewidencji działki nr [...], która mocą ww. orzeczenia Sądu Rejonowego ma być wydana skarżącej. Skarżąca wyjaśniła, że Komornik Sądowy nie chce zrealizować czynności wydania bez wpisania działki do ewidencji gruntów i budynków, więc skarżąca pomimo prawomocnego wyroku sądowego nie ma możliwości odzyskać działki, która jej się należy. Roszczenie o wydanie zdaniem skarżącej jest roszczeniem dalej idącym niż ustalenie i zawiera w sobie w tym zakresie rozstrzygnięcie, tym bardziej, że załączono odpowiednio sporządzoną opinię uprawnionego geodety. Obowiązkiem organów jest respektować orzeczenia sądów powszechnych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodał, że przedłożony przez skarżącą wyrok Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2020 r. sygn. akt [...] w swojej sentencji nie zawiera treści skutkującej dla organu powstaniem obowiązku dokonania zmian danych ewidencyjnych o gruntach lub ich właścicielach.

W piśmie z dnia 11 stycznia 2022 r. skarżąca przedłożyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt [...] w przedmiocie wniosku powódki o wykładnię wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2020 r. sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z tych względów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia przepisów, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem tym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając w istocie stanowisko Starosty o braku podstaw do wszczęcia, na wniosek skarżącej A. W., postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do terenu działki ogrodowej oznaczonej numerem [...], położonej w A w C.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. (obecnie: t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.) - dalej "p.g.k." ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje wskazane w art. 20 p.g.k., w tym właścicieli nieruchomości. Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych dotyczących m.in. gruntów i budynków stosownie do art. 22 p.g.k. spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w sposób ściśle określony w tych przepisach, tzn. zgodnie z art. 23, art. 24 i art. 24a u.g.k.

Zgodnie z art. 61a § 1 zd. 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Ustawodawca wprowadził w ww. przepisie dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest tzw. przesłanka podmiotowa przejawiająca się wniesieniem podania przez osobę, która nie jest stroną postępowania, natomiast drugą i odrębną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" (tzw. przesłanka przedmiotowa). Rozstrzygnięcie organów w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania jest zatem rozstrzygnięciem formalnym, powodowanym istnieniem przeszkody podmiotowej lub przedmiotowej do prowadzenia postępowania w ogóle (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 325/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w odniesieniu do przesłanki podmiotowej podkreśla się, że wydanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania powinno ograniczać się do sytuacji, w której żądanie takie zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, przy czym stwierdzenie tej okoliczności powinno być na tyle proste, że nie powinno wymagać prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego. Odmowa zatem wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2035/20 oraz z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2579/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przesłankę przyznania jednostce statusu strony postępowania w sprawie administracyjnej określono w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, do którego odnosi się art. 28 k.p.a., jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się, że podmiot ma interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną a przedmiotem tego właśnie postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio "zainteresowanym" w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie może zatem uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu danej sprawy, niepoparty żadnymi przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby lub organu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny".

Przepisem stanowiącym podstawę uprawnienia do domagania się (żądania) wszczęcia postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest norma art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.

Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 czerwca 2014 r. Dz. U. z 2014 r. poz. 897) w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Podkreślić w tym miejscu należy, że norma określona w ww. przepisach w istocie samodzielnie zakreśla krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. , a które to pojęcie zostało wcześniej omówione. Nie może ulegać wątpliwości, że zakres podmiotowy takiego postępowania wyznaczony jest zatem w sposób autonomiczny i obejmuje właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości (gruntu, budynku), co do której formułowane jest żądanie zaktualizowania w tym zakresie operatu ewidencyjnego. Tak więc art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych jest zatem tylko właściciel lub inne podmioty władające konkretną działką ewidencyjną, natomiast przymiot strony nie przysługuje właścicielowi lub współwłaścicielom sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 666/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie z żądaniem aktualizacji danych odnoszących się do statusu działki ogrodowej poprzez ujawnienie tej działki gruntu w ewidencji gruntów wystąpiła skarżąca – A. W., która – jak wynika z akt sprawy – nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Właścicielem nieruchomości gruntowych, na których położona jest działka ogrodowa oznaczona numerem [...], a oznaczonych w księdze wieczystej nr [...] numerami [...] i [...] w C., jest Gmina Miasta. Skarżąca wywodzi swą legitymację procesową do żądania aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków z treści wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 lipca 2020 r. sygn. akt [...] wydanego w sprawie z powództwa skarżącej przeciwko A w C. o wydanie nieruchomości, w którym to wyroku Sąd Rejonowy nakazał pozwanemu, aby ten wydał skarżącej działkę ogrodową nr [...].

Fakt ten – w świetle przepisu art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., wskazującego na krąg podmiotów, którym można przypisać przymiot strony w postępowaniu o zmianę danych zawartych w ewidencji – w sposób oczywisty eliminuje skarżącą, jako osobę posiadającą legitymację procesową do inicjowania postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w operacie ewidencyjnym dotyczącym statusu ww. działki ogrodowej nr [...].

Z przepisu art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k. jednoznacznie i bezspornie wynika, że ujawnienie w ewidencji gruntów, osób, czy też innych podmiotów, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania możliwe jest tylko wówczas, gdy dla gruntów tych ze względu na brak księgi wieczystej lub zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli.

Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a p.g.k., jeżeli nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w ewidencji oprócz właściciela ujawnia się inne podmioty, ale tylko takie, które mają te nieruchomości w swoim władaniu lub gospodarowaniu w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Jednym słowem w przypadku, gdy nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, ujawnieniu w ewidencji, obok właściciela, podlega tylko taki podmiot, który włada taką nieruchomością zgodnie z zasadami i formami prawnymi władania uregulowanymi w przepisach o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Osoba czy podmiot, który włada nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego nie jest i nie może być ujawniona w ewidencji gruntów.

Pierwszeństwo aktualizacji danych w ewidencji gruntów ma właściciel nieruchomości. W sytuacji, w której w ewidencji gruntów i budynków wpisany jest właściciel, który ujawniony jest również w księdze wieczystej nieruchomości i który jest znany, nie ma podstaw do uznania, że jakikolwiek podmiot trzeci uprawniony jest do żądania wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Zasadnie organy obydwu instancji, w oparciu o dokumenty załączone do wniosku, przyjęły, że skoro skarżąca nie jest ani właścicielką, ani władającą, ani samoistnym posiadaczem działek nr [...] oraz części działki nr [...] (tj. gruntów odpowiadających terenowi działki ogrodowej nr [...]) położonych w C., to nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów. Potwierdzeniem powyższego są dokumenty i twierdzenia podnoszone przez samą skarżącą, która przedstawiła jedynie wyrok Sądu Rejonowego, który nakazywał wydanie jej ww. działki ogrodowej, opinię biegłego geodety oraz decyzję o przydziale działki ogrodowej. Jak wynika z twierdzeń skarżącej działka ogrodowa nr [...] jest we władaniu innych osób (por. uzasadnienie zażalenia, k. 8v akt administracyjnych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z kolei skarżąca podnosiła, że Komornik Sądowy nie realizuje czynności wydania nieruchomości i nadal nie może odzyskać działki. Również przedłożone jako uzupełnienie skargi postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt [...] dokonujące wykładni ww. wyroku tegoż Sądu Rejonowego nie może prowadzić do przyznania skarżącej legitymacji do złożenia wniosku aktualizacyjnego dane w ewidencji gruntów i budynków. Zarówno bowiem z treści wyroku, jak i postanowienia, którym Sąd Rejonowy dokonał wykładni swego wyroku nie wynika, aby skarżąca była właścicielem gruntu obejmującego działkę ogrodową nr [...], czy też nią władającym, czy jej samoistnym posiadaczem. Podkreślić należy, że zarówno przedłożony przez skarżącą wyrok ,jak i postanowienie Sądu Rejonowego nie zawierają uzasadnień. Z kolei opinia biegłego geodety miała na celu jedynie wytyczenie granic ww. działki ogrodowej, lecz w żaden sposób nie przesądza o tytule prawnym skarżącej do tego gruntu, jak i nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżąca włada tym gruntem czy też jest jego posiadaczem samoistnym.

W ocenie Sądu dokonana przez organy w niniejszej sprawie ocena prawna i podjęte w okolicznościach sprawy rozstrzygnięcia są prawidłowe. Samo roszczenie wynikające z opisanych orzeczeń Sądu Rejonowego nie przesądza o istnieniu po stronie skarżącej A. W. legitymacji do skutecznego zainicjowania postępowania aktualizacyjnego. Brak jest zatem podstaw do wszczęcia postępowania o wprowadzenie zmian w ewidencji, bowiem skarżąca nie przedstawiła skutecznych argumentów, uzasadniających uznanie jej za stronę takiego postępowania.

W postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie można ustalać ani rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie przez inne organy. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można w rzeczywistości dążyć do rozstrzygnięcia spornych kwestii pomiędzy właścicielami działek ewidencyjnych, dotyczących np. przebiegu granicy, powierzchni działki ewidencyjnych, a więc w rzeczywistości sporu dotyczącego zasięgu prawa własności. Organ ewidencyjny nie jest bowiem właściwy do rozstrzygania takich sporów, a w konsekwencji prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie i oceniania dowodów.

Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, co - w ocenie Sądu – w okolicznościach niniejszej sprawy zostało przez organy wykazane w odniesieniu do zgłoszonego przez skarżącą żądania wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji, skoro przedmiotowe żądanie skarżącej nie mogło stanowić uzasadnionej podstawy do wszczęcia postępowania, to fakt ten skutkować musiał wydaniem orzeczenia na podstawie art. 61a § 1 zd. 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Wbrew zarzutom skarżącej organy obu instancji nie naruszyły zatem art. 61a § 1 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego, które uzasadniały odmowę przyznania skarżącej legitymacji do wniesienia żądania aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. mogłoby mieć miejsce w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego, które w niniejszej sprawie nie mogło być prowadzone z uwagi na zachodzącą podstawę do odmowy wszczęcia postępowania. Stanowisko organów zostało oparte na prostej ocenie dokumentów załączonych do wniosku przez skarżącą i nie wymagało podejmowania złożonych czynności wyjaśniających. Oceniając brak po stronie skarżącej legitymacji do zainicjowania postępowania aktualizacyjnego i odmawiając wszczęcia postępowania organ nie miał obowiązku prowadzić wyczerpującego postępowania wyjaśniającego ponad to, co wynikało wprost z twierdzeń podnoszonych przez skarżącą.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia w niniejszej sprawie innych przepisów prawa, które to naruszenie mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.