Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 427/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-05-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2011 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, skarżący wskazał, że dochód wynikający z wykonywania osobistej działalności na rzecz spółki stanowi jedyne źródło jego utrzymania. Na chwilę obecną skarżący w celu zabezpieczenia swoich podstawowych potrzeb korzysta z bieżącej pomocy bliskich, w tym brata, którzy wspierają go finansowo. Podkreślił, że z uwagi na niskie dochody nie realizuje w pełni obowiązku alimentacyjnego. Dalej skarżący wskazał, że choć jest współwłaścicielem kilkunastu nieruchomości to z uwagi na fakt, że wierzyciel – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. dokonał zabezpieczenia dochodowych należności poprzez wpis hipotek przymusowych zbycie przedmiotowych nieruchomości jest praktycznie niemożliwe, tym bardziej, że skarżący jest współwłaścicielem tych nieruchomości i może sprzedać jedynie swoją cześć udziału – co w świetle zasad doświadczenia życiowego zmniejsza szanse zbycia udziału w nieruchomości praktycznie do zera, Skarżący wskazał, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego małoletnich dzieci.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący oświadczył, że w 2016r. z tytułu umowy o dzieło osiągnął dochód w kwocie [...]zł (jednorazowa wypłata). Skarżący oświadczył, że posiada nieruchomości gruntowe [...] ha, w tym grunty orne, lasy ([...] ha), rola, nieużytek, łąka. Wnioskodawca posiada [...] udziałów w łącznej wysokości [...] zł w spółce [...] sp. z o.o. z siedziba w T.. Skarżący oświadczył również, że posiada wierzytelność pieniężną z tytułu sprzedaży nieruchomości na rzecz [...] sp. z o.o. o wartości [...] zł. Skarżący nie posiada przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: alimenty [...] zł; rata kredytu ok. [...] zł.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT-11 za 2016r.; wniosek o wydanie zaświadczenia; wydruk dokonania wpłaty gotówkowej w wysokości [...] zł za wydanie zaświadczenia; umowę o prowadzenie rachunków bankowych; potwierdzenie otwarcia rachunku bieżącego w złotych; tytuły wykonawcze; wyrok rozwiązujący małżeństwo skarżącego oraz porozumienie wychowawcze.

Ponadto skarżący oświadczył, że: nie pobierał wynagrodzenia, emerytury, renty, itp. z wyjątkiem wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło; nie ma osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; nie korzystał i nie korzysta z pomocy społecznej; posiada raty kredytu w wysokości [...] zł w Banku [...]; nie posiada oszczędności; źródłem utrzymania skarżącego jest umowa o dzieło oraz dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego od miesiąca kwietnia; korzysta z pomocy brata, która polega na pomocy żywnościowej oraz możliwości zamieszkiwania na działce należącej do brata; posiada samochód [...]. o wartości ok. [...] zł; nie prowadzi działalności gospodarczej, jest udziałowcem spółki [...] z majątku skarżącego prowadzona jest egzekucja – konto w banku [...], a cały majątek w postaci gospodarstwa rolnego jest obciążony hipotekami przymusowymi oraz zabezpieczony; wysokość alimentów wynosi [...] zł.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym.

Zdaniem orzekającego skarżący w sposób wybiórczy przedstawił swoja sytuację finansową i majątkową. Otóż nie przedłożył zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Za prawidłowe wypełnienie pkt 1 wezwania nie można uznać przedłożenie jedynie PIT-11 za 2016r.

Skarżący nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych. W pkt 2 wezwania wysłanego do pełnomocnika strony skarżącej jednoznacznie wskazano, że należy przedłożyć wyciągi i wykazy z wszystkich posiadanych rachunków bankowych w tym lokat za okres ostatnich trzech miesięcy. Wyciągi miały obrazować wszelkie operacje dokonywane na rachunku w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na rachunku (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji uznaniowych (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209). Z oświadczeń oraz przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że posiada przynajmniej dwa rachunki bankowe w [...] oraz Banku Spółdzielczym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia [...] kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia [...] czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08.

Skarżący oświadczył, że źródłem utrzymania jest wynagrodzenie otrzymywane z tytułu umowy o dzieło (nie wskazano jaki dochód skarżący z tego tytułu osiągnął w 2017r.). Dochód z tego tytułu za 2016r. (PIT-11) wyniósł [...] zł. Ponadto skarżący oświadczył, że od miesiąca kwietnia tego roku uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zatem łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi ok. [...] zł (umowa o dzieło ok. [...] zł - dochód za 2016 dzielony przez 12 miesięcy - oraz [...] zł z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego) Jednocześnie skarżący oświadcza zarówno na urzędowym formularzu PPF jak również w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017r., że ponosi miesięczne koszty związane ze spłatą kredytu zaciągniętego w [...] w wysokości [...] zł. Podkreślenia również wymaga, że skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, a pomoc brata ogranicza się do pomocy żywnościowej i możliwości zamieszkiwania na działce stanowiącej jego własność. Skarżący nie wyjaśnił skąd bierze środki na systematyczne pokrywanie nadwyżki wydatków nad uzyskiwanymi dochodami. Powyższe powoduje, że oświadczenie o dochodach złożone przez skarżącego budzi wątpliwości, co do jego faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Niemożliwa jest bowiem sytuacja, w której wydatki przewyższają dochody, a wnioskodawca nie wykazuje innych źródeł ich finansowania. Nie sposób pominąć również, że skarżący obecnie działa przez zawodowego pełnomocnika (radcę prawnego), który sporządził w jego imieniu skargę. Skarżący musiał zatem dysponować odpowiednimi środkami pieniężnymi na pokrycie tego wydatku. Dodatkowo odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13).

W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.