Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1588/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 10, art. 15, art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 173, art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 214/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010r. sygn.akt IV SA/Wa 214/10, po rozpoznaniu skargi A. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania skargę oddalił.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] października 2009r. Wójt Gminy D. na podstawie art.47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj.Dz.U z 2006r. Nr 139, poz.993 ze zm.) odmówił zameldowania A. B. na pobyt stały w miejscowości S.-G. nr 4 gm.D.. W uzasadnieniu decyzji podano, że A. B. w dniu 1 października 2009r. wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały pod adresem S.-G. 4, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu brak było potwierdzenia właściciela lokalu, że wnioskodawczyni przebywa pod wskazanym adresem zgodnie z art.9 ust.2a powołanej ustawy. W postępowaniu ustalono, że właścicielem spornego lokalu jest mąż wnioskodawczyni A. B.. Ustalono, że A. B. i A. B. zawarli związek małżeński w dniu [...] czerwca 2008r., a w dniu 29 maja 2009r. A. B. złożył pozew o rozwód. W wyniku konfliktów rodzinnych skarżąca zabrała część swoich rzeczy i zamieszkała u matki w Płońsku ul.[...] 3 m.25, a od września 2009r w lokalu tym przebywa na stałe. Podała, że mąż nie chce jej wpuścić do lokalu pod adresem S.-G. 4 pomimo, że wyrażała chęć przebywania w nim.

W odwołaniu od decyzji podała, że w wyniku konfliktu z mężem zmuszona była opuścić lokal, dopóki stan zdrowia jej na to pozwalał przyjeżdżała do Sarnowa w celu zamieszkania z mężem lecz nie była wpuszczana. podała, że pomimo wszczętej sprawy rozwodowej chce nadal z mężem mieszkać. Wskazała, że przesłanką do zameldowania jej w lokalu jest art.28 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] października 2009r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dacie złożenia wniosku o zameldowanie A. B. nie zamieszkiwała w lokalu S.-G. nr 4, nie przebywa tam również obecnie, tłumacząc to zakazem męża. Kontrole meldunkowe przeprowadzone przez Policję wykazały , że A. B. nie przebywa w spornym lokalu, potwierdził to również A. B., który nadto nie wyraża zgody na jej przyszłe zamieszkiwanie. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, Wojewoda wskazał , że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje treść art.28 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, bowiem podstawę do zameldowania lub odmowy zameldowania stanowią przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Skargę na powyższą decyzję złożyła A. B., podnosząc że próbowała sama lub z rodziną wejść do przedmiotowego lokalu, jednak próby te były udaremniane przez teściów. Podała, że brak zgody jej męża na zamieszkiwanie przez nią w spornym lokalu nie ma znaczenia w kontekście art.28 1 kro, Podniosła że opuszczenie lokalu związane było z jej stanem zdrowia – zagrożoną ciążą. Obecnie, jak podała, urodziła dziecko i zamieszkuje u matki.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010r. oddalił skargę. Sąd wskazał, że przedmiotem oceny była prawidłowość wydanej decyzji na podstawie art.47 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie ze wskazanym przepisem, w sytuacji gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, organ prowadzący ewidencję jest upoważniony rozstrzygnąć o dokonaniu zameldowania lub wymeldowaniu. W przedmiotowej sprawie wątpliwości organów orzekających budził fakt zamieszkiwania skarżącej w przedmiotowym lokalu. Zdaniem Sądu organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że skarżąca nie zamieszkuje na stałe w przedmiotowym lokalu, co dawało podstawę do odmowy dokonania czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania skarżącej pod wskazanym adresem. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego: protokołów przesłuchań świadków, oświadczeń samej skarżącej , jej matki i brata, a także kontroli meldunkowej wynika, że skarżąca nie mieszka z mężem, a zamieszkuje u swojej matki w Płońsku. Zdaniem Sądu ustalone okoliczności stanu faktycznego wskazują, że brak było podstaw do zameldowania skarżącej w lokalu nr 4 w miejscowości S.-G., albowiem nie została spełniona podstawowa przesłanka do dokonania tej czynności o której mowa w art.10 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. przesłanka zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Sąd wskazał, że nieuzasadniony pozostaje zarzut błędnego uznania przez orzekające w niniejszej sprawie organy, iż skarżąca nie podejmowała żadnych kroków zmierzających do umożliwienia jej zamieszkiwania w spornym lokalu. Sąd podzielił pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2001r. (V SA 3078/00 ) w którym stwierdził, że równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać, nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiąjących powrót do lokalu. Skoro zatem skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do spornego lokalu, a w przeprowadzonym postępowaniu jednoznacznie potwierdzony został fakt niezamieszkiwania przez skarżącą w lokalu nr 4 S.-G., obowiązkiem organu było orzeczenie o odmowie dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania . Odnosząc się do art.28 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Sąd wskazał, że uprawnienie wynikające z tego przepisu stanowi tzw. prawo pochodne, które istnieje nie dlatego, ze wprowadza się jej w drodze regulacji prawnej, ale ze względu na więzi łączące małżonków. Z istoty praw pierwotnych wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych. Przepis ten, w czasie trwania związku małżeńskiego daje podstawę do korzystania z mieszkania małżonka do którego ono należy. Natomiast uprawnienie do zameldowania w takim lokalu, nabywa się dopiero po zamieszkaniu w nim. Skoro skarżąca w lokalu męża nie zamieszkała, nie spełniała ustawowych przesłanek do zameldowania w nim.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. B.. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano art.173 i art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Wskazano, że skarga kasacyjna oparta jest na podstawie naruszenia prawa materialnego, przez błędną wykładnię art.15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez uznanie, że po usunięciu z lokalu w sposób siłowy w październiku 2009r. skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu i przez uznanie, że art.28 1 kro nie ma zastosowania do niniejszego sporu, podczas gdy zdaniem skarżącej czyniła ona wszystkie starania o dalsze zamieszkiwanie w lokalu w którym była czasowo zameldowana, poprzez angażowanie organów ścigania jak i w końcu zdecydowanie się na proces posesoryjny dotychczas nie zakończony, oraz przepis kodeksu rodzinnego nie stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy meldunkowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że argumentacja Sądu I instancji stoi w sprzeczności ze stwierdzeniem, iż organy administracyjne dlatego nie zameldowały zameldowanej czasowo do 30 września 2009r. A. B., albowiem w złożonym przez nią formularzu brak było podpisu właściciela lokalu potwierdzającego jej pobyt. W takiej sytuacji zdaniem skarżącej kasacyjnie organ administracji był upoważniony na zasadzie przepisu art.47 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do rozstrzygnięcia o zameldowaniu, podczas gdy wątpliwości rozstrzygnięto na niekorzyść skarżącej. Odnośnie kwestii, iż uprawnienie z art. 28 1kro stanowi tzw. prawo pochodne, to należy się zastanowić w jakim momencie ma istnieć prawo pierwotne. Wydaje się, że powinna decydować chwila złożenia wniosku. Wskazano również, iż początkowe perturbacje natury meldunkowej spowodowane były troską o zagrożoną ciążę skarżącej. Skarżąca obecnie urodziła dziecko i zamieszkuje kątem u matki w skrajnie ciężkich warunkach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art.183 § 2 p.p.s.a..

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art.174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię wykazać należy, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż Sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego tj art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędną jego wykładnię należy stwierdzić, że zarzut ten jest nietrafny, a tym samym kontrola przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji prawidłowa. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przepis art.15 ustawy reguluje przesłanki i zasady dotyczące wymeldowania osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Tym samym przepis ten może stanowić podstawę prawną do wydania przez organy administracji decyzji o wymeldowaniu. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania była sprawa o zameldowanie, a nie o wymeldowanie, stąd też w tym postępowaniu zastosowanie miały przepisy, które regulują zameldowanie tj art.10, art.9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a co do tych przepisów skarga kasacyjna nie formułuje żadnych zarzutów. Z kolei przepis art.47 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi" jeżeli zgłoszone dane budą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy" stanowi podstawę prawną do wydania decyzji w sprawie zameldowania lub wymeldowania, jeżeli spełnione są właściwe przesłanki materialnoprawne. W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie wydał decyzję w oparciu art.47 ust.2, albowiem wniosek skarżącej o zameldowanie nie spełniał wymogu określonego w art.9 ust.2a ustawy tj nie zawierał potwierdzenia pobytu skarżącej w przedmiotowym lokalu i ta okoliczność była przedmiotem ustaleń organu.

Nie zasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art.28 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten nie może zostać naruszony przez organy prowadzące ewidencje ludności w prowadzonym przez nich postępowaniu o zameldowanie, albowiem adresatem tego przepisu nie są organy prowadzące ewidencję ludności. Organy prowadzące ewidencje ludności nie ustalają i nie rozstrzygają kwestii spornych powstałych między małżonkami w tym dotyczących uprawnień do korzystania i zamieszkania w lokalu do którego prawo przysługuje jednemu małżonkowi. Celem prowadzenia ewidencji ludności jest rejestrowanie faktycznego miejsca pobytu osób w określonym czasie, nie zaś rozstrzyganie o przysługujących im bądź nie prawach do poszczególnych nieruchomości. W postępowaniu o zameldowanie istotne jest ustalenie faktycznego zamieszkiwania danej osoby pod wskazanym adresem, które ma stanowić dla tej osoby centrum jej spraw osobistych, a ustalenie którego następuje na podstawie obiektywnie stwierdzonych okoliczności.

Skarga kasacyjna nie zawierała zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, uchybienie których mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.