Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1551/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 a ust. 1 pkt 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 78
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt 8.
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w R. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy B. S.A. z siedzibą w R. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] marca 2010 r. na podstawie której wymierzono karę pieniężną wyżej wymienionemu przedsiębiorcy w wysokości 20.380 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego tj. "masła ekstra", masa netto 200 g, najlepiej spożyć przed: 10.11.2009, nr partii [...], wyprodukowanego przez M. w W.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż badania próbek masła ekstra, pobranego w toku kontroli, przeprowadzonej w dniach 20 - 22 października 2009 r. przez inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, w hurtowni artykułów spożywczych B. S.A. Oddział [...], należącej do przedsiębiorcy B. S.A. z siedzibą w R., przeprowadzone przez akredytowane Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. wykazały, że nie odpowiadało ono wymaganiom jakościowym określonym w oznakowaniu wyrobu oraz wymaganiom zawartym w Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr [...] z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr [...] w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. L 88 z 29.03.2008 r. s. 1) z uwagi na wyższą zawartość wody oraz niższą zawartość tłuszczu, a także wymaganiom jakościowym zawartym w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. (zał. XII i XV) ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, s. 1 ze zm.) z uwagi na obecność steroli pochodzenia roślinnego - niedopuszczalnego tłuszczu obcego w ilości 62,51%. Powyższe udokumentowano w Sprawozdaniu z badań Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do przebadania próbek kontrolnych.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 114 rozporządzenia 1234/2007 produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII rozporządzenia. Zgodnie z dodatkiem do załącznika nr XV wskazanego rozporządzenia masło to produkt zawierający nie mniej niż 80 % i nie więcej niż 90 % tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16 % wody i nie więcej niż 2 % suchej masy beztłuszczowej mleka. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 4 ust. 1, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Organ przytoczył treść art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002 oraz z art. 3 pkt. 9 ustawy o jakości handlowej wyjaśniając pojęcia "wprowadzenia na rynek" oraz "producent".

W świetle art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, obowiązek zapewnienia zgodności artykułów spożywczych z wymogami prawa żywnościowego spoczywa także na dystrybutorze tych artykułów. Natomiast w myśl art. 40a ust. 1 pkt 4, ustawy o jakości handlowej, każdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł. Definicję produktu zafałszowanego zawiera art. 3 pkt. 10 ustawy o jakości handlowej.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził, iż zarówno pobranie, przechowywanie jak i wszelkie inne czynności związane z badaniem pobranych próbek przebiegło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

W myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

W rozpatrywanej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzając karę w wysokości 20. 380 zł, zdaniem organu II instancji, w sposób prawidłowy określił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów powyższy sposób wymierzenia wysokości kary był zgodny z wytycznymi wskazanymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S.A., zwana dalej skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie koszów postępowania.

Skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj.

-art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki.

-art. 40a ust. 5 UoJHARS poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj.:

-art. 7 i 77, 75 kpa poprzez: błędne ustalenie stanu faktycznego, zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia faktycznego, arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i słusznego obywateli,

-art. 7 kpa w związku z art. 136 kpa poprzez nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki,

-art. 28 kpa - poprzez odmowę przyznania statusu strony przedmiotowego postępowania producentowi zakwestionowanego produktu-P.J., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą: M.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., iż badania przeprowadzone na zlecenie organu zostały przeprowadzone w części metodą nieakredytowaną co stanowi o ich niewiarygodności. Nadto, próbki masła były przedmiotem badań przeprowadzonych w dniu [...] września 2009 r. na zlecenie Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne w [...] UOKiK w [...] i badania te wykazały, iż spełnia wszelkie normy jakościowe. Skarżąca zakwestionowała także wysokość kary wywodząc, iż została ona ustalona w sposób niezgodny z przesłankami określonymi w art. 40a ust. 5 UoJHARS.

Skarżąca stwierdziła, iż żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie zabrania przeprowadzania badań próbek na zlecenie strony postępowania, i zgodnie z art. 75 § 1 jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, niezasadne jest uznanie, że tylko wyniki badań przeprowadzone na zlecenie organu należy uznać za obiektywne. Nadto organ II instancji nie przytoczył jakiejkolwiek podstawy prawnej stwierdzającej, że za obiektywny dowód w sprawie nie mogą zostać uznane wyniki badań przeprowadzone na zlecenie producenta.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie z powołanym przepisem kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 zł. Obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WEL 31 z 1 lutego 2002 r.). Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006 r.) wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej do producenta. W rozumieniu powołanego przepisu skarżąca, co nie jest przez nią kwestionowane, wskazane w decyzji produkty wprowadziła do obrotu.

Podnieść przy tym należy, iż powołany przepis nie uzależnia nałożenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora, we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Zatem samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy (umyślnej lub nieumyślnej) danego podmiotu, czy też nie. Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Jakości Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto zafałszowany artykuł. Zatem dowiedzenie, że jakiś podmiot – w tym przypadku skarżąca spółka, wprowadzała do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze (masło) powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, która jest karą administracyjną.

W rozpatrywanej sprawie ustalenia co do tego, iż ww. artykuły były zafałszowane zostały poczynione przez organ na podstawie protokołu kontroli nr [...], sprawozdania z badań Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z których to dokumentów wynika, iż ich ocena została dokonana z uwzględnieniem zasady określonej w art. 80 kpa i wyprowadzone wnioski prowadzące do stwierdzenia zafałszowania artykułów znajdują w tym materiale dowodowym potwierdzenie. Wprawdzie strona zarzuciła, iż ustalenia w powyższym zakresie oparte zostały na wynikach badań nie objętych zakresem akredytacji ale zarzut ten jest zarzutem niezasadnym.

Stosownie do art. 78 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia a także przepisów rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. UL. 191 s. 1 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.) istnieje obowiązek wykonywania badań laboratoryjnych w ramach urzędowej kontroli żywności wyłącznie przez laboratoria akredytowane. Obowiązku takiego jednak nie wprowadzono w odniesieniu do metod badania. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, iż badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi.

Laboratorium UOKiK w [...] posiada stosowną akredytację przyznaną przez Polskie Centrum Akredytacji i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych pobranych podczas kontroli. Nie ma też podstaw, by kwestionować spójność przyjętych przez Laboratorium procedur badawczych z metodami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r.

W świetle powyższego nie ma również podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie, co do zafałszowania ww. artykułów.

Stwierdzić należy, iż skarżąca, mając możliwość wystąpienia z wnioskiem o przebadanie próbki kontrolnej, zrezygnowała z przysługującego jej prawa uznając tym samym prawidłowość przedstawionych jej wyników badań. Sąd podziela stanowisko organu, że tam gdzie obowiązują procedury kontrolne określone w prawie nie jest dopuszczalne przyjmowanie innych, gdyż wypaczałoby to sens prowadzonych kontroli. Dlatego też zasadnie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie uznał żądania strony w kwestii dopuszczenia sprawozdań z badań wykonanych na zlecenie producenta jako dowodów mających istotne czy decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy strona zrezygnowała z badań próbek kontrolnych, poddając je następnie zniszczeniu. Zgodnie z art. 28 ustawy o Inspekcji Handlowej podczas kontroli równocześnie z pobraniem próbki produktu pobiera się i zabezpiecza dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań (próbka kontrolna). Próbka kontrolna jest przechowywana przez kontrolowanego do czasu jej zwolnienia przez wojewódzkiego inspektora, w warunkach uniemożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu; w tym czasie nie może być wprowadzana do obrotu.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika również, że przedstawiciel producenta nie mógł pobrać próbek masła tożsamych z kwestionowaną partią.

Skoro zatem artykuły wprowadzone przez skarżącą do obrotu były zafałszowane to tym samym spełnione zostały przesłanki określone w powołanym przepisie do nałożenia kary pieniężnej o której w tym przepisie mowa .

Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczego w art. 40a ust. 5 wprowadza pewne kryteria, którymi muszą kierować się organy wymierzając karę przewidzianą w art. 40a us. 1 pkt 4 a j.h. Zatem dopiero na tym etapie – czyli na etapie określania wysokości kary pieniężnej, a nie na etapie stwierdzania czy w ogóle winna być wymierzona kara, ustawa przewiduje swoistego rodzaju miarkowanie i uzależnia już samą wysokość kary od uwzględnienia takich przesłanek jak: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu.

W ocenie Sądu Prezes Urzędu prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora, który wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca spółka dopuściła się naruszenia zakazu zawartego w art. 40a uat. 1 pkt 4 j.h. - wprowadziła do obrotu zafałszowany artykuł rolno-spożywczy - masło. Wobec tego należało nałożyć na nią karę administracyjną - karę pieniężną w wysokości wskazanej w tym artykule. Organy wymierzając karę prawidłowo uwzględniły wskazane w ust. 5 art. 40a j.h. przesłanki. Stopień szkodliwości czynu oraz zakres naruszenia oznaczyły na poziomie najwyższym. Zdaniem Sądu naruszenie praw i interesów konsumentów oraz wprowadzenie konsumenta w błąd nie mogło być oznaczone na innym poziomie jak najwyższy, bowiem ochrona interesów konsumenta jest nadrzędnym celem. Odniosły się także do pozostałych kryteriów; tj. stopnia zawinienia, dotychczasowej działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu – podając, że wymierzona kara pieniężna jest adekwatna i stanowi 0,04% deklarowanego przez skarżąca spółkę przychodu.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 40a ust. 5 j.h., co zarzuciła skarżąca spółka w skardze. Sposób wymierzenia i wyliczenia nałożonej kary był zgodny z art. 40a ust. 5 powołanej ustawy i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. W tym zatem zakresie zaskarżona decyzja również znamion wadliwości nie nosi.

W toku postępowania – w ocenie Sądu – nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organ przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Prezes Urzędu w sposób odpowiadający art. 107 § 3 kpa uzasadnił swoją decyzję, podając co wziął pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.