Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 399/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 27 ust. 1, 1a, 2, 3 i 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228) oraz art. 145 § 1 pkt 5 , art. 149 § 2, art. 150 § 1, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej jako "k.p.a." w pkt 1 uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. zobowiązującą M. J. (skarżący) jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dla dziecka J. J. w okresie od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości ustawowej liczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia zapłaty. W pkt 2 decyzji Prezydent Miasta zobowiązał skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych za okres od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości ustawowej liczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. zobowiązano skarżącego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dla uprawnionej J. J. w okresie od [...] października 2009 r. do [...]września 2010 r. w kwocie [...]zł ([...]+[...] zł odsetki ustawowe). W dniu [...] sierpnia 2012 r. skarżący złożył oświadczenie, z którego wynika, że w okresie od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r., czyli trakcie wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dokonywał on lub jego matka wpłat wierzycielce. Organ ustalił, że w okresie od października 2009 r. do maja 2010 r. otrzymane od skarżącego kwoty wierzycielka zwróciła na konto komornika sądowego, natomiast w grudniu 2009 r. wierzycielka otrzymała kwotę [...] zł oraz w okresie od czerwca 2010 r. do września 2010 r. kwotę [...] zł, która nie została przekazana do komornika sądowego. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] lutego 2013. uznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w grudniu oraz okresie od czerwca 2010 r. do września 2010 r. za świadczenie nienależnie pobrane.

Zgodnie z art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749) kwota [...] zł przekazana do przez komornika sądowego tytułem wyegzekwowanych zaległych alimentów w tym przekazanych komornikowi przez wierzycielkę w okresie od października 2009r. do sierpnia 2010 r. została zaliczona na poczet zaległych zobowiązań skarżącego wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] października 2008 r. do [...] września 2009 r. Prezydent Miasta wskazał również, że w dniu [...] listopada 2013r. wierzycielka stawiła się w kancelarii komorniczej i uznała dokonane przez skarżącego wpłaty z dnia [...] marca 2009 r. i z dnia [...] grudnia 2009r. w kwocie po [...] zł każda za alimenty i do ich zwrotu została zobowiązana decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Organ ustalił, że komornik nie otrzymał od dłużnika alimentacyjnego lub wierzycielki wpłat zaległych alimentów za okres od czerwca 2010 r. do września 2010 r.

Prezydent Miasta wyjaśnił, że to organ właściwy wierzyciela, w oparciu o zaświadczenie komornika dokonuje ustaleń odnośnie bezskuteczności egzekucji, jako przesłanki przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Komornik jest przy tym związany wnioskiem wierzyciela i nie jest uprawniony do badania ani zasadności, ani wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Stosownie natomiast do przepisów kodeksu postępowania cywilnego dłużnik ma możliwość wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego. Organ uznał, że jest związany zaświadczeniem komornika sądowego.

Powołując się na treść art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyjaśnił, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami. Wysokość odsetek ustawowych określona jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 października 2005r. w sprawie określenia odsetek ustawowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1662), a od dnia 15 grudnia 2008r. wysokość ustawowych odsetek zawarta jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1434). W przedmiotowej sprawie odsetki ustawowe to łącznie kwota [...] zł obliczona na dzień wydania decyzji.

W odwołaniu skarżący poinformował, że w okresie objętym decyzją Prezydenta Miasta przesłał matce dziecka, tytułem alimentów, łączną kwotę [...] zł, dlatego też wniósł o skorygowanie wyliczeń kwot, które obowiązany jest zwrócić.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. na [...] na podstawie art. 27 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1, art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że świadczenie przyznawane z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zwrotnym, a o obowiązku jego zwrotu w drodze decyzji rozstrzyga organ właściwy wierzyciela. Obowiązek zwrotu należności wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego spoczywa na dłużniku alimentacyjnym, bowiem w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego to za niego wypłacane są środki finansowe osobie uprawnionej do alimentów. SKO wyjaśniło, że wykładnia przepisu art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje, że obowiązkiem organu wydającego decyzję w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest tylko i jedynie ustalenie, czy została wydana uprzednio ostateczna decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone.

Powołując się na pismo komornika sądowego SKO wskazało, że komornik otrzymał od wierzyciela wpłaty dokonane w dniach [...] października 2009 r., [...] stycznia 2010 r. [...] marca 2010 r. [...] kwietnia 2010 r., [...] maja 2010 r., [...] sierpnia 2010r. na łączną kwotę [...] zł. Komornik w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. podał, że kwota wynikająca z ww. wpłat - [...]zł została przekazana na konto Urzędu Miasta B. (kwotę [...]zł pomniejszono o [...] zł oraz [...] zł - koszty i opłatę egezkucyjną). Komornik nie otrzymał od dłużnika alimentacyjnego lub wierzycielki wpłat zaległych alimentów za okres od czerwca 2010 r. do września 2010r. Zdaniem SKO, nie bez znaczenia jest również fakt, iż wierzycielka uznała kwotę [...] zł za grudzień 2009 r. oraz kwotę [...] zł za czerwiec-wrzesień 2010 r. jako zaległe alimenty, w związku z czym decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. uznano, że wierzycielka pobierała nienależne świadczenia z funduszu alimentacyjnego i został zobowiązany do ich zwrotu.

SKO powołując się na art. art. 27 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyjaśniło, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Dlatego też, skoro jak podał organ, kwota wpłacona przez wierzycielkę w wysokości [...] zł została zaliczona na poczet zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń dla dziecka za okres od [...] października 2008r. do [...] września 2009r., to organ rozważył zaistniały stan faktyczny sprawy.

W związku z okolicznością, że w ramach prowadzonego postępowania o zwrot należności dłużnik wskazywał, że wierzycielce wypłacił alimenty z pominięciem komornika, organ ocenił te okoliczności, czemu dał wyraz w decyzji podjętej względem wierzycielki. Natomiast w zakresie kwoty [...] zł nie istniały podstawy do żądania zwrotu, bo wypłacane kwoty wierzycielka nie zaliczyła do alimentów. Dlatego też zdaniem SKO skoro wierzycielka nie zaliczyła przekazanych jej przez dłużnika, bezpośrednio, w okresie od października 2008r. do lutego 2009r. oraz od kwietnia do sierpnia 2009 r. kwot w łącznej wysokości [...]zł, które w tytułach przelewów nie zostały opisane jako alimenty - zaliczając je jako prezenty dla dziecka, to organy administracji nie mogą postąpić wbrew jej woli i oświadczeniu.

SKO odnosząc się do zawartej w odwołaniu kwoty [...]zł. którą skarżący przekazał w okresie od października 2008r. do września 2010 r., bezpośrednio do rąk wierzycielki stwierdziło, że na kwotę tą składają się kwota [...]zł przekazana przez wierzycielkę na konto komornika, kwota [...]zł uznana przez organ jako nienależne świadczenie wobec wierzycielka oraz kwota [...]zł nie uznana przez wierzycielkę jako alimenty, a zaliczona jako prezenty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. J. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania skarżącego do władzy publicznej, brak informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na zakres obowiązków skarżącego oraz brak udzielenia skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących możliwości składania wniosków dowodowych. Zarzucił również błędne przyjęcie , że kwoty które w tytułach przelewów zostały opisane jako alimenty winny być zaliczone jako prezenty dla dziecka.

Podniósł, ze tytuł przelewu nie może stanowić jedynego dowodu świadczącego o charakterze danej transakcji zwłaszcza, że wierzycielka w zależności od zebranego materiału dowodowego zmieniała swoje zdanie. Wyjaśnił, że skoro po rozwodzie jego sytuacja finansowa nie należy do łatwych, a kwota alimentów jest dla niego wysoka, to nie czyniłby na rzecz dziecka prezentów w formie gotówkowej, nie wywiązując się jednocześnie z obowiązku alimentacyjnego. W sytuacji, gdy ciąży na nim obowiązek zapłaty alimentów na rzecz małoletniej córki, to kwoty, nawet nie opisane w tytule przelewy jako alimenty, muszą być potraktowane jako alimenty. W opinii skarżącego organy powinny przeprowadzić dowód z przesłuchania skarżącego w charakterze strony, jak również dowód z przesłuchania matki skarżącego na okoliczność wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego wobec córki. Skarżący podniósł również, że kserokopie odcinków przekazów kwot alimentów za okres od października 2008 r. do lutego 2009 r. oraz od kwietnia do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł zawierają wskazanie tytułów dokonanych przelewów.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) zwanej dalej jako "p.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2014 r., utrzymująca w mocy decyzje Prezydent Miasta B. z dnia [...] stycznia 2014 r. Organ I instancji w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uchylił w całości decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. zobowiązującą skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami i zobowiązał go do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami.

Podstawą prawną podjętego rozstrzygnięcia jest art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Natomiast w myśl ust. 2 tego przepisu organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z przytoczonych przepisów wynika, że świadczenie przyznawane z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zwrotnym. Obowiązek zwrotu tego świadczenia powstaje albo po zakończeniu okresu świadczeniowego, albo po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W rozpoznawanej sprawie zakończył się okres świadczeniowy. Decyzja o zwrocie stanowi więc konsekwencję decyzji o przyznaniu świadczenia osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów konkretyzuje zatem obowiązek regresu należności wyłożonych z budżetu państwa w oparciu o decyzję przyznającą osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która jest podejmowana w przypadku potwierdzonego przez komornika braku możliwości wyegzekwowania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Przy czym, ustawodawca przesądził, że obowiązek zwrotu właściwemu organowi wierzyciela należności wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego spoczywa na dłużniku alimentacyjnym. To za niego bowiem w sytuacji wydania decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, wypłacane są środki finansowe osobie uprawnionej do alimentów. Rozstrzygnięcie, co do tej kwestii potwierdza zatem powstanie po stronie dłużnika alimentacyjnego nowego obowiązku, który jest różny od obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia sądu.

W związku z tym słusznie Kolegium wskazało, że wykładnia przepisu art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów prowadzi do wniosku, iż obowiązkiem organu wydającego decyzję w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest ustalenie, czy została wydana uprzednio ostateczna decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Obie te przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. przyznano M. L. – J. na okres od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę J. w wysokości [...] zł miesięcznie. Z akt administracyjnych wynika również, iż skarżąca otrzymywała od dłużnika alimentacyjnego środki pieniężne. Konsekwencją tego stanu rzeczy powinien być brak podstaw do wypłaty środków z funduszu alimentacyjnego. Świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem wypłacanym zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. W sytuacji zaś, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy alimenty zaległe (za poprzednie lata, miesiące), wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie można bowiem jednocześnie otrzymywać alimentów od osoby zobowiązanej i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wypłacenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty skutkuje, w myśl powołanego wyżej przepisu, wstrzymaniem ich wypłaty i uchyleniem decyzji przyznającej takie świadczenia. Kumulacja tych świadczeń jest niedopuszczalna i w konsekwencji powoduje, że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym.

W rozpoznawanej sprawie okazało się jednak, że ani wierzycielka, ani dłużnik nie poinformowali o dobrowolnych wpłatach, ani komornika, ani organu. Z momentem uzyskania tej wiedzy w 2012 r. organ rozpoznający sprawę uznał, mając na względzie art. 24 ust. 1 ustawy alimentacyjnej, że nie należą się świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a skoro zostały wypłacone należy orzec o obowiązku ich zwrotu.

W części świadczeń, które przekazał skarżący jako świadczenie alimentacyjne uznano, że otrzymane z funduszu środki stanowią świadczenie nienależne.

Co do świadczeń nienależnych, to art. 2 pkt 7 tej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wymienia sytuacje, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako świadczenie pobrane nienależnie.

Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d), gdy mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. W ocenie Sądu obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty.

W obowiązującym stanie prawnym zasady zarachowania zapłaty i kolejności spłaty długów są uregulowane w art. 451 § 1-3 Kodeksu cywilnego. M.in. przepis ten przewiduje, że dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. To zaś, co przypada na poczet tego długu (za konkretnie wskazany okres), wierzyciel może zarachować na związane z tym konkretnym świadczeniem należności uboczne Jeżeli z kolei dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, wierzyciel może wystawiając pokwitowanie zaliczyć otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów. W braku zaś oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się na poczet najdawniej wymagalnego długu. Reasumując, zawsze konieczne jest w takiej sytuacji ustalenie, na poczet którego długu (za który miesiąc) uiszczona dobrowolnie przez dłużnika kwota ma być zaliczona. Dopiero wówczas będzie możliwa ocena czy osoba uprawniona otrzymała alimenty w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Pozostałe wypłacone wierzycielce świadczenia (lecz uznane przez nią za prezenty, a nie alimenty) nie mogły mieć wpływu na wysokość zobowiązania skarżącego.

Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (art. 27 ust. 1 i 9 ) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Podstawowym warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji (art. 3 ust. 1 ww. ustawy), która zdefiniowana została przez ustawodawcę w art. 2 pkt 2 tej ustawy jako egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu:

a/ braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,

b/ braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

W kontekście tak zdefiniowanej bezskuteczności egzekucji należy uznać, że dobrowolna wpłata przez dłużnika alimentacyjnego, z pomięciem komornika, do rąk przedstawicielki ustawowej wierzyciela alimentacyjnego pewnej kwoty pieniędzy na poczet istniejących zaległości alimentacyjnych, nie uprawnia do przyjęcia, że egzekucja stała się skuteczna.

W rozpoznawanej sprawie, pomimo wpłaconych należności ani dłużnik, ani wierzycielka nie poinformowali organu, ani komornika o wpłatach na poczet zobowiązań alimentacyjnych. Wierzycielka podała natomiast, że część otrzymanych wpłat potraktowała jako prezenty dla dziecka. Dłużnik temu zaprzeczył.

Powstałego sporu nie jest władny rozstrzygnąć organ wydający decyzję o zwrocie, gdyż inne przesłanki stanowią o konieczności wydania decyzji. Są to wypłacone świadczenia po zakończeniu okresu świadczeniowego, albo po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń alimentacyjnych. Spór natomiast między dłużnikiem a wierzycielką w zakresie spełnienia obowiązku alimentacyjnego odbywa się w ramach relacji o innym charakterze niż stosunek administracyjnoprawny.

Decyzją z [...] lipca 2012 nr [...] zobowiązano skarżącego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz dziecka wraz z odsetkami za okres od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. w kwocie [...] zł. ([...] zł należność główna i [...] zł odsetki ustawowe). W związku z informacją dłużnika o dokonywaniu wypłat na rzecz wierzycielki organ wznowił postępowanie. Fakt wypłaty [...] zł bezpośrednio do wierzycielki spowodował wydanie decyzji z [...] lutego 2013 r. o uznaniu wypłaconych świadczeń z funduszu za nienależne w podanej kwocie (za dwa okresy świadczeniowe). Tylko jeden z nich jest natomiast przedmiotem niniejszej sprawy - 2009/2010).

Istota sporu wiąże się natomiast z faktem dokonania wpłat do rąk wierzycielki bez wskazania czego dotyczy świadczenie (tytułu) za wyjątkiem kwoty [...] zł, która została zaliczona na poczet spełnienia świadczeń alimentacyjnych i o tę kwotę pomniejszono zobowiązanie skarżącego w zaskarżonej decyzji w stosunku do poprzedniej decyzji o zwrocie. Stąd wydano sporną decyzję po wznowieniu postępowania.

Stosownie do art. 27 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.

Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. W rozpatrywanej sprawie w okresie świadczeniowym nie została wyegzekwowana należna kwota. Komornik nie przekazał organowi żadnych kwot na poczet wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenie komornik w dniu [...]sierpnia 2009 r. wystawił zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych.

Fakt zatajenia przed organem dobrowolnych wpłat nie pozwalał na podjęcie stosownych decyzji w okresie świadczeniowym. Otrzymywanie przez wierzycielkę alimentów w okresie pobierania świadczenia traktowane jest przez ustawodawcę jako podstawa do stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia i taka też decyzja została wydana, natomiast w pozostałym zakresie tytuł świadczenia okazał się sporny.

Przepisy, w oparciu o które rozstrzyga organ nie przewidują rozwiązywania tego typu sporu między dłużnikiem, a wierzycielem. W przypadku wypłaty świadczeń przez fundusz organ jest zobowiązany podjąć czynności zmierzające do zwrotu wypłaconych świadczeń. Jest to zasada podobna jaka obowiązuje przy przyznawaniu świadczenia, gdzie organ ani komornik nie rozstrzyga ewentualnych sporów dotyczących obowiązku alimentacyjnego.

Jak wskazał WSA w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 595/10 organ właściwy wierzyciela dokonuje ustaleń odnośnie bezskuteczności egzekucji jako przesłanki przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w oparciu o zaświadczenie komornika. Komornik jest przy tym związany wnioskiem wierzyciela i nie jest uprawniony do badania ani zasadności, ani też wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Dłużnik ma możliwość wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego. Dopóki więc w obrocie prawnym pozostaje decyzja o przyznaniu świadczenia i nie orzeczono w odpowiednim postępowaniu o zwrocie przez osobę uprawnioną nienależnie wypłaconego świadczenia, to wypłacone kwoty stanowią świadczenie podlegające zwrotowi stosownie do art. 27 ust. 1 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a osobą zobowiązaną jest dłużnik.

W rozpoznawanej sprawie dotyczy to kwoty, którą jak twierdzi skarżący wypłacił wierzycielce ponad należność w wysokości – uznanej za nienależną, lecz wierzycielka zaprzeczyła, by była to należność z tytułu świadczeń alimentacyjnych. Należy jednak podkreślić, że już decyzją z [...] lipca 2012 r. zobowiązano skarżącego do zwrotu świadczeń z funduszu w kwocie [...] zł z odsetkami. Wtedy skarżący nie kwestionował wielkości zobowiązania. Dopiero [...] sierpnia 2012 r. oświadczył, że płacił alimenty w okresie świadczeniowym tj. od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. podczas, gdy decyzją o przyznaniu świadczeń z funduszu wydano [...] września 2009 r. po uprzednim stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Obowiązek alimentacyjny istniał od stycznia 2004 r.

Skarżący wskazywał, że dokonywał wpłat poza postępowaniem egzekucyjnym bezpośrednio do wierzycielki za pośrednictwem poczty oraz przelewami bankowymi, jako przedstawiciela ustawowego, zatem nie wpływały one na stwierdzony przez organ stan zadłużenia i przesłankę bezskuteczności egzekucji, gdyż ani skarżący, ani wierzycielka w okresie świadczeniowym nie informowali organu ani komornika o spełnieniu świadczenia. Skoro tak, to nie było podstaw do uznania, że była nieprawidłowa decyzja o obowiązku zwrotu wypłaconych z funduszu świadczeń. Skarżący także nie podważał decyzji o ustaleniu świadczeń z funduszu. Wierzycielka przedstawiła zestawienie otrzymanych świadczeń od dłużnika, kwestionując część otrzymanych środków jako należności alimentacyjnych. Komornik informował też o stanie zaległości w postępowaniu egzekucyjnym.

Jak już wskazano art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zobowiązuje organ wierzyciela do wydania wobec dłużnika alimentacyjnego decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, jeżeli wypłata tych świadczeń nastąpiła na podstawie uprzedniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy osobie uprawnionej. Dopóki decyzja o przyznaniu pomocy w tym zakresie nie zostanie wzruszona, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie we właściwym do tego postępowaniu oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia (a ta, co do wysokości nie była przez skarżącego kwestionowana), to na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Jak podkreślił NSA w wyroku I OSK 546/11, z art. 27 ust. 1 wynika obowiązek dłużnika zwrotu tych świadczeń alimentacyjnych, które zostały wypłacone osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Natomiast w cytowanym art. 27 ust. 2 określono jedynie termin i tryb zrealizowania przez dłużnika ustawowego obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia, poprzez wydanie przez właściwy organ decyzji konkretyzującej ten obowiązek po ustaleniu zaistnienia okoliczności określonych w art. 27 ust. 1 i 2.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił i ocenił zebrany materiał dowodowy.

Zarzuty skargi wywodzone są z okoliczności podważających dopuszczalność ustalenia i wypłaty świadczeń alimentacyjnych osobie uprawnionej, nie należą one jednak do okoliczności ocenianych w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie powołanego art. 27 ust. 1 i 2. Skarżący może okoliczności podważające prawidłowość przyznania świadczenia alimentacyjnego zgłosić w stosownym postępowaniu wobec decyzji o ustaleniu tego świadczenia. Skarżący legitymuje się bowiem interesem prawnym w ustaleniu prawidłowości przyznania świadczenia alimentacyjnego osobie uprawnionej, skoro z okoliczności istnienia takiej decyzji oraz wypłaty na jej podstawie świadczenia alimentacyjnego wynika dla skarżącego obowiązek zwrotu tego świadczenia. Twierdzenie, że skarżący płacił alimenty w okresie świadczeniowym z funduszu pozwalałoby na weryfikację decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu. Skarżący natomiast nie kwestionował ustaleń tej decyzji. W konsekwencji decyzja ta potwierdzała, że świadczenie alimentacyjne nie było regulowane, a skoro tak, to ciężary z tym związane spadały na fundusz, a następnie na zobowiązanego.

W zakresie możliwym do oceny organy rozważyły zarzuty strony skarżącej odnośnie wpłat alimentów z pominięciem komornika, przy czym ocena tych okoliczności nastąpiła w decyzji podjętej względem M. L. – J. o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] października do [...] września 2009 r. oraz w okresie od [...] października 2009 r. do [...] września 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł - za świadczenia nienależnie pobrane oraz w decyzji zobowiązującej ww. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami. Natomiast kwoty [...] zł wierzycielka nie zaliczyła jako alimentów. Dlatego też, skoro wierzycielka nie zaliczyła przekazanych jej przez dłużnika bezpośrednio, w okresie od października 2008 r. do lutego 2009 r. oraz od kwietnia do sierpnia 2009 r. kwot pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł, które w tytułach przelewów nie zostały opisane jako alimenty - zaliczając je jako prezenty dla dziecka, to organy administracji nie mogły postąpić wbrew jej woli i oświadczeniu.

Organy są związane zaświadczeniem komornika sądowego, z którego danych wynikało, że wierzycielka uznała jako alimenty wpłatę dokonaną przez dłużnika za grudzień 2009 r. w wysokości [...] zł oraz za okres od czerwca do września 2010r. w wysokości [...] zł, więc o tę kwotę organ pomniejszył wysokość zobowiązania podlegającą zwrotowi.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.