Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1020/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1) i  art. 235 (2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 2,4,5,8
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 2 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), art. 235¹ i art. 235 ² ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), nie stwierdził u Z. D.(D.) choroby zawodowej - choroby opłucnej lub osierdzia wywołanej pyłem azbestu, wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wskazał, iż Z.D. pracował w latach 1976-1988 w Przedsiębiorstwie A w G. (zakład zlikwidowany) jako monter robót chemoodpornych, gdzie miał kontakt z pyłami azbestu (brak jednak obiektywnego potwierdzenia takiego narażenia, a zwłaszcza wyników pomiarów). Podczas zatrudnienia w innych zakładach pracy w latach: 1965-1970, 1972-1976, 1989-1993, 1995-1997, 1999-2004 nie był narażony na pyły azbestu. Z.D. był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...] oraz orzeczenie lekarskie uzupełniające z dnia [...] r. nr [...]), w którym lekarze specjaliści w obrazie radiologicznym płuc z dnia [...] r. nie stwierdzili rozległych zgrubień opłucnej, rozległych blaszek opłucnej lub osierdzia, ani wysięku opłucnowego i w związku z powyższym nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby opłucnej lub osierdzia wywołanej pyłem azbestu. Następnie Z. D. był badany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach 19.10.2010 r. - 22.10.2010 r. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r., nr [...], również nie znaleźli podstaw do rozpoznania u niego wyżej wymienionej choroby zawodowej i wyjaśnili, iż wykonane aktualnie zdjęcie płuc nie wykazuje zmian patologicznych w obrębie opłucnej i osierdzia, które można by łączyć z domniemanym narażeniem na pyły azbestu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z.D. postulując o jej uchylenie, bowiem wykonując pracę montera robót chemoodpornych w latach 1976-1988 w Przedsiębiorstwie A w G. Grupa Robót Kwasoodpornych w B. miał do czynienia z wszelkimi kwasami, ługami, asfaltem, azbestem, mączką krzemionkową, mączką fenolową na bazie pyłów węglowych oraz wieloma rozpuszczalnikami, w tym tri i innymi podobnymi. Zdaniem odwołującego, brak pomiarów środowiskowych podczas zatrudnienia i likwidacja zakładu, powinny być uznane na jego korzyść.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...]. Organ odwoławczy powołał się na kodeksową definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ Kodeksu pracy, która stanowi, iż "za chorobą zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".". Odpowiadając na zarzuty odwołania wyjaśnił, iż zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. został w rozpoznawanej sprawie zachowany. Odwołujący był badany w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (I i II stopnia), gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno - medycznych do rozpoznania choroby zawodowej - choroby opłucnej lub osierdzia wywołanej pyłem azbestu wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych. Nie ma również podstaw by kwestionować te orzeczenia, bowiem zostały one oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi. Wykonane zdjęcia płuc (WOMP z dnia [...] r., IMPiZŚ z dnia [...] r.) nie wykazują zmian patologicznych w obrębie opłucnej i osierdzia, które można by łączyć z narażeniem na pyły azbestu, w związku z powyższym lekarze specjaliści kompetentnych placówek medycznych (I i II stopnia) orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby opłucnej lub osierdzia wywołanej pyłem azbestu. Z tych powodów, organ drugiej instancji po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego zwłaszcza oceny narażenia zawodowego i orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZŚ w S. nie uwzględnił odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z.D. nie zgodził się z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia i domagał się stwierdzenia u niego istnienia choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę, organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. Nr 21 z 1998 r., poz. 94 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako K. p., zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Według art. 235² K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a poszczególne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 K. p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869), określane dalej w skrócie jako rozporządzenie. Rozporządzenie powyższe określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i z oceny narażenia zawodowego skarżący w latach 1976-1988 pracował w Przedsiębiorstwie A w G. jako monter robót chemoodpornych, gdzie miał kontakt z pyłami azbestu. Stąd też trafnie organ odwoławczy uznał, że pracował w wymienionym okresie zatrudnienia w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej - choroby opłucnej lub osierdzia wywołanej pyłem azbestu. Podczas zatrudnienia w innych zakład pracy w latach: 1965-1070, 1972-1976, 1989-1993, 1995-1997, 1999-2004 nie był narażony na pyły azbestu. W tym zakresie Sąd podziela ustalenia organów, a nadto okoliczność ta nie jest sporna.

Lekarz zgłaszający podejrzenie choroby zawodowej u skarżącego wskazał na pozycję 4 w wykazie chorób zawodowych w załączniku do rozporządzenia (akta administracyjne k- 14). Pod pozycją 4 w tym załączniku umieszczone zostały choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu w postaci: 1) rozległe zgrubienia opłucnej; 2) rozległe blaszki opłucnej lub osierdzia; 3) wysięk opłucnowy. Według w/w wykazu okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym dla dwóch pierwszych postaci choroby zawodowej nie można określić, a dla postaci trzeciej wynosi 3 lata.

Skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...] oraz orzeczenie lekarskie uzupełniające z dnia [...] r. nr [...]), w którym lekarze specjaliści w obrazie radiologicznym płuc z dnia 28.04.2010 r. nie stwierdzili rozległych zgrubień opłucnej, rozległych blaszek opłucnej lub osierdzia, ani wysięku opłucnowego i w związku z powyższym nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby opłucnej lub osierdzia wywołanej pyłem azbestu. Następnie skarżący był badany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach 19.10.2010 r. - 22.10.2010 r. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r., nr [...], również nie znaleźli podstaw do rozpoznania u niego wyżej wymienionej choroby zawodowej. Lekarze specjaliści IMPiZS w S. orzekając o braku podstaw do rozpoznania choroby opłucnej lub osierdzia wywołanej pyłem azbestowym wyjaśnili, iż wykonane aktualnie zdjęcie płuc nie wykazuje zmian patologicznych w obrębie opłucnej i osierdzia, które można by łączyć z domniemanym narażeniem na pyły azbestu.

Podkreślić przy tym należy, że zarówno orzeczenie jednostki pierwszego jak i drugiego stopnia wydane zostało w oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną, ale żadna z tych placówek nie rozpoznała u skarżącego choroby zawodowej. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, iż orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy, a zarazem wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć. Wobec tego nie mogą indywidualnie stwierdzić, iż rzeczywisty stan zdrowia kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Skarżący w toku postępowania nie zarzucał, że badania, które przeprowadzono u niego na potrzeby orzeczeń lekarskich były przeprowadzone nieprawidłowo.

Przyjęte rozstrzygnięcie również nie uchybia przepisom prawa materialnego, bowiem aby konkretne schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały prawo w odniesieniu do przedstawionych im jednomyślnych orzeczeń lekarskich.

Zaskarżona decyzja zapadła na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych i potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Została też prawidłowo uzasadniona i uwzględnia przepisy obowiązującego rozporządzenia. Jest zatem zgodna z przepisami postępowania (art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. Dla wyniku sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący wiele lat pracował w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego (w okresie od 1976 r. do 1988 r.).

W ocenie Sądu, w przywołanych okolicznościach niniejszej sprawy, brak podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wobec powyższego, skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.