Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2590/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 par. 1 pkt 7,art. 64 c par. 3, par. 7, par. 8,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 9, art. 61 par. 1, art. 63 par. 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. Z. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... października 2011 r. nr ... w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1. Uchyla zaskarżone postanowienie 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz P. S.A. w W. Z. w S. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. S.A. w W. ... w S. (zwaną dalej: skarżącą) postanowieniem z ... października 2011 r. nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z ... kwietnia 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych i orzekając co do istoty określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego z tytułu prowadzonej egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych z dnia ....03.2003r. o numerach od ... do ... na kwotę ... zł.

Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na wniosek wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. prowadził na podstawie tytułów wykonawczych z dnia ... marca 2003 r. o numerach od ... do ..., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postępowanie egzekucyjne wobec P. S.A. ... w S.

Zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego z dnia ... listopada 2004 r. o numerze ... w trybie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w Banku ... S.A. i O/S. oraz w ... S.A. w W. Oddział w S. (doręczonymi za potwierdzeniem odbioru dłużnikom zajętej wierzytelności w dniu ... listopada 2004 r., zaś zobowiązanemu w dniu ... grudnia 2004 r.). Zawiadomieniami z dnia... czerwca 2005 r. nr ... organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności, a następnie postanowieniem z dnia ...czerwca 2005 r. nr ...zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P. S.A. ... w S. w związku z zawarciem umowy o rozłożeniu na raty należności (umowa nr ... z dnia ... maja 2005 r.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. zawiadomieniami o zmianie stanu zaległości z dnia ... lutego 2008 r. poinformował organ egzekucyjny, iż należności objęte tytułami wykonawczymi zostały spłacone w ramach układu ratalnego oraz stwierdził w nich, że Oddział ZUS nie ponosi kosztów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z dnia ... maja 2008 r. nr ... dokonał na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w Banku ...w W., celem wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręczono za potwierdzeniem odbioru dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu w dniu ... maja 2008 r.

Pismem z dnia ....07.2008r., uzupełnionym pismem z ....07.2008r. radca prawny ... - pełnomocnik P. S.A. ... w S. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o:

1. umorzenie postępowania egzekucyjnego co do zaległych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Pracy, spłaconych z dniem ....03.2008r. na podstawie umowy zawartej z Centralą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ....05.2005r. z uwagi na wystąpienie przesłanek wskazanych w przepisie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. niedopuszczalności egzekucji,

2. wydanie postanowienia w przedmiocie wskazanym w pkt 1, tj. umorzenia postępowania z uwagi na niedopuszczalność egzekucji,

3. zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi na podstawie przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasdadnieniu wniosku wskazała, że egzekucja w niniejszej sprawie była niedopuszczalna z uwagi na brak w deklaracjach rozliczeniowych pouczeń, o których mowa w przepisie art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. po rozpatrzeniu wskazanego wyżej wniosku w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji postanowieniem z dnia ....09.2008r. nr ... uznał wniosek za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia ....01.2009r. nr ..., po rozpatrzeniu zażalenia na w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. utrzymał je w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2009r., sygn. akt III SA/Wa 545/09 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S.A. ... w S. na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ...01.2009r. w przedmiocie uznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego za bezprzedmiotowy oraz umorzenia postępowania w sprawie uchylił zaskarżone postanowienie. W wyroku tym Sąd wskazał, iż organ ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany jest dokonać oceny istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustosunkować się do zawartego we wniosku żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia ...02.2010r. nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w W. po ponownym rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia ...09.2008r. nr ... uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z dnia ...07.2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wezwał stronę do wyjaśnienia, czy pismo z dnia ....07.2008r. nr ..., uzupełnione pismem z dnia ....07.2008r. nr ... w części dotyczącej zwrotu kosztów egzekucyjnych należy uznać jako wniosek o wydanie postanowienia o wysokości naliczonych kosztów egzekucyjnych, informując jednocześnie, że art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala na wydanie postanowienia rozstrzygającego kwestię wysokości kosztów obciążających zobowiązanego i wierzyciela i prawidłowości ich pobierania.

W odpowiedzi na powyższe pismo radca prawny ... pełnomocnik zobowiązanego w piśmie z dnia ....07.2010r. nr ... zauważył, że wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami na podstawie przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłoszony we wnioskach z dnia ...07.2008r. oraz z ... 07.2008r. jest wnioskiem o zwrot kosztów egzekucyjnych z odsetkami. Ponadto wskazł, że wniosek ten został zgłoszony przez zobowiązanego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co nie stoi na przeszkodzie umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy, a następnie (w związku z tym, że okazało się, iż postępowanie było niedopuszczalne), dokonanie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami. Pełnomocnik zobowiązanego zaznaczył przy tym, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji organ egzekucyjny będzie miał obowiązek z urzędu wydać postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, albowiem wówczas obowiązanym do ich spłaty będzie wierzyciel (art. 64c § 7 ustawy), natomiast wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych nadal będzie aktualny.

Postanowieniem z ...08.2010r. nr ... Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. po rozpatrzeniu wniosku z dnia ...07.2008r., uzupełnionego pismem z ...07.2008r. oraz z ...07. 2010 r., wniesionego przez P. S.A. ...w S. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na to, że egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Ponadto postanowieniem z dnia ....08.2010r. nr ... Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych uznał wniosek Strony za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia P. S.A. w S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia ....08.2010r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia ...11.2010r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z ....08.2010r. nr ... postanowieniem z ...12.2010r. nr ... uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. wykonanie zobowiązania oraz wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny nie czyni bezprzedmiotowym postępowania o zwrot kosztów egzekucyjnych, bowiem nie unicestwia prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w świetle art. 64c § 3 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ odwoławczy zauważył również, że właśnie w postępowaniu "w sprawie kosztów egzekucyjnych" powinny być rozstrzygane szczególne okoliczności przewidziane w art. 64c § 3 lub § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, decydujące o rozdziale tych kosztów. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w W. w wydanym postanowieniu wskazał, iż organ egzekucyjny, wydając postanowienie w trybie art. 64c § 1, § 3 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawie wysokości kosztów, uwzględni m.in. dokonane w toku postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne powodujące powstanie kosztów egzekucyjnych, poniesione wydatki egzekucyjne oraz wydane w toku tego postępowania postanowienia powodujące wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji, jeżeli postanowienia takie zostały wydane. Wydając postanowienie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny nie bada natomiast, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. ponownie rozpatrując wniosek z dnia ....07.2008r. o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych postanowieniem z ....04.2011r. nr ... postanowił odmówić zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny szczegółowo określił powstałe w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym koszty egzekucyjne oraz wskazał, że wobec braku skutecznego zakwestionowania wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w myśl art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, za bezzasadne należy uznać roszczenie strony dotyczące zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny prawidłowo zatem obciążył tymi kosztami zobowiązanego.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik P. S.A. ... w S. wniósł na nie w terminie zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1. przepisu art. 59 § 1 pkt 7 i art. 59 § 3 w zw. z art. 29 § 1 i art. 3a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji wystąpienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji,

2. przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie,

3. przepisu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w niniejszym postępowaniu nie ustalono czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem,

4. przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i pominięcie zgromadzonych dowodów oraz poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.

W związku z powyższym pełnomocnik zobowiązanego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu złożonego zażalenia strona wskazała, iż organ egzekucyjny nie przeprowadził w sposób rzetelny, kompletny i prawidłowy oceny istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie została bowiem zbadana kwestia niedopuszczalności egzekucji z uwagi na brak w deklaracjach rozliczeniowych pouczeń, o których mowa w przepisie art. 3a § 2 pkt 1 w/w ustawy. Pełnomocnik P. S.A. w S. w złożonym zażaleniu zauważył również, że organ egzekucyjny w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego nie wskazał wszystkich numerów tytułów wykonawczych, a więc zdaniem strony należy przyjąć, że skoro zawiadomienie sporządzone przez organ egzekucyjny nie zawierało numeru tytułu wykonawczego ..., to zajęcie nie mogło dotyczyć należności wskazanych w tym tytule wykonawczym, albowiem nie zostało ono skutecznie dokonane.Ponadto pełnomocnik strony wskazał, że organ egzekucyjny, w ramach obowiązku badania z urzędu dopuszczalności egzekucji (co dotyczy także egzekucji kosztów egzekucyjnych), nie uwzględnił faktu wycofania tytułów wykonawczych. Egzekucja kosztów egzekucyjnych została zaś wszczęta na podstawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wystawionego w dniu ....05.2008r., a więc już wówczas, gdy zdaniem strony nie było ku temu podstawy w postaci tytułów wykonawczych. W ocenie zobowiązanego nie ulega zatem wątpliwości, że również z tego powodu egzekucja prowadzona przez organ egzekucyjny jest niedopuszczalna i powinna zostać umorzona na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Zdaniem zobowiązanego w/w okoliczności w sposób oczywisty wskazują, iż egzekucja w niniejszej sprawie była niedopuszczalna, a przez to spełniona została zawarta w art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanka wszczęcia i prowadzenia egzekucji niezgodnie z prawem. W ocenie strony wbrew temu co twierdzi organ egzekucyjny, w niniejszej sprawie nie "okazało się", że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Organ egzekucyjny naruszając przepis art. 64c § 3 ustawy nie ustalił istnienia przesłanek zwrotu kosztów egzekucyjnych pomimo ich oczywistego wystąpienia. Ponadto zdaniem Strony organ egzekucyjny nie odniósł się do kwestii niedopuszczalności egzekucji i zastosowania w sprawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pomimo, iż był do tego zobowiązany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 28 września 2009r., sygn. akt III SA/Wa 545/09.

W konkluzji podkreślono, że wniosek zobowiązanego o zwrot kosztów egzekucyjnych nie zasługuje na odmowę, a zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne, w związku z tym, że postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji nie stało się prawomocne.

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011r., sygn. akt V SA/Wa 222/11Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. ... S.A. ... w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ...11.2010r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddalił skargę. Zdaniem Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zasadne jest żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego ze wskazanych przez Zobowiązanego powodów. W przedmiotowym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał również, iż orzekające w sprawie organy nie naruszyły art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem przepis ten wskazuje, że organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu (a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela) należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Przepis ten znajduje zatem zastosowanie po bezspornym stwierdzeniu niezgodności prowadzonej egzekucji z obowiązującym prawem w tym zakresie, co w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło.

Od wskazanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. ... S.A. ... w S. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia ... października 2011r. nr ... uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z ... kwietnia 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych i orzekając co do istoty określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego z tytułu prowadzonej egzekucji.

W zaskarżonym postanowieniu, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że w przedmiotowej sprawie powstały koszty egzekucyjne z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności innej niż świadczenie z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy, tj. opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej, wymienionej w art. 64 § 6 ustawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w zaskarżonym postanowieniu przedstawił dokładne wyliczenie powstałych w sprawie kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do każdego z ww. tytułów wykonawczych z rozbiciem na kwotę opłaty manipulacyjnej oraz kwoty opłaty za dokonana czynność egzekucyjną wskazując jednocześnie na sposób ich określenia, podstawę ich naliczenia oraz terminy ich wyegzekwowania. Zasadą jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji, zasadność takiej regulacji nie budzi żadnych wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków.

Podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia przepisu art. 59 §1 pkt 7 i art. 59 § 3 w zw. z art. 29 § 1 i art. 3a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. nie zasługuje na uwzględnienie,wskazane przez zobowiązanego okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania nie podlegają bowiem rozpatrzeniu w przedmiotowym postępowaniu w sprawie kosztów egzekucyjnych, a w postępowaniu prowadzonym w sprawie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił jednocześnie, że art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., który stanowił podstawę do rozpoznania wniosku o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych nie przewiduje możliwości wydania postanowienia o odmowie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w sentencji wydanego postanowienia powinien określić jedynie wysokość powstałych kosztów egzekucyjnych, dopiero zaś w uzasadnieniu odnieść się do szczególnych okoliczności przewidzianych w art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji które powodują wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne, w związku z powyższym organ odwoławczy pomimo właściwego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia zobowiązany był je uchylić i orzec co do istoty sprawy.Zatem w przypadku, gdy okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem organ egzekucyjny nie wydaje żadnego postanowienia w tym przedmiocie, a jedynie dokonuje czynności materialnotechnicznej polegającej na zwrocie zobowiązanemu pobranych od niego kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi,

W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 97 § pkt 4 k.p.a.,Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydając rozstrzygnięcie w sprawie kosztów egzekucyjnych wziął bowiem pod uwagę ostateczne postanowienie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, zauważyć przy tym należy, że w razie uchylenia powyższego postanowienia oraz wydania w tym przedmiocie nowego postanowienia uwzględniającego stanowisko zobowiązanego, organ egzekucyjny na podstawie ww. art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwróci Stronie pobrane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami,

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, organ egzekucyjny nie naruszył art. 6, 7, 8, 9,11, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i pominiecie zgromadzonych dowodów oraz poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie wziął bowiem pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów:

1. naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie określonych w wyroku z dnia 28 września 2009 r. (sygn. akt: III SA/Wa 545/09) i nie ustosunkowanie się do zawartego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych, a zamiast tego dokonanie przez Organ II instancji określenia wysokości kosztów egzekucyjnych,

2. przepisu art. 110 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie związania organu II instancji swoim postanowieniem z dnia ... lutego 2010 r., w którym Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ I instancji jest zobowiązany ustosunkować się do żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych i wydanie przez organ II instancji postanowienia w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych,

3. przepisu art. 139 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie, na skutek zażalenia Zobowiązanego, rozstrzygnięcia w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych i na kwotę wyższą niż wynika to z treści rozstrzygnięć organu I instancji,

4. przepisu art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na określeniu wysokości kosztów egzekucyjnych w postępowaniu dotyczącym zwrotu kosztów egzekucyjnych, w sytuacji, gdy Skarżący nie złożył wniosku o określenie wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisu art. 64c § 7 i § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.,

5. przepisu art. 59 § 1 pkt 7 i art. 59 § 3 w zw. z art. 29 § 1 i art. 3a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niezastosowanie w sytuacji wystąpienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji,

6. przepisu art. 17 § 1 i art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie,

7. przepisu art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz niewypowiedzenie się co do przyczyn określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie przewyższającej kwotę wskazaną przez organy w toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia Sąd uznał, że skarga jest zasadna, w szczególności trafne są zarzuty wskazujące na naruszenie przepisów postępowania – ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. ) dalej: ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim przypomnieć należy, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, a przedmiotem zaskarżonego postanowienia było żądnie skarżącej zawarte w piśmie z ....07.2008r., uzupełnionym pismem z ....07.2008r. wniesionym przez pełnomocnika P. S.A. ... w S. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. - o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi na podstawie przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Żądanie to zostało następnie podtrzymane w tej formie – w piśmie z dnia ...07.2010r. ( wniesionym w odpowiedzi na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień, z dnia ....07.2010r.), w której strona podkreśliła, że wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami na podstawie przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłoszony w pismach z dnia ...07.2008r. oraz z .... 07.2008r. jest wnioskiem o zwrot kosztów egzekucyjnych z odsetkami. Ponadto wskazano, że wniosek ten został zgłoszony przez zobowiązanego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co nie stoi na przeszkodzie umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy, a następnie (w związku z tym, że okazało się, iż postępowanie było niedopuszczalne), dokonanie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami. Pełnomocnik zobowiązanego zaznaczył przy tym, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji organ egzekucyjny będzie miał obowiązek z urzędu wydać postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, albowiem wówczas obowiązanym do ich spłaty będzie wierzyciel (art. 64c § 7 ustawy), natomiast wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych nadal będzie aktualny.

Zauważyć należy, iż przy wszczęciu postępowania na żądanie strony – to jej wniosek jest decydujący dla określenia tego żądania i podlega on załatwieniu pozytywnie lub negatywnie, ale tak jak został sformułowany, a nie po zmodyfikowaniu go przez organ. Świadczy o tym treść art. 61§1 i art. 63§ 2 k.p.a., z których wynika, że to strona obowiązana jest dokładnie określić treść żądania. "Wymagania co do wskazania żądania wyznacza przedmiot postępowania, brak ten, gdy nie zostanie usunięty powoduje bezskuteczność wniesionego podania. W takim zakresie, w jakim prawo materialne lub prawo procesowe opiera postępowanie administracyjne na zasadzie skargowości uzależniając je od złożenia przez stronę żądania, treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania. Organ administracji nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony, np. zmiana żądania strony o zmianę imienia na żądanie zmiany nazwiska, zmiana (...) żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na żądanie stwierdzenia nieważności decyzji." ( por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 6 wydanie. Wydawnictwo C.H.Beck. str. 355 ). Takie stanowisko jest też ugruntowane w orzecznictwie, jak wskazał NSA w wyroku z 17.9.1992r., III S.A. 949/92 "O tym jaki charakter ma pismo strony , decyduje sama strona. Jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym na podstawie art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek."

Przede wszystkich więc z tych przyczyn nie można uznać za prawidłowe zaskarżonego postanowienia. Organ drugiej instancji wbrew treści wniosku strony –nie orzekł o tym żądaniu, lecz określił koszty egzekucyjne obciążające zobowiązanego – na podstawie art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten dopuszcza wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych - na żądanie zobowiązanego lub z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Zobowiązany co prawda zgłosił wniosek, ale jego przedmiotem, co wyżej wskazano i co dobitnie w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego on sam podkreślał, nie było żądanie, o którym mowa w § 8 art. 64c ustawy.

Załatwienie sprawy z wniosku skarżącego z dnia ...07.2008r. poprzez wydanie postanowienia o określeniu wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego nie było możliwe i było błędne także z tej przyczyny, że zgłoszenie żądania o dokonanie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i dokonanie tego zwrotu nie jest ograniczone terminem, natomiast żądanie zobowiązanego w trybie § 8 tegoż artykułu może zostać zgłoszone tylko w określonym terminie , w tym przypadku – 14 dni od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. W zaskarżonym postanowieniu w ogóle do kwestii terminu zgłoszenia przez skarżącą żądania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych się nie odniesiono.

Reasumując – zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu ze względu na naruszenie przepisów postępowania – art. 64c § 3, 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie orzeczono o żądaniu, które strona zgłosiła do organu. W tej sytuacji odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi byłoby bezprzedmiotowe (w zakresie, w jakim skarżąca kwestionowała prawidłowe naliczenie wysokości kosztów, czy orzeczenie w tym przedmiocie na kwotę wyższą, niż wynika to z treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji), oraz przedwczesne – co do zarzutów naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 i art. 59 § 3 w zw. z art. 29 § 1 i art. 3a § 2 pkt 1, gdyż w tym przedmiocie strona ma prawo do merytorycznego rozpoznania jej argumentów w dwóch instancjach w postępowaniu administracyjnym, w prawidłowo wydanym orzeczeniu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania wydając orzeczenie, w którym rozpatrzy żądanie strony zawarte we wniosku z dnia ....07.2008r. odnośnie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.