Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3291/00
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 5
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Teza: Żądanie wykupu nieruchomości w sytuacji określonej w art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ ma charakter cywilnoprawny i nie wszczyna postępowania administracyjnego.

TEZY

Żądanie wykupu nieruchomości w sytuacji określonej w art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ ma charakter cywilnoprawny i nie wszczyna postępowania administracyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Edwarda S. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia 21 listopada 2000 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na przeprowadzenie gazociągu - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 12 września 2000 r. r. na podstawie art. 124 ust. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ po rozpatrzeniu wniosku Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. w W. Regionalnego Oddziału Przesyłu w G. z dnia 8 maja 2000 r. orzekł ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości położonej w G. przy ul. J. i ul. B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 49/2 o pow. 3,4708 ha, działka nr 51 o pow. 3,0609 ha i działka nr 57 o pow. 1,2665 ha, obręb 121, zapisanej w księdze wieczystej Kw. 8319 stanowiącej własność Edwarda S., poprzez udzielenie Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu S.A. w W. Regionalnemu Oddziałowi Przesyłu w G. zezwolenia na przeprowadzenie na niej gazociągu wysokiego ciśnienia ON 500 pr 8,4 MPa, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Prezydenta G. (...) z dnia 17 czerwca 1998 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w W. Regionalny Oddział Przesyłu w G. realizuje inwestycję polegającą na budowie gazociągu w/c W. - G., zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Prezydenta G. (...) z dnia 17 czerwca 1998 r. Gazociąg ma przebiegać m.in. przez nieruchomości stanowiącą własność Edwarda S.

W dniu 8 maja 2000 r. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w W. Regionalny Oddział Przesyłu w G. wystąpiło z wnioskiem do Prezydenta Grudziądza o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność Edwarda S., położonej w G. przy ul. J. i ul. B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 49/2 o pow. 3,4708 ha, działka nr 51 o pow. 3,0609 ha i działka nr 57 o pow. 1,2665 ha, obręb 121, zapisanej w księdze wieczystej Kw. 8319, poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie przez nią gazociągu w ciągu DN 500 W. G., zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Inwestor prowadził rokowania z właścicielem nieruchomości Edwardem S. o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w sentencji decyzji. W dniu 20 marca 1997 r. Edward S. podpisał oświadczenie o wyrażeniu zgody na przejście gazociągiem przez teren jego nieruchomości pod warunkiem sporządzenia przez biegłego wyceny drzewostanu przed rozpoczęciem robót gazociągowych. Wycena taka została przesłana w dniu 2 marca 2000 r. na adres Edwarda S.

Pismem z dnia 6 marca 2000 r. Edward S. poinformował Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w W. Regionalny Oddział Przesyłu w G. o konieczności wykupu przez inwestora, bądź w porozumieniu z Miastem G. całej nieruchomości opisanej w sentencji decyzji.

Na tym rokowania zakończono, ponieważ inwestor uznał powyższy warunek za niemożliwy do wykonania.

W ten sposób spełniony został wymóg określony w art. 124 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/.

Strony nie doszły do porozumienia w zakresie wysokości odszkodowania z tytułu przewidywanych szkód oraz wielkości terenu objętego późniejszym wykupem.

Prezydent G. wszczął w dniu 8 sierpnia 2000 r. postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność Edwarda S.

W dniu 31 sierpnia 2000 r. odbyła się rozprawa administracyjna, celem której było uzgodnienie interesów stron, zgłaszanie żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawianie dowodów na ich poparcie.

Edward S. żąda wykupu całej nieruchomości opisanej w sentencji decyzji.

Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S. A. w W. Regionalny Oddział Przesyłu w G. wyraża wolę negocjowania wysokości odszkodowania z tytułu przewidywanych szkód spowodowanych budową gazociągu oraz proponuje wykup na terenach leśnych pasa ziemi o szerokości 10 m.

Warunek wykupu całej nieruchomości opisanej w sentencji decyzji na realizację inwestycji polegającej na przeprowadzeniu gazociągu wysokiego ciśnienia uznaje się za nieuzasadniony.

Sprawa ustalenia odszkodowania z tego tytułu nie jest przedmiotem niniejszej decyzji.

Uwzględniając powyższe okoliczności organ administracji uznał, że w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zaszła konieczność ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Odwołanie od tej decyzji wniósł właściciel nieruchomości, który kwestionował sposób prowadzenia z nim rokowań o uzyskanie zgody na przeprowadzenie prac związanych z budową gazociągu na jego nieruchomości.

Przyznał, że spotkał się z przedstawicielami inwestora w 1996 r. uzależniając wyrażenie zgody od wypłacenia mu stosownego odszkodowania.

Rokowania, według jego oceny, ograniczone zostały do przesłania mu operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego.

Przedstawiony mu operat sporządzony został w sposób rutynowy bez uwzględnienia szczególnego charakteru jego gruntów, które przeznaczone są w planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę cmentarza komunalnego.

Pozwolenie na realizację na tych gruntach dużego gazociągu jest sprzeczne z dotychczasową polityką władz, które nie pozwalały na tym terenie na żadne inwestycje.

Projekt przewiduje realizację gazociągu przez środek działek o szerokości około 100 m.

W konsekwencji inwestycja ta spowoduje obniżenie wartości nieruchomości, co winno prowadzić do wykupu wszystkich gruntów przeznaczonych w planie pod budowę cmentarza.

Złożona sytuacja nieruchomości, zdaniem Edwarda S., winna prowadzić do połączenia mniejszej sprawy ze sprawą wywłaszczenia części tej samej nieruchomości, co pozwoliłoby na prawidłową ocenę stanu faktycznego i prawnego wszystkich jego gruntów położonych na tym terenie.

Nie uwzględniając tego odwołania Wojewoda K.-P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 21 listopada 2000 r. podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że Edward S. nie kwestionował decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, która miała przebiegać przez jego nieruchomość.

Spór o wysokość odszkodowania z tytułu realizacji gazociągu nie powinien hamować budowy, tej istotnej dla mieszkańców regionu, inwestycji, a faktyczne straty poniesione przez właściciela można będzie ocenić i określić dopiero po zakończeniu robót montażowych.

W tych okolicznościach brak zgody właściciela uzasadniał wydanie zaskarżonej decyzji, która umożliwia inwestorowi wystąpienie z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę.

W skardze do Sądu Edward S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucił, że zaskarżona decyzja nie określa jaki pas ziemi ma być wyłączony z użytkowania oraz nie ustala odszkodowania z tego tytułu. Ponadto, ponowił wniosek o wykupienie całej nieruchomości, która po przeprowadzeniu gazociągu nie będzie nadawała się do racjonalnego wykorzystania w dotychczasowy sposób.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości miedzy innymi urządzeń służących do przesyłania gazu, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Udzielenie takiego zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem o uzyskanie zgody na wykonanie prac, /art. 124 ust. 2 i 3 ustawy/.

W aktach sprawy znajduje się ostateczna decyzja Prezydenta Miasta G. ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie gazociągu wysokiego ciśnienia W. - G., który ma przebiegać między innymi przez działki nr 49/2 i nr 51 stanowiące własność Edwarda S. Decyzję tę doręczono skarżącemu, który nie wniósł od niej odwołania. Ze skargi wynika ponadto, iż nie kwestionuje on konieczności budowy gazociągu, a jego zarzuty dotyczą dwóch kwestii, tj. żądania przyznania stosownego odszkodowania za ograniczenie prawa własności oraz wykupu całej nieruchomości, która, w jego ocenie, po wykonaniu gazociągu, nie będzie się nadawała do dalszego prawidłowego wykorzystania w dotychczasowy sposób.

W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji ograniczającej skarżącemu sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, inwestor przeprowadził rokowania z właścicielem, które z uwagi na różnice co do wysokości odszkodowania nie dały rezultatu.

Konieczność realizacji przedmiotowej inwestycji jest oczywista. Natomiast sposób wykonania gazociągu oraz jego przebieg ustalony został opisaną wyżej decyzją ostateczną o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji.

W świetle tych okoliczności spełnione zostały, określone w art. 124 ust. 1-3 stawy, warunki do uwzględnienia wniosku inwestora o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez właściciela, przez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie gazociągu.

Ograniczenie to stwarza inwestorowi możliwość ubiegania się o wydanie pozwolenia na budowę, gdyż legitymuje się on prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazać należy, że inwestor jest zobowiązany do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego oraz wypłacenia odpowiedniego odszkodowania zarówno za szkody związane z ułożeniem gazociągu jak i ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości /art. 124 ust. 4 w związku z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami/.

Ustalenie wysokości tego odszkodowania nastąpi odrębną decyzją po zakończeniu prac i uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego /por. art. 128 ust. 4 w związku z art. 129-131 ustawy/.

Ocena wysokości strat oraz ewentualnego zmniejszenia wartości nieruchomości skarżącego będzie możliwa po wykonaniu gazociągu.

Zgodnie z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli założenia gazociągu uniemożliwi właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy, albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel może żądać aby starosta lub inwestor nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność nieruchomości.

Żądanie to ma charakter cywilnoprawny i w razie odmowy realizacji uprawnień właściciela, może być dochodzone wyłącznie w drodze powództwa przed sądem powszechnym, /por. art. 2 par. 1 Kpc/.

Żądanie to, w świetle przytoczonego wyżej przepisu, ma charakter roszczenia cywilnoprawnego i w odróżnieniu od poprzednio obowiązującego stanu prawnego, nie wszczyna postępowania administracyjnego.

W zaskarżonej decyzji zawarto w tym zakresie częściowo prawidłowe pouczenie o możliwości wystąpienia z odpowiednim wnioskiem do inwestora o wykupienie części nieruchomości. Prawidłowa informacja dla skarżącego, wynikające z treści art. 124 ust. 5 ustawy, winna zawierać stwierdzenie, że jest on uprawniony do wystąpienia zarówno do starosty jak i inwestora o wykup całej nieruchomości oraz, że roszczenie to ma charakter cywilnoprawny i może być dochodzono wyłącznie w drodze powództwa przed sądem powszechnym.

Przedstawione wyżej naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, wobec czego skarga na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podlegała oddaleniu.