Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 824/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67 a par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty uzdrowiskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 23 marca 2015 r. nr [...], 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz pełnomocnika skarżącego adwokata M. S. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 stycznia 2013 r. M.K. wystąpił do Prezydenta Miasta Ś. o umorzenie zaległości w opłacie uzdrowiskowej należnej z tytułu pobytu na terenie Ś. (na turnusie rehabilitacyjnym) w okresie od 05.01.2013 r. do 26.01.2013 r. w Sanatorium "B".

W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że jest inwalidą z ustalonym stopniem niepełnosprawności, nie posiadającym żadnego dochodu. Wyjaśnił, że jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Nie stać go było na leczenie sanatoryjne i dlatego został skierowany przez Fundusz Zdrowia. Nie stać go także na wykup leków przepisanych na wskazane choroby, tj. na serce, nadciśnienie, alergię, choroby gastryczne, psychiatryczne i choroby układu kostnego.

Decyzją z dnia [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji odmówił umorzenia ww. zaległości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. Na skutek uwzględnienia skargi M.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 marca 2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 1499/13) uchylił decyzje organów obu instancji i przyznał od Skarbu Państwa wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w szczególności na potrzebę rozważenia, czy umorzenie przedmiotowej zaległości jest zgodne z interesem społecznym. W związku z tym niezbędna jest ponowna, wnikliwa analiza sytuacji osobistej i materialnej Skarżącego, uwzględniająca realną możliwość spłaty zadłużenia. Sąd wskazał też, że egzystencja Skarżącego jest uzależniona od środków publicznych, tj. pomocy społecznej, dlatego rozważenia wymaga kwestia możliwego pogłębienia niedostatku Skarżącego i wpływu takiej okoliczności na zwiększenie zaangażowania środków publicznych w zapewnienie Stronie minimalnego poziomu utrzymania. Rozważenia w takiej sytuacji wymaga również podnoszony przez Skarżącego fakt braku środków finansowych na prowadzenie korespondencji z organami podatkowymi (i sądem), związanej z prowadzoną sprawą i konieczność angażowania środków publicznych na załatwienie tej sprawy. W ocenie Sądu, również kwestia możliwości podjęcia przez Skarżącego pracy zarobkowej przy uwzględnieniu jego stanu zdrowia i braku odpowiednich kwalifikacji, a także istniejącego stanu bezrobocia, nie została w sposób przekonujący oceniona.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta Ś. decyzją z dnia [...] odmówił Stronie umorzenia zaległości, lecz decyzja ta została uchylona przez organ II instancji, ze stwierdzeniem, iż organ I instancji nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w ww. wyroku.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ś. ponownie odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości, podnosząc w uzasadnieniu decyzji, że Strona nie podejmuje ze swej strony żadnej inicjatywy, aby podjąć zatrudnienie i poprawić swój byt materialny, od lat poprzestając jedynie na czerpaniu pomocy z opieki społecznej ze środków budżetu państwa i z budżetu gminy.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wskazał, że organ nie wykonał zaleceń Sądu i SKO, nie przeanalizował jego sytuacji zdrowotnej, finansowej i życiowej, nie wziął też pod uwagę tego, że nie będzie miał za co kupić jedzenia. Podniósł też,

że nigdy nie otrzymał ofert pracy, a gdyby wiedział, że pobierana jest opłata uzdrowiskowa to nie jechałaby do sanatorium. Ponadto jest ciężko chory, nie ma pracy, a jego dochód to pomoc społeczna, w związku z czym w tym stanie choroby nie jest

w stanie zapłacić zaległości w opłacie uzdrowiskowej.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...]

nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Przytaczając przepisy art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (O.p.) i zasady prowadzenia postępowania podatkowego organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy sprawy, występując do Powiatowego Urzędu Pracy w P. o przekazanie informacji pozwalających na ustalenie przyczyn pozostawania Strony bez pracy. Wskazany urząd pracy wyjaśnił, że M.K. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, otrzymał oferty z pośrednictwa pracy, jednak z przyczyn od siebie niezależnych nie został zatrudniony. Pośrednictwo pracy wobec niego jest utrudnione ze względu na przedłożone zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do ciężkiej pracy fizycznej i pracy stojącej; nie uczestniczył w szkoleniach i stażach, organizowanych przez ten urząd; jest natomiast kierowany do działań aktywizacyjnych. Z informacji przekazanej 10 listopada 2014 r. przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. wynika natomiast,

że M.K. korzysta z pomocy MOPR od 2010 r. i ostatnio otrzymał pomoc finansową w postaci zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od lipca do października 2014 r., świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych na ww. okres po [...] zł miesięcznie, zasiłek celowy na zakup leków ([...] zł), zasiłek celowy na zakup opału ([...] zł) oraz dodatek mieszkaniowy

(z P. Centrum Świadczeń) na okres od października 2014 r. do marca

2015 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.

Na żądanie organu I instancji PUP w P. dodatkowo wyjaśnił, że M.K. otrzymał 4 oferty pracy, z których jednej nie podjął, że względu na proponowaną umowę o dzieło, a w pozostałych przypadkach pracodawca zatrudnił inne osoby. Nie wyraził też zainteresowania udziałem w szkoleniach czy stażach organizowanych za pośrednictwem tego urzędu pracy, w związku z tym Urząd oparł pośrednictwo pracy oraz aktywizację zawodową na Programie Aktywizacja i Integracja. W toku tych działań M.K. wspólnie z doradcą zawodowym ustalił Indywidualny Plan Działania, w ramach którego został zobowiązany do poszukiwania pracy również we własnym zakresie.

Organ I instancji wystąpił ponadto do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem

o udzielenie pomocy prawnej, polegającej na przesłuchaniu Strony na okoliczność posiadania orzeczenia o niepełnosprawności, jego okresu oraz stopnia, a nadto ustalenie, jaka jest obecnie sytuacja majątkowa Strony - w związku z wielokrotną odmową udzielenia odpowiedzi na wezwania w prowadzonym postępowaniu, z powołaniem się na brak środków finansowych na prowadzenie korespondencji z organem podatkowym. Do protokołu przesłuchania Strona oświadczyła, że przedkłada orzeczenie stwierdzające umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 30 grudnia 2017 r. oraz zaświadczenie lekarskie, a także, iż posiada udział w nieruchomości położonej w P. (jednopokojowe mieszkanie o pow. [...] m2).

Organ odwoławczy uznał zatem, że organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Na podstawie materiału zgromadzonego w aktach sprawy organ odwoławczy ustalił,

że Strona jest osobą trwale bezrobotną, bez prawa do zasiłku, o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od 1 grudnia 2014 r. - wcześniej o lekkim stopniu, objętą programem aktywizacji zawodowej. Źródłem utrzymania Strony są zasiłki celowe i okresowe z pomocy społecznej. Jest właścicielem udziału w nieruchomości mieszkalnej o powierzchni [...] m2. Strona - wg oświadczenia - ponosi wydatki na czynsz w kwocie [...] zł, opłaty za media w kwocie [...] zł - gaz i [...] zł - prąd oraz wydatki na leki, których wysokości nie wskazała i nie udokumentowała. Strona załączyła jedynie zaświadczenie lekarskie, w którym wskazano rozpoznanie choroby zwyrodnieniowo-dyskopatycznej stawów kręgosłupa. Z zaświadczenia lekarskiego wynika również, że pacjent znajduje się pod opieką Poradni Rehabilitacyjnej od 2011 r. z powodu zmian zwyrodnieniowych w stawach kręgosłupa oraz wymaga przewlekłej rehabilitacji z powodu dolegliwości bólowych w odcinku L-S; od 2014 r. nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia.

W ocenie organu II instancji, uprawnionym jest więc twierdzenie, że argumenty zawarte w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Argumenty związane z zarażeniem się podczas pobytu w Ś. chorobą zakaźną oraz leczeniem w szpitalu psychiatrycznym nie zostały bowiem poparte stosownymi dowodami. Strona nie załączyła również dowodów dokumentujących ponoszone wydatki, co nie pozwała na uznanie, iż jej sytuacja materialna jest trudna. Organ podkreślił, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Tymczasem Strona podnosząc,

że w tym stanie choroby nie jest w stanie zapłacić zaległości w opłacie uzdrowiskowej, jednocześnie nie podaje - poza ww. zaświadczeniem lekarskim żadnych innych informacji o swoim stanie zdrowia. Strona powołuje się wprawdzie na konieczność leczenia na chorobę zakaźną oraz na okoliczność leczenia w szpitalu psychiatrycznym, jednak nie wskazała żadnych dowodów na tą okoliczność (np. zaświadczenie lekarskie, zaświadczenie o pobycie w szpitalu, paragony dokumentujące zakup leków). Wymienione schorzenia nie wiążą się też z załączonym oświadczeniem o chorobie stawów kręgosłupa. Przedstawione przez Stronę argumenty nie mogą więc uzasadniać istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika".

Organ odwoławczy wskazał też, że organy podatkowe są świadome trudności Strony w pozyskaniu zatrudnienia oraz w sytuacji życiowej i materialnej, analiza materiału dowodowego sprawy jednocześnie jednak wskazuje, że sytuacja ta ma charakter trwały. Strona nie wskazuje bowiem okoliczności, z których wynikałoby,

że podejmuje samodzielne działania dążące do rozwiązania swoich problemów,

a jedynie opiera się na pomocy państwa w tym zakresie.

Organ wyjaśnił też, że argumenty Strony o bezprawnym wyłudzeniu opłaty uzdrowiskowej przez Prezydenta Miasta Ś. są nieuprawnione, bowiem obowiązek zapłaty tej opłaty wynika z przepisów prawa, tj. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95,

poz. 613 ze zm.). Wysokość przedmiotowej opłaty została wymierzona decyzją Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] nr [...]. Ponadto z informacji uzyskanych z Narodowego Funduszu Zdrowia Wielkopolski Oddział Wojewódzki w P. wynika, że pacjent, który otrzymuje potwierdzone skierowanie na leczenie uzdrowiskowe obligatoryjne, otrzymuje również informację o kosztach związanych z leczeniem, m.in. o opłacie miejscowej. Dlatego uprawnionym jest więc uznanie, że Strona miała świadomość, iż w związku z leczeniem uzdrowiskowym może być obciążona kosztami opłaty miejscowej, związanej z pobytem w miejscowości uzdrowiskowej.

W ocenie organu odwoławczego, jeżeli nawet w sytuacji Podatnika istnieją niekorzystne okoliczności związane ze złym stanem zdrowia, czy też z brakiem zatrudnienia, to nie on wskazał dowodów na ich zaistnienie, a swoje argumenty przytoczył tylko ogólnikowo. W celu uzasadnienia swojego wniosku o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości, mając na uwadze szczególny charakter ulg podatkowych, Strona powinna wskazać czy wystąpiły (i jakiego rodzaju) okoliczności nadzwyczajne, które uniemożliwiły jej zapłatę przedmiotowej zaległości.

Zdaniem organu, Strona nie wykazała, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności, które noszą charakter wyjątkowy, niezależny od jej woli, a co za tym idzie - nie dowiodła wystąpienia "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego". Sensem instytucji umorzenia zaległości podatkowych powinno być wyłącznie zapewnienie podatnikowi możliwości przezwyciężenia trudności finansowych w celu zapewnienia regulowania zobowiązań podatkowych w przyszłości. Jeżeli natomiast umorzenie nie przyczyni się do osiągnięcia tego celu, dalsze jego stosowanie staje się bezprzedmiotowe. Z zaświadczenia PUP w P. wynika, że Podatnik jest zarejestrowany jako bezrobotny od 17 sierpnia 2011 r., a więc jest to stan o charakterze trwałym, który nie wskazuje na dążenie Podatnika do zmiany swojej sytuacji i odzyskania możliwości rozwiązania problemów finansowych, w tym płynności w spłacie zobowiązań podatkowych.

W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że ustalona na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego sytuacja finansowa i rodzinna Strony nie może być traktowana jako sytuacja nadzwyczajna, której Strona nie mogła przewidzieć i na której powstanie nie miała wpływu, a tylko takie znamiona mogą świadczyć o zaistnieniu przesłania "ważnego interesu podatnika", o której mowa w art. 67a O.p. Przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stawiałoby Stronę w uprzywilejowanej sytuacji wobec innych podatników, terminowo wywiązujących się z ciążących na nich zobowiązań, co sprzeczne jest z przyjętym rozumieniem pojęcia "interesu publicznego".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M.K. zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzucił naruszenie przepisów: art. 67a § 1 pkt 3, art. 187 § 1, art. 122 i art. 191 O.p. i wniósł o zmianę tej decyzji poprzez umorzenie w całości zaległości z tytułu przedmiotowej opłaty uzdrowiskowej.

Uzasadniając skargę Skarżący podniósł, że jest ciężko chorym inwalidą i nie ma pracy. Ze względu na posiadany stopień niepełnosprawności musiał być wyrejestrowany z Powiatowego Urzędu Pracy w P., ponieważ i tak był bez prawa do zasiłku (procedura prawna o wyrejestrowaniu z PUP przez MOPR P.), jego dochodem jest pomoc społeczna z opieki w kwocie 333 złotych miesięcznie. Z tego powodu nie stać go na wykup leków na receptę, więc wykupuje tylko te, które są mu niezbędne w funkcjonowaniu, typu leki na serce i na nadciśnienie. Choruje na serce, przyrost komory, nadciśnienie, nerki, zwyrodnienie kręgosłupa, choroby psychiczne, choroby alergiczne. Nie ma innych dochodów. Nikt też nie chce zatrudnić chorego z grupą inwalidztwa.

Skarżący wskazał, że organy podatkowe obu instancji błędnie oceniły materiał dowodowy, czy dana okoliczność została udowodniona, tym samym w ogóle nie ustaliły jego złej sytuacji finansowo-zdrowotnej. Weryfikacja materiału dowodowego przez organ I instancji była niewiarygodna i nieuczciwa, bowiem dokument uzyskany m.in. z PUP w P. ujawnił, że nie ma pracy dla Skarżącego, gdyż występuje wysoki stopień bezrobocia. Nie jest też prawdą, że nie chce pracować. Wprawdzie Skarżący był zarejestrowany w PUP w P. ale urząd ten nie przedstawił mu ofert pracy i nie doszło do zatrudnienia, ponieważ takich ofert nigdy nie otrzymał.

Skarżący stwierdził, że przyczyny umorzenia mogą stanowić nie tylko trudności finansowe podatnika spowodowane klęską żywiołową lub innym wypadkiem losowym, ale także podważenie w sposób istotny warunków egzystencji jego rodziny lub spowodowanie upadku gospodarczego lub upadku prowadzonego zakładu w wyniku spłaty lub wyegzekwowania zaległości podatkowych. Jednakże wtedy, gdy trudności finansowe podatnika są rezultatem zaistnienia niezależnych od niego okoliczności, to są to podstawy ku temu, żeby ubiegać się o umorzenie w całości zaległości podatkowych przez organ podatkowy.

Odmienna wykładnia przepisów dokonana przez organ odwoławczy jest sprzeczna z ratio legis przedmiotowego zwolnienia i prowadzi do pokrzywdzenia Skarżącego w stosunku do innych podatników, którym organ I instancji daruje środki pieniężne. Zdaniem Skarżącego, organ I instancji jawnie go lekceważy i dyskryminuje, co oznacza naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów Państwa. Organ podatkowy błędnie ocenił sytuację finansową, zdrowotną i bytową Skarżącego, w konsekwencji czego błędnie uznał, iż nie zachodzi ważny interes podatnika do wnioskowanego umorzenia.

W ocenie Skarżącego, organy podatkowe obu instancji SKO pominęły w swoich rozważaniach, że korzysta on z pomocy społecznej co potwierdza jego trudną sytuację i brak możliwości stałego zatrudnienia, a tym samym poniesienia opłaty w kwocie 80 złotych - co w jego sytuacji jest znacznym obciążeniem finansowym. Okoliczność,

że skorzystał on z przysługującego mu w związku niepełnosprawnością pobytu sanatoryjnego nie może przesądzać o tym, że nie zachodzi ważny interes podatnika do wnioskowanego umorzenia. Skarżący podniósł też, że od momentu złożenia wniosku o umorzenie nie otrzymał żadnego pisma zobowiązującego go do uzupełnienia wniosku lub przedłożenia dodatkowych dokumentów, dlatego organy podatkowe błędnie oceniły jego trudną sytuację finansowo-zdrowotną bez jej dodatkowej weryfikacji.

Do skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący dołączył dokumentację lekarską oraz wykaz leków, "niezbędnych do jego funkcjonowania".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prawną i faktyczną, jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art. 67a § 2 O.p.).

Wskazana w art. 67a § 1 O.p. przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz rozważenia skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Organ podatkowy musi przy tym mieć jednak na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnicy pochopnie nie byli z nich zwalniani.

Orzekając o umorzeniu zaległości podatkowych, organ podatkowy za podstawę rozstrzygnięcia może mieć albo przesłankę ważnego interesu podatnika, albo przesłankę interesu publicznego, albo obie te przesłanki łącznie.

Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych organów administracyjnych (a do takich należą m.in. decyzje w przedmiocie stosowania ulg podatkowych) sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych potwierdzających zaistnienie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Kontroli nie podlega jednak uznanie organu, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu. Ponadto Sąd bada, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne.

Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek stosowania norm prawa materialnego, przy równoczesnym wyważeniu interesu społecznego z ważnym indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP, w myśl którego: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.".

Dodatkowo wskazać należy, że możliwość stosowania ulg przewidzianych w art. 67a O.p. należy do wyłącznej kompetencji organów podatkowych, wobec czego Sąd nie jest uprawnionym do udzielania takich ulg lub do nakazania organowi podatkowemu ich zastosowanie. W związku z tym Sąd nie mógł uwzględnić wniosku Skarżącego o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie w całości przedmiotowej zaległości.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organy podatkowe obu instancji dokonując analizy dopuszczalności udzielenia Skarżącemu przedmiotowej ulgi ponownie nie dokonały tej oceny w sposób wnikliwy i przekonujący. Organ I instancji wskazał w szczególności, że Skarżący "nie podejmuje ze swej strony żadnej inicjatywy, aby podjąć zatrudnienie i poprawić swój byt materialny", a ponadto "to podatnik sam przyczynił się do powstania zaległości będącej przedmiotem wniosku o umorzenie". W skierowaniu do sanatorium NFZ umieszcza bowiem informację o obowiązku uiszczenia na miejscu opłaty uzdrowiskowej, zatem Skarżący "decydując się na takie leczenie powinien liczyć się z takim wydatkiem i albo zdobyć na to fundusze albo zrezygnować z sanatorium". Ponadto, z uwagi na charakter prawny tej opłaty, pobieranej od osób fizycznych "przebywających w uzdrowiskach m.in. w celach zdrowotnych, czyli od osób chorych", umorzenie Skarżącemu przedmiotowej zaległości "z tego powodu, że jest chory byłoby wysoce nieuzasadnione i sprzeczne z zasadą poboru tej opłaty".

Odnosząc się do pierwszego z tych argumentów stwierdzić należy, że jest on w znacznym stopniu nietrafny, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że szanse Skarżącego na znalezienie zatrudnienia są znikome, co w istocie potwierdził PUP w P., wyjaśniając, że Skarżący - mimo przedłożonych mu ofert pracy - "z przyczyn od siebie niezależnych nie został zatrudniony" i przyznając, że PUP nie jest w stanie przedstawić odpowiedniej propozycji zatrudnienia, wobec czego jedynie "zobowiązał" Skarżącego do samodzielnego poszukiwania pracy. Urząd ten wyjaśnił przy tym, że pośrednictwo pracy wobec Skarżącego "jest utrudnione ze względu na przedłożone zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do ciężkiej pracy fizycznej i pracy stojącej". Wprawdzie na dodatkowe żądanie organu I instancji PUP w P. wyjaśnił ponadto, że Skarżący "otrzymał 4 oferty pracy, z których jednej nie podjął, ze względu na proponowaną umowę o dzieło, a w pozostałych przypadkach pracodawca zatrudnił inne osoby", jednak – w ocenie Sądu – ta lakoniczna informacja (bez dodatkowych wyjaśnień co do charakteru proponowanego zajęcia i sposobu jego organizacji, w tym stopnia samodzielności wykonawcy w realizacji dzieła), że jednej oferty pracy Skarżący nie podjął z ww. przyczyny, nie uzasadnia przytoczonego tak kategorycznego stwierdzenia organu I instancji. Organ ten nie dostrzegł przy tym, że w orzeczeniu o niepełnosprawności stwierdzono m.in., że stan zdrowia Skarżącego "powoduje ograniczenia w relacjach z otoczeniem i środowiskiem i wymusza konieczność pracy jedynie w warunkach pracy chronionej". Przy wynikającym także z akt sprawy pogarszającym się stanie zdrowia Skarżącego, o czym świadczy m.in. zmiana stopnia niepełnosprawności z lekkiego na umiarkowany, powyższa ocena organu, że Skarżący "nie podejmuje ze swej strony żadnej inicjatywy, aby podjąć zatrudnienie" nie może być uznana za uzasadnioną i przekonującą.

Drugi przytoczony wyżej argument organu I instancji Sąd uznał za co najmniej wątpliwy etycznie. Nie może zasługiwać na aprobatę stwierdzenie organu podatkowego miasta uzdrowiskowego, że osoba chora nie posiadająca dochodów, kierowana ze środków publicznych na leczenie do sanatorium powinna dokonać wyboru, czy ma skorzystać z takiej możliwości poratowania zdrowia, czy też z uwagi na niemożliwość poniesienia opłaty uzdrowiskowej, powinna z takiej możliwości zrezygnować. Wskazywanie, że to charakter tej opłaty uniemożliwia jej umorzenie osobie chorej budzi zasadne wątpliwości, właśnie choćby z tego powodu, że uprawnienie do jej pobierania nie jest wynikiem starania (poniesienia wydatków) przez gminę, lecz jest w istocie "darem natury" (z tego też powodu tylko niektóre gminy/miejscowości mogą pobierać taką daninę) i właśnie dlatego organ takiej gminy w takich wyjątkowych wypadkach dotyczących pobrania tej opłaty powinien wnikliwie i ze zrozumieniem dla tak podstawowej wartości ludzkiej (zdrowia) podejmować decyzje o zrezygnowaniu z wyegzekwowania opłaty. Drugorzędne zatem znaczenie ma w takiej sytuacji fakt,

że NFZ informuje o obowiązku uiszczania takiej opłaty. Twierdzenie Skarżącego, że nie wiedział wcześniej o tym obowiązku mogło wynikać np. z faktu, że nie przeczytał uważnie wszystkich informacji zawartych w skierowaniu – co oczywiście nie zasługuje na aprobatę, ale mogło się zdarzyć.

W ocenie Sądu argumentacja odmowy umorzenia przedmiotowej należności zawarta w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie zasługiwała więc na aprobatę i dlatego organ II instancji taką decyzję powinien uchylić. Niedokonanie takiego rozstrzygnięcia powoduje zatem, że i decyzja organu II instancji dotknięta jest wadą proceduralną, skutkującą jej uchylenie.

Odnosząc się jednak dodatkowo do argumentacji przytoczonej przez organ odwoławczy zauważyć należy, że organ ten w istocie zaaprobował przytoczone przez organ I instancji oceny. Organ odwoławczy stwierdził, że na potwierdzenie stanu zdrowia Skarżący załączył jedynie zaświadczenie lekarskie, w którym wskazano rozpoznanie choroby zwyrodnieniowo-dyskopatycznej stawów kręgosłupa. Organ pominął jednak fakt przedłożenia przez Skarżącego ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i wynikające z niego wskazania. Wprawdzie zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że powoływanie się przez Skarżącego na fakt leczenia w szpitalu psychiatrycznym nie zostało poparte stosownym dowodem, jednak zauważyć przy tym należy, że organ I instancji (mimo powoływania się przez Stronę m.in. na chorobę psychiczną) zwracając się do Prezydenta Miasta P. o przesłuchanie Strony wskazał na potrzebę zapytania jej, czy posiada orzeczenie o niepełnosprawności (oraz o sporządzenie i przesłanie kserokopii dokumentu). Z tego powodu Prezydent P. wezwał Stronę do "dostarczenia materiału dowodowego (...), a mianowicie: aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności". (Dokumentację dotyczącą choroby psychicznej Skarżący przedstawił dopiero w trakcie postępowania sądowego).

Zgadzając się więc ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że "to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi, leży obowiązek wykazania,

że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.", a Strona "powołując się na okoliczność leczenia w szpitalu psychiatrycznym, nie wskazała żadnych dowodów na tą okoliczność (np. zaświadczenie lekarskie, zaświadczenie o pobycie w szpitalu, paragony dokumentujące zakup leków)", jednak Sąd także w tym zakresie uznał, że ocena organu odwoławczego, iż przedstawione przez Stronę argumenty nie mogą uzasadniać istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" nie jest należycie rozważona. Fakt powoływania się przez Stronę na chorobę psychiczną powinien skłaniać organy podatkowe do większej wnikliwości i jasnego (jednoznacznego) formułowania żądań dowodowych, czego – jak wskazano wyżej – w rozpoznawanej sprawie zabrakło.

Z dokumentów przedłożonych przez Skarżącego w postępowaniu sądowym wynika m.in., że w okresie od 4 do 12 września 2014 r. przebywał on na leczeniu w szpitalu (rozpoznanie: "Zaburzenia adaptacyjne, Schizofrenia paranoidalna w wywiadzie") a z zaświadczeń lekarskich z 23 marca 2015 r., 1 czerwca 2015 r. i 7 września 2015 r. wynika, że pacjent jest pod stałym nadzorem poradni zdrowia psychicznego i wymaga stałego leczenia (rozpoznanie: Schizofrenia paranoidalna). Niewątpliwie Skarżący takich dowodów nie przedstawiał w postępowaniu administracyjnym (w tym część z nich została sporządzona po zakończeniu tego postępowania), nie można więc zarzucić organom obu instancji, że ich nie uwzględniono w postępowaniu. Dowody te potwierdziły jednak istnienie choroby wskazywanej przez Stronę w postępowaniu administracyjnym a zatem, z uwagi na opisane wyżej uchybienie organu I instancji, uzasadnione jest stwierdzenie, że powinny być one uwzględnione w ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd nie podzielił też ocen organu odwoławczego, że "trudności Strony w pozyskaniu zatrudnienia oraz w sytuacji życiowej i materialnej" mają charakter trwały ("Strona nie wskazuje bowiem okoliczności, z których wynikałoby, że podejmuje samodzielne działania dążące do rozwiązania swoich problemów, a jedynie opiera się na pomocy państwa w tym zakresie."), a więc nie są to "okoliczności, które noszą charakter wyjątkowy, niezależny od jej woli", co oznacza, że Strona nie dowiodła wystąpienia "ważnego interesu podatnika", o której mowa w art. 67a O.p. Ponadto, przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stawiałoby Stronę w uprzywilejowanej sytuacji wobec innych podatników, terminowo wywiązujących się z ciążących na nich zobowiązań, co sprzeczne jest z przyjętym rozumieniem pojęcia "interesu publicznego".

Takich ocen w rozpoznawanej sprawie - dotyczącej jednorazowego świadczenia, związanego dodatkowo ze złym stanem zdrowia i ubóstwem Strony (wynikającym także z tego stanu zdrowia), w związku z czym został on skierowany na leczenie sanatoryjne ze środków publicznych - nie można było w żaden sposób podzielić. Ustalenia organów, że ww. sytuacja Skarżącego ma charakter trwały powinna bowiem w takiej sprawie stanowić argument za pozytywnym rozpatrzeniem jego wniosku.

Taki trwały charakter tej sytuacji Skarżącego powinien także skłonić organ podatkowy I instancji (wierzyciela) do rozważenia, już na etapie przedmiotowego postępowania, zasadności (efektywności) prowadzenia postępowania w celu wyegzekwowania przedmiotowej należności, a zatem uniknięcia w przyszłości dodatkowych wydatków, związanych z nieskutecznością egzekucji.

Takie okoliczności mogą bowiem przemawiać za istnieniem w sprawie także "interesu publicznego", przemawiającego za umorzeniem należności.

W ocenie Sądu, niewątpliwie za istnieniem takiej przesłanki w rozpoznawanej przemawia też fakt wieloletniego prowadzenia postępowania administracyjnego i konieczność kolejnego (po raz piąty) rozstrzygania sprawy przez organ I instancji. Taka "konsekwencja" organu, powodująca konieczność angażowania pracowników organów obu instancji (jak również innych organów), a więc rodząca także określone chociaż niewymierne koszty publiczne, nie zasługuje na aprobatę, a interes publiczny niewątpliwie przemawia za niepowiększaniem takich kosztów. Przemawia za tym również fakt poniesienia przez Skarb Państwa wydatków na pomoc prawną udzielaną Skarżącemu, których wysokość wielokrotnie przekracza żądaną przez organ I instancji kwotę należności. Na potrzebę rozważenia tych kwestii Sąd wskazywał już w wyroku z dnia 3 marca 2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 1499/13), co nie zostało jednak dokonane w ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy obu instancji.

Na koniec należy jednak także stwierdzić, że podnoszone w pismach Skarżącego obraźliwe określenia pod adresem pracowników organu I instancji nie są aprobowane przez Sąd.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (art. 121 § 1,

art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Ponownie przeprowadzając postępowanie w sprawie organ uzupełni materiał dowodowy sprawy o przedłożone przez Skarżącego na etapie postępowania sądowego (i ewentualnie inne, przedłożone dodatkowo przez Stronę) dowody i dokona oceny tego aktualnego materiału dowodowego przy uwzględnieniu przytoczonych wyżej ocen i wskazań Sądu, co znajdzie swoje odzwierciedlenie w prawidłowo uzasadnionym rozstrzygnięciu.

O kosztach zastępstwa procesowego z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 2 ust. 2 i ust. 3 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).