Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 826/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 § 1, art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Pominięcie przez organ administracji okoliczności, iż postępowanie dotyczy nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej, rażąco narusza art. 16 § 1

kpa ustanawiającej zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, które mogą być wzruszone tylko w przypadkach i w trybie

postępowania określonego w przepisach kpa.

TEZY

Pominięcie przez organ administracji okoliczności, iż postępowanie dotyczy nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej, rażąco narusza art. 16 § 1

kpa ustanawiającej zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, które mogą być wzruszone tylko w przypadkach i w trybie

postępowania określonego w przepisach kpa.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] października 2006 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego J.M. kwotę 34,20 (słownie: trzydzieści cztery dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wniesiona na tle następujących zdarzeń faktyczno-prawnych.

W dniu [...] października 2002r. J.M. złożył w Urzędzie Miejskim w Z. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Pierwsza decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego, wydana przez Burmistrza Miasta Z. w dniu [...] listopada 2002r., została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...]grudnia 2002r. , a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem jednoznacznego wyjaśnienia jaką powierzchnię użytkową ma lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącego i czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Z. decyzją z [...] marca 2003r. ponownie odmówił stronie przyznania dodatku mieszkaniowego. Decyzja ta stała się ostateczna.

W dniu [...] grudnia 2003r. do Urzędu Miasta Z. wpłynęło podanie strony o zmianę decyzji ostatecznej z [...] marca 2003r. na podstawie art. 154 kpa z powołaniem się na fakt przyznania stronie dodatku mieszkaniowego inną decyzją (za inny okres) przy zastosowaniu tych samych przepisów prawa i przy takim samym stanie faktycznym.

Decyzją z [...] marca 2004r. Burmistrz Miasta Z. wydał trzecią decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego zamiast orzec w sprawie zmiany wcześniejszej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] maja 2004r. stwierdziło nieważność decyzji burmistrza z [...] marca 2004r. jako wydanej w sprawie wcześniejszej rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. działający z upoważnienia Rady Miejskiej Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. orzekł już w oparciu o art. 154 § 1 i 3 kpa o odmowie zmiany decyzji ostatecznej Burmistrza Z. z [...] marca 2003r. Organ nie znalazł podstaw do zmiany decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego zwracając uwagę, że przyznanie stronie w późniejszym czasie dodatku mieszkaniowego nastąpiło w sytuacji określenia we wniosku w sposób właściwy powierzchni zajmowanego lokalu mieszkalnego, co nie miało miejsca we wniosku z [...] października 2002r. przy czym skarżący odmawiając komisyjnego sprawdzenia zajmowanej powierzchni mieszkalnej (nie wpuszczając na oględziny) uniemożliwił zweryfikowanie danych zawartych we wcześniejszym wniosku.

W odwołaniu od tej decyzji J.M. podniósł zarzut niedopuszczalności orzekania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej dodatku mieszkaniowego przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w sytuacji gdy decyzję o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego wydawał Burmistrz Miasta Z. Nadto podniósł argumenty przemawiające za zmianą decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego.

Na skutek rozpoznania tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2004r. orzekło o uchyleniu decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z [...] czerwca 2004r. i orzekło o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi Miasta Z. Kolegium przyznało rację skarżącemu, że właściwym do rozpatrzenia wniosku strony o zmianę decyzji był Burmistrz Miasta Z. ponieważ Rada Miasta Z. nie mogła skutecznie umocować Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwienia indywidualnych spraw określonych w ustawie z 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych.

Powyższa decyzja kasacyjna została wydana przez SKO była przedmiotem wcześniejszej skargi J.M. wywiedzionej do tutejszego sądu, zarejestrowanej pod sygnaturą [...]. Wyrokiem z dnia [...] marca 2006r. WSA w B. stwierdził nieważność zarówno decyzji SKO w Ł. z [...].07.2004r. jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika MOPS w Z. z [...].06.2004r. odmawiającej zmiany decyzji z [...].03.2003r. w sprawie dodatku mieszkaniowego (decyzja odwoławcza rażąco naruszyła art. 138 § 2 kpa, a decyzja pierwszoinstancyjna była wydana przez niewłaściwy organ).

Na skutek powyższego wyroku sprawa dotycząca zmiany decyzji ostatecznej z [...].03.2003r. odmawiającej dodatku mieszkaniowego, ponownie stała się przedmiotem postępowania prowadzonego przez Burmistrza Miasta Z. Tenże organ decyzją z dnia [...] października 2006r. przyznał skarżącemu za okres od 1 listopada 2002r. do 30 kwietnia 2003r. ryczałt na zakup opału w wysokości 42,74 złotych miesięcznie oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 0 złotych.

W odwołaniu od tej decyzji J.M. zakwestionował zastosowanie do wyliczenia ryczałtu na zakup opału ceny 1 kwh energii elektrycznej według taryfy G 11 w sytuacji gdy rozliczony jest za zużycie energii elektrycznej według taryfy G 12 zarzucał też naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...]listopada 2006r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Prawidłowość zastosowania taryfy G 11 uzasadniło odwołując się do wyroku WSA w B. z [...].04.2006r. sygn. akt [...] i wyroku WSA w B. z [...].06.2006r. sygn. akt [...] i akcentując fakt, że taryfa G11 jest podstawową taryfą stosowaną przy sprzedaży energii elektrycznej dla gospodarstw domowych. Kolegium dodało, że oparcie się przy wyliczeniach na stawkach z taryfy G 12 byłoby mniej korzystne dla skarżącego. Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutu naruszenia art. 10 kpa akcentując uczestnictwo skarżącego w postępowaniu.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję J.M. nadal podtrzymał zarzut zastosowania przy wyliczeniach niewłaściwej taryfy za zużycie energii elektrycznej oraz dodał, ze decyzja naruszyła także przepisy kodeksu cywilnego regulujące stosunki między współwłaścicielami nieruchomości. Zdaniem skarżącego organ nie powinien był korygować zajmowanej przez skarżącego powierzchni lokalu mieszkalnego albowiem wskazana we wniosku powierzchnia (41,3 m ²) odpowiada faktycznemu zakresowi korzystania przez skarżącego z lokalu.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszoinstancyjna dotknięta została wadą kwalifikowaną wymienioną pod punktem trzecim art. 156 § 1 kpa, co czyniło koniecznym stwierdzenie przez Sąd ich nieważności w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Sąd administracyjny nie jest – z mocy art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, stąd brak podniesienia przez stronę kwalifikowanej wadliwości decyzji nie stał na przeszkodzie we wzięciu pod uwagę z urzędu dostrzeżonej nieważności zaskarżonej decyzji. Również okoliczność pogorszenia wyrokiem sytuacji skarżącego (zaskarżona decyzja orzekała o przyznaniu dodatku mieszkaniowego) nie stała na przeszkodzie dla orzeczenia o stwierdzeniu nieważności decyzji albowiem dostrzeżenie naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji, wyłącza w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym zakaz "reformationis in peius" (vide: art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Umknęło uwadze zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego, że przedmiot sprawy nie dotyczył przyznania skarżącemu w trybie zwykłym dodatku mieszkaniowego za okres od 1 listopada 2002r. do 30 kwietnia 2003r., ale zmiany w trybie art. 154 kpa decyzji ostatecznej Burmistrza Z. z dnia [...] marca 2003r. odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego z wniosku J.M. z [...].10.2002r. Tymczasem organ I instancji i SKO w Ł., wydały zaskarżone teraz decyzje bez jakiegokolwiek nawiązania do treści art. 154 kpa tj. traktując swoje decyzje jako rozstrzygające o sprawie w postępowaniu zwyczajnym. Doszło tym samym do wydania drugiej decyzji w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (decyzją ostateczną z [...].03.2003r. odmówiono skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego z wniosku z [...].10.2002r. a decyzją teraz wydaną orzeczono po rozpatrzeniu tego samego wniosku o jego przyznaniu). Działanie organu wyczerpało przesłankę nieważności decyzji opisaną art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Przepis ten dotyczy przypadków, gdy w tej samej sprawie kolejno po sobie wydane zostają dwie decyzje rozstrzygające sprawę co do istoty, z których pierwsza jest ostateczna tzn. nie służy od niej odwołanie. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że ostatnia decyzja organu I instancji (z [...].10.2006r.) rozstrzygała co do istoty o tej samej sprawie co decyzja tegoż organu z dnia [...] marca 2003r. (między obiema decyzjami istnieje ewidentna tożsamość przedmiotowo-podmiotowa). Pominięcie przez organy obu instancji okoliczności, iż postępowanie teraz prowadzone dotyczy nadzwyczajnego trybu wzruszenia wcześniejszej ostatecznej decyzji, rażąco naruszyło art. 16 § 1 kpa ustanawiający zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, które mogą być wzruszone tylko w przypadkach i w trybie postępowania określonego w przepisach kpa.

Dostrzeżenie przez sąd kwalifikowanej wadliwości zaskarżonej decyzji czyniło koniecznym stwierdzenie jej nieważności. Brak rozpatrzenia sprawy przez organ we właściwym trybie nie pozwala Sądowi na obecnym etapie, na merytoryczne wypowiedzenie się co do zarzutów skargi. Sąd jedynie wskazuje, że w kwestii prawidłowości zastosowania taryfy G 11 przy obliczaniu wydatków związanych z zużyciem energii elektrycznej, tutejszy sąd wypowiadał się – poza sprawami wskazanymi przez organ – również w sprawach [...] i [...], też dotyczących decyzji wydanych przez SKO w Ł.

Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów dojazdu do Sądu, należących do kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 i 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).