Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 259/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 49f ust. 1, art. 49 ust. 5b pkt 6, art. 49 ust. 5b
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta G. z dnia [...]r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Prezydent G. odmówił A. M. umorzenia kwoty [...]zł wraz z odsetkami z tytułu zwrotu środków

z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznanych na dofinansowanie kosztów nauki w ramach pilotażowego programu "Aktywny samorząd" moduł II.

W złożonym odwołaniu skarżąca podniosła, że decyzja o rezygnacji ze studiów była spowodowana nagłym zaostrzeniem się choroby oraz omyłkowo i niecelowo nie dotrzymała warunków umowy. Ważny interes dłużnika umotywowała znacznym obniżeniem zdolności płatniczych na skutek zdarzeń losowych, czyli nagłego zaostrzenia choroby i zatrzymania w szpitalu. Interes publiczny w opinii skarżącej, przemawia zaś za respektowaniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy. Względy społeczne i gospodarcze przemawiają zaś za przyjęciem, że w wyniku nagłego i restrykcyjnego ograniczenia wydatków na żywność i środki do pielęgnacji nasilą się objawy choroby, co może powodować alienację społeczną.

Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wskazał, że w dniu [...]. wpłynął wniosek strony o umorzenie zwrotu środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zobowiązanie powstało w związku z rozwiązaniem umowy nr [...] zawartej w dniu [...]. między Gminą - M. G. a A. M. w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztów nauki w ramach pilotażowego programu "Aktywny samorząd" moduł II. Strona umotywowała wniosek nagłym zaostrzeniem choroby i trudną sytuacją majątkową.

Rozpatrując przesłanki umorzenia organ uznał, że okoliczności w jakich doszło do powstania zaległości mogą wskazywać, iż nie były one w pełni zależne od woli skarżącej. W tym zakresie organ wskazał, że długotrwała choroba oraz fakt kilkukrotnego hospitalizowania uprawdopodabniają twierdzenia, iż działanie skarżącej mogło być spowodowane nagłym nasileniem objawów chorobowych. Zdaniem organu, okoliczności te same w sobie nie mogą jednak stanowić wyłącznej podstawy oceny

co do zaistnienia przesłanek umorzenia należności, które może nastąpić, zgodnie

z art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) dalej: "ustawa o rehabilitacji", w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b. Zgromadzony bowiem materiał dowodowy, w tym oświadczenie oraz informacje zawarte w odwołaniu wskazują jednoznacznie,

że obecna sytuacja materialna strony umożliwia jej uiszczenie zaległości bez zagrożenia dla możliwości zapewnienia środków utrzymania, w tym kosztów leczenia. Organ stwierdził, że spłata zapewne nie będzie mogła nastąpić w oparciu o dochody jednomiesięczne, ale co do zasady środki finansowe będące w posiadaniu strony pozwalają jej na spłatę zobowiązania zwłaszcza, iż od momentu wypowiedzenia umowy skarżąca była w stanie spłacić znaczną jego część. Wzmożone wydatki w okresie, którego dotyczyło złożone przez zobowiązaną oświadczenie związane były z kosztami poniesionymi w związku z pobieraną nauką, które to opłaty nie będą dalej ponoszone. Zdaniem organu, obecna sytuacja życiowa strony również nie przemawia za ziszczeniem się jednej z przesłanek, o których mowa w art. 49f ustawy o rehabilitacji. Skarżąca na własne życzenie została wypisana ze szpitala, a lekarz stwierdził, że nie zachodzą okoliczności, które przemawiałyby za kontynuowaniem leczenia bez zgody pacjenta. Oznacza to, że stan zobowiązanej pozwala jej na samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym. Świadczy o tym chociażby treść samego odwołania, w którym została podniesiona spójna i logiczna argumentacja. Podzielając zrozumienie organu I instancji dla niewątpliwie ciężkiej sytuacji życiowej skarżącej, która musi zmagać się z trudnościami wywołanymi chorobą, Kolegium stwierdziło,

że nie sposób uznać, iż w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zobowiązania zarówno w całości, jak i w części. Wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że nastąpiło znaczne obniżenie zdolności płatniczych strony na skutek zdarzeń losowych. Możliwość zamartwiania się zaistniałą sytuacją z całą pewnością nie stanowi wystarczającego uzasadnienia umorzenia zobowiązania, a ewentualny wpływ takiego stanu rzeczy na możliwość zaostrzenia objawów chorobowych na obecnym etapie może mieć charakter jedynie przypuszczeń, a nie faktów, które stanowią podstawę orzekania. Organ uznał ponadto, że posiadanie kredytu odnawialnego także nie stanowi uzasadnienia dla ewentualnego umorzenia zobowiązania. Zobowiązanie wobec banku (kredyt odnawialny) nie może mieć bowiem pierwszeństwa względem zobowiązania wobec organu. Końcowo organ podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie kwestia umorzenia zobowiązania wynikającego z rozwiązania umowy

o dofinansowanie. Organ zaznaczył, że nie jest uprawniony do dokonywania w tym postępowaniu oceny prawidłowości rozwiązania ww. umowy. Tym samym zarzut dotyczący niefunkcjonowania w obrocie prawnym decyzji o skreśleniu z listy studentów w chwili złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy, nie może stać się przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Podobnie przedmiotem niniejszego postępowania nie może być kwestia udzielenia ulg płatniczych w postaci braku naliczania odsetek, gdyż taka możliwość nie została przewidziana w art. 49f ustawy o rehabilitacji.

W skardze strona zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia wszystkich okoliczności podniesionych w odwołaniu, przez co jest nierzetelna i nieobiektywna. Skarżąca podała, że jest osobą chorującą na schizofrenię paranoidalną, obecnie nie uczy się i nie pracuje. Wskazała, że zaciągnięty kredyt odnawialny jest jej obciążeniem budżetowym zwiększającym wydatki oraz ograniczającym zdolność finansową. Zobowiązanie z tytułu kredytu powstało na skutek świadomej i celowej decyzji,

a nie z przyczyn niezależnych i losowych, jak to miało miejsce w przypadku dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych. Ponadto podała, że źródło dochodu, z którego się utrzymuje jest przyznane na czas określony, tj. do [...]. i nie ma gwarancji jego wypłaty. Skarżąca uważa,

że Fundusz powinien wspierać takie osoby jak ona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne

z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych

w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy). Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest

w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a.

II. Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta G. z dnia [...].

odmawiającą umorzenia należności pieniężnej z tytułu zwrotu środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznawanych na dofinansowanie kosztów nauki w ramach pilotażowego programu "Aktywny samorząd" moduł II. Zdaniem organów, brak podstaw do uwzględnienia wniosku i umorzenia należności

w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę. W ocenie skarżącej przeciwnie, zachodzą okoliczności, które uzasadniają przyznanie tej ulgi.

Przeprowadzona przez sąd kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta G. wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r.

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 49f ust. 1 powołanej ustawy na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą:

1) umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, lub

2) rozłożyć na raty spłatę tych należności lub odroczyć termin ich płatności, w drodze umowy

- w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b.

Stosownie do art. 49 ust. 5b ww. ustawy, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia, i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz w art. 361 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1361 z późn.);

3) nastąpiło trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość zaległej wpłaty nie przekracza pięciokrotnej kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (49 ust. 5b ustawy).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny,

ale nie dowolny, powinien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania tak, aby czyniło ono zadość obowiązkom wynikającym z treści art. 7,

art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) - dalej jako kpa. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 kpa, aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszelkie podane przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonych decyzji stwierdza, że organy orzekające

w tej sprawie dokonały nietrafnej oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej

w kontekście przesłanek z art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zauważyć należy,

że skarżąca utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł. Ponadto otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny ([...] zł), dodatek mieszkaniowy ([...] zł) oraz dodatek energetyczny ([...] zł). Skarżąca nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, wynajmuje lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2, z tytułu którego ponosi czynsz wraz z opłatami

w wysokości [...] zł. Ponadto ponosi wydatki związane z wyżywieniem, ubraniem, środkami czystości ([...] zł), energią elektryczną ([...] zł), leczeniem ([...] zł) i inne dotyczące usług powszechnie nabywanych przez obywateli np. za telefon ([...] zł), TV

i Internet ([...] zł). Łącznie ww. wydatki wynoszą [...] zł (k. 57-61 akt administracyjnych organu I instancji). Nie budzi zatem wątpliwości, że dochody, które osiąga są niskie i pokrywają najbardziej elementarne potrzeby skarżącej. Powyższych wniosków nie zmienia okoliczność, że skarżąca spłaca również odsetki od kredytu

w granicach [...] zł miesięcznie. Przyznane zaś dodatki np. mieszkaniowy, czy energetyczny przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G. również świadczą o trudnej sytuacji materialnej skarżącej, co potwierdza lektura uzasadnień decyzji

w przedmiocie ich przyznania (k. 47-49 jw.). Istotna w sprawie jest okoliczność,

że wobec skarżącej orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności (k. 1 jw.)

i przyznano rentę. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności (k. 51 jw.). Skarżąca podnosi także okoliczności dotyczące złego stanu zdrowia. W aktach administracyjnych znajdują się dokumenty w tym duplikat karty informacyjnej leczenia w Regionalnym Szpitalu Specjalistycznym Odział Psychiatryczny, z którego wynika, że rozpoznano u skarżącej schizofrenię paranoidalną i leczona jest ona od 9 lat (k. 56 jw.).

W tych okolicznościach - oceniając wniosek o przyznanie ulgi - nie można jednoznacznie wykluczyć argumentacji skarżącej, która podnosi, że złożenie przez nią rezygnacji ze studiów doktoranckich nastąpiło w wyniku nagłego zaostrzenia się choroby, a dochodzenie zwrotu należności spowoduje pogorszenie jej sytuacji majątkowej, co może skutkować pogorszeniem się także stanu zdrowia.

Mając na uwadze wszystkie przywołane okoliczności sprawy poparte dowodami Sąd stwierdza, że w przypadku skarżącej zarówno sytuacja materialna, jak i zdrowotna

w pełni uprawniają do postawienia wniosku, iż w sprawie występują przesłanki z art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji, tj. ważny interes dłużnika, interes publiczny oraz względy społeczne. Każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie. Zdarzają się sytuacje, w których osoby dotknięte są chorobą, która może mieć wpływ na podejmowane decyzje. Zachowanie takich osób co do podejmowania niektórych decyzji może być postrzegane przez osoby postronne jako nieracjonalne tym bardziej,

gdy swoim zachowaniem pozbawiają siebie korzystania ze środków publicznych, jednakże bywają takie stany chorobowe, że osoba zainteresowana nie widzi innego dla siebie rozwiązania. Wówczas obciążanie danego obywatela ciężarem zwrotu środków pieniężnych, choć prawnie uzasadnione, może być praktycznie obowiązkiem niewykonalnym, a dodatkowo pomniejszać niewielkie dochody oraz pogarszać stan zdrowotny dłużnika. Koszty zaś np. leczenia takiej osoby będą obciążać społeczeństwo i mogą być niewspółmiernie większe niż wspomaganie tych osób w granicach dozwolonych prawem (w postaci umorzenia w całości lub w części należności, rozłożenia na raty). Wydaje się, że właśnie z myślą m.in. o takich obywatelach ustawodawca zawarł w art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji możliwość udzielenia ulgi. Sąd oczywiście nie przesądza, czy organ ma umorzyć należność, stwierdza wyłącznie wystąpienie przesłanek umorzenia. Jednocześnie podkreśla, że ustawodawca postanowił, iż organy "mogą" umorzyć należności pieniężne, a zatem nie mają obowiązku. Nie może to jednak przybrać decyzji dowolnej.

Zatem w ocenie Sądu, argumentacja organu nie jest trafna. Organy dokonały przedstawienia stanu majątkowego zobowiązanej i jej stanu chorobowego bez szczegółowej analizy tego stanu pod kątem realnej możliwości spłaty zadłużenia. Założenia organu dotyczące możliwości spłaty zadłużenia nie zostały dokładnie przeanalizowane. Powstaje pytanie gdzie organ upatruje rezerw finansowych

u skarżącej pozwalających zwrócić przez nią należności wraz z odsetkami. Co więcej, egzekucja należności może skutkować pozbawieniem Wnioskodawczyni środków na podstawowe wydatki niezbędne do egzystencji i konieczność zwiększenia świadczeń

z pomocy społecznej oraz pogorszeniem się stanu zdrowia i większymi nakładami na leczenie przez publiczną służbę zdrowia, co niewątpliwie wyczerpuje przesłankę względów publicznych i społecznych.

Warto w tym miejscu przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2016r. sygn. akt II FSK 3139/13, w którym zaprezentowano następujący pogląd: "Ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Zwrócił na to uwagę m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2007r., sygn. akt I FSK 1026/06 (dostępny: www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Wprowadzenie do art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego oznacza,

że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja zdrowotna czy też ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Organ podatkowy, ustalając istnienie przesłanki "interesu publicznego" nie może też abstrahować od innych wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11)."

Sąd w tut. składzie powyższe stanowisko - zaprezentowane na gruncie ustawy Ordynacja podatkowa - w pełni podziela i uznaje jako adekwatne w swej istocie także do zbliżonej regulacji prawnej z ustawy o rehabilitacji, która przewiduje szerszy zakres przesłanek.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem tut. Sądu, organy

w przedmiotowej sprawie nie wykazały, że zapłata zaległej należności może nastąpić przez Wnioskodawczynię. Ponadto w sytuacji, gdy egzekucja zostanie skierowana do majątku skarżącej, konieczne jest rozważenie kwestii racjonalności przesłanek warunkujących wszczęcie i skuteczne przeprowadzenie egzekucji. Należy ocenić prawdopodobieństwo osiągnięcia pożądanego przez organ wyniku tychże działań. Należy zatem rozważyć, czy istnieje szansa na wyegzekwowanie należności pieniężnej po uprzednim pokryciu kosztów egzekucji i czy celowe jest angażowanie instytucji samorządowych oraz państwowych do działań, które mogą przynieść nikły rezultat finansowy, natomiast jeszcze większe wydatki środków publicznych. Ocena w tym aspekcie musi być dokonana w związku z treścią art. 49 ust. 5b pkt 6 ustawy o rehabilitacji. Niewątpliwie ustalenia i ocena w tym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, ich brak zaś skutkuje naruszeniem art. 7

i art. 77 oraz art. 107 § 1 kpa.

W ocenie Sądu, dokonana przez organy analiza sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej przedstawiona w uzasadnieniach decyzji, nie daje podstaw do zaakceptowania, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności pieniężnej. Przyjęcie rozumowania organów prowadziłoby do sytuacji, w której instytucja umorzenia należności pieniężnej nie miałaby racji bytu, zaś prowadzenie postępowań administracyjnych w tym przedmiocie generowałoby niepotrzebne koszty, co byłoby nieracjonalne. W przedmiotowej sprawie Sąd przesądza istnienie przesłanek umorzenia, tj. ważnego interesu dłużnika, interesu publicznego, względów społecznych. Analiza bowiem treści uzasadnień decyzji organów skłania do stanowiska, że nie doszukano się przesłanek z art. 49f ust. ww. ustawy, a przynajmniej brak jednoznacznego przesądzenia tej kwestii.

Wobec powyższego w ocenie Sądu, mając na uwadze treść wniosku oraz poczynione przez organy ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że przy wydawaniu decyzji istotnie nie dokonano rzetelnej analizy wszelkich okoliczności pozwalających na stwierdzenie braku podstaw do odmowy umorzenia skarżącej należności pieniężnej. W szczególności organ nie dokonał wyczerpującej oceny stanu faktycznego, zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Podkreślić należy, w aspekcie sprawy i charakteru decyzji, że istotne znaczenie ma obowiązek uwzględnienia przez organ słusznego interesu obywateli wyrażonego w powołanym art. 7 kpa. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązaną, pozbawioną możliwości zaspokajania swoich potrzeb materialnych do środków pomocy państwa/samorządu i zachodzi prawdopodobieństwo zwiększonych kosztów na jej leczenie, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym i względami społecznymi. W tym stanie sprawy tut. Sąd stwierdził, że organ przede wszystkim nie wykazał, iż istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącą. W konsekwencji doszło do naruszenia

art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie Sąd zauważa, że we wniosku z dnia [...]. (s. 2, k. 27 jw.) skarżąca podniosła, iż utrzymuje się z renty jako osoba niepełnosprawna

i wygospodarowanie takiej kwoty w tak krótkim terminie jest dla niej niewykonalne.

W takiej sytuacji organ I instancji obowiązany jest wyjaśnić z udziałem strony,

czy także składa wniosek o rozłożenie należności na raty. Przy czym organ obowiązany jest kierować się zasadą z art. 9 kpa, na podstawie którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw.

z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

M. Łent H. Adamczewska – Wasilewicz J. Szulc