Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 555/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2020 r. sprawy ze skargi Spółki A. komandytowa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. W., z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] 00/100 zł), tytułem zwrotu kosztów postepowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza G. W. z dnia [...].11.2019 r. znak [...] wydaną na podstawie art.122 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] grudnia 2016 r. Prawo oświatowe w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

M. W. członek zarządu Spółki A. (dalej jako "Skarżąca"), jako pracodawca, złożyła w dniu [...].09.2019 r. wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Pracodawca przedłożył zaświadczenie potwierdzające zdanie egzaminu czeladniczego z dnia [...].09.2019 r., Nr [...] [...], potwierdzające, że młodociany pracownik W. J. zdał egzamin w dniu [...].09.2019 r.

Na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, to jest złożonego przez pracodawcę wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika wraz z załączonymi kopiami dokumentów stwierdzono, że wniosek o dofinansowanie pracodawca złożył w terminie, który liczy się od dnia [...] września 2019 r., to jest od zdania egzaminu przez młodocianego pracownika. Wspomniany młodociany pracownik zamieszkuje na terenie gminy G. W.. Pracodawca posiadał zawartą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem, co jest zgodne z art. 122 Prawa oświatowego. Umowa została zawarta w dniu [...].09.2016 r., na okres od [...].09.2016 r. do [...].08.2019 r. Okres kształcenia wynikający z umowy o pracę wynosił więc 36 miesięcy. Naukę zawodu prowadził W. W. posiadający kwalifikacje zawodowe mistrza nr [...] Zespół Szkół Zawodowych w J. oraz przygotowanie pedagogiczne nr [...]/05 zdobyte w Ośrodku Kształcenia Zawodowego "[...]" w P. zgodne z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu.

Pracodawca przedłożył zaświadczenie potwierdzające zdanie egzaminu czeladniczego z dnia [...].09.2019 r., Nr [...] [...], potwierdzające, że młodociany pracownik W. J. zdał egzamin w dniu [...].09.2019 r. W świetle art.122 ust.1 pkt 2 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym od [...] września 2019 r. warunkiem otrzymania dofinansowania kształcenia młodocianego u pracodawcy, który nie jest rzemieślnikiem jest zdanie przez młodocianego egzaminu zawodowego.

Burmistrz G. W. decyzją z [...].11.2019 r. znak [...] wydaną na podstawie art.122 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 poz.996, dalej u.p.o.) art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz.2096 z późn. zm., dalej k.p.a.) art.2 ustawy z 22 marca 1989 r o rzemiośle (t.j. Dz. U. z2018 poz.1267), § 10 ust. 1 pkt 3, § 11 ust. 4 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j.Dz. U. z 2018 , poz. 2010), § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 244,poz. 1626 z późn. zm.), art.37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej(t.j. Dz.U z 2018 poz.362.z późn. zm.) oraz § 1 Uchwały Rady Miejskiej w G. W. nr [...] z dnia [...] października 2006 r. Dz. Urz. Woj. W. nr [...] poz. [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. w sprawie upoważnienia dyrektora [...] w G. W. do wydawania decyzji w sprawie dofinansowania dla pracodawców kosztów kształcenia młodocianych pracowników po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu [...] września 2019 r. przez pracodawcę odmówił M. W. Członkowi Spółki A w G. W. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika W. J., zamieszkałego w gminie G. W. w kwocie [...]zł. Organ I instancji stwierdził, że pracodawca M. W., będąca członkiem Spółki A. nie jest rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, bowiem nie prowadzi działalności gospodarczej wykonując pracę własną i wykorzystując własne kwalifikacje. Młodociany pracownik powinien zdać w świetle obowiązujących od [...] września 2019 r. przepisów egzamin zawodowy, a nie egzamin zdany przed izbą rzemieślniczą. W związku z powyższym pracodawcy nie należy się dofinansowanie kształcenia młodocianego, bowiem młodociany nie zdał egzaminu w prawidłowo przewidzianej prawem formie.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła Spółka A. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz:

1. przyznanie stronie odwołującej się dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika W. J. w kwocie [...]zł, ewentualnie

2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) błędną wykładnię art. 122 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 122 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe i § 11 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2010), nie uwzględniającej celu tej regulacji oraz niespójności przepisów, do których unormowanie to odsyła w zakresie funkcji jaką miałyby one spełniać dla zapewnienia odpowiedniego poziomu wyszkolenia młodocianego, skutkującego przyznaniem osobie lub jednostce szkolącej młodocianego przewidzianego tym przepisem dofinansowania, polegającą na wadliwym przyjęciu, że warunek zdania egzaminu, określony w art. 122 ust. 1 pkt 2 u.p.o., w przypadku młodocianego, który był zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, nie jest spełniony jeśli zda on egzamin przed komisją egzaminacyjną izb rzemieślniczych, a jest spełniony w przypadku zdania egzaminu przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną;

2. naruszenie art. 122 ust. 1 u.p.o. w związku z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP na skutek de facto uznania, że pracodawca jest odpowiedzialny za skierowanie ucznia na właściwy egzamin, w sytuacji, gdy pracodawca ten nie ma wpływu na dokonany przez młodocianego wybór rodzaju egzaminu;

3. naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa;

4. naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP na skutek jego niezastosowania i akceptacji nierównego traktowania pracodawców będących rzemieślnikami i niebędącymi rzemieślnikami.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że zdaniem skarżącej Spółki stanowisko organu I instancji jest nietrafne, niezgodne z linią orzeczniczą sądów i wolą ustawodawcy. Warunek uzyskania dofinansowania w postaci zdania egzaminu należy uznać za spełniony również wówczas, gdy młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem zda egzamin na tytuł czeladnika. Takie stanowisko było akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (w tym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając wydaną decyzję Kolegium stwierdziło, że wyniku analizy dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie skarżącej spółki nie można uznać za rzemieślnika w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz 7 ustawy o rzemiośle. W związku z tym organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, gdyż materiał dowodowy sprawy nie uprawniał do przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika W. J., zamieszkałego w gminie G. W. w kwocie [...]zł.

Wnioskodawca jako dowody potwierdzające spełnienie kryteriów ustawowych uprawniających do udzielenia dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, do wniosku z dnia [...] września 2019 r. załączył dokumentację stanowiącą:

1. dyplom z dnia [...] kwietnia 1994 r. potwierdzający otrzymanie przez Pana W. W. tytułu mistrza w zawodzie rzeźnika-wędliniarza;

2. zaświadczenie o ukończeniu przez W. W. kursu przygotowania do wykonywania obowiązku instruktora praktycznej nauki zawodu;

3. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z dnia [...] września 2016 r. zawartą między Spółką A a W. J.;

4. zaświadczenie W. Izby Rzemieślniczej w P. z dnia [...] września 2019 r. potwierdzające zdanie przez W. J. egzaminu czeladniczego w zawodzie wędliniarz;

5. formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis;

6. oświadczenie o otrzymanej pomocy de minimis;

7. wydruk z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego - nr [...]

W ramach oceny spełnienia przez skarżącą kryteriów określonych w art. 122 ust. 1 u.p.o. uznano, iż pozytywnie wypełnione została wypełniona przesłanka zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Ponadto wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 122 ust. 7 u.p.o. W przedmiocie spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy stwierdzono, iż ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż wyłącznie jeden z wspólników spółki komandytowej, tj. W. W. posiadał kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych (co wynika bezpośrednio z załączonych do wniosku dokumentów wymienionych w pkt 1-2). Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o rzemiośle, w przypadku spółek komandytowych osób fizycznych takie kwalifikacje zawodowe muszą posiadać wszyscy wspólnicy, względnie przynajmniej jeden z wspólników pod warunkiem że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika. Jednocześnie zgodnie z aktualną informacją z Krajowego Rejestru Sądowego wspólnikami Spółki A są W. W., M. W., Spółka B oraz H. W.. Dlatego też ze względu na posiadanie przez jednego z wspólników spółki komandytowej statusu sp. z o.o. wykluczona została możliwość wykazania przez W. W. więzi, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o rzemiośle (tj. bycia małżonkiem, wstępnym, lub zstępnym) z wszystkimi wspólnikami. Celem uznania spółki komandytowej za rzemieślnika ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie innych podmiotów mogących być jej wspólnikami. Stąd też Kolegium uznało za bezcelową ewentualność zbadania, czy M. W. oraz H. W. pozostają z W. W. w relacji określonej w art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o rzemiośle, gdyż z oczywistych względów W. W. nie może udowodnić takiego związku z Spółką B., niebędącej osobą fizyczną

W związku z powyższym w ocenie Kolegium zebrane w sprawie dokumenty nie potwierdzają tezy, iż W. J. zdał egzamin zawodowy (co jest niezbędne zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.). Zaświadczenie W. Izby Rzemieślniczej w P. z dnia [...] września 2019 r. potwierdzające zdanie przez W. J. egzaminu czeladniczego w zawodzie wędliniarz, udowadnia zdanie przez W. J. zdanie egzaminu czeladniczego w rozumieniu art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo oświatowe, co nie uprawnia pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem do otrzymania dofinansowania kosztów wykształcenia młodocianego pracownika.

Z uwagi na powyższe uznano, że organ I instancji dokonał prawidłowej interpretacji art. 122 ustawy Prawo oświatowe, w związku z czym jego rozstrzygnięcie podjęte w zaskarżonej decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada 2019 r., [...] było trafne i odpowiadało wymogom określonym w obowiązujących przepisach prawa, a argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu decyzji była właściwa.

Skargę na powyższą decyzję wniosła w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka A wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz.

Skarżąca podniosła :

1. Zarzut naruszenia obowiązujących w systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej zasad prawa poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 122 ust. 1 pkt. 2b ustawy - Prawo oświatowe, co przy braku przepisów przejściowych nieujętych w nowelizacji ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245) doprowadziło do nieuzasadnionego i nieobiektywnego zastosowania przepisu art. 122 ust. 1 pkt. 2b, a w konsekwencji do odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

2. Zarzut wadliwego przyjęcia, że warunek zadania egzaminu określony w art. 122 ust. 1 pkt. 2b ustawy - Prawo oświatowe w przypadku młodocianego, który był zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem nie jest spełniony, jeśli zda on egzamin przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej, a jest spełniony w przypadku zdania egzaminu przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną.

3. Zarzut naruszenia art. 122 ust. 1 u.p.o. w związku z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP na skutek uznania przez organ II instytucji, że pracodawca jest odpowiedzialny za skierowanie ucznia na właściwy egzamin w sytuacji, gdy pracodawca ten nie ma wpływu na dokonany przez młodocianego wybór rodzaju egzaminu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Podstawę prawna rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 ze zm. – dalej również jako: Prawo oświatowe).

Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że od 1 września 2019 r. art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego stanowi, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy.

Kwestią bezsporą pozostaje również fakt, iż pracodawca - Spółka A - zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem W. J. na okres od [...].09.2016 roku do [...].08.2019 roku, wobec czego okres kształcenia wynosił 36 miesięcy. Nauka zawodu prowadzona była przez W. W., posiadającego kwalifikacje zawodowe mistrza nr [...] Zespół Szkół Zawodowych w J. oraz przygotowanie pedagogiczne nr [...]/05 Ośrodek Kształcenia Zawodowego [...]" w P. zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu są to odpowiednie uprawnienia do praktycznej nauki zawodu. Młodociany zdał egzamin czeladniczy w dniu [...] września 2019 roku, co zostało potwierdzone zaświadczeniem wystawionym na dzień [...] września 2019 r. nr [...] [...].

W ocenie Sądu, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy mają rację co do tego, iż Pracodawca nie spełniał wymogów uznania go za rzemieślnika. W tym miejscu wskazać należy, iż pomimo zmiany przepisów na mocy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz. U. poz. 650), status Spółki A. jako pracodawcy niebedącego rzemieślnikiem nie uległ zmianie. Zgodnie bowiem z brzemieniem przepisu art. 2 ust. 1 przywoływanej ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2020 r. :

Rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez:

1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 26 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, lub.

2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone w pkt 1.

Natomiast od dnia [...] stycznia 2020 r. definicja legalna przewidziana w art. 2 ust. 1 ustawy została rozbudowana, wobec czego rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez:

1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub.

2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone w pkt 1., lub

3) spółkę jawną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub

4) spółkę komandytową osób fizycznych, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub

5) spółkę komandytowo-akcyjną osób fizycznych, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub

6) jednoosobową spółkę kapitałową, powstałą na podstawie art. 551 § 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505) w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą, z wykorzystaniem swoich zawodowych kwalifikacji i pracy własnej - jeżeli powstała spółka jest mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub

7) spółkę, o której mowa w pkt 3-5, jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, przynajmniej jednego wspólnika i jego pracy własnej, pod warunkiem że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika, lub

8) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej, jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji przynajmniej jednego wspólnika i jego pracy własnej, pod warunkiem, że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika oraz wszyscy wspólnicy łącznie są mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Z powyższego wynika, iż z uwagi na formę prowadzonej działalności prawnej Pracodawca (skarżąca) nie mógł zostać uznany za rzemieślnika. Tym niemniej nie wykluczało to możliwości ubiegania się o dofinansowanie za zawarcie z młodocianym umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Kluczową okolicznością dla niniejszej sprawy jest zmiana, jaka została dokonana z dniem [...] września 2019 r. w treści przepisu art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, w momencie wejścia w życie ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2245), gdzie nie zawarto przepisów przejściowych. Ustawodawca doprecyzował m.in., iż pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy.

Dlatego też organy wydające decyzje w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i odwoławczego, opierając się na literalnej wykładni przytoczonego przepisu stwierdziły, iż Skarżąca nie spełniała przesłanek przyznania dofinansowania, skoro w momencie występowania z wnioskiem o dofinansowanie (19 września 2019 r.) nie była rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle, a młodociany którego zatrudniała zdał egzamin czeladniczy, nie zaś zawodowy, o którym mowa w art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe w brzmieniu z dnia 1 września 2019 r.

Warto jednak zauważyć, iż wskazana nowelizacja nastąpiła na trzy dni przed zdaniem egzaminu przez młodocianego zatrudnianego przez Skarżącą.

Zaakcentować trzeba, że w tej sytuacji należy zawsze mieć na względzie fakt, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji RP należy stosować normę względniejszą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] lutego 2014 r. sygn. akt II GSK [...] i z [...] października 2012 r. sygn. akt I FSK [...], CBOSA).

Podkreślenia wymaga również, że sądy administracyjne kontrolują legalność działalności administracji publicznej, przy czym, co trzeba zaznaczyć, czynią to w ramach sprawowanego - wymiaru sprawiedliwości - (art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając sporne zagadnienia sądy uprawnione są do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania relewantnych norm prawnych. Nie do pogodzenia - z istotą wymiaru sprawiedliwości - w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby do sytuacji w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed [...] września 2019 r. i wypełnił w pełni swe obowiązki, gdyż poniósł koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony w umowie, a następnie - z uwagi na brak przepisów intertemporalnych - zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Dlatego też Sąd za zasadne uznał podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego przez organy obu instancji.

To stanowisko podzielane jest również w orzecznictwie, gdzie wskazuje się, że skoro wszystkie czynności związane z kształceniem młodocianego pracownika rozpoczęły się oraz zakończyły się pod rządami prawa obowiązującego przed dniem 1 września 2019 r., to nie jest możliwe, aby czynności dokonane w okresie 1.09.2016 - 31.08.2019 zostały dostosowane do stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 września 2019 r. Na tej podstawie, wobec braku przepisów intertemporalnych, a także w związku z tym, że ustawodawca w wyniku nowelizacji wprowadził przepisy mniej korzystne dla pracodawcy, należy zastosować przepisy Prawa oświatowego obowiązujące przed dniem 1 września 2019 r., ponieważ to z obowiązującej w polskim porządku prawnym zasady sprawiedliwości społecznej wynika potrzeba takiej wykładni, uwzględniającej ratio legis zmienianego przepisu (wyrok WSA w Krakowie z [...].06.2020 r., III SA/Kr [...], LEX nr 3029098, wyrok WSA w Poznaniu z [...].06.2020 r., IV SA/Po [...], LEX nr 3032439, wyrok WSA w Poznaniu z [...].06.2020 r., IV SA/Po [...], LEX nr 3020675, wyrok WSA w Krakowie z [...].06.2020 r., III SA/Kr [...], LEX nr 3029142).

Ponadto podkreślić trzeba, że na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Nie ulega wątpliwości, że jakkolwiek pracodawcą w niniejszej sprawie jest Spółka, to jej wspólnik W. W. posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o prace w celu przygotowania zawodowego (co niniejszej sprawie jest bezsporne), jeżeli pracodawca "lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy" posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. W badanej sprawie nie budzi jednak żadnych wątpliwości fakt, że W. W. prowadził przygotowanie zawodowe W. J.. W niniejszej sprawie bezsporne również pozostaje zatem, że osoba zatrudniona u pracodawcy posiadała kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

Nie budzi również wątpliwości, że na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał "w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495)". Dokonując wykładni tego ostatniego przepisu, w ocenie Sądu, wziąć należało pod uwagę nie tylko jego literalne brzmienie, jak w istocie uczyniły to organy, ale należało również posłużyć się dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej. Skoro zatem ustawodawca w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dopuszcza przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika pracodawcy, który sam nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych - pod warunkiem - że kwalifikacje takie posiada osoba przez niego zatrudniona, to nie sposób przyjąć, że w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit.a Prawa oświatowego mowa wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy o rzemiośle. Należy z resztą zauważyć, że sam ustawodawca nie odsyła wprost do ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz.U. z 2018, poz. 1267), a jedynie do rozporządzenia określającego warunki powoływania komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych wydanego na podstawie zawartej w art. 3 ust. 4 tej ustawy delegacji ustawowej. Wnioski dotyczące wykładni art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego pośrednio potwierdzają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2018, poz. 2010 – dalej jako: Rozporządzenie z 1996 r.), gdzie wskazano, że wymóg posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu nie dotyczy pracodawców, w imieniu których przygotowanie zawodowe młodocianych prowadzą uprawnieni do tego pracownicy 9 § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 3c rozporządzenia z 1996 r.). Zważywszy przy tym na cel regulacji tych przepisów, które mają w założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia przyjąć należało, że dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego nie tylko pracodawcom będącym rzemieślnikami w rozumieniu ustawy o rzemiośle, ale również pracodawcom w imieniu których zakład prowadzi albo u których zatrudniona jest osoba, która jest rzemieślnikiem. Interpretacja przepisów Prawa oświatowego musi następować z uwzględnieniem wytycznych, które zawarte zostały w preambule tej ustawy, a która wskazuje, że oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa; kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także wskazaniami zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka. Nauczanie i wychowanie - respektując chrześcijański system wartości - za podstawę przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości Ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności.

Mając zatem na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego art. 122 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a Prawa oświatowego, mającym wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. o czym Sąd orzekł w pkt. 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty: wpisu sądowego od skargi ([...] zł).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie rozpoznanie wniosku Skarżącej z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.