Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 646/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1, art. 5, art. 8
journal: Dz.U. 1989 nr 58 poz 349
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 20 października 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów.
article: par. 20
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara- Dubiel (spr.) WSA Iwona Niżnik- Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 kwietnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r., nr [...] orzekł o odmowie sprostowaniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów na obszarze wsi R. gm. [...], w części dotyczącej powierzchni nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2812 ha, obr. R., jedn. ewid. [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że w dniu 14 lipca 2014 r. M. B. wystąpiła z wnioskiem o sprostowanie opisanej wyżej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podała, że w wyniku postępowania scaleniowego działka nr [...] obr. R. jedn. ewid. [...] otrzymała powierzchnię 28a 21m2, a w postępowaniu sądowym o założenie księgi wieczystej wynosiła ona 29a 42 m2.

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji w przedmiotowej sprawie ustalono, że postępowaniem scaleniowym gruntów wsi R. gmina [...] objęte zostały działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], o łącznej powierzchni 1,16 ha i wartości szacunkowej 86,03 j., stanowiące własność J. B. i M. B., na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej. W wyniku przeprowadzonego postępowania scalenia i wymiany gruntów J. B. i M. B. otrzymali działki: nr [...] o pow. 0,22 ha i nr [...] o pow. 0,28 ha, obr. R., jedn. ewid. [...] o wartości szacunkowej 39,44 j. oraz przyznany został ekwiwalent w wysokości 440 100,00 zł, za niedobór wartości w wysokości 46,59 punktów szacunkowych. Następnie w trybie art. 155 K.p.a. została zmieniona za zgodą stron decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntów w R. gmina [...], w ten sposób, że przyznana została na własność J. B. i M. B. działka nr [...] o pow. 0,30 ha o wartości 24,00 punktów szacunkowych oraz ustalony został do wypłaty ekwiwalent w kwocie 200 100,00 zł.

W dalszej części uzasadnienia wskazano na treść art. 113 § 1 K.p.a. oraz wyjaśniono w jakich okolicznościach możliwe jest sprostowanie błędu pisarskiego i rachunkowego oraz innej oczywistej omyłki. Mając na uwadze powyższe organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o błędzie pisarskim lub oczywistej omyłce, bowiem powierzchnia działki nr [...] obr. R., jedn. ewid. [...], nie uległa zmianie od jej ustalenia w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów na obszarze wsi R. gm. [...], w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. R. jedn. ewid. [...], a ponadto jej zmiana spowodowałaby ponowne rozpatrzenie sprawy odmiennie od pierwotnego. Wyjaśniono również, że zmiana powierzchni działki na inną niż wynika to z dokumentacji geodezyjnej jest zmianą zasadniczą w ostatecznej decyzji i dokonać jej można jedynie poprzez wzruszenie decyzji w drodze nadzwyczajnych środków prawnych oraz na podstawie odpowiednio wykonanej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej obrazującej jej zmianę, a nie w drodze postanowienia na podstawie art. 113 § 1 K.p.a.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła M. B., powołując się na zbiór dokumentów nr [...] dla nieruchomości położonej w R., pow. [...], składającej się z działek nr [...], [...] i [...] należącej po połowie do J. i M. B.. W związku z tym strona wnosiła o pozytywne załatwienie sprawy, która ciągnie się od wielu lat.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r., znak [...] -działając na podstawie art. 113 w związku z art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może z urzędu w drodze postanowienia prostować błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

W tym miejscu wskazać należy, iż sprostowaniu będą podlegały jedynie oczywiste błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, czyli tzw. wady nieistotne decyzji, a więc takie uchybienia, które nie stanowią podstawy do wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych.

Sprostowaniu nie podlegają wady (błędy i omyłki) istotne. W tej formie nie jest zatem możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które - co do zasady -mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego w sposób odmienny niż wskazany wyżej. W szczególności chodzi o takie zmiany, które miałyby wpływ na zakres lub rodzaj przyznanych stronie uprawnień. Innymi słowy sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16.10.2013 r., IV SA/Po/682/13). Nie mogą także podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 K.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Niedopuszczalne jest również obejmowanie instytucją sprostowania omyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie. W trybie sprostowania organ nie może też dokonywać merytorycznej oceny prawidłowości decyzji, która podlega sprostowaniu.

Analiza zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że organ I instancji trafnie uznał, że sprostowanie decyzji poprzez zmianę wpisu w części dotyczącej powierzchni działki nr [...] z dotychczasowej powierzchni 0,2812 ha na powierzchnię 0,2942 ha nie mieści się w kategorii błędu pisarskiego lub oczywistej omyłki, która może być sprostowana w trybie art. 113 K.p.a.

W przedmiotowej sprawie nie można mówić o błędzie pisarskim lub oczywistej pomyłce, bowiem powierzchnia działki nr [...] obr. R., jedn. ewid. [...], nie uległa zmianie od jej ustalenia w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów na obszarze wsi R. gm. [...], w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. R. jedn. ewid. [...]. Ponadto z rejestru przed scaleniem i rejestru po scaleniu wynika, że działka nr [...] oznaczona później nr [...] miała powierzchnię 0,28 ha.

W związku z powyższym skorygowanie wielkości powierzchni działki wbrew informacjom zawartym w dotychczasowej dokumentacji geodezyjnej prowadzić będzie do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy załatwionej decyzją z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...] w sposób odmienny od pierwotnego. Byłaby to zmiana zasadnicza w ostatecznej decyzji z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...], której dokonać można jedynie poprzez wzruszenie decyzji w drodze nadzwyczajnych środków prawnych oraz na podstawie odpowiednio wykonanej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej obrazującej jej zmianę, a nie w drodze postanowienia na podstawie art. 113 § 1 K.p.a.

Postanowienie to zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. B., zarzucając mu brak wnikliwej analizy wszystkich oryginalnych dokumentów pozwalających Starostwu Powiatowemu w K. poprawić błędy w dokumentach scaleniowych przesłanych do ujawnienia w Księgach Wieczystych stanu poscaleniowego działki nr [...] obręb R.. Skarżąca wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę podniosła, że działkę budowlaną nr [...] (dawna: nr [...], [...]) o pow. 29,42 a jako gospodarstwo kupiła razem z mężem po połowie i tak było ujawnione w Księdze Wieczystej przed scaleniem. W czasie scalania mąż skarżącej podpisał zgodę, ale za siebie. Nie był świadom, ponieważ już wtedy cierpiał na "dyzertię" od kilku lat i nigdy nie zajmował się takimi sprawami. Po scaleniu wykaz do ujawnienia w Księgach Wieczystych zawierał powierzchnię działki nr [...] tj. 28,12 a, a własność w Księgach Wieczystych ujawniono skarżącej i mężowi na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, a nie po połowie jak w akcie notarialnym kupna.

Starostwo Powiatowe w K. odpowiedzialne jest za ewidencję gruntów (granice, powierzchnia) i ono powinno na podstawie odpowiednio wykonanej dokumentacji geodezyjne- kartograficznej dokonać zmiany.

Obecnie Starostwo Powiatowe w K. prowadzi modernizację ewidencji gruntów i budynków i może dokonać zmiany, dokładnie wymierzając właściwą granicę i powierzchnię działki nr [...], ponieważ ta działka była zakupiona o powierzchni 29,42 a.

Scalenie gruntów dotyczyło należących do skarżącej działek budowlanych i rolnych, a w wyniku scalenia działka budowlana została zmniejszona, a Starostwo tłumaczy to wypłatą ekwiwalentu (ekwiwalentem był obszar rolny) oraz powiększeniem działki - łąki nad rzeką zakwalifikowanej jako Ias z 18 a na 23,41a.

Skarżąca czuje się pokrzywdzona takimi zmianami i ma nadzieje, że Starostwo Powiatowe może wzruszyć decyzję [...] z dnia 28.12.1991 w drodze innych środków prawnych, jak odpowiednio wykonana dokumentacja geodezyjno- kartograficzna podczas modernizacji ewidencji gruntów, trwających obecnie w gminie [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do sprostowania decyzji scaleniowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga nie jest usprawiedliwiona. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I Instancji nie budzą żadnych zastrzeżeń Sądu co do prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz poprawności dokonanej wykładni art. 113 § 1 k.p.a.

Stosownie do przepisu art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z unormowania tego wynika, że przedmiotem sprostowania w trybie określonym tym przepisem są "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Oznacza to, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Natomiast oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie względnie dodanie jakiegoś wyrazu.

Dalej wskazać należy, ze zgodnie z ustawą z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1989 nr 58 poz.349- według stanu prawnego na dzień wydania decyzji scaleniowej z dnia 25 sierpnia 1992r. przez Wojewodę działającego jako organ II Instancji), celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu (art. 1). Dla osiągnięcia tego efektu niejednokrotnie konieczna jest zmiany położenia gruntów w drodze wzajemnej wymiany. Wymiana taka może być dokonana na zgodny wniosek właścicieli (zarządców, użytkowników) tych gruntów. (art. 5). Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 i 2 tej ustawy, uczestnicy scalenia lub wymiany otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nie przekraczającej 3%. W wypadkach gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającą 3%.

Innymi słowy sytuacja ta oznacza, że decyzja wydana w wyniku przeprowadzonego postępowania scaleniowego może prowadzić do sytuacji (i najczęściej tak właśnie jest), że właściciele poszczególnych gruntów otrzymują w zamian za grunty dotychczas posiadane inne grunty, jednak o równej wartości szacunkowej. Ewentualne różnice w wartości szacunkowej wymienianych gruntów mogą być uzupełniane dopłatami pieniężnymi. To z kolei prowadzi do wniosku, że obszar otrzymanych gruntów "poscaleniowych" niekoniecznie musi odpowiadać obszarowi posiadanych gruntów "przedscaleniowych".

W niniejszej sprawie organ zebrał i zbadał akta scaleniowe w części dotyczącej nieruchomości skarżącej.

Z akt tych wynika, że postępowaniem scaleniowym gruntów wsi R. objęte zostały działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], o łącznej powierzchni 1,16 ha i wartości szacunkowej 86,03 j., stanowiące własność J. B. i M. B.. W wyniku przeprowadzonego postępowania scalenia i wymiany gruntów J. B. i M. B. otrzymali działki: nr [...] o pow. 0,22 ha i nr [...] o pow. 0,28 ha, obr. R., jedn. ewid. [...] o wartości szacunkowej 39,44 j. oraz przyznany został ekwiwalent w wysokości 440 100,00 zł, za niedobór wartości w wysokości 46,59 punktów szacunkowych. Następnie w trybie art. 155 K.p.a. została zmieniona za zgodą stron decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 28 grudnia 1991 r., nr [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntów w R. gmina [...], w ten sposób, że przyznana została na własność J. B. i M. B. działka nr [...] o pow. 0,30 ha o wartości 24,00 punktów szacunkowych oraz ustalony został do wypłaty ekwiwalent w kwocie 200 100,00 zł. (karta 13,10, 9, 105 akt adm.)

Tym samym zmiana powierzchni nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z 28 arów na 29 arów 42 m2 oczekiwana przez skarżącą, nie może być traktowana jako sprostowanie oczywistej omyłki lub błędu pisarskiego, ale jest w istocie kwestionowaniem merytorycznej treści decyzji, co w żadnym wypadku nie może nastąpić w trybie art. 113 Kpa.

Wobec powyższego skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

W wyroku nie zostały zasądzone koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, gdyż złożony na rozprawie wniosek pełnomocnika nie zawierał wymaganego po myśli § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U.2013.461 ze zm.) oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z protokołu rozprawy wynika, że Sąd dopytywał pełnomocnika, czy chce jeszcze złożyć ewentualne dodatkowe oświadczenia, co do zasądzenia wnioskowanych kosztów, jednakże nie uzyskał żadnej odpowiedzi.