Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1392/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10 par. 1, 77 par. 1, 79a par. 1, arr. 80,art. 104, art. 138 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 134a ust. 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1541
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty pracodawcy odprawy w związku z powołaniem pracownika do pełnienia terytorialnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją - przywołując art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.":

- utrzymano w mocy osnowę orzeczenia decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z [...] lipca 2018 r., którą odmówiono P. sp. z o.o., zwanej dalej "Pracodawcą", świadczenia pieniężnego z tytułu rekompensaty odprawy – tak wypada rozumieć zawarte w sentencji stwierdzenie, że - na dzień wydania - "była prawidłowa i nie podlega uchyleniu ze względu na niespełnienie przesłanek materialnych" (pkt 1),

- uchylono uzasadnienie wskazanego orzeczenia w pewnych fragmentach, zastępując nowym (pkt 2),

- stwierdzono, że Pracodawcy - na dzień orzekania przez organ odwoławczy - przysługuje "co do zasady" świadczenie pieniężne w postaci rekompensaty odprawy - w myśl art. 134a ust. 1 i 2, w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1541 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o obronie" - wobec zwolnienia p. P.G., zwanego dalej "Żołnierzem", z terytorialnej służby wojskowej, określanej dalej skrótem "TSW"; jego ostateczną kwotę ma ustalić organ I. instancji - na podstawie art. 134a ust. 6 ustawy o obronie oraz zaświadczenia dowódcy jednostki wojskowej, o którym mowa w § 4 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz.U. z 2017 r. poz. 1497, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem o świadczeniu" (pkt 3).

Zobowiązano także organ I. instancji do przeprowadzenia postępowania w celu uzupełnienia dowodów na okoliczność wypłacenia Żołnierzowi odprawy przez Pracodawcę (oznaczono jako pkt 4 decyzji).

W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- w wyniku postępowania wszczętego sprzeciwem Pracodawcy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 695/20) - uchylił decyzję organu odwoławczego z [...] lutego 2020 r.; Sąd podniósł: "Nie istniały żadne przeszkody, aby organ odwoławczy ustalił w toku postępowania na podstawie art. 136 k.p.a., czy wniosek wszczynający postępowanie administracyjne został podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentowania Spółki"; wskazał też: "Wyjaśnienie wątpliwości organu odwoławczego, co do tego, czy wniosek wszczynający postępowanie podpisany został przez osobę uprawnioną do działania w imieniu wnioskodawcy, nie stanowiło podstawy zastosowania w tej sprawie art. 138 § 2 k.p.a.",

- mając na względzie konieczność wykonania tego orzeczenia, po ponownym przeanalizowaniu sprawy, organ ustalił, że Pracodawca wniósł o:

"I. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez wypłatę stronie wskazanego we wniosku świadczenia - odprawy, w związku z powołaniem pracownika do pełnienia terytorialnej służby wojskowej;

II. względnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji";

nie wniósł natomiast o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy; dlatego nie zachodzą przesłanki z art. 136 ust. 1-3 K.p.a. związane z wiążącym organ wnioskiem strony,

- z kolei - zgodnie z art. 29 K.p.a. - stronami mogą być także osoby prawne, które działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli (art. 30 § 3 K.p.a.); zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według reguł prawa cywilnego, o ile przepisy nie stanowią inaczej (art. 30 § 1 K.p.a.); z - kolei na podstawie art. 201 § 1 ustawy z dnia 15.09.2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505 , ze zm.), zwanej dalej K.s.h. - w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością "Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę"; prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych (art. 204 § 1 K.s.h.); jednakże - przy zarządzie wieloosobowym - sposób reprezentowania określa umowa spółki (art. 205 § 1 K.s.h.); jej treść jest ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym,

- wniosek o rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy podpisał w imieniu Pracodawcy p. P. S.; posłużył się pieczęcią imienną "Dyrektor Zarządzający Prokurent"; na podstawie wglądu do elektronicznych pełnych informacji KRS (z [...] czerwca 2020 r.) ustalono, że dana osoba wchodzi w skład zarządu wieloosobowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; jej sposób reprezentacji określono: "każdy członek zarządu uprawniony jest do samodzielnego składania oświadczeń woli oraz podpisywania w imieniu spółki"; do [...] października 2018 r. dana osoba wykonywała ponadto czynności prokurenta w ramach prokury samoistnej; dlatego Pracodawca jest stroną postępowania - reprezentowaną zgodnie z ujawnionymi danymi,

- z art. 134a ust. 1 ustawy o obronie - w odniesieniu do pełnienia TSW - wynika, że przesłanki rekompensaty wypłaconej odprawy są natury:

-1) podmiotowej - "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT",

- 2) czasowo-okresowej - "za okres (...) pełnienia (...)",

3) przedmiotowej - "(...), pełnienia (...) terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza"; w przepisie posłużono się także pojęciem "świadczenia pieniężnego"; jednak znaczenie tego pojęcia prawnego doprecyzowano w ust. 2; wynika zeń, że świadczenie "obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów (...), a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125"; art. 134a ust. 2 nie stanowi jednak samodzielnej podstawy do uzyskania rekompensaty odprawy; prawo to ustanowiono art. 134a ust. 1 ustawy o obronie, jako materialną podstawę prawną do uzyskania rekompensaty "świadczenia pieniężnego"; co do zasady, uzależniono ją jednakże od spełnienia prawnie określonych, a wyżej wymienionych przesłanek,

- uwzględniając znaczenie językowe wyżej wymienionych przesłanek, z formy zdania i użytego w nim czasu wynika, że – aby pracodawca był uprawniony do rekompensaty "świadczenia pieniężnego" – przesłanki muszą wystąpić łącznie w zakresie odpowiadającym danemu rodzajowi służby wojskowej - w niniejszej sprawie TSW; z kolei z brzmienia przesłanki podmiotowej (,Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT") wynika, że ustawodawcy chodziło o ciągłość zatrudnienia pracownika - będącego jednocześnie żołnierzem obrony terytorialnej (dalej "OT") - przez pracodawcę w całym okresie bycia żołnierzem OT; w razie niewystąpienia powyższych przesłanek należało przywołać art. 134a ust. 7 ustawy o obronie, jako podstawę odmowy wypłaty świadczenia w drodze decyzji administracyjnej; dlatego odmowna decyzja organu I. instancji była prawidłowa; Żołnierz nie zakończył okresu pełnienia TSW, ustanowionego decyzją administracyjną - kartą powołania; dlatego w pkt 1 decyzji stwierdzono, że osnowa orzeczenia wydanego w I. instancji była - w dacie wydania - prawidłowa i nie podlega uchyleniu,

- jednakże - ze względu na błędne stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, sformułowane w akapicie przedostatnim i ostatnim, które nie odzwierciedlają woli ustawodawcy, a sugerują, jakoby rekompensata odprawy należała się jedynie pracodawcy zatrudniającego osobę, będącą żołnierzem rezerwy przed powołaniem do TSW - należało uchylić decyzję (jak w pkt 2), zastępując ją uzasadnieniem niniejszym; w tym zakresie organ odwoławczy podzielił - co do zasady - zarzuty Pracodawcy; błędna jest wykładnia prawa, gdzie przyznanie Pracodawcy rekompensaty wypłaconej odprawy miałoby być zależne od zatrudniania pracownika posiadającego status żołnierza rezerwy, w rozumieniu nadanym art. 99 ust. 1 ustawy o obronie, przed dniem rozpoczęcia pełnienia TSW,

- wskazano, że żołnierz OT ma obowiązek pełnienia TSW, w tym TSW rotacyjnie, w czasie - wskazanym jako okres od dnia do dnia - określonym w karcie powołania (decyzji administracyjnej); każda osoba powołana do TSW - z mocy art. 98i ust. 3 ustawy o obronie - w chwili stawienia się do jednostki wojskowej otrzymuje tytuł "żołnierza OT", a - wobec art. 59 ust. 1 pkt 3 wskazanego aktu - pozostaje żołnierzem w czynnej służbie wojskowej do czasu wystąpienia przesłanek z art. 98t; zwolnienie z jednostki wojskowej - po odbyciu jednej z wielu TSW rotacyjnych - nie wiąże się natomiast z uzyskaniem statusu żołnierza rezerwy; takie zwolnienie - np. po odbyciu pierwszej TSW rotacyjnie - ma charakter organizacyjno porządkowy; nie wpływa na zmianę statusu - z żołnierza OT na żołnierza rezerwy; z art. 71 ust. 1 ustawy o obronie wynika bowiem: "Zwolnienie z czynnej służby wojskowej następuje po upływie czasu trwania służby ustalonego w ustawie lub powołaniu, a przed upływem tego czasu - w przypadkach określonych w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie"; zgodnie z art. 71 ust. 6 ustawy o obronie: "Zwolnienie żołnierza z czynnej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza w rozkazie dziennym oraz dokonuje wpisu w wojskowym dokumencie osobistym tego żołnierza. (...) w wojskowym dokumencie osobistym dokonuje się wpisu o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej (...), a w przypadku terytorialnej służby wojskowej - po upływie czasu trwania tej służby"; podobnie stanowi § 26 ust 1 rozporządzenia w sprawie powoływania do terytorialnej służby wojskowej i sposobu jej pełnienia (Dz. U. z 2017 r poz. 465): "Zwolnienie żołnierza OT ze służby następuje w ostatnim dniu ustalonego czasu jej trwania albo przed tym dniem, jeżeli wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 98t ust. 2 lub 3 ustawy", statuującym przesłanki obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia żołnierza OT przed terminem określonym w karcie powołania,

- istotne znaczenie ma również art. 134a ust. 5 ustawy o obronie, który nie tylko określa kwestie składania wniosku o rekompensatę oraz przedkładania dowodów poniesionych kosztów, ale także stanowi termin prawa materialnego na złożenie wniosku; wynika z niego, że "Pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty (...) szefowi wojewódzkiego sztabu wojskowego (...) nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z (...) pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie"; z kolei art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy o obronie stanowi; "Żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, w rozumieniu niniejszej ustawy, są osoby, które odbywają lub pełnią następujące jej rodzaje: (...) 3) terytorialną służbę wojskową", co do zasady - zatem zarówno rotacyjnie, jak i dyspozycyjnie; przymiot żołnierza rezerwy uzyskuje się dopiero z dniem następnym po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej lub z upływem okresu powołania, określonego w karcie powołania (decyzji administracyjnej),

- dlatego uzasadnieniem faktycznym odmowy przyznania świadczenia za okres pełnienia przez Żołnierza TSW rotacyjnie w terminie od [...] do [...] marca 2018 r. - odbywania pierwszej TSW rotacyjnych (szkolenia podstawowego) - powinno być ustalenie, że wniosek złożono przedwcześnie - przed rozpoczęciem biegu terminu, określonego w art. 134a ust. 5 ustawy o obronie; termin na złożenie wniosku określony wyrażeniem "nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z (...) pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie" (art. 134a ust. 5) jest terminem prawa materialnego; do jego obliczania ma zastosowanie art. 57 § 1 K.p.a.; stanowi on natomiast: "Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło."; w niniejszej sprawie zdarzeniem jest zwolnienie żołnierza OT z TSW i przeniesienie do rezerwy albo stanie się żołnierzem rezerwy z mocy prawa (ex lege), gdy osoba - przed powołaniem do TSW - ma status żołnierza rezerwy (wedle art. 99 ust. 1 ustawy o obronie),

- reasumując - obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia TSW po raz pierwszy (art. 125 ustawy o obronie), ale rekompensaty - w związku z odbyciem TSW rotacyjnie przez pracownika zatrudnianego przez pracodawcę, będącego równocześnie żołnierzem OT, i za okres pełnienia TSW rotacyjnie w trakcie (okresie) pozostawania żołnierzem OT w czynnej służbie wojskowej (TSW); ustawodawca używa w art. 134a ust. 1 ustawy o obronie wyrażenia: "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT (...)";wiąże zatem prawo do rekompensaty z istnieniem ciągłości związku, relacji pracowniczej między pracodawcą zatrudniającym żołnierza OT,

- rozpoznając sprawę organ odwoławczy ustalił, że Żołnierza – osobę zatrudnioną u Pracodawcy - powołano do pełnienia TSW pierwszy raz za pośrednictwem karty powołania na okres od [...] marca 2018 r. do [...] czerwca 2019 r.; w tym okresie pozostawał żołnierzem w czynnej służbie wojskowej (żołnierzem OT); przed powołaniem do TSW nie pełnił innego rodzaju służby wojskowej; dlatego nie był żołnierzem rezerwy - w rozumieniu art. 99 ust. 1 ustawy o obronie; przysięgę wojskową złożył [...] marca 2018 r.; z chwilą stawienia się w jednostce wojskowej stał się żołnierzem OT, którym pozostawał do czasu zwolnienia z TSW i przeniesienia do rezerwy [...] czerwca 2019 r. - w dniu upływu okresu określonego w karcie powołania; [...] lipca 2019 r. stał się żołnierzem rezerwy i - od tego czasu - rozpoczyna się bieg terminu "dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy (...)", określonego w art. 134a ust. 5 ustawy o obronie,

- w toku rozpoznawania odwołania od decyzji nastąpiła zatem istotna zmiana okoliczności faktycznych, które - prima facie - uzasadniłyby uchylenie decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania; jednakże w wyroku II SA/Wa 695/20 nie zaaprobowano takiego sposobu załatwienia sprawy; wskazano na konieczność zastosowania art. 136 K.p.a.,

- z kolei - biorąc pod uwagę istotną zmianę okoliczności, jakie wystąpiły w czasie między wydaniem zaskarżonej decyzji, a rozpatrzeniem odwołania przez organ II. instancji - należy uznać, że pozostający w toku rozpoznawania odwołania Pracodawca powinien być traktowany, jakby złożył nowy wniosek w terminie określonym w art. 134a ust. 5 ustawy o obronie; Pracodawca nie powinien ponosić ujemnych konsekwencji z tego powodu, że sprawa pozostawała w zawisłości,

- zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie, których przeprowadzenie jest niezbędne, a dotyczy istotnej okoliczności dokonania wypłaty odprawy pracownikowi powołanemu do TSW; zlecono uzupełnienie dowodów ponieważ złożone oświadczenie pracodawcy - w dodatku niepotwierdzone przez pracownika - rodzi wątpliwości i nie może zastąpić dowodu z dokumentów księgowych lub zeznania świadka.

W skardze, Pracodawca, reprezentowany przez Pełnomocnika – adwokata, sformułował zarzuty naruszenia przepisów:

- prawa procesowego:

- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., poprzez

utrzymanie w pkt 1 decyzji organu I. instancji i stwierdzenie, że jej osnowa w dacie jej wydania była prawidłowa; tymczasem wykładnia organu odwoławczego - w kontekście art. 134a, w zw. z art. 125 ustawy o obronie - jest błędna; pozostaje w oczywistej sprzeczności z § 5 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy; prawidłowa konkluzja powinna prowadzić do wniosku że świadczenie dla pracodawcy - z tytułu zwrotu kosztów, związanych z udziałem pracownika w ćwiczeniach - dotyczy także sytuacji, gdy żołnierz OT nie jest jeszcze przeniesiony do rezerwy; sposób rozstrzygnięcia sprawy

jest też całkowicie niezrozumiały dla Pracodawcy; zwłaszcza w kontekście wywodu organu z pkt 3 decyzji; wywód ten zresztą w zakresie samych tylko "skutków" - stwierdzenia przysługiwania Pracodawcy świadczenia pieniężnego jako rekompensaty odprawy - skarżący podziela,

zlecenie - w pkt 4 decyzji - przeprowadzenia określonych czynności w zakresie kompetencji organu I. instancji i uznanie, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia we wskazanym w decyzji odwoławczej zakresie jest prawidłowe; tymczasem nie ma w tej sprawie przesłanek do zastosowania danego przepisu; w świetle bowiem stwierdzonej wadliwości decyzji organu I. instancji i uwzględnieniu zawartego w odwołaniu stanowiska strony, sprawa winna zostać rozpatrzona merytorycznie przez organ odwoławczy - poprzez uchylenie decyzji w całości i w tym zakresie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy - zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., wedle dyspozycji sformułowanej w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 695/20;

- art. 7, w zw. z art. 8 i art. 136 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego, biorąc pod uwagę, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o wypłatę świadczenia pieniężnego obejmującego koszty wypłaconej odprawy; w przedmiotowej sprawie strona należycie wypełniła bowiem obowiązki wynikające z art. 134a ust. 1 i 5 ustawy o obronie; doprowadziło to do niezasadnego uchylenia się - ponownie - od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania - zamiast decyzji reformatoryjnej o stwierdzeniu uprawnienia strony do rekompensaty odprawy - decyzji o utrzymaniu osnowy decyzji organu I. instancji w mocy (pkt 1); z drugiej strony - z niezrozumiałych przyczyn - uchylono w części uzasadnienie decyzji organu I. instancji o orzeczeniu – co do istoty sprawy - w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego (pkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji);

- art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 i 2 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz odstąpienie od wskazania przesłanek, które nie są spełnione lub wykazane przez Pracodawcę; skutkowało to wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony,

- prawa materialnego – art 134a ust. 1 i 5 wobec art. 125 ustawy o obronie, w zw. z § 2 pkt 4 i § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o świadczeniu, poprzez jego błędną wykładnię i tym samym niezasadne przyjęcie, że:

- zwrot wypłaconej odprawy przysługuje wyłącznie pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy (art. 99 ust. 1 i 2 ustawy o obronie); tymczasem prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku że świadczenie dla pracodawcy z tytułu zwrotu kosztów, związanych z udziałem pracownika w ćwiczeniach dotyczy także sytuacji, gdy żołnierz OT nie jest jeszcze przeniesiony do rezerwy, a zatem pracodawca jest uprawniony do otrzymania zwrotu wypłaconej pracownikowi powołanemu do TSW odprawy, o której mowa w art. 125 ustawy;

- złożony przez Pracodawcę wniosek w tej sprawie był przedwczesny; pozostaje to w oczywistej sprzeczności z prawidłową wykładnią celowościową art. 134a ustawy o obronie oraz § 5 ust. 5 rozporządzenia o świadczeniu i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi szerzej rozwinięto powyższe zarzuty, przywołując poglądy prezentowane w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w analogicznych sprawach.

Wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie oraz wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy - przy zastosowaniu argumentacji i wykładni prezentowanej przez Pracodawcę.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 60 akt sądowych.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydając zaskarżoną decyzję – w tym zakresie trafne są wywody skargi – organy obu instancji wadliwie wyłożyły znaczenie przepisów prawa materialnego, zakreślających przypadki, gdy - ze środków publicznych – wypłacane jest dla prawodawcy świadczenie, m.in. z tytułu rekompensaty poniesienia kosztów odprawy, wypłaconej uprzednio na rzecz osób powołanych do TSW. Zasadne są także w znacznym zakresie zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie – wobec jej specyfiki - zasadnym było wpierw określenie jej ram materialnoprawnych i dopiero przez ich pryzmat ustalenie, czy w istocie naruszono przepisy prawa procesowego - w szczególności, czy mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy

Organ trafnie wprawdzie opisał istotne okoliczności faktyczne sprawy i przywołał treść znajdujących w niej zastosowanie regulacji materialnoprawnych - w tym także reguły odbywania TSW przez żołnierzy OT oraz ich przenoszenia do rezerwy. Wobec uprzedniego przytoczenia stanowiska organu w tym zakresie, ponowne powtarzanie tych informacji przez Sąd nie byłoby zasadne. Nie właściwie jednak odkodowano treść norm prawnych, zawartych w art. 134a ust. 2 i 5 ustawy o obronie, co do reguł przyznawania świadczenia stanowiącego rekompensatę kosztów pracodawcy – m.in. wypłaty odprawy.

Sąd w tym składzie w pełni podziela ocenę prawną wyrażoną w szeregu wcześniejszych orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (m.in. prawomocny wyrok o sygn. akt II SA/Wa 703/19), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r. (sygn. akt II OSK 3027/19), gdzie zaprezentowano pogląd odmienny od przyjętego przez organ. Wskazuje się tam mianowicie, powołując się na względy wykładni celowościowej i systemowej że - wprawdzie nowelizując art. 134a ustawy o obronie nie dodano w ust. 2 i 5 sformułowania "żołnierz OT" - to jednak - w świetle brzmienia art. 134a ust. 1 danego aktu - nie może budzić wątpliwości prawo do tego świadczenia dla pracodawcy także gdy zatrudniana osoba powołana do TSW, której wypłacono odprawę w myśl art. 125 ustawy o obronie, a nie jest jeszcze żołnierzem rezerwy. Stanowisko to i jego szczegółowa argumentacja znane są organowi, także z innych orzeczeń sądowych, zaś dla Pracodawcy jest dostępne w sieci teleinformatycznej na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. W takiej sytuacji jego powtarzanie byłoby bezzasadne.

Odnosząc się do szerszej - wobec uprzednich spraw - argumentacji organu należy jedynie dodać, co następuje.

Jeszcze raz podkreślić wypada, że treść normy art. 134 ust. 2 i 5 ustawy o obronie może budzić - wobec brzmienia ust. 1 danego artykułu - uzasadnione wątpliwości. Wymagane jest więc niewątpliwie zastosowanie właściwej wykładni tych przepisów. Brzmienie art. 134a ust. 5 nie wskazuje jednoznacznie - wbrew wywodom organu - na prawidłowość zajmowanego przezeń w sprawie stanowiska. Z regulacji tej wynika mianowicie - przy rozumieniu wprost - że wniosek należy złożyć w określonym terminie, którego początek zaczyna biec od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, zakończenia okresowej służby wojskowej lub pełnienia TSW. Rozumiejąc przepis zgodnie z dosłownym brzmieniem, należałoby uznać – odmiennie od stanowiska organu - że dana regulacja nie obejmuje w ogóle rozpoznawalnego przypadku. Co odnotowano bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie doszło tu do przypadku zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, zakończenia okresowej służby wojskowej lub pełnienia TSW. Żołnierz, któremu pracodawca wypłacił wcześniej odprawę - na dzień zwolnienia z pełnienia TSW nie był jeszcze - wedle ustaleń organu - przeniesiony do rezerwy. Nastąpiło to dopiero w dniu następnym - po zakończeniu pełnienia TSW. Pomimo to organ wskazał, że - w myśl przywołanych regulacji - Pracodawca jest generalnie uprawniony do świadczenia z tytułu uprzedniego wypłacenia odprawy Żołnierzowi, obecnie przeniesionemu do rezerwy (tak pkt 3 decyzji i uzasadnienie).

Także więc rozumienie przepisów art. 134a, uznawane przez organ za właściwe, wymagało uprzedniej ich wykładni, w kierunku zapewniającym uwzględnienie reguły, wyrażonej jednoznacznie art. 134a ust. 1 – prawo do świadczenia dla pracodawcy zatrudniającego żołnierza OT pełniącego TSW. Wykładnia proponowana przez organ nie może być jednak zaaprobowana jako właściwa. Prowadzi bowiem do odkodowania rozwiązań, których intencji wprowadzenia nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy.

Uznanie sposobu rozumienia przepisów, jak to proponuje organ, prowadziłoby mianowicie do sytuacji, gdy - przy obowiązku wypłaty odprawy spoczywającym na pracodawcy w momencie powołania określonej osoby do TSW - zwrot poniesionych kosztów przysługiwałby dopiero po zakończeniu TSW przez żołnierza OT i przeniesieniu do rezerwy – tak wedle organu rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku. Jak zauważa organ, TSW rotacyjna – do której pełnienia pracownik może być wzywany kilkakrotnie - może trwać nawet kilku lat. W przypadku Żołnierza, jego przeniesienie do rezerwy nastąpiło dopiero z dniem [...] lipca 2019 r., zaś pierwsze powołanie do TSW rotacyjnie – [...] marca 2018 r. (na okres do [...] marca 2018 r.). Woli przyjęcia takich rozwiązań nie sposób przepisać racjonalnemu prawodawcy, mając na uwadze, że w okresie kilkuletnim określona osoba może zmieniać miejsce pracy (np. z własnej woli), zaś jego pierwotny pracodawca - który uczynił zadość obowiązkowi wypłaty odprawy na dzień powołania do TSW - nie miałby nawet informacji, kiedy określonego żołnierza OT przeniesiono do rezerwy (wynika to wprawdzie z karty powołania lecz określone tam daty mogą podlegać określonym zmianom w stosownych trybach). To natomiast determinuje bieg przewidzianego ustawą o obronie terminu (w myśl art. 134a ust. 5), który zresztą - zdaniem organu - ma charakter materialnoprawny (nieprzywracalny).

Trudno byłoby też znaleźć racjonalne przesłanki, przemawiające za przyjęciem za właściwą zasady, aby określone świadczenia pieniężne, stanowiące rekompensatę ponoszenia obowiązków publicznoprawnych - tu określony art. 125 ustawy o obronie obowiązek wypłaty odprawy osobom powołanym m.in. do TSW - miały być systemowo - z mocy ustawy - regulowane dopiero po kilku latach. Intencji takiej także nie sposób przepisać racjonalnemu prawodawcy.

Prowadzi to do konkluzji, że przyjęty przez organ sposób wyłożenia przepisów art. 134a ustawy o obronie - prowadzący do konkluzji, jakoby warunkiem wystąpienia przez pracodawcę o świadczenie, mające kompensować wypłatę odprawy było przeniesienie żołnierze, powołanego do TSW do rezerwy - nie jest prawidłowy. W tym zakresie trafne są zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów prawa materialnego, zawartych w ustawie o obronie. Sąd nie dopatrzył się natomiast naruszenia powołanej w skardze normy konstytucyjnej.

Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że słuszne są też zarzuty Pracodawcy, gdzie podnoszono wadliwość skarżonej decyzji, co do formy samego rozstrzygnięcia.

Przede wszystkim wypada wskazać, że błędnie skonstruowano sentencję decyzji. Art. 138 § 1 i 2 K.p.a. precyzuje kompetencje organu odwoławczego, gdy załatwia sprawę co do meritum. Nie przewidziano tam formuły stwierdzania czy osnowa określonego rozstrzygnięcia była prawidłowa. W postępowaniu odwoławczym zadaniem organu nie jest abstrakcyjna ocena uprzedniego rozstrzygnięcia, lecz ponowne rozpoznanie sprawy i - gdy jest to możliwe (nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania bądź wydania decyzji kasatoryjnej) – jej rozstrzygnięcie.

W rozpatrywanej sprawie wymaganiu temu nie sprostano. Nie przekazując wprost sprawy do ponownego rozpoznania organ zawarł w swoim rozstrzygnięciu jedynie szereg ogólnych stanowisk, co do uwarunkowań faktycznych oraz formalno-prawnych sprawy, zresztą w kluczowym zakresie błędnych (ocena prawna).

Wprawdzie w pkt 3 decyzji wskazano wprost, że generalnie Pracodawcy świadczenie z tytułu poniesienia kosztów odprawy wypłaconej Żołnierzowi przysługuje, gdyż - w danym przypadku - przeniesiono go do rezerwy. Z perspektywy strony było to zgodne z jej interesem, niezależnie czy przesłanki danej konstatacji były prawidłowe - tu przyjęto, za spełniony niezbędny jakoby warunek przeniesienia żołnierza OT do rezerwy. Takie jednak rozstrzygnięcia organu - o charakterze abstrakcyjnym - wykracza poza kompetencje zakreślone art. 104 K.p.a. w zw. z art. 134a ust. 7 ustawy o obronie. Przypisano tam organowi wojskowemu kompetencje do rozstrzygania jedynie konkretnej sprawy - poprzez ewentualne orzeczenie o odmowie przyznania żądanej wnioskiem kwoty.

Skoro wedle intencji organu odwoławczego - co wynika wprost z treści rozstrzygnięcia (pkt 4 i uzasadnienie) - sprawa wniosku Pracodawcy miałaby być ponownie procedowana, skarżona decyzja nie może być uznana za wiążącą. Nie kończy bowiem żadnej sprawy. Nie kreuje więc wprost po stronie Pracodawcy konkretnych uprawnień. W takiej sytuacji uchylenie zaskarżonego aktu (zgodnie zresztą z wnioskiem skargi) nie stanowi działania na niekorzyść strony. Dany akt nie wykreował w istocie na jej rzecz żadnych przywilejów.

Trafnie wobec tego wywiedziono w skardze, że orzekając w sprawie uchybiono treści art. 138 pkt 1 i 2 K.p.a., wydając rozstrzygnięcie wykraczające poza przewidziane tam kompetencje.

Osobną kwestią jest z kolei zagadnienie, czy zgromadzone dotąd w sprawie dowody mogą stanowić podstawę o przyznaniu Pracodawcy uprawnienia do świadczenia. W ocenie organu nie mogły być nimi zawarte w aktach dokumenty. Stanowisko to prawidłowo uzasadniono. Z kolei - wbrew wywodom skargi - w tym zakresie organ nie był związany rozstrzygnięciem o sygn. akt II SA/Wa 695/20 poza granicami, gdzie sprawę badał już Sąd, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu. Wskazano tam, że organ może we własnym zakresie zbadać wyjaśnieniu kwestii prawidłowej reprezentacji Pracodawcy. Organ zresztą - ponownie rozpoznając sprawę - poczynił w danym zakresie stosowne ustalenia. Dopiero prawidłowo złożony wniosek – m.in. podpisany przez osobę upoważnioną - może podlegać ocenie merytorycznej – np., co do faktycznego wykazania przez Pracodawcę uprawnienia do zwrotu konkretnej kwoty. Kwestia ta nie była uprzednio przedmiotem badania przez Sąd, gdyż wykraczało to poza zakres rozpatrywanego wcześniej zagadnienia (prawidłowy podpis pod wnioskiem).

Trzeba mieć na uwadze, że przypadki gdy dopuszczalne jest przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania muszą być wykładane wąsko, zaś pojęcie istotnego znaczenia w myśl art. 138 §. 2 zd. 1 K.p.a. ściśle. Jak wynika z treści skargi intencją Pracodawcy jest też skrócenie procedury przez załatwienie sprawy w II. instancji. W tym kontekście - procedując ponownie w sprawie - organ odwoławczy rozważy, czy czynności wyjaśniające, wskazane organowi I. instancji (pkt 4 orzeczenia) uzasadniają przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zagadnienie to nie było bowiem uprzednio przedmiotem rozważań skoro zaskarżona obecnie decyzja nie była kasatoryjną. Gdyby tak zresztą było, stosowną drogą jej kwestionowania byłby sprzeciw - w myśl art. 64a ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Przedwczesne byłoby wobec tego zajmowanie w danym zakresie stanowiska przez Sąd.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zobowiązanie organu do wydania decyzji określonej treści ,gdyż sprawa nie została przedtem właściwie wyjaśniona - nie zgromadzono pełnego materiału dowodowego, mogącego stanowić podstawę orzeczenia w sprawie - wobec wymagań art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Jak wskazano, trafnie organ odwoławczy odnotował potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego. Kompetencje Sądu, określone art. 145a § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie dotyczy natomiast przypadków gdy uchylany akt wydano także z naruszeniem przepisów postępowania - tak z rozumowania a contrario.

Trafne są zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów prawa procesowego w kontekście uchybienie treści art. 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie było to jednak następstwem innej nieprawidłowości – bezzasadnego odstąpienia przez organ od prowadzenia postępowania zmierzającego do rozpatrzenia sprawy bądź orzeczenia o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, o ile ujawnionoby przesłanki uzasadniające wydanie decyzji kasatoryjnej.

Sąd nie uwzględnił też wniosku Pracodawcy o równoczesne uchylenie decyzji organu I. instancji. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, ani też Sąd nie dopatrzył się z urzędu, aby było to niezbędne dla załatwienia sprawy, w myśl art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji – w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika Pracodawcy w kwocie 480 zł, wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.