Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1940/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 270,  art. 273 par. 2,  art. 281,  art. 282 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 3,  art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
article: art. 224 par. 1,  art. 226 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. A. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1148/15 oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1148/15, oddalił skargę D. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia

[...] kwietna 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], ustanawiającej na rzecz następców prawnych M. R. na [...] lat prawo użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, w udziale wynoszącym [...] części, położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta Nr KW [...], oraz gruntu zabudowanego o powierzchni [...] m2 w udziale wynoszącym [...] części, położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta Nr KW [...].

Sąd stwierdził, że D. A. nie była stroną postępowania zakończonego ww. decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Obecnie nie posiada również żadnego tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości - zatem nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa i nie jest legitymowana do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji Prezydenta [...].

Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r.(data prezentaty), uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r., D. A. wystąpiła do Sądu ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego powyższym prawomocnym wyrokiem.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że R. S. (jeden z nabywców roszczenia dekretowego od M. R.) został dwukrotnie skazany prawomocnymi wyrokami sądów w [...] i [...] na przepadek mienia w całości za przestępstwa kryminalne - w związku z czym wystąpienie jego spadkobierców o "zwrot" kamienicy przy ul. [...] w [...] jest nieuzasadnione i jest przestępstwem. Skarżąca wskazała, iż wnosi o wznowienie postępowania z uwagi na pominięcie jej, jako osoby trzeciej, w trakcie podejmowania decyzji o zwrocie - ponieważ kamienica jest obciążona roszczeniami z tytułu jej wybudowania, gdyż po wojnie kamienica przy ul. [...] była w gruzach. Kamienica ta została wybudowana w 1946 r., a więc Prezydent [...] nie mógł zwrócić czegoś, czego w 1945r. jeszcze nie było. W ocenie skarżącej, dochowała ona trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi, gdyż o wystąpieniu nowych dowodów w sprawie (wskazanych przestępstwach R. S.) dowiedziała się od syna w październiku 2016 r., a skargę wniosła w dniu [...] grudnia 2016 r.

Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. Sąd postanowił połączyć badanie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy i wznowił postępowanie sądowe.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 26 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. Sąd oddalił ten wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga o wznowienie postępowania, jako niezasadna, podlega oddaleniu.

Podnieść należy, że zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w ustawie można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Znaczenie instytucji wznowienia postępowania sprowadza się do stworzenia możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już prawomocnym orzeczeniem sądu - o ile zachodzą enumeratywnie wyliczone w ustawie przyczyny wznowienia postępowania.

Stosownie do art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

W świetle art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim

o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia

z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z tym przepisem pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania (złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia) powoduje w dalszej kolejności konieczność zbadania czy skarga wznowieniowa jest dopuszczalna, a więc czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania. Istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia.

Wobec treści skargi, uzupełnionej pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r., należy stwierdzić, iż oparta została ona na ustawowej podstawie wznowienia określonej

w art. 273 § 2 p.p.s.a. oraz, że została wniesiona w terminie.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się wznowienia postępowania

z uwagi na nowe okoliczności faktyczne - fakt, iż R. S. został dwukrotnie skazany prawomocnymi wyrokami sądów w [...] i [...] na przepadek mienia

w całości za przestępstwa kryminalne. Skarżąca do skargi o wznowienie załączyła kserokopię sentencji wyroku łącznego Sądu Wojewódzkiego w [...], Wydział III Karny, z dnia [...] maja 1964 r., sygn. akt [...] , wyroku Sądu Wojewódzkiego

w [...] z dnia [...] października 1963 r., sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1962 r., sygn. akt [...].

Wyrokiem łącznym Sądu Wojewódzkiego w [...], Wydział III Karny, z dnia [...] maja 1964 r., sygn. akt [...], R. S. skazanemu prawomocnymi wyrokami:

1) Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] października 1963 r., sygn. akt

[...], łącznie na: [...] lat więzienia, [...] zł grzywny z zamianą na [...] lata więzienia, przepadek całego majątku, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat [...],

2) Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1962 r., sygn. akt [...], na [...] lat więzienia, [...] zł grzywny, przepadek majątku, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat [...],

- na mocy art. 35 k.k. wymierzono łączną karę [...] lat więzienia z zaliczeniem aresztu tymczasowego od dnia [...] września 1961 r. do [...] października 1963 r., grzywny

w kwocie [...] zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na [...] lata więzienia, utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat [...], przepadku majątku w całości.

W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącą wyroki nie mają jednak żadnego wpływu na treść postanowień organu czy też wyroku Sądu.

Wskazać należy, że podstawą odmowy wszczęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji było stwierdzenie, iż skarżąca nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. - niezbędnego do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret.

Skarżąca swój interes prawny wywodzi z powojennej odbudowy części budynku frontowego przy ul. [...] ze środków finansowych m.in. jej matki H. H. (której jest spadkobierczynią), która wraz z innymi inwestorami sfinansowała odbudowę budynku zniszczonego w wyniku działań wojennych w [...] %, czyli nakładów poniesionych przez jej matkę oraz zawartych z administracją domu [...] umów najmu, które w § 5 i § 6 zawierały zapis zgodnie z którym "wynajmujący zobowiązuję się zwrócić najemcy kwotę (...) za roboty wymienione w § 4 umowy". "Zwrot wymienionych w § 5 kwot nastąpi w ratach miesięcznych w formie potrącenia sobie przez najemcę co miesiąc z wymienionego w § 2 komornego zł (...)".

Skarżąca podnosi, że z uwagi na przysługujące jej roszczenie z tytułu wybudowania przedmiotowej kamienicy, niezasadnie została pominięta przy wydawaniu decyzji zwrotowej.

Wskazać jednak należy, iż roszczenie o zwrot nakładów (art. 226

§ 1 k.c. w zw. z art. 224 § 1 k.c.), czy roszczenia odszkodowawcze, choć tematycznie istotnie są powiązane z nieruchomością, nie dotyczą bezpośrednio, ani jej stanu prawnego, ani też nie wpływają na prawa najemcy lokalu do tej nieruchomości

(por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 1885/13). Roszczenie o rozliczenie nakładów poczynionych na nieruchomość stanowi jedynie o interesie faktycznym skarżącej. Roszczenie takie stanowić może podstawę prawną interesu prawnego skarżącej, ale w sprawie cywilnej o zwrot nakładów bądź w sprawie o odszkodowanie.

Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż interes prawny w kwestionowaniu decyzji dotyczącej oddania - w trybie dekretu - w użytkowanie wieczyste zabudowanej nieruchomości, oprócz jej dawnych właścicieli i ich następców prawnych mogą mieć jedynie właściciele lokali znajdujących się w posadowionym na tym gruncie budynku, nabytych uprzednio od Skarbu Państwa bądź gminy. Jedynie legitymowanie się przez dany podmiot prawem o charakterze rzeczowym, pozwala na uznanie go za stronę postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu.

Jak trafnie stwierdził Sąd w wyroku z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1148/15, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 7 dekretu nie dotyczy interesu prawnego ani najemców lokali w budynku znajdującym się na takiej nieruchomości, którzy w ramach stosunku najmu uprawnieni są do korzystania z lokali mieszkalnych, ani też osób, które posiadają jedynie roszczenia o zwrot poczynionych nakładów jako, że osoby te nie dysponują tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Nie można skutecznie wywieść interesu prawnego z faktu istnienia obligacyjnego stosunku cywilnoprawnego. Sam bowiem fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie skutkuje ani automatycznym wygaśnięciem umowy najmu, nie uniemożliwia wykonywania przez najemcę jego uprawnień, ani nie uniemożliwia ewentualnego dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Przymiot strony postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej na podstawie przepisów dekretu, przysługuje byłym właścicielom nieruchomości warszawskiej objętych działaniem dekretu i ich następcom prawnym, a także wszystkim podmiotom, które obecnie legitymują się tytułem prawnorzeczowym do danej nieruchomości.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżąca nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r.,

nr [...]. Skarżąca nie posiada również żadnego tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości, ani do lokalu znajdującego się w budynku posadowionym na tym gruncie - bo przysługuje jej jedynie prawo o charakterze obligacyjnym. Zatem posiada ona wyłącznie interes faktyczny, a nie interes prawny.

Również fakt skazania jednego z nabywców roszczenia dekretowego prawomocnymi wyrokami sądów na przepadek mienia w całości za przestępstwa kryminalne - nie ma żadnego wpływu na zakres uprawnień posiadanych przez skarżącą w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Powołana zatem przez skarżącą podstawa wznowienia okazała się całkowicie niezasadna - co skutkuje oddaleniem skargi o wznowienie postępowania sądowego.

Odnośnie wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania na podstawie art. 26 ustawy z dnia 7 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych

z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017, poz. 718 ze zm.), dalej jako ustawa, wskazać należy, że w myśl art. 2 pkt 3 ustawy przez decyzję reprywatyzacyjną należy rozumieć ostateczną albo nieostateczną decyzję właściwego organu:

a) w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] albo w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu;

b) w przedmiocie wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] albo odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu,

c) stanowiącą podstawę wypłaty odszkodowania lub przyznania odszkodowania w związku z nieruchomością warszawską.

Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy w razie wszczęcia postępowania rozpoznawczego toczące się przed organem administracji, sądem administracyjnym, sądem powszechnym lub Sądem Najwyższym postępowanie dotyczące decyzji reprywatyzacyjnej albo postępowanie o zapłatę odszkodowania lub wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, albo inne postępowanie przed tymi organami lub sądami toczące się na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej podlegają zawieszeniu.

Z przepisu tego wynika, że tylko w przypadku wszczęcia przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] postępowania rozpoznawczego, toczące się przed sądem administracyjnym postępowanie dotyczące decyzji reprywatyzacyjnej albo inne postępowanie toczące się na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej podlega zawieszeniu.

Zauważyć należy, że w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o charakterze wyłącznie procesowym, wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - z uwagi na brak interesu prawnego skarżącej. Oznacza to, iż postępowanie sądowe dotyczyło kwestii proceduralnej związanej z oceną, czy skarżącej przysługuje interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Postępowanie to nie dotyczyło zatem zdefiniowanej w art. 2 pkt 3 ustawy decyzji reprywatyzacyjnej ani innego postępowania toczącego się na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej - co oznacza, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 26 ustawy.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.