Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 99/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 93 ust. 1 i 4, art. 94, art. 95, art. 97 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Poznaniu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

IV SA/Po 99/16

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia [...].08.2015r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia [...] sp. j. na postanowienie Dyrektora ZG i KM "Geopoz" z [...] maja 2015 r. w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału nieruchomości położonej w Poznaniu ul. [...]działka nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że zaskarżonym postanowieniem organ I instancji działając z urzędu, zaopiniował projekt podziału nieruchomości wskazanej w sentencji. Odwołanie złożył właściciel nieruchomości, kwestionując ustalenia organu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wskazało, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczono, że na podstawie z art. 97 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2015r., poz. 782, z późn. zm., dalej u.g.n.) podziału nieruchomości można dokonać na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Z takim wnioskiem może wystąpić właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości i ewentualnie osoby, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do gruntu. Wyjątkiem od tej zasady jest przewidziany w art. 97 ust. 3 u.g.n., podział nieruchomości z urzędu. Zgodnie z tym przepisem postępowanie podziałowe może toczyć się również wbrew woli strony (właściciela), jeśli podział nieruchomości jest niezbędny dla realizacji celu publicznego, który wynikać musi w sposób jednoznaczny z zapisów planu miejscowego lub wcześniejszej decyzji lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Postępowanie takie nie jest uzależnione od woli właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości i jest wyrazem władztwa publicznego wobec tych podmiotów, może ono mieć miejsce tylko w przypadkach wskazanych w ustawie, których nie można interpretować rozszerzająco. Podkreślono, że w przypadku podziału nieruchomości zainicjowanego z urzędu, konieczne jest wykazanie przez organ prowadzący postępowanie wystąpienia przesłanki niezbędności podziału.

W ocenie Kolegium organ I instancji dokonał niniejszego podziału w trybie określonym w art. 97 ust. 3 u.g.n.

Zaznaczono, że w przypadku podziału nieruchomości zainicjowanego z urzędu, konieczne jest wykazanie przez organ prowadzący postępowanie wystąpienia przesłanki niezbędności podziału. Tym samym powoływanie się przez ten organ na przepisy planu miejscowego i zgodność projektu podziału z ustaleniami planu jest niewystarczające do dokonania podziału z urzędu. Z przepisu art. 97 ust 3 pkt 1 u.g.n. wynika bowiem, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych (por. wyrok NSA z 19 marca 2008r. I OSK 410/07) Przepis ten konstruuje dodatkową przesłankę - "niezbędności" podziału, która powinna być wykazana przez inicjatora podziału będącego równocześnie organem podział ten zatwierdzającym. Przesłanka owej niezbędności oraz przepis art. 7 k.p.a. nakłada na organ właściwy w sprawach podziału obowiązek wyważenia dwóch przeciwstawnych sobie interesów - interesu publicznego (interesu społeczności lokalnej w urządzeniu i korzystaniu z poszerzonej drogi publicznej) i słusznego interesu strony (właściciela dzielonej nieruchomości).

W toku rozpatrywanego postępowania, owa niezbędność podziału przedmiotowej nieruchomości nie została w żaden sposób stwierdzona. Zdaniem Kolegium taka przesłanka wystąpi dopiero po wydaniu decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji celu publicznego.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Prokurator Okręgowy w Poznaniu wnosząc o stwierdzenie jego nieważności w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 93 ust. 1 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.n. na skutek bezpodstawnego przyjęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, iż organ I instancji nie uwzględnił w swoim postanowieniu z dnia 15 maja 2015r. trybu wydzielenia działki pod drogą publiczną na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz nie wykazał, że wstępny pozytywnie zaopiniowany projekt podziału nieruchomości przy ulicy [...] w Poznaniu na podstawie zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Podolany Zachód E" jest niezbędny dla realizacji celu publicznego, gdy tymczasem właściwa wykładnia wymienionych przepisów prowadzi do wniosku iż w proponowanym podziale nieruchomości w należyty sposób wykazano niezbędność dla realizacji celu publicznego, jakim było wydzielenie gruntów pod drogę publiczną i jego zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. numer [...] Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" w Poznaniu działając na podstawie art. 123 k.p.a. oraz art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] w Poznaniu, oznaczonej: obręb [...], działka [...], zapisanej w kw. [...]jako własność [...] Sp. j.

Postepowanie w sprawie wstępnego podziału opisanej nieruchomości zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n.

Powołując się na treść art. 93 ust. 1 u.g.n., organ I instancji stwierdził, że zaproponowany podział jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z zapisami miejscowego zagospodarowania przestrzennego "Podolany Zachód E" przyjętego uchwałą Rady Miasta Poznania z dnia 13 kwietnia 2010r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr 140, poz. 2688 z dnia 19.07.2010r.) projektowane działki, oznaczone na mapie ze wstępnym podziałem numerem 1 znajdują się na terenie oznaczonym symbolem 01KD-Z (tereny dróg publicznych klasa zbiorcza - ciągłość ulicy Druskiennickiej), oraz numerem 2 znajdują się na terenie oznaczonym symbolem 5NMIV (tereny zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej lub usługowej - pozostała część działki [...]). Przedstawiona we wstępnym projekcie podziału granica stanowi odwzorowanie określonej w planie zagospodarowania przestrzennego linii uwzględniającej teren drogi publicznej OlKW - 2 a wyznaczoną tą granicą projektowaną działką oznaczoną numerem 1.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Sp. j. [...] zarzuciła m.in. naruszenie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. poprzez brak wykazania, czy w tej sprawie zachodzą przesłanki związane z realizacją celu publicznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wyżej opisanym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r. uchyliło zaskarżone postanowienie Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "Geopoz" w Poznaniu i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zdaniem Kolegium przesłanka niezbędności podziału wystąpi dopiero po wydaniu decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji celu publicznego i w jego ocenie bardziej racjonalny byłby tryb określony w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003r. "o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2008. Nr 193, poz. 1194 ze zm.).

Według skarżącego zaskarżone postanowienie uznać należy za wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 93 ust. 1 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.n.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 410/07 jednak dokonało jego niewłaściwej interpretacji, gdyż w istocie wyrok ten potwierdza słuszność stanowiska organu I instancji. Sąd ten podzielił pogląd, że nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i to ma miejsce w tej sprawie, gdyż w planie miejscowym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej.

Inwestor, podejmując się realizacji drogi, musi najpierw zadbać o uregulowanie spraw własnościowych dotyczących gruntu, na którym zamierza realizować daną inwestycję. Dlatego w pierwszej kolejności koniecznym jest dokonanie podziału i przeniesienia własności wydzielonej działki na inwestora.

Za trafny uznano pogląd, że wydzielanie gruntów pod drogi publiczne jest zgodnie z treścią art. 6 pkt 1 u.g.n. w sposób nie budzący wątpliwości celem publicznym i ma to miejsce w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przesłanka "niezbędności" wystąpi dopiero po wydaniu decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji celu publicznego. To stanowisko nie jest słuszne, gdyż zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzja o ustaleniu lokacji inwestycji celu publicznego może być wydana jedynie wówczas, gdy dla danej nieruchomości nie obowiązuje miejscowy plan.

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje, bowiem działka będąca przedmiotem postępowania podziałowego jest objęta ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Dokonując oceny postanowienia Kolegium przyjęło ponadto, że w przypadku faktycznego przystąpienia do budowy drogi bardziej racjonalnym byłby inny niż w niniejszej sprawie tryb postępowania, tj. w ramach ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych mimo odmiennej, przyjętej linii orzeczniczej przez m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (wyroki - z dnia 19.04.2011 r. w sprawie IV SA/Po 1075/10 i z dnia 11.05.2011 r. w sprawie IV SA/Po 1093/10).

Z treści wyroków tego Sądu wynika bowiem, że tryb realizacji celu publicznego, polegającego na budowie drogi publicznej zależy wyłącznie od uznania podmiotu realizującego tą inwestycję. Jeżeli Zarząd Dróg Miejskich zainicjował z urzędu podział przedmiotowej nieruchomości w celu wydzielenia z niej terenu przeznaczonego pod drogę publiczną, to jednostka ta słusznie zadecydowała na jakich odbywa się to zasadach, w tym przypadku - w trybie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Dyrektor ZGiKM GEOPOZ był w związku z tym związany ustaleniami planu miejscowego i przepisami prawa powszechnie obowiązującego.

Taką też wykładnię przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uchwale z dnia 1 marca 1999r., sygn. OPK 1/99 stwierdzając, że postanowienie wyrażające opinię o której mowa w art. 93 ust. 4 u.g.n. jest wydane w toku postępowania administracyjnego w sprawie o podział nieruchomości.

Przeznaczenie części nieruchomości pod drogę ma umożliwić jej wydzielenie, co jest jednym z celów publicznych zgodnie z treścią art. 6 pkt 1 u.g.n. W ocenie skarżącego nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. (np. wyroki NSA z 19.03.2008r., sygn. I OSK 410/17, NSA z 3.02.2012r., sygn. I OSK 272/11, WSA w Łodzi II SA/Łd 621/10 z 19.11.2010r., WSA w Poznaniu z 17.01.2014r., sygn. II SA Po 1122/13, WSA w Poznaniu z 27.03.2014r, sygn. II SA/Po 128/14, WSA w Gdańsku z 21.12.2010r, sygn. II SA/Gd 378/10).

W przypadku sporów dotyczących przebiegu linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu wyznaczonych w planie miejscowym, w tym przebiegu projektowanych dróg, winny one być rozwiązywane na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o samorządzie gminnym w toku uchwalania bądź zmiany planu miejscowego, a nie w ramach postępowania o podział nieruchomości.

Problematyka podziału nieruchomości normowana jest przed wszystkim przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Z treści ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie wynika wyłączenie stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wręcz przeciwnie, według art. 23 cyt. ustawy z 10 kwietnia 2003r. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 3 "Nabywanie nieruchomości pod drogi") stosuje się przepisy u.g.n. Ustawodawca wprost zatem odesłał do stosowania u.g.n. w sprawach nabywania nieruchomości pod drogi w takim zakresie w którym sprawy te nie zostały uregulowane w cyt. ustawie " o szczególnych warunkach..." (np. wyroki NSA z 21 listopada 2012r., sygn. I OSK 1288/11 i 22 maja 2012r.,sygn. I OSK 763/11).

Wydając zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób rażący naruszyło przepisy prawa powszechnie obowiązującego i dokonało błędnej wykładni przepisów art. 93 ust. 1 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. przyjmując, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu w sposób niewłaściwy, gdyż nie wykazano, iż podział jest niezbędny do realizacji celu publicznego mimo że podział nieruchomości może być dokonany jeśli jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Stanowisko organu II instancji stanowi rażące naruszenie prawa, albowiem postanowieniem swym SKO w Poznaniu wykluczyło stosowanie przepisów, które odnoszą się do inwestycji drogowych, nie zostały uchylone i które przy prawidłowej wykładni mogą znaleźć zastosowanie.

Pozostawienie zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym godziłoby w zasadę praworządności i nie dałoby się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wyjaśniono, że postanowienie Dyrektora ZG i KM "Geopoz" nie zostało uchylone z tego powodu, że organ I instancji nie uwzględnił w rozstrzygnięciu trybu wydzielenia działki pod drogę publiczną na podstawie ustawy z 10 kwietnia 2003 r., lecz dlatego, że nie wykazał w sposób wyraźny niezbędności podziału, co pozwoliłoby na wszczęcie postępowania z urzędu.

W rozpatrywanym przypadku spełniona została tylko jedna przesłanka, tj. obowiązywał plan miejscowy wskazujący na przeznaczenie części przedmiotowej nieruchomości na cel publiczny, jakim jest niewątpliwie budowa drogi. Nie wykazano natomiast niezbędności podziału. Organ nie wskazał nawet, że podział zmierza do realizacji celu publicznego ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że jest on zgodny z ustaleniami m.p.z.p., co jest niewystarczające. (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 marca 2008 I SA/Wa 2023/07 wyrok, wyrok WSA w Lublinie z 15 listopada 2007 r. II SA/ Lu 506/07)

Na rozprawie w dniu 20.04.2016r. skarżący podtrzymał swe dotychczasowe żądanie, jednakże w razie jego nieuwzględnienia alternatywnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Nadto Sąd z urzędu stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).

Prokurator miał uprawnienie do wniesienia skargi na podstawie art.50 § 1 p.p.s.a., przy czym - zważywszy na daty wydania zaskarżonego postanowienia i wniesienia skargi do tut. Sądu – niewątpliwie dochowany został sześciomiesięczny termin określony w art.53 § 3 p.p.s.a.

Sąd zasadniczo podziela stanowisko i argumentację strony skarżącej.

W myśl art. 97 ust.1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Według art.93 ust.1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Natomiast art.93 ust.4 u.g.n. stanowi, iż zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1. Wreszcie zgodnie z art.93 ust.5 u.g.n. opinię, o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że podział nieruchomości na wniosek jest zasadą, a wyjątkiem jest podział nieruchomości przeprowadzany z urzędu.

Zgodnie z art.97 ust.3 pkt 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych.

Sąd orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 17.01.2014r. o sygn. II SA/Po 1122/13 (publ. CBOSA), iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, a więc aktem powszechnie obowiązującym, który dla zastosowania go w konkretnej sprawie wymaga aktu subsumcji, czyli ustalenia w drodze wykładni treści normy prawnej i zastosowania jej do ustalonego stanu faktycznego.

Taki charakter miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako aktu prawa powszechnie obowiązującego przesądza o tym, iż nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny już w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. O ile bowiem plan miejscowy w sposób jednoznaczny przesądza o przebiegu drogi publicznej, to podział służący wydzieleniu działek koniecznych dla realizacji tej drogi jest niezbędny dla osiągnięcia celu publicznego jakim jest zastosowanie się do przepisów prawa miejscowego określających przebieg drogi publicznej i wydzielenie gruntów pod te drogi. Analogiczne stanowisko jest powszechnie wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w szczególności w wyrokach NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. I OSK 410/07, z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. I OSK 272/11, z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. I OSK 274/11 oraz w wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. II SA/Gd 424/12 i z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. II SA/Gd 378/10 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Ewentualna konieczność weryfikacji niezbędności podziału do realizacji celów publicznych, do których zgodnie z art. 6 pkt 1 u.g.n. zalicza się wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, zaistniałaby jedynie w sytuacji, w której przepisy planu miejscowego sformułowane byłyby w sposób pozostawiający uznaniu właściwych podmiotów stosujących prawo miejscowe dokładny przebieg drogi publicznej, względnie jej parametry, takie jak na przykład szerokość. Dopiero bowiem w takiej sytuacji gdy prawodawca lokalny nie dokonałby jednoznacznych ustaleń w tym zakresie, koniecznym byłoby weryfikowanie czy planowany podział nie narusza słusznego interesu właściciela dzielonej nieruchomości, względnie wyważanie interesu społecznego w urządzeniu i korzystaniu z drogi publicznej o maksymalnych przewidzianych w planie parametrach oraz słusznego interesu właściciela dzielonej nieruchomości. Sytuacja takowa w aktualnym stanie prawnym jest stosunkowo mało prawdopodobna, albowiem przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80 z poz. 717 ze zm., dalej u.p.z.p.) jako obligatoryjny element miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadziły określenie przeznaczenie terenów oraz linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania – art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy. W kontekście regulacji zawartej w art. 87 ust. 1 u.p.z.p. nie można jednakże abstrahować od przepisów poprzedzającej ją ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, Nr 41 ze zm.), która w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 stanowiła, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się, w zależności od potrzeb (a więc nie obligatoryjnie) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania i linie rozgraniczające ulice, place oraz drogi publiczne wraz z urządzeniami pomocniczymi, a także tereny niezbędne do wytyczania ścieżek rowerowych.

Potrzeba weryfikacji niezbędności podziału do realizacji celów publicznych w realiach niniejszej sprawy jednakże nie zachodzi, albowiem w § 3 pkt 5 uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 13 kwietnia 2010 r., nr LXX/964/2010 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Podolany Zachód E w Poznaniu, prawodawca lokalny wprost wskazał, iż ustala się tereny komunikacji - dróg publicznych oznaczone na rysunku planu wskazanymi tam symbolami. Niespornym jest, iż projektowane działki, oznaczone na mapie ze wstępnym podziałem numerem 1 znajdują się na terenie oznaczonym symbolem 01KD-Z (tereny dróg publicznych klasa zbiorcza - ciągłość ulicy Druskiennickiej), oraz numerem 2 znajdują się na terenie oznaczonym symbolem 5NMIV (tereny zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej lub usługowej - pozostała część działki [...]).

Z kolei w § 12 pkt 1 w/w planu miejscowego zapisano, że dla terenów komunikacji, określonych w § 3 pkt 5, (w tym dla terenu 01KD-Z – ulicy Druskiennickiej, lokalizację drogi publicznej) ustala się szczegółowo określone w pkt 1 lit.a-i warunki, parametry oraz wskaźniki zabudowy i zagospodarowania.

Takie sformułowanie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie pozostawia miejsca na jakąkolwiek uznaniowość. Przesądza bowiem, iż drogi publiczne w nim wskazane, w tym droga oznaczona symbolem 01KD-Z, muszą być zlokalizowane dokładnie w miejscu określonym na rysunku planu, który to rysunek przesądza także o szerokości korytarza komunikacyjnego. Co za tym idzie powyższe przesądza o niezbędności do celów publicznych, wydzielenia tych działek gruntu, które odpowiadają lokalizacji drogi na rysunku planu.

W realiach niniejszej sprawy weryfikacja czy zaistniały przesłanki do zastosowania art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. sprowadzała się zatem do dokonania wykładni przepisów w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i sprawdzenia czy zatwierdzony projekt podziału odpowiada wiążącym postanowieniom tego planu dotyczącym określenia terenów przeznaczonych pod drogi publiczne.

Konkludując, Sąd orzekający podzielił pogląd, iż nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. W takiej sytuacji spełniona została bowiem przesłanka wskazana w art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. warunkująca możliwość dokonania podziału nieruchomości z urzędu. (tak NSA w wyroku z dnia 19.03.2008r., sygn.I OSK 410/07, wyrok NSA z dnia 03.02.2012r. sygn. I OSK 264/11, publ. CBOSA).

Przyjmuje się również, że wytyczenie dróg (ulic) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i nadanie im w treści planu parametrów technicznych właściwych do zakwalifikowania ich do dróg publicznych, jest wystarczające do uznawania późniejszej czynności wydzielenia gruntów pod te drogi za realizację celu publicznego. (tak WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 24.06.2014r., sygn. II SA/Bk 921/13, publ. CBOSA)

Tak więc Sąd orzekający co do meritum podzielił stanowisko skarżącego Prokuratora. Nie podzielił natomiast jego poglądu, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 93 ust. 1 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.n.

Przypomnieć należy, że z uwagi na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r., I SA/Wa 1361/12, LEX nr 1314579). Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 lipca 1983 r., II SA 581/83, Prob. Praw. 1984, nr 10, s. 28). Przesłanki stwierdzenia nieważności z racji ich wyczerpującego wyliczenia w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Powinny być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco.

Przyjmuje się, że zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji, tylko z tego powodu, że interpretacji tej nie podziela organ wyższego stopnia (patrz wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 1995 r., II SA 1642/94, Prok. i Pr. 1995, nr 7-8, s. 70: "1. Zastosowanie przy wydaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa o niejednoznacznej treści, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji z tego tylko powodu, że interpretacji tej nie podziela organ wyższego stopnia. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej"; por. też wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 1997 r., III SA 422/96, Glosa 1998, nr 10, s. 29: "Jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo, co zdarza się częściej, inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą";

W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Sankcji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie można więc stosować, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze"),

Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące więc to oczywiste, wyraźne, bezsporne (por. J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, PiP 1986, z. 1, s. 69 i n.). Naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter "rażący" gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą. (por. też wyrok WSA w Białymstoku z 20 czerwca 2013 r., II SA/Bk 273/13, LEX nr 1329171: "Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą i nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny".)

Przepis art.97 ust.3 pkt 1 u.g.n. stanowi jedynie, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Przepis ten nie stanowi w jaki sposób ma być wykazanie przez organ prowadzący postępowanie wystąpienia przesłanki niezbędności podziału. Tym samym konieczne jest przeprowadzenie wykładni językowej i celowościowej, by określić w jaki sposób ma być wykazanie przez organ prowadzący postępowanie wystąpienia przesłanki niezbędności podziału. Nie można więc – w świetle powyższych rozważań – przyjąć, iż organ odwoławczy w kontrolowanym przypadku dopuścił się rażącego naruszenia prawa, lecz jedynie wadliwej wykładni wspomnianego przepisu.

Wobec powyższego Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...].08.2015r. nr [...], lecz jedynie uwzględnił wniosek alternatywny skarżącego sformułowany na rozprawie w dniu 20.04.2016r. i na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.