Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 494/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. F. na decyzję Wojewody z dnia 25 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z 25 czerwca 2021 r., którą utrzymano decyzję Starosty z 26 kwietnia 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej orzeczeniem z 29 lutego 1956 r. wywłaszczyło na rzecz Państwa nieruchomość o pow. 4,6930 ha, położoną w P., gmina D., powiat P., stanowiącą współwłasność E. F. i J. F., jako niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Następnie decyzjami z 21 marca 1956 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej orzekło o przyznaniu odszkodowania za grunt rolny - parcelę nr [..] – w kwocie 5 631,00 zł oraz za zniszczone uprawy w kwocie 1 013,68 zł.

Wojewoda, rozpoznając wniosek A. F., spadkobiercy E. F. i J. F. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która w międzyczasie uległa przekształceniu na działki nr [..] o pow. 1,5434 ha i [..] o pow. 3,1496 ha, decyzją z 12 sierpnia 1998 r. orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..]. Następnie działka nr [..] uległa podziałowi na działki nr [..] o pow. 0,0423 ha i [..] o pow. 3,1073 ha, a spadek po zmarłym 16 sierpnia 2005 r. A. F. nabyli żona T. F. oraz synowie B. F. i J. F., każde w 1/3 części spadku.

Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z 7 lipca 2017 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 29 lutego 1956 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa parceli nr [..]. Postępowanie to zostało zawieszone do czasu otrzymania prawomocnego postanowienia właściwego sądu o nabyciu spadku po T. F. lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po niej.

Pismem z 25 marca 2020 r. B. F. złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (dawna parcela [..]), oznaczoną jako działka nr [..], położoną w obrębie P., gmina K. Starosta rozpoznając powyższy wniosek, decyzją z 26 kwietnia 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako działki nr [..] i nr [..], położoną w obrębie P., gmina K. wskazując, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 marca 1956 r. rozstrzygające merytorycznie sprawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako parcela nr [..] o pow. 4,695 ha, kolejne postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu jest niedopuszczalne.

Wojewoda, rozpoznając odwołanie B. F., decyzją z 25 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty. Wojewoda wskazał najpierw, że Minister Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z 9 czerwca 2021 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 marca 1956 r. o odszkodowaniu za wywłaszczoną parcelę nr [..] (zawieszone do czasu otrzymania prawomocnego postanowienia właściwego sądu o nabyciu spadku po T. F. lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po niej). W ocenie Wojewody, organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, bowiem odszkodowanie za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości zostało ustalone w ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 marca 1956 r., która w dalszym ciągu funkcjonuje w obrocie prawnym. Nie ma przy tym znaczenia, czy odszkodowanie zostało wypłacone - wpłacone do depozytu sądowego, z którego zostało odebrane przez uprawnionych, czy też nie. Podkreślono też, że przedmiotem postępowania prowadzonego przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii jest stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 29 lutego 1956 r. nr [..] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa parceli nr [..], a nie decyzja z 21 marca 1956 r. nr [..] o odszkodowaniu. Ostatnia z tych decyzji jest przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności prowadzonego przez Ministra pod nr [..] Zdaniem Wojewody, wszczęcie postępowania nadzorczego nie niweczy mocy obowiązującej ostatecznej decyzji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 marca 1956 r. nr [..], wskazano, że w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania organ nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji odszkodowawczej oraz, że nie posiada on legitymacji ani do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego w sprawie ważności umowy notarialnej, ani do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Z wnioskiem takim może bowiem wystąpić podmiot, który ma w tym interes prawny, organ w tym zaś zakresie nie posiada takiego interesu.

B. F. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z 25 czerwca 2021 r. zarzucił organowi naruszenie art 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 105 § 1, art. 77 § 1, art. 138 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe określenie przedmiotu postępowania administracyjnego toczącego się z wniosku B. F. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości, tj. 1/3 udziału w prawie własności działki [..] i działki [..]. Wskazano też na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim wyjaśnienia, że wniosek o zwrot w ustawowym terminie złożył tylko B. F. Podniesiono również zarzut naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia w sposób lakoniczny. Zarzucono w dalszej kolejności naruszenie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości na cel niezbędny dla realizacji narodowych planów gospodarczych, niezastosowanie art 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanów faktycznych zaistniałych przed 1 stycznia 1998 r. oraz wskazano, że A.F. złożył wniosek w latach 90-tych ubiegłego wieku o zwrot części działki nr [..] i tylko takie postępowanie wszczęto, i zostało ono prawomocnie zakończone (nr sprawy [..]). Skarżący wniósł przy tym o przeprowadzenie dowodów z określonych w skardze dokumentów. W konsekwencji, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazano też m.in., że we wniosku B. F. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości podniesiony został zarzut, że decyzja wywłaszczeniowa z 29 lutego 1956 r. nr [..] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa i decyzja odszkodowawcza Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 marca 1956 r. była skierowana do osoby zmarłej, gdyż J. F. zmarł 11 marca 1953 r., zatem wywłaszczenia dokonano z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł też, że nie istnieje dokument lub inny dowód potwierdzający wypłatę odszkodowania E. F. i J. F.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

We wniosku z 10 grudnia 2021 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – Diany Trzcińskiej oraz Marka Krausa od rozpoznania niniejszej sprawy. W konsekwencji, niniejsza sprawa została zdjęta z wokandy zaplanowanej na 15 grudnia 2021 r. W postanowieniu z 29 grudnia 2021 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie ww. sędziów WSA w Gdańsku od orzekania w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 25 czerwca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty z 26 kwietnia 2021 r. w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za pozbawienie prawa własności działki.

W ocenie sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest bezzasadna, a postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy oraz organ I instancji jest prawidłowe.

Przedmiotem postępowania był wniosek z 25 marca 2020 r., doprecyzowany pismem z 29 czerwca 2020 r., jednego ze spadkobierców właścicieli wywłaszczonej w 1956 r. nieruchomości (stanowiącej ówcześnie działkę nr [..]) o ustalenie odszkodowania za działkę nr [..] w ułamkowej części, tj. w ramach udziału 1/3 przysługującego wnioskodawcy prawa własności. Zgodnie z orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 29 lutego 1956 r., nr [..], nastąpiło wywłaszczenie na rzecz Państwa parceli nr [..] o powierzchni 4,6930 ha, położonej w P. gmina D., powiat P. (obecnie gmina K., powiat p.), należącej do E. F. i J.F. Podstawą prawną dokonanego wywłaszczenia były przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4 poz. 31). Jednocześnie, na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 21 marca 1956 r. E. F. zostało przyznanie odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę nr [..]. Z kolei, zgłoszone obecnie przez B. F. roszczenie odszkodowawcze zostało oparte na obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako u.g.n.).

Bezsporne w sprawie jest, że na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 29 lutego 1956 r. doszło do pozbawienia E. F. i J. F. prawa własności należącej do nich nieruchomości, tj. parceli nr [..] w P. Nie budzi również wątpliwości, że zmianie uległ numer parceli na działkę nr [..], która następnie została podzielona na działki nr [..] oraz [..]. Następnie działka nr [..] została podzielona na działki nr [..] oraz [..]. Podobnie, w toku postępowania, na mocy kopii postanowień sądów w sprawach o nabycie spadku, wykazano następstwo prawne wnioskodawcy B. F. Natomiast w sprawie sporne jest to, czy osobom pozbawionym własności bądź ich spadkobiercom ustalono i wypłacono odszkodowanie za pozbawienie własności ich nieruchomości, czy też – wobec stwierdzenia, że ustalenie takie nigdy nie miało miejsca - odszkodowanie to dopiero należy ustalić i wypłacić w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie orzekania: t.j. Dz. U. 2021, poz. 735), zwanej dalej k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W konsekwencji, postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, gdyż brak jest materialnego elementu stosunku administracyjnoprawnego.

Wskazać należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości możliwość występowania w oparciu o przepisy u.g.n. z wnioskami o odszkodowanie za nieruchomości wywłaszczone przed wejściem w życie tej ustawy. Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 141 poz. 1492), która wprowadzała do ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwość uzyskania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość bez ustalenia odszkodowania, nowa regulacja dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczenie już nastąpiło, ale bez ustalenia odszkodowania lub gdy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez decyzji o wywłaszczeniu, np. z mocy prawa. W takich sytuacjach będzie wydawana odrębna decyzja tylko w sprawie odszkodowania (wywłaszczenie bowiem już nastąpiło), na co obecnie obowiązujące przepisy nie zezwalają. Propozycja ta pozwoli na rozwiązywanie konkretnych występujących problemów i umożliwi w ww. przypadkach realizację konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (zmiana 76 do art. 129 - Sejm RP IV kadencji, nr druku: 1421). Ponadto, w kwestii stosowania przepisów u.g.n. do stanów zaistniałych przed wejściem w życie tego aktu, w tym - wywołanych w oparciu o będący podstawą prawną wywłaszczenia nieruchomości nr [..], której dotyczy wniosek skarżącego - dekretu z 1949 r., wskazać trzeba, że kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych nowej ustawy - należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (zob. uchwała NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).

Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania, gdyż materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych. Stosownie zaś do art. 27 dekretu z 1949 r. obowiązek odszkodowania ciąży na tym, na czyj wniosek orzeczono wywłaszczenie. Wniosek o ustalenie odszkodowania każda ze stron może złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Wykonawca narodowych planów gospodarczych może zgłosić wniosek o ustalenie odszkodowania równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (art. 33 ust. 1 zdanie pierwsze i drugie dekretu z 1949 r.). Roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. W przypadkach istnienia sporu, przewidzianego w art. 26 ust. 3, przedawnienie nie biegnie w czasie od wniesienia pozwu do prawomocnego zakończenia sporu, jeżeli pozew wniesiony został w terminie jednego roku od dnia, o którym mowa w ust. 1. Przedawnienie następuje w każdym razie po upływie sześciu lat od dnia, o którym mowa w ust. 1. (art. 39 dekretu z 1949 r.). Ponadto, na rozprawie strony mogą zawrzeć ugodę, dotyczącą wysokości odszkodowania (art. 34 dekretu z 1949 r.). Na podstawie art. 31 ust. 2 dekretu z 1949 r. wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (Dz.U. z 1952 r. nr 52 poz. 340), które w § 2 stanowiło, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość płatne jest na podstawie ostatecznego orzeczenia o odszkodowaniu lub o zatwierdzeniu ugody, dotyczącej wysokości odszkodowania (art. 34 ust. 2), w terminach określonych w § 5. Jeżeli suma odszkodowania podlega złożeniu do depozytu sądowego, bank dokona przelewu w terminach przewidzianych w § 5 ust. 1 i zawiadomi o tym wywłaszczonego i sąd (§ 8).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przypomnieć trzeba, że w orzeczeniu z 29 lutego 1956 r. stwierdzono, że "Ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpi na wniosek przynajmniej jednej ze stron w oddzielnym orzeczeniu." Natomiast orzeczeniem z 21 marca 1956 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej przyznało E. F. odszkodowanie w kwocie 5.631,60 zł za wywłaszczoną prawomocnym orzeczeniem z 29 lutego 1956 r. nieruchomość, tj. za grunt rolny położony na obszarze działki nr [..] o powierzchni 4,6930 ha. W orzeczeniu tym stwierdzono, że "Wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi na podstawie prawomocnego orzeczenia o odszkodowaniu w terminach przewidzianych w § 5 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.XI.1952 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej po przedstawieniu Bankowi przez uprawnionego do podjęcia odszkodowania zaświadczenia Sądu Powiatowego o stanie obciążenia wywłaszczonej nieruchomości względnie po przedłożeniu zgody pisemnej wierzycieli wywłaszczonego na wypłacenie mu odszkodowania w całości przy czym podpisy na tym dokumencie winny być notarialnie poświadczone. Nieprzedstawienie wskazanych dowodów spowoduje złożenie kwoty odszkodowania przez Prezydium do depozytu sądowego. Prawo do odszkodowania ulega przedawnieniu zasadniczo po upływie trzech lat od dnia w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się prawomocne, ostateczne w administracyjnym toku instancji. Od niniejszego orzeczenia przysługuje stronom prawo odwołania [...]" (podkreślenia własne sądu).

Jak prawidłowo ustaliły oba orzekające w sprawie organy, fakt pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z 21 marca 1956 r. ustalającej odszkodowanie za działkę nr [..] stanowi przeszkodę do rozpoznania wniosku B. F. z 25 marca 2020 r. o wypłatę odszkodowania w 1/3 udziału za działkę nr [..]. Wniosek skarżącego bowiem dotyczy części działki nr [..], za którą odszkodowanie zostało ustalone. Jak bezspornie wynika z akt sprawy odszkodowanie za działkę nr [..] (która następnie zmieniła nr na [..], a następnie została podzielona na dwie działki o nr [..] i [..]) zostało ostatecznie ustalone na mocy ww. decyzji z 21 marca 1956 r. Tym samym, wniosek B. F. o ponowne ustalenie tego odszkodowania w oparciu o przepisy u.g.n. jest prawnie niedopuszczalny, gdyż powołany wyżej art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. upoważnia starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez jego ustalenia. Jak zaś wskazano, sprawa ustalenia tego odszkodowania została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Co więcej, merytoryczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie byłoby obarczone kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i skutkowałoby nieważnością takiej decyzji. Powyższego nie zmienia fakt, że przed Ministrem Infrastruktury i Budownictwa zawisło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 29 lutego 1956 r., które postanowieniem z 7 lipca 2017 r. zostało zawieszone. Podobnie, przed Ministrem Rozwoju, Pracy i Technologii zawisło w 2021 r. postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 21 marca 1956 r., które postanowieniem z 9 czerwca 2021 r. zostało zawieszone. Dopóki bowiem orzeczenia z 29 lutego 1956 r. oraz z 21 marca 1956 r. pozostają w obrocie prawnym, dopóty wywołują skutki prawne i stanowią skuteczną przeszkodę do ponownego orzekania w ich granicach. Taką konsekwencją decyzji ustalającej odszkodowanie z 21 marca 1956 r. co do działki nr [..] (obecnie [..] i [..]) jest brak możliwości ponownego ubiegania się o odszkodowanie za jej wywłaszczenie – bez względu na to, czy obecnie wnioskodawca żąda odszkodowania za całą działkę nr [..], jej część, tj. za nr [..], czy też za 1/3 udziału w działce nr [..]. Działka nr [..] (obecnie stanowiąca działki nr [..] oraz [..]) stanowiła wraz z działką nr [..] działkę o pierwotnym nr [..], za którą już ustalono odszkodowanie. Przy czym to, czy należy uznać je za wypłacone nie zostało przekonująco wykazane, choć nie ma to ostatecznie wpływu na wynik niniejszej sprawy, w której – co należy ponownie podkreślić – prawne znaczenie ma fakt ustalenia odszkodowania (co nastąpiło), a nie jego wypłacenia.

Jak wynika bowiem ze zgromadzonych w aktach administracyjnych kopii dokumentów, potwierdzonych za zgodność z oryginałem, pismem z 3 października 1990 r. A. F. (spadkobiorca osób wywłaszczonych i jednocześnie spadkodawca skarżącego B. F.) stwierdził, że "Ojciec nie przyjął wypłaty za ziemię, albowiem ustalono śmieszną – groszową stawkę. Prawdopodobnie wpłacono do depozytu jakieś pieniądze, które nie zostały podjęte. [...] Ponieważ nie wpłacono do depozytu godziwej należności za ziemię (jak wiadomo był to okres wyzysku, prześladowania prywatnych właścicieli przez ustrój komunistyczny) zwracam się z polecenia radcy prawnego o zapłatę za odebrane 4,6930 ha ziemi wg obecnie obow. cen lub o przekazanie mi innej ziemi tej samej wartości i tej powierzchni [...]"(podkreślenia własne sądu). Informacja ta została następnie potwierdzona w odwołaniu z 28 maja 1997 r. A. F. od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 19 maja 1997 r. o zwrocie A. F. działki nr [..], w którym zakwestionował pkt 4 zaskarżonej decyzji zobowiązujący go do zapłaty odszkodowania za grunt w zwaloryzowanej wysokości 544,61 zł. Odwołujący się wskazał, że: "Ówczesna Woj. Rada Narodowa wywłaszczyła bez zgody rodziców ziemię o pow. 4,6930 ha, wpłacając jako odszkodowanie za grunt sumę 5631 starych zł do depozytu sądowego. Rodzice moi sumy tej nie podjęli, albowiem wywłaszczenie z tejże ziemi nastąpiło bez ich zgody (wysokość odszkodowania była wprost śmieszna – nie do przyjęcia. Z uwagi na powyższe fakty, ja jako jedyny spadkobierca po rodzicach, również nie podjąłem wpłaconego do depozytu sądowego w/wym. odszkodowania za wywłaszczoną ziemię w wys. 5631 starych zł. [...] ani rodzice ani ja osobiście nie podjęliśmy żadnego odszkodowania za wywłaszczoną ziemię z depozytu sądowego [...]".

Z powyższego wynika, że E. F. nie podjęła ustalonego na jej rzecz odszkodowania w kwocie 5631 zł, przy czym powody takiej decyzji są nieistotne z punktu widzenia skutku takiego działania. Jak stanowi bowiem art. 470 Kodeksu cywilnego, ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia. W konsekwencji, jeżeli po wydaniu decyzji z 21 marca 1956 r. ustalającej odszkodowanie zostało ono przekazane do depozytu sądowego, to nawet pomimo jego niepodjęcia przez osobę uprawnioną jego przekazanie wywołało taki skutek, jak gdyby zostało ono wypłacone do rąk osoby uprawnionej.

Nie mniej jednak, choć ostatecznie nie ma to wpływu na wynik niniejszej sprawy, organy obu instancji, sprzecznie z zasadą przekonywania, jako ogólną zasadą postępowania administracyjnego, nie wyjaśniły wnioskodawcy konsekwencji braku podjęcia ustalonego odszkodowania przez E. F., a następnie jej spadkobiercę A. F. Otóż, w pierwszej kolejności zauważyć wypada, na podstawie wyżej cytowanych dokumentów zawierających oświadczenia A.F., że zarówno on, jak i wcześniej E. F., nie domagali się wypłaty ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, uważając je za znacznie zaniżone. Zarazem, w aktach sprawy znajduje się pismo z Sądu Rejonowego z 30 września 1996 r., w którym w odpowiedzi na pytanie Urzędu Rejonowego o potwierdzenie wpłaty do depozytu sądowego kwoty 5.631 zł jako odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości na rzecz E.F. stwierdzono, że w 1956 r. w skorowidzach nie figuruje nazwisko E. F. W aktach sprawy brak jest w zasadzie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego złożenie kwoty 5631 zł do depozytu konkretnego sądu. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, czy decyzja ustalająca odszkodowanie stała się od razu ostateczna, czy też strona wniosła odwołanie np. kwestionując wysokość przyznanego odszkodowania. Jednakże, okoliczności te, biorąc pod uwagę treść przepisów dekretu z 1949 r. ustalających terminy przedawnienia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, okazują się bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak stanowił bowiem art. 39 dekretu z 1949 r. roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji (ust. 1). W przypadkach istnienia sporu, przewidzianego w art. 26 ust. 3, przedawnienie nie biegnie w czasie od wniesienia pozwu do prawomocnego zakończenia sporu, jeżeli pozew wniesiony został w terminie jednego roku od dnia, o którym mowa w ust. 1. Przedawnienie następuje w każdym razie po upływie sześciu lat od dnia, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2), czyli od uostatecznienia się orzeczenia. Zatem, bez względu na to, czy w niniejszej sprawie E. F. (lub jej spadkobiercy) podjęła odszkodowanie lub nie, czy też umieszczono je w depozycie sądowym – wobec faktu jego ustalenia ostateczną decyzją z 21 marca 1956 r. oraz upływu 65 lat od tego czasu, a także w związku z powołanym powyżej przepisem, jakiekolwiek roszczenia E. F. lub jej spadkobierców przedawniły się. W konsekwencji, wniosek B. F. z 2020 r. w zakresie żądania ustalenia odszkodowania również z tych względów należy uznać za bezzasadny i skutkujący koniecznością umorzenia postępowania.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.