Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 50/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 88 ust. 1 pkt 4, art. 99 ust. 1 i ust. 12, art. 103 ust. 1, art. 5 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 31 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Asesor WSA Grzegorz Potiopa po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2021 roku nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 r. 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. J.T. kwotę 7200, (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług liczonym od tej kwoty.


UZASADNIENIE

Decyzją z 17 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu, określającą A. P., dalej: "Podatniczce" albo "Stronie", zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 r.

W wyniku kontroli ustalono, że Strona prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "A. " PPHU A. P. z siedzibą w S.. W centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wskazano jako przedmiot przeważającej działalności gospodarczej (kody PKD) 14.14.Z produkcja bielizny. Firma nie zatrudniała pracowników. Zgodnie z oświadczeniem A. P. z 23 lipca 2019 r., w prowadzonej działalności korzystała z pomocy matki – A. S., która pomagała jej w zakupie materiałów, sprzedaży towarów i wyrobów, pozyskiwaniu kontrahentów, prowadzeniu rozmów, przeprowadzaniu transakcji handlowych i prowadzeniu dokumentacji. W piśmie z 20 lutego 2020 r. Podatniczka wskazała, że w okresie objętym kontrolą korzystała również z pomocy męża – A. P., który brał udział w zawieraniu transakcji z kontrahentami oraz zajmował się dowozem i przywozem towaru.

W wyniku kontroli podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r. i po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z 27 kwietnia 2021 r., na podstawie art. 207, art. 210, art. 4, art. 5, art. 21 § 1 pkt 1, § 3, art. 23 § 2 pkt 2 art. 51 § 1, art. 53 § 1, § 3 i § 4, art. 63§ 1, art. 193 § 4 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 roku, poz. 1325 ze zm.), dalej: "O.p." oraz art. 5 ust. 1, art. 19a, art. 29a, art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 88 ust. 1 pkt 4, art. 99 ust. 1 i ust. 12, art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej: "u.p.t.u", Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu określił Podatniczce wysokość zobowiązania podatkowego za poszczególne miesiące 2016 r. w łącznej kwocie 145.917 zł.

Organ uwzględnił nieprawidłowości wynikające z przeprowadzonej kontroli, wyłączając możliwość obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wykazanych na s. 2-4 uzasadnienia decyzji, wystawionych przez B. Sp. z o.o., F. Sp. z o.o. i P. Sp. z o.o., gdyż uznał, że faktury wystawione przez te podmioty nie dokumentują rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych. Jednocześnie organ wskazał, że brak jest przesłanek pozwalających stwierdzić należytą staranność Podatniczki w doborze tych kontrahentów. W ocenie organu, wyszczególnione w decyzji faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane pomiędzy wskazanymi na nich podmiotami i, jako nierzetelne, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku.

W odwołaniu Podatniczka nie zgodziła się z zakwestionowaniem odliczenia podatku z faktur pochodzących od wyżej wymienionych spółek i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że prowadząc postępowanie organy nie zachowały zasad określonych w art. 121, art. 122, art. 123 O.p. oraz Rozdziale 11 O.p.

Po rozpatrzeniu odwołania, opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że aby uzyskać prawo do odliczenia, faktura musi dokumentować rzeczywistą czynność gospodarczą. Czynność rzeczywista to z taka, która po pierwsze - zaistniała w rzeczywistości, po drugie - doszło do niej między podmiotami wyszczególnionymi na fakturze, i po trzecie - rzeczywisty przedmiot transakcji zgadza się z przedmiotem wskazanym na fakturze. Jeśli brak jest choćby jednego z tych elementów, faktura nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. Odnosząc te przesłanki do transakcji z wyżej wymienionymi firmami, organ odwoławczy podniósł, że w postępowaniu dowiedziono ponad wszelką wątpliwość, że faktury wystawione na rzecz Podatniczki przez B. Sp. z o.o., F. Sp. z o.o., P. Sp. z o.o. nie dokumentowały rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych.

Organy ustaliły przy tym szereg cech wspólnych dotyczących sytuacji prawnej tych spółek i mechanizmów "współpracy" Strony z każdym z wyżej wymienionych podmiotów. Ustalono, że siedziby wszystkich wymienionych firm mieściły się pod adresem biura wirtualnego, gdzie poza tymi spółkami, jako siedzibę/miejsce prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowało nawet kilkaset innych podmiotów. Jedynym wspólnikiem (udziałowcem) i jednocześnie prezesem w przypadku każdej z tych spółek byli obcokrajowcy pochodzący z krajów azjatyckich. Dostarczone Podatniczce przez wskazane firmy faktury VAT posiadały identyczną szatę graficzną. Na fakturach widnieją napisy "Forma płatności; gotówka" oraz adnotacja komputerowa "ZAPŁACONO". Wszystkie płatności dotyczące faktur wystawionych dla Strony przez te podmioty miały nastąpić w formie gotówkowej – łącznie 778.989,75 zł brutto. Zgodnie z treścią faktur, przedmiotem sprzedaży miała być odzież dziecięca w dużych ilościach, tj. od 50 do 3.000 sztuk.

W odniesieniu do kontrahentów Strony organ dokonał następujących ustaleń.

B. Sp. z o.o. posiadała siedzibę w biurze wirtualnym mieszczącym się w W. przy ulicy S. [...] lok.[...]. Pod tym adresem zgłosiła także miejsce prowadzenia działalności gospodarczej oraz miejsce przechowywania dokumentacji rachunkowej. Pod wskazanym adresem siedziby działalności gospodarczej posiadało również 744 innych podmiotów. Jedynym wspólnikiem (udziałowcem) i jednocześnie prezesem Spółki jest N. H. V. (narodowości chińskiej). Spółka nie złożyła żadnej deklaracji odnośnie zatrudnienia pracowników, nie złożyła także żadnej deklaracji VAT-7 do właściwego urzędu skarbowego. W dniu 18 lipca 2016 r. została wykreślona z rejestru podatników VAT. Spółka wystawiła w 2016 r. na rzecz A. PPHU A. P. faktury na łączną kwotę brutto 326.405,10 zł. A. S. oświadczyła, że nie sprawdzano wiarygodności tego kontrahenta.

P. Sp. z o.o. wskazała jako adres prowadzenia działalności, jak i adres prowadzenia rachunkowości adres biura wirtualnego. Pod wskazanym przez Spółkę adresem siedziby mieści się również 166 innych podmiotów. Jedynym wspólnikiem (udziałowcem) i jednocześnie prezesem jest ta sama osoba, tj. L. T. D.. Od 1 stycznia 2016 r. nie złożyła żadnej deklaracji VAT-7 oraz zeznania w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. W dniu 23 listopada 2018 r. spółka została wykreślona z rejestru podatników. Do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. M. wpłynęły pisma od innych organów wskazujące na nieprawidłowości związane z działalnością P. Sp. z o.o. w latach 2016-2017. Spółka wystawiła w 2016 r. na rzecz A. PPHU A. P. faktury w kwocie brutto 265.151,10 zł. Firma A. PPHU A. P. nie zawierała ze spółką umów pisemnych, nie sprawdzano wiarygodności tego kontrahenta.

F. Sp. z o. o, adres rejestracyjny spółki przy ul. S. [...] lok. [...] w K. to adres biura wirtualnego, pod którym mieści się jeszcze 214 podmiotów. Umowa najmu tego lokalu została spółce wypowiedziana 2 lutego 2016 r., w związku z nieuregulowaniem płatności. Od 2015 r. jedynym wspólnikiem i jednocześnie prezesem Spółki jest V. H. L. (narodowości azjatyckiej). Ostatnią złożoną przez spółkę deklaracją była deklaracja VAT-7K za trzeci kwartał 2016 r. (deklaracja zerowa). Nie było możliwości przeprowadzenia czynności sprawdzających (wezwanie nie zostało odebrane). W dniu 3 października 2017 r. spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT. Spóła wystawiła w 2016 r. na rzecz A. PPHU A. P. faktury w kwocie brutto 187.433,55 zł. A. S. zeznała, że faktury wystawiane były komputerowo, nie wiedziała, kto i gdzie je wystawiał, otrzymywała je wraz z towarem a rozliczanie następowało w gotówce. Za towar płacono przy odbiorze towaru.

W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że faktury są nierzetelne i nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych, zgodnie z orzecznictwem TSUE, powinien na podstawie zebranego materiału dowodowego ocenić, czy Strona wiedziała lub powinna była wiedzieć, że transakcja, w której uczestniczy wiąże się z przestępstwem w dziedzinie podatku VAT.

Organ odwoławczy wskazał, że zarówno oświadczenia Podatniczki, jak i zgromadzone przez organy dowody, w szczególności przesłuchania świadków, prowadzą do wniosku, iż większe rozeznanie od Podatniczki w kwestii szczegółowego przebiegu przedmiotowej działalności i podejmowanych w jej toku czynności, mieli jej matka – A. S. oraz mąż – A. P.. Wyjaśnienia złożone przez te osoby nie wskazują, aby Podatniczka dopełniła należytej staranności w prowadzeniu firmy PPHU A., celem wyeliminowania ryzyka posłużenia się przy rozliczeniu podatku nierzetelnymi dokumentami. Przyjętą przez Podatniczkę i osoby współpracujące formą weryfikacji była rozmowa, której nie towarzyszyło pozyskanie żadnej dokumentacji. Pozytywne zapewnienia dotyczące zarejestrowania przez wskazane podmioty działalności gospodarczej oraz wpisu do rejestru podatników podatku od towarów i usług, które Podatniczka miała otrzymywać, stanowiły w jej ocenie dostateczną gwarancję rzetelności kontrahenta. Podatniczka założyła, że skoro podmioty te podlegają kontroli organów podatkowych, to są wiarygodnymi podmiotami gospodarczymi.

Z akt sprawy nie wynika, aby Strona skorzystała z jakiejkolwiek udokumentowanej formy weryfikacji wyżej wymienionych firm, czy też zwróciła się o ich weryfikację w trybie art. 96 ust. 13 u.p.t.u. Nie skorzystała zatem z podstawowego instrumentu weryfikacji. Poza fakturami, Strona nie zadbała o dysponowanie innymi dowodami na okoliczność zawieranych transakcji, dokumentów potwierdzających wydanie towaru z magazynu, czy specyfikacji wydanego asortymentu towarów. Podatniczka nie przedłożyła również jakichkolwiek umów, kontraktów, porozumień lub innych dokumentów regulujących zasady współpracy, w tym tak istotne kwestie jak warunki dostawy towarów, zakres obowiązków dostawcy i odbiorcy, organizację transportu, warunki zapłaty, czy zasady dotyczące zwrotów towarów, reklamacji i gwarancji. Pomimo dużych kwot transakcji wykazanych na spornych fakturach, nie sporządzono również pisemnych zamówień. Z akt sprawy nie wynika, aby Strona upewniła się, że osoba która miała sprzedać jej towar, wystawiła fakturę i odebrała pieniądze była uprawniona do reprezentowania podmiotu, który widnieje na fakturze. Natomiast powszechnie znane okoliczności zawierania transakcji w W, N,, targowisku A, a więc miejscu o szczególnym nasileniu sprzedających i kupujących nakazywały zweryfikować racjonalnemu przedsiębiorcy ten schemat i upewnić się, czy dochodzi do rzeczywistej transakcji i czy sprzedawcą jest podmiot wskazany na fakturze. Towar miał być bowiem wydawany przez osoby oddelegowane przez sprzedawców, których Strona przecież nie znała.

Podsumowując, organ odwoławczy uznał, że brak należytej staranności Podatniczki potwierdzają w szczególności następujące okoliczności: brak dowodów potwierdzających przeprowadzenie weryfikacji wyżej wymienionych spółek, rozbieżności w złożonych zeznaniach odnośnie przeprowadzenia jakiejkolwiek weryfikacji kontrahentów, posiadanie adresów biur wirtualnych przez wystawców faktur, w których siedzibie Strona nie była, jednorodny sposób, w jaki dokonywane miały być płatności na rzecz ww. kontrahentów, tj. zawsze w formie gotówkowej, brak dokumentów (oprócz faktur VAT) mogących potwierdzić fakt nabycia towarów od wyżej konkretnych spółek oraz dokumentów potwierdzających rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, np. umów określających zasad współpracy pomiędzy podmiotami, transport towarów czy ubezpieczenia towaru, sposób reklamacji itp., brak możliwości nawiązania kontaktu przez organy z wymienionymi spółkami.

Odnosząc się do twierdzeń Podatniczki, jakoby przed podjęciem współpracy z każdą z zakwestionowanych Spółek dokonywała sprawdzenia, czy w stosunku do tych spółek m.in. jest prowadzone postępowanie podatkowe, karno-skarbowe łub egzekucyjne, organ wskazał, że nie znajduje ono potwierdzenia w aktach sprawy.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej, że jest niezasadna i krzywdząca dla jej firmy, wypacza jej wiarygodność oraz uniemożliwia prawidłowe prowadzenie działalności gospodarczej.

Podatniczka zarzuciła organom wybiórczą i dowolną ocenę dowodów, nie realizującą wymogów art. 180 § 1 i 187 O.p. Stwierdziła, że organy oczekują od podatnika niemożliwej weryfikacji a wiele do myślenia pozostawiają ustalenia naczelników urzędów Skarbowych właściwych dla poszczególnych kontrahentów, które pozostają w sprzeczności z wnioskami zawartymi w protokole kontroli. Wskazała, że pierwotne oskarżenia pokazują, jak bardzo myliła się instytucja kontrolująca i jak błędnie interpretowała fakty, gdyż z pierwotnych zarzutów pozostało jedynie wyjaśnienie współpracy jej firmy A. z P., B.i F.. W tym zakresie Podatniczka wyjaśniła, że wszystkie wyżej wymienione podmioty zgłosiły swoją działalność i były zarejestrowanymi podatnikami VAT i w momencie podjęcia współpracy w 2016 r. były czynnymi podatnikami VAT.

Podatniczka oświadczyła, że przed podjęciem współpracy z każdą z zakwestionowanych spółek, sprawdzono czy kontrahent jest podatnikiem VAT, czy płaci podatki, czy nie jest w stosunku do niego prowadzone postępowanie podatkowe, karno-skarbowe lub egzekucyjne. Po tej weryfikacji uznawano, że są to kontrahenci wiarygodni i podejmowano decyzję o współpracy. Podniosła, że nie ma jednego powszechnie obowiązującego wzorca zachowania należytej staranności. Wskazała, że organy podpierają się zeznaniami A. S., jednak ta okazała się osobą działającą na szkodę firmy A. , ze szczególną niechęcią i uprzedzeniem, która utrudniała jej prowadzenie działalności gospodarczej. Doprowadziła dwukrotnie do zalania zakładu, co spowodowało zniszczeniami asortymentu i surowców. Traktowała firmę A. jak swoja własność. Jej błędne decyzje skutkowały licznymi stratami. Działała na szkodę właścicielki, a jednocześnie własnej córki, z którą obecnie nie utrzymuje kontaktu.

Skarżąca zarzuciła także organom naruszenie art. 2a O.p., poprzez brak rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, a także naruszenie art. 210 § 4 O.p, poprzez brak wyczerpującej i przekonującej argumentacji w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W piśmie z 23 maja 2022 r. pełnomocnik skarżącej sprecyzował i rozbudował skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 4 i 5 u.p.t.u., art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.t.u., art. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. oraz naruszenie art. 7 w zw. z art. 2 i art. 9 Konstytucji RP. Pełnomocnik zarzucił także organom naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 122 O.p. w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., art. 180 § 1 i art. 181 O.p. w związku z art. 188 i art. 123 § 1 O.p. i art. 127 w związku z art. 229 O.p. i w związku z art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 O.p.

Pełnomocnik wyjaśnił, że działalność kontrahentów Strony miała miejsce w dużych centrach handlowych sprzedaży hurtowej, gdzie nie składa się zamówień i nie zawiera umów sprzedaży, tylko po zaakceptowaniu ceny od razu płaci się gotówką. Najczęściej sprzedający nie zna kupującego i nie musi mieć do niego zaufania. W świetle powołanego orzecznictwa, pełnomocnik uznał on, że sporne transakcje odbywały się w standardowych dla tej branży okolicznościach. Nie były to jego zdaniem okoliczności, które mogły i powinny wzbudzać niepokój, biorąc pod uwagę specyfikę tej branży.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszym rzędzie podnieść należy, że w warunkach gospodarki rynkowej funkcjonującej w polskiej rzeczywistości ustrojowej funkcjonuje swoboda działalności gospodarczej. Oznacza ona wolność wyboru i doboru kontrahentów gospodarczych. Wolność ta doznaje jednak szereg ograniczeń w kwestiach związanych z prawem daninowym, w tym zwłaszcza dotyczącym podatku VAT. Jego zasadniczą cechą jest prawo podatnika do odliczenia podatku zapłaconego przy nabyciu towaru lub usługi. Prawo to nie ma jednak charakteru bezwarunkowego. Jednym z jego ograniczeń jest konieczność zachowania przez podatnika należytej staranności przy zawieraniu transakcji gospodarczych. Brak należytej staranności, zgodnie z orzecznictwem unijnym, może spowodować utratę prawa do odliczenia podatku VAT w sytuacji, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że wskazana dostawa wiąże się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej (postanowienie TSUE z dnia 6 lutego 2014r. w sprawie C 33/13).

Powyższy wywód został zawarty w niniejszych motywach wyroku celem unaocznienia stronie skarżącej, że w warunkach gospodarki rynkowej sama podejmuje decyzję co do sposobu prowadzenia działalności, lecz odliczenie podatku VAT nie jest prawem, którego realizacja zależy jedynie od posiadania faktury VAT.

Zdaniem sądu I instancji istnieje w sprawie cały szereg okoliczności wskazujących na trafność stanowiska organów podatkowych. I tak transakcje dotyczące dostaw odzieży udokumentowano tylko i wyłącznie fakturami. Strona nie zawarła umów, kontraktów, porozumień lub innych dokumentów regulujących zasady współpracy, w tym tak istotnych kwestii jak warunki dostawy towarów, zakres obowiązków dostawcy i odbiorcy, organizację transportu, warunki zapłaty czy zasady dotyczące zwrotów towarów, reklamacji i gwarancji. Strony transakcji nie mają obowiązku zawierania pisemnych umów, a ich brak nie stanowi naruszenia prawa, jednakże z pewnością dochodzenie jakichkolwiek roszczeń byłoby o wiele szybsze i łatwiejsze, gdyby z zawartej umowy wynikały zasady, np. reklamacji czy zwrotów, co też każdy przezorny przedsiębiorca powinien mieć na uwadze. Pomimo dużych kwot transakcji wykazanych na spornych fakturach nie sporządzono również pisemnych zamówień. Były one składane tylko w formie ustnej. Ponadto nie sporządzano odrębnych dowodów, które dokumentowałyby zapłaty gotówką. Nie wystawiano również jakichkolwiek dowodów związanych z obrotem odzieżą. Sporządzanie wszystkich wyżej wskazanych dokumentów byłoby źródłem dodatkowej, bardziej szczegółowej wiedzy na temat przebiegu tych transakcji. Z akt sprawy nie wynika też, aby skarżąca podejmowała działania mające na celu ustalenie, iż źródło pochodzenia nabywanych towarów jest legalne, choćby przez odbieranie od dostawców pisemnych oświadczeń dotyczących tej kwestii.

Matka skarżąca oraz jej mąż wykonujący w jej imieniu szereg czynności związanych z nabyciem towaru zeznają w tej materii odmiennie. A. P. stwierdził mianowicie, że ustalał, czy sprzedawcy są płatnikami VAT oraz czy nie zalegają z podatkami, zaś A. S. wskazała wprost, że w żadnej firmie nie była sprawdzana wiarygodność. Tego rodzaju sprzeczność nie budzi zaufania do działań strony skarżącej, które miałyby wskazywać na zachowanie staranności kupieckiej.

Nie jest przy tym zasadne stwierdzenie, że takie działania jak badanie kontrahentów gospodarczych jak sprawdzanie dokumentacji ewidencyjnej i ewentualne pytanie o postępowania podatkowe są praktyką powszechnie przyjętą w dużych centrach handlowych jak W., N. lub R. (hale P.). Nawet jeśli tak jest w rzeczywistości to nie sposób uznać, że spełniają one standardy staranności kupieckiej. Nabywanie towaru niewiadomego pochodzenia od nieznanych osób, z którymi najczęściej trudno nawiązać kontakt w języku polskim, sugerowanie się jedynie ceną, płatności wyłącznie gotówkowe winny budzić zasadnicze wątpliwości strony skarżącej. Jeszcze raz należy podkreślić, że taka forma prowadzenia działalności gospodarczej jest obarczona ogromnym ryzykiem i o ile w warunkach swobody gospodarczej handel taki jest dozwolony przez prawo o tyle nie sposób zarzucić organom podatkowym kwestionującym prawo do odliczenia VAT i egzekwującym wymogi art. 88 ust. 3a punkt 4 litera a ustawy o VAT naruszenia prawa.

Należy podnieść, że wszystkie 3 firmy, których faktury zakwestionowały organy podatkowe dotyczyły miały swoje siedziby w tzw. biurach wirtualnych, gdzie poza nimi było zarejestrowanych kilkaset innych podmiotów. Wspólnikami i osobami podejmującymi decyzje gospodarcze były osoby pochodzenia azjatyckiego, z którymi, jak wskazano wyżej kontakt gospodarczy był utrudniony. Faktury z wszystkich 3 firm posiadały identyczną szatę graficzną i zostały sporządzone w tym samym programie komputerowym. Wszystkie z nich dotyczą tak samo oznaczonego asortymentu to jest odzieży dziecięcej w znacznej ilości sztuk na łączną kwotę prawie 800.000 zł w samym roku 2016.

I tak B.Sp. z o.o. nie złożyła żadnej deklaracji podatkowej VAT za poszczególne miesiące 2016r., została wykreślona z rejestru podatników VAT w lipcu 2016r. wobec braku możliwości kontaktu ze spółką w związku z czym nie było możliwości przeprowadzenia kontroli bądź czynności sprawdzających w spółce.

P. Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru podatników VAT w 2018r. z powodu niemożliwości przeprowadzenia czynności kontrolnych i braku kontaktu z władzami firmy, wobec czego nie sposób ustalić pochodzenia towaru. Podobnie jak pozostali kontrahenci wystawiała faktury na duże a zarazem "okrągłe" kwoty, nie posiadała przedmiotu działalności w postaci handlu tekstyliami.

F. Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru podatników VAT w 2017r. z powodu braku kontaktu z władzami spółki, brak było możliwości przeprowadzenia czynności kontrolnych, ostatnia deklaracja w podatku VAT została złożona za III kwartał 2016r., wcześniejsze miały charakter zerowy, podobnie jak poprzednie spółki wystawiała faktury na duże kwoty, nie posiadała przedmiotu działalności handel tekstyliami zajmując się zgodnie z wpisem do ewidencji obrotem paliwami i pochodnymi.

Wymowa powyższych okoliczności jest oczywista. W ich świetle należy z całym przekonaniem poprzeć tezę organów podatkowych, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą z wymienionymi podmiotami winna była mieć świadomość tego, że otrzymuje towar z niewiadomego źródła, a faktury mające potwierdzać prawdziwość dostaw są nierzetelne.

Nie mają zatem podstaw zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia art. 86 ust.1 i ust.2 oraz art. 88 ust. 3a punkt 4 litera a ustawy o VAT. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej sam fakt, iż doszło do przemieszczenia towarów i przeniesienia władztwa nad nimi na rzecz skarżącej nie jest wystarczający do realizacji prawa do odliczenia podatku VAT. Aby z niego skorzystać podatnik musi wykazać, że wykazał należytą staranność w doborze kontrahentów, znajomości pochodzenia nabywanych towarów i dokumentowaniu zawartych transakcji. Zlekceważenie powyższej zasady prowadzi do trafnego zastosowania przez organy podatkowe art. 88 ust. 3a punkt 4 litera a ustawy o VAT i pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez nierzetelnych dostawców.

Wbrew zarzutom naruszenia przepisów procedury podatkowej organy ustaliły wszelkie istotne okoliczności sprawy i wyciągnęły z zebranego materiału dowodowego zasadne i logiczne wnioski co do zastosowania prawa materialnego. Jednocześnie zaskarżona decyzja zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne, z którego wynika jakie dowody zostały uwzględnione i z jakich powodów nie dano wiary innym w tym zwłaszcza wyjaśnieniom strony skarżącej. Stąd też zarzut naruszenia art. 210 § 1 punt 4 O.p. jest chybiony.

W ocenie sądu za niezrozumiały uznać należy zarzut dorozumianego zastosowania art. 5 ust. 4 i 5 ustawy o VAT. Przepisy powyższe odnieść należy do zachowania zamierzonego, nakierowanego na osiągnięcie nieuprawnionej korzyści

Aby ocenić, czy określone czynności można uważać za praktyki stanowiące nadużycie, należy wykazać, czy zamierzonym skutkiem danych transakcji jest korzyść podatkowa, której przyznanie byłoby sprzeczne z przepisami dyrektywy, a następnie, czy stanowiła ona zasadniczy cel przyjętego rozwiązania umownego. Takich ustaleń organy podatkowe nie poczyniły w rozpoznawanej sprawie, wobec czego zasadnie nie stosowały wymienionych przepisów.

Nie ma też racji strona skarżąca wywodząc, że organy podatkowe uznały skarżącą za podatnika nieświadomie uczestniczącego w oszustwie karuzelowym. W istocie organy te na podstawie ustalonych przez siebie okoliczności faktycznych zasadnie uznały, że przedstawione przez skarżącą faktury zakupu od 3 wymienionych wyżej podmiotów nie stanowią dowodów na to, że transakcje w nich opisane miały miejsce w rzeczywistości. Organy te nie wypowiadały się bynajmniej o tzw. karuzelowym oszustwie podatkowym, jak widzi to strona skarżąca, a jednocześnie wykazały, iż okoliczności sprawy nakazywały skarżącej zachowanie daleko idącej ostrożności w realizacji przedmiotowych transakcji, z czego skarżąca się nie wywiązała. W tej sytuacji zarzut postawiony skarżącej to jest brak należytej staranności kupieckiej jest, w ocenie sądu, w pełni uzasadniony.

Z powyższych względów stanowiska strony skarżącej o naruszeniu przez organy podatkowe szeregu przepisów Konstytucji RP uznać należało za nieuzasadniony.

Nie ma też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 2a O.p. Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika ma zastosowanie wówczas, gdy wszelkie zastosowane metody wykładni przepisu prawa materialnego nie dają należytych rezultatów. W rozpoznawanej sprawie takie wątpliwości nie wystąpiły, wobec czego organy nie były uprawnione do stosowania omawianego przepisu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 a) w związku z § 8 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

P.C.