Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 588/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 105 par 1, art 61 par 1, art 28, art 7
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt II OSK 588 / 11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Zachodniopomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 919/10 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 919/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. C. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania: I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia [...] sierpnia 2010r., Nr [...], II zasądził od Wojewody Zachodniopomorskiego na rzecz skarżącej B. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan sprawy:

W dniu 10 maja 2010 r. B. C., na urzędowym formularzu Biura Obsługi Interesantów Urzędu Miejskiego w Szczecinie złożyła wniosek o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego Z. G. W uzasadnieniu wniosku podała, że od sierpnia 2009 r. Z. G. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w S. Tego samego dnia organ przesłuchał B. C. w charakterze strony oraz sporządził i wysłał do Z. G. zawiadomienie o wszczęciu, na wniosek B. C., postępowania w sprawie jego wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym przesłuchaniu świadków oraz Z. G., decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej zwanej k.p.a.), Prezydent Miasta Szczecin umorzył postępowanie w sprawie wymeldowania Z. G. z lokalu przy ul. [...] w S.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek B. C. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Prezydent Miasta Szczecin zauważył, że w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, iż w sprawie o wymeldowanie lub zameldowanie osoby w lokalu podmiotem mającym interes prawny, czyli będącym stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., jest osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu toczy się postępowanie. Inne osoby, którym przysługują prawa do przedmiotowego lokalu, nie mogą być uznawane za stronę w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego. Postępowanie w sprawach o wymeldowanie jest bowiem postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego, jako prawa publicznego i jego jedynym celem jest, aby stan ewidencji pozostawał w zgodności ze stanem faktycznym, gdyż leży to w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych, do których zaliczyć należy także właściciela lokalu. Organ podkreślił także, że właścicielowi lub innemu podmiotowi posiadającemu tytuł prawny do lokalu, dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych przysługuje droga postępowania cywilnego, która służy mu np. do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji). Ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o wymeldowanie, w której ma on wyłącznie interes faktyczny. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z inicjatywy B. C., a zatem na wniosek, nie zaś z urzędu.

Od powyższej decyzji B. C. wniosła odwołanie do Wojewody Zachodniopomorskiego podnosząc, że ograniczenie pojęcia interesu prawnego tylko do interesu chronionego przez normy prawa materialnego - nie znajduje oparcia w doktrynie prawa administracyjnego. Poza tym, przymiot strony w jej aspekcie procesowym uzyskuje każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei ten, kto na skutek swego żądania czynności organu administracyjnego uczestniczy w tym postępowaniu w charakterze strony, nie traci tego procesowego statusu tylko dlatego, że w decyzji organu administracyjnego zostanie ustalone (rozstrzygnięte), że nie przysługuje mu żadna ochrona.

B. C. dodała, że w sprawach o wymeldowanie organ ma być jedynie "zainicjowany" do prowadzenia sprawy w tym przedmiocie, tj. do wyjaśnienia czy zachodzą przesłanki do wymeldowania konkretnej osoby, niezależnie od okoliczności, czy osobie "inicjującej" przysługuje bądź nie przysługuje przymiot strony w danym postępowaniu.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek odwołania Wojewoda Zachodniopomorski, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 105 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia [...] sierpnia 2010 r., orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie Z. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że B. C. posiada tytuł prawny do lokalu położonego w S. przy ul. [...]. Następnie odwołując się do tych samych dwóch wyroków sądów administracyjnych jakie przywołał organ pierwszej instancji stwierdził, że w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, iż w sprawie o wymeldowanie lub zameldowanie osoby w lokalu albo w sprawie o uchylenie czynności zameldowania podmiotem mającym interes prawny, czyli będącym stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., jest tylko osoba, w stosunku do której ma być prowadzone dane postępowanie. Inne osoby, a więc takie, którym przysługują prawa do przedmiotowego lokalu, nie mogą być natomiast uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego.

Wojewoda zaznaczył, że właściciel nie powinien być traktowany jako strona takiego postępowania, a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek. Stanowisko to potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2000 r., w którym stwierdzono, iż zameldowanie nie wiąże się z prawem do lokalu. Zatem potwierdzenie przez właściciela faktu przebywania w nim określonej osoby ma jedynie charakter dowodowy, a w przypadku braku takiego potwierdzenia fakt przebywania osoby może być stwierdzony za pomocą innych dowodów. W związku z tym oświadczenie właściciela lokalu nie może być traktowane jako stanowisko podmiotu mającego interes prawny w kwestii meldunkowej.

W ocenie Wojewody bezsporne jest, że skoro B. C. nie posiada przymiotu strony w sprawie o wymeldowanie Z. G., a co za tym idzie nie przysługiwało jej prawo zainicjowania w tej materii postępowania, to prowadzone przez organ gminy na wniosek B. C. postępowanie administracyjne było od początku bezprzedmiotowe.

Na powyższą decyzję B. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta Szczecin z dnia [...] sierpnia 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania Z. G.. Zaskarżonej decyzji B. C. zarzuciła nieprawidłową ocenę okoliczności faktycznych i zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski potrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wnosząc o oddalenie skargi.

Na rozprawie, która odbyła się w dniu 15 grudnia 2010 r. z wnioskiem o oddalenie skargi wystąpił również uczestnik postępowania – Z. G..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uzasadniając wyrok z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 919/10 stwierdził, iż przed odniesieniem się do stanowiska organów w sprawie celowym jest przypomnienie kilku podstawowych zasad wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o których organy winny pamiętać przy realizacji prawem nałożonych zadań. Część z tych zasad sformułowana została w art. 7 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z powołanego przepisu wyodrębnia się następujące zasady: kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu; prawdy obiektywnej; uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Obowiązek stania na straży praworządności nakłada także na organ administracji publicznej obowiązek samokontroli przestrzegania prawa, który wynika także z art. 6 k.p.a. Podejmując czynności procesowe organ ma obowiązek kontrolować zarówno przestrzeganie prawa przez podmioty postępowania np. w zakresie zdolności do żądania wszczęcia postępowania ale także ustalić, czy sprawa mieści się w przedmiocie postępowania administracyjnego, a zatem, czy jest to sprawa indywidualna załatwiana w formie decyzji administracyjnej (art.1 pkt 1 k.p.a.), czy przepis prawa materialnego daje podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu – art. 61 § 1 w związku z odpowiednim przepisem prawa materialnego.

W razie ustalenia naruszenia przepisów prawa organ obowiązany jest podjąć czynności w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) w art. 15 ust. 2 stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem o tym, czy postępowanie ma być prowadzone z urzędu, czy też na wniosek strony powinien przesądzić organ meldunkowy. Uzyskując informację, niezależnie od jej formy (podania, wniosku, zawiadomienia), organ ma ocenić, czy ma do czynienia z żądaniem wszczęcia postępowania z urzędu, czy też z wnioskiem pochodzącym od podmiotu mającego przymiot strony postępowania.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do art. 61 § 3 i 3a k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej. Co do zasady można zatem przyjąć, że tylko wniosek pochodzący od strony skutecznie wszczyna postępowanie i to niezależnie od woli organu. Natomiast za wszczęcie postępowania z urzędu uważa się w istocie pierwszą czynność organu podjętą w danej sprawie. W myśl art. 61 § 4 k.p.a., o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji przyjęły, że B. C. składając w dniu 10 maja 2010 r. w Biurze Obsługi Interesantów Urzędu Miejskiego w Szczecinie wniosek o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego/czasowego Z. G. uczyniła to jako strona, wszczynając w ten sposób postępowanie (karta 1 akt administracyjnych). Co więcej, tego samego dnia organ I instancji przesłuchał B. C. w charakterze strony (protokół z przesłuchania – karta 6 akt adm.) oraz sporządził i skierował do Z. G. i B. C. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymeldowania na wniosek B. C. (k. 9 akt adm.).

Sąd wojewódzki podkreślił, że przygotowany dla interesantów Urzędu Miejskiego w Szczecinie druk wniosku o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego/czasowego i wskazany w nim sposób jego wypełnienia nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy składając taki wniosek osoba go podpisująca żąda od organu przeprowadzenia postępowania powołując się na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.), czy też wnosi o wszczęcie postępowania z urzędu. Kierując się stanowiskiem organów, że w sprawie dotyczącej wymeldowania tylko osoba, której dotyczy wymeldowanie ma przymiot strony postępowania i może je skutecznie wszcząć, niezrozumiałe było przyjęcie przez Prezydenta Miasta Szczecin, iż B. C. wnosząc o wymeldowanie Z. G. uczyniła to jako strona postępowania. Organ, do którego wpłynął wniosek B. C. o wymeldowanie Z. G. nie powinien przesłuchiwać skarżącej w charakterze strony, lecz ewentualnie w charakterze świadka. Uzyskawszy zaś informację o opuszczeniu przez Z. G. dotychczasowego miejsca pobytu stałego na okres powyżej trzech miesięcy, obowiązkiem organu było zweryfikowanie tych danych w toku postępowania wyjaśniającego, które powinien wszcząć z urzędu, do czego obligował go art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Umarzając na takim etapie przeprowadzone postępowanie w jakim nastąpiło to w niniejszej sprawie, organy uchyliły się od merytorycznego rozpoznania sprawy, czy naruszyły ww. przepis.

W takim stanie faktycznym, który podlegał uregulowaniu przez organ administracji z urzędu, postępowanie nie mogło być uznane za bezprzedmiotowe szczególnie w sytuacji, gdy w trakcie postępowania organ przeprowadził szereg czynności procesowych i przesłuchał szereg świadków zmierzając do ustalenia pobytu lub okoliczności opuszczenia przez Z. G. miejsca stałego zameldowania przy ul. [...] w S.

Odnosząc się do wyjaśnień Wojewody Zachodniopomorskiego przedstawionych w odpowiedzi na skargę Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że powołanie się przez organ na uchwałę NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. OPS 16/98 (ONSA 1999/4/119), której teza brzmi, że "stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a." jest chybione, bowiem dotyczy zupełnie innego problemu procesowego niż ten, który wystąpił w niniejszej sprawie. Czym innym jest bowiem wniesienie środka odwoławczego przez podmiot, który nie jest stroną postępowania, a który to środek zaskarżenia przysługuje wyłącznie stronie (art. 127 § 1 k.p.a.), czym innym zaś wszczęcie postępowania, które może nastąpić nie tylko na wniosek strony ale także z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).

Nie przystają także do stanu sprawy powołane przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę wywody dotyczące kwestii wszczęcia postępowania administracyjnego, które może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, gdy przepisy prawa uzależniają działania organów administracji publicznej od wniosku strony, co oznacza, że postępowanie nie może być w ogóle wszczęte, gdy żądanie wszczęcia zostało złożone przez oczywiście nieuprawniony do tego podmiot, a tak wszczęte postępowanie jest nieważne. Jak wskazano już wyżej, postępowanie w przedmiocie wymeldowania nie jest oparte wyłącznie na zasadzie dyspozycyjności.

Reasumując, Sąd za trafne i skuteczne uznał zarzuty skargi, w której podniesiono, że skoro w sprawie istnieje stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organy administracji, to nie zależnie od tego, czy skarżąca była wnioskodawcą, czy też podmiotem inicjującym postępowanie z urzędu, to wszczęte i przeprowadzone już postępowanie nie mogło być uznane za bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ ją prowadzący weźmie pod uwagę przedstawione uwagi i oceni w jakim charakterze został złożony przez skarżącą wniosek o wymeldowanie Z. G., a w przypadku uznania, że B. C. nie może być stroną postępowania, zawiadomi osoby będące stronami w sprawie (art. 64 § 4 k.p.a.) o prowadzeniu postępowania z urzędu, kończąc je wydaniem decyzji merytorycznie przesądzającej o zasadności lub braku podstaw do wymeldowania Z. G. z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania przy ul. [...] w S., realizując tym samym obowiązek dążenia do tego, aby prowadzona ewidencja ludności była aktualna, tj. odzwierciedlająca istniejący stan ludności i jej zamieszkiwania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Zachodniopomorski.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego, t.j. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez:

I. bezpodstawne uznanie, że organ odwoławczy nie dokonał analizy możliwości prowadzenia postępowania z urzędu;

II. błędne przyjęcie, że w niniejszym postępowaniu zaistniały przesłanki prowadzenia postępowania z urzędu, w sytuacji, gdy postępowanie to od momentu jego wszczęcia miało cechy bezprzedmiotowości.

Wobec powyższego wnoszący skargę kasacyjną organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

B. C. złożyła odpowiedź na wymienioną skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie jako niezasadnej i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazała, że słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyjął w przedmiotowej sprawie, iż organ uzyskawszy informację o opuszczeniu przez Z. G. miejsca pobytu stałego (niezależnie od jej formy - czy to podania, wniosku, zawiadomienia) winien obligatoryjnie zweryfikować te dane w toku stosownego postępowania wyjaśniającego, które winno być w takiej sytuacji wszczęte i przeprowadzone z urzędu. Powyższe uzasadnione jest treścią samego przepisu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jak i ogólnymi zasadami k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 tej ustawy. W tej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w ramach zgłoszonych zarzutów skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zamieszczono zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 105 k.p.a., które zdaniem skarżącego Wojewody Zachodniopomorskiego miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzut ten nie mógł doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku, albowiem wyrok ten mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie zaś z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, jak i wówczas gdy wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że w stanie faktycznym, który podlega uregulowaniu przez organ z urzędu postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe, szczególnie w sytuacji gdy organ w trakcie postępowania przeprowadził szereg czynności procesowych i przesłuchał szereg świadków zmierzając do ustalenia pobytu i okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez Z. G. Jednocześnie należy przypomnieć, że zaskarżonym do Sądu wojewódzkiego rozstrzygnięciem organ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe uznając, że zostało ono wszczęte na wniosek podmiotu nielegitymującego się prawem do skutecznego żądania wymeldowania Z. G. z miejsca pobytu stałego.

Trafne jest stanowisko organu wyrażone w skardze kasacyjnej co do błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że nawet w przypadku wszczęcia postępowania przez organ administracji na wniosek podmiotu, który nie posiada przymiotu strony brak jest podstaw do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji jego umorzenie. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd co do tego, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe (tak m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str.620). Jednocześnie z brzmienia art. 61 § 1 k.p.a. jednoznacznie wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie osoby, która posiada przymiot strony. Brak takiego przymiotu skutkuje koniecznością załatwienia jej wniosku w sposób formalny. Należy przy tym zauważyć, że do daty wejścia w życie noweli do kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz.U. z 2011 r., nr 6, poz. 18) i dodania art. 61a § 1 omawiana ustawa nie przewidywała formy odmowy wszczęcia postępowania, w tym m.in. w sytuacji gdy żądanie zostało złożone przez osobę nie będącą stroną w sprawie. Natomiast w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż w omawianej sytuacji organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe wobec wszczęcia go wnioskiem podmiotu niebędącego legitymowanym do skutecznego złożenia żądania. Powyższe nie stało na przeszkodzie wszczęciu, z urzędu, odrębnego postępowania w tym samym przedmiocie. Podobne stanowisko zajął m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie II OSK 597/10 (Lex 1080370), które odnosi się wprawdzie do postępowania nieważnościowego jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu, Administracyjnego, znajduje w pełni zastosowanie również w okolicznościach niniejszej sprawy.

Konkludując, nie ma racji Sąd pierwszej instancji twierdząc, że w sytuacji gdy postępowanie w danej sprawie może być wszczęte zarówno z urzędu jak i na wniosek strony to – niezależnie od tego czy wnioskodawca posiada przymiot strony czy też jest jedynie podmiotem inicjującym postępowanie z urzędu to wszczęte i prowadzone już postępowanie nie mogło być uznane za bezprzedmiotowe. Należy jednoznacznie wskazać, że postępowanie wszczęte na wniosek podmiotu nie posiadającego legitymacji do żądania podejmowania przez organ czynności należy umorzyć a organ winien rozważyć możliwość wszczęcia tegoż postępowania z urzędu

W okolicznościach niniejszej sprawy organ administracji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe uznając, że B. C., właścicielka lokalu nr [...] przy ul. [...] w S., nie posiada legitymacji w żądaniu wymeldowania Z. G. z przedmiotowego lokalu. W świetle powyższych rozważań takie rozstrzygnięcie organu byłoby zasadne a w konsekwencji zaskarżony wyrok uchylający kontrolowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie decyzję jak też decyzję ją poprzedzającą zostałby wydany z naruszeniem przepisów postępowania.

Nie może jednak ujść uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniającego zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., że umorzenie postępowania może nastąpić li tylko w sytuacji – co zostało wyżej wskazane - gdy wniosek o wszczęcie postępowania pochodziłby od podmiotu nie posiadającego przymiotu strony (bądź z innych przyczyn o charakterze przedmiotowym postępowanie stało się bezprzedmiotowe). Tymczasem w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuprawnione jest twierdzenie, że B. C. taki przymiot nie przysługuje. Niesporne jest w okolicznościach niniejszej sprawy, że jest ona właścicielką lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w S. Natomiast zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 5 grudnia 2011 r., w sprawie II OPS 1/11, osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006roku, nr 139, poz. 993 ze zm.). Uzasadnienie tej uchwały wskazuje, że zaprezentowane w niej stanowisko ma zastosowanie zarówno do spraw o zameldowanie jak i wymeldowanie z lokalu.

Powyższe czyni prawidłowym stanowisko Sądu pierwszej instancji wskazujące, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Skoro wniosek o wymeldowanie Z. G. pochodził od podmiotu posiadającego przymiot strony to wniosek ten wszczął postępowanie w przedmiocie wymeldowania, a wobec tego obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (przesądzającej o zasadności lub braku podstaw do wymeldowania ww. z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wprawdzie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada prawu jednakże zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji przyjmując, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.

Wobec stwierdzenia, że mimo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu - Naczelny Sąd Administracyjny – w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.