Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 47/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2019 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi I. D. na decyzję Wojewody z dnia 30 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z 30 listopada 2018 r., którą uchylono decyzję Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z 23 kwietnia 2018 r. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za prawo własności nieruchomości oraz umorzono postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z 25 października 2017 r. I. D. zwróciła się do Starosty o ustalenie odszkodowania w związku z przejęciem przez Gminę własności nieruchomości położonej w miejscowości Z., gmina W., działka o nr ewidencyjnym [..] o pow. 912 m2, która w związku z prawomocną decyzją Wójta Gminy z 28 lipca 1992 r. z mocy prawa przeszła na własność Gminy.

Na skutek przeprowadzonego postępowania Starosta decyzją z 23 kwietnia 2018 r. odmówił ustalenia na rzecz I. D. odszkodowania za prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości Z., gmina W., działka o nr ewidencyjnym [..] o pow. 912 m2, która w związku z prawomocną decyzją Wójta Gminy z 28 lipca 1992 r. z mocy prawa przeszła na własność Gminy. Wskazał organ I instancji, że w niniejszej sprawie I. D. kilkukrotnie dała wyraz woli nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy działki nr [..], z przeznaczeniem pod drogę.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez I. D. Wojewoda decyzją z 30 listopada 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie prowadzone przed tym organem.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Wójt Gminy, po rozpatrzeniu wniosku I. D. z 27 lipca 1992 r., decyzją z 28 lipca 1992 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], KW nr [..], stanowiącej własność I.D., na działki od nr [..] do nr [..]. Działka nr [..] przeznaczona została pod drogę. Przedmiotowa decyzja, zgodnie z pieczęcią urzędową stała się ostateczna w dniu 31 lipca 1992 r.

Decyzja podziałowa Wójta Gminy z dnia 28 lipca 1992 r. została wydana na podstawie art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j. t. Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.). Ust. 1 ww. przepisu stanowi, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Przechodząc do kwestii ustalenia, czy wydzielona działka nr [..] przeznaczona jest pod drogę publiczną wskazał organ, że ww. działka objęta była Miejscowym Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr XXIII/139/92 z dnia 11 maja 1992 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz. Urz. Woj. z dnia 10 lipca 1992 r., nr 15, poz. 84), co wynika z zaświadczenia Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2017 r. Zgodnie z tym dokumentem ww. działka znajdowała się "w części w terenie oznaczonym jako uprawy polowe oraz w części w terenie oznaczonym jako mieszkalnictwo jednorodzinne".

Odnosząc się do powyższego zapisu podkreślić należy, że ww. plan został uchwalony w roku 1992, a zatem w czasie obowiązywania ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (j- t. Dz. U. nr 17, poz. 99 ze zm.), która nie przewidywała obowiązku ustalania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego linii rozgraniczających ulice, place oraz drogi publiczne. W ustawie z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym w rozdziale 5, dotyczącym planów miejscowych, ustawodawca zawarł jedynie dość ogólne wytyczne dotyczące treści zarówno ogólnego (art. 26 tej ustawy), jak i szczegółowego (art. 27) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obowiązek sporządzania planu dla terenów, na których przewidziano realizację lokalnych celów publicznych wprowadziła dopiero ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 89, poz. 415), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r. Z kolei pojęcie inwestycji celu publicznego, wprowadzone zostało dopiero w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717).

Mając powyższe na uwadze uznał organ odwoławczy, że w ww. planie, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr XXIII/139/92 z dnia 11 maja 1992 r., działka nr [..] nie musiała być przeznaczona pod drogę publiczną.

Przechodząc do kolejnej kwestii wyjaśniono, że w dniu 28 lipca 1992 r., tj. w dacie wydania decyzji podziałowej, na mocy której wydzielona została działka nr [..], art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości brzmiał: "Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości".

Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV CK 418/05, wskazał Wojewoda, że "ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości sama nie definiuje pojęcia "ulicy", któremu nadano wcześniej określone znaczenie w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, która w sposób kompleksowy regulowała zagadnienia związane z drogami. Posłużenie się tym pojęciem w przyjętej wkrótce potem, ustawie regulującej zagadnienia gospodarki gruntami, bez bliższego jego określenia, uprawnia do nadania mu znaczenia przyjętego w art. 4 ust. pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych". Zaznaczył Wojewoda, że wprawdzie wyrok ten zapadł w innym niż niniejsza sprawa stanie faktycznym, ale twierdzenia w nim zawarte mają charakter uniwersalny.

W świetle powyższego należy uznać, iż na gruncie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jedną z przesłanek koniecznych do spełnienia dla przejścia za odszkodowaniem działki na własność gminy było przeznaczenie tej działki pod budowę ulicy, przy czym ulica ta nie musiała być zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych. Ważne natomiast by ulica ta miała charakter ogólnodostępny i była przeznaczona do obsługi działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości (por. stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w ww. wyroku z dnia 6 kwietnia 2006 r.).

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że w ocenie Wojewody podział nieruchomości doprowadził do wydzielenia działki nr [..] pod ulicę, która stanowiła ogólnodostępny ciąg komunikacyjny (jak wynika z graficznego projektu podziału działki nr [..] z dnia 28 lipca 1992 r. oraz map pobranych z http://mapy.geoportal.gov.pl działka nr [..] stanowi drogę gruntową i dojazd do działek znajdujących się wzdłuż niej), a tym samym zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, uprawniające do stwierdzenia, że zaistniał skutek w postaci przejścia prawa własności działki nr [..] na rzecz gminy.

Na potwierdzenie powyższego podkreślono, że przedmiotowa działka została ujawniona w KW nr [..], w której w dziale II jako właściciel wpisana jest Gmina. Wskazana decyzja podziałowa jest wymieniona jako podstawa wpisu ujawnienia Gminy jako właściciela. Sposób korzystania określony jest jako droga.

Mając powyższe na uwadze stwierdził organ odwoławczy, że z zapisów działu II ww. księgi wieczystej wynika, że decyzja podziałowa z dnia 28 lipca 1992 r. wywołała skutek prawny w postaci przejścia działki nr [..] na własność Gminy, a skutek ten został ujawniony poprzez właściwe wpisy w księdze wieczystej, co powoduje, zgodnie z treścią art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204), zwanej dalej "u.g.n.", obowiązek ustalenia odszkodowania.

Jeżeli zaś zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to będzie miał zastosowanie art. 233 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Art. 233 stanowi, że "sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów". Natomiast art. 129 ust. 5 pkt 3 stanowi, że "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu (...) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie". Zaś samo odszkodowanie powinno być ustalone zgodnie z art. 98 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym "za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości'''.

Przepis powołanego artykułu stosuje się, zgodnie z art. 98 ust. 1 ww. ustawy "do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, których podział został dokonany na wniosek właściciela, a które to nieruchomości przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne".

Powyższe oznacza, że nabycie przez podmioty publicznoprawne działek wydzielonych pod drogi - w myśl art. 98 ust. 1 u.g.n.-następuje, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki:

wydzielona działka gruntu przeznaczona jest pod drogę publiczną (bądź jej poszerzenie)

podział nieruchomości dokonywany jest na wniosek właściciela/użytkownika wieczystego,

decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości jest ostateczna bądź orzeczenie o podziale jest prawomocne.

Brak spełnienia chociażby jednej z nich skutkuje koniecznością orzeczenia o odmowie przyznania odszkodowania.

W niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki zastosowania art. 98 ust. 1 u.g.n.

I. D. pismem z 2 października 2017 r., wniosła o ustalenie odszkodowania za działkę nr [..], a zatem doszło do złożenia wniosku, o którym mowa w zdaniu ostatnim art. 98 ust. 3 u.g.n.

Podkreślił Wojewoda, że zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n "za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości".

Starosta, w decyzji z 23 kwietnia 2018 r. uznał, że na gruncie niniejszej sprawy doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania, o którym mowa w zdaniu pierwszym art. 98 ust. 3 u.g.n., gdyż " I. D. kilkakrotnie w wyżej opisanych dokumentach, dała wyraz swej woli nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy działki nr [..], z przeznaczeniem pod drogę".

Z powyższymi ustaleniami organ odwoławczy zgodził się, bowiem do pisma z 29 listopada 2017 r. Wójt Gminy dołączył poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię wniosku I.D. z 27 lipca 1992 r. o zatwierdzenie projektu podziału działki nr [..], w którym oświadczyła, że "(...) zrzekam się na rzecz Urzędu Gminy działki przeznaczonej pod drogę -nieodpłatnie". W związku z tym w decyzji podziałowej z 28 lipca 1992 r. wskazano, że "drogę przejmuje się nieodpłatnie". I. D. po otrzymaniu decyzji dnia 31 lipca 1992 r. oświadczyła na egzemplarzu rzeczonej decyzji, że "nie będę odwoływała się od tej decyzji".

Podkreślił organ, że skoro ważność tej czynności prawnej (zrzeczenia się odszkodowania) nie została skutecznie zakwestionowana przez żadną ze stron w postępowaniu przed sądem powszechnym to Wojewoda zobligowany był do uwzględnienia wszystkich skutków prawnych wynikających z tego oświadczenia, mających wpływ na niniejsze postępowanie odszkodowawcze.

Odnosząc się z kolei do daty złożenia ww. oświadczenia stwierdzono, że zrzeczenie to nastąpiło 1 dzień przed wydaniem decyzji podziałowej. Ponadto składając oświadczenie o zrzeczeniu się I. D. wiedziała już, że w wyniku podziału działki nr [..] powstanie działka przeznaczona pod drogę (choć nie wskazała numeru wydzielonej działki), co jasno wynika z treści ww. wniosku z 27 lipca 1992 r. Ponadto, jak wyżej wskazano, nie zaskarżyła decyzji podziałowej, w której wskazano, iż zgodnie z wolą właściciela gruntów - przejąć na rzecz Gminy działkę nr [..] - przeznaczoną zgodnie z planem realizacyjnym pod drogę komunalną (...). Drogę przejmuje się nieodpłatnie". Przedmiot zrzeczenia się został zatem jednoznacznie określony i nie budzi wątpliwości.

Podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia było zaakceptowanie przez organy poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt V CSK 261/17, zgodnie z którym nie ma przeszkód prawnych do uzgodnienia przez strony kwestii związanych z wysokością odszkodowania, zanim decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna. Taka zaś sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem we wniosku z 27 lipca 1992 r. o podział nieruchomości jej była właścicielka zadeklarowała nieodpłatne przekazanie na własność Gminy działki będącej przedmiotem niniejszego postępowania, a przeznaczonej pod drogę. Także w ostatecznej decyzji podziałowej z 28 lipca 1992 r. znajduje się potwierdzenie złożonej przez skarżącą deklaracji o nieodpłatnym przekazaniu tej nieruchomości.

Powyższe orzeczenie, z którym Wojewoda się zgodził, dopuszcza sytuację, która zaistniała na gruncie niniejszego postępowania, tj. zrzeczenie się odszkodowania, które będzie miało miejsce przed dniem wydania decyzji podziałowej. Sąd Najwyższy szczegółowo uargumentował, dlaczego sytuacja taka jest dopuszczalna (a wręcz wskazana) z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa.

W świetle powyższego wyroku uznano, że brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania za działkę nr [..]. Skoro bowiem właściciel przedmiotowej działki - I. D. zrzekła się odszkodowania z tytułu utraty jej prawa własności, to pomiędzy stronami doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, co wyklucza możliwość jego ustalenia w postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Cytowany przepis nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Oczywistym jest jednak, że umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami bezprzedmiotowością postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 1985 r., sygn. akt III SA 1105/84).

Z art. 98 u.g.n. wynika, że odszkodowanie za działki gruntu przejęte na własność podmiotów publicznoprawnych, jako wydzielone pod drogi publiczne w ramach podziału nieruchomości, w pierwszej kolejności podlega uzgodnieniu pomiędzy ich dotychczasowym właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a podmiotem publicznoprawnym, który przejął te działki gruntu. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, wówczas na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie jest ustalane przez starostę w drodze decyzji, według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Podkreślić należy, że obydwa tryby są odmienne, a zależność pomiędzy nimi sprowadza się do tego, że skuteczne uruchomienie drugiego z nich jest możliwe jedynie wtedy, jeżeli do uzgodnienia na drodze cywilnoprawnej nie dojdzie.

Ponieważ na gruncie niniejszej sprawy doszło do zrzeczenia się odszkodowania, zanim został złożony wniosek o ustalenie odszkodowania postępowanie prowadzone na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. stało się bezprzedmiotowe stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. W świetle powyższych ustaleń wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia jest bowiem niedopuszczalne skoro kwestia odszkodowania za działkę nr [..] zakończyła się na etapie uzgodnień, rezultatem których było oświadczenie I. D. o zrzeczeniu się odszkodowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z 23 kwietnia 2018 r.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 136 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącą dowodów zmierzających do ustalenia okoliczności złożenia oświadczenia o zamiarze przekazania na rzecz Gminy własności powstałej po podziale działki, co skutkowało naruszeniem art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, a w dalszej kolejności dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych, że doszło do uzgodnienia, które w świetle art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej ustawa), skutkowałyby utratą należnego z jej tytułu wywłaszczenia odszkodowania.

Podniosła także skarżąca zarzut błędu w ustaleniach faktycznych prowadzący do ustalenia jakoby między nią a Gminą doszło do dokonania uzgodnień, które w świetle art. 98 ust. 3 u.g.n., w zw. z art. 10 ust. 5 ustawy, skutkowałyby utratą należnego skarżącej z tytułu wywłaszczenia odszkodowania oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości, pomimo braku podstaw ku temu.

Zdaniem skarżącej organ naruszył też zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej, albowiem w sposób bezrefleksyjny powołuje pogląd przytoczony w jednostkowym wyroku Sądu Najwyższego, który dotyczy sytuacji zgoła odmiennej, niż zaistniała w niniejszej sprawie. Sąd ten dopuścił bowiem uzgodnienie wysokości odszkodowania w umowie przed wydaniem decyzji podziałowej, jeżeli wniosek jest składany w związku ze wspólnym przedsięwzięciem właściciela i organu. Sytuacja taka nie występuje w rozpatrywanym przypadku. W konsekwencji aktualna pozostaje dotychczasowa linia orzecznicza sądów administracyjnych, że właściciel może zrzec się odszkodowania nie wcześniej niż decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna.

Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że przepis ten dopuszcza możliwość zrzeczenia się prawa do odszkodowania zanim jeszcze decyzja podziałowa została wydana, a także naruszenie art. 58 §1 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że oświadczenie rzekomo złożone przez skarżącą stanowiło skuteczne zrzeczenie się prawa do odszkodowania, mimo iż czynność taka nosiłaby znamiona czynności prawnej mającej na celu obejście prawa, tj. art. 128 ust. 1 u.g.n. nakazującego wypłatę odszkodowania odpowiadającego wartości wywłaszczonego prawa oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP dopuszczającego wywłaszczenie ale za słusznym odszkodowaniem. W ocenie skarżącej organy dopuściły się także naruszenia art. 56 i art. 60 Kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie i uznanie skutecznego zrzeczenia się prawa do odszkodowania w sytuacji, gdy już w dniu 18 lipca 2017 r. I. D. wystąpiła do Starosty z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Ostatnim zarzutem jest zarzut naruszenia art. 19 Kc w zw. z art. 101 § 1 i 3 KRiO, polegające na uznaniu za wiążące ewentualnie złożonego przez skarżącą oświadczenia o rezygnacji z przysługującego jej za wywłaszczenie działki nr [..] odszkodowania, pomimo faktu, iż w dniu jego składania skarżąca była osobą nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych, dokonana przez nią czynność z pewnością była czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem osoby małoletniej, a zatem oświadczenie o którym mowa wyżej dla swej ważności wymagało uzyskania przez skarżącą zgody jej rodziców, która to zgoda winna być poprzedzona zezwoleniem sądu opiekuńczego

Mając powyższe na wyglądzie skarżący wnieśli również o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci oryginału wniosku z 27 lipca 1992 r., który winien zostać złożony do akt sprawy przez Wójta Gminy, celem ustalenia jego treści, personaliów osób biorących udział w jego sporządzaniu i okoliczności w jakich został on sporządzony oraz dokumentów w postaci oświadczenia z 5 kwietnia 1993 r. oraz decyzji podziałowej z 6 kwietnia 1993 r., oświadczenia z 10 września 1996 r. oraz decyzji podziałowej z 11 września 1996 r., oświadczenia z 25 września 1997 r. oraz decyzji podziałowej z 21 listopada 1997 r., oświadczenia z 7 stycznia 1991 r. oraz decyzji podziałowej z 30 stycznia 1991 r., oświadczenia z 21 listopada 1997 r. oraz decyzji podziałowej z 19 listopada 1997 r., oświadczenia z 11 września 1991 r. oraz decyzji podziałowej z 3 października 1991 r., protokołu uzgodnień z 6 sierpnia 1998 r. oraz decyzji podziałowej z 7 sierpnia 1998 r., na okoliczność ustalenia, iż praktyka nakłaniania właścicieli dzielonych nieruchomości do zrzeczenia się należnego im z tytułu wywłaszczenia odszkodowania, względnie wyrażenia zgody na jego symboliczną wysokość, jeszcze przed uprawomocnieniem się decyzji podziałowej była (a być może jest nadal) powszechnie stosowana przez Gminę.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca wskazała, że wobec faktu, iż do momentu wydania decyzji przez organ I instancji absolutnie nic nie wskazywało na to, iż Starosta powziął wątpliwości co do zasadności roszczenia, inicjatywa dowodowa skarżącej koncentrowała się wokół kwestii związanych z wysokością należnego odszkodowania. Dopiero z uzasadnienia decyzji Starosty skarżąca dowiedziała się, iż rzekomo złożone przez nią oświadczenie z 27 lipca 1992 r. oraz rzekomo podpisana przez skarżącą adnotacja na decyzji podziałowej o braku zamiaru składania odwołania od tej decyzji zostały uznane za skuteczne zrzeczenie się odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Gminy nieruchomość.

Uzasadniając dopuszczalność dokonania uzgodnień (a nawet zrzeczenia się prawa do odszkodowania) o których mowa w treści art. 98 ust. 3 u.g.n., jeszcze przed uprawomocnieniem się decyzji podziałowej, Wojewoda odwołuje się do treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2018 roku wydanego w sprawie o sygn. akt: V CSK 261/17. Znamienne przy tym jest to, iż organ II instancji poprzestaje na bezrefleksyjnym przytoczeniu kilku fragmentów z uzasadnienia wskazanego wyroku, nie próbując nawet porównać okoliczności w jakich został on wydany do okoliczności niniejszej sprawy. Wojewoda nie próbuje też skonfrontować argumentów przywołanych w tym wyroku z ugruntowanym i jednolitym orzecznictwem Sądów Administracyjnych zapadłym na gruncie przepisu art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n..

W odwołaniu skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskodawczyni celem ustalenia okoliczności, w jakich doszło do złożenia oświadczenia o zamiarze przekazania na rzecz Gminy własności powstałej po podziale działki nr [..]. Wniosek ten pozostał bez odpowiedzi.

Dalej skarżąca wskazuje, że nawet gdyby założyć, iż skarżąca faktycznie wyraziła wolę nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy własności działki objętej niniejszym postępowaniem czego wyrazem miałoby być złożone przez nią w dniu 27 lipca 1992 r. oświadczenie, to wskazać należy, iż złożone oświadczenie, zgodnie z obowiązującymi w dacie jego sporządzenia przepisami prawnymi uznać należy za bezwzględnie nieważne, gdyż w chwili jego składania skarżąca była osobą nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych. W dniu 27 lipca 1992 r., skarżącą miała 16 lat, a zgodnie z obowiązującym w tej dacie przepisem art. 11 Kc: Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania za wywłaszczone na rzecz Gminy nieruchomości z całą pewnością uznać należy za jednostronną czynność prawną przekraczającą zwykły zarząd, która dla jej ważności wymaga zgody przedstawiciela ustawowego poprzedzonej zezwoleniem sądu opiekuńczego. Twierdzenia te znajdują odzwierciedlenie w obowiązujących w dniu sporządzenia oświadczenia z dnia 27 lipca 1992 r. przepisach prawa tj. art. 19 Kc, zgodnie z którym jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna oraz art. 101 § 1 i 3 KRiO, zgodnie z którymi rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską, oraz rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Powyższe wskazuje w sposób jednoznaczny, iż oświadczenie z dnia 27 lipca 1992 r. uznać należy za bezwzględnie nieważne jako złożone przez osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych oraz niepotwierdzone przez uprawnione do tego podmioty.

Niejako na marginesie wskazać należy iż, nawet gdyby hipotetycznie założyć, iż skarżąca wyraziła wolę nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy własności działki objętej niniejszym postępowaniem, a oświadczenie w tym zakresie było wiążące to przy ocenie skutków jakiegokolwiek ewentualnie złożonego w tym przedmiocie oświadczenia, nie można abstrahować od charakteru tego oświadczenia. Otóż nie ulega wątpliwości, iż ma ono co najwyżej charakter jednostronnego oświadczenia woli, i jako takie może być w dowolnej chwili odwołane, a co więcej odwołanie tego oświadczenia nastąpić może w jakiejkolwiek formie, w tym także per facta concludentia.

W ocenie pełnomocnika skarżącej, występując do Wójta Gminy z zaproszeniem do podjęcia negocjacji w sprawie, a następnie składając do Starosty wniosek o ustalenie odszkodowania, skarżąca w sposób jednoznaczny dała wyraz temu, iż domaga się ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość co winno być interpretowane jako odwołanie ewentualnie wcześniej złożonych odmiennych oświadczeń.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 29 stycznia 2019 r., uczestnik postępowania Gmina, wniosła o oddalenie skargi, nieuwzględnienie wniosków dowodowych zawartych w skardze jako nie mających związku ze sprawą, gdyż dotyczą właścicieli innych nieruchomości i innych postępowań, nie uwzględnienie dowodów złożonych wraz z odwołaniem, gdyż dotyczą tylko tego, iż skarżąca po 25 latach zmieniła zdanie na temat zrzeczenia się odszkodowania, lecz nie podważają skuteczności zrzeczenia się tego odszkodowania. Ponadto Gmina zawarła własne wnioski dowodowe.

W piśmie procesowym z 8 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącej ustosunkował się do stanowiska Gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzana przez Sąd analiza okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja Wojewody, uchylająca w całości decyzję Starosty z 23 kwietnia 2018 r. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, i umarzająca postępowanie pierwszej instancji, jest zgodna z prawem.

Jak wynika z akt sprawy Starosta, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę

o nr [..], położoną w miejscowości Z., która wskutek ostatecznej decyzji Wójta Gminy z 28 lipca 1992 r. zatwierdzającej projekt podziału działek nr od nr [..] do nr [..] przeszła mocy prawa na własność Gminy, co zostało ujawnione w księdze wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości. Powyższe okoliczności nie budziły żadnych wątpliwości w toku postępowania.

Materialnoprawną podstawą działań organu były przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa, m.in. w art. 98 ust. 3 u.g.n.

Jak stanowi art. 98 ust. 1 zd. 1 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Natomiast zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Wskazać jednak trzeba, że decyzja Wójta Gminy z 28 lipca 1992 r. wydana została na podstawie art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j.: Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127, z późn. zm.). Przepis art. 10 ust. 1 tej ustawy stanowił, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 5).

Obie regulacje dotyczące wywłaszczania nieruchomości, zarówno obowiązująca w dacie zatwierdzenia podziału przedmiotowej działki, jak i aktualna, przewidują prawo do uzyskania odszkodowania za grunty przejęte na własność podmiotu publicznego pod budowę dróg publicznych – zgodnie z art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n., bądź pod budowę ulic – zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r.

W niniejszej sprawie, w decyzji zatwierdzającej podział w pkt 2 organ stwierdził, że część podlegającego podziałowi gruntu, wydzielona pod budowę ulic jako działka nr [..], przechodzi na własność Gminy. W treści uzasadnienia decyzji wskazano ponadto, że drogę przejmuje się nieodpłatnie. Z akt sprawy nie wynika przy tym, ażeby skarżąca uzyskała za tą działkę odszkodowanie.

W toku postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej o odszkodowanie Urząd Gminy przedłożył do akt sprawy wniosek z 27 lipca 1992 r. o dokonanie podziału zawierający oświadczenie skarżącej o treści:" Jednocześnie zrzekam się na rzecz Urzędu Gminy działki przeznaczonej pod drogę – nieodpłatnie". W sytuacji, gdy oba organy stwierdziły spełnienie wszystkich przesłanek

z art. 98 ust. 1 u.g.n., istotą sporu pomiędzy nimi pozostaje, czy była właścicielka działki nr [..] wydzielonej przy podziale pod ulicę, mogła skutecznie wnieść o ustalenie odszkodowania z tytułu przejścia własności tej działki na rzecz Gminy i jaki skutek miało zrzeczenie się przez nią odszkodowania.

Analizując całokształt okoliczności niniejszej sprawy orzekający Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądowoadminstracyjnym, na tle wykładni art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n., przyjmuje się, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania za działki przejęte pod drogi powstaje dopiero, gdy decyzja o zatwierdzeniu podziału dokonanego na wniosek właściciela nieruchomości stanie się ostateczna. W konsekwencji uznaje się, że dopiero po uprawomocnieniu się decyzji zatwierdzającej podział strony mogą poczynić wiążące je uzgodnienia w kwestii odszkodowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 stycznia 2013 r., II SA/Ol 1223/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2013 r., II SA/ Sz 319/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2017 r., II SA/Gd 501/17, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie podchodzi się do kwestii zrzeczenia się odszkodowania dopuszczając je dopiero po uzyskaniu cechy ostateczności przez decyzję administracyjną zatwierdzającą projekt podziału na wniosek właściciela nieruchomości.

Wskazać jednak trzeba, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r., w sprawie o sygn. akt V CSK 261/17, stanął na stanowisku, iż "wysokość odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną może być uzgodniona między właścicielem a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne (art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.)". W ocenie Sądu Najwyższego decydujące znaczenie ma w tej sytuacji aspekt podmiotowy uzgodnienia wynikający z brzmienia art. 98 ust. 3 u.g.n. Wysokość odszkodowania jest ustalana pomiędzy właścicielem a organem, a konsekwencją przyjęcia zakwestionowanego przez Sąd Najwyższy dotychczasowego stanowiska wynikającego ze wskazanych orzeczeń sądów administracyjnych jest to, że w istocie to nie właściciel a były właściciel jest uprawniony do uzgodnienia wysokości odszkodowania z organem.

W omawianym orzeczeniu przyjęto więc, że wysokość odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną może być uzgodniona między właścicielem a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne (art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n.). Sąd Najwyższy, nawiązał również do możliwości zrzeczenia się przez właściciela odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną opierając się, na wynikającej z art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. Kodeks cywilny (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.), zwanej dalej k.c., instytucji umownego zwolnienia dłużnika z długu. Przepis ten stanowi, że zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Jak podkreśla skarżąca, orzeczenie Sądu Najwyższego zapadło w odmiennych od niniejszej sprawy okolicznościach faktycznych, nie mniej jednak w ocenie Sądu nie przeszkadza to w dokonaniu trafnych spostrzeżeń co do wykładni art. 98 ust. 3 u.g.n. i zastosowaniu ich w okolicznościach niniejszej sprawy. Sąd orzekający nie znalazł bowiem argumentów przemawiających za uzależnieniem takiej wykładni od istnienia związku wniosku o podział wyłącznie ze wspólnym przedsięwzięciem z gminą, z którym miał do czynienia Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt V CSK 261/17.

W kontekście tego wyroku należy zwrócić uwagę, że o ile kwestia zwolnienia z długu już istniejącego nie budzi w świetle art. 508 k.c. wątpliwości, to mogą one powstać w sytuacji, gdy przedmiotem umów miałby być, jak w niniejszej sprawie, dług, który w chwili zwolnienia jeszcze nie istniał i nie był skonkretyzowany co do wysokości. Doktryna i orzecznictwo sądów powszechnych dopuszcza możliwość zwolnienia z długu przyszłego. Wskazuje się, że przedmiotem zwolnienia może być nie tylko dług wymagalny, lecz także dług niewymagalny (por. R. Morek [w:] J. Ciszewski, Komentarz, 2013, t. II, s. 951), a nawet dług przyszły. Podobnie jak w przypadku wierzytelności przyszłej, również zwolnienie z długu przyszłego wymaga oczywiście, oprócz wskazania osoby wierzyciela i dłużnika, dostatecznego sprecyzowania przyszłego obowiązku świadczenia, od którego dłużnik ma być zwolniony. Przewidywania dotyczące możliwości powstania długu powinny być oparte na określonej, dostatecznie ukształtowanej podstawie prawnej

(por. P. Drapała, Zwolnienie z długu, PS 2002, nr 7–8, s. 113 i n.; K. Zagrobelny, Glosa do wyroku SN z dnia 3 października 2003 r., IV CK 202/02, OSP 2005, z. 6, poz. 75; wyrok SN z dnia 3 października 2008 r., I CSK 125/08, LEX nr 510988).

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988, wyrażono jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością zwolnienia się z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej. Jak wskazał wówczas Sąd Najwyższy, jeżeli zważyć, że wierzytelność i dług opisują to samo zjawisko prawne, a zasadnicza różnica między nimi sprowadza się do tego, że czynią to z innych pozycji podmiotowych, to trudno przyjmować dopuszczalność rozporządzenia wierzytelnością przyszłą i jednocześnie odmawiać możliwości rozporządzenia takim samym długiem. Nie bez znaczenia jest także to, że w ramach umowy zwolnienia z długu, mimo że akcent jest położony na to ostatnie pojęcie, w istocie rzeczy dochodzi do rozporządzenia wierzytelnością. Dalej Sąd Najwyższy wskazał, że podobnie jak w wypadku wierzytelności przyszłej, również zwolnienie z długu przyszłego wymaga dostatecznego sprecyzowania obowiązku świadczenia, od którego dłużnik ma być zwolniony. Przewidywania dotyczące możliwości powstania długu powinny być oparte na określonej, dostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej. Również w wyroku z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt III CKN 423/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 92) Sąd Najwyższy opowiedział się za możliwością zbycia także wierzytelności nieoznaczonej dokładnie w umowie przelewu, o ile można ją określić na podstawie treści stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika.

Z przedstawionych wyżej orzeczeń dopuszczających co do zasady możliwość zwolnienia z długu przyszłego wynika jednoznacznie, że konieczna jest możliwość określenia tej przyszłej wierzytelności, a więc dostatecznego sprecyzowania obowiązku świadczenia. Innymi słowy, jeśli istnieje możliwość określenia długu na podstawie stanowiącego jego źródło stosunku prawnego, do którego zwolnienie z długu się odwołuje, dług ten nie musi być określony kwotowo, jeśli z tego stosunku zobowiązaniowego jednoznacznie wynika jego przedmiot.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość zrzeczenia się przez właściciela nieruchomości odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną. Przyjmując natomiast za Sądem Najwyższym, że zrzeczenie to może nastąpić przed ukształtowaniem się wierzytelności w formie ostatecznej decyzji, warunkiem skuteczności zrzeczenia jest odpowiednie skonkretyzowanie sytuacji prawnej, z której roszczenie o odszkodowanie ma wynikać.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą I. D., przedłożonego przez Urząd Gminy do akt kontrolowanej sprawy wynika, że zrzekła się ona prawa do odszkodowania za nieruchomość powstałą w wyniku podziału, wydzieloną pod drogę. W oświadczeniu tym wyraźnie wskazano, że zrzeczenie odnosi się wyłącznie do działki przeinaczonej pod drogę i odbywa się nieodpłatnie. Oświadczenie to zostało opatrzone datą jego złożenia, a ponadto zarówno skarżąca, jak i organ gminy potwierdzili fakt złożenia takiej deklaracji. Oznacza to, że okoliczność zrzeczenia się odszkodowania za działkę nr [..] jest niewątpliwa, a jej zaistnienie przed wydaniem decyzji podziałowej potwierdza dodatkowo treść tego aktu. W treści decyzji zatwierdzającej podział stwierdzono bowiem, że przejecie gruntu pod drogę odbywa się nieodpłatnie.

Zasadnie zatem przyjęły orzekające organy, że do zrzeczenia się odszkodowania za konkretną działkę doszło w niniejszej sprawie, co Wojewoda prawidłowo uwzględnił. Jednocześnie skuteczności tej czynności prawnej nie podważano w taki sposób, który wywarłby wpływ na wynik postępowania administracyjnego o odszkodowanie. W ocenie Sądu bowiem uchylenie się od skutków wad oświadczenia woli musi odbywać w trybie postępowania cywilnego (przed sądem powszechnym), a nie przed organami administracyjnymi. Wady oświadczenia woli w rozumieniu przepisów art. 82-88 k.c. nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2015 r., I OSK 1292/13, LEX nr 1956408). Również sąd administracyjny nie jest właściwy do badania ewentualnego naruszenia przepisów prawa cywilnego (art. 82 k.c.), w tym do ustalania istnienia wad oświadczenia woli, gdyż sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości stanowi sądową kontrolę zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej. Także zarzut nieskuteczności złożonego oświadczenia wobec pozostawania przez skarżącą osobą małoletnią w dacie 27 lipca 1992 r. nie może mieć znaczenia w kontrolowanej sprawie. W tej sprawie oceniane jest zaistnienie okoliczności zrzeczenia się odszkodowania, a nie prawidłowość złożenia tego oświadczenia.

Wątpliwości Sądu nie budziła również treść rozstrzygnięcia Wojewody, albowiem konsekwencją ustalenia przez organ wyższego stopnia, że zawarte zostało porozumienie dotyczące odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną pod ulicę (w tej sprawie mające postać zrzeczenia się odszkodowania), jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji orzekającej o odmowie ustalenia odszkodowania i umorzenie postępowania pierwszej instancji - w całości, bowiem sprawa nie może zostać rozstrzygnięta co do jej istoty. Przepis art. 98 ust. 3 zd. 1 u.g.n. jako zasadę wprowadza uzgodnienie odszkodowania. Dopiero, gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 98 ust. 3 zd. 3).

W tych okolicznościach Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zdołały podważyć legalności zaskarżonej decyzji. Nie znajdują uzasadnienia zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, co wynika z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu wyroku, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, to zaś umożliwiło organowi odwoławczemu ustalić nie budzący wątpliwości stan faktyczny. Okoliczność, iż skarżąca oczekiwała odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego nie świadczy o uchybieniach w postępowaniu dowodowym.

W szczególności brak było podstaw do przyjęcia, że organ naruszył przepisy postępowania, a w konsekwencji dokonał błędnych ustaleń faktycznych z tego względu, że w toku postępowania nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej, albowiem wskazane w skardze dokumenty miały na celu wykazanie okoliczności złożenia oświadczenia z 27 lipca 1992 r. i jego skuteczności. Te zaś kwestie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wobec dopuszczenia możliwości zrzeczenia się prawa do odszkodowania przed uprawomocnieniem się decyzji podziałowej. W związku z tym także okoliczność, że organ gminy stosował bądź też stosuje nadal pewną praktykę związaną z podziałem nieruchomości i przejmowaniem ich na własność, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej ustalenia odszkodowania za odjęte prawo własności.

Wątpliwości Sądu nie budzi także działanie organów w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Nie sposób bowiem uznać, że uwzględnienie aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego, prezentującego pogląd odmienny od dotychczasowego stanowiska sądów administracyjnych i doktryny, stanowi naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa i narusza zakaz odstępowania bez nieuzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki działania organów w danej kwestii. W ocenie Sądu stanowisko uznające dopuszczalność zrzeczenia się przez byłego właściciela odszkodowania za przejętą nieruchomość przed uprawomocnieniem się decyzji podziałowej zasługuje na aprobatę i takiej też oceny dokonują sądy administracyjne w najnowszym orzecznictwie. W szczególności tezę postawioną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt V CSK 261/17, zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny. Jednocześnie Sąd Naczelny uznał, że w świetle ww. wyroku, weryfikacji winien ulec dotychczasowy pogląd sądów administracyjnych dotyczący momentu dokonywania uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n. (tak NSA w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I OSK 31/17, dostępnym w CBOSA). Powyższe oznacza, że uwzględnienie przez orzekające w niniejszej sprawie organy omawianego, w pełni słusznego, poglądu Sądu Najwyższego i odstąpienie tym samym od dotychczasowej utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, było uzasadnione i nie stanowiło naruszenia zasady zaufania obywateli do organów.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, 1302 t.j.), oddalił skargę.