Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 458/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75, art. 75e, art. 75i ust. 1, 1a, 2, 3, 4, art. 75j ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września

2010 roku Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką A. K. (zwanej dalej także "skarżącą").

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą

w [...] (zwana dalej "Komisją Egzaminacyjną") ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżącej. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna wskazała, że skarżąca uzyskała z testu 98 punktów,

co wobec treści art. 75i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.– zwaną dalej także "Poa."), skutkowało koniecznością stwierdzenia negatywnego wyniku egzaminu, gdyż pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów.

Skarżąca pismem z dnia 4 listopada 2010 r. złożyła odwołanie od ww. uchwały Komisji Egzaminacyjnej podnosząc, że pytania nr 64, 85, 87, 91 i 108 nie zawierają poprawnej odpowiedzi w rozumieniu art. 75i ust. 1 Poa. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Komisję Egzaminacyjną, z uwzględnieniem udzielonych przez nią odpowiedzi na przedmiotowe pytania jako odpowiedzi poprawnych.

Rozpoznając niniejsze odwołanie Minister Sprawiedliwości wskazał na brzmienie art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. — Prawo o adwokaturze,

w myśl którego egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się

z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 75i ust. 3 Poa. stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, stosownie zaś do art. 75 ust. 2 Poa., aplikantem adwokackim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego.

Następnie organ odniósł się do poszczególnych pytań. Odnośnie pytania nr 64, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd:

A. oddali powództwo,

B. umorzy postępowanie,

C. odrzuci pozew."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" oparta na art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., tymczasem skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

Skarżąca zarzuciła, że pytanie jest nieprecyzyjne, ponieważ nie określono w nim o jaką fazę postępowania chodzi, czy powstanie przeszkody procesowej miało charakter pierwotny, czy następczy. Zdaniem skarżącej, ma to istotne znaczenie, bowiem odrzucenie pozwu oznacza odmowę merytorycznego rozstrzygnięcia spraw z uwagi na istnienie przeszkód procesowych (przesłanek ujemnych lub braku przesłanek dodatnich). Skarżąca podniosła, że odrzucenie pozwu może mieć miejsce wtedy, gdy przeszkody te mają charakter pierwotny, czyli istnieją od początku postępowania, choćby ujawniły się w jego trakcie. Jeżeli przeszkody te mają charakter następczy, zachodzą podstaw do umorzenia lub zawieszenia postępowania. Zdaniem skarżącej niespornym jest, że pytanie dotyczyło dwóch postępowań, które dotyczą tego samego roszczenia pomiędzy tymi samymi stronami. Spornym pozostaje natomiast ustalenie relacji w jakich pozostają oba postępowania. W opinii skarżącej wobec tak sformułowanego pytania nr 64 oprócz odrzucenia pozwu (odpowiedź "C"), można mówić także o umorzeniu postępowania (odpowiedź "B")..

Zdaniem organu odwoławczego, wywody skarżącej są pozbawione racji. Pytanie wraz ze wskazaną w kluczu jako prawidłową odpowiedzią "C" tworzy niewątpliwie zdanie prawdziwe. Zdanie to brzmi następująco: "Zgodnie

z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd odrzuci pozew.". Zdanie to jest praktycznie odzwierciedleniem treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Znajomość tego przepisu i wynikającej z niego zasady, pozwalała na udzielenie prawidłowej odpowiedzi. Konstrukcja pytania była jednoznaczna i w powiązaniu

z treścią cytowanego powyżej przepisu k.p.c. powoduje, że pytanie 64 należało ocenić jako nie budzące wątpliwości, a jedyną prawidłową odpowiedzią spośród trzech wymienionych była wyłącznie odpowiedź "C". Stanowiska tego nie zmieniają wyrwane z kontekstu fragmenty komentarzy, w tym odnoszące się do treści art. 355 k.p.c.

Odnosząc się do kolejnego podważanego pytania nr 85, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, zastawem rejestrowym można zabezpieczyć:

A. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej,

B. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej oraz wierzytelność majątkową niepieniężną, ale tylko wtedy, gdy jej wartość wyrażona została w pieniądzu polskim lub walucie obcej,

C. wierzytelność pieniężną, ale tylko wtedy, gdy została wyrażona w pieniądzu polskim.",

organ wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", mająca podstawę w art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 z późn. zm.). Natomiast skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "B".

Skarżąca wskazała na przepis art. 5 ustawy o zastawie rejestrowym

i rejestrze zastawów odnoszący się do sposobu wyrażenia wierzytelności objętej zastawem rejestrowym, z którego treści wywodzi się, że zastaw rejestrowy zabezpiecza tylko wierzytelności pieniężne. Skarżąca dodatkowo powołała się na komentarz Z. Strusa, M. Strus-Wołos, zgodnie z którym: "nie ma podstaw do zacieśnienia tego pojęcia np. tylko do wierzytelności pieniężnych od chwili ich powstania". Zdaniem skarżącej wynika z tego, że wierzytelność musi mieć charakter pieniężny w dacie ustanowienia zastawu. Jednak nie oznacza to, że musiała ona mieć taki charakter w momencie powstania wierzytelności, bowiem zobowiązanie niepieniężne może przekształcić się w pieniężne i dopiero jako takie podlegać zabezpieczeniu. Skarżąca podniosła, że komentatorzy podają jako przykład zabezpieczenie roszczenia o zapłatę kary umownej zastrzeżonej na wypadek niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego, zabezpieczenie roszczenia o odszkodowanie za szkodę wynikłą z niewywiązania się z takiego zobowiązania. Skarżąca ponadto stwierdziła, że nie ma również zakazu ustanawiania zastawu rejestrowego dla wierzytelności, której wysokość jest określona innym niż pieniądz miernikiem wartości. Jej zdaniem dopuszczalne jest stosowanie klauzul waloryzacyjnych.

Zdaniem organu zarzuty skarżącej są bezzasadne, gdyż skarżąca wyrywa mały fragment komentarza z kontekstu. Jeżeli bowiem dojdzie do przekształcenia wierzytelności niepieniężnej w pieniężną i następnie do zabezpieczenia tej nowej wierzytelności zastawem rejestrowym, to nie można już mówić o zabezpieczeniu wierzytelności niepieniężnej. Skarżąca przedstawia błędne, w ocenie organu, założenie, że wierzytelność niepieniężna po przekształceniu w pieniężną to cały czas ta sama wierzytelność, a zatem można zabezpieczyć zastawem rejestrowym wierzytelność niepieniężną. Powoływanie się na przywołany w odwołaniu komentarz niczego nie zmienia, ponieważ z komentarza tego wynika wprost, że nie można zabezpieczyć zastawem rejestrowym wierzytelności niepieniężnych, dopiero pieniężne. Jak podał organ, treść przepisu art. 5 ustawy o zastawie rejestrowym

i rejestrze zastawów jest mało skomplikowania i zupełnie zrozumiała, a skarżąca

na potrzeby odwołania stara się ją zagmatwać. Argumentacja skarżącej zmierza do zakwestionowania zasady o randze ustawowej, w dodatku mało zawiłej i całkowicie transparentnej. Brak jest więc podstaw, zdaniem organu, do przyznania skarżącej za pytanie nr 85 punktu.

Pytanie nr 87 brzmiało: "Zgodnie z ustawą – Prawo upadłościowe

i naprawcze, postępowanie uregulowane tą ustawą może być wszczęte:

A. na wniosek każdej osoby mającej w tym interes prawny, a w wypadkach określonych w ustawie również z urzędu,

B. z urzędu lub na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie,

C. tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie."

Według klucza prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 87 jest odpowiedź "C", mająca podstawę w art. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.), zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", wskazując, że pytanie to nie spełnia wymagań ustawy – Prawo

o adwokaturze ze względu na użycie w odpowiedzi "B" alternatywy zwykłej.

Według skarżącej nie ma wątpliwości, że zdanie drugie odpowiedzi "B" – ma wartość prawdziwą ("1"). Zgodnie z zasadami logiki, warunkiem wystarczającym dla prawdziwości zdania zbudowanego poprzez użycie alternatywy zwykłej jest prawdziwość choćby jednego argumentu zdaniowego. Dla prawdziwości zdania zawartego w odpowiedzi "B" nie ma zatem znaczenia, czy zdanie pierwsze -

z urzędu ma wartość 1 czy 0, gdyż 0 v 1 = 1 i 1 v 1 = 1. Zdaniem skarżącej, powyższe oznacza, że odpowiedź "B" jest także prawidłowa, czyli są dwie prawidłowe odpowiedzi, a w konsekwencji całe pytanie nr 87 jest nieprawidłowe i niezgodne z ustawą - Prawo o adwokaturze.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że odpowiedź "B" jest również prawidłowa. W pytaniu nr 87 nie chodziło o to, czy postępowanie będzie wszczęte jeżeli wystąpią okoliczności pozostające w alternatywie zwykłej. Chodziło natomiast o to, jakie jest - zgodnie z ustawą - pochodzenie impulsu, który skutkuje wszczęcie postępowania.

Organ, przywołując treść art. 75a ust. 3 Poa. oraz art. 75b ust. 6 Poa. wskazał, że egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy ze ściśle określonego zakresu, ograniczonego dodatkowo treścią konkretnych aktów prawnych. Kandydat na aplikanta powinien zatem znać normy prawa, w tym wypadku treść art. 3 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Jest to, zdaniem organu, prosty i jeden

z podstawowych przepisów wskazanej ustawy. W kontekście treści tego przepisu, zdanie złożone pochodzące z połączenia pytania nr 87 i odpowiedzi "B" jest oczywiście nieprawidłowe i brzmiałoby następująco: "Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe i naprawcze, postępowanie uregulowane tą ustawą może być wszczęte z urzędu lub na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie". Tymczasem zgodnie ze wskazaną ustawą reguła jest inna, ponieważ postępowanie może być wszczęte wyłącznie na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie. Nie może być zatem wszczęte z urzędu, tak jak wynika to z treści odpowiedzi "B". Przyjęcie prawdziwości odpowiedzi "B", czego oczekuje skarżąca i wedle jej sposobu argumentowania, oznaczałoby, że postępowanie może być wszczęte również z urzędu. Ponadto argumentacja skarżącej zasadza się na założeniu, że osoba przystępująca do egzaminu jest egzaminowana z zakresu związków alternatywnych. Jednak egzamin wstępny na tym nie polega. W pytaniu nr 87 chodziło o to, która z trzech konkurencyjnych reguł (wyznaczonych przez połączenie pytania z odpowiedziami "A", "B", "C") jest zgodna

z treścią normatywną ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. W pytaniu zawarta została fraza (zgodnie z ustawą...) zmierzająca do ustalenia, który wariant odpowiedzi jest zgodny z konkretną ustawą. Jak podkreślił organ, tylko reguła związana z odpowiedzią "C" jest zgodna z ustawą - Prawo upadłościowe

i naprawcze, zatem brak jest podstaw do przyznania skarżącej za to pytanie punktu.

Pytanie nr 91 brzmiało: "Zgodnie z ustawą – Prawo zamówień publicznych,

w wypadku postępowania w trybie zapytania o cenę:

A. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a każdy z wykonawców może zmienić zaproponowaną cenę przed upływem terminu składania ofert,

B. prowadzi się negocjacje w sprawie ceny, a wykonawcy mogą zmienić zaproponowaną cenę,

C. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a wykonawcy nie mogą zmienić zaproponowanej ceny."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych

(Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.), natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

Zdaniem skarżącej, pytanie to nie spełnia wymogów art. 75i ust. 1 Poa.,

zaś treść przepisu art. 72 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych jedynie pozornie wskazuje, że pytanie nr 91 ma tylko jedną poprawną odpowiedź.

Skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 10 ustawy - Prawo zamówień publicznych, zapytanie o cenę jest jednym z trybów udzielania zamówień publicznych, zaś wybór najkorzystniejszej oferty przez zamawiającego następuje według przepisów rozdziału IV działu I ustawy - Prawo zamówień publicznych.

Zdaniem organu, zasada zawarta w przepisie art. 72 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych nie zezwalająca na zmianę zaproponowanej ceny, została wyrażona przez ustawodawcę wprost i jest niewątpliwa, jej wyprowadzenie

z treści normy prawnej nie wymaga dokonywania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Motywy tego stanu rzeczy wynikają ze szczególnej cechy tego trybu udzielenia zamówienia (zapytania o cenę), w którym podstawowym elementem oferty wykonawcy jest zaproponowana, niepodlegająca negocjacji cena.

Organ odwoławczy pokreślił również, że art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych stanowi normę szczególną (lex specialis) w stosunku do przepisu art. 84 ust. 1 tej samej ustawy (lex generalis) i z wyżej przedstawionego względu pierwszy z nich nie zezwala na taką zmianę oferty (dokonaną przed upływem terminu do składania ofert), która niosłaby zmianę zaproponowanej ceny. Natomiast przepis szczególny wyłącza stosowanie reguły ogólnej, zgodnie z zasadą "lex specialis derogat legi generali“. Treść pytania nr 91 nie narusza, zdaniem organu, ustawy – Prawo o adwokaturze, tym samym brak jest podstaw do przyznania skarżącej punktu za to pytanie.

Nietrafny jest także, zdaniem organu, zarzut skarżącej dotyczący pytania

nr 108, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo o stowarzyszeniach, cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą:

A. zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich,

zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z normami prawa Unii Europejskiej,

wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość."

W kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "C", opartą na treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Skarżąca natomiast na to pytanie udzieliła odpowiedzi "B".

Skarżąca podniosła, że ustawodawca już w preambule ustawy – Prawo

o stowarzyszeniach, odwołał się do gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się, zgodnie z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka

i Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych. Ponadto skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 58 Konstytucji RP wolność zrzeszania zapewnia się każdemu; także art. 20 ust. 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka stwierdza, że każdy człowiek ma prawo do spokojnego zgromadzenia i stowarzyszania się. Również art. 22 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych przewiduje, że każdy ma prawo do swobodnego stowarzyszania się z innymi, włącznie z prawem do tworzenia i przystępowania do związków zawodowych w celu ochrony swych interesów. Zdaniem skarżącej, ograniczenie przewidziane w art. 4 ust. 2 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach, z którego wynika, że cudzoziemcy niemieszkający w Polsce mogą jedynie przystępować do stowarzyszeń, tj. nie mogą brać udziału w tworzeniu nowych, jest dyskryminujące. W opinii skarżącej, jeżeli ograniczenie to dotyczy obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, należy zgłosić zastrzeżenia do jego zgodności z zakazem dyskryminacji wyrażonym

w art. 12 TWE. W konsekwencji, prawo wspólnotowe deroguje polskie przepisy, czyniąc je nieobowiązującymi w odniesieniu do osób korzystających ze swobód traktatowych.

Organ nie podzielił zarzutów skarżącej dotyczących ww. pytania i wskazał, że przepis art. 4 ust. 2 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jego znajomość była wystarczająca do udzielenia poprawnej odpowiedzi, mając na uwadze zarówno treść przepisu, treść pytania, jak i propozycje odpowiedzi. Podkreślił, że propozycja prawidłowej odpowiedzi "C" była dosłownym powtórzeniem cytowanego wyżej przepisu. Znajomość przepisów ustawy – Prawo o stowarzyszeniach była więc wystarczającą podstawą do udzielenia poprawnej odpowiedzi, będącej dosłownym przytoczeniem art. 4 ust. 2 tej ustawy.

Wobec utrzymania w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości. Decyzji tej zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku – Prawo o adwokaturze w związku z art. 7, art. 8, art. 15 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieprawidłowe sformułowanie pytań egzaminacyjnych o nr 64, 85, 87, 91 i 108, skutkujące umożliwieniem udzielenia na nie więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi oraz nieuwzględnienia udzielonych przez skarżącą odpowiedzi jako prawidłowych, co miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, Minister Sprawiedliwości nie rozpatrzył i nie rozstrzygnął ponownie w sposób merytoryczny całokształtu niniejszej sprawy, nie ocenił ponownie wszystkich zebranych dowodów dotyczących egzaminu (w tym także pytań testowych). W ocenie skarżącej wydana decyzja stanowi jedynie iluzoryczną realizację zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i narusza jej interes prawny.

Skarżąca podtrzymała w całości argumentację wyrażoną w odwołaniu wobec sformułowania ww. pytań i zaproponowanych na nie odpowiedzi, uznając

w szczególności za niezrozumiałe argumenty organu przedstawione w stosunku do pytań egzaminacyjnych o nr 64 i 91.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym

i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga A. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutów skargi, na wstępie należy podkreślić, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej ocenia kwestię wyniku przeprowadzonego egzaminu i bada, czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok NSA z 17 marca 2008 r., II GSK 473/07).

Zarzuty skarżącej, iż doszło do naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 77 Kpa., nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca nie precyzuje w złożonej przez siebie skardze tych zarzutów, jak również nie wywodzi istotnego wpływu naruszenia tych przepisów na wynik sprawy. Badając powyższe zarzuty, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że zarówno postępowanie przeprowadzone przez organ I, jak i II instancji, odbyło się w zgodzie z kodeksowymi i ustawowymi wymaganiami.

Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego zgodnie z art. 75 Poa., który polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego

i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego

i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego

i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 76a Poa.). Minister Sprawiedliwości powołał Komisję Egzaminacyjną odpowiadającą wymaganiom z art. 75e ust. 1 Poa. (co nie było kwestionowane przez skarżącą), która to komisja składała się z siedmiu członków spełniających wymagania określone w art. 75e ust. 2, z zachowaniem warunku co do jej składu podanego w ust. 3. Minister Sprawiedliwości wyznaczył przewodniczącego Komisji i jego zastępców

(art. 75e ust. 4). Egzamin wstępny polegał (zgodnie z art. 75i ust. 1 Poa.)

na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego (ust. 1a). Test sprawdziła Komisja Kwalifikacyjna w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (ust. 2) ustalając pozytywny wynik z egzaminu wstępnego wówczas, gdy kandydat uzyskał

z testu co najmniej 100 punktów (ust. 3). Zgodnie z art. 75i ust. 4 Poa. z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym, nie zgłaszając uwag do protokółu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja Kwalifikacyjna, zgodnie z art. 75j ust. 1 Poa., w drodze uchwały nr [...] ustaliła wynik egzaminu jako negatywny i doręczyła odpis uchwały zdającej, a Przewodniczący Komisji niezwłocznie ogłosił wyniki egzaminu (art. 75j ust. 2), od których skarżąca z zachowaniem terminu z art. 75j ust. 3 Poa. wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Nie dopatrując się naruszeń organu w zakresie przytoczonych przepisów (tj. warunków formalnych przeprowadzonego egzaminu), Sąd dokonał ponownej i niezależnej od organu oceny kwestionowanych przez skarżącą pytań

nr 64, 85, 87, 91 i 108 w aspekcie kryterium wskazanego w art. 75i ust. 1 Poa.

W wyniku powyższego, Sąd podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących, a wskazanych wcześniej przepisów prawa, skarżąca nie udzieliła poprawnych odpowiedzi na wymienione wyżej pytania.

Odnosząc się do poglądu skarżącej o wadliwości pytania nr 64 wskazać należy, iż niewątpliwie jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C", wynikająca wprost z art. 199 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm. – dalej k.p.c.), który brzmi: "Sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona". Tymczasem skarżąca udzielił odpowiedzi "B".

Stanowisko skarżącej, jakoby pytanie nr 64 zostało sformułowane

w sposób umożliwiający udzielenie dwóch prawidłowych odpowiedzi jest chybione.

Z analizy zarzutu na tę okoliczność, zdaniem Sądu, wynika bowiem, iż skarżąca poczyniła dodatkowe i niedopuszczalne założenia, a mianowicie dotyczące czasu wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej. Przywołać należy w tym miejscu pogląd WSA w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r. VI SA/Wa 751/09, zgodnie z którym "jeżeli pytanie postawione zostało w sposób ogólny i nie odnosi się do sytuacji szczególnej, to odpowiedź musi być dostosowana do treści pytania i odnosić się do takiej sytuacji ogólnej, bez czynienia dodatkowych założeń", a taka właśnie sytuacja wystąpiła w pytaniu nr 64.

Dlatego też skarżąca w sposób nieuprawniony opiera swoją argumentację na przepisie art. 355 § 1 k.p.c stanowiącym, iż sąd wydaje postanowienie

o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne. Treść bowiem zacytowanego powyżej przepisu wyraźnie wskazuje przesłanki, po spełnieniu których sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, a tej czynności sądowej dotyczy wadliwa odpowiedź "B". Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego umorzenie postępowania może mieć miejsce, po pierwsze, w przypadku kiedy powód cofnął pozew ze skutkiem prawnym i po wtóre, jeżeli wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne. Natomiast pytanie nr 64 przytacza zupełnie inną przesłankę: "kiedy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona". Pytanie nr 64 stanowi zatem dosłowne powtórzenie treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. i bez czynienia dodatkowych założeń możliwe było udzielenie jedynie odpowiedzi "C", jako prawidłowej. Inaczej mówiąc,

z treści sformułowanego pytania: jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona oznacza to, że w momencie wniesienia pozwu okoliczność zaistnienia res iudicata była obiektywnym faktem, niezależnie od tego, czy była już w tym momencie sądowi wiadoma. Jak słusznie przyjął organ odwoławczy, stwierdzenie tego faktu przez sąd zawsze obligować będzie do odrzucenia pozwu, zgodnie z treścią art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Dlatego też zarzut wadliwej konstrukcji tego pytania, zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie.

Nawiązując do zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 85, wskazać należy, że odpowiedzią prawidłową jest odpowiedź "A". Oparta jest ona na treści art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.), zgodnie z którym zastawem rejestrowym można zabezpieczyć wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej. Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B" wywodząc, że

"wierzytelność musi mieć charakter pieniężny w dacie ustanowienia zastawu, jednak nie oznacza to, że musiała ona mieć taki charakter w momencie powstania wierzytelności, bowiem zobowiązanie niepieniężne może przekształcić się

w pieniężne i dopiero jako takie podlegać zabezpieczeniu".

Wbrew twierdzeniom skarżącej treść pytania nr 85 w powiązaniu

z treścią ww. przepisu art. 5 ustawy jest czytelna i jednoznaczna, stąd Sąd nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uznania zarzutu błędnej konstrukcji tego pytania.

Skarżąca udzielając odpowiedzi "B" na pytanie wychodzi z błędnego założenia, iż wierzytelność niepieniężna po przekształceniu w pieniężną jest tą samą wierzytelnością, a w konsekwencji można zabezpieczyć zastawem rejestrowym wierzytelność niepieniężną. Wierzytelności majątkowej niepieniężnej (np. zwrotu rzeczy), której wartość została wyrażona w pieniądzu, nie można jednak zabezpieczyć zastawem rejestrowym. Dopiero gdy strony umówią się, że zamiast rzeczy dłużnik odda pieniądze, to nową wierzytelność można zabezpieczyć zastawem rejestrowym, ponieważ jest to już wówczas wierzytelność pieniężna. Tak więc, zdaniem Sądu, wobec jednoznacznej treści zarówno przepisu art. 5 o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów oraz odnoszącego się do niego pytania nie można uznać zarzutu skarżącej za zasadny.

Skarżąca zakwestionowała także pytanie nr 87, podważając zasadność odpowiedzi "C", której podstawę prawną stanowi art. 3 ustawy z dnia 28 lutego

2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze. zm.). Przepis ten ma następujące brzmienie: "Postępowanie uregulowane ustawą może być wszczęte tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B".

Pytanie powyższe zostało, w ocenie Sądu, sformułowane w sposób prawidłowy. Odpowiedź na to pytanie wynika wprost z art. 3 ww. ustawy, który stanowi, że "postępowanie uregulowane ustawą może być wszczęte tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie". Przepis więc jest jednoznaczny. Ponadto należy podkreślić, że ustawa nie wprowadza od tej zasady żadnych wyjątków.

Kolejnym zakwestionowanym pytaniem było pytanie nr 91. Odpowiedzią prawidłową, zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm. – dalej także "P.z.p.") jest odpowiedź "C"

Przepis ten bowiem wyraźnie stanowi, że "każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Nie prowadzi się negocjacji

w sprawie ceny".

Skarżąca tymczasem udzieliła odpowiedzi "B" podnosząc, że pytanie to nie powinno w ogóle znaleźć się w teście, gdyż zawiera więcej niż jedną poprawną odpowiedź. W ocenie skarżącej potwierdza to literalna i systemowa wykładnia art. 84 ust. 1 omawianej ustawy, jak również liczne komentarze doktryny do art. 72 P.z.p. Wobec tak zakreślonego zarzutu, sprowadzającego się do zakwestionowania zgodności pytania z przepisami ustawy – Prawo o adwokaturze z uwagi na więcej niż jedną poprawną odpowiedź, organ zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak

i w odpowiedzi na skargę podniósł, że zaprezentowane przez skarżącą komentarze opierają się na błędnym wskazaniu, że "zakaz zmiany ceny dotyczy okresu po upływie terminu do składania ofert". Niezależnie od powyższego, ustosunkowując się merytorycznie do podniesionego zarzutu, organ wyraził pogląd, że przepis art. 72 ust. 1 P.z.p., na podstawie którego sformułowano pytanie, stanowi lex specialis

w stosunku do art. 84 ust. 1 tej ustawy. Ponieważ pytanie nr 91 nawiązywało wprost do treści tegoż przepisu (art. 72 ust. 1 P.z.p.), było jednoznaczne i umożliwiało udzielenie wyłącznie jednej poprawnej odpowiedzi, którą była odpowiedź "C". Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę ze stanowiskiem organu należy się zgodzić.

W trybie zapytania o cenę w ust. 1 art. 72 P.z.p. przewidziano zakaz prowadzenia negocjacji w sprawie ceny. Przepis ten nie wyłącza natomiast możliwości prowadzenia negocjacji w innych sprawach, aniżeli cena. Zamawiający może więc prowadzić negocjacje w takich sprawach, jak terminy dostaw, miejsce dostaw, spełnienie świadczenia częściami, etc. Jednocześnie zamawiający może udzielić zamówienia i zawrzeć umowę tylko i wyłącznie z tym wykonawcą, który zaoferował najniższą cenę (a nie najkorzystniejszą ofertę – jak w przypadku innych trybów postępowania). Inaczej mówiąc, tryb zapytania o cenę jest trybem szczególnym, w którym każdy wykonawca może zaproponować tylko jedną cenę i dlatego nie może jej zmieniać. I właśnie tej sytuacji dotyczy pytanie nr 91, które oparte jest wprost na treści przepisu art. 72 ust. 1 P.z.p.

Jak słusznie zauważył organ rozpatrując odwołanie skarżącej, przepis art. 84 ust.1 P.z.p. nie stoi w żaden sposób w kolizji z art. 72 ust. 1 P.z.p., gdyż zmiana oferty może polegać na zmianie treści złożonego oświadczenia lub zmianie dokumentów (np. w związku z błędnie oznaczoną firmą, złożonych pod ofertą podpisów), natomiast ustawa w omawianym art. 72 ust.1 P.z.p. wyraźnie i wprost zakazuje dokonywania zmiany zaproponowanej ceny. Skoro ustawodawca zdecydował się na tryb szczególny, jakim jest zapytanie ocenę, to jest oczywistym, że każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Zdanie drugie tego przepisu, wskazujące, że "nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny" jest tylko potwierdzeniem słuszności tej wykładni. Ponadto, jak już to stwierdzono wcześniej, kwestionowane przez skarżącą pytanie oraz wynikającą z niego odpowiedź oparto wprost na treści omawianego przepisu art. 72 ust.1 P.z.p. i dlatego uznać trzeba, że odpowiada ono wymogom określonym w art. 75i ust. 1 Poa., gdyż ma charakter jednokrotnego i prawidłowego wyboru. W ocenie Sądu, osoba która zna treść tego przepisu, odnoszącego się do trybu szczególnego zamówienia, nie powinna mieć żadnych wątpliwości w wyborze właściwej odpowiedzi.

Powoływanie się post factum na wskazane komentarze, a przy tym zakreślenie przez skarżącą odpowiedzi "B" świadczy o tym, że zdająca w chwili przeprowadzania egzaminu nie znała regulacji, na które powołuje się w skardze.

Skarżąca postawiła w końcu zarzut wobec pytania nr 108. W kluczu odpowiedzi jako prawidłową na nie odpowiedzią wskazano odpowiedź "C", opartą na treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach

(Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Skarżąca natomiast na to pytanie udzieliła odpowiedzi "B".

Przepis powyższy stanowi, że "cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość".

Zdaniem Sądu, ww. przepis jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jego znajomość była wystarczająca do udzielenia poprawnej odpowiedzi, mając na uwadze zarówno treść przepisu, treść pytania,

jak i propozycje odpowiedzi. Należy podkreślić, że propozycja prawidłowej odpowiedzi "C" była dosłownym powtórzeniem cytowanego wyżej przepisu.

Przedmiotowe pytanie dotyczyło tego, komu prawo do stowarzyszania się przysługuje w świetle ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, w odniesieniu do cudzoziemców niemających miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odpowiedź na to pytanie wymagała wiedzy określonej przez prawo pozytywne. Jest to przepis obowiązujący, a udzielenie poprawnej odpowiedzi nie wymagała wiadomości wykraczających poza materię uregulowaną w ustawie. Tak więc dla udzielenia poprawnej odpowiedzi, kandydat nie musiał opowiedzieć się za poglądami wyrażonymi przez piśmiennictwo. Nietrafne jest także stanowisko skarżącej co do możliwości derogacji przez prawo wspólnotowe polskich przepisów, albowiem brak jest wyroków sądów krajowych, które uznawałyby omawiane przepisy za niezgodne z prawem europejskim, a tym samym przepisy te mają moc powszechnie obowiązującą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dodać należy, że nie można uznać za dyskryminującą regulacji, która wprowadza zróżnicowanie uprawnień dla cudzoziemców mających i niemających miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w kwestii prawa do stowarzyszania się. Regulacja ta dotyczy bowiem wszystkich obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, czy nawet obywateli państw trzecich, a jej zasady są jednolite dla wszystkich cudzoziemców.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że odpowiedź "B", zakreślona przez skarżącą, była nieprawidłowa. W treści pytania wyraźnie bowiem wskazano "zgodnie z ustawą - Prawo o stowarzyszeniach", a zatem odpowiedzi na przedmiotowe pytanie należało szukać wyłącznie na gruncie tejże ustawy, podczas gdy wskazana przez skarżącą odpowiedź "B" odsyłała do norm prawa Unii Europejskiej. Co więcej, jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, niedopuszczalne jest czynienie dodatkowych założeń, czy zastrzeżeń do treści pytań zamieszczonych w zestawie pytań testowych.

Reasumując, w ocenie Sądu wszystkie pytania testowe, w tym także zakwestionowane przez skarżącą, zostały sformułowane w sposób prawidłowy,

tj. w sposób jednoznaczny i precyzyjny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, zgodnie z wymogami określonymi w art. 75i ust. 1 Poa. Dlatego też Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.