Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 377/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Anna Łuczaj, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 października 2004r. sygn. akt II SA/Lu 192/04 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewoda Lubelski decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt k.p.a, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na żądanie A. S. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w przy ul. [...] o numerze ewidencyjnym pierwotnym 33/5. W uzasadnieniu organ wskazał na ustalony stan faktyczny sprawy. Wskazana we wniosku nieruchomość gruntowa została wywłaszczona decyzją Prezydenta Miasta [...] z 16 lipca 1974 r. z jednoczesnym wypłaceniem odszkodowania z tego tytułu uprawnionemu właścicielowi – A. S. Cel wywłaszczenia stanowiła realizacja obiektów L. Decyzją z 5 listopada 1992 r. Wojewoda Lubelski stwierdził, że z dniem 5 grudnia 1990 r. grunt ten, oznaczony nowym numerem ewidencyjnym 69, stał się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, przysługującym L. W wyniku kolejnych zmian ewidencyjnych, działka o numerze 69 uległa podziałowi na działki o numerach: 69/1, 69/2, 69/3, 69/4 i włączeniu odpowiednio do działek o nowych numerach: 83, 84, 86, 85. Następnie na mocy umowy sprzedaży, zawartej aktem notarialnym z 21 lipca 1995 r., prawo użytkowania wszystkich działek o wskazanych numerach nabyła Spółka Akcyjna E. z siedzibą w [...], co zostało ujawnione w księdze wieczystej o numerze 111829 w dacie 25 lipca 1995 r. Bezprzedmiotowość roszczenia wynika z art. 229 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy – 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Powoduje to bezprzedmiotowość postępowania na podstawie art. 105 k.p.a.

A. S. zaskarżyła decyzję do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 229 oraz błędne zastosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. przez błędne ustalenie, że nieruchomość, której zwrotu żąda została sprzedana czy oddana osobie trzeciej, skoro Skarb Państwa nadal legitymuje się statusem właściciela, gdyż nie była zawiadomiona o podejmowanych decyzjach, czy czynnościach prawnych dotyczących nieruchomości, na której nie zrealizowano celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej. Wywodziła też, że pominięto żądanie odszkodowania za zbędne wywłaszczenie nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 20 października 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 192/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd wywodził, że zgodnie z art. 242 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 1998 r. Według art. 229 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, przewidziane w art. 136 ust. 3 tej ustawy, nie przysługuje w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych, a następnie przed tym dniem sprzedanych albo objętych ustanowionym prawem użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, gdy prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Konsekwencją tego jest brak roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Decyzją z 5 listopada 1992 r. zostało stwierdzone powstanie z mocy prawa wieczystego użytkowania na rzecz L. w [...] obejmujące sporną nieruchomość. Decyzja ta obowiązuje w obrocie prawnym. Następnie w wyniku sprzedaży prawo użytkowania wieczystego nabyła Spółka Akcyjna E. z siedzibą w [...], które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Byt prawny zarówno decyzji jak i czynności cywilnoprawnej nie został podważony. W tym stanie rzeczy organy administracji zastosowały prawidłowo art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ujawnienie Skarbu Państwa w dziale drugim księgi wieczystej nie ma znaczenia prawnego. Użytkowanie wieczyste, jako prawo w istocie o nieznacznie węższym zakresie atrybutów, przede wszystkim w aspekcie ograniczenia czasowego, powstaje bowiem na gruncie stanowiącym własność między innymi Skarbu Państwa.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącej co do nierozpoznania żądania w zakresie odszkodowania, Sąd podkreślił, że kwestia co do odszkodowania i jego wypłaty zostało przez organy ustalone, a skarżąca tych ustaleń nie podważyła. Ponadto Sąd wskazał na tryb obowiązujący w zakresie uzupełnienia decyzji.

A. S. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) przez przyjęcie, że organy "zgodnie z wyczerpującym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, dokonały jurydycznie prawidłowej subsumcji należycie ustalonego stanu faktycznego, pozytywnie przesądzając zrealizowanie hipotezy art. 229", podczas gdy zdarzenia prawne przed 1 stycznia 1998 r. były dokonywane bez udziału zainteresowanej oraz nie zostały udokumentowane istotne elementy stanu faktycznego dla zastosowania hipotezy art. 229.

Na tej podstawie wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ogólnie wywodzono, że zgromadzony materiał dowodowy w aktach sądowych i aktach postępowania administracyjnego nie dawał podstawy do oceny zastosowania art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W wyroku też nie ustalono, kto jest osobą trzecią, a mianowicie czy L., czy E. S.A., czy Skarb Państwa. Zdaniem skarżącej Skarb Państwa jest nadal właścicielem nieruchomości, co wynika z zapisu w księdze wieczystej, a nie można być równocześnie właścicielem i użytkownikiem wieczystym. Wywodziła też, że nie wiadomo czy akcjonariuszem S.A. E. był Skarb Państwa. Art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi nie o sprzedaży a o ustanowieniu na wywłaszczonej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej.

E. S.A. w [...] wnosiła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie wystąpiły, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego powodu przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – naruszeniu art. 133 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według art. 133 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (...)". Art. 133 § 1 tej ustawy może stanowić uzasadnioną podstawę dla skargi kasacyjnej w związku z naruszeniem przepisów powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze kasacyjnej nie wywiedziono, które przepisy postępowania sądowoadministracyjnego zostały naruszone, w wyniku którego to naruszenia wadliwe było oparcie się na aktach sprawy. Wywodzone okoliczności faktyczne braku udziału A. S. w prowadzonych postępowaniach czy czynnościach cywilnoprawnych podejmowanych przed 1 stycznia 1998 r. nie mogą mieć znaczenia prawnego dla oceny materiału dowodowego w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, a przez to brane pod uwagę jako naruszenie przez Sąd w postępowaniu przepisów, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w ocenie stanu faktycznego ustalonego w oparciu o art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543. Obecnie obowiązuje tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

W zaskarżonym wyroku dokonano oceny stanu faktycznego sprawy w oparciu o akta sprawy, a zatem zarzut naruszenia przepisów prawa postępowania nie jest usprawiedliwiony.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.