Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 938/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 a ust. 1,2 i 3
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 11 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 7 i art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

K.Z. pismem z dnia [...] września 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]. Aktem tym organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy odmawiającą skarżącej przyznania od [...] lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką A.W..

Wynikający z akt administracyjnych stan sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu 18 czerwca 2013 r. K.Z. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką A.W..

Burmistrz, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], powołując się na art. 2 pkt.2, art. 3 pkt 11, pkt 22, pkt 23f, art. 5 ust.2, ust.4 , art. 16a ust. 1, art.20 ust.2, ust. 3, art. 24 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz wskazane przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz.U. z 2012 r. poz. 959; dalej jako: rozporządzenie ) odmówił wnioskodawczyni przyznania od [...] lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką A.W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji, powołując się na brzmienie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( dalej jako ustawa o śr ) wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu. Dodatkowo, przywołując brzmienie art. 16a ust. 2 ww. ustawy, organ wyjaśnił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki, w przeliczeniu na osobę, nie przekracza kwoty 623 zł miesięcznie.

Odnosząc przytoczone regulacje prawne do stanu faktycznego sprawy, Burmistrz wskazał, że wnioskodawczyni nie spełniła wszystkich przesłanek określonych ustawą o śr. Wskazał, iż wnioskodawczyni zrezygnowała z dniem [...] listopada 2011r. z prowadzenia działalności gospodarczej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką A.W., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2011 r. o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Fakt sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad matką, ale też nad niepełnosprawnym ojcem, nie budzi wątpliwości w świetle ustaleń rodzinnego wywiadu środowiskowego. Strona spełnia zatem przesłankę o której mowa w art. 16 a ust. 1 ustawy o śr.

Jako przeszkodę w nabyciu przez K.Z. prawa do wnioskowanego zasiłku organ I instancji uznał fakt przekroczenia wprowadzonego ustawą kryterium dochodowego, ustalonego w wysokości 623 zł. Organ, cytując regulacje prawne art. 16a ust. 2 pkt 2 ustawy o śr, wskazał na ustalony w oparciu o nie dochód rodziny skarżącej i dochód osoby wymagającej opieki (do którego nie uwzględniono jako utraconego dochodu z prowadzonej przez wnioskodawczynie działalności gospodarczej ) wynoszący 663,19 zł zatem przekraczający obowiązujące kryterium o 40 zł 19 gr. Jednocześnie organ wskazał, iż mimo kwoty przekroczenia ( tj. o kwotę niższą niż najniższy zasiłek rodzinny – 77 zł ), brak jest w sprawie możliwości zastosowania wyjątku wynikającego z przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o śr, bowiem możliwość zastosowania tego przepisu zaistnieje dopiero od następnego okresu rozliczeniowego. Wprowadzenie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jako świadczenia nowego, dopiero od [...] stycznia 2013r. powoduje, że organ nie ma możliwości odniesienia się co do okoliczności przysługiwania zasiłku opiekuńczego w poprzednim okresie zasiłkowym, gdyż takie świadczenie jeszcze nie funkcjonowało, a strona pobierała świadczenie pielęgnacyjne.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu K.Z. podnosiła, iż opiekuje się nie tylko niepełnosprawną matką, ale też ojcem wymagającym stałej opieki po wypadku, sama też jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, a utrzymuje się jedynie z renty rodzinnej córki. Istniejąca sytuacja związana ze stanem zdrowia rodziców powoduje niemożność podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia.

Powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu SKO za zasadne uznało stanowisko organu I instancji, iż przeszkodą w uzyskaniu przez K.Z. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest fakt przekroczenia w rodzinie skarżącej i rodzinie osoby wymagającej opieki kryterium dochodowego ustalonego na kwotę 623 zł ( art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o śr w zw. z § ust.1 pkt 2 rozporządzenia. Dokonując ponownie ustalenia wysokości dochodu na członka rodziny skarżącej i rodziny osoby wymagającej opieki ( 4 osoby ) SKO potwierdziło prawidłowość wyliczeń organu I instancji ( 663, 20 zł ) oraz kwotę przekroczenia ( 40,20 zł). SKO za prawidłowe uznało też stanowisko organu I instancji i powołaną argumentacją o niemożności zastosowania w sprawie przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o śr, mimo kwoty przekroczenia dochodu na osobę w rodzinie niższej niż najniższy zasiłek rodzinny ( 77 zł ). Końcowo kolegium wskazało, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości swobodnej oceny przez organy orzekające w sprawach świadczeń opiekuńczych sytuacji życiowej i potrzeb wnioskodawcy, obligując je do ścisłej wykładni obowiązujących przepisów.

W skardze na decyzję SKO K.Z. zarzucała, że jest ona niesłuszna. Jej rodzice są osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym i wymagającymi całodobowej opieki. Akcentowała wynikającą z sytuacji życiowej niemożność podjęcia zatrudnienia, fakt zaliczenia jej do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym oraz trudną sytuację materialną spowodowaną tym, iż jedynym źródłem utrzymania pozostaje renta rodzinna jej córki, uczącej się w szkole średniej, co pociąga za sobą znaczne wydatki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zważywszy na wynikający z akt administracyjnych, a nie udokumentowany w nich, fakt wcześniejszego pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, Sąd – w ramach uzupełnienia akt administracyjnych sprawy- zwrócił się do Burmistrza Gminy o nadesłanie odpisu tej decyzji.

W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., Burmistrz Gminy poinformował, iż skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką w okresie od [...] grudnia 2012 r. do [...] czerwca 2013 r. Jednocześnie nadesłał kopię, wydanej z jego upoważnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którą K.Z. zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki na matką A.W. – bezterminowo na okres od [...] grudnia 2012 r.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone z uwagi, na zainicjowane wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym ( sygn. akt K 27/13 ) o zbadanie zgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP oraz na postępowanie ( sygn. akt K 38/13, zainicjowane wnioskiem z dnia 26 lipca 2013 r., złożonym przez Grupę Posłów na Sejm, o zbadanie zgodności z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 69 Konstytucji przepisów art. 16 a ust. 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym jej wskazaną ustawą nowelizującą, wprowadzającymi m.in. jako warunek uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego kryterium dochodowe.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. postępowanie w sprawie zostało podjęte z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. wydany w sprawie K 27/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Przedmiotem kontroli Sądu pozostawała, wydana w postępowaniu odwoławczym, decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego o który ubiegała się w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką.

Analizując okoliczności sprawy Sąd uznał, iż dla możliwości rozpoznania niniejszej sprawy wystarczające pozostawało rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13, kwestii konstytucyjności przepisów art. art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, bez potrzeby oczekiwania na zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, objętych wnioskiem w sprawie K 38/13, co skutkowało podjęciem zawieszonego postępowania.

Mając zatem na uwadze meritum sprawy, w pierwszej kolejności, zdaniem Sądu, należało jednakże odnieść się do podstaw prawnych i argumentacji przytoczonej zgodnie przez organy obu instancji dla uzasadnienia odmowy przyznania stronie wnioskowanego specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Został on, od dnia 1 stycznia 2013 r., dodany do ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawą nowelizująca ten akt prawny tj. ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1548 ).

Powołany przepis reguluje warunki nabywania, nowego w systemie świadczeń rodzinnych (opiekuńczych), świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z nim zasiłek taki przysługuje osobom, na których ciąży, stosownie do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jedną z koniecznych do spełnienia przesłanek nabycia prawa do tego świadczenia jest też, wynikający z art. 16a ust. 2 ustawy o śr , warunek by łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki, w przeliczeniu na osobę nie przekraczał tzw. kryterium dochodowego tj. kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy ( ustalonego na poziomie 623 zł na osobę w rodzinie).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zgodnie uznały, iż przeszkodą w nabyciu przez skarżącą wnioskowanego świadczenia, pozostawała okoliczność przewyższania przez kwotę łącznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej i rodzinie jej matki jako osoby wymagającej opieki, ustalonego kryterium dochodowego oraz (mimo, iż przekroczenie to było niższe niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego ) niemożność zastosowania wyjątku o jakim mowa w art. 16a ust. 3 ustawy o śr, a to ze względu na fakt, iż chodzi o świadczenie nowe wprowadzone od 1 stycznia 2013 r. w stosunku do którego nie można mówić o "poprzednim okresie zasiłkowym".

Stosownie do przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o śr "w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje".

Uznając niemożność zastosowania w stosunku do skarżącej cytowanej regulacji, organy orzekające kierowały się wyłącznie jej gramatyczną ( językową ) wykładnią, która zdaniem Sądu nie pozwala na odtworzenie rzeczywistej, zgodnej z zamiarem ustawodawcy, zawartej w niej treści normy prawnej i wymaga sięgnięcia poza wyłącznie językowe jej rozumienie. Nie może budzić bowiem wątpliwości, iż celem wprowadzenia tego rozwiązania było dążenie ustawodawcy do złagodzenia skutków wprowadzonego progu dochodowego, którego przekroczenie skutkuje ( mimo spełniania pozostałych wymogów ustawowych ) odmową przyznania świadczenia. Bez wątpienia wskazany cel pozostaje oparty na przekonaniu, iż sytuacja materialna osób ubiegających się o specjalny zasiłek opiekuńczy i obu rodzin ( wnioskodawcy i osoby wymagającej opieki ), w których łączny dochód na osobę w rodzinie jedynie nieznacznie przekracza kryterium dochodowe, jest w istocie tożsama z sytuacją osób w rodzinach, których dochód zbliża się do kwoty przyjętego kryterium, ale go nie przekracza. W ocenie Sądu zatem wyłącznie gramatyczna wykładnia przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o śr nie realizuje celu jaki przyświecał wskazanej regulacji ani konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej, nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz osobom niepełnosprawnym (art. 18, art. 69 i art. 71 Konstytucji). Celowościowa ( funkcjonalna ) wykładnia analizowanego przepisu nie dostarcza, zdaniem Sądu, żadnych argumentów za uznaniem, że wolą ustawodawcy było nieobjęcie wyjątkiem, o jakim mowa w ust. 3 art. 16a ustawy o śr, osób spełniających pozostałe przesłanki ustawowe do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, które ubiegały się o to świadczenie w pierwszym roku obowiązywania nowych regulacji. Skoro bowiem w przepisie art. 16a ust. 3 ustawy mowa jest o "przysługiwaniu" specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, to w ocenie Sądu obowiązkiem organu było ustalenie, czy w hipotetycznym "poprzednim" okresie zasiłkowym skarżącej przysługiwałby specjalny zasiłek opiekuńczy. Dopiero ustalenie przez organy, iż w tym hipotetycznie "poprzednim okresie zasiłkowym" nie spełniała ona kryterium dochodowego, uprawniałoby organy do odmowy zastosowania przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o śr. Tym samym niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy we wskazanym aspekcie stanowiło o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik ( art. 7 , 77 § 1 Kpa ) oraz naruszeniu prawa materialnego ( art. 16a ust. 3 ustawy o śr) poprzez jego błędną wykładnię.

W ocenie Sądu jednakże dla rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy decydująca pozostawała kwestia wpływu na jej stan faktyczny i prawny, powołanego już wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13. Przypomnieć bowiem należy, iż uzupełnienie akt administracyjnych sprawy, w oparciu o które orzeka sąd administracyjny, pozwoliło na ustalenie, iż skarżąca na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką przyznane jej bezterminowo na okres od [...] grudnia 2012 r. Świadczenie to było jej wypłacane do [...] czerwca 2013 r. a to w związku z wygaśnięciem z tym dniem – z mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej - decyzji o jego przyznaniu.

Zgodzić się należy z wypowiadanymi w orzecznictwie poglądami ( vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 767/13; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1161/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 stycznia 2014 r. II SA/Łd 976/13; postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r. I OZ 1186/13; baza orzeczeń nsa.gov.pl ), że w stosunku do osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego przed 1 stycznia 2013 r., którym przyznano je na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r., lub bezterminowo, czynnikiem prawotwórczym i w konsekwencji mającym wpływ na wykładnię prawa do świadczenia określonego w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2013 r., K 27/13, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, iż są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Będące przedmiotem badania Trybunału przepisy art. 11 ust.1 i ust. 3 tej ustawy stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane zaś na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest po dniu 30 czerwca 2013 r.

Uznając wskazane regulacje za niezgodne z ustawą zasadniczą Trybunał stwierdził, że ich wprowadzenie doprowadziło do naruszenia zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Teoretycznie utrata praw nabytych - będąca wynikiem badanej przez Trybunał regulacji przejściowej ( intertemporalnej ) - dotyczy wszystkich osób, które przed wejściem w życie ustawy zmieniającej legitymowały się ostateczną decyzją administracyjną przyznającą świadczenie pielęgnacyjne także tych które po wygaszeniu decyzji nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach jak lub prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mechanizm prawa przejściowego przyjęty w art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej zakładał bowiem, że decyzje wygasną z mocy prawa, niejako automatycznie, niezależnie od okoliczności faktycznych i prawnych, w jakich znajdowali się dotychczasowi świadczeniobiorcy. Ustawodawca tylko o 6 miesięcy przedłużył dalsze stosowanie starego prawa, kształtując w ten sposób okres na dostosowanie się do nowych regulacji, nie wprowadzając żadnego mechanizmu konwersji praw nabytych w przeszłości czy jakiejś innej formy ich kontynuacji. Dlatego o ile część osób z powodzeniem uzyskała pomoc ze strony państwa, aplikując o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach lub o specjalny zasiłek opiekuńczy, o tyle część z nich – co wynikało już z samej konstrukcji prawnej zakresów stosowania znowelizowanych przepisów została faktycznie – jak skarżąca K.Z. - wyłączona z systemu pomocowego przewidzianego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Tym samym kwestia konstytucyjności badanej regulacji w kontekście ochrony praw słusznie praw nabytych oraz zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa dotyczy faktycznie takiej grupy osób jak skarżąca, w stosunku do których formalne wygaszenie decyzji administracyjnych ex lege nastąpiło na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, zaś ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było zaś konsekwencją art. 11 ust. 1, na mocy którego to prawo zostało zachowane tylko przez określony czas, bez wyjątku do 30 czerwca 2013 r., a którym w nowym stanie prawnym ze względu na wprowadzenie nowych warunków nie przysługuje ani świadczenie pielęgnacyjne, ani specjalny zasiłek opiekuńczy, mimo że przed 1 stycznia 2013 r. przysługiwało im prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, często bezterminowo, stwierdzone w ostatecznej decyzji administracyjnej.

Powyższy wyrok dotyczy więc prawa do świadczeń pielęgnacyjnych przyznanych na mocy decyzji administracyjnych na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r., a które na podstawie – niekonstytucyjnych jak uznał Trybunał - art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej miały wygasnąć.

W kontekście wskazanego wyroku rodzi się problem jego skutków dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Formalnie bowiem decyzje organów obu instancji odmawiające skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie były oparte na przepisach uznanych przez Trybunał za niekonstytucyjne. W podstawach decyzji organów obu instancji nie wskazano art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej. Bez wątpienia jednak przepisy te ukształtowały sytuację prawną i faktyczną skarżącej, która w ich konsekwencji – będąc pozbawiona prawa do pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego, a nadal sprawując opiekę nad niepełnosprawną matką – została de facto zmuszona do ubiegania się o nowe świadczenie opiekuńcze na zmienionych warunkach.

Nie może zatem budzić wątpliwości, iż uznane za niekonstytucyjne przepisy odnoszą się do wszystkich spraw, w których przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r. a następnie na podstawie art. 16a tej ustawy odmówiono prawa do świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tych kategoriach spraw art. 16a ustawy jest konsekwencją prawną art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej. Normę stosowania prawa w odniesieniu do osób, które miały przyznane świadczenie na okres dłuższy niż do 30 czerwca 2013 r., należy więc rekonstruować z dwóch przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej i art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności zaskarżonych do niego norm powoduje, że z datą ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw przepisy zawierające te normy tracą moc ( art. 190 ust. 3 Konstytucji). Gdy niekonstytucyjność dotyczy treści aktu, wówczas wyrok Trybunału Konstytucyjnego pozbawia uznaną za niekonstytucyjną normę mocy obowiązującej począwszy od daty publikacji orzeczenia Trybunału w organie promulgacyjnym. Art. 190 ust. 3 Konstytucji dotyczy jednak tylko momentu zmiany stanu prawnego na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. wyeliminowania normy uznanej za niekonstytucyjną z systemu źródeł prawa. Nie przesądza to jednak zakresu czasowego zastosowania nowego stanu prawnego ukształtowanego wyrokiem Trybunału.

W tej kwestii wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie K8/07 ( OTK-A 2007, nr 3, poz. 26 ) stwierdzając, że wobec sytuacji już ukształtowanych na podstawie normy uznanej za niekonstytucyjną - sanację zapewnia art. 190 ust. 4 Konstytucji, mówiący o ponownym rozstrzygnięciu sprawy ( np. w trybie wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania ), w której wykorzystano niekonstytucyjną normę jako podstawę rozstrzygnięcia. Trybunał wskazał jednakże, że ten dwuczłonowy system ( utrata mocy obowiązującej przez normę niekonstytucyjną od daty promulgacji wyroku - art. 190 ust. 3 Konstytucji oraz możliwość sanacji przez ponowne rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej - art. 190 ust. 4 Konstytucji) nie wyczerpuje jednak wszelkich konsekwencji czasowych orzeczenia niekonstytucyjności.

Zdaniem sądu konstytucyjnego, mimo, że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku ( co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału ), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Trybunał wywiódł, że sądy orzekają na podstawie procedur, w obrębie których toczy się postępowanie, i z wykorzystaniem instrumentów będących do ich dyspozycji oraz kompetencji im przysługujących. Okoliczność, że w tych ramach sądy mają zastosować przepisy, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzeń przez nie ocenianych, ale następnie zostały uznane za niekonstytucyjne w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i na skutek tego nie obowiązują w dacie orzekania, w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie dokonywania wykładni tych przepisów ( vide: uzasadnienie powołanego wyroku ).

Należy wskazać, że np. w orzecznictwie Sądu Najwyższego można napotkać pogląd - zdaniem samego Trybunału Konstytucyjnego trafny ( vide wyrok: z 29 października 2002 r., sygn. P 19/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 67 i postanowienie z 6 kwietnia 2005 r., sygn. SK 8/04, OTK ZU 4/A/2005, poz. 44) - że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności danej normy stwarza dla organów stosujących prawo wskazówkę, przełamującą zwykłe zasady prawa intertemporalnego i zasady decydujące o wyborze prawa właściwego w momencie stosowania prawa ( vide: SN I KZP 16/05 z 31 września 2005 r., BPK 5/05). To znaczy, że w wypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności kontrolowanej normy, obowiązuje norma intertemporalna, mająca pierwszeństwo (z racji konstytucyjnej genezy) w stosunku do norm intertemporalnych dotyczących zmiany stanu prawnego w wyniku działań ustawodawcy. Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją ( vide: R. Hauser, J. Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" Lexis-Nexis wyd. 2, Warszawa 2010 str.70 )

W świetle art. 190 Konstytucji orzeczenie Trybunału o niekonstytucyjności normy prawnej musi prowadzić do dalszych działań, mających na celu przywrócenie stanu zgodności z ustawą zasadniczą. Można to osiągnąć w wyniku wznowienia postępowania po orzeczeniu niekonstytucyjności, co jest możliwe tylko w warunkach wskazanych w art. 190 ust. 4 Konstytucji

Nie wszystkie jednak skutki wywierane przez przepisy niekonstytucyjne dadzą się odwrócić w wyniku instrumentów przewidzianych przez art. 190 ust. 4 Konstytucji. Byłoby jednak nielogiczne, gdyby dopuszczając (w celu przywrócenia stanu konstytucyjności) możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na tle norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca aprobował zarazem możliwość dalszego naruszania Konstytucji przez zastosowanie i uznawanie skutków prawnych przepisu już uznanego za niekonstytucyjny w postępowaniach, w których miałoby dochodzić do dalszego stosowania przez sądy tego niekonstytucyjnego przepisu. Ocena sytuacji i wybór środka naprawczego, który należy w tym względzie zastosować, należy jednak do organu stosującego prawo ( vide: cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego ).

W tym miejscu zaakcentować należy, iż sądownictwo administracyjne powołane jest m.in. do ochrony słusznie nabytych praw podmiotowych obywateli i konstytucyjnych standardów demokratycznego państwa prawnego. Art. 178 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje sędziom nie tylko niezawisłość od innych władz publicznych, ale także poprzez treść art. 8 ust.2 Konstytucji uprawnia sędziego do bezpośredniego stosowania w sprawie indywidualnej jej przepisów. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia Trybunału wiążą sądy administracyjne i mają dla ich orzecznictwa nierzadko charakter prawotwórczy. Powszechne związanie orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że sądy administracyjne zobowiązane są do ich respektowania jako elementów kształtujących stan prawny oceniany przez sąd. Oznacza to, że sąd administracyjny, dokonując kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, zobowiązany jest do uwzględniania tych orzeczeń na równi z aktami normatywnymi wymienionymi w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP ( vide: wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1750/07, Lex nr 563544).

Obalenie domniemania konstytucyjności art. 11 ust.1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw oznacza, że pomimo, iż zaskarżone w tej sprawie decyzje zostały wydane przed ogłoszeniem wyroku Trybunału w sprawie o sygn. K 27/13, to dokonując sądowej kontroli tych decyzji, skład orzekający nie mógł tego wyroku pominąć. W świetle przepisów art. 190 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność określonego przepisu ustawy z Konstytucją, wprowadza z dniem ogłoszenia tego wyroku, w trybie art. 190 ust. 2 Konstytucji, zakaz stosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy także w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym i niezakończonym prawomocnie przed ogłoszeniem tego wyroku ( vide: wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r. I OSK 586/08, Lex nr 526408).

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stosowania prawa odnosi skutek retroaktywny, wsteczny, wpływając tym samym na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w tego orzeczenia w życie. Tym samym przepis prawa uznany za niekonstytucyjny nie może być stosowany, poczynając od daty jego uchwalenia. Ponadto skoro wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstytucyjnego przepisu ( vide: postanowienie NSA z 9 października 2007 r., I FSK 1261/07, Lex nr 440637; wyrok NSA z 15 listopada 2006 r., II OSK 1349/05, Lex nr 318307; oraz wyrok NSA z 9 marca 2010 r., I FSK 105/09, Lex nr 606334).

Podobne stanowisko zajmowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego, ( vide: wyrok SN z dnia 20 maja 2009 r., I CSK 379/08: Lex 531567 ), w którym wskazuje się, że skutkiem orzeczenia o niekonstytucyjności jest zakaz stosowania normy niezgodnej z konstytucją do stanów faktycznych, które powstały przed ogłoszeniem orzeczenia Trybunału. Wyrok wywołuje skutek od dnia wejścia w życie niekonstytucyjnej normy, gdyż jej usunięcie z systemu prawnego następuje w pełnym zakresie jej zastosowania tj. od momentu jej wejścia do systemu prawnego ( skutek ex tunc). Akcentując odmienność derogacji trybunalskiej i derogacji ustawodawczej ( która nie prowadzi do całkowitego usunięcia normy z systemu prawnego w pełnym zakresie jej stosowania w przyszłości, teraźniejszości i przeszłości), Sąd Najwyższy uznaje, iż funkcją Trybunału jest ustalanie hierarchicznej niezgodności, która jest stanem obiektywnym istniejącym od momentu wejścia w życie kontrolowanej normy do czasu jej derogacji w następstwie orzeczenia Trybunału. Sąd Najwyższy podkreśla, iż chwila badania przez Trybunał wzajemnej relacji norm nie jest istotna bowiem znaczenie ma od kiedy pojawiła się w systemie prawa norma prawna niższego rzędu niezgodna z normą prawna nadrzędną. Retrospektywna skuteczność derogacyjnych orzeczeń Trybunału, zdaniem Sądu Najwyższego, prowadzi do uznania, iż jego orzeczenia mają charakter "reanimacyjny", co oznacza, że stwierdzenie niekonstytucyjności jednej normy, przywraca ze skutkiem wstecznym moc obowiązującą norm uchylonych.

Mając na uwadze poczynione wywody oraz przyjęte przez organy orzekające podstawy prawne decyzji odmawiającej skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego odnieść się należy do związku jaki zachodzi między niekonstytucyjnością norm art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej i następstwami jej niekonstytucyjności dla toczącego się postępowania i rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. Trybunał uznając, że nie istniały podstawy konstytucyjne do wygaszania z mocy prawa wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenia pielęgnacyjne gdyż ustawodawca nie realizował w ten sposób żadnych racji konstytucyjnych, które powinny w tym wypadku mieć pierwszeństwo przed ochroną praw słusznie nabytych oraz zasadą lojalności państwa wobec obywatela, rozważał też potencjalne skutki jakie może rodzić jego rozstrzygnięcie.

W tej kwestii Trybunał wywiódł, że "decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły 1 lipca 2013 r. z mocy prawa. W obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. Jest to o tyle naturalne, że skutki art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej nastąpiły ex lege i nie były uzależnione od wydania aktów stosowania prawa czy przeprowadzenia postępowań w indywidualnych sprawach świadczeniobiorców. Zrealizowanie wyroku Trybunału będzie wymagało zmiany prawa. Sam wyrok Trybunału nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych". Wskazał, że wynika to z faktu, że – zgodnie z wnioskiem RPO – jego wyrok dotyczył norm prawa intertemporalnego, które w dodatku zmaterializowały się już w dniu orzekania przez sąd konstytucyjny, a nie przepisów, które określały nowe przesłanki nabycia świadczeń. Na konsekwencje tej okoliczności Trybunał zwrócił uwagę już wcześniej, w części III, pkt 2 tego uzasadnienia stwierdzając, że "nie wypowiadał się o zgodności z Konstytucją elementów mechanizmu prawnego przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych pro futuro (ustanowionego ustawą zmieniającą). Nie odnosił się więc do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ta problematyka jest niewątpliwie powiązana merytorycznie z regulacją przepisów przejściowych ustawy zmieniającej, niemniej – ze względu na reguły rządzące kontrolą konstytucyjności prawa, w tym zasadę skargowości – nie mogła być przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem RPO. Po drugie, już w tym miejscu trzeba podkreślić, że kontrola przepisów intertemporalnych, kiedy przewidziane w nich czynności zostały zrealizowane, a nie materialnoprawnej podstawy odmowy przyznania nowych świadczeń, w zasadniczy sposób wpływa na potencjalne skutki wyroku Trybunału. Okoliczności badanej sprawy przesądzają, że jedynie w wypadku ewentualnego orzeczenia o niezgodności przepisów prawa materialnego (nieobjętych zaskarżeniem RPO), osoby, których sytuacja została ukształtowana na ich podstawie, mogłyby skorzystać z instytucji sanacyjnych, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji i operacjonalizujących tę normę odpowiednich regulacjach ustawowych. Wzruszenie aktów stosowania prawa po wyroku Trybunału o niezgodności normy intertemporalnej, zwłaszcza gdy przewidziany w jej treści mechanizm prawny zakładał wygaszenie decyzji administracyjnych ex lege, nie jest możliwe. W takich warunkach wykonanie negatywnego wyroku Trybunału zawsze będzie wymagało interwencji legislacyjnej ustawodawcy".

Jak sam Trybunał stwierdził jego rozważania odnoszą się jedynie do potencjalnych skutków jego wyroku. W kontekście tych wywodów wskazać należy na wyrażane w doktrynie stanowisko o wiążącym charakterze jedynie sentencji orzeczenia Trybunału o niekonstytucyjności normy prawnej, a nie jego uzasadnienia ( vide: B. Banaszak "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Warszawa 2009, str. 836 ). Nadto uznać należy, iż analiza tych potencjalnych skutków jakie wywiera wyrok Trybunału z dnia 5 grudnia 2013 r., zakończona stwierdzeniem o konieczności podjęcia interwencji legislacyjnej skierowana jest do ustawodawcy. Natomiast do oceny skutków orzeczenia Trybunału dla rozpoznawanej sprawy indywidualnej uprawniony i obowiązany jest sąd sprawę tę rozstrzygający. W przypadku sądu administracyjnego, jego rolą przy rozstrzyganiu sprawy pozostaje, oprócz uwzględniania skutku wstecznego orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy prawnej, ochrona słusznie nabytych praw podmiotowych obywateli i konstytucyjnych standardów demokratycznego państwa prawnego.

Zdaniem Sądu, nie może budzić wątpliwości, iż wobec przewidzianego przez niekonstytucyjne regulacje art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej, skutku w postaci wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., decyzji przyznających świadczenie pielęgnacyjne, osoby, których jak wskazano wcześniej, dotyczy wyrok Trybunału ( w kręgu których znajduje się też skarżąca ) nie mogą skorzystać z instytucji wznowienia postępowania o jakiej mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji i art. 145 a Kpa. Przyczyną jest brak decyzji "wygaszających" prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podjętych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, ale też brak stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności nowych regulacji w zakresie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, czy świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, które były formalną podstawą prawną decyzji odmawiających. W konsekwencji więc wskazana grupa osób, w tym i skarżąca, mimo pozbawienia jej w wyniku niekonstytucyjnej regulacji prawnej, słusznie nabytego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, pozbawiona jest mechanizmu prawnego, o jakim mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji, służącego przywracaniu stanu konstytucyjności w sprawie indywidualnej. Nie może skorzystać zatem z "dobrodziejstwa" wyroku Trybunału stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów, które pozbawiły ją słusznie nabytego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na względzie akcentowaną już rolę sądu administracyjnego oraz okoliczności rozpoznawanej sprawy, powinnością Sądu było zastosowanie takiego środka proceduralnego, który prowadził do osiągnięcia skutku zgodnego z normami konstytucyjnymi. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 270 ze zm. ) sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt o ile naruszenie przepisów procesowych mogło mieć wpływ, a materialnych miało wpływ, na wynik sprawy.

Jak już wskazano sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca, w toku postępowania przed organami, ubiegając się o specjalny zasiłek opiekuńczy, była wynikiem "zadziałania" z mocy prawa niekonstytucyjnej regulacji art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej, co zmusiło ją do złożenia wniosku o przyznanie nowo wprowadzonego świadczenia

W kontekście poczynionych już uprzednio wywodów o skutkach ex tunc, zdaniem Sądu orzekającego, uznać należy, iż konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej jest przywrócenie bytu prawnego, swoiste "reanimowanie" ostatecznej decyzji przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną matkę, co oznacza obowiązek ponownego realizowania przez organ I instancji prawa skarżącej wynikającego z decyzji ostatecznej Wójta Gminy Łęknica. Przy takim skutku wyroku Trybunału, istnieje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Należy mieć bowiem na uwadze, iż stosownie do przepisu art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c ustawy o śr, specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem ponownie rozstrzygając w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2013 r. o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego - w sytuacji wznowienia realizowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o decyzję ostateczną Burmistrza z dnia [...] stycznia 2013 r., - rzeczą organu będzie poinformować skarżącą ( art. 9 Kpa ) o przesłance negatywnej uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego o jakiej mowa w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c, co w konsekwencji może doprowadzić do cofnięcia przez nią wniosku i umorzenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie ( art. 105 § 2 Kpa ). Niewątpliwie bowiem skarżąca zdecydowała się na ubieganie o specjalny zasiłek opiekuńczy ze względu na wygaśnięcie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji zaś podtrzymywania wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. organ rozważy jego zasadność w kontekście przepisu art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c ustawy o śr. W omawianym aspekcie można zatem przyjąć, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w stopniu o jakim mowa art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ppsa, co skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji ( art. 135 ppsa ).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organu uwzględnią wyrażaną ocenę prawną i wynikające z niniejszego uzasadnienia wskazania co do dalszego postępowania ( art. 153 ppsa ). Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ppsa ).