Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1944/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Marian Wolanin, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wspólnota Mieszkaniowa D. w W. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011 r. wystąpiła do Urzędu [...] W. o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa - klonu jesionolistnego o obwodzie pnia 160 m, rosnącego na nieruchomości przy ul. D. w W., będącej w użytkowaniu Wspólnoty.

W dniu [...] lutego 2011 r., z udziałem członka zarządu Wspólnoty, dokonano wizji lokalnej niniejszego drzewa. Jednocześnie organ zobowiązał Zarząd Wspólnoty do dokonania konsultacji społecznej ze wszystkimi mieszkańcami budynku przy ul. D. w W., w sprawie ewentualnej wycinki tego drzewa i zastąpienia go nowym nasadzeniem, lub jego pozostawienia. Pismem z dnia [...]lutego 2011 r. organ poinformował skarżącego o podjętych zaleceniach.

W dniu [...] marca 2011 r. Wspólnota Mieszkaniowa podjęła uchwałę (nr [...] .) o wycięciu niniejszego drzewa. Jednocześnie pismem z dnia [...] marca 2011 r. o wycięciu klonu zawiadomiła Urząd Gminy W.

W dniu [...] czerwca 2011 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia bez wymaganego zezwolenia drzewa z nieruchomości położonej przy ul. D. w W. W dniu [...] czerwca 2011 r. organ przesłuchał Przewodniczącego Zarządu Wspólnoty oraz członka Zarządu, którzy zeznali, że pismo z dnia [...] lutego 2011 r., podpisane przez Naczelnika Wydziału Ochrony Środowiska dla W., omyłkowo potraktowali jako zezwolenie na wycięcie drzewa.

Zarząd W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 6 i art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 ze zm.) wymierzył Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. D. w W. karę pieniężną w wysokości 44 435,52 zł. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia organu administracji publicznej jednej sztuki drzewa - klonu jesionolistnego o obwodzie pnia 160 m, rosnącego na nieruchomości położonej w W. przy ul. D.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że zgodnie z art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody zobligowany był do wymierza administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzewa bez wymaganego zezwolenia, albowiem w myśl obowiązujących przepisów, jedyną przesłankę do nałożenia kary za wycięcie drzewa stanowi brak wymaganego prawem zezwolenia. Organ wyjaśnił jednocześnie, że wysokość kary została ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz współczynników różnicujących stawki w zależności od obwodu pnia (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r, w sprawie stawek opłat za usunięcia bez zezwolenia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zielni, zad rzewień albo drzew lub krzewów (M.P. Nr 76, poz. 954). Ponieważ wycięte drzewo stanowiło element terenów zielni w mieści, to stosownie do art. 85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, jej wysokość powiększono o 100%.

Wspólnota Mieszkaniowa D. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Podkreśliła, że wycięcia drzewa dokonała będąc w dobrej wierze, a kierowała się złym stanem zdrowotnym drzewa. Wskazała, że drzewo było "mocno pochylone" oraz posiadało spróchniały pień. Położenie drzewa w bliskiej odległości od ulicy stwarzało zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Jednocześnie stwierdziła, że członkowie Zarządu Wspólnoty nie mają wykształcenia prawniczego i nie mogą ponosić konsekwencji nieznajomości prawa. W ocenie strony pracownicy urzędu nie dotrzymali należytej staranności i nie pouczyli Wspólnoty o procedurze uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej D. w W. od decyzji Zarządu W. z dnia [...] lipca 2011 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ponowił argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu organu l instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż wymierzając karę pieniężną nie uwzględniono faktu, że Wspólnota działała w dobrej wierze, bez świadomości, że konieczne jest zezwolenie na usunięcie drzew, organ wyjaśnił, że karę pieniężną za wycięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, wymierza się bez względu na przyczynę naruszenia wymagań ustawy o ochronie przyrody oraz niezależnie od tego czy podmiot dopuszczający się takiego deliktu administracyjnego miał świadomość obowiązku uzyskania zezwolenia na usuniecie drzewa. Kara za usunięcie drzewa należy do kategorii tzw. deliktów administracyjnych, co oznacza, że jest wymierzana w razie zaistnienia takiego stanu prawnego, z jakim ustawa wiąże odpowiedzialność. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają pobudki czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo, nie ma też znaczenia jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania.

Wspólnota Mieszkaniowa D. nie zgodziła się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. i zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty odwołania. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - w odpowiedzi na skargę - wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Zarządu W. z dnia 21 lipca 2011 r., nr [...] wymierzającą skarżącemu, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) karę pieniężną w wysokości 44 435,52 zł. za usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia drzewa (klonu jesionolistnego) rosnącego na terenie nieruchomości położonej w W. przy ul. D.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzewa lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela oraz wskazującym na konieczność uzyskania stosownego zezwolenia na ich usunięcie. Organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przesadzenia drzew i krzewów na wskazane przez niego miejsce, jeżeli takie przesadzenie jest możliwe, albo zastąpienie drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami (art. 83 ust. 2 cytowanej ustawy).

Z kolei za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia właściwy organ (wójt, burmistrz albo prezydent miasta) wymierza administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody). Kara ta wymierzana jest posiadaczowi nieruchomości obligatoryjnie, o ile stwierdzone zostanie usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia określonego w art. 88 ust. 1 cytowanej ustawy.

Stosownie do treści art. 83 ust. 6 przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: 1) w lasach, 2). owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową; 3) na plantacjach drzew i krzewów; 4) których wiek nie przekracza 5 lat; 5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych; 6) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału; 7) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 8) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 9) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. W katalogu tym nie zostały wymienione drzewa, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia. Tym samym nawet usunięcie drzew, które potencjalnie zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia wymaga uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy.

W niniejszej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych organów obydwu instancji, iż skarżący będący użytkownikiem wieczystym nieruchomości przy ul. D. w marcu 2011 r. usunął drzewo (klon jesionolistny) bez zezwolenia. Do tego rodzaju działania przyznała się sama strona skarżąca. Strona skarżąca wyjaśniła, ze uczyniła to, ponieważ 1) drzewo stwarzało zagrożenie dla otoczenia, 2) pismo organu z dnia [...] lutego 2011 r. omyłkowo potraktowała jako zgodę na wycięcie drzewa, gdyż nie została pouczona o procedurze uzyskania zezwolenia na jego wycięcie.

Wyjaśnienia Skarżącej dotyczące usunięcia drzew, mające "usprawiedliwić" ten czyn, nie znalazły zrozumienia zarówno organów jak i Sądu. Orzekające w sprawie organy słusznie podkreśliły, że stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Natomiast w myśl art. 88 ust. 1 pkt 2 Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Warto dodać - co podkreśla się w orzecznictwie - iż w aktualnie obowiązującej ustawie o ochronie przyrody, tak jak i w poprzednio obowiązującej, przyjęto zasadę, wedle której decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, tzn. uznanie organu ograniczone jest jedynie do etapu wyprowadzania wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne (wyrok WSA z 2 lutego 2006 II SA/Sz 693/05).

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na brzmienie art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten stanowi, iż wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa. Prowadzi to do konkluzji, że nawet w sytuacji, gdy drzewo z jakichś przyczyn (wywrócenie się, obumarcie itp. ) stwarza zagrożenia, okoliczność ta może co najwyżej stanowić uzasadnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie takiego drzewa, lecz nie może usprawiedliwiać samowolnego działania osoby dokonującej wycięcia drzewa. To organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów dokonuje oceny, czy podane we wniosku drzewo rokuje (bądź nie rokuje) szans na przeżycie oraz czy np. nie zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych i wobec tego, czy możliwe jest wydanie stosownego zezwolenia na jego usunięcie. W pewnych przypadkach organ może rozważyć celowość powstrzymania się z wydaniem zezwolenia do rozpoczęcia okresu wegetacyjnego roślin, kiedy będzie mógł dokonać takich ustaleń. A zatem, posiadacz nieruchomości nie posiada uprawnień do samodzielnej oceny żywotności drzew lub krzewów i samowolnego usunięcia drzew lub krzewów, które według jego ocenie zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych.

Ponadto do kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie znajduje zastosowania przepis art. 86 ust. 1 ustawy, enumeratywnie wyliczający w punktach 1-13 sytuacje, w których nie pobiera się opłat za usunięcie drzew. W szczególności w przypadku samowolnego usunięcia drzew nie znajdują zastosowania przepisy art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ustawy. Przepisy te wyraźnie stanowią, iż np. nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które nie rokują szansy na przeżycie lub też zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Żaden zaś przepis ustawy nie przewiduje, a tym bardziej nie nakazuje stosowania przepisu art. 86 ust. 1 ustawy do kary administracyjnej wymierzanej w przypadku samowolnego usunięcia drzew. Przepisy art. 86 ust. 1 ustawy zwalniają od obowiązku uiszczenia opłaty a nie z obowiązku poniesienia kary za samowolne działanie. Przepisy art. art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ustawy zwalniają zatem od opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych i to z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, lecz nie zwalniają z konieczności uzyskania zezwolenia na ich usunięcie.

Z tych przyczyn kwestia stanu drzewa czy też stwarzanego przez nie niebezpieczeństwa, wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącego nie ma znaczenia przy wymierzaniu kary administracyjnej na podstawie art. 88 ustawy.

Podkreślić raz jeszcze należy, że wystarczającą przesłanką nałożenia kary jest brak zezwolenia (w sensie materialnoprawnym, czyli zgody właściwego organu).

W tej sytuacji nieuzasadnione traktowanie przez skarżącego pisma organu informującego o obowiązku przeprowadzenia konsultacji w sprawie ewentualnego wycięcia drzewa jako zgody na jego wycięcie, nie mogły odnieść spodziewanego przez stronę rezultatu. Na marginesie stwierdzić należy, że strona miała świadomość

ciążącego na niej obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa (wszak z takim wnioskiem wystąpiła). Jednakże wycięcia drzew dokonała, pomimo złożonego wniosku, przed uzyskaniem zezwolenia.

Na koniec wyjaśnić należy skarżącemu, że art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Określony w tym przepisie obowiązek nie może być utożsamiany z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (por. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 241/09, niepubl.).

Konkludując, w rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, iż przed usunięciem drzewa Wspólnota, jako jej użytkownik, wbrew ciążącemu na niej powszechnemu obowiązkowi nie uzyskała od właściwego organu zezwolenia na jego wycięcie. Wobec powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie słusznie uznały, iż w tej sytuacji zaistniała podstawa prawna do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej. Wysokość kary organy ustaliły prawidłowo, z uwzględnieniem przepisu art. 85 ust. 6 w związku z art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.