Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1666/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 681/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

P. S. w dniu 22 maja 2015 r. złożył wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 16 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 1) i odmówił P. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (pkt 2). W uzasadnieniu Sąd I instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a.") wnioskodawca ustawowo zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zatem rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne i postępowanie w tym zakresie należało umorzyć.

Odnosząc się natomiast do wniosku w zakresie ustanowienia adwokata, Sąd I instancji podkreślił, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych wobec osób, których sytuacja materialna jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na osobie domagającej się przyznania prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z przedmiotowej pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania, nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 17 czerwca 2015 r. WSA w Warszawie wezwał wnioskodawcę, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, do złożenia dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby na ocenę jego aktualnego stanu majątkowego, tj. dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę, odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r. oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wezwanie to P. S. otrzymał w dniu 22 czerwca 2015 r. i pomimo upływu wyznaczonego terminu do jego wykonania, nie nadesłał żądanych dokumentów. W sprawie nie została zatem potwierdzona przez wnioskodawcę ani aktualna wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu ani kwestia posiadanych kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości ewentualnych zgromadzonych tam środków. Powyższe uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Z tych względów skoro P. S. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, to oznacza to, że nie wykazał, iż znajduje się w tej szczególnej sytuacji, która uprawnia go do skorzystania z prawa pomocy, co z kolei prowadzi do odmownego załatwienia wniosku. Natomiast sama okoliczność, że P. S. uczestniczy w wielu (około 150) postępowaniach nie może prowadzić do uwzględnienia jego wniosku.

Na postanowienie WSA w Warszawie zażalenie wniósł P. S., stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadnił w sposób właściwy, a braki formalne uzupełnił w wymaganym terminie. W piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. P. S. podtrzymał wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W niniejszej sprawie WSA w Warszawie pismem z dnia 17 czerwca 2015 r. wezwał P. S. do złożenia dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Wezwania tego P. S. jednak nie wykonał. Wnioskodawca nie przedstawił zatem niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Brak takich danych uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 P.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że WSA w Warszawie zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.