Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 56/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 56/15 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 kwietnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r., sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w L. w likwidacji na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu 17 czerwca 2014 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek likwidatora A. Produkcja Sp. z o.o. w likwidacji o umorzenie zaległych składek wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Wniosek został uzasadniony tym, iż postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział VIII Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości. Spółka poza zadłużeniem wobec ZUS posiada zobowiązania podatkowe wobec Pierwszego Urzędu Skarbowego. Według likwidatora łączna wysokość zobowiązań znacząco przekracza aktywa Spółki, która w związku z rzeczywistym zaprzestaniem działalności gospodarczej od dnia 30 listopada 2009 r. oraz brakiem zainteresowania wspólników w dalszym jej funkcjonowaniu jest podmiotem niezdolnym do osiągania jakiegokolwiek dochodu. Wnioskodawca podał, że Spółka nie dysponuje majątkiem z wyjątkiem ruchomości o niewielkiej wartości zajętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponadto likwidator zwraca uwagę na fakt oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu tzw. ubóstwa masy, czyli braku środków majątku dłużnika pozwalających na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, co dowodzi, że Spółka nie posiada majątku i nie jest w stanie uregulować zaległości". Zatem w tym stanie rzeczy, zdaniem Likwidatora, została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP. Podkreślił, iż z uwagi na trwającą likwidację Spółki oraz brak majątku wniosek o umorzenie należności jest zasadny.

Decyzją z dnia 26 września 2014 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. Produkcja sp. z o.o. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 14.655,49 zł. Ponadto umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, bowiem nie podlegają one umorzeniu z mocy prawa.

Organ ustalił, iż Spółka A. Produkcja Sp. z o.o. w likwidacji w dalszym ciągu pozostaje w obrocie gospodarczym, bowiem Spółka nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Co prawda Sąd Rejonowy Wydział VIII Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. (sygn. akt VIII GU –[...]) oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości A.Produkcja Sp. z o.o. Niemniej jednak Zakład rozpatrując przedmiotową sprawę o umorzenie uwzględnił okoliczność, iż wobec Spółki jeszcze nie zostało zakończone postępowanie likwidacyjne. Zatem zdaniem organu nie jest wykluczone, że należności z tytułu składek ZUS w toku postępowania likwidacyjnego zostaną zaspokojone. Tym samym brak zakończenia postępowania likwidacyjnego nie może stanowić przesłanki, która przemawiałaby za umorzeniem należności z tytułu składek.

Organ zwrócił uwagę, że zadłużenie wynikające z nieopłacenia wymaganych prawem składek figurujące na koncie Spółki A. Produkcja Sp. z o.o. w likwidacji zostało skierowane na drogę przymusowego dochodzenia. ZUS przesłał zajęcia do Banku PEKAO S.A., który pismem z dnia 27 marca 2009 r. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej z Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego Egzekucja prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego obejmowała należności na FUS, FUZ, FP i FGŚP za okres od października 2008r. do lutego 2009 r. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2010 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki A. Produkcja sp. z o.o. w likwidacji na rzecz wierzyciela ZUS Oddział K. z uwagi na fakt bezskuteczność egzekucji.

Jednakże pomimo zaistnienia tych okoliczności działając ramach uznania administracyjnego organ odmówił umorzenia należności.

A.Produkcja sp. z o.o. w likwidacji figurowała w ewidencji ZUS jako płatnik składek, a tym samym zobligowana była do opłacenia składek na ubezpieczenia za pracowników w prawidłowej wysokości i w terminie, w przypadku zaniechania tego obowiązku winna ponosić konsekwencje w postaci spłaty wygenerowanego zadłużenia. Spółka A.Produkcja Sp. z o.o. w likwidacji będąc płatnikiem, jako podmiot prowadzący i monitorujący prowadzoną działalność, odpowiadała za regulowanie należności publicznoprawnych, w tym również składkowych. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ nie bada przyczyn, które doprowadziły do powstania zadłużenia, ale bierze pod uwagę sam fakt figurujących zaległości, za powstanie których odpowiada płatnik składek. W ocenie organu, umorzenie Spółce należności mogłoby naruszyć zasadę równego traktowania wszystkich płatników. Obowiązek regulowania składek na ubezpieczenia społeczne obciąża bowiem wszystkich płatników w jednakowym stopniu. Zakład podkreśla, że swoboda podejmowania działalności gospodarczej wiąże się także z ryzykiem towarzyszącym prowadzeniu działalności na własny rachunek.

Pismem z dnia 17 października 2014 r. A.Produkcja Sp. z o.o. reprezentowany przez likwidatora złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek.

Likwidator zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie niewystąpienia całkowitej nieściągalności zaległości, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż zachodzi całkowita nieściągalność zaległości. Z ostrożności na wypadek nieuznania zarzutów strona zarzuca naruszenie prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. wyrażającego się w sprzeczności ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez błędne przyjęcie niewystąpienia całkowitej nieściągalności, pomimo iż zebrany materiał dowodowy jednoznacznie na to wskazuje. Ponadto zarzuca naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest istnienia ważnego interesu społecznego w umorzeniu stwierdzonych zaległości, podczas, gdy umorzenie prowadziłoby do wykonania postanowienia sądu w przedmiocie rozwiązania spółki i otwarcia likwidacji, a w konsekwencji do usunięcia z obrotu gospodarczego "martwego" podmiotu.

Likwidator podkreślił, że wbrew opinii organu Spółka nie pozostaje w obrocie gospodarczym. Istotnie - jak podaje likwidator - w stosunku do Spółki toczy się postępowanie likwidacyjne, lecz wbrew twierdzeniom organu nie oznacza to aktywnego uczestnictwa przez nią w obrocie gospodarczym. Przeciwnie celem postępowania likwidacyjnego jest zakończenie bieżących interesów, ściągniecie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań oraz upłynnienie majątku, a zatem wszelkie podejmowane czynności nastawione są na zakończenie działalności przez Spółkę.

Na koniec likwidator stawia zarzut naruszenia przez organ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest istnienia ważnego interesu społecznego w umorzeniu stwierdzonych zaległości, podczas gdy umorzenie prowadziłoby do wykonania postanowienia sądu w przedmiocie rozwiązania spółki i otwarcia likwidacji, a w konsekwencji do usunięcia z obrotu gospodarczego "martwego" podmiotu.

Likwidator podkreśla ponadto, iż wspólnicy nie wykazują jakiegokolwiek zainteresowania spółką, brak jest organów spółki. W tym stanie rzeczy przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego jest konieczne do usunięcia "martwego" podmiotu z przestrzeni gospodarczej i wyeliminowanie fikcji istnienia podmiotu, który w rzeczywistości w ogóle nie funkcjonuje. Nie jest jednakowoż możliwe zakończenie likwidacji bez uregulowania zobowiązań, w tym stwierdzonych zaległości na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Decyzja odmawiająca umorzenia doprowadza Skarb Państwa - jak wskazuje likwidator - do konieczności ponoszenia kosztów przedłużającego się postępowania likwidacyjnego. Wskazać bowiem należy, iż do czasu uregulowania wszystkich stosunków prawnych (w tym zobowiązaniowych i podatkowych) spółka nie może zostać prawomocnie zlikwidowana i wykreślona z rejestrów, musi ponadto posiadać likwidatora i pozostawać w likwidacji. Koszty przedmiotowego postępowania pokrywane są przez Skarb Państwa, a zatem im dłużej będzie się ono toczyło tym wyższe będą koszty likwidacji. Zatem w uzasadnionym interesie społecznym jest umorzenie zaległych zobowiązań i pozwolenie tym samym na niezwłoczne zakończenie procesu likwidacji spółki.

Decyzją z dnia 20 listopada 2014r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

W wyniku przeprowadzonego swojego postępowania w sprawie, organ doszedł do takiej samej konkluzji jak Zakład uprzednio.

Co prawda A. Produkcja Sp. z o.o. nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej bowiem ww. podmiot w chwili obecnej znajduje się w stanie likwidacji, niemniej jednak w ramach prowadzonego postępowania likwidacyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych może w dalszym ciągu dochodzić wierzytelności wynikających z nieopłacenia należności objętych przedmiotowym postępowaniem. Proces likwidacyjny nie został jeszcze zakończony, a podmiot nie został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego. W związku z tym na obecnym etapie postępowania brak jest wystarczających podstaw by przypuszczać, iż zaległości składkowe nie zostaną zaspokojone nawet w całości. Ponadto w przypadku niezaspokojenia roszczeń Zakładu w ramach postępowania likwidacyjnego istnieje także możliwość dochodzenia należności składkowych od członków zarządu Spółki z o.o. na zasadach określonych w art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie likwidator powtórzył zarzuty sformułowane uprzednio w wezwaniu do usunięcia prawa zarzucając dodatkowo organowi uchybienie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż spełnione zostały przesłanki całkowitej nieściągalności należności.

W konsekwencji tych zarzutów zażądano uchylenia opisanej decyzji z dnia 20 listopada 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako: "u.s.u.s."). Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Oceniając jednak prawidłowość dokonanej przez organy oceny legalności zaskarżonej decyzji z perspektywy przepisu art. 28 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. wskazać należy, że ocena ta nie budzi wątpliwości. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4, a więc z uwzględnieniem okoliczności, w których zachodzi całkowita nieściągalność. Jak trafnie zauważył organ, przepis art. 28 ust. 1 cyt. ustawy zbudowany jest w oparciu o instytucję uznania administracyjnego. Powyższe oznacza, że organ administracji, w określonym stanie faktycznym danej sprawy, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, którą pozostawiają mu przepisy prawa materialnego, rozważywszy uprzednio zgodnie z nakazem art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013, poz. 267) interes publiczny i słuszny interes strony postępowania. Wyrazem prawidłowo podjętej decyzji w trybie uznania administracyjnego będzie tylko takie rozstrzygnięcie, które w sposób wyczerpujący i przekonujący uzasadni przedłożenie jednego interesu nad drugim i głównie te kwestie są przedmiotem kontroli sądowej.

Analiza przepisu art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. z punktu widzenia wykładni gramatycznej prowadzi do wniosku, iż przepis ten stwarza organowi możliwość umorzenia należności z tytułu składek należności wyłącznie w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Zatem nawet w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych w art. 28 ust. 3 przesłanek uzasadniających ewentualne umorzenie, organ może podjąć inną, niekorzystną dla płatnika decyzję, a stanie się tak, jeżeli inne, poparte dowodami okoliczności będą przemawiały za odmową umorzenia. Skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz sądowego wskazywał na fakt oddalenia przez sąd cywilny wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jako na określoną art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. podstawę umorzenia. Powyższa okoliczność, błędnie nie została zakwalifikowana przez organ jako przesłanka całkowitej nieściągalności. Jest bowiem faktem bezspornym, że Sąd Rejonowy Wydział VIII Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. (sygn. akt VIII GU – [...]) oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości A. Produkcja Sp. z o.o. na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze. Została zatem spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Jednakże wypełnienie jednej z wymienionych w ust. 3 przesłanek nie przesądza o umorzeniu należności ze składek, jeżeli inne towarzyszące okoliczności wskazywać będą na niezasadność korzystnej dla płatnika decyzji, a taki stan zachodził w kontrolowanej sprawie.

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, iż w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie posiada możliwość wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za należności skarżącej spółki z o.o. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na członków jej zarządu (art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. w zw. z art. 31 u.s.u.s.). Nie może budzić wątpliwości, że przeniesienie odpowiedzialności na osobę trzecią stanowi próbę odzyskania przez ZUS należności z tytułu składek a nawet można uznać, że jest to obowiązek tzw. wierzyciela publicznoprawnego jako dysponenta Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 51 u.s.u.s.). Należy podkreślić, że należność istnieje i może być egzekwowana aż do upływu terminu przedawnienia.

Należy dodać, że organ w sposób wszechstronny ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności w zakresie sytuacji majątkowej skarżącej spółki. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów proceduralnych mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zachodzącej w sprawie przesłance nieściągalności, w sposób prawidłowy przeciwstawiono interes publiczny, jako dobro uniemożliwiające przychylenie się do wniosku Spółki. Oceny tej nie zmienia konieczność ponoszenia ze środków publicznych kosztów prowadzonego i niezakończonego postępowania likwidacyjnego dotyczącego skarżącej Spółki i równocześnie sam fakt długotrwałego prowadzenia tego postępowania nie może być samoistną przesłanką przemawiającą za umorzeniem zaległych składek, po to tylko by postępowanie to można byłoby zakończyć. Opierające się na takich założeniach rozstrzygnięcie musiałoby zostać uznane za sprzeczne z interesem społecznym. Argumentom skarżącej należy bowiem przeciwstawić uzasadnioną w okolicznościach sprawy konstatację orzekającego organu wedle, której za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia interes społeczny, rozumiany nie tylko jako korzyść służąca ogółowi ubezpieczonych, ale również zapewnienie maksymalnych dochodów przez budżet państwa i ograniczenie jego ewentualnych wydatków. Słusznie wskazano przy tym, że składki opłacane przez płatników przeznaczone są na zapewnienie bieżącej ochrony ubezpieczeniowej. Celem tej ochrony jest zapewnienie świadczeń w wypadkach, w których człowiek nie może zapewnić sobie i swojej rodzinie środków utrzymania w przypadku uzyskania uprawnień emerytalno-rentowych. To właśnie ze środków finansowych pochodzących z opłaconych składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych finansuje wypłacanie świadczeń. Umorzenie należności powoduje co do zasady uszczuplenie tych środków a w okolicznościach sprawy służyłoby także premiowaniu takiej postawy podmiotów gospodarczych zgodnie z którą płacenie należnych składek na ubezpieczenia społeczne nie jest obowiązkiem lecz świadczeniem opartym na dobrowolności, uzależnionym od dobrej sytuacji finansowej danego podmiotu zaś możliwość umorzenia w przyszłości nieuiszczonych należności zwalnia członków zarządu z podejmowania jakiejkolwiek aktywności w tym zakresie, także w trakcie trwającego postępowania likwidacyjnego. Taka postawa nie mogła zostać zaaprobowania przez Sąd i zasadnie nie zyskała też akceptacji organu orzekającego w sprawie.

W konsekwencji skarga, jako niezasadna, uległa oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.