Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 324/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 27 par. 1 pkt 9, art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi A. R. i S. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 12 lutego 2021 r. A. R. i S. R. (dalej jako: "zobowiązani" lub "skarżący") wnieśli do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. zarzut na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wystawionych przez Prezydenta Miasta L.. Jako podstawę prawną zarzutu podali art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. – w skrócie: "u.p.e.a."), tj. zarzut nieistnienia obowiązków wskazanych w tytułach wykonawczych. Jednocześnie wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W argumentacji wniesionego zarzutu wskazali, że od 30 lipca 2020 r. wierzyciel rozpatruje zarzuty, natomiast zaległości wykazane w tytułach wykonawczych Prezydenta Miasta L. wygasły z powodu upływu terminu przedawnienia. W piśmie z 17 lutego 2021 r. uzupełnili zarzuty, poszerzając argumentację dotyczącą przedawnienia zaległości zabezpieczonych hipoteką.

[...] Sądowy przy Sądzie Rejonowym w L. przekazał powyższe pismo, zgodnie z właściwością, Prezydentowi Miasta L..

Prezydent Miasta L. postanowieniem z 8 marca 2021 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z poz. ze zm. – w skrócie: "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 25 lipca 2012 r. o nr [...], [...], [...], [...], [...]

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania były uchybienia proceduralne, gdyż zobowiązanym nie przysługuje już termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ wskazał, że egzekucję po zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej prowadzi sądowy organ egzekucyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm. – w skrócie: "k.p.c."), które nie przewidują środka zaskarżenia w postaci zarzutów. Organ I instancji podkreślił, że odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanym w dniu 7 sierpnia 2012 r., w związku z czym termin do wniesienia zarzutów został przekroczony. Przepisy wydłużające termin do wniesienia zarzutów nie mają w sprawie zastosowania, a ponadto po zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej dalsze postępowanie w sprawie prowadzi sądowy organ egzekucyjny na podstawie przepisów k.p.c., które nie przewidują środka zaskarżenia w postaci zarzutów.

W zażaleniu zobowiązani wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm. – w skrócie: "ustawa zmieniająca"), art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 i 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – w skrócie: "o.p."), § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1483 ze zm. – w skrócie: "rozporządzenie MF") oraz art. 59 § 1 pkt 1 i 9 u.p.e.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 12 kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Na skutek uwzględnienia wywiedzionej przez skarżących skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 440/21, uchylił powyższe postanowienie SKO w L., a sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpoznania.

W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie w oparciu o jakie przepisy powinien zostać rozpatrzony zgłoszony przez skarżących zarzut, ponieważ ustawą zmieniającą dokonano istotnych zmian m.in. w u.p.e.a. oraz w k.p.c. Zmiany te - odnoszące się do przepisów, które znajdują zastosowanie w sprawie - weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r. WSA zaznaczył, że aby takie ustalenia poczynić, Prezydent Miasta L., do którego zarzuty skarżący skierowali powinien ustalić jakiego postępowania dotyczy złożone przez nich pismo z 12 lutego 2021 r. W piśmie tym skarżący nie wskazali żadnych precyzyjnych danych, które pozwalałyby na identyfikację postępowania egzekucyjnego, tj. numerów tytułów wykonawczych, ich dat, osób zobowiązanych, na które tytuły te były wystawione, czy sygnatur spraw prowadzonych przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L.. Wskazali jedynie, że zarzuty dotyczą "postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wystawionych przez Prezydenta Miasta L. ". Nie sprecyzowali tego również w piśmie z 17 lutego 2021 r., stanowiącym uzupełnienie zarzutów. Natomiast Prezydent Miasta L. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o podanie dat doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wskazując ich numery i daty. Odnośnie do wskazanych przez siebie tytułów wykonawczych wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania, które SKO utrzymało w mocy. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie można stwierdzić, czy zarzuty skarżących dotyczyły należności objętych tymi właśnie tytułami wykonawczymi, czy innymi, bo to Prezydent Miasta L. sam sprecyzował tytuły jakich dotyczą zarzuty, a nie skarżący, którzy zarzuty te wnieśli. Z akta administracyjnych przedłożonych wraz ze skargą wynika, że wszystkie z wymienionych w kwestionowanych postanowieniach tytuły wykonawczy wystawione zostały jedynie na S. R., natomiast zarzuty złożyli oboje małżonkowie, zatem nie można wykluczyć, że z wniosku wierzyciela (Prezydenta Miasta L. ) wobec S. i A. R. toczą się jeszcze inne postępowania egzekucyjne na podstawie innych tytułów wykonawczych.

WSA stwierdził, że z uwagi na niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i braku ustalenia, których konkretnie egzekucji dotyczą zarzuty skarżących, tj. na podstawie jakich tytułów wykonawczych wszczętych należy uchylić zaskarżone postanowienie. Dopiero sprecyzowanie tej okoliczności przez skarżących umożliwi organowi odwoławczemu dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia.

W wytycznych Sąd zobowiązał SKO, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśniło ww. kwestię i dopiero wówczas powinno ocenić, czy zgromadzony został wyczerpujący materiał dowodowy, pozwalający na podjęcie rozstrzygnięcia w stosunku do zgłoszonych zarzutów. Pozytywne rozstrzygnięcie tej kwestii będzie oznaczało, że znany jest moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz sposób jego prowadzenia (tryb egzekucji sądowej czy administracyjnej), co będzie miało istotny wpływ na kwalifikację prawną pisma do obowiązującego stanu prawnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z 25 marca 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy pismem z 17 stycznia 2022 r. wezwał zobowiązanych do podania, w terminie 7 dni, jakiego konkretnie postępowania egzekucyjnego dotyczy pismo z 12 lutego 2021 r. złożone do Prezydenta Miasta L. poprzez wskazanie: numerów tytułów wykonawczych, ich dat, osób zobowiązanych, na które tytuły te były wystawione oraz sygnatur spraw prowadzonych przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L.. W odpowiedzi na wezwanie zobowiązani podali jedynie, że zarzut dotyczy wszystkich tytułów, na podstawie których jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym SKO, pismem z 15 lutego 2022 r., ponownie wezwało zobowiązanych do udzielenia informacji, jakiego konkretnie postępowania egzekucyjnego dotyczy złożone przez nich do Prezydenta Miasta L. pismo z 12 lutego 2021 r. SKO podkreśliło, że brak udzielenia żądanych informacji będzie jednoznaczny z uznaniem, że pismo z 12 lutego 2021 r. dotyczy wyłącznie postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych, prowadzonych w oparciu o wystawione na zobowiązanych w dniu 25 lipca 2012 r. następujące tytuły wykonawcze, tj.: [...], [...], [...], [...], [...] Do wezwania SKO dołączyło pismo Prezydenta Miasta L. z 14 lutego 2022 r., w którym przedstawiono wykaz wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec A. i S. R. na podstawie administracyjnych oraz sądowych tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2009-2021 ze wskazaniem numerów tytułów wykonawczych oraz ich dat, osób zobowiązanych, na które tytuły te były wystawione, daty doręczenia odpisu tytułu osobie zobowiązanej, sygnatur spraw prowadzonych przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. oraz stanu sprawy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, zobowiązani poinformowali, że ich zarzuty dotyczyły wszystkich postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających prowadzonych z inicjatywy Prezydenta Miasta L. .

Mając na względzie powyższe organ II instancji stwierdził, że zobowiązani nie wskazali żadnych precyzyjnych danych zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Poznaniu z 7 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 440/21, poprzez numerów tytułów wykonawczych, ich dat, osób zobowiązanych, na które tytuły te były wystawione oraz sygnatur spraw prowadzonych przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L., które pozwoliliby na identyfikację postępowania egzekucyjnego, a w związku z tym SKO, zgodnie z rygorem zawartym w wezwaniu z 15 lutego 2022 r., uznało, że zarzuty zawarte w piśmie z 12 lutego 2021 r. dotyczą wyłącznie postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych, prowadzonych w oparciu o wystawione w dniu 25 lipca 2021 r. tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...], [...] i [...] SKO zaznaczyło, że ww. tytuły wystawione na A. R. i S. R. zostały doręczone zobowiązanym w dniu 7 sierpnia 2012 r., potwierdzeniem czego jest pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 10 marca 2021 r. Jednocześnie SKO wskazało, że w aktach sprawy brak dowodów potwierdzających doręczenie odpisów ww. tytułów wykonawczych S. R. i A. R., pomimo podejmowania w tym zakresie licznych działań, niemniej jednak, pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 10 marca 2021 r. stanowi dokument urzędowy, zgodnie z art. 76 k.p.a. W związku z tym SKO uznało, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 7 sierpnia 2012 r. W konsekwencji tych ustaleń SKO stwierdziło, że organ I instancji słusznie zauważył, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, a należy stosować przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Uwzględniając powyższe SKO stwierdziło, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty powinny być wniesione w ciągu 7 dni od dnia otrzymania tytułu wykonawczego. Skoro tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanym w dniu 7 sierpnia 2012 r. to termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 14 sierpnia 2012 r. Wobec tego SKO uznało, że zarzuty z 12 lutego 2021 r. zostały wniesione z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. SKO stwierdziło, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej.

W skardze z 4 kwietnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia SKO w L. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie:

1) art. 61a k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie może się toczyć postępowanie w sprawie zarzutów ani na podstawie art. 33 u.p.e.a. brzmieniu przed nowelizacją, ani w brzmieniu po nowelizacji, a także przyjęcie, ze brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a., mimo iż zaległości podatkowe się przedawniły,

2) art. 32aa u.p.e.a., a wcześniej § 15 rozporządzenia MF, które nakładają na wierzyciela obowiązek złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wykreślenie hipoteki (przepisy Działu I u.p.e.a. mają zastosowanie do postępowania zabezpieczającego - art. 166b u.p.e.a.), gdy nastąpi wygaśniecie zaległości podatkowych w wyniku przedawnienia,

3) art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.), w związku z art. 70 § 4 i § 8 o.p. poprzez uznanie, że w przypadku braku podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego i postępowania zabezpieczającego (zgodnie z art. 166b u.p.e.a.), mimo że zaległości się przedawniły,

4) art. 39 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 5 października 2021 r. poprzez przyjęcie, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wskazujące dzień doręczenia kopii tytułów wykonawczych może zastąpić dowód doręczenia,

5) zasad ogólnych postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. w szczególności zasady praworządności i zasady prawdy materialnej poprzez przyjęcie, że może nadal toczyć się postępowanie egzekucyjne, a zaległości mogą być zabezpieczone hipoteką chociaż dawno się przedawniły, tzn.:

a) naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., który nakazuje działać zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, co wykazujemy w niniejszej skardze,

b) naruszenie art. 7 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych, tzn.:

- błędne ustalenie, że brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów, zarówno na podstawie przepisów przed nowelizacją jak i po nowelizacji,

- błędne ustalenie, że może toczyć postępowanie egzekucyjne (zabezpieczające) przedawnionych zaległości podatkowych,

6) art. 27 u.p.e.a. poprzez pozostawienie zarzutów bez merytorycznego chociaż termin przewidziany w tym przepisie nie upłynął, mimo przyjęcia, że do rozpatrzenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. mają (w niniejszym przypadku) zostawanie przepisy w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją,

7) art. 76 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wskazujące dzień doręczenia kopii tytułów wykonawczych jest dokumentem urzędowy i w związku z tym łączy się z nim domniemanie prawdziwości,

8) art. 70 § 4 o.p. przez błędną jego wykładnię i związane z tym niewłaściwe zastosowanie, wynikające z przyjęcia, że okoliczności przerywające bieg przedawnienia jako wyjątki od ogólnej zasady przedawnienia (określone w § 1 tego artykułu) nie muszą być interpretowane ścisłe, np. że czynność komornika sądowego przerywa bieg terminu przedawnienia, a także że do przerwania biegu przedawnienia wystarczy dokonanie zajęcia,

9) art. 70 § 8 o.p. poprzez jego zastosowanie, mimo istnienia zgodnego orzecznictwa, w którym wyklucza się powoływanie się na ten przepis, ponieważ jego brzmienie jest identyczne (z wyjątkiem zastawu skarbowego) z brzmieniem art. 70 § 6 o.p., który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę SKO w L. podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 1 czerwca 2022 r. skarżący odnieśli się do odpowiedzi na skargę organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności zastosowania w sprawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., uzasadniającego odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu skarżących z 12 lutego 2021 r. dotyczącego nieistnienia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 25 lipca 2012 r. o nr [...], [...], [...], [...], [...]

Organy obu instancji wskazały, że postępowanie z zarzutu skarżących wniesionego w dniu 12 lutego 2021 r. nie może być wszczęte, albowiem 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów na tytuły wykonawcze z 25 lipca 2012 r. o nr [...], [...], [...], [...], [...], doręczonych skarżącym w dniu 7 sierpnia 2012 r., upłynął bezskutecznie z dniem 14 sierpnia 2012 r. W rezultacie tych ustaleń organy uznały, że w takiej sytuacji nie ma możliwości zbadania sprawy merytorycznie, a zatem zasadna była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie.

Według przeciwnego poglądu skarżących, organy niezasadnie uznały na podstawie pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 10 marca 2021 r., że ww. tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącym w dniu 7 sierpnia 2012 r., a w rezultacie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie.

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Podkreślenia wymaga, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ podatkowy przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. Należy przy tym zaakcentować, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku.

Co istotne, rozstrzygnięcie przewidziane w art. 61a § 1 k.p.a. nie jest uzależnione od uznania organu administracji, lecz stanowi obligatoryjne następstwo stwierdzenia przez organ przesłanek w tym przepisie wyszczególnionych. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi zatem obowiązek organu administracji w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie sytuacji. "Uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. nie uzyskały definicji legalnej ani też nie zostały w innym sposób skonkretyzowane w przepisach procedury administracyjnej.

W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być dostrzegalne prima facie, obiektywnie, a ich ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może więc mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do sytuacji, w której w każdym, nawet najbardziej skomplikowanym przypadku, organ bez zastosowania reguł dowodowych przewidzianych przepisami procedury administracyjnej, nadużywając instytucji określonej w 61a § 1 k.p.a., niejako "wewnętrznie" dokonywałby ustaleń prowadzących do odmowy przeprowadzenia postępowania z udziałem strony (por. wyrok NSA z 12 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 1960/19).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zagadnieniem wymagającym oceny Sądu w niniejszej sprawie nie jest kwestia samej zasadności bądź niezasadność podniesionych przez skarżących zarzutów egzekucyjnych, ale wyłącznie ocena prawidłowości rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, który w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych z uchybieniem terminu. A taka właśnie sytuacja wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu do ich złożenia, wbrew zarzutom skargi, ma miejsce w niniejszej sprawie.

W kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego Sąd stwierdza, że organy w rozpoznawanej sprawie zasadnie powołały się na drugą z przesłanek wskazanych w art. 61a § 1 k.p.a., a mianowicie na "inne uzasadnione przyczyny", wobec ustalenia, że wystawione przez Prezydenta Miasta L. tytuły wykonawcze z 25 lipca 2012 r. o nr [...], [...], [...], [...], [...], zostały skutecznie doręczone skarżącym w dniu 7 sierpnia 2012 r., a 7-dniowy termin do wniesienia na nie zarzutów upłynął bezskutecznie z dniem 14 sierpnia 2012 r.

W ocenie Sądu, z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 10 marca 2021 r. jednoznacznie wynika, że ww. tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącym w dniu 7 sierpnia 2012 r. Oznacza to, że skarżący mieli czas na wniesienie stosownych zarzutów do dnia 14 sierpnia 2012 r. We wskazanym terminie skarżący nie skorzystali z przysługujących im uprawnień procesowych w celu zakwestionowania legalności tych tytułów wykonawczych. W związku z tym organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w L.) prowadził względem skarżących postępowanie egzekucyjne, które następnie, wobec zbiegu egzekucji, jest prowadzone przez [...] Sadowego przy Sądzie Rejonowym w L..

W ocenie Sądu, wniesienie przez skarżących zarzutów po upływie ponad 9 lat od dnia doręczenia im ww. tytułów wykonawczych jest działaniem spóźnionym i nie mogło ono przynieść oczekiwanego przez nich skutku w postaci stwierdzenia braku istnienia obowiązków wskazanych w tych tytułach.

Ponadto podkreślenia wymaga, że w toku prowadzonego postępowania skarżący w ogóle nie współdziałali z organem w celu wyjaśnienia, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku tut. Sądu z 7 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 440/21, stanu faktycznego sprawy. Pomimo dwukrotnego wezwania przez SKO (pismami z 17 stycznia 2022 r. i 15 lutego 2022 r.) skarżący nie wskazali, których konkretnie egzekucji dotyczą ich zarzuty z 12 lutego 2021 r., tj. nie wskazali numerów tytułów wykonawczych, ich dat, osób zobowiązanych, na które tytuły te były wystawione oraz sygnatur spraw prowadzonych przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L., które pozwoliliby na identyfikację postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, brak jakiejkolwiek współpracy skarżących z organem, pomimo precyzyjnie i jasno określonego w pismach z 17 stycznia 2022 r. i 15 lutego 2022 r. wezwania, uzasadniał rozpoznanie wniosku skarżących w zakresie zakreślonym przez Prezydenta Miasta L. . Mając natomiast na względzie fakt, że tytuły wykonawcze wystawione przez Prezydenta Miasta L. z 25 lipca 2012 r. o nr [...], [...], [...], [...], [...], zostały skutecznie doręczone skarżącym w dniu 7 sierpnia 2012 r., a 7-dniowy termin do wniesienia na nie zarzutów upłynął bezskutecznie z dniem 14 sierpnia 2012 r., organy słusznie uznały brak podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy z zarzutów skarżących wniesionych w piśmie z 12 lutego 2021 r., i w konsekwencji prawidłowo zastosowały w sprawie art. 61a k.p.a. i odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie.

Sąd podziela stanowisko SKO w L., że materialnoprawną podstawę zarzutów sformułowanych przez zobowiązanego stanowić powinny przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym sprzed zmiany dokonanej ustawą zmieniającą. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Bezspornie postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało przed 30 lipca 2020 r. i do tej daty nie zakończyło się.

Sąd zaznacza, że wprawdzie przepisy u.p.e.a. nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu, albowiem w art. 34 § 4 u.p.e.a. mowa jest jedynie o tym, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego", jednakże już zgodnie z zastosowanym przez organ egzekucyjny art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na gruncie obu tych regulacji, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn, gdyż w ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Po 493/20, wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14).

Ponadto należy także zauważyć, że stwierdzenie wniesienia zarzutów po terminie do dokonania danej czynności, nie jest przy tym zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika wprost z regulacji art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Zatem, gdy organ stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek odmówić ich merytorycznej oceny.

Z tych też powodów za niezasadne należało uznać te zarzuty skargi, które odnosiły się do kwestii braku merytorycznego rozpatrzenia przez organ kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.