Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1209/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 7 , art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej H.K. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 68 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał H.K. w trybie natychmiastowym opróżnienie w całości budynku mieszkalnego nr [...] w G. , gmina W. oraz na podstawie art. 68 Pkt 3 Prawa budowlanego zarządził umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia w przedmiotowym budynku w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji, a także wydzielenie strefy zagrożenia z odłączeniem zasilania budynku w energię elektryczną i gaz. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu odwołania H.K. , działając na podstawie art. 68 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż przedmiotem postępowania jest stan zagrożenia bezpośrednim zawaleniem budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości G. na nieruchomości nr [...], stanowiącego własność H.K. . Podniesiono, że decyzja została wydana w oparciu o przeprowadzoną w dniu 19 maja 2010 r. kontrolę w terenie, z której wynika, iż przedmiotowy budynek mieszkalny znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie osuwiska. Ponadto z karty osuwiska, sporządzonej przez doc. dr hab. A.W. z Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowy Instytut Badawczy Oddział [...], wynika, iż osuwisko jest aktywne na całej powierzchni, a budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr [...] w G. znajduje się w odległości 1- 2 m od skarpy osuwiska. W niniejszej karcie osuwiska wskazano także, że: "konieczne jest wykonanie zabezpieczeń w strefie skarpy głównej osuwiska, gdyż brak takiego zabezpieczenia może spowodować dalsze poszerzanie się osuwiska i zostaną uszkodzone 2 budynki mieszkalne, a budynek nr [...] zostanie zniszczony".

Zdaniem organu odwoławczego, w związku z powyższym nałożony na H.K. obowiązek jest całkowicie zasadny.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami, jakimi jest działalność sił przyrody (intensywne opady, osuwiska ziemi, powódź na terenie województwa [...]) na H.K. spoczywa ustawowy obowiązek wykonania kontroli przedmiotowego budynku mieszkalnego położonego w miejscowości G. , na nieruchomości nr [...].

Nadto wyjaśniono, iż w myśl art. 70 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek innych zagrożeń w trakcie obowiązkowej kontroli (której obowiązek przeprowadzenia spoczywa na właścicielu) właściciel zobowiązany jest z mocy prawa do ich usunięcia, a osoba dokonująca kontroli do przesłania kopii protokołu do właściwego organu.

Organ podniósł, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje na możliwość zawalenia się budynku, co wynika w głównej mierze z aktywności osuwiska, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt. Odnosząc się do zarzutu, iż: "karta osuwiskowa, w oparciu o którą została wydana decyzja, autorstwa A.W. została napisana bez wykonania żadnych badań, a jedynie w oparciu o wizję lokalną. Uprawnienia geologiczne kategorii VIII, którymi legitymuje się Autor karty osuwiskowej dotyczą wykonania prac z zakresu kartografii geologicznej, nie uprawniają zatem do wykonywania prac geologiczno - inżynierskich" organ podał, iż niniejsza decyzja została wydana na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, natomiast doc. dr hab. A.W. , wprawdzie nie posiada uprawnień do wykonywania prac geologiczno-inżynierskich, jednak jest osobą uprawnioną i posiadającą szeroką wiedzę fachową w zakresie osuwisk, a sporządzona przez niego karta osuwiskowa potwierdza stan faktyczny ustalony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W.

Dalej odnosząc się do zarzutów, organ podniósł, iż decyzja wydana przez organ nadzoru budowlanego w trybie art. 68 Prawa budowlanego ma na celu ochronę najwyższych wartości, jakimi są życie i zdrowie ludzkie. Nałożone obowiązki nie mają na celu doprowadzenia do wyburzenia przedmiotowego obiektu, a jedynie wyeliminowanie bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia, które w ocenie organu z całą pewnością występuje. Podkreślono, iż w decyzji mowa jest jedynie o zabezpieczeniach doraźnych. W dalszej kolejności, w zależności od ustalonego stanu faktycznego zasadnym będzie ewentualne wszczęcie postępowania, w trybie art. 66 lub 67 Prawa budowlanego.

Organ podał, iż ze względu na charakter sprawy odstąpił od zasady czynnego udziału stron w sprawie na podstawie art. 10 § 2 k.p.a.

Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H.K. reprezentowana przez radcę prawnego A.W.

Skarżąca zakwestionowała decyzję całości, jak i decyzję ją poprzedzającą wnosząc o ich uchylenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych, w tym o kosztach zastępstwa procesowego. Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 2 Konstytucji i wyrażonej w niej zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez nakazanie opróżnienia budynku właścicielowi mimo braku podstaw do zastosowania tak daleko idącego środka administracyjnego,

- art. 68 ust. 1 i 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, iż w niniejszym stanie faktycznym zachodzą podstawy do nakazania opróżnienia natychmiastowego w całości budynku mieszkalnego nr [...] w G. Gmina W. ,

- art. 10 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż zachodziła przy wydawaniu decyzji podstawa do odstąpienia od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie.

Skarżąca podniosła, iż organy w wydanych decyzjach naruszyły w sposób istotny zasadę proporcjonalności zastosowanych środków - tj. nakazały opróżnienie budynku mieszkalnego, mimo że nie zachodzą podstawy do zastosowania tak daleko idącego środka. Skarżąca wskazała, iż budynek będący przedmiotem postępowania jest nienaruszony i nie posiada żadnych uszkodzeń.

Nadto zwrócono uwagę, iż decyzja została wydana w oparciu o kartę osuwiskową, nie zaś w oparciu o wymagane przez Prawo budowlane badania geologiczno-inżynierskie. Skarżąca wskazała, iż A.W. legitymuje się uprawnieniami kategorii VIII - dotyczącymi kartografii geologicznej, które nie uprawniają do wykonywania prac geologiczno-inżynierskich. Na konieczność sporządzenia ekspertyzy budynku, jego posadowienia w rejonie osuwiskowym określającej czy występuje zagrożenie i zabezpieczenie zagrożonej części budynku przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia wskazywał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w protokole oględzin z dnia 19 maja 2010 r.

Skarżąca podniosła, iż wydanie karty osuwiskowej poprzedzone jedynie wizją lokalną, nie zaś badaniami geologiczno-inżynierskimi, niezbędnymi do oceny przyczyn powstania osuwiska, głębokości powierzchni poślizgu, własności fizyko-mechanicznych gruntów nie pozwala na wydanie jednoznacznych opinii o braku możliwości ustabilizowania osuwiska. Tymczasem zgodnie z opinią mgra inż. C.H. przedmiotowe osuwisko ma płytką powierzchnię poślizgu, które można ustabilizować metodami inżynierskimi, zaś koszty takiego zabiegu będą niewielkie w stosunku do wartości całego domu, co dobitnie świadczy o tym, iż nakaz opróżnienia budynku jest nieproporcjonalny do faktycznych potrzeb i możliwości zapewniających zachowanie status quo pobytu mieszkańców budynku oraz wyeliminowanie zagrożenia życia i zdrowia bez potrzeby opuszczania budynku.

Skarżąca zarzuca, iż zaskarżone decyzje zostały wydane pochopnie, z nadmiernym pośpiechem, uniemożliwiającym jej wypowiedź oraz dostarczenie dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Skarżąca dokonała wymaganych sytuacją zabezpieczeń, które odpowiadają granicom zabezpieczenia budynku, ograniczają możliwość rozwoju osuwiska, a nadto eliminują zagrożenie dla życia i zdrowia jego mieszkańców oraz osób przebywających w pobliżu. W ocenie Skarżącej zastosowane środki zabezpieczające stanowią wystarczające zabezpieczenie przed nagłym, niekontrolowanym rozwojem ruchów osuwiskowych, dlatego też decyzje nakazujące opróżnienie budynku nie mogą pozostać w obrocie.

Skarżąca wskazała, iż przyczyną osuwania się terenu były czynniki zewnętrzne -spowodowane przez nieprawidłowo wykonywane prace wodociągowe magistrali wodnej na działce skarżącej oraz sąsiedniej w pobliżu budynku mieszkalnego. Zaprzestanie tych prac spowodowało zahamowanie procesu osuwania się terenu znajdującego się w sąsiedztwie budynku, a co za tym idzie usunęło zagrożenie faktyczne dla budynku oraz jego mieszkańców.

Skarżąca wskazała wreszcie, że z późniejszej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] września 2010 r., znak: [...] nakładającej na skarżącą obowiązek kontroli stanu technicznego m.in. budynku mieszkalnego wynika, że również w ocenie organu wątpliwości budzi kwestia, czy zachodzi zagrożenie życia i zdrowia oraz potrzeba opróżnienia budynku, co niweczy skutek imperatywny zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, sąd nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). W tym kontekście należy stwierdzić, że ze względu na szczególny charakter sprawy związanej z zagrożeniem dla życia lub zdrowia ludzkiego albo z grożącą niepowetowaną szkodą materialną - zastosowanie przez organy art. 10 § 2 k.p.a. było dopuszczalne, a zwłaszcza nie miało wpływu na wynik sprawy, zważywszy że w postępowaniu odwoławczym zapewniono skarżącej czynny udział.

Podlegająca kontroli decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w oparciu o art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (tj. Dz. U. 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany:

1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania;

2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów;

3) zarządzić:

a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania,

b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.

Norma zawarta w powyższym przepisie nie tylko upoważnia, lecz również obliguje właściwy organ do wydania decyzji nakazującej opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby w związku z bezpośrednim zagrożeniem zawalenia się budynku.

Niewątpliwie organ nadzoru budowlanego – mając na uwadze wartości prawnie chronione – zobowiązany jest do szczególnie wnikliwego i jednocześnie szybkiego wyważenia czy ingerencja w podlegające ochronie konstytucyjnej prawo własności jest uzasadniona ze względu potrzebę ochrony wartości nadrzędnych, jak zdrowie i życie. Wymóg realizacji zasad ogólnych określonych w art. 7 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej i zasady wyważania zbiegających się w sprawie rozmaitych interesów nabiera w tego rodzaju sprawach szczególnego charakteru.

Istota jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego polega na kreowaniu indywidualnych norm prawnych w wyniku stosowania ogólnych i abstrakcyjnych norm prawa administracyjnego, przy czym dopuszczalność tego stosowania zdeterminowana jest zaistnieniem określonego stanu faktycznego. Indywidualny związek określonej sfery faktycznej ze sferą prawną wyznacza przedmiot jurysdykcji administracyjnej, który określa się mianem sprawy administracyjnej stanowiącej podstawowy łącznik między administracyjnym prawem materialnym i procesowym. Mająca materialnoprawny charakter sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą wszczęcia tego postępowania uzyskując jednocześnie walor sprawy w znaczeniu procesowym. Jurysdykcyjne postępowanie administracyjne ma więc na celu wiążące ustalenie przez organ administracji publicznej konsekwencji norm prawa materialnego w stosunku do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej. Innymi słowy, postępowanie jurysdykcyjne zmierza do skonkretyzowania i zindywidualizowania ogólnej i abstrakcyjnej normy prawnej, a jego celem jest załatwienie sprawy administracyjnej poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Kształt sprawy administracyjnej i tym samym decyzji administracyjnej determinują normy prawa materialnego.

Jedną z konsekwencji tego stanu rzeczy jest to, że w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, w myśl której organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę administracyjną z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania. Zaistnienie niezbędnej sfery faktów i sfery okoliczności prawnych obliguje organ administracji do podjęcia rozstrzygnięcia, nawet wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości. Ponieważ normy prawa administracyjnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący, to z zasady powinny być stosowane wg dnia, w którym akt administracyjny zostaje wydany. Organ bada sprawę na bieżąco mając na względzie, że sprawa administracyjna w toku jej załatwiania może się zmieniać. Zasada powyższa nie obowiązuje, gdy ustawodawca w przepisach przejściowych i porządkowych postanawia, że pomimo zmiany stanu prawnego należy stosować przepisy dotychczasowe.

Pogląd o tym, że organ administracji (zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji) powinien rozstrzygać sprawy według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej znajduje również aprobatę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., II SA 2057/01, LEX nr 121774, wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, LEX nr 78936, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., IV SA 396/99, LEX nr 54143).

Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. zapadła w dniu 18 sierpnia 2010 r. w sytuacji, w której strona skarżąca dołączyła do akt sprawy stanowisko zaprezentowane w piśmie z dnia 28 lipca 2010 r. przez specjalistę ds. geologii inżynierskiej i geotechniki R.K. kwestionującego zasadność stanowiska zaprezentowanego w karcie dokumentacyjnej osuwiska z dnia 10 czerwca 2010 r. wydanej przez Dyrektora Oddziału [...] Państwowego Instytut Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego. Powyższy dokument stanowił podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym znaczenie tego dokumentu nie uległo zmianie, jednakże na organie odwoławczym ciążył obowiązek ponownego przeanalizowania sprawy w kontekście nowych okoliczności faktycznych wskazywanych przez stronę w odwołaniu i dołączonym do odwołania piśmie sporządzonym przez specjalistę ds. geologii inżynierskiej i geotechniki.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym orzeczenie o nakazie opróżnienia budynku, z uwagi na konsekwencje takiej decyzji, musi być poprzedzone bardzo wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, a nakaz wyłączenia budynku lub jego części z użytkowania może być wydawany jedynie w przypadkach rzeczywistego zagrożenia dla ludzi, wynikającego ze złego stanu technicznego tego budynku (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27.05.2008 r., II SA/Łd 1084/07, LEX nr 485811). W przedmiotowej sprawie podstawą rozstrzygnięcia były przeprowadzone w dniu 19 maja 2010 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. oględziny budynku mieszkalnego i gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] w G. Dodatkowo organ oparł się na karcie osuwiska. W kontekście argumentacji przedstawionej przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym powstają wymagające wyjaśnienia wątpliwości, czy zasadny jest wniosek organu pierwszej instancji o bezpośrednim zagrożeniu zawalenia się budynku skarżącej. Zwłaszcza, iż ustalono, że budynek mieszkalny znajduje się w dobrym stanie technicznym, a odwołująca się wyjaśnia przyczyny tego stanu rzeczy (pismo R.K. z dnia 28 lipca 2010 r.).

Wskazanie w tej sytuacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyłącznie na kartę dokumentacyjną osuwiska z dnia 10 czerwca 2010 r. bez szczegółowej analizy kontrargumentów adresata decyzji nakładającej obowiązek sprawia, że decyzja organu odwoławczego jest przedwczesna jako wydana bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego w świetle nowych okoliczności podniesionych przez odwołującą się. W sytuacji, gdy w dołączonym do odwołania piśmie R.K. powoływane są konkretne badania geologiczne wskazujące – w ocenie odwołującej się – na brak zagrożenia zawalenia się budynku mieszkalnego, rolą organu odwoławczego było przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w tym rozważenie powołania kolejnego biegłego w celu zweryfikowania przez pryzmat wiadomości specjalnych zaistniałego stanu rzeczy z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 68 Prawa budowlanego. Działania takie mieszczą się w zakresie kompetencji organu odwoławczego. Jest to tym bardziej istotne w przedmiotowej sprawie, gdyż z pisma R.K. z dnia 28 lipca 2010 r. wynika, że ze względu na charakter terenu pomiędzy budynkiem mieszkalnym należącym do skarżącej a budynkiem gospodarczym wykonano w ostatnich latach kilkanaście żelbetowych pali, z których żaden nie został uszkodzony w wyniku ostatnich ruchów osuwiskowych, a ponadto od chwili wykonania tych pali nie stwierdzono żadnych przemieszczeń powierzchni terenu ani uszkodzeń budynku mieszkalnego. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie wyjaśniając wszystkich istotnych w sprawie okoliczności naruszył zasadę prawdy obiektywnej określoną w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą to zasadą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Regułą obowiązującą w procedurze administracyjnej, różną od obowiązującej w sprawach cywilnych (art. 6 k.c.), jest to, że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie spoczywa na organie administracyjnym. Wiąże się to z istotą postępowania administracyjnego, na etapie którego organ administracyjny nie jest stroną, lecz organem władczym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 301/00, LEX nr 53964). Warto przy tym zasygnalizować, że nawet w tych sytuacjach, gdzie obowiązek wykazania określonych przesłanek spoczywa z woli ustawodawcy na wnioskodawcy, nie oznacza to zwolnienia organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zwłaszcza w sprawach, w których w kolizji pozostają wartości szczególne, jak prawo własności i prawo do bezpieczeństwa, życia lub zdrowia.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy poprzestał wyłącznie na analizie dokumentacji przedstawionej przez organ pierwszej instancji pomijając stanowisko strony odwołującej się, której argumentacja mogła mieć znaczenie dla wydania zaskarżonej decyzji i nie korzystając z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

W konsekwencji stwierdzić należy, że ustalony stan faktyczny przez organ odwoławczy jest niepełny, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy niewystarczający dla oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 68 Prawa budowlanego. Pomimo, iż postępowanie w tym trybie jest postępowaniem z natury rzeczy przeprowadzanym szybciej od innych postępowań, w których nie ma zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, to jednak obowiązują w nim wszelkie reguły postępowania administracyjnego, a to: art. 7 k.p.a. statuujący powoływaną już zasadę prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, nadto art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (por. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23.10.29009 r. LEX nr 573711). Sąd podzielając stanowisko skarżącej stwierdził, iż w wyniku popełnionych uchybień procesowych obowiązek nałożony na skarżącą jest nieproporcjonalny do zagrożenia, któremu ma zapobiegać, a które nie zostało przez organ potwierdzone.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż wskazane wyżej uchybienia w zakresie realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.) dotyczą decyzji organu drugiej instancji i mogą być konwalidowane w postępowaniu przed tym organem. Dopiero wynik tego postępowania może ewentualnie uzasadniać konieczność przeprowadzenia postępowania w pełnym zakresie, jednakże okoliczność tę będzie można ustalić dopiero po należytym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego. W związku z tym uchylenie decyzji organu pierwszej instancji nie było na tym etapie postępowania niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Wymienione uchybienia organu odwoławczego – które należy w toku dalszego postępowania wyeliminować poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej przez sąd kierunku – miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w sposób bezpośredni zdeterminowały treść merytorycznego rozstrzygnięcia, które na tym etapie postępowania administracyjnego było przedwczesne. W toku ponownie prowadzonego postępowania konieczne jest rozważenie zasadności zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, w postaci ekspertyz sporządzonych przez osoby posiadające wiadomości specjalne w dziedzinie badania osuwisk, pozwalającego na nie budzące wątpliwości stwierdzenie, czy w sprawie zachodzi bezpośrednie zagrożenie zawalenia się budynku skarżącej z powodu sąsiedztwa osuwiska.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd zastosował art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jego podstawie określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. W ocenie Sądu zastosowanie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter obligatoryjny w każdym wyroku uwzględniającym skargę (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2010 r., I OSK 1276/09, LEX nr 578342) niezależnie od treści art. 61 § 1 pkt 3 cytowanej ustawy.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).