Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1448/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 104 par. 1, art. 105 par. 1, art. 11,25 par. 1, art. 77 par. 1,art. 80, 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1,3,
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 200,205 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. D. i L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz skarżących A. D. i L. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. A. D. i L. D., właściciele działek nr [...], [...], [...] w obrębie R., gm. P., zwrócili się do Wójta Gminy P. o wydanie, na podstawie art. 29 ust 3 ustawy Prawo wodne, decyzji nakazującej właścicielom gruntów sąsiadujących, którzy dopuścili się naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom powstającym na gruncie wnioskodawców.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy P., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "k.p.a.",

w związku z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.

z 2015 r. poz. 469 ze zm.), po rozpoznaniu ww. wniosku A. i L. D., odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r. przeprowadzono wizję lokalną działek nr [...], [...], [...] obręb R. w wyniku której ustalono, że działki wnioskodawców oraz działka nr [...] należąca do Gminy P. porośnięte są roślinnością o wysokości ok. 0,8 m i krzewami. Na tych działkach nie stwierdzono występowania zastoisk wodnych. Temperatura powietrza

w dniu oględzin wynosiła 26°. Postanowieniem z dnia [...] r. zawieszono postępowanie w sprawie na wniosek pełnomocnika stron, które następnie podjęto w dniu [...] r. Na dzień [...] r. ustalono termin kolejnych oględzin.

W trakcie oględzin stwierdzono, że przedmiotowe działki nadal porośnięte są roślinnością oraz częściowo krzewami. Na działkach nie stwierdzono zastoisk wodnych, teren działek jest podmokły, przy ulicy [...] wykopane są dwa rowy, na dnie rowów występowały zastoiska wodne. Od strony północnej działek wykonane jest, na całej szerokości działek, ogrodzenie stałe na betonowym cokole.

Następnie w celu poszerzenia materiału dowodowego powołano rzeczoznawcę z dziedziny geologii posiadającego niezbędne kwalifikacje i uprawnienia geologiczne wydane przez Ministerstwo Środowiska umożliwiające wykonanie projektów robót geologicznych, dokumentacji geologiczno-inżynierskich, hydrogeologicznych i geotechnicznych na potrzeby zagospodarowania przestrzennego, posadowienia obiektów budowlanych.

W treści ekspertyzy tego biegłego stwierdzono, że:

1. przeprowadzona wizja w terenie, odwierty geologiczne oraz niwelacja terenu działek [...], [...] i [...] pokazuje w sposób jednoznaczny, że nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych na omawianych działkach, ani w obrębie nieruchomości sąsiednich, co miało powodować ich okresowe zalewanie wodami powierzchniowymi;

2. rozpoznanie geologiczne pokazało, że na głębokości 1 m od powierzchni terenu występują grunty spoiste (gliny), na których zalegają utwory piaszczyste. Grunty spoiste są nieprzepuszczalne albo bardzo słabo przepuszczalne dla wód powierzchniowych w związku z czym na ich powierzchni, w obrębie gruntów piaszczystych, wytwarza się przypowierzchniowa warstwa wodonośna

o swobodnym zwierciadle wodnym na głębokości od 0,3 do 0,9 m od powierzchni terenu;

3. podczas długotrwałych opadów albo intensywnego tajania śniegu głębokość występowania zwierciadła wody podziemnej może ulec zmianie, powodując czasowe podtopienie powierzchni terenu nieruchomości ze względu na utrudnioną infiltrację wód opadowych przez grunty spoiste;

4. bezpośrednie sąsiedztwo nieruchomości ze zboczem wysoczyzny skutkuje,

że wody opadowe spływające powierzchnią zbocza podczas opadów, w sposób naturalny gromadzą się na omawianych działkach;

5. powierzchnia terenu nieruchomości sąsiadujących nie została podniesiona

w sposób zagrażający zalewaniem wodami opadowymi działek [...], [...] i [...],

a dodatkowo ich właściciele odprowadzają wody opadowe systemami drenaży.

6. system drenów znajdujące się na omawianym obszarze i terenach przyległych działa na tyle prawidłowo, aby zapobiegać całorocznej stagnacji wód na terenie nieruchomości.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji uznał, że prace wykonane przez właścicieli sąsiadujących z działkami wnioskodawców działek nie spowodowały naruszenia stosunków wodnych, skutkujących zalewaniem gruntów należących do małżonków D.. Nie zostały zatem spełnione przesłanki, o których mowa w treści art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Ze względu na powyższe, w dniu [...] r., wydano decyzję o umorzeniu postępowania uznając, że jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu w myśl art. 105 § 1 k.p.a. Następnie, na skutek odwołania stron, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r., uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia, uznając konieczność uzupełnienia postępowania o rozstrzygnięcie sprzeczności pomiędzy wcześniejszymi ekspertyzami rzeczoznawców, odnoszących się do stosunków wodnych na terenie objętym

dz. nr [...], [...] i [...] obręb R. oraz konieczności uzupełnienia ustaleń

w zakresie stanu faktycznego, w stosunku do rurociągów drenarskich, ich drożności, odpływu do [...] i innych okoliczności mogących przyczynić się do załatwienia sprawy.

Organ I instancji stwierdził, że w toku uzupełniającego postępowania dowodowego zlecono autorowi ekspertyzy z dnia [...] r. [...] wykonanie ekspertyzy uzupełniającej, uwzględniającej okoliczności podniesione

w treści uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia

[...] r. Wykonane opracowanie, sporządzone w oparciu o wizję terenową

z dnia [...] r. pozwoliło na ustalenie następującego stanu faktycznego:

1. rów wzdłuż ulicy [...] jest utrzymany w stanie dobrym, wszystkie przepusty pod wjazdami na posesję działają prawidłowo, przepust odprowadzający wody z rowu do [...] także działa prawidłowo;

2. domki letniskowe znajdujące się na działkach sąsiadujących z przedmiotowymi działkami nr [...], [...] i [...] nie są posadowione na fundamencie stałym, a wody opadowe z dachów wprowadzane są do gruntu nie powodując spływu powierzchniowego podczas opadów deszczu;

3. powierzchnia działek sąsiadujących od zachodu z przedmiotowymi nieruchomościami [...], [...] i [...] została jedynie wyrównana z poziomem ulicy [...] i nie można mówić o znaczącym podniesieniu nieruchomości;

4. po długotrwałych opadach woda stagnuje na działce nr [...], w jej zachodnim narożniku.

5. wykonana podmurówka pod płot wzdłuż południowej granicy działki nr [...] i [...] uniemożliwia swobodny spływ powierzchniowy wód opadowych z działki [...]

w kierunku rowu melioracyjnego przy ulicy [...], co skutkuje okresową stagnacją wody i rozlewaniem się jej na fragment ulicy [...] stanowiącej dojazd do nieruchomości [...], [...], [...] i [...];

6. zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zabraniają wykonywania betonowej podmurówki pod ogrodzenie, a jedynie zakazują wykonywania ogrodzenia z gotowych prefabrykowanych elementów betonowych;

7. po przeanalizowaniu ekspertyz wykonanych w 2013 roku udostępnionych przez Gminę P. oraz po wizji terenowej stwierdza się, że tezy zawarte w tych ekspertyzach nie były podparte żadnymi szczegółowymi pomiarami ani obserwacjami, a rzeczywiste stosunki wodne w obrębie przedmiotowych nieruchomości i nieruchomości sąsiadujących kształtują się zupełnie odmiennie, niż to przedstawiono;

8. wyniki niwelacji terenu i badań geologicznych zawartych w ekspertyzie wykonanej

w sierpniu 2015 r. potwierdziły się podczas wizji terenowej z 6 lutego 2016 r. co do miejsca ewentualnej stagnacji wód opadowych, kierunku przepływu wód.

W ocenie Wójta, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym brak było przesłanek do nakazania właścicielom posesji sąsiadujących z działkami wnioskodawców, przywrócenia stosunków wodnych do stanu pierwotnego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zagospodarowanie obszaru działek [...], [...] i [...] wymagałoby wykarczowania i przeorania, a następnie nawiezienia znaczącej ilości mas ziemnych w celu wyrównania samej nieruchomości jak i zrównania jej powierzchni z ulicą [...] i drogą znajdującą się wzdłuż wschodniej granicy nieruchomości. Prace te skutkowałyby także wyrównaniem powierzchni z powierzchnią działek [...] i [...] oraz podniesieniem powierzchni w miejscu, gdzie obecnie stagnuje woda, zmniejszając intensywność twego zjawiska. Właściciele nieruchomości mogliby także w tym miejscu wykonać studnię chłonną lub drenaż rozsączający. Urządzenia te zbierałyby wody z dachów wybudowanych przez nich na nieruchomości oraz nadmiar wody gruntowej w okresach obfitujących w opady i odprowadzały wody w głąb gruntu skutkując zapobieżeniem nadmiernego zawilgocenia działek.

Od decyzji tej A. i L. D. odwołali się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P..

Następnie A. i L. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję SKO w K., zarzucając jej naruszenie szeregu przepisów postępowania - art. 11 k.p.a., art. 25 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. i wywodząc, że na skutek różnych inwestycji przeprowadzonych na działkach sąsiadujących doszło do takiej zmiany stosunków wodnych, które doprowadziły do pojawienia się stojącej wody na ich działkach. Skarżący podkreślili, że w trakcie postępowań administracyjnych dotyczących zalewania działek skarżących zostało sporządzonych kilka ekspertyz, których wnioski są rozbieżne.

W ocenie skarżących, sprzeczne wnioski sporządzonych ekspertyz, a także różny zakres przygotowania zawodowego rzeczoznawców wskazują, iż w niniejszej sprawie miarodajna byłaby dopiero wspólna ekspertyza wykonana przez dotychczas powołanych rzeczoznawców.

Ponadto skarżący podnieśli, że Wójt Gminy P. powinien być wyłączony od rozpoznawania niniejszej sprawy na podstawie art. 25 ust. 1 k.p.a., ze względu na fakt, iż należąca do gminy działka nr [...] sąsiaduje z ich działką. Gmina wykonywała na tej działce inwestycje, które miały wpływ na stosunki wodne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 917/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 29 ust. 1

i ust. 3 ustawy Prawo wodne, sama zmiana stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości nie uprawnia organów administracji do podejmowania decyzji, o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy, tj. decyzji o przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, kierowanych do sprawcy naruszeń. Elementem koniecznym do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie jest ustalenie, iż naruszenie stosunków wodnych wód powoduje niekorzystne zmiany na gruntach sąsiednich, tj. nieruchomościach należących do innych podmiotów niż sprawca naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych), a szkodą.

Sąd wskazał również, że w orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie, czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego myślenia po stosownych ustaleniach stanu faktycznego, nie da się wykazać tych dwóch elementów, tj. faktu naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są do uzyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności wykaże. Często bowiem ustalenie czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz i badań (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2010 IV SA/Wa 586/10, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 czerwca 2010 r. II SA/Bk 137/10 – dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sądu, ekspertyza taka została przez organy administracji zlecona (opinia z dnia [...] r. autorstwa rzeczoznawców z zakresu hydrogeologii i geologii inżynierskiej K. N. i M. O.). Zdaniem sądu, ekspertyza ta (a także jej uzupełnienie z dnia [...] r.) stanowiła dla organu wystarczający materiał do dokonania ustaleń, a następnie wydania decyzji rozstrzygającej o tym, czy właściciele gruntów sąsiadujących z działkami stanowiącymi własność skarżących dokonali zmian stanu wody na gruncie, co w efekcie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie.

Sąd podkreślił jednak, że rozstrzygająca kwestie specjalistyczne ocena rzeczoznawców nie zwalnia organu od formułowania własnych wniosków w sytuacjach, gdy nie jest wymagana wiedza specjalistyczna lecz logiczne myślenie i wywiódł, że z treści ekspertyzy wprost wynika, że właściciele działek sąsiadujących z działkami skarżących: nr [...], [...] i [...] nie dokonali zmian, które szkodliwie wpływają na działki małżonków D.. Sąsiadujące od północy z działkami skarżących działki nr [...] i [...] nie powodują zalewania ponieważ spadek terenu jest w kierunku przeciwnym i zgodnie ze spadkiem terenu, to działki [...], [...] i [...] powodowałyby zalewanie działek sąsiednich. W ocenie rzeczoznawców, zagospodarowanie działek skarżących wymaga wykarczowania i przeorania, a następnie nawiezienia masy ziemnej w celu wyrównania działek i zrównania ich powierzchni z ulicą [...] oraz drogą znajdującą się wzdłuż wschodniej granicy nieruchomości, co spowoduje wyrównanie powierzchni z działkami [...] i [...] oraz podniesienie powierzchni, gdzie obecnie stagnuje woda by zmniejszyć intensywność tego zjawiska. W ekspertyzie stwierdzono również, że przyczyną stagnacji wody na działce nr [...] po opadach deszczu jest betonowa podmurówka wzdłuż granicy nieruchomości [...] i [...]. Podmurówka (cokół betonowy) stanowi podstawę płotu z siatki.

Dalej sąd wskazał, że z ekspertyzie stwierdzono - i teza ta została zaakceptowana przez organy, że obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zabrania jedynie wykonywania płotów z gotowych prefabrykowanych elementów betonowych, nie ma natomiast zakazu wykonywania podmurówek betonowych pod ogrodzenie z siatki. Organy w oparciu o powyższe stwierdzenie wyprowadziły wniosek, że płot wybudowany zgodnie z przepisami prawa miejscowego, chociaż powoduje stagnowanie wody, nie jest zdarzeniem powodującym zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutki w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie.

Sąd nie podzielił tego toku rozumowania organu wyjaśniając, że plan miejscowy może odnosić się do formy architektonicznej ogrodzenia, nie może natomiast narzucać warunków technicznych dotyczących jego posadowienia, albowiem jest to materia zastrzeżona do przepisów prawa budowlanego i wskazał, że skoro w niniejszej sprawie, rozstrzyganej na gruncie przepisów Prawa wodnego mamy do czynienia z podmurówką, która uniemożliwia swobodny odpływ wody, to logicznym wytłumaczeniem stagnowania wody przy granicy działek [...] i [...] z działką nr [...] jest zatrzymywanie odpływu wody przez tę podmurówkę. W świetle przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego oznacza to, że wykonane ogrodzenie zaburza naturalną gospodarkę wodną i wpływa negatywnie na grunty skarżących.

Niezasadnie zatem, w ocenie sądu, organy orzekające w sprawie, chociaż prawidłowo ustaliły stan faktyczny, orzekły o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Organy ustaliły bowiem, że przyczyną stagnowania wody na działkach skarżących jest podmurówka płotu usytuowanego na granicy działek, co jednak nie doprowadziło do właściwego zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zdaniem Sądu, dokonane ustalenia są rozbieżne z treścią rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów skargi, sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym przepisu art. 25 § 1 k.p.a. dotyczącego wyłączenia organu, wyjaśniając, że wskazany przepis nie dotyczy sytuacji, gdy organ gminy rozstrzyga w sprawie dotyczącej nieruchomości gminnych. Sąd zwrócił uwagę na to, że przepis art. 27a dotyczący spraw, w których stroną jest gmina utracił moc z dniem [...] r.

Na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie decyzji organów obu instancji, Wójt Gminy P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w związku z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zlecono wykonanie kolejnej opinii, dotyczącej pojawiania się wody gruntowej w rejonie działek [...] i [...]. Z podsumowania opinii wynika między innymi, że wykonanie betonowej podmurówki pod płot na granicy działek nr [...] i [...] z działką [...] i [...], zakładając, że podmurówka jest standardowo zagłębiona w grunt, dodatkowo tworzy wraz z warstwą gliny nieprzepuszczalną przeszkodę dla przepływu wód opadowych.

Organ uznał, że skoro podmurówka dodatkowo powoduje przeszkodę w odpływie wód opadowych, sprawę należy rozpatrzyć pod kątem wyrządzonej szkody. Wskazał, że w związku z powyższym wystąpiono do skarżących o wskazanie szkody i jej wartości, spowodowanej przez postawienie podmurówki, stanowiącej utrudnienie

w odpływie wody.

Z odpowiedzi otrzymanej od pełnomocnika skarżących wynika, że szkoda spowodowana jest obniżeniem wartości działek z powodu zalania wodą, co skutkuje tym, że nie można z nich korzystać zgodnie z przeznaczeniem i wyrażona jest kwotą [...]tys. zł.

Dokonując oceny stanowiska skarżących organ odwołał się do treści art. 29

ust. 3 ustawy Prawo wodne i wyjaśnił, że wydanie decyzji w oparciu o wskazany przepis może mieć miejsce wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki:

1) nastąpi naruszenie stosunków wodnych na gruncie;

2) wystąpi szkoda na działce sąsiedniej;

3) istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stosunków wodnych a szkodą.

Organ wskazał także, że samo potencjalne powstanie szkody nie spełnia przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej, szkoda musi być bowiem rzeczywista, a więc faktycznie wystąpić. W niniejszej sprawie, zdaniem organu nie można mówić o szkodzie na działkach skarżących, gdyż są one niezagospodarowane, porośnięte krzewami i roślinnością, a występująca na powierzchni woda ma charakter okresowy i jest skutkiem wzmożonych opadów atmosferycznych i roztopów.

Agnieszka i L. D., nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia, wnieśli odwołanie od decyzji Wójta Gminy P. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które decyzją z dnia [...] r. orzekło

o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W ocenie Kolegium, istotnym w tej sprawie jest, czy organ prowadzący postępowanie na podstawie przepisów art.29ust.3 ustawy Prawo wodne, może orzec

o odmowie nałożenia jednego z dwóch obowiązków wymienionych w w/ przepisach,

w sytuacji, gdy stwierdzi, że albo nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie, albo też zmiana ta nie oddziałuje szkodliwe na grunty sąsiednie. Organ wyjaśnił, że jak wynika z obszernych akt niniejszej sprawy, zgromadzonych przez Wójta Gminy P., w sprawie tej kilkakrotnie wypowiadali się już biegli o różnych specjalnościach, powoływani przez ten organ, przy czym WSA w Szczecinie w swoim wyroku wskazał, iż w przypadku naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są do uzyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii.

Dalej Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie taka ekspertyza została wykonana już w sierpniu 2015 r. na zlecenie Wójta Gminy P., zaś autorem jest uprawniony geolog z zakresu hydrologii-mgr K. N.. Wnioski tej ekspertyzy są jednoznaczne: z dokonanych odwiertów oraz niwelacji terenu działek [...] [...] i [...] (we władaniu wnioskodawców postępowania) wynika, iż w sprawie tej nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie ani na nieruchomości odwołujących się, ani też w obrębie sąsiednich nieruchomości.

Kolegium przytoczyło główne tezy w/w ekspertyzy i uznało, że na przedmiotowym obszarze gruntów nie doszło do zmiany stosunków wodnych, zatem Wójt Gminy P. posiadał podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji

o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Zdaniem Kolegium, najwłaściwszym rozwiązaniem tej sprawy jest założenie systemu drenaży na całej powierzchni przedmiotowej nieruchomości, które odprowadzałyby wody opadowe do rowu melioracyjnego w ulicy [...].

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

a) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia dlaczego organ odwoławczy podjął odmienne ustalenia niż Wójt Gminy P.,

b) art. 11 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy wydaniu decyzji,

c) art. 25 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy przez organ podlegający wyłączeniu,

d) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie,

e) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego,

f) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie przyczyn, z powodu których organ odmówił zebranym w sprawie opiniom rzeczoznawców mocy dowodowej.

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy P. z dnia

[...] r. [...] w całości i o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie podniesione przez stronę skarżącą zarzuty i argumenty okazały się trafne.

Przystępując do zbadania zaskarżonej decyzji pod względem kryterium zgodności z prawem, w pierwszej kolejności należy się odwołać do art. 153 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zauważyć bowiem należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 917/16, uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P., dokonał oceny zgodności z prawem wskazanych rozstrzygnięć.

Przypomnieć należy, że sąd orzekając poprzednio w tej sprawie uznał zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do oceny, czy doszło zmiany stosunków wodnych. Jednocześnie sąd ten wyraził pogląd, z którego jasno wynika,

że skoro na granicy działek [...] i [...] z działką [...] i [...] znajduje się podmurówka, to logicznym wytłumaczeniem stagnowania wody na tym terenie jest zatrzymanie odpływu wody przez tę podmurówkę, co z kolei w świetle art. 29 ust. 3 Prawa wodnego oznacza, że wykonane ogrodzenie zaburza naturalną gospodarkę wodną i wpływa negatywnie na grunty skarżących.

Z przedstawionego wyżej stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S., zawartego w opisanym wyżej wyroku wynika zatem, że sąd przesądził zarówno o naruszeniu stosunków wodnych jak również o negatywnym wpływie tego naruszenia na nieruchomości sąsiednie, stanowiące własność skarżących.

Oznacza to, że rzeczą organu, przy tak sformułowanym uzasadnieniu wyroku

i związaniu poglądem w nim wyrażonym, a także wskazaniami co do dalszego toku postępowania, było ustalenie, czy naruszenie stosunków wodnych ma szkodliwy wpływ na nieruchomość skarżących. Organ pierwszej instancji z obowiązku tego wywiązał się w ten sposób, że zwrócił się o stosowne wyjaśnienia w tym zakresie do skarżących.

Na pytanie o wysokość szkody uzyskał odpowiedź, iż szkodę stanowi brak możliwości zagospodarowania działek zgodnie z ich przeznaczeniem, a więc wykonaniem zabudowy pensjonatowo-letniskowej – podobnej jak na działkach sąsiednich. Jednocześnie skarżący, zgodnie z żądaniem organu, określili wartość szkody na kwotę [...]tys. zł, stanowiącą różnicę wartości działek przed i po zalaniu.

W ocenie organu pierwszej instancji, takie określenie szkody nie było jednak wystarczające do tego, aby wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, bowiem – jak uznał organ, szkoda ma charakter hipotetyczny, a nie rzeczywisty. Przesądza o tym stan działek, które są niezagospodarowane i porośnięte roślinnością.

Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., ignorując ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w szczególności jednoznaczne wskazanie, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na uznanie, że doszło do naruszenia stosunków wodnych, a także określenie przyczyny tego naruszenia, dokonało ponownie własnej odmiennej oceny materiału dowodowego i opierając się na opinii hydrologicznej, sporządzonej w 2015 r. przez uprawnionego geologa z zakresu hydrologii - K. N. uznało, że do naruszenia stosunków wodnych nie doszło.

Tym samym organy obu instancji nie sprostały wynikającemu z art. 153 p.p.s.a. obowiązkowi uwzględnienia oceny prawnej, a przede wszystkim wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 listopada 2016 r. Z orzeczenia tego bowiem jasno wynika, że doszło do naruszenia stosunków wodnych na nieruchomości skarżących, naruszenie to było skutkiem wykonania na granicy działek o wskazanych wyżej numerach płotu na podmurówce, który uniemożliwia swobodny odpływ wody. Sąd wskazał również, że tego rodzaju naruszenie wpływa negatywnie na działki skarżących, co powinno

w konsekwencji doprowadzić do wydania decyzji w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Wskazania te nie zostały wzięte pod uwagę przez organy obu instancji,

co przesądza o tym, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.

Sąd nie podzielił stanowiska Wójta Gminy P. wyrażonego

w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. w części dotyczącej określenia szkody. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne mówi o szkodliwym wpływie zmiany stanów wody na grunty sąsiednie. W ocenie sądu orzekającego w niniejszym składzie oznacza to, że obowiązkiem organu jest ustalenie na czym ten szkodliwy wpływ polega i czy w określonym stanie faktycznym można mówić o zaistnieniu szkody.

Organ pierwszej instancji, za miernik wystąpienia szkody uznał okoliczność,

iż grunty skarżących są niezagospodarowane, porośnięte krzewami i stąd nie można mówić o rzeczywiście zaistniałej szkodzie. Stanowisko to nie może znaleźć aprobaty

w świetle argumentacji skarżących, że szkodą w przypadku ich nieruchomości jest brak możliwości korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. Przywoływana przez organ pierwszej instancji okoliczność, iż nieruchomość skarżących nie jest zagospodarowana wynika bowiem przede wszystkim z faktu, iż z powodu zastoisk wodnych skarżący nie mogą, bądź mają utrudnioną możliwość wybudowania na niej takiej zabudowy, jaka występuje na działkach sąsiednich – zgodnie z przeznaczeniem tego terenu. Zatem ta właśnie okoliczność powinna zostać wzięta pod uwagę przy rozstrzyganiu o szkodliwym wpływie zmiany stanu wody, spowodowanym przez podmurówkę na granicy działek [...] i [...] z działką nr [...] na nieruchomość skarżących i tego powinna dotyczyć wydana w niniejszej sprawie decyzja.

Z tych względów sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.