Wyrok NSA, sygn. akt II SA 2721/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Powołane przepisy: article: art. 139 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 27 poz. 298
law: Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu.
article: art. 78 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55
law: Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 grudnia 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Teza: Według art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298 ze zm./ żołnierze zawodowi pełniący służbę w Jednostce Wojskowej - Biuro Ochrony Rządu, którzy złożyli oświadczenie woli, o którym mowa w ust. 1, przechodzą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej za jego zgodą. Minister właściwy do spraw wewnętrznych zwalnia ze służby żołnierzy zawodowych, którzy nie podejmą służby w Biurze Ochrony Rządu lub nie przejdą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.

TEZY

Według art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298 ze zm./ żołnierze zawodowi pełniący służbę w Jednostce Wojskowej - Biuro Ochrony Rządu, którzy złożyli oświadczenie woli, o którym mowa w ust. 1, przechodzą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej za jego zgodą. Minister właściwy do spraw wewnętrznych zwalnia ze służby żołnierzy zawodowych, którzy nie podejmą służby w Biurze Ochrony Rządu lub nie przejdą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 29 czerwca 2001 r. (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją (...) z dnia 2.08.2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 127 par. 2 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku chorążego Jana K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją (...) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 czerwca 2001 r. utrzymał w mocy powyższa decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podano, że chorąży Jan K.- żołnierz zawodowy pełniący służbę wojskową w Jednostce Wojskowej (...) - Biura Ochrony Rządu otrzymał w dniu 6 lipca 2001 r. decyzję (...) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 czerwca 2001 r. zwalniającą go z dniem 31 sierpnia 2001 r. z zawodowej służby wojskowej i przenoszącą do rezerwy wskutek niewyrażenia przez żołnierza zgody na pełnienie dalszej służby w charakterze funkcjonariusza Biura Ochrony Rządu oraz nieprzejścia żołnierza do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej za jego zgodą. Korzystając z przysługujących uprawnień w dniu 20 lipca 2001 r. wystąpił z wnioskiem do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednocześnie przedmiotowej decyzji zarzucił:

- rażące naruszenie przepisów art. 78 ust. 2 pkt 2 oraz art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, w związku z niedokonaniem wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez organ wojskowy przy mającej miejsce likwidacji jednostki wojskowej,

- naruszenie przepisu par. 137 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, poprzez brak wniosku dowódcy jednostki wojskowej skierowanego do organu zwalniającego o dokonanie wypowiedzenia oraz niedoręczenie wypowiedzenia poprzedzającego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej,

- naruszenie prawa poprzez powołanie się w decyzji o zwolnieniu na przepisy art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. 2001 nr 27 poz. 298/, a niezastosowanie jako podstawy do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Wobec powyższego po przeanalizowaniu dowodów w sprawie stwierdzono, co następuje:

Organ nie podzielił zarzutu Jana K. dotyczącego rażącego naruszenia przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w związku z niedokonaniem wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez organ wojskowy przy mającej miejsce likwidacji jednostki wojskowej. Powyższy zarzut nie ma nic wspólnego z podjęciem decyzji o zwolnieniu Jana K. z zawodowej służby wojskowej. Przywołany przez chorążego przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 dotyczy bowiem przypadku, w którym organ wojskowy dokonuje wypowiedzenia stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu, gdy jednostka wojskowa, w której pełni on służbę podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe.

Nie ulega wątpliwości, że ten przypadek nie miał miejsca, a zatem nie ma tu zastosowania również art. 79 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, mówiący o zwolnieniu żołnierza w ostatnim dniu dziewięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia. Odwołujący pełniąc służbę w Biurze Ochrony Rządu, nie zaś - jak twierdzi - w likwidowanej /podlegającej rozformowaniu/ jednostce wojskowej, dlatego jako podstawę prawną przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej zastosowano art. 139 ust. 2 ustawy o Biurze Ochrony Rządu. Powołany przepis stanowi, iż minister właściwy do spraw wewnętrznych zwalnia ze służby żołnierzy zawodowych, którzy nie podejmą służby w BOR lub nie przejdą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej. W dniu 17 maja 2001 r. pismem (...) przesłane zostały do Ministerstwa Obrony Narodowej teczki akt personalnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę wojskową w Biurze Ochrony Rządu, którzy nie wyrazili zgody na pełnienie dalszej służby jako funkcjonariusze, w tym i akta personalne Jana K. celem określenia możliwości pełnienia dalszej zawodowej służby wojskowej w resorcie obrony narodowej i podjęcie decyzji o przejęciu do swojej dyspozycji przez Ministra Obrony Narodowej.

Po dokonaniu oceny i uzgodnień w jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej (...) z dnia 21 czerwca 2001 r. poinformował o braku możliwości służbowego wykorzystania odwołującego, a co zatem idzie przeniesienia go do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej, w tym stanie rzeczy spełnione zostały obie przesłanki wymagane przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej zgodnie z art. 139 ust. 2 ustawy o Biurze Ochrony Rządu, a mianowicie niepodjęcie przez żołnierza służby w BOR i nieprzejścia do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.

Następny zarzut postawiony przez odwołującego, dotyczy naruszenia przepisu par. 137 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez brak wniosku dowódcy jednostki wojskowej skierowanego do organu zwalniającego o dokonanie wypowiedzenia oraz niedoręczenie wypowiedzenia poprzedzającego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej, zdaniem organu jest bezpodstawny. Przywołane przepisy nie miały bowiem zastosowania przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

Kolejny zarzut dotyczący naruszenia prawa poprzez powołanie się w decyzji o zwolnieniu na przepisy art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298/, a niezastosowanie jako podstawy do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uznano za nieuzasadniony.

Organ stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwe podstawy prawne tj. przepisy ustawy o biurze Ochrony Rządu, a odwołujący sugerując, iż powinny mieć wobec niego zastosowanie przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych pozostaje w błędzie. Zaznaczono, iż przedmiotowa decyzja zawiera wszystkie formalne elementy aktu, o którym mowa w art. 107 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i została wydana zgodnie z przysługującymi kompetencjami. Nie miało też miejsca rażące naruszenie prawa, o którym decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia, w tym niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Również o tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem "rażącym" decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie za sobą dane naruszenie pociąga, a takowe nie miało miejsca.

Powyższą ostateczną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 78 i art. 79 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./,

- art. 149 w związku z art. 139 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298/,

- par. 137 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38/.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że unormowania o Biurze Ochrony Rządu w części dotyczącej zwalniania z zawodowej służby wojskowej i przenoszenia do rezerwy żołnierzy JW (...) mają charakter wyjątkowy w stosunku do zasad generalnych ustanowionych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ustawa o Biurze Ochrony Rządu nie zawiera przepisów uchylających stosowanie w przedmiotowym wypadku postanowień zamieszczonych w rozdziale 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wobec tego, przepisy tej ustawy dotyczące trybu i terminów zwalniania z zawodowej służby wojskowej znajdują pełne zastosowanie. Ustawa o Biurze Ochrony Rządu wprowadza jedynie nadzwyczajną podstawę zwolnienia w stosunku do żołnierzy, którzy z własnej woli nie objęli stanowiska funkcjonariusza i nie zostali przyjęci do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.

Odmienna interpretacja byłaby sprzeczna z zasadami stosowania przepisów wyjątkowych w prawie polskim.

Taką interpretację potwierdza art. 149 ustawy o Biurze Ochrony Rządu ustalający, iż "wobec żołnierzy Jednostki Wojskowej Nr (...) Biuro Ochrony Rządu do czasu wydania przepisów wykonawczych do niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe o ile nie są sprzeczne z nową ustawą".

Zdaniem skarżącego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji winien dochować wobec niego trybu postępowania określonego w art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie zgodził się z zarzutami skargi, że skoro ustawa o BOR nie wyłącza stosowania rozdziału 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych to mają one zastosowanie w rozpatrywanej sprawie /gdyby tak miało być wówczas w przepisie art. 139 znalazłoby się odesłanie do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podobnie jak uczynił to ustawodawca w odniesieniu do funkcjonariuszy w służbie kandydackiej BOR /art. 142 ust. 2 ustawy/. Brak takiego zapisu powoduje, że przepis art. 139 ust. 2 ustawy o Biurze Ochrony Rządu jest samodzielną podstawą prawną do zwolnienia żołnierzy, którzy nie wyrazili zgody na pełnienie służby w charakterze funkcjonariusza BOR.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298 ze zm./ żołnierze zawodowi pełniący w dniu wejścia w życie ustawy służbę w Jednostce Wojskowej Nr (...) - Biuro Ochrony Rządu stają się z mocy prawa funkcjonariuszami BOR, chyba że w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy złożą pisemne oświadczenie, że nie wyrażają na to zgody. Z kolei według art. 139 ust. 2 tej ustawy żołnierze zawodowi pełniący służbę w Jednostce Wojskowej nr 1004 - Biuro Ochrony Rządu, którzy złożyli oświadczenie woli, o którym mowa w ust. 1, przechodzą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej za jego zgodą. Minister właściwy do spraw wewnętrznych zwalnia ze służby żołnierzy zawodowych, którzy nie podejmą służby w BOR lub nie przejdą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.

W sprawie jest bezsporne, że skarżący jako żołnierz zawodowy nie stał się z mocy prawa funkcjonariuszem BOR, gdyż złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 139 ust. 1 powołanej ustawy o BOR. Nie przeszedł też do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej, gdyż Minister ten nie wyraził na to zgody.

Nie oznacza to jednak aby skarżący utracił status żołnierza zawodowego, gdyż stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej nie ustał z mocy prawa. W tej sytuacji do skarżącego w dalszym ciągu miała zastosowanie ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, w tym rozdział 6 tej ustawy dotyczący zwolnienia żołnierzy z zawodowej służby wojskowej.

Przepisów tego ostatniego rozdziału ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie "wyłączył" - powołany w zaskarżonej decyzji - przepis art. 139 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu, albowiem jest to wyłącznie przepis "kompetencyjny", który określa organ zwalniający, a mianowicie ministra właściwego do spraw wewnętrznych, który zwalnia ze służby żołnierzy zawodowych, którzy nie podejmą służby w BOR lub nie przejdą do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej. W tym ostatnim przepisie nie określono natomiast przesłanek materialnoprawnych dotyczących zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

Skoro więc w zaskarżonej decyzji nie wskazano podstawy materialnoprawnej zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.