Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 653/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 art 148 par 1,a art 149 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Paweł Groński (sprawozdawca), , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Grzegorz Antas, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi J. H. oraz Z. H. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił L. F. i D. F. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości S., gm. S.. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Starosty [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r, sygn. akt. II SA/Gd 588/11oddalił skargę J. H. i Z. H. na powyższą decyzję Wojewody [...], a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 880/12 oddalił skargę kasacyjna w tej sprawie.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2011 r. J. H. i Z. H. wnieśli

o wznowienie postępowania, zakończonego wskazaną wyżej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., powołując się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i twierdząc, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] odmówił wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. H. i Z. H., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił przebieg postępowania wskazując, że w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji wnioskodawcy pismem z dnia 28 maja 2014 r. uzupełnili wniosek o wznowienie wyjaśniając, że inwestor popełnił przestępstwo przedstawiając do zatwierdzenia fałszywy projekt budowlany niezgodny z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wyjaśnili jednocześnie, że o sfałszowaniu projektu budowlanego wiedzieli "od samego początku, od 2007 r., że p. F. za pieniądze podstępnie i fałszywie dał zaprojektować projekt budowlany w prywatnej firmie A. w L. przedstawiając mapkę od geodety do celów projektowych wyłudzoną fałszywie z prywatnej firmy N. w S., a tym samym wprowadził w błąd projektantów, władze administracyjne i sądowe".

Biorąc pod uwagę wyjaśnienia wnioskodawców organ odwoławczy podzielił ustalenia Wojewody [...], że o sfałszowaniu projektu, J. H. i Z. H. dowiedzieli się w 2007 r. w czasie toczącego się postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości S., gm- S.. Organ podniósł, że wnioskodawcy złożyli wniosek o wznowienie postępowania w dniu 5 sierpnia 2011 r., a tym samym z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Zdaniem GINB Wojewoda [...] prawidłowo odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r.

J. H. i Z. H. wnieśli na powyższe postanowienie GINB skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1569/15 Sąd oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd podzielił argumentację organu wskazującą na uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej J.H. i Z. H. wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1419/16, uchylił powyższy wyrok oraz uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu NSA podniósł, że nie ma podstaw do przyjęcia, że termin do złożenia żądania wznowienia postępowania może być liczony od zdarzeń, o których strona wiedziała przed zakończeniem postępowania, a to z tego względu, że te zdarzenia mogły nie mieć żadnego znaczenia przy rozstrzygnięciu sprawy, bowiem nie miały miejsca w postępowaniu przed zakończeniem postępowania lub nie były brane pod uwagę przez organ rozpoznający sprawę. Wyznaczony termin ustawowy w art. 148 § 1 k.p.a. dotyczy ustalenia w ocenie strony ciężkiej, kwalifikowanej wadliwości, o której strona dowiedziała się po zakończeniu postępowania decyzją ostateczną. W razie gdy strona wie o wadliwości postępowania w trakcie jego przebiegu powinna podjąć obronę w toku tego postępowania a następnie przez wniesienie odwołania. Nie można jednak z ogólnikowego stwierdzenia strony, że wiedziała o danej wadliwości wyprowadzić uchybienia ustawowego terminu do żądania wznowienia postępowania.

NSA podniósł, że żądanie wznowienia postępowania strona skarżąca oparła na przesłance wznowienia postępowania wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.: "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe". Dla konstrukcji prawnej zachowania terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania w sprawie znaczenie ma regulacja w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Według art. 145 § 2 "Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego". Zgodnie z art. 145 § 3 "Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa". Dla zachowania ustawowego terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania na podstawach wyliczonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. regułą jest data, w której strona dowiedziała się o prawomocnym wyroku stwierdzającym sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Dopuszczenie jednak w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. wyjątków od tej reguły powoduje, że termin ten liczony będzie od powzięcia przez stronę wiadomości o tym, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla strony okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Takiej oceny strona może dokonać tylko po zakończeniu postępowania w sprawie decyzją ostateczną. To bowiem wówczas można dokonać oceny materiału dowodowego, na którego podstawie organ dokonał ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], powołując się na art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie należy stwierdzić, iż przytoczona we wniosku o wznowienie postępowania podstawa nie została faktycznie wskazana. Organ wyjaśnił, że zdaniem skarżących organy administracji architektonicznej-budowlanej zatwierdziły fałszywy projekt budowlany, sprzeczny z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. We wniosku z dnia 4 sierpnia 2011 r. skarżący podnosili m.in., że "budowla na działce nie jest zgodna z planem miejscowym i warunkami zabudowy oraz planem zagospodarowania przestrzennego S.". Ponadto powoływali się na "stwierdzenia nieważności art. 156 § 1, 5 Kpa, gdyż decyzja pozwolenia na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i budowlanego oraz zawiera wady powodujące jej nieważność z mocy prawa", a także na przepisy stanowiące o samowoli budowlanej.

Podobne argumenty pojawiają się w kolejnych pismach skarżących m.in. w piśmie z dnia 9 grudnia 2013 r., w którym stwierdzono, iż decyzja o pozwoleniu na budowę "narusza rażąco art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego przez niesprawdzenie zgodności projektu z obowiązującymi zapisami planu", piśmie z dnia 5 grudnia

2013 r., czy też piśmie skarżących z dnia 29 kwietnia 2014 r.

Wojewoda wyjaśnił, że w tej sytuacji pismem z dnia 12 maja 2014 r. wezwał J. i Z. H. do uzupełnienia wniosku o wznowienie z dnia 1.08.2011 r. o:

wskazanie, jakie kłamstwa Pana F. stanowiły podstawę do wydania decyzji w wyniku przestępstwa, podanie terminu, kiedy skarżąca dowiedziała się o tym fakcie oraz przedstawienie dowodu na tę okoliczność,

wskazanie, w stosunku do jakiej decyzji strona skarżąca nie brała udziału w postępowaniu, podanie daty kiedy strona dowiedziała się o decyzji,

kolejny raz podanie daty, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności sfałszowania dowodu - projektu budowlanego oraz przedstawienie prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu bowiem jak podkreśla się w orzecznictwie sądowo administracyjnym nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzenie takiego dowodu we własnym zakresie.

W piśmie z dnia 28 maja 2014 r. przesłanym w odpowiedzi na wezwanie organu J. i Z. H. wyjaśnili, że:

"Przestępstwo Pana F. tj. przedstawił w Powiatowym Starostwie w K. w 2007 roku fałszywy projekt budowlany niezgodny z obowiązującymi przepisami - ustaleniami MPZP w S. zaprojektowany przez prywatną firmę "A." z L. oraz inwestor skłamał i oszukał Organy Państwowe i Sądowe, że projekt jest zgodny z MPZP w S. (...)

Drugie przestępstwo Pana F. z 2008 roku to to, że nie budował się zgodnie z fałszywym projektem, gdyż nie zlikwidował kiosku, w którym nielegalnie handlował chemią gospodarczą (...)

Trzecie przestępstwo, w 2007 roku budował się niezgodnie z projektem, gdyż posadowił swoje fundamenty 1,5 metra niżej od naszych fundamentów, a w projekcie mają być na równi z naszymi fundamentami (...)

Czwarte przestępstwo to wybudowanie komina spalinowego bez ściany oddzielenia przeciwpożarowego bezpośrednio na naszej szczytowej ścianie i w naszym drewnianym dachu (...)".

Odnosząc się do podnoszonych wraz z wnioskiem o wznowienie żądań skarżących związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji czy zarzutami samowoli budowlanej dokonanej przez inwestora, organ przytoczył tezę z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 999/16, zgodnie z którą połączenie żądania wszczęcia różnych postępowań administracyjnych, a następnie powiązanie tych żądań z podstawami wznowienia, które nie pozostają w związku ze sprawą, jak również nie zostały stwierdzone przez organy ścigania, prowadzi do wniosku, że podstawa wskazana we wniosku o wznowienie postępowania nie została faktycznie wskazana. Wobec ujawnienia się takiej przeszkody prowadzenia postępowania nie ma konieczności badania terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W tym stanie sprawy konieczne jest zaś zastosowanie art. 149 § 3 k.p.a. - tj. odmowa wznowienia postępowania.

Wojewoda wskazał, że w piśmie z dnia 29 czerwca 2018 r skarżący zawarli także twierdzenia, że "Pan D. F. w 2010 roku złożył ponownie 4 egzemplarze projektu przerobione z nagłówkiem 2010 rok wraz z tabelką "N. - wpis na działkę [...] w S. z datą 2007 potwierdzającą oraz pozostałe rysunki techniczne. Kto dokonał i przerobił wymiary projektu i rysunków technicznych? - zostały dokonane przez nieuprawnionego w 2010 roku, co stanowi czyn z art. 270 § 1 Kodeksu karnego Fałszowanie dokumentu i używanie go za autentyczny - art. 270 § 1 Kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa podlega karze ograniczenia wolności, albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat", ponadto skarżący wskazali na "drugi dowód przestępstwa z art. 270 § 1 KK sfałszowanie dokumentów rysunku technicznego wykonanego przez autorów już w 2007 roku - jest niezgodny z opisem technicznym komina spalinowego inwestora F.".

Odnosząc się do ww. zarzutów organ wyjaśnił, że w orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się, aby stwierdzić zaistnienie przywołanej przez skarżących podstawy wznowienia - art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. - muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki: 1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód, 2) sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, 3) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie (czy inaczej - fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, tj. dotyczących bezpośrednio danej sprawy i mających znaczenie prawne). Te wszystkie przesłanki muszą wystąpić łącznie, jeżeli zatem nawet jedna z nich nie wystąpi, nie można mówić o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie przedstawili żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszowanie dokumentu, a tylko wówczas można przyjąć, iż przesłanka została wskazana.

Następnie Wojewoda podał, że określony w art. 145 § 2 k.p.a. wyjątek od zasady, że okoliczności wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. - (dowody fałszywe, decyzje wydane w wyniku przestępstwa) winny być stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu, może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Tego zaś skarżący nie wykazali.

Organ podniósł również, że strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód zgromadzony w prowadzonym postępowaniu dowodowym okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie.

Reasumując organ stwierdził, że biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności sprawy oraz twierdzenia skarżących, w sposób oczywisty można wyprowadzić wniosek o braku wskazania podstawy wznowienia postępowania. Tym samym należał odmówić wznowienia postępowania.

Na powyższe postanowienie Wojewody [...] J. H. i Z. H. wnieśli zażalenie do GINB.

GINB, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podniósł, że analiza zgromadzonego materiału wykazała, iż o podnoszonej okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, tj. sfałszowaniu projektu, J. H. i Pan Z. H. dowiedzieli się w 2007 r. w czasie toczącego się postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości S., gm. S.. Jednakże biorąc pod uwagę wiążące w niniejszej sprawie wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt: II OSK 1419/16, organ nie może liczyć terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania od daty zdarzeń, które miały miejsce przed zakończeniem postępowania w sprawie.

W tej sytuacji, zdaniem GINB, jeżeli skarżący wskazują jako podstawę wznowienia postępowania okoliczność, która miała miejsce przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, ustawowy - jednomiesięczny termin do skutecznego złożenia żądania wszczęcia postępowania zaczyna swój bieg od dnia doręczenia kwestionowanej decyzji. Z akt sprawy wynika, że ostateczna decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2011 r., znak: [...], utrzymująca w mocy ww. decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2010 r., nr [...], znak: [...], została skutecznie doręczona skarżącym w dniu 2 czerwca 2011 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez skarżących w dniu 5 sierpnia 2011 r.

W ocenie organu, w świetle powyższego stwierdzić należy, że J. H. i Z. H. uchybili wskazanemu w art. 148 § 1 k.p.a. jednomiesięcznemu terminowi na wniesienie podania o wznowienie postępowania.

J. H. i Z. H. wnieśli na powyższe postanowienie GINB z dnia [...] stycznia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:

naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę wznowienia postępowania, w sytuacji gdy decyzja oparta jest na fałszywych dowodach;

naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że upłynął termin do złożenia podania o wznowienia postępowania;

naruszenie art. 149 § 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę wznowienia postępowania, podczas gdy w sprawie istniały ku temu podstawy;

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, że skarga o wznowienie postępowania ostała złożona 5 sierpnia 2011 r., podczas gdy miało to miejsce 14 czerwca 2011 r.;

naruszenia art. 65 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy złożenie skargi o wznowienie postepowania do organu niewłaściwego w sprawie, przed upływem terminu, skutkuje zachowaniem terminu.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że podanie o wznowienia postępowania wnieśli w dniu 14 czerwca 2011 r. do GINB. W tej sytuacji, zgodnie z art. 65 § 1 i § 2 k.p.a. podanie to zostało wniesione z zachowaniem terminu.

W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 148 § 1 k.p.a. J. H. i Z. H. pismem z 14 czerwca 2011 r. zwrócili się do GINB o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. Znak: [...]. Pismem z [...] lipca 2011 r. Znak: [...], GINB zawiadomił wnioskodawców w trybie art. 66 § 1 k.p.a., że wniosek o wznowienie ww. postępowania należy wnieść do organu właściwego tj. Wojewody [...]. Jednocześnie GINB - stosownie do art. 66 § 2 k.p.a. - poinformował wnioskodawców, że odrębny wniosek ww. sprawie złożony do organu właściwego w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego zawiadomienia uważa się za złożony w dniu wniesienia pierwszego podania. Powyższe zawiadomienie GINB z 14 lipca 2011 r., znak: [...] zostało doręczone skarżącym w dniu 25 lipca 2011 r., natomiast wniosek o wznowienie ww. postępowania do Wojewody [...] J. H. i Pan Z. H. złożyli osobiście w dniu 5 sierpnia 2018 r.

Organ podniósł, że jakkolwiek w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. złożono z uchybieniem terminu, pomimo, iż wniosek J. H. i Z. H. złożyli w terminie, tym niemniej powyższe pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu.

Organ podniósł, że aby skutecznie wykazać zaistnienie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki: 1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny rzeczywiście poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód, 2) sfałszowanie musi zostać stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (chyba, że zajdą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 lub 3 k.p.a., tzn. można wznowić postępowanie przed wydaniem orzeczenia sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste lub wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo szkody dla interesu społecznego, a także wówczas gdy postępowania przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub innych przyczyn określonych w przepisach prawa), 3) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie decyzją ostateczną. Te wszystkie przesłanki musza wystąpić łącznie, jeżeli zatem nawet jedna z nich nie wystąpi, nie można mówić o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

GINB wskazał, że z akt sprawy wynika, iż J. H. i Z. H., wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nie przedłożyli żadnego orzeczenia stwierdzającego fałszywość dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Ponadto nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Wobec powyższego niedopuszczalne było wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.); zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie GINB z dnia [...] stycznia 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...].

Wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, dotknięte było kwalifikowaną wadą określoną w art. 145 § 1 k.p.a. albo też zachodzi przesłanka z art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, a jego podstawę stanowi stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania, rozpoczynające postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia, określone w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145b k.p.a., nie wpłynęły na treść decyzji. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m. in. czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 – 2 k.p.a. Jak podkreślano także w literaturze i orzecznictwie, do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania może dojść również wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń wnioskodawcy wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji (por. M. Jaśkowska. Komentarz aktualizowany do art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W pierwszej kolejności należy zatem ocenić, czy podanie o wznowienie postepowania zostało złożone w niniejszej sprawie w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.

W świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1419/16, zasadnie w zaskarżonym postanowieniu przyjęto, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie należy liczyć od dnia doręczenia skarżącym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], tj. od dnia 2 czerwca 2011 r..

Nieprawidłowe są natomiast ustalenia GINB co do daty złożenia przez skarżących podania o wznowienie postępowania. Podanie to zawarte zostało bowiem we wniesionym do GINB piśmie z dnia 14 czerwca 2011 r., sprecyzowanym następnie kolejnym pismem z dnia 11 lipca 2011 r. W związku z tym, że w podaniu tym zawarty został jednocześnie wniosek o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] na podstawie art. 154 k.p.a., GINB pismem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] zawiadomił skarżących, powołując się na art. 66 § 1 k.p.a., że wniosek o wznowienie postępowania należy wnieść do organu właściwego, tj. do Wojewody [...].

Zgodnie z art. 66 § 1 k.p.a. jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, i poinformuje go o treści § 2. Art. 66 § 2 k.p.a. stanowi natomiast, że odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w § 1, w terminie czternastu dni od daty doręczenia zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania.

Wskazane wyżej zawiadomienie zostało doręczone skarżącym w dniu 25 lipca 2011 r. Skarżący zastosowali się do niego i złożyli podanie o wznowienia postępowania do Wojewody [...] w dniu 5 sierpnia 2018 r.

Należy zatem uznać, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w niniejszej sprawie w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.

Stanowisko GINB zawarte w zaskarżonym postanowieniu wskazujące, że przedmiotowe podanie zostało złożone po terminie należy uznać za błędne. GINB naruszył w ten sposób art. 148 § 1 w zw. z art. 66 §1 i § 2 k.p.a., jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. GINB utrzymał bowiem w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., w którym organ ten prawidłowo stwierdził, że brak jest podstaw do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.

Skarżący oparli swoje żądanie wznowienia postępowania o podstawę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wznowienie postępowania z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., tj. z powodu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe oraz z powodu wydania decyzji w wyniku przestępstwa, możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub, że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego te okoliczność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 1123/99, LEX nr 55743). Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest natomiast możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.).

Warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., jest zatem uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może tego dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania, choć w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. przewidziano w tym względzie dwa wyjątki.

Pierwszy z tych wyjątków, zawarty w art. 145 § 2 k.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Innymi słowy - fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (patrz - wyrok NSA z 22 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 841/99, OSP 2002, z. 5, poz. 71).

Drugi wyjątek zawarty jest zaś w art. 145 § 3 k.p.a., według którego dopuszczalne jest wznowienie postępowania także w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa. Najczęstszymi okolicznościami uzasadniającymi w tym przypadku wznowienie postępowania jest przedawnienie ścigania i orzekania w sprawach przestępstw, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu. Pomimo zatem wystąpienia czynu karalnego, postępowanie sądowe w tej sprawie nie będzie prowadzone, a wszczęte podlegać będzie umorzeniu.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo stwierdziły, że w rozpatrywanej sprawie, brak jest jakiegokolwiek orzeczenia sądu lub innego uprawnionego organu stwierdzającego fałszywość dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...]. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje ponadto na istnienie okoliczności określonych w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Twierdzenia skarżących o fałszywości projektu budowlanego złożonego w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...], nie są zatem w żaden sposób potwierdzone i opierają się wyłącznie na ich spekulacjach.

W wyroku z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07 (orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw wznowienia organ winien odmówić wznowienia postępowania. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w tym wyroku.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.