Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 391/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1,  art. 4a,  art. 5,  art. 6 ust. 1 pkt 1,  art. 6 ust. 4,  art. 7-9,  art. 14-15
journal: Dz.U. 2018 poz 644
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dagmara Stankiewicz - Rajchman, Sędziowie: sędzia WSA Piotr Kieres, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca ), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2021 r. nr 0201-IOM.4104.4.2021 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania jest skarga K.K. (strona, Skarżący, Podatnik) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (DIAS, organ odwoławczy, organ II Instancji) nr 0201-IOM.4104.4.2021 UNP: 0201-21-019599 z 19.02.2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu (Naczelnik Urzędu Skarbowego, Organ I instancji) nr 0231-SPV.4104.55.2020 UNP: L1548631424 z 24.11.2020 r., ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 5.853,00 zł z tytułu nabycia spadku po zmarłej (...) 2014 r. C.K.. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 207 i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) oraz art. 1 ust.1 pkt 1, art. 4a, art.5, art. 6, ust.1 pkt 1, art. 6 ust.4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14, art. 15 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 644 ze zm.)

Postępowanie przed organami administracji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 02.04.2019 r. do Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Zgorzelcu I Wydział Cywilny z 23.11.2018 r., sygn. akt I Ns 352/17, z którego wynika, że po rozpoznaniu w dniu 16.11.2018 r. w Zgorzelcu sprawy z wniosku Pana K.K. przy udziale A.K., A. C., M. L., A. W., B. K., M. K., E. K. i M. K., o zmianę stwierdzenia nabycia spadku, w/w Sąd uchylił akt poświadczenia dziedziczenia z 09.04.2014 r., Repertorium A nr (...) i stwierdził, że spadek po zmarłej (...) 2014 r. C.K. na podstawie ustawy nabyli: A.K., jako jej matka - w 14/28 częściach, K. K., jako jej brat -w 7/28 częściach oraz A. C., M. L., A. W., B.K., M. K., E.K. i M. K., jako jej bratanice - w udziałach po 1/28 części. Postanowienie uprawomocniło się 22.01.2019 r.. Podatnik nie złożył ani zeznania podatkowego SD-3 o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych ani zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych.

Skarbowa

Organ podatkowy I instancji podjął działania, wskutek których ustalił, że w skład masy spadkowej po zmarłej C.K. wchodzi lokal mieszkalny położony w Zgorzelcu przy ul. (...) o powierzchni 43,54 m2 - (wydruk (...)), lokal mieszkalny położony w Zgorzelcu przy ul. (...) o powierzchni 47,26 mz (wydruk (...)) oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości (...) zł (pismo Banku (...) z 07.05.2014 r., Nr. Ref. (...) skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu).

Pismem z 25.11.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał Stronę do wyjaśnienia przyczyn niezłożenia; w ustawowym terminie zeznania podatkowego o nabyciu majątku w drodze dziedziczenia. W odpowiedzi na w/w wezwanie, w dniu 05.12.2019 r., do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo Strony, w którym wskazała, iż przyczyną niezłożenia zeznania podatkowego jest fakt, że posiada tylko postanowienie o nabyciu spadku po zmarłej C.K., natomiast nie otrzymał żadnego spadku, gdyż spadek ten jest w posiadaniu A.K. - matki C. K.. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął więc postępowanie podatkowe w sprawie podatku od spadków i darowizn. Naczelnik Urzędu Skarbowego w toku postępowania wezwał Stronę do dostarczenia dokumentów, świadczących o wysokości długów i ciężarów; obciążających na dzień zgonu Spadkodawczyni, masę spadkową po zmarłej oraz wezwał do określenia wartości lokalu mieszkalnego, położonego w Zgorzelcu przy ul. (...), stanowiącego przedmiot dziedziczenia po zmarłej. Wskazał przy tym, że wartość rynkowa w/w lokalu, według wstępnej oceny organu podatkowego I instancji, szacuje się w wysokości 150.000,00 zł. Ponadto organ wezwał Stronę do określenia także wartości lokalu mieszkalnego, położonego w Zgorzelcu przy ul. (...) stanowiącego przedmiot dziedziczenia po zmarłej. Wskazał przy tym, że wartość rynkowa w/w lokalu, według wstępnej oceny organu podatkowego I instancji szacuje się w wysokości 140.000,00 zł. Podatnik podtrzymał swoje stanowisko wskazując, że nie jest w posiadania składników majątkowych wchodzących w skład spadku. Podatnik wskazał kiedy otrzymał prawomocne postanowienie o nabyciu spadku i okoliczności związane z jego uzyskaniem. Podatnik wskazał, że nieprawowity spadkobierca zbył składniki majątku spadkowego. Podatnik stwierdził, że podatek od pobranych środków pieniężnych powinien zapłacić ten, kto pobrał je z konta bankowego. Zaznaczył przy tym, że do zakończenia sprawy spadkowej w sądzie, cały majątek został rozdysponowany. W związku z tym Skarżący wniósł, aby nie żądać od niego podatku, albowiem nie uzyskał żadnego dochodu. Podatnik złożył w toku postępowania kolejne pismo , w którym co do zasady powielił poprzednio wysuwane tezy jak i stwierdził, że odbiera żądanie zapłaty przez niego podatku z tytułu nabycia spadku, jako ustalenie drugi raz podatku od tego samego zdarzenia, co narusza art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował Podatnika, że zgodnie z przepisami prawa oraz w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgorzelcu Wydział I Cywilny, Sygn. akt I Ns 352/17 z 23.11.2018 r., nabył spadek po zmarłej. Wskazał ponadto, że ponieważ Strona nie zgłosiła tego faktu organowi, wszczęte zostało wobec niego postępowanie podatkowe, w toku którego wezwano go do określenia wartości lokali mieszkalnych wchodzących w skład spadku po w/w zmarłej. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że z uwagi na to, że Podatnik nadal nie wskazał wartości tych nieruchomości i utrzymuje, że nie otrzymał masy spadkowej, poprosił go o ponowne przeanalizowanie sprawy i udzielenie odpowiedzi w tym zakresie. Organ podatkowy I instancji zaznaczył, że w przypadku braku odpowiedzi, zmuszony będzie zgodnie z przepisami powołać biegłego. Naczelnik wskazał ponadto, że Podatnik może na drodze cywilnoprawnej dochodzić roszczeń, z tytułu zbycia przez jedną ze Spadkobierczyń masy spadkowej, przed datą postanowienia Sądu o nabyciu spadku. W odpowiedzi na w/w pismo Podatnik poinformował, że jego stanowisko nie uległo zmianie. Podatnik wskazał, że spowodowane to jest faktem, że oprócz postanowienia o nabyciu spadku nic więcej nie otrzymał i nie skorzysta z rady dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej. Stwierdził również, że podatku należy żądać od A.K. a nie drugi raz od niego - od tego samego zdarzenia, co narusza w Jego ocenie art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 08.09.2020 r. skierowanym do Strony postanowił o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego W.B. - rzeczoznawcy majątkowego, wpisanego do Centralnego Rejestru Rzeczoznawców Majątkowych, nr uprawnienia (...), w celu sporządzenia opinii w zakresie wartości rynkowych lokali mieszkalnych położonych w Zgorzelcu przy ul. (...) i przy ul. (...), według stanu na 22.01.2019 r., będących przedmiotami postępowania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po zmarłej C.K. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował Stronę, że 30.09.2020 r. odbędą się oględziny lokalu mieszkalnego, położonego w Zgorzelcu przy ul. (...), oraz lokalu mieszkalnego, położonego w Zgorzelcu przy ul. (...)- przez biegłego rzeczoznawcę (...).

Strona pismem skierowanym do Ministerstwa Finansów w Warszawie, złożyła skargę (wraz z załącznikami) na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w zakresie podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia. W związku z tym, że Pan K.K. złożył w/w skargę w toczącym się postępowaniu podatkowym, Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazał ją Naczelnikowi Urzędu Skarbowego do rozpatrzenia.

W dniu 07.10.2020 r. do Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu wpłynęły operaty szacunkowe, dotyczące przedmiotowych nieruchomości.

Decyzją z 24.11.2020 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu ustalił Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie 5.853,00 zł. Organ podatkowy I instancji wskazał, że Podatnik nie może korzystać ze zwolnienia z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, gdyż nie zgłosił nabycia w drodze dziedziczenia organowi podatkowemu we właściwym terminie. Z uwagi na to, że Strona nie wskazała wartości lokali mieszkalnych wchodzących w skład spadku po w/w zmarłej, Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za dowód operaty szacunkowe sporządzone przez biegłego W.B., określające na dzień 22.01.2019 r. wartość rynkową lokalu położonego w Zgorzelcu przy ul. (...), w kwocie 137.400,00 zł, oraz lokalu mieszkalnego, położonego w Zgorzelcu przy ui. (...), w kwocie 147.600,00 zł. Organ podatkowy I instancji przyjął ponadto na podstawie pisma Banku (...) z 07.05.2014 r., że w skład masy spadkowej po C.K. weszły środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym zmarłej, w wysokości 123.260,00 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że ogółem wartość masy spadkowej po zmarłej C.K. wynosi 408.260,00 zł (137.400,00 zł + 147.600,00 zł + 123.260,00 zł). Przyjął też, że Pan K.K należy do I grupy podatkowej, brak jest ciężarów i długów obciążających masę spadkową, oraz że w okresie 5 lat poprzedzających ostatnie nabycie nie otrzymał rzeczy ani praw majątkowych od w/w zmarłej. Organ podatkowy l instancji uznał, że udział Pana K.K. w masie spadkowej po spadkodawczyni wynosi 7/28 części, co stanowi kwotę 102.065,00 zł oraz, że podstawa opodatkowania - po zastosowaniu ulgi z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w wysokości 9.637,00 zł, wynosi 92.428,00 zł.

Ponadto organ podatkowy I instancji, po przeanalizowaniu podniesionych przez Stronę w piśmie zatytułowanym jako skarga na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w zakresie podatku od spadków i darowizn że jest bezzasadna. Organ wskazał, że nie kwestionuje faktu, że Pani A.K. w okresie poprzedzającym uprawomocnienie postanowienia Sądu Rejonowego w Zgorzelcu Wydział I Cywilny, Sygn. akt I Ns 352/17 z 23.11.2018 r. zawarła umowy, na mocy których lokale mieszkalne wchodzące w skład masy spadkowej, przeszły na własność osób trzecich oraz wypłaciła pieniądze zgromadzone na rachunku bankowym zmarłej C.K., oraz że bezspornym w sprawie pozostaje fakt posiadania przez Panią C. K. do dnia zgonu, dwóch lokali mieszkalnych i środków finansowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził jednak, iż mając na uwadze obowiązujące normy prawne, nie sposób przyjąć, że Strona nie nabyła spadku po zmarłej C. K.. Organ wskazał ponadto, że nie może podzielić stanowiska Podatnika, przedstawianego zarówno w toku prowadzonego postępowania podatkowego, jak i w skardze z 17.09.2020 r. na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, o braku podstaw do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po zmarłej C.K. - w związku z wyzbyciem się przez Panią A. K. składników masy spadkowej, z pokrzywdzeniem pozostałych spadkobierców.

Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, w którym zażądała uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zwolnienia z podatku od nie nabytego spadku. Podatnik wskazał, że nie nabył żadnego spadku, co wynika z dokumentów. Podkreślił, że organ podatkowy I instancji sam wykazuje, co się stało ze spadkiem po siostrze, Pan K. K. zaznaczył, że nie mógł wystąpić o zwolnienie z podatku od spadku składając druk SD-Z2, gdyż musiałby podać nieprawdę, ponieważ w zgłoszeniu o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych - na druku SD-Z2, widnieje w pozycji nr 4 - data nabycia. Podatnik wskazał, że nie może podać daty nabycia spadku, gdyż nie nabył żadnego spadku, oraz że powodem tego jest pouczenie na tym druku, że za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy i przez to narażenie podatku na uszczuplenie, grozi odpowiedzialność przewidziana w Kodeksie karnym skarbowym. Podatnik stwierdził, że według jego wiedzy nie występuje tu uchylanie się od płacenia podatku, gdyż podatek płaci się od dochodu a nie od dokumentu. Podatnik podkreślił, że w jego ocenie organ podatkowy I instancji, który jako pierwszy wiedział co się stało ze spadkiem, domaga się podatku od nie uzyskanego spadku i w ten sposób akceptuje postępowanie A.K..

W toku postepowania odwoławczego Podatnik wniósł o wzięcie pod uwagę, że postanowienie o nabyciu spadku, Sygn. akt I Ns 352/17 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu, zostało wydane 23.11.2018 r., kiedy to już matka C. K., A. K. wyzbyła się masy spadkowej z pokrzywdzeniem pozostałych spadkobierców. Podatnik zaznaczył, że A. K. nabywając spadek po C. K. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia, Repertorium A nr (...) z 09.04.2014 r., z pewnością uregulowała podatek od spadku. Wskazał, że widząc aktywność Urzędu Skarbowego, nie udało by się jej nie zapłacić podatku od spadku. Nadmienił przy tym, że siostra zmarła (...) 2014 r., o czym przypadkowo się dowiedział i wtedy złożył wniosek o nabycie spadku tj. 11.07.2017 r. - po przeszło trzech latach. Pan K.K. stwierdził, że wynika z tego, że organ podatkowy I instancji żąda od niego drugi raz podatku od tego samego spadku. Wskazał ponownie, że ma 79 lat i nie ma już siły zajmować się tą sprawą, tym bardziej, że w związku z wirusem wszelkie działania są utrudnione. Podatnik wskazał, że nie nabył spadku w udziale 7/28 w mieszkaniach i oszczędnościach po C. K. i w związku z tym nie mógł złożyć druku SD-Z2, ponieważ musiałby podać nieprawdę, a to grozi odpowiedzialnością uregulowaną w kodeksie Karnym Skarbowym. Podatnik jeszcze raz wniósł o rozważenie i podjęcie pozytywnego rozwiązania względem jego osoby. Podkreślił na koniec, że nie nabył żadnego spadku (co potwierdza Urząd Skarbowy w Zgorzelcu_ od którego miałby płacić drugi raz podatek.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w dniu 19.02.2021 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. Podejmując takie rozstrzygnięcie organ podatkowy II instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Zgorzelcu I Wydział Cywilny z 23.11.2018 r., Sygn. akt I Ns 352/175, jak i obowiązujących w tym zakresie przepisów jednoznacznie wynika, że z dniem śmierci spadkodawcy Podatnik nabył udział 7/28 w spadku po w/w zmarłej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ podatkowy I instancji zasadnie uznał w zaskarżonej decyzji, że momentem powstania obowiązku podatkowego w przedmiotowej sprawie jest 22.01.2019 r. tj. dzień uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w Zgorzelcu i Wydział Cywilny z 23.11.2018 r., Sygn. akt I Ns 352/17 oraz, że zobowiązanym do zapłaty podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia udziału 7/28 w spadku po zmarłej jest Skarżący. Organ odwoławczy stwierdził także, że organ podatkowy I instancji prawidłowo przyjął, że Podatnikowi nie przysługuje zwolnienie wynikające z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, gdyż Podatnik nie złożył zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Organ podatkowy II instancji uznał również, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ Pan K.K. nie wskazał na okoliczność późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu majątku w drodze spadku po zmarłej siostrze C. K. Zdaniem organu odwoławczego organ podatkowy I instancji poprawnie zastosował przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy Ordynacji podatkowej w zakresie powołania biegłego w celu ustalenia wartości rynkowej lokali mieszkalnych wchodzących w skład spadku po zmarłej oraz słusznie uznał za dowód operaty szacunkowe z 08.10.2020 r. dotyczące tych lokali, sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego odnośnie przyjętej podstawy opodatkowania w wysokości 102.065,00 zł, gdyż w jego ocenie wartość ta czyni zadość wymogom art. 7 i 8 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał ponadto, że organ podatkowy I instancji ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do skargi Strony z 17.09.2020 r. na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w zakresie podatku od spadków i darowizn.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu Podatnik zakwestionował rozstrzygnięcie wynikające z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W treści pisma Podatnik zarzucił, iż ustalono mu podatek od spadku, którego nie nabył. Zdaniem Skarżącego skoro organ podatkowy twierdzi, iż nabył spadek, winien przeprowadzić egzekucję komorniczą z nieruchomości, które weszły w skład spadku po zmarłej C. K. i tak pokryć wymierzony podatek.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi w całości i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego Strona złożyła pismo procesowe w którym podtrzymała w całości swoje zarzuty wnoszone w toku postepowania podatkowego. Wskazał, że był mylnie przekonany, że zgłoszenie na druku SD-Z2 powinno był złożone dopiero w przypadku fizycznego otrzymania spadku. Strona była przekonana, że nie ciążył na niej żaden obowiązek podatkowy. Strona wskazała, że okolicznością łagodząca, jest, iż w czasie pandemii Strona doznała osłabienia organizmu. Strona dopiero po rozmowach w gronie rodzinnym rozumiała swój błąd. Strona wskazał, że w dniu 24.03.2021 r. wywiązała się z obowiązku złożenia deklaracji wraz z oświadczeniem czynny żal. Strona wskazała, że zawsze rozliczała podatnik w terminie, a zdarzenie miało charakter incydentalny. Strona wskazała, na okoliczność, że niezłożenie w terminie deklaracji nie miało żadnego wpływu na uszczuplenie budżetu państwa, gdyż jest to dziedziczenie w pierwszej linii pokrewieństwa. Uchybienie terminowi było związane z błędnym rozumieniem, kiedy doszło do nabycia spadku. Wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku, bez wykształcenia prawniczego. Strona powołała orzecznictwo z którego wynika, ze "uchybienie przez spadkobiercę terminowi zgłoszenia nabycia spadku usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami sprawy nie powinno w sposób kategoryczny niweczyć osiągnięcia zakładanego celu przez ustawodawcę". W związku z powyższym Podatnik wniósł o odstąpienie o d wymierzania zobowiązania podatkowego. Skarżący wskazał ponadto, że nie zamierza dochodzić swych praw do spadku. Pozostałe zarzuty dotyczą również zaskarżonego postanowienia o ustaleniu kosztów postepowania.

Ustosunkowując się do powyższych zarzutów DIAS podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.; dalej: p.u.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że postanowienie Sądu Rejonowego w Zgorzelcu I Wydział Cywilny z 23.11.2018 r., sygn. akt I Ns 352/17, uchylające akt poświadczenia dziedziczenia z 09.04.2014 r., Repertorium A nr (...) i stwierdzające nabycie przez Pana K.K udziału 7/28 w spadku po zmarłej C. K., : uprawomocniło się 22.01.2019 r.

Podkreślenia wymaga, iż prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, mają charakter deklaratoryjny i stwierdzają nabycie spadku z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego). W myśl art. 922 § 1 ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16 poz. 93 ze zm.), prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób (spadkobierców). Zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925). Art. 927 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, iż nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje. Nabycie spadku nie następuje zatem z chwilą wydania postanowienia lub aktu poświadczenia dziedziczenia, ale z chwilą śmierci spadkodawcy. Orzeczenie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę, które stosownie do powołanego wyżej art. 925 nastąpiło już wcześniej, tj. z chwilą otwarcia spadku.

Bezsprzecznie zatem z chwilą śmierci spadkodawczyni, Podatnik nabył udział 7/28 w masie spadkowej, na którą - co ustalono w toku postępowania - składały się w dacie nabycia spadku określone składniki majątkowe. Wobec tego w dniu śmierci spadkodawcy spadkobierca nabył prawa do spadku w części określonej postanowieniem sądu -a więc w udziale 7/28 w ww. składnikach.. Obowiązany był więc do opodatkowania nabytych składników, według zasad określonych w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Podatkowi od spadków i darowizn, z mocy art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy w drodze spadku, natomiast o nabyciu praw do spadku stwierdza sąd postanowieniem w tym przedmiocie.

Jak słusznie wskazał DIAS powołana w odwołaniu okoliczność, że pierwotnie wskazany w postępowaniu spadkowym spadkobierca zbył przedmioty spadku, które w części w wyniku uchylenia aktu poświadczenia dziedziczenia przysługiwałyby Skarżącemu, nie jest zatem okolicznością, z którą ustawy, w tym ustawa o podatku od spadków i darowizn wiążą jakiekolwiek skutki prawne. Wskazać przy tym dalej należy, iż okoliczność, że osoba, które została wskazana jako spadkobierca w pierwotnym akcie poświadczenia dziedziczenia mogła uiścić podatek od spadków i darowizn także w części spadku, która ostatecznie przypadła Podatnikowi nie może mieć wpływu na zobowiązanie podatkowe obecnego współspadkobiercy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku NSA sygn. akt II FSK 926/19.

Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Art. 6 ust.4 ww ustawy stanowi, że jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma, a jeżeli pismem tym jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwila uprawomocnienia się orzeczenia w myśl art. 5 ustawy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

W tym miejscu podkreślenia kolejno wymaga, iż zmiany jakie wprowadzono ustawą z dnia 16.11.2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 22, poz. 1629), przewidują m.in. zwolnienia z podatku w przypadku nabycia majątku przez najbliższych krewnych.

Ustawa nowelizująca wprowadziła do ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn artykuł 4a, określający między innymi warunki tego zwolnienia. Ustalony został krąg osób uprawnionych do zwolnienia w związku z nabyciem własności rzeczy lub praw majątkowych, który tworzą: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. Stwierdzić zatem trzeba, że spadkobierca K.K., jako brat zmarłej C. K., należy do w/w kręgu nabywców.

Jak słusznie wskazał, organ skorzystanie ze zwolnienia podlega jednak pewnym warunkom. Ma ono zastosowanie, jeżeli osoba uprawniona zgłosi nabycie własności rzeczy i praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust.1 pkt 2-8 i ust. 2 ustawy, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Zgłoszenia dokonuje się na urzędowym

(formularzu SD-Z2, którego wzór określa rozporządzenie Ministra Finansów. Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia z art. 4a ust. 1 pkt 1 (jeśli nie ma zastosowania wyjątek z przepisu art. 4a ust. 2), powoduje utratę prawa do zwolnienia. Konsekwencją powyższego jest opodatkowanie nabycia majątku według zasad ogólnych, tj. właściwych dla I grupy podatkowej, z uwzględnieniem kwoty wolnej i stawek podatków właściwych dla tej grupy nabywców (art. 9 i art. 15 ust. 1 ustawy).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe w systemie prawa podatkowego są odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej : tj. powszechności i równości opodatkowania, w związku z czym muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą (ich stosowanie nie może być wynikiem wykładni rozszerzającej lub zawężającej).

Jak słusznie wskazał organ w przedmiotowej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w Zgorzelcu I Wydział Cywilny z 23.11.2018r., sygn. akt I Ns 352/175, w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Pana K.K spadku po zmarłej C. K. uprawomocniło się 22.01.2019 r., a zatem termin zgłoszenia w organie podatkowym nabycia w drodze spadku własności rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-Z2, upłynął 22.07.2019 r. (tj. 6 miesięcy od 22.01.2019 r.) Z akt sprawy wynika, że Pan K. K. należy do kręgu najbliższej rodziny Spadkodawczyni. Zatem byłby uprawniony do skorzystania ze zwolnienia z art. 4a ustawy, gdyby złożył w terminie do 22.07.2019 r. organowi podatkowemu I instancji zgłoszenie SD-Z2 o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Podatnik nie skorzystał jednak z tej możliwości, gdyż jak wynika z akt sprawy, nie złożył w Urzędzie Skarbowym w Zgorzelcu przedmiotowego zgłoszenia, we wskazanym wyżej terminie tj. maksymalnie do 22.07.2019 r. W związku z tym należy przyjąć, iż Podatnik utracił możliwość skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Prawidłowo też uznał organ, że w sprawie nie znalazł zastosowania również ust. 2 art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym ustawodawca uzależnił zachowanie ulgi od późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu rzeczy i praw majątkowych tytułem spadku, jako że Pan K.K. nie wskazał na okoliczność późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu majątku w drodze spadku po zmarłej siostrze C. K., co jest niezbędnym warunkiem zastosowania w/w zwolnienia wobec podatnika, który nie dopełnił obowiązku zgłoszenia nabytego w drodze spadku majątku w terminie przewidzianym w art. 4a ust. 1 ustawy. Również nie można uznać, aby z obowiązku zgłoszenia nabycia składników w organie zwalniało podatnika - powołane w odwołaniu - jego przekonanie o odpowiedzialności karnoskarbowej w wypadku wykazania w zgłoszeniu składników, których nie nabył.

Organy poprawnie również zastosowały przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy Ordynacji podatkowej w zakresie powołania biegłego, w celu ustalenia wartości rynkowej lokali mieszkalnych wchodzących w skład spadku po zmarłej. Zasadnie również uznały za dowód operaty szacunkowe z 08.10.2020 r. Sąd uznaje za prawidłowe odnośnie przyjęcia do podstawy opodatkowania kwoty 102.065,00 zł (7/28 x 408.260,00 zł), gdyż wartość ta czyni zadość wymogom art. 7 i 8 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Jak już bowiem wyżej wskazano, organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 Ordynacji podatkowej) i w związku z tym ich rozstrzygnięcia muszą być zgodne z przepisami prawa zawartego w ustawach oraz wydanych na ich podstawie aktach wykonawczych. Organy podatkowe nie mogą ponadto unikać wydawania decyzji, jeśli wiążące normy prawne nakładają na nie taki obowiązek. Naczelnik Urzędu Skarbowego był więc zobligowany na podstawie przepisów zawartych w ustawie o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy Ordynacja podatkowa do wydania Podatnikowi decyzji ustalającej zobowiązane podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez niego udziału 7/28 w spadku po zmarłej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zobowiązanie podatkowe w tym stanie faktycznym i prawnym zostało prawidłowo ustalone. W świetle powołanych wyżej przepisów nie można uznać za argument stan zdrowotny i wiek skarżącego. Również złożenia zgłoszenia już po terminie wydania decyzji przez organ II instancji, nie konwaliduje uchybienia w terminie do jego zgłoszenia i nie wywiera takiego skutku jak oczekuje tego Strona. Powołane przez Stronę orzeczenia zapadło natomiast, choć w podobnym to jednak w odmiennym stanie faktycznym. Nie można tez uznać, że dla rozstrzygnięcia sprawy miały znaczenie kwestie zdrowotne i wiek Podatnika, nie stanowią one przesłanek ustawowych do zastosowania zwolnienia.

Tym samym uznać należy, że zarzuty Skarżącego nie są zasadne, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 p.p.s.a.