Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1444/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Daniela Kozłowska WSA Emilia Lewandowska Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2010 r. sprawy ze skargi I. N., M. N., E. O., Z. Z., P. J., M. J., małotetnich: D. N., R. N. i M. N. reprezentowanych przez ustawową przedstawicielkę B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr ewidencyjny [...] w obrębie [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] (obecnie [...]) ozn. [...] od 1928 r. stanowiła własność J. N., natomiast nieruchomość ozn. hip. nr [...] stanowiła własność A. W. (na postawie umowy działu).

Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] został złożony w dniu [...] maja 1949 r. tylko przez właściciela nieruchomości hip. [...] K. W. (następcy prawnego A. W.) w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Prezydent W. ustanowił prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 położonego w W. przy ul. [...] oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] na rzecz E. W. i M. W., natomiast decyzją z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 położonego w W. przy ul. [....], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2007 r. tytuł własności nieruchomości ozn. hip. Nr [...] uregulowany był na T. i K. N. – synów J. N.

Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] został złożony tylko przez właściciela nieruchomości hip. Nr [....] K. W. i nie był on osobą uprawnioną do złożenia tego wniosku w odniesieniu do nieruchomości ozn. nr hip. [...].

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył adwokat J. T. – pełnomocnik następców prawnych T. i K. N. kwestionując ustalenia organu I instancji. Zdaniem skarżących "Pan K. W., chcąc ratować dorobek rodzinny i uważając siebie za współwłaściciela nieruchomości złożył wniosek o ustanowienie własności czasowej w odniesieniu do obu numerów hipotecznych [....] tj. w odniesieniu do swojej części nieruchomości jak i nieruchomości należącej do rodziny N. Prawną podstawę takiego działania stanowi art. 89 dekretu z dnia 11.10.1946 r. – o prawie rzeczowym upoważniający współwłaściciela nieruchomości do działania w imieniu pozostałych współwłaścicieli w celu zachowania wspólnego prawa". Ponadto wskazano, że K. W. działał jako pełnomocnik współwłaścicieli nieruchomości hip. nr [...], co potwierdza w swoim oświadczeniu E. W.

Rozpoznając odwołanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uznało ustalenia dokonane przez organ I instancji za prawidłowe. Kolegium stwierdziło, iż od 1928 r. właścicielem nieruchomości hip. nr [...] był A. W., a nieruchomości hip. [...] J. N. w związku z czym uznało za bezpodstawne twierdzenie skarżących, że K. W. składający w dniu [...] maja 1949 r. wniosek o ustanowienie własności czasowej działał jako współwłaściciel nieruchomości hip. nr [...]. Nie miał bowiem do niej żadnego tytułu prawnego.

Ponadto Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa T. i K. N. dla K. W. do złożenia w ich imieniu wniosku dekretowego, a oświadczenie złożone przez E. W. o zażyłych stosunkach rodzinno-towarzyskich K. W. z T. i K. N.i nie dają w ocenie Kolegium podstaw do uznania, że K. W. był prawnie upoważniony do złożenia wniosku również w stosunku do działki nr hip. [...]. Reasumując, Kolegium uznało, iż w niniejszej sprawie wniosek dekretowy do nieruchomości hip. nr [...] został złożony przez osobę nieuprawnioną, a jego uwzględnienie byłoby niezgodne z treścią art. 7 ust. 1 dekretu [...].

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: I. N., M. N., E. O., Z. Z., P. J., M. J., małoletni D. N., R. N., M. N. reprezentowani przez ustawową przedstawicielkę B. P. – wszyscy reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J. T. zarzucając jej sprzeczność i dowolność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez dokonanie niewłaściwej oceny prawnej wniosku złożonego przez K. W. poprzez uznanie, iż nie był on upoważniony do złożenia wniosku dekretowego w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej hip. nr [...] i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż treść oświadczeń pełnomocnika spadkobierców byłych właścicieli spornej nieruchomości oraz E. W. oraz innych dokumentów jednoznacznie wskazują na fakt, że K. W. składając wniosek dekretowy w odniesieniu do sąsiadujących ze sobą nieruchomości oznaczonych hip. Nr [...] i [...] był uprawniony do skutecznego złożenia tego wniosku również w odniesieniu do nieruchomości o nr hip. [...]. Skarżący wskazali, że zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2007 r. ostatnimi właścicielami tej nieruchomości byli bracia: T. i K. N., a z dokumentów notarialnych i wieczysto-księgowych wynika, że nieruchomości sąsiednie o nr hip. [...] i [...] stanowiły kiedyś jedną nieruchomość, były uregulowane w jednej księdze wieczystej i jej właściciele T. N., K. N. oraz K. W. nie tylko stanowili rodzinę ale uważali się za jej współwłaścicieli. W ocenie skarżących K. W. chcąc ratować dorobek rodzinny i uważając siebie za współwłaściciela nieruchomości złożył wniosek dekretowy w odniesieniu do swojej części nieruchomości jak i nieruchomości należącej do rodziny N. Jako podstawę prawną takiego działania wskazali art. 89 dekretu z dnia 11.10.1946 r. o prawie rzeczowym upoważniający współwłaściciela nieruchomości do działania w imieniu pozostałych współwłaścicieli w celu zachowania wspólnego prawa. Ponadto skarżący podnieśli, iż należy przyjąć, że K. W. działał w interesie rodziny i właścicieli przedmiotowej nieruchomości jako ich pełnomocnik. Skarżący przyznali, że co prawda w aktach sprawy nie znajduje się formalny dokument pełnomocnictwa, a we wniosku dekretowym użyto niefortunnego sformułowania "w swoim imieniu", to jednak należy pamiętać, że wniosek ten był składany po ogromnej zawierusze wojennej, kiedy kontakty międzyludzkie były znacznie utrudnione, a dostęp do dokumentów niemożliwy.

Dodatkowo pełnomocnik skarżących "z ostrożności procesowej" podnosi, iż działanie K. W. zostało przez niego potwierdzone jako pełnomocnika spadkobierców T. i K. N. w trybie art. 103 i 104 kodeksu cywilnego.

Skarżący podnieśli również, iż organ administracji nigdy nie występował do stron postępowania o potwierdzenie tej czynności prawnej i godził się na działanie K. W. w imieniu rodziny N. bez formalnego umocowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Skargę należało oddalić jako nieuzasadnioną.

Zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia przez organy orzekające w niniejszej sprawie było stwierdzenie, czy pozostaje nierozpoznany wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości przy ul. [...] w W., dawne oznaczenie hip. nr [...] o przyznanie prawa własności czasowej.

Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż wniosek taki został złożony w dniu [...] maja 1949 r. przez K. W., który był osobą nieuprawnioną do złożenia wniosku dekretowego, gdyż nie był on właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ani też nie działał jako pełnomocnik.

Bezsporne w sprawie jest, że przedmiotowa nieruchomości objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 tj. z dniem wejścia dekretu w życie, nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 1 powołanego dekretu przeszły na własność W., a od 1950 r. z chwilą likwidacji gmin na własność Skarbu Państwa.

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 tegoż dekretu dotychczasowy właściciel gruntu lub prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Nie ulega wątpliwości, że w myśl art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. jedną z przesłanek warunkujących przyznanie dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu (obecnie użytkowania wieczystego) było złożenie stosownego wniosku w przewidzianym ustawą terminie przez: 1) dotychczasowego właściciela gruntu lub 2) jego prawnych następców, będących w posiadaniu gruntu lub 3) osobę reprezentującą prawa właściciela.

W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie własności czasowej nie został złożony ani przez właściciela nieruchomości, ani przez jego następców prawnych. Wniosek taki został złożony przez K. W., który był właścicielem nieruchomości sąsiedniej oznaczonej numerem hip. [...]. Właścicielami zaś nieruchomości oznaczonej numerem hip. [...] byli T. i K. N. – synowie J. N. Do roku 1928 r. współwłaścicielami nieruchomości [...] byli A. W. i J. N., którzy w dniu [...] sierpnia 1928 r. zawarli przez notariuszem T. S. umowę (Nr kolejny [...] repertorium [...]) działu, w taki sposób, że właścicielami nieruchomości ozn. hip. nr [...] stał się A. W., a nieruchomości o ozn. hip. nr [...] stał się J. N.

Zgodnie zaś z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. nr Dz. [...] z dnia [...] maja 1949 r. tytuł własności nieruchomości ozn. hip.; nr [...] uregulowany był na A. W., natomiast zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2007 r. tytuł własności nieruchomości ozn. hip. nr [...] uregulowany był na T. i K. N. – synów J. N. Natomiast objęcie przez gminę W., jak ustaliły organy przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu [...] listopada 1949 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. nr [...]. Zatem termin do składania wniosku dekretowego upływał z dniem [...] maja 1949 r.

Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej został złożony przez właściciela nieruchomości hip. nr [...] – K. W. następcy prawnego A. W. w dniu [...] maja 1949 r., a więc w ustawowym terminie.

W świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości fakt, iż nieruchomość [...] w dacie wejścia w życie dekretu [...] nie stanowiły współwłasności K. W. oraz T. i K. N. Zatem organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, iż K. W. składając wniosek dekretowy w dniu [...] maja 1949 r. nie mógł działać jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym nie mógł stanowić podstawy jego działania art. 89 dekretu z dnia 11 października 1946 r. – prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm).

Przedstawiony w skardze pogląd, że K. W. uważał się za współwłaściciela nieruchomości ozn. hip nr [...] nie stanowi przesłanki uprawniającej go do występowania w takim charakterze. Jedynie posiadanie przez niego tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości dawałoby mu uprawnienie do występowania w obrocie prawnym jako współwłaściciel. Zauważyć należy, że współwłasność stanowi odmianę własności i wyraża się w tym, że własność określonej rzeczy ruchomej lub nieruchomości przysługuje co najmniej dwóm podmiotom, lecz żadnemu z nich nie przysługuje wyłączne prawo do fizycznie określonej części danej rzeczy, a jej źródłem może być czynność prawna oraz inne zdarzenie prawne np. dziedziczenie, zasiedzenie.

Subiektywne odczucia K. W., że był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości nie mogą więc stanowić podstawy do uznawania go za jej współwłaściciela.

W ocenie Sądu z treści wniosku dekretowego z dnia [...] maja 1945 r. wynika, iż K. W. pisząc "wnoszę o przyznanie mi za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości przy ulicy [...], Nr hipoteczny [...] obecnie Nr hip. [...] działał w imieniu własnym i wniosek dotyczył wyłącznie nieruchomości, której był właścicielem. Przywołanie w nim numerów hipotecznych [...] zdaniem Sądu spełniało funkcję wyłącznie informacyjną, mającą na celu wskazanie organowi dekretowemu, że nieruchomość o dawnym numerze hipotecznym [...] w dacie składania wniosku oznaczona jest nr hip. [...]. W żaden sposób z treści tego wniosku nie wynika, by K. W. działał w imieniu rodziny N. Organ dekretowy wydając orzeczenie administracyjne z dnia [...] czerwca 1956 r. (k. 3 akt administracyjnych) odniósł się w nim wyłącznie do nieruchomości oznaczonej numerem hip. [...] stanowiącej własność wnioskodawcy i nigdy nie doszło do żadnego rozstrzygnięcia (pozytywnego czy negatywnego) w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej nr hip. [...], co potwierdza tezę, iż K. W. działał w imieniu własnym jako właściciel nieruchomości oznaczonej hip. nr [...]. Należy podkreślić, że każde oświadczenie woli zgodnie z treścią art. 65 § 1 kc należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Przepis ten dotyczy także oświadczeń woli składanych w formie pisemnej, tyle tylko, że wówczas podstawą interpretacji stają się przede wszystkim reguły lingwistyczne. Sens tych oświadczeń ustala się przyjmując za podstawę wykładni przede wszystkim treść dokumentu. W procesie jego interpretacji podstawowa rola przypada językowym regułom znaczeniowym. Wykładni poszczególnych wyrażeń dokonuje się z uwzględnieniem kontekstu, w tym także związków treściowych występujących między zawartymi w tekście postanowieniami. Uwzględnieniu podlegają również okoliczności, w jakich oświadczenie woli zostało złożone, jeżeli dokument obejmuje takie informacje, a także cel oświadczenia woli wskazany w tekście. Uznaje się za wiążący sens oświadczenia woli, w jakim zrozumiała go zarówno osoba składająca jak i odbierająca to oświadczenie. Decydująca jest zatem rzeczywista wola składającego oświadczenie (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 19945 r., III CZP 66/95).

W świetle powyższych rozważań oraz faktu przywołania we wniosku dekretowym przez K. W. art. 7 dekretu [...] należy uznać, iż wnosząc o przyznanie mu prawa własności czasowej działał on w imieniu własnym, w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej jego własność, gdyż takie uprawnienie dawał mu w/w przepis art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Również w świetle powyższego nie do zaakceptowania jest podnoszony w skardze argument, iż K. W. działał jako pełnomocnik rodziny N. Po pierwsze brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie dla K. W. do działania w imieniu rodziny N., zaś oświadczenia na które powołują się skarżący w skardze nie stanowią dowodu potwierdzającego, że udzielenie takiego pełnomocnictwa miało miejsce, a jeżeli tak, to zbędne są w ocenie Sądu rozważania dotyczące możliwości potwierdzenia przez pełnomocnika skarżących czynności podjętych przez K. W.

Na marginesie tylko można jedynie zaznaczyć, że niczym nie uzasadnione i nie poparte żadnymi dowodami jest twierdzenie skarżących, iż organ godził się na działanie K. W. w interesie rodziny N. bez formalnego umocowania. Jeśli chodzi zaś o termin "pełnomocnictwo", to należy wyjaśnić, iż jest to umocowanie do dokonywania czynności prawnych w imieniu reprezentowanego i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego, wynikające z oświadczenia woli reprezentowanego.

Oświadczenie złożone przez E. W. z pewnością nie stanowi takiego dowodu, gdyż składająca oświadczenie nie powołuje się w nim na konkretne oświadczenie woli złożone przez właścicieli nieruchomości ozn. hip. nr [...], a jedynie odwołuje się do zażyłych stosunków towarzysko-rodzinnych panujących pomiędzy rodzinami W. i N.

Podkreślenia wymaga fakt, iż K. W. zmarł w dniu [...] września 1979 r., T. N. w dniu [...] września 1985 r., a K. N. w dniu [...] marca 1997 r. Orzeczenie administracyjne z dnia [...] czerwca 1956 r. o odmowie przyznania K. W. prawa własności czasowej zostało mu doręczone w dniu [...] czerwca 1956 r. i jasno z niego wynikało, iż przedmiotem rozstrzygnięcia organu dekretowego była wyłącznie nieruchomość oznaczona nr hip. [...]. Tak więc zarówno K. W., jak i T. i K. N. mieli wystarczająco dużo czasu do podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia zakresu wniosku dekretowego złożonego przez K. W. w dniu [...] maja

1949 r., czego jednak nie uczynili.

Organ dekretowy rozpoznający powyższy wniosek w ocenie Sądu nie miał wątpliwości, że wniosek dekretowy dotyczy wyłącznie nieruchomości oznaczonej nr hip. [...], o czym może świadczyć treść jego orzeczenia. Potwierdza to również fakt, iż dnia [...] października 1970 r. został złożony wniosek o ujawnienie prawa własności Skarbu Państwa do nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] wobec niezłożenia wniosku dekretowego przez właściciela tej nieruchomości.

Reasumując należy uznać, iż wniosek dekretowy nie został złożony przez właścicieli nieruchomości nr hip. [...] – T. i K. N.

Organy administracji orzekające w sprawie nieprawidłowo rozstrzygnęły ją co do istoty, bowiem w przypadku stwierdzenia braku złożenia wniosku dekretowego, a także w przypadku złożenia go przez osobę nieuprawnioną, jak to organy przyjęły, należało postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe, a nawet odmówić jego wszczęcia. Jednak to uchylenie w ocenie Sądu, nie miało istotnego wypływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.