Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 336/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 15 i 16
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie WSA Grażyna Jeżewska WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi A. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa własności nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia 22 listopada 2012 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz A. W. i A. W. kwotę 2848 (dwa tysiące osiemset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot sprawy stanowi skarga A. W. i A. W. (dalej - skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 marca 2013 r., nr [...], w sprawie zwrotu bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa własności nieruchomości.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia 5 października 2007 r. [...] Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla postanowił przekształcić odpłatnie prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalno-produkcyjnym przeznaczonym na cele mieszkalne, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr A obręb [...], o pow. 0,3092 ha, ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...], przysługujące A. W. i A. W. jako użytkownikom wieczystym na prawach wspólności ustawowej.

Pismem z 19 września 2012 r. organ, powołując się na treść na treść art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. z 2012 r. poz. 83), zwanej dalej ustawą, zawiadomił skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu udzielonej bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości, w związku z jej zbyciem w dniu 17 maja 2011 r. aktem notarialnym na rzecz A sp. z o.o. w [...].

W związku z powyższym, skarżący w piśmie z dnia 3 października 2012 r. wyjaśnili, że doszło jedynie do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę prawa handlowego, gdyż jako wspólnicy spółki B s.c. A. W., A. W. podjęli w dniu 17 maja 2011 r. uchwałę w sprawie przekształcenia tej firmy w A sp. z o.o. i w tym samym dniu aktem notarialnym przenieśli wskazaną nieruchomość na rzecz spółki A sp. z o.o. w organizacji, zatem istnieje ciągłość podmiotów w świetle przepisów Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.).

Decyzją z dnia 22 listopada 2012 r., nr [...], Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla zobowiązał A. W. i A. W. do zapłaty kwoty 14342,99 zł tytułem zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej na wstępie nieruchomości. W odrębnym punkcie rozstrzygnięcia organ wskazał, że zapłaty należy dokonać na rzecz Gminy Kędzierzyn-Koźle w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, na rachunek bankowy lub w kasie Urzędu Miasta Kędzierzyn-Koźle. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 4 ust. 15 i 16 ustawy oraz art. 104 i 107 K.p.a. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, organ podał, że strona prowadziła działalność gospodarczą pod firmą B s.c. A. W., A. W., przekształconą aktem notarialnym z dnia 17 maja 2011 r. w A sp. z o.o., w której na kapitał zakładowy wniesiono wkład niepieniężny (aport) w postaci przedsiębiorstwa ww. spółki, w którego skład wchodziła również działka nr A. Kolejnym aktem notarialnym z dnia 17 maja 2011 r. A. W. i A. W. przenieśli na rzecz A sp. z o.o. w organizacji własność m.in. działki nr A, celem pokrycia udziałów wspólników wnoszonych do spółki. Organ stwierdził, że w świetle art. 4 ust. 15 ustawy okoliczność zbycia przedmiotowej nieruchomości przez wspólników spółki cywilnej, dokonana w akcie notarialnym na rzecz osoby prawnej jaką jest spółka z o.o., nawet w sytuacji jeżeli powstała ona w wyniku przekształcenia spółki cywilnej, rodzi obligatoryjny obowiązek żądania zwrotu udzielonej bonifikaty po jej waloryzacji. Organ wskazał, że kwota bonifikaty, udzielonej w wysokości 12124,85 zł, po zwaloryzowaniu w myśl zasad określonych w art. 5 i art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynosi 14342,99 zł.

Nie godząc się z tą decyzją skarżący wnieśli odwołanie, w którym zarzucili naruszenie przepisów prawa poprzez wadliwą interpretację art. 4 ust. 15 ustawy. Powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w literaturze wywiedli, że na zasadzie art. 551 K.s.h. spółka cywilna może przekształcić się w spółkę z o. o., co powoduje modyfikację jej formy ustrojowej przy zachowaniu tożsamości podmiotu przekształcanego i przekształconego. Oznacza to, że do przekształcenia zastosowanie ma zasada kontynuacji z art. 553 K.s.h. i w wyniku przekształcenia spółka przekształcona nie traci swej podmiotowości prawnej, będąc podmiotem tych samych praw i obowiązków, co spółka przekształcana. Ponadto, spółce powstałej w wyniku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Skarżący podnieśli też, że dla skuteczności stosowania art. 4 ust. 15 ustawy ma zapis ograniczający jego stosowanie w stosunku do osób bliskich w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez które rozumie się m.in. małżonka.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu powołaną na wstępie decyzją z dnia 28 marca 2013 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekając o istocie sprawy zobowiązało skarżących do zapłaty kwoty 14342,99 zł tytułem zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalno produkcyjnym przeznaczonym na cele mieszkalne, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr A, obręb [...], o pow. 0,3092 ha, ujawnionej w księdze wieczystej Kw nr [...], w prawo własności nieruchomości dokonanego decyzją Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia 5 października 2007 r. nr [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa w zakresie zobowiązania A. W. i A. W. do zapłaty zwaloryzowanej kwoty tytułem bonifikaty udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania oraz przywołaniu treści art. 4 ust. 15 i 16 ustawy, podkreśliło, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności było dokonane na rzecz A. W. i A. W., jako osób fizycznych, a nie wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą. Organ odwoławczy podniósł, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o przekształceniu z dnia 22 stycznia 2007 r., skarżący potwierdzali, że nieruchomość została zakupiona na cele mieszkaniowe, a na posesji nigdy nie była i nie jest przez nich prowadzona działalność gospodarcza. Na tej podstawie organ stwierdził, że w dacie przekształcenia prawa adresatem decyzji o przekształceniu i tym samym podmiotem, któremu udzielono bonifikaty, nie byli wspólnicy spółki cywilnej, co rzutuje na bezskuteczność podnoszonych w odwołaniu argumentów o przysługiwaniu spółce przekształconej wszystkich praw i obowiązków spółki przekształcanej. Organ przyjął, powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 lipca 2007 r., że przeniesienie własności nieruchomości przez wspólnika spółki z o.o. jako aportu, powoduje faktyczne zbycie tej nieruchomości. Na tej podstawie za nieuzasadnione uznało Kolegium argumenty odwołania dotyczące wynikającego z art. 4 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ograniczenia możliwości stosowania art. 4 ust. 15 ustawy w odniesieniu do osób bliskich. W tym zakresie stwierdziło, że wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może jednocześnie przenieść własności nieruchomości jako aport na rzecz spółki i nadal faktycznie władać nimi jak właściciel. Tym samym organ odwoławczy zanegował możliwość, aby strony, zbywając nieruchomość na rzecz spółki z o.o., której są wspólnikami, mogły sprzedać ją "samym sobie", a więc osobom bliskim.

Za nieprawidłową uznało natomiast Kolegium część decyzji organu pierwszej instancji, zawartą w punkcie 2, określającą termin i sposób dokonania zapłaty. W tym zakresie stwierdziło, że organ administracji nie może zamieszczać w osnowie decyzji elementów, które nie stanowią przedmiotu rozstrzygnięcia i nie dotyczą istoty sprawy. Zdaniem Kolegium, orzeczenie zawarte w tej części decyzji nie stanowi elementu rozstrzygnięcia, natomiast jest jedynie informacją wskazującą na sposób oraz termin uiszczenia kwoty przypisanej do zwrotu i z tego względu nie powinna mieć miejsca w osnowie decyzji administracyjnej, której podstawę prawną stanowi przepis art. 4 ust. 15 ustawy regulujący zasady zwrotu udzielonej bonifikaty. Organ wywiódł, że stosownie do art. 107 § 1 K.p.a., rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest jednym z jej najistotniejszych elementów i powinno spełniać wymogi ustawowe dla decyzji, a także nie może wykraczać poza podstawy materialnoprawne stanowiące podstawę jej wydania. Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., Kolegium wyjaśniło, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości oraz został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy, co oznacza brak konieczności jego uzupełnienia w myśl art. 136 K.p.a.

W skardze na powyższą decyzję A. W. i A. W. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa, tj. art. 4 ust. 15 ustawy oraz art. 4 pkt 13 u.g.n., naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że przyznana bonifikata została przyznana skarżącym w oderwaniu od prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, podczas gdy została zakupiona celem przeprowadzenia remontu do dalszego wykorzystania w związku z tą działalnością. Ponadto zarzucili naruszenie przepisów postępowania poprzez zaadresowanie jednej koperty do obydwu adresatów i wysłanie jednego egzemplarza decyzji, co jest rażącym naruszeniem przepisów o doręczeniach i powoduje, że A. W. w ogóle nie doręczono decyzji. W uzasadnieniu powtórzyli i rozwinęli podnoszoną już wcześniej w odwołaniu argumentację dotyczącą zbycia nieruchomości na rzecz osoby bliskiej, a także kontynuacji działalności spółki, w której współwłaścicielami są nadal te same osoby co poprzednicy prawni w spółce cywilnej oraz przywołali orzecznictwo dotyczące zmiany "szaty prawnej" na skutek przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o. Dodatkowo podnieśli, że mienie wspólników w spółce cywilnej nie było wyodrębnione od mienia "nie-wspólników", stąd adresatem decyzji o bonifikacie byli wspólnicy spółki cywilnej. Poza tym wywiedli, że ustawa daje prawo ubiegania się o bonifikatę również osobom prawnym, zatem wadliwy jest pogląd organów, że spółka z o.o. - jako następca prawny osób fizycznych - nie może po przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z o.o. zostać beneficjentem bonifikaty. Podnieśli także, że od dnia uzyskania bonifikaty do dnia wydania zaskarżonej decyzji sporna nieruchomość nie była użytkowana z uwagi na jej stan.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując dodatkowo, że zaskarżoną decyzję wysłał do skarżących w jednej kopercie, ale w dwóch egzemplarzach i została ona odebrana przez A. W., jako dorosłego domownika A. W.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżących, który zgłosił swój udział w sprawie, podtrzymał dotychczasową argumentację prezentowaną w skardze. Kwestionując stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji podniósł, że organ powinien posiadać wiedzę w zakresie zagadnień związanych z przekształcaniem spółek. Wniósł alternatywnie o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania sądowego oraz zasądzenie kosztów według norm.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, jednak z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z tego względu, stosownie do treści art. 145 § 1 P.p.s.a., wyeliminowanie przez sąd z porządku prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić w razie stwierdzenia naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (pkt 1 lit. a-c), a także wówczas, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (pkt 2).

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych na wstępie kryteriów, kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji - objętej oceną z mocy art. 135 P.p.s.a. - wykazała, że akty te są wadliwe, jednak z przyczyn które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Dokonując w pierwszej kolejności oceny pod względem formalnoprawnym, w związku z zarzutem nieprawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji w jednej kopercie adresowanej do obojga skarżących, należy wskazać, że stanowi to naruszenie przez organ odwoławczy przepisów art. 40 § 1 i 3 K.p.a., z których wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism. Na tle tego przepisu przyjąć jednak należy, że doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków do rąk jednego jest skuteczne również wobec drugiego małżonka chyba, że zakwestionuje on i podważy taki sposób doręczenia (por. wyroki NSA z 17 maja 2012 r., I OSK 764/11, Lex nr 1218899; z 14 kwietnia 2012 r., II OSK 131/11, Lex nr 1218899 oraz z 22 czerwca 2007 r., II OSK 964/06, Lex nr 344911). Omawiana wadliwość doręczenia decyzji mogła być rozpatrywana w kontekście niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu (art. 10 K.p.a.), jeśli uniemożliwiłoby to skarżącemu dokonanie konkretnych czynności procesowych. W rozpoznawanej sprawie zwrócić należy uwagę, że organ odwoławczy nie prowadził postępowania wyjaśniającego, nie gromadził nowych dowodów, a w toku postępowania skarżący zawsze występowali wspólnie, co dotyczy także postępowania sądowoadministracyjnego. Pismo zawierające skargę zostało podpisane zarówno przez skarżącego, jak i przez jego żonę, której doręczono zaskarżoną decyzję. W motywach tej skargi odniesiono się wprost do argumentacji zawartej w decyzji organu odwoławczego, co pozwala przyjąć, że jej treść była znana skarżącemu. Ponadto, skargę wniesiono z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 53 § 1 P.p.s.a., liczonego od daty potwierdzenia przez A. W. odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu odwoławczego. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności pozwalają przyjąć, że treść decyzji organu doszła do wiadomości skarżącego, a w związku z zastosowanym przez organ odwoławczy sposobem doręczenia decyzji nie wystąpiły żadne skutki, które negatywnie wpłynęły na uprawnienia skarżącego jako strony postępowania. Również skarżący, poza ogólnikowym stwierdzeniem faktu wadliwego doręczenia, nie podnosił tego rodzaju okoliczności. Nie podważył też faktu doręczenia decyzji, ani nie wykazał, że nie zapoznał się z jej treścią. Z tego względu, aczkolwiek sposób doręczenia zastosowany przez organ odwoławczy narusza standardy wynikające z przepisów procedury administracyjnej, to jednak wadliwość ta nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy, stąd brak było podstaw do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji w tym trybie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, że materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. z 2012 r., poz. 83), zwanej nadal ustawą. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Co do zasady, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest odpłatne (art. 4 ust. 1 ustawy), a opłata ustalana jest przez właściwy organ w drodze decyzji (art. 4 ust. 2). Od ustalonej opłaty właściwy organ może udzielić bonifikaty (art. 4 ust. 7). Stosownie do art. 4 ust. 15 ustawy, w przypadku udzielenia bonifikaty, organ który orzekał o przekształceniu i udzieleniu tej bonifikaty, żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie, po jej waloryzacji, jeżeli osoba na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przed upływem pięciu lat licząc od dnia przekształcenia, zbyła lub wykorzystała nieruchomość na cele inne niż te, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty. Nie dotyczy to zbycia na rzecz osoby bliskiej w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.". Na gruncie art. 4 ust. 15 zaakcentowania wymaga, że żądanie zwrotu bonifikaty jest obligatoryjne i nie zależy od uznania organu. Następuje w razie ziszczenia się przewidzianych prawem przesłanek, tj. zbycia nieruchomości przed upływem pięciu lat od dnia przekształcenia, czyli od dnia, w którym decyzja o przekształceniu stała się ostateczna.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że ostateczną decyzją z dnia 5 października 2007 r. Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla dokonał przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki nr A obręb [...], przysługującego skarżącym A. W. i A. W., w prawo własności nieruchomości. Z treści tej decyzji wynika również wprost, że od ustalonej opłaty za przekształcenie, wynoszącej 12763 zł, została udzielona bonifikata w wysokości 95%. Ponadto, w punkcie 3 tej decyzji tytułem pouczenia przytoczono treść art. 4 ust. 15 ustawy, błędnie oznaczając ten przepis jako "art. 4 ust. 5".

Kwestią wymagającą wyjaśnienia było zatem ustalenie, czy zostały wyczerpane przesłanki z art. 4 ust. 15 ustawy, a w szczególności czy na skutek czynności prawnych dokonanych w drodze aktu notarialnego z dnia 17 maja 2011 r. doszło do zbycia przez skarżących nieruchomości objętej decyzją z dnia 5 października 2007 r., co uzasadniało żądanie od skarżących zwrotu kwoty udzielonej bonifikaty.

Rozważania w tym zakresie należy poprzedzić uwagą, że na gruncie ustawy dopuszczalne jest jedynie przekształcenie, czyli zmiana formy prawa z dotychczasowej, tj. użytkowania wieczystego, w prawo własności będące naczelnym, najsilniejszym prawem rzeczowym. Nie ulega natomiast zmianie treść tego prawa zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym. W rozpoznawanej sprawie nie można tracić z pola widzenia, że z zapisu punktu 1 ostatecznej decyzji z dnia 5 października 2007 r. wynika jednoznacznie, iż nastąpiło przekształcenie we własność prawa użytkowania wieczystego, które przysługiwało skarżącym w ramach "wspólności ustawowej". Pojęcie to jest terminem z zakresu prawa rodzinnego dla określenia wspólności małżeńskiej, powstającej z mocy prawa między małżonkami z chwilą zawarcia małżeństwa (art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy Dz. U. z 2012 r. poz. 788), tj. powstającym niezależnie od woli i wiedzy stron, z mocy ustawy. Z tego względu nie znajdują uzasadnienia argumenty skargi, że ustawa przewiduje możliwość dokonywania przekształcenia użytkowania wieczystego również na rzecz osób prawnych, skoro przekształcenie dokonane zostało na rzecz skarżących jako osób fizycznych, a nie spółki z o.o. To samo odnosi się do argumentacji, że w chwili nabycia przez skarżących przedmiotowej nieruchomości byli oni wspólnikami spółki cywilnej. W związku z tym wskazać przyjdzie, że skoro przekształcenie dotyczyło prawa użytkowania wieczystego przysługującego skarżącym w ramach "wspólności ustawowej", to nie była to wspólność w ramach spółki cywilnej. Zauważyć należy, że umowa spółki cywilnej nie tworzy wspólności ustawowej ale współwłasność umowną. Poza tym, majątek wniesiony do spółki cywilnej nie stanowi majątku tej spółki, lecz zostaje objęty współwłasnością łączną wspólników (art. 196 K.c.). Istnienie między małżonkami spółki cywilnej, a tym samym występowanie między nimi majątku spółki, który jest objęty współwłasnością łączną jest dopuszczalne. Majątek ten należy jednak odróżnić od majątku w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej, gdyż występuje on poza ustrojowym stosunkiem majątkowym małżonków i podlega wyłącznie przepisom K.c. regulującym spółkę cywilną (art. 860-875 k.c.). Umowa spółki cywilnej jest bowiem umową obligacyjną, stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników (por. wyrok SN z 28 października 2009 r., I CK 201/02, Lex nr 151608), a spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, gdyż nie ma zdolności prawnej, czyli nie jest podmiotem praw i obowiązków prawa cywilnego. Podmiotami takimi są wspólnicy spółki, a nie sama spółka. Tym samym spółka cywilna nie może być użytkownikiem wieczystym nieruchomości ani stroną postępowania administracyjnego. Jak wskazuje się w literaturze, jeżeli prawo użytkowania wieczystego wchodzi do majątku spółki cywilnej, to użytkownikiem pozostają wspólnicy spółki i oni są stronami postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia (por. R. Skwarło "Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Komentarz", Wyd. Wolters Kluwer buisness, Warszawa 2008, s. 118 i powołane tam orzecznictwo). Odmienny status posiada natomiast spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2000 nr 94, poz. 1037, z późn. zm. – aktualnie Dz. U. z 2013 r. poz. 1030), zwanej dalej K.s.h., w szczególności Tytuł III, Dział I, art. 151-300 tej ustawy. Spółka z o.o. jest spółką kapitałową (art. 1 § 2 i art. 4 § 1 pkt 2 K.s.h.), będącą samodzielnym podmiotem, odrębnym od tworzących ją wspólników. Posiada własną osobowość prawną od chwili wpisu do rejestru (art. 12 K.s.h.), działa w oparciu o kapitał handlowy (zakładowy) podzielony na udziały (art. 152 K.s.h.), stąd wartość wkładu wyraża się wartością udziałów w spółce. Poza tym spółka z o.o. ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za swe zobowiązania, a wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki (art. 151 § 4 K.s.h.). Wkłady wnoszone na pokrycie kapitału zakładowego w spółce z o.o. i udostępniane spółce (aporty) mogą pochodzić z różnych źródeł, w tym również z majątku objętego wspólnością małżeńską.

Punktem wyjścia do oceny skutków prawnych wniesienia do spółki z o.o. wkładu na kapitał zakładowy w postaci nieruchomości jest odkodowanie terminu "zbycie nieruchomości", którym posłużył się ustawodawca w tym art. 4 ust. 15 ustawy. W ustawie brak jest jego legalnej definicji, jednak interpretacja nie nastręcza istotnych trudności. "Zbycie nieruchomości" nawiązuje do służącego wobec niej prawa majątkowego, które z reguły jest przenoszalne, tj. podlega swobodnemu obrotowi. "Zbycie" jest pojęciem przeciwstawnym do "nabycia" i obejmuje czynności prawne polegające na rozporządzeniu prawem własności, np. nabytym w wyniku przekształcenia z prawa użytkowania wieczystego, w wyniku których następuje odjęcie, pozbawienie się przez podmiot przysługującego mu prawa własności, czyli czynności polegające na przeniesieniu tego prawa na rzecz innego podmiotu. Przyjąć należy, że na gruncie ustawy zakres terminu "zbycie" jest szeroki, gdyż ustawodawca zrezygnował dodatkowego dookreślenia zawężającego to pojęcie np. tylko do odpłatnego zbycia. Omawiane pojęcie obejmuje zatem wszelkie sposoby przeniesienia własności, przy czym w odniesieniu do zbycia nieruchomości chodzi również o zachowanie wymaganej przepisem art. 158 K.c. formy czynności prawnej - aktu notarialnego, jeśli w odniesieniu do konkretnej czynności wymóg jej zachowania nie jest wyłączony. Zauważyć należy, że terminem "zbycie nieruchomości" ustawodawca posługuje się również w innych aktach normatywnych, w tym również na gruncie u.g.n., do której wielokrotnie odsyła w art. 4 ustawy (ust. 2, ust. 14, ust. 15 zdanie drugie, ust. 16, ust. 17). Przepis art. 4 pkt 3b u.g.n. definiuje "zbywanie albo nabywanie nieruchomości" jako dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Zatem również na gruncie tej ustawy jest to pojęcie szerokie, obejmujące wszelkie prawne formy przeniesienia prawa własności nieruchomości. Jak wskazano wyżej, w tożsamy sposób pojęcie to należy interpretować także na tle ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Oceniając w tym kontekście czynność polegającą na wniesieniu do spółki z o.o. przez wspólnika wkładu na pokrycie kapitału zakładowego dostrzec trzeba, że w świetle art. 3 K.s.h., wedle którego przez umowę spółki handlowej wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów, zawarcie umowy spółki z o.o. powoduje przejście na spółkę przedmiotów aportu, czyli następuje faktyczne ich udostępnienie spółce. Przepisy K.s.h. nie określają momentu przejścia wkładu na spółkę z o.o., jednak należy mieć na względzie, że przy tworzeniu tego rodzaju spółek została wyraźnie wyodrębniona faza organizacji, trwająca do czasu zarejestrowania spółki właściwej, w której przewidzianą przez ustawodawcę formą ustrojową jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, powstająca z chwilą zawarcia umowy spółki z o.o. (art. 161 § 1 oraz art. 12 K.s.h.). Jest ona podmiotem odrębnym od wspólników, wyodrębnionym organizacyjnie i majątkowo. Stosownie do art. 11 § 1 K.s.h. spółka z o.o. w organizacji posiada zdolność do czynności prawnych i zdolność sądową, ma prawo do posiadania własnego majątku oraz może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania. Występuje zatem jako samodzielny podmiot działający we własnym imieniu i na własny rachunek, a w umowie spółki występują dwa podmioty prawa: założyciele i spółka z o.o. w organizacji. Nie budzi wątpliwości, że umowa spółki z o.o. jest umową zobowiązującą, do której z mocy art. 2 zdanie drugie K.s.h. mają zastosowanie przepisy art. 155 § 1 oraz art. 510 § 1 K.c., ustanawiające zasadę podwójnego skutku tych umów, który polega na tym, że umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy wywołuje od razu skutek rozporządzający. W chwili zawarcia umowy spółki na spółkę z o.o. w organizacji przechodzą zatem wkłady, tj. rzeczy oznaczone co do tożsamości oraz wierzytelności. Dla przeniesienia własności nieruchomości wystarczające jest oświadczenie woli odnoszące się do tej nieruchomości, złożone w umowie spółki, która zgodnie z art. 157 § 2 K.s.h jest zawierana w formie aktu notarialnego, bez konieczności powtórnego oświadczenia woli przenoszącego własność nieruchomości po zarejestrowaniu spółki. Oświadczenie woli złożone w umowie spółki rodzi bowiem po stronie wspólnika zobowiązanie do przekazania aportu spółce, któremu po stronie spółki, w tym także spółki w organizacji, odpowiada roszczenie o wydanie wkładu. Spółka staje się właścicielem przedmiotu wkładu, co oznacza, że przechodzą na nią prawa z nim związane tak jak na osobę trzecią. Przeniesienie praw na spółkę następuje pod warunkiem zarejestrowania spółki (por. A. Kidyba Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2013 r., t I, s. 689-690 oraz powołana tam literatura i orzecznictwo).

W rozpoznawanej sprawie skarżący przenieśli własność spornej nieruchomości na rzecz utworzonej przez nich A Sp. z o.o. w organizacji, co wynika z zapisów § 1 pkt 2 lit. c oraz § 2 pkt 2 umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości, zawartej aktem notarialnym z dnia 17 maja 2011 r., rep. [...]. W świetle dotychczas powiedzianego należy uznać, że wniesienie nieruchomości jako aportu do spółki z o.o. w organizacji stanowi czynność prawną, na podstawie której następuje przeniesienie własności przedmiotu wkładu, a więc czynność, w wyniku której następuje zbycie nieruchomości w rozumieniu ustawy. Wniesiona aportem nieruchomość powiększa bowiem majątek spółki kapitałowej i przestaje mieć charakter własności indywidualnej dotychczasowych właścicieli, będących wspólnikami spółki. Należy też zauważyć, że wartość nieruchomości będącej przedmiotem aportu wyraża się od daty wniesienia jej do spółki kapitałowej wartością udziałów w tej spółce. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 7 października 2008 r., I OSK 856/08 ONSAiwsa 2009 nr 4, poz. 80).

Odnośnie zarzutów skargi, w świetle w dotychczasowych rozważań podzielić należy także pogląd wyrażany w orzecznictwie wskazywanym przez organ odwoławczy (wyrok WSA w Gliwicach z 30 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1478/06, LEX nr 517118), że wspólnik spółki z o.o. nie może jednocześnie przenieść własności nieruchomości jako aport na rzecz spółki i nadal faktycznie władać nią jak właściciel, gdyż na mocy aktu notarialnego przenoszącego własności wyzbywa się własności oraz posiadania nieruchomości na rzecz aktualnego właściciela. Wbrew twierdzeniom skarżących, od chwili zawarcia umowy właścicielem nieruchomości jest spółka jako odrębny podmiot prawa, a nie współmałżonek będący wspólnikiem. Tym samym prawidłowe było stanowisko organów, że w rozumieniu art. 4 ust. 15 ustawy doszło do zbycia spornej nieruchomości przez skarżących na rzecz A spółki z o.o. w organizacji. Natomiast pozostała część argumentacji skargi, wywiedzionej na bazie orzecznictwa w sprawach podatkowych, dotyczy bytu spółki w sensie prawnym, po przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z o.o., czyli możliwości korzystania z udzielonych wcześniej wspólnikom podmiotu przekształconego koncesji i uprawnień, jakie uzyskali w ramach działalności prowadzonej w poprzedniej formie, tj. podmiotu przekształcanego. Nie odnosi się zatem do istoty rozpoznawanej sprawy, czyli stosunków majątkowych pomiędzy wspólnikami a spółką w związku z zawarciem umowy spółki prawa handlowego. Wbrew intencjom skargi, argumentacja podawana przez skarżących wzmaga jeszcze stanowisko co do tego, że na podmiot przekształcony - spółkę kapitałową przechodzą wszelkie uprawnienia i obowiązki, co oznacza, że następuje ich zbycie.

Analizując nadal zaskarżoną decyzję stwierdzić trzeba, że prawidłowe było stanowisko organu odwoławczego, iż zamieszczone przez organ pierwszej instancji w osnowie decyzji rozstrzygnięcie dotyczące sposobu i terminu dokonania wpłaty stanowi element nieprzewidziany przepisem prawa materialnego, bowiem ani art. 4 ust. 15 ustawy, w oparciu o który wydano tę decyzję, ani żaden inny przepis ustawy nie upoważniają organu do władczego orzeczenia w tym zakresie.

Natomiast wadliwością dostrzeżoną przez Sąd, która skutkowała uchyleniem aktów wydanych przez organy obu instancji, jest brak wskazania sposobu wyliczenia wysokości zwaloryzowanej bonifikaty, ustalonej przez organy w kwocie 14342,99 zł. Wskazać przyjdzie, że w razie zaistnienia przesłanek uzasadniających zwrot bonifikaty, kwota ta podlega waloryzacji, dokonywanej - stosownie do art. 4 ust. 16 ustawy - według zasad określonych w art. 5 u.g.n., który stanowi, że waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

W rozpoznawanej sprawie, rozstrzygając o zwrocie kwoty 14342,99 zł, poza ogólnym powołaniem się na przepis art. 5 u.g.n., organy nie wskazały, jakich wskaźników użyto przy wyliczaniu tej kwoty. Pomimo, że wskaźniki określone w art. 5 u.g.n. są ogłaszane w ogólnodostępnych publikatorach, to jednak wyliczenie konkretnej kwoty jest wynikiem sekwencji obliczeń rachunkowych przy zastosowaniu tych wskaźników, co powinno poddawać się kontroli, zwłaszcza że kwota będąca rezultatem tych działań stanowi istotny element decyzji. Z tego względu, zdaniem Sądu, w decyzji dotyczącej obowiązku zwrotu zwaloryzowanej kwoty bonifikaty powinien zostać przedstawiony szczegółowo techniczny sposób wyliczenia kwoty żądanej do zwrotu, wraz z wyjaśnieniem zasad dokonania jej waloryzacji, gdyż ma to podstawowe znaczenia dla urzeczywistnienia zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 K.p.a. i realizowanej w art. 107 § 3 K.p.a. Zgodnie z powołaną zasadą organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Brak wskazania sposobu wyliczenia żądanej kwoty uniemożliwia weryfikację prawidłowości jej ustalenia stronie zobowiązanej, jak i wymyka się spod oceny Sądu.

W świetle powyższego należało uznać, że organy administracji poprzez niewystarczające udowodnienie wysokości kwoty żądanej do zwrotu tytułem udzielonej skarżącym bonifikaty naruszyły przepis art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. pkt c P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie zawarte w punkcie drugim wyroku oparto na przepisie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na wniosek strony skarżącej, zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a., z uwzględnieniem § 6 pkt 5 w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348, z późn. zm.), zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 2848 zł obejmującą: wpis od skargi ustalony według wartości przedmiotu sporu (431 zł), minimalne wynagrodzenie pełnomocnika (2400 zł) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).

Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej przedstawionych rozważań Sądu.