Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 233/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7 par 1 i 2, art. 13 par. 1, art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z [...] maja 2022 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] marca 2022 r. Nr [...] odmawiające R. R. (dalej: "skarżący") zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z rachunków bankowych.

Z uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi do majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2022 r. Nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na nieopłacone należności pieniężne z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 rok. Celem uregulowania dochodzonych należności organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] lutego 2022 r. skierowanymi do: C. S.A., B. S.A., do B. S.A., oraz do Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej [...], zajął należne skarżącemu wierzytelności pieniężne z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Skarżący, działając przez pełnomocnika, w piśmie z [...] lutego 2022 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych. Wskazał w nim na okoliczności, w jakich powstały zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz wskazał, że zamierza złożyć wniosek o rozłożenie spłaty zaległości podatkowej na raty. Stwierdził też, że zajęcie rachunków bankowych pozbawiło go oraz członków jego rodziny środków niezbędnych do utrzymania. Dodał, że jest właścicielem pojazdu samochodowego marki D., z którego możliwe jest prowadzenie skutecznej egzekucji, a taki środek egzekucyjny będzie mniej uciążliwy, zatem zaproponował ustanowienie zastawu skarbowego na tym pojeździe. W piśmie doprecyzowującym wniosek skarżący poinformował, że dotyczy on zwolnienia spod zajęcia wszystkich rachunków bankowych.

W dniu [...] marca 2022 r. pracownik organu egzekucyjnego dokonujący czynności egzekucyjnych odbył rozmowę ze skarżącym, podczas której ten drugi wskazał, że przebywa poza miejscem zamieszkania, przewiduje powrót w połowie czerwca zaś samochód, którego jest właścicielem znajduje się w Gdańsku. Z notatki sporządzonej na okoliczność rozmowy wynika, że skarżący odmówił podania dokładnego adresu, pod którym znajduje się pojazd.

Postanowieniem z [...] marca 2022 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia z egzekucji ww. wierzytelności z rachunków bankowych w C. S. A., B. S. A., B. S. A.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Administracji skarbowej przytoczył treść art. 13 § 1, art. 7 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 – dalej: "u.p.e.a.").

DIAS uznał, że skarżący nie wykazał istnienia ważnego interesu uzasadniającego zwolnienie z egzekucji wierzytelności pieniężnych z rachunków bankowych. Oprócz poinformowania, że zajęcie wierzytelności utrudnia życie codzienne i stanowi zagrożenie dla egzystencji, nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających ciężką sytuację finansową. Organ zauważył, że zajęcie egzekucyjne rachunku bankowego czy jakiegokolwiek innego składnika majątku zobowiązanego zawsze jest uciążliwe. Niemniej jednak postępowanie egzekucyjne jest konsekwencją niewywiązywania się z nałożonych przez prawo obowiązków. Zwolnienie zaś danego składnika majątku spod egzekucji ze względu na to, że środek ten jest w ocenie zobowiązanego zbyt uciążliwy, stawiałoby skarżącego w sytuacji uprzywilejowanej wobec osób, które, pomimo obciążenia obowiązkami codziennymi w tym finansowymi, regularnie i terminowo wywiązują się ze swoich obowiązków wobec Skarbu Państwa. DIAS nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że błędne rozliczenie zeznania podatkowego PIT - 36 za 2016 r. stanowi okoliczność nagłą i niespodziewaną, na którą skarżący nie miał wpływu, a tym samym stwierdził, że nie uzasadnia to zastosowania instytucji zwolnienia spod egzekucji wierzytelności pieniężnych. Nieznajomość przepisów i błędne przyjęcie o przysługującej uldze w spłacie zobowiązań podatkowych nie jest okolicznością, która ma wpływ na brak odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Organ wskazał, że okoliczność nagłą i niespodziewaną stanowi sytuacja nadzwyczajna, czy też zdarzenie losowe uniemożliwiające uregulowanie zaległości podatkowych, a nie błędne rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych, które spowodowało powstanie zaległości. Zdaniem organu, przesłanki zwolnienia nie stanowi również złożenie przez zobowiązanego deklaracji o chęci spłaty zaległości lub złożenie wniosku o rozłożenie spłaty zaległości na raty.

Ustalono, że dochodzona na dzień [...] marca 2022 r. należność wynosiła 42.784,63 zł. W odpowiedzi na dokonane zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych, B. przekazał na rachunek organu egzekucyjnego łączną kwotę 9.898,85 zł. B. S.A. realizując zajęcie przekazał kwotę 3.092,91 zł. Z informacji podanych przez B. S. A. wynika natomiast, że na zajętym rachunku bankowym znajduje się kwota wolna od potrąceń. Do rachunku prowadzonego przez SKOK [...] wystąpił zaś zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. W wyniku zastosowania ww. środków egzekucyjnych została wyegzekwowana kwota w łącznej wysokości 12.991,76 zł. DIAS podzielił stanowisko organ egzekucyjnego, że wskazane zajęcia są obecnie jedynymi skutecznie zastosowanymi czynnościami egzekucyjnymi, z których przekazywane są środki pieniężne. Ewentualne zwolnienie spod zajęcia wszystkich rachunków bankowych utrudni wyegzekwowanie wymagalnej i bezspornej należności publicznoprawnej, objętej tytułem wykonawczym.

Organ wyjaśnił, że zwolnienie w całości danego składnika majątkowego możliwe jest wyłącznie w przypadku zajęcia w zamian innego składnika majątku zobowiązanego, który gwarantowałby skuteczną egzekucję lub w przypadku dokonania przez organ egzekucyjny oceny stanu majątkowego zobowiązanego i stwierdzenia, że egzekucja z innych zajętych już składników majątkowych doprowadzi do efektywnego zakończenia postępowania. Odnosząc się do propozycji skarżącego zwolnienia z zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych a w zamian ustanowienie zastawu skarbowego na pojeździe samochodowym D., DIAS zauważył, że zastaw skarbowy jest jedną z form zabezpieczenia zaległości, nie jest natomiast środkiem egzekucyjnym wymienionym w art. 1 pkt 12 u.p.e.a. Ponadto, pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania tj. [...], poborca skarbowy nie zlokalizował pojazdu samochodowego D.. Z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej przez poborcę skarbowego wynika zaś, że wbrew stanowisku skarżącego, samochód znajduje się w G., a skarżący odmówił podania dokładnego adresu. Nie było zatem możliwe ewentualne zajęcie tego pojazdu samochodowego. DIAS zauważył, że wnosząc o zwolnienie spod egzekucji danego składnika majątkowego, to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania istnienia innego składnika majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Organ zauważył, że skarżący może, wobec braku zajęcia samochodu, sprzedać go, a środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczyć na pokrycie dochodzonych należności.

Odnośnie zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku prowadzonego w SKOK [...], DIAS poinformował, że w przypadku wniosku o zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego, którego egzekucję przejął sądowy organ egzekucyjny, nie jest on uprawniony do rozpoznania takowego wniosku. Dla prawidłowego załatwienia wniosku złożonego w trybie art. 13 u.p.e.a. niezbędna jest znajomość całego postępowania egzekucyjnego i wiedza co do zastosowanych w tym postępowaniu środków egzekucyjnych. Tylko w takim przypadku organ egzekucyjny będzie w stanie odpowiednio zabezpieczyć interesy wierzyciela. Ponadto, rozpoznanie przedmiotowego wniosku, jest podejmowane w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wykracza poza zakres łącznego prowadzenia egzekucji. Stąd to Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., a nie Komornik Sądowy jest właściwy do rozpoznania wniosku o zwolnienie z egzekucji rachunku prowadzonego w SKOK [...].

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając je w całości. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 6 u.p.e.a. wz. z art. 4 i art. 7 Konstytucji RP poprzez przedwczesne wszczęcie egzekucji, podczas gdy w zaistniałym stanie faktycznym podatnik nie uchylał się od wykonania zobowiązania, a przez co został niezasadnie obciążony kosztami egzekucyjnymi oraz nadmierną uciążliwością egzekucji, co stoi w sprzeczności z zasadą pogłębienia zaufania obywatela do organów państwa, zasadami demokratycznymi państwa prawa i zasadą praworządności;

- art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie przez organ egzekucyjny uciążliwych środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, podczas gdy podatnik pismem z dnia [...] lutego 2022 r. wyraził wolę dobrowolnego spełnienia zobowiązania;

- art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż warunkiem koniecznym do zaistnienia możliwości udzielenia zwolnienia z egzekucji w całości łub w części jest zaistnienie okoliczności nagłej i niespodziewanej, na którą skarżący nie miał wpływu, podczas gdy przywołany przepis nie ustanawia takiego kryterium, jak również poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż warunkiem koniecznym do udzielenia zwolnienia z egzekucji w całości lub w części jest posiadanie innego majątku pozwalającego na uregulowanie zaległości, podczas gdy przywołany przepis nie ustanawia takiego kryterium;

- art. 36 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego w tej sprawie;

- art. 29 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo iż w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne było przedwczesne;

- art. 67e § 1 w zw. z art. 6 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy podatnik pismem z dnia [...] lutego 2022 r. wyraził wolę dobrowolnego spełnienia zobowiązania.

- art. 777 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i arbitralne uznanie, że podatnik uchyla się od spełnienia zobowiązania podatkowego, podczas gdy podatnik pismem z dnia [...] lutego 2022 r. wyraził wolę dobrowolnego spełnienia zobowiązania.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak też go poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Została ona rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał przepis art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej powołana jako: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontrolowanego rozstrzygnięcia był złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie od egzekucji prawa majątkowego. Bezspornym jest, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. (organ egzekucyjny) prowadzi do majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na nieopłacone należności pieniężne z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 rok. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] lutego 2022 r. skierowanymi do: C. S.A., B S.A., do B. S.A., oraz do Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej [...], zajął należne skarżącemu wierzytelności pieniężne z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Skarżący w piśmie z [...] lutego 2022 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych.

Podstawę do rozpoznania takiego wniosku stanowił przede wszystkim przepis art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym "organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego".

Istotna jest też treść art. 7 § 1 u.p.e.a. z którego wynika, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Z § 2 ww. przepisu wynika zaś, że stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego zobowiązanego z egzekucji, jak wynika z treści omawianego przepisu, jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 789/08).

W wyroku z 10 marca 2010 r., I FSK 31/08, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony.

W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r. I SA/Bd 442/10; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r. I SA/Łd 997/07; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r. III SA/Kr 395/12; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 189/13; NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15; WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r., I SA/Po 832/18).

Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 583/10). Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności. To z kolei nakłada na organ egzekucyjny obowiązek między innymi rozważenia, czy wskazane przez zobowiązanego inne sposoby zaspokojenia wierzyciela ze składników majątkowych zobowiązanego wierzyciela, faktycznie mogą doprowadzić do realizacji podstawowego celu egzekucji. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z treścią art. 13 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji zażalenie przysługuje tylko dłużnikowi.

Cechą instytucji z art. 13 § 1 u.p.e.a. jest to, że działa ona na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13). To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie.

Wynika z tego, że jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest zasada celowości, która - jak zauważył NSA w wyroku z 14 sierpnia 2012 r., II FSK 139/11, - oznacza podejmowanie w toku postępowania takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku.

Celem omawianej instytucji zwolnienia z egzekucji jest eliminowanie sytuacji zmierzających do wyrządzenia zobowiązanemu nadmiernych dolegliwości. Pozwala na zmniejszenie uciążliwości egzekucji wówczas, gdy ta jest prowadzona ze składnika majątkowego szczególnie ważnego dla zobowiązanego.

Słusznie przy tym organ wskazuje,. ze uciążliwość egzekucji nie może stanowić samodzielnej przesłanki przesądzającej o zwolnieniu z egzekucji, ponieważ istotą postępowania egzekucyjnego jest przymusowa ingerencja w sytuację majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej, co z zasady jest dolegliwe. Egzekucja jest następstwem zaniechania przez podmiot zobowiązany dobrowolnej zapłaty ciążącej na nim należności. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania, w sposób przymusowy, obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem z jednej strony skuteczne, z drugiej zaś organ winien stosować środki, które z jednej strony zostały przewidziane w ustawie, z drugiej zaś winien baczyć, aby były one jak najmniej uciążliwe dla dłużnika.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że "ubiegając się o zwolnienie, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., zobowiązany musi wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (tak m.in. NSA w wyroku z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 154/15). Przy czym pojęcie ważnego interesu zobowiązanego należy rozumieć nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego o potrzebie zwolnienia rzeczy z egzekucji, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (zob. wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10, CBOSA). Poza tym uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (zob. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2022 r. I GSK 2588/18 wyjaśnił, że zasadą jest, iż na gruncie art. 13 § 1 u.p.e.a. zobowiązany musi określić składnik, który miałby zostać objęty zwolnieniem i wykazać, na czym polega jego interes w uzyskaniu zwolnienia oraz z jakich powodów należy uznać go za ważny. Ważny interes zobowiązanego nie może abstrahować od konkretnej sytuacji finansowej zobowiązanego, co oznacza, że organ winien te okoliczności należycie zweryfikować przed podjęciem rozstrzygnięcia.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skarżący wniosek o zwolnienie spod egzekucji motywuje tym, że zajęcie wierzytelności utrudnia mu życie codzienne i stanowi zagrożenie dla egzystencji. Nie przedstawił jednak na tę okoliczność dowodów. Te zaś, które przedstawił, nie wskazują na nadzwyczajnie trudną sytuację skarżącego. Zauważyć należy choćby fakt, że skarżący nabył w 2021 r. na własność pojazd D., rok produkcji 2020. Już to poddaje w wątpliwość wystąpienie po stronie skarżącego nadzwyczajnie trudnej sytuacji i zaistnienie ważnego interesu w zwolnieniu od egzekucji zajętego prawa majątkowego. Zgodzić się trzeba z organem, że zwolnienie danego składnika majątku spod egzekucji tylko ze względu na to, że środek ten jest w ocenie skarżącego zbyt uciążliwy, czego nie popiera żadnymi dowodami, stawiałoby go w sytuacji uprzywilejowanej wobec osób, które, pomimo obciążenia obowiązkami codziennymi w tym finansowymi, regularnie i terminowo wywiązują się ze swoich obowiązków wobec Skarbu Państwa.

Nie może stanowić wypełnienia przesłanki zwolnienia składnika majątkowego od egzekucji powoływana przez skarżącego okoliczność powstania zaległości podatkowej, która skutkowała wszczęciem egzekucji. Ta okoliczność może być przez skarżącego podnoszona w postępowaniu, w którym jego rozliczenie zostało zakwestionowane przez organ, ewentualnie w postępowaniu wszczętym wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Postępowanie w przedmiocie zwolnienia z egzekucji prowadzi organ egzekucyjny, który nie jest władny wypowiadać się w kwestii prawidłowości obciążenia dłużnika egzekucyjnego podatkiem. Postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze. Organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Słusznie wskazuje się, że organ egzekucyjny nie ma kompetencji do podejmowania żadnych działań ingerujących w treść decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego (wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24.01.2018 r. Sygn. akt II SA/Gd 732/17). Konsekwentnie, organ w postępowaniu dotyczącym zwolnienia spod egzekucji nie bada, czy zasadnie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Poza granicami kontrolowanego postępowania pozostaje również to, że skarżący planuje złożenie wniosku o rozłożenie spłaty zaległości na raty. Słusznie odpowiada organ, że w przypadku, gdy do rozłożenia na raty zaległości dojdzie, organ egzekucyjny będzie mógł zawiesić postępowanie egzekucyjne (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Zamiar złożenia wniosku o rozłożenie na raty nie stanowi argumentu, który może skutkować zwolnieniem z egzekucji na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a.

Skarżący w swoim wniosku wskazał, że w zamian za zajęcie rachunku bankowego oferuje mniej dla niego uciążliwe zajęcie rzeczy ruchomej, tj. pojazdu marki D.. Jednocześnie skarżący nie umożliwił organowi zajęcia, a nawet obejrzenia pojazdu. Nie można, zdaniem Sądu, uznać, że samo poinformowanie o posiadaniu określonego pojazdu stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia innego składnika majątkowego spod egzekucji. Dłużnik powinien taki składnik przedstawić organowi egzekucyjnemu, a nie tylko poinformować o jego istnieniu.

Nie znajduje prawnych podstaw oczekiwanie skarżącego, aby organ ustanowił na ww. pojeździe zastaw skarbowy. Jak słusznie zauważa DIAS, zastaw skarbowy jest jedną z form zabezpieczenia zaległości, nie jest natomiast środkiem egzekucyjnym wymienionym w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, są egzekucja (–) z pieniędzy, (–) z wynagrodzenia za pracę, (–) ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, (–) z rachunków bankowych, (–) z innych wierzytelności pieniężnych, (–) z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, (–) z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, (–) z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy, (–) z weksla, (–) z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, (–) z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, (–) z pozostałych praw majątkowych, (–} z ruchomości, (–) z nieruchomości.

Brak jest zatem podstawy prawnej do zastosowania takiego środka egzekucyjnego jak zastaw skarbowy.

Jednocześnie Sąd zauważa, że organ był gotów zająć ruchomość i zwolnić zajęte prawa majątkowe. Jednak poborca skarbowy pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania skarżącego tj. w C. nie zlokalizował należącego do skarżącego pojazdu samochodowego D.. Z kolei, jak wynika z raportu z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej ze skarżącym przez poborcę skarbowego z [...] marca 2022 r., samochód znajdował się w G., a skarżący odmówił podania dokładnego adresu. Tym samym przyjąć należy, że skarżący nie umożliwił ewentualnego zajęcia pojazdu samochodowego przez organ egzekucyjny.

Skarżący nie wskazał jednocześnie innych składników majątkowych, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji.

W skardze do Sądu skarżący zarzuca brak przesłanek do wszczęcia egzekucji i jej przedwczesność. Istnienie przesłanek do wszczęcia egzekucji może podnoszone w postępowaniu dotyczącym zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a., nie zaś na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie dotyczącej zwolnienia spod egzekucji (art. 13 § 1 u.p.e.a.). Za niezasadne Sąd uznał więc zarzuty naruszenia art. 36 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W sprawie postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2022 r. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. W kontrolowanym postępowaniu organ egzekucyjny nie mógł zatem badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tym tytułem. Skarżący nie wskazuje natomiast podstaw do przyjęcia, że egzekucja nie była dopuszczalna.

W istocie skarżący podnosi przedwczesność podjęcia czynności egzekucyjnych. Wskazuje bowiem, że tytuł wykonawczy został wystawiony [...] lutego 2022 r., a już [...] lutego 2022 r. organ skierował zawiadomienia do banków i do SKOK. Zarzut ten nie podlega jednak rozpoznaniu w postępowaniu toczącym się na skutek wniosku skarżącego o zwolnienie spod zajęcia rachunków bankowych. Organ, rozpoznając taki wniosek skarżącego złożony w postępowaniu egzekucyjnym, nie mógł badać prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący nie kwestionuje, że dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia są obecnie jedynymi skutecznie zastosowanymi czynnościami egzekucyjnymi, z których przekazywane są środki pieniężne. Ewentualne zwolnienie spod zajęcia wszystkich rachunków bankowych, o co wnosi skarżący, utrudniłoby wyegzekwowanie wymagalnej i bezspornej należności publicznoprawnej, objętej ww. tytułem wykonawczym. Skarżący nie wykazał, że istnieje po jego stronie przesłanka zwolnienia spod egzekucji dokonanych zajęć ani nie wykazał determinacji do wskazania innego środka egzekucyjnego, który byłby dla niego mniej uciążliwy.

W tych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.