Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 323/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1592
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998  r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 971/08 w sprawie ze skargi Gminy W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy W. wykonującej zadania powiatu prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz Gminy W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 971/08 po rozpoznaniu skargi Gminy W. wykonującej zadania powiatu na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. o odmowie nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy W. wykonującej zadania powiatu jako miasto na prawach powiatu, prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie Plac G., o powierzchni 0,1739 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]- oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku podano, iż Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że organem właściwym do wystąpienia z wnioskiem w niniejszej sprawie było miasto W., a nie gmina W., bowiem przepisy ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm./ przewidują, iż statut powiatu przysługuje również miastom, które w dniu 31 grudnia 1998 r. liczyły więcej niż 100.000 mieszkańców, a także miastom, które z tym dniem przestały być siedzibami wojewodów, chyba że na wniosek właściwej rady miejskiej odstąpiono od nadania miastu praw powiatu, oraz tym, którym nadano status miasta na prawach powiatu, przy dokonywaniu pierwszego podziału administracyjnego kraju na powiaty. Miasto W. uzyskało status miasta na prawach powiatu, to tym samym ta jednostka uprawniona była do uzyskania mienia na skutek przekazania go w trybie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm./. Okoliczność natomiast, że w myśl art. 92 ust. 32 ustawy o samorządzie powiatowym miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania na zasadach określonych w tej ustawie, pozostaje w ocenie Sądu bez wpływu na prawidłowość powyższego poglądu. Cytowane regulacje prawne "nie stwarzają bowiem konstrukcji, że to niektórym gminom przysługują prawa powiatu a stanowią - jak wyżej wspomniano - iż prawa powiatu przysługują niektórym miastom, takim jak m. in. W.". Potwierdza to też treść art. 92 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, zgodnie z którym funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje rada miasta i prezydent miasta, zaś nie pełni tych funkcji ani rada gminy ani np. wójt.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina W. wykonująca zadania powiatu jako miasto na prawach powiatu reprezentowana przez Prezydenta W., zastępowanego przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm./ w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów /Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652/, poprzez przyjęcie, że tylko Miasto W. było uprawnione do skutecznego złożenia wniosku w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że wywód uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie jest dostatecznie przekonywujący dla przyjętego rozstrzygnięcia. W efekcie bowiem Sąd pierwszej instancji przychylił się do poglądu organów obu instancji, iż Gmina W. wykonująca zadania powiatu jako miasto na prawach powiatu, nie jest właściwym podmiotem, który mógłby złożyć wniosek do Wojewody Dolnośląskiego o przekazanie własności przedmiotowej nieruchomości. Kwestionowany skargą kasacyjną pogląd pozostaje w jawnej sprzeczności z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. wyroku z dnia 19 stycznia 1999 r. sygn. akt I SA 267/98 wydanego co prawda w innej sprawie, lecz dotykającego zagadnienia prawnego istotnego w sprawie przedmiotowej, tj. oceny statusu miasta jako jednostki administracyjnej terytorialnie właściwej dla określonej gminy. W cytowanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że miasto jako jednostka administracyjna nie zostało wyposażone w odrębną osobowość prawną, a to oznacza, że z mocy ustawy o samorządzie terytorialnym i przepisów wprowadzających tę ustawę nie może występować w stosunkach administracyjnych i cywilnoprawnych, jako odrębny od gminy podmiot prawny. Świadczy to o błędnym stosowaniu prawa zaskarżonym wyrokiem. Organ administracji nie może przekazywać nieruchomości Skarbu Państwa w trybie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną na rzecz jednostki administracyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Miasto W. nie występuje jako odrębny podmiot w stosunkach administracyjnych ani cywilnoprawnych, gdyż nie zostało wyposażone w osobowość prawną, którą posiada Gmina W.. Decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku Gminy W. w niniejszej sprawie została więc podjęta z rażącym naruszeniem prawa, skoro art. 92 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym jednoznacznie stanowi, że miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie. Sąd przychylił się do stanowiska organu II instancji nie odnosząc się do znanego faktu, że prezentuje on równolegle odmienny pogląd /taki jak wyrażany przez stronę skarżącą/, por. decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia 31 października 2008 r. nr DERRiUA/11553/RSz/08/, przy czym nie ma znaczenia, iż nabycie nieruchomości nastąpiło w tej sprawie na podstawie innego przepisu prawa materialnego, zawartego jednak w tej samej ustawie/. Wpis właściciela do ksiąg wieczystych na podstawie decyzji administracyjnej powinien następować z uwzględnieniem podmiotu, który posiada osobowość prawną.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Minister Skarbu Państwa, wnosząc o oddalenie tej skargi podkreślając, że stanowisko Sądu pierwszej instancji jest słuszne, zaś kwestia istnienia osobowości prawnej Gminy W. w sprawie nie ma znaczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Jako podstawy skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie podnosi się zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm./ w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów /Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652/, wobec przyjęcia w zaskarżonym wyroku, w ślad za orzeczeniami administracyjnymi organów obu instancji, że tylko Miasto W. było uprawnione do skutecznego złożenia wniosku w niniejszej sprawie.

Otóż zakwestionowany w skardze kasacyjnej pogląd jest oparty na niewłaściwej wykładni prawa materialnego, to jest wskazanych przepisów. Jak to wskazano w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny jeszcze przed reformą sądownictwa administracyjnego, prezentował pogląd, że skoro osobowość prawną ma gmina, to niezależnie od tego, czy przyznano danej gminie prawa miasta, jest ona stroną w postępowaniach administracyjnych. Aktualnie już, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt I FSK 1398/07 stwierdzono, iż miasto na prawach powiatu nie posiada odrębnej od gminy osobowości prawnej, nie jest również w żadnym zakresie innym podmiotem, zatem to gminy mające osobowość prawną poprzez swoje organy wykonują zadania ciążące na powiatach. Wynika to w szczególności z art. 92 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym poprzez wskazanie, iż miasto na prawach powiatu jest gminą.

Powyższy pogląd w całej rozciągłości podziela orzekający w niniejszej sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku z mocy art. 188 ppsa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.