Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 30/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1 , ust. 1a
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1 pkt 3, par.3, par. 4 ust. 2 pkt 1, par. 38 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 13
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 32, art. 34
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Dnia 6 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 roku sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Łd 30/16

UZADADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie przyznania L. Z. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 15 maja 2013 r. L. Z. wystąpiła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 1 – rolnictwo zrównoważone wynosiła 35,12 ha, a do płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 8 – ochrona gleb i wód w wariancie 3.1 międzyplon ścierniskowy wynosiła 14, 17 ha.

W dniu 9 lipca 2013 r. strona złożyła korektę wniosku podtrzymując dotychczasową deklarację.

Następnie w dniu 16 września 2013 r. strona wniosła o zmianę złożonego wniosku deklarując na działce rolnej W, w międzyplonie, rzepak ozimy. Z uwagi na powyższe wniosła o przyznanie płatności w wariancie 8.2 – międzyplon ozimy do tej działki, i oświadczyła, że powierzchnia zadeklarowanych działek do w wariantu 8.3 – międzyplon ścierniskowy uległa zmniejszeniu do 13,47 ha.

W dniu 6 listopada 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni przeprowadzona została kontrola na miejscu w wyniku której ustalono, że powierzchnia stwierdzona działek N, H jest mniejsza niż ich powierzchnia deklarowana do wniosku. Ponadto do działek AA, AB, H, Y, Z zastosowano kod S7, z uwagi na nieposiadanie przez stronę bilansu azotu lub aktualnej analizy gleby z określeniem wartości P, K, Mg oraz potrzebami wapnowania gleby. Natomiast odnośnie działki rolnej G zastosowano kod S1, z uwagi na nieprzestrzeganie przez rolnika prawidłowego doboru i następstwa roślin. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzono raport nr 214/0R05/0000025/13.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżąca zakwestionowała pomniejszenie należnej jej płatności na podstawie nieprawidłowości oznaczonej kodem 06, anulowanej w toku postępowania przed organem pierwszej instancji.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, pismem z dnia 26 czerwca 2014 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego poinformował, że dokonano korekty zapisów w raporcie z przeprowadzonych w dniu 6 listopada 2013 r. czynności kontrolnych, polegającej na wykreśleniu kodu nieprawidłowości S7 w odniesieniu do działek rolnych Y oraz Z. Pozostałe ustalenia z przeprowadzonej w dniu 6 listopada 2013 r. kontroli zostały utrzymane.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kolejną decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.

W toku postępowania odwoławczego Kierownik Biura Działań Społecznych i Środowiskowych zwrócił się do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności dotyczących zastosowania kodu pokontrolnego 06 w stosunku do zadeklarowanej działki rolnej H.

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. Kierownik Kontroli Biura na Miejscu wyjaśnił, że kod 06 znajduje zastosowanie w sytuacji stwierdzenia przez organ administracji, że rolnik realizujący program rolnośrodowiskowy, na dzień kontroli przekształcił (częściowo lub w całości) występujące w gospodarstwie rolnym działkę/działki rolną stanowiącą trwały użytek zielony (TUZ). W przypadku gospodarstwa rolnego skarżącej sytuacja taka nie wystąpiła i w związku z powyższym należało uznać, że kod 06 został nieprawidłowo zastosowany. Jednakże w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono, że na działce rolnej H, której powierzchnia wynosi 1,05 ha, występuje 0,78 ha łąki trwa lej oraz elementy niekwalifikujące się do płatności , tj. rów powyżej 2 m oraz zwarte zadrzewienia. Stwierdzone wyłączenia należało oznaczyć kodem DR52.

Dyrektor [...] Biura Regionalnego ARiMR z dnia [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał L. Z. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem L. Z. wniosła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, w którym zakwestionowała pomniejszenie przyznanej płatności na podstawie nieprawidłowości oznaczonej kodem 06.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przywołał treść przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) – zwanego dalej Rozporządzeniem z 2013 r.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie, w wyniku przeprowadzonej w dniu 6 listopada 2013 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącej stwierdzono nieprawidłowości, co do następujących działek rolnych zadeklarowanych do wniosku:

- H – powierzchnia zadeklarowana 1 ha, powierzchnia stwierdzona 0,78 ha,

- N – powierzchnia zadeklarowana 3, 84 ha, powierzchnia stwierdzona 3, 83 ha,

- AA - powierzchnia zadeklarowana 0,49 ha, powierzchnia stwierdzona 0,37 ha,

- AB - powierzchnia zadeklarowana 1,38 ha, powierzchnia stwierdzona 1, 37 ha,

- C- powierzchnia zadeklarowana 1,21 ha, powierzchnia stwierdzona 1,35 ha,

- D- powierzchnia zadeklarowana 2,94 ha, powierzchnia stwierdzona 3, 18ha,

-L- powierzchnia zadeklarowana 0,97 ha, powierzchnia stwierdzona 0,96 ha,

- O- powierzchnia zadeklarowana 3,21 ha, powierzchnia stwierdzona 3,50 ha,

- P- powierzchnia zadeklarowana 5, 21 ha, powierzchnia stwierdzona 5, 42 ha,

- T- powierzchnia zadeklarowana 2, 76 ha, powierzchnia stwierdzona 2,77ha,

- U- powierzchnia zadeklarowana 0,67 ha, powierzchnia stwierdzona 0,69 ha,

- Z- powierzchnia zadeklarowana 0,67 ha, powierzchnia stwierdzona 0,69 ha.

W zakresie pozostałych skontrolowanych działek powierzchnia zadeklarowana odpowiadała powierzchni stwierdzonej na miejscu.

Odnośnie stwierdzonego zawyżenia powierzchni działki rolnej H, organ odwoławczy wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy szkicu pomiaru działki oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej wynika, iż południowa część działki nr 261(na której położona jest działka rolna H) nie kwalifikowała się do przyznania płatności. Kontrolujący bowiem, zamiast wskazanego we wniosku o przyznanie płatności trwałego użytku zielonego (TUZ), stwierdzili występujące zwarte zadrzewienia, zakrzaczenia oraz rów o szerokości powyżej 2 m. Pomiaru faktycznie wykorzystywanych powierzchni pod zadeklarowane przez skarżącą uprawy, dokonano za pomocą urządzenia GPS, a poczynione w tym zakresie ustalenia udokumentowano stosownymi zapisami do protokołu kontroli oraz załączonym szkicem graficznym działek i wykonanym materiałem fotograficznym. Zastosowana metoda pomiaru była zgodna z art. 33 i art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i gwarantowała dokładność pomiaru, określoną na poziomie unijnych standardów. Tym samym w ocenie organu II instancji zasadnie uznano, że strona nie dochowała obowiązku zachowania powierzchni TUZ w niezmienionej wielkości, co uzasadniało pomniejszenie należnej stronie płatności. Organ odwoławczy wskazał także, iż w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych odnośnie działek rolnych H, AA oraz AB inspektorzy terenowi zastosowali kod S7 oznaczający zgodnie z tabelą "Opis znaczenia kodów pokontrolnych" - Brak bilansu azotu lub aktualnej chemicznej analizy gleby z określeniem zawartości P, K, Mg oraz potrzebami wapnowania gleby. Organ wskazał także na wyjaśnienia Kierownika Biura Kontroli na Miejscu zawarte w piśmie z dnia 27 czerwca 2015r. z których wynika, fakt stwierdzenia w trakcie kontroli na miejscu kontrolujący braku sporządzonej przez stronę analizy chemicznej gleb dla w/w działek. Ponadto odnośnie działki rolnej G kontrolujący stwierdzili naruszenie określone kodem S1 "Nieprzestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin w płodozmianie".

Odnosząc się do zarzutów odwołania, co do nieprawidłowego zmniejszenia należnych płatności z uwagi na anulowanie pierwotnie zastosowania kodu 06 organ odwoławczy wskazał, iż kwestia ta wyjaśniona została w piśmie Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 15 grudnia 2014 r. Ponieważ zmniejszenie powierzchni uprawy zadeklarowanej na działce H nie nastąpiło wskutek zmiany sposobu użytkowania tej działki przez stronę, to zastosowanie kodu 06 było nieprawidłowe. Jednakże w ocenie organu odwoławczego anulowanie zastosowanego kodu 06 nie oznacza automatycznie, że strona spełniła wymóg zachowania powierzchni TUZ. Z ustaleń przeprowadzonej kontroli jednoznacznie bowiem wynika, że faktyczna powierzchnia działki rolnej H wynosi 0,78 ha, a jej zmniejszenie nastąpiło w wyniku sukcesji naturalnej. Ponadto o zmniejszeniu powierzchni użytkowej tej działki świadczą posiadane przez organ ortofotomapy z dnia 28 kwietnia 2012 r. i z dnia 28 kwietnia 2009 r. Zdaniem organu w sprawie nie wystąpiły także, określone w § 38 ust 7 rozporządzenia z 2013r., sytuacje wyłączające możliwość nałożenia sankcji za zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych.

Natomiast co do zarzutu strony, że powierzchnia działki ewidencyjnej nr 261 była od 2006 r. wielokrotnie weryfikowana i nigdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, organ wskazał, iż w gospodarstwie strony przeprowadzono tylko dwie kontrole na miejscu tj. w 2007 r. oraz 2013 r. Wbrew twierdzeniom skarżącej, w dniu 7 lutego 2014 r. nie została przeprowadzona nowa kontrola, a Kierownik Biura Kontroli na Miejscu dokonał jedynie ponownej weryfikacji dokumentacji pokontrolnej w następstwie której został wykreślony zastosowany kod 06. Organ podkreślił nadto, że przepis art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w sposób otwarty określa elementy sprawozdania z kontroli, jak również możliwe korekty raportu z kontroli dokonane w późniejszym czasie, pod warunkiem, doręczenia raportu beneficjentowi i pouczeniu go o prawie wniesienia zastrzeżeń.

Mając powyższe na uwadze przysługująca stronie płatność została ustalona w następujący sposób:

w pakiecie :Ochrona gleb i wód

- wariant: Międzyplon ozimy

Powierzchnia zadeklarowana we wniosku 0,70 ha

Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania 0,70 ha

Kwota płatności 0,70 x 420 zł = 294 zł

Powyższa kwota została pomniejszona o 20 % z uwagi na stwierdzenie niezachowania powierzchni TUZ.

Należna kwota płatności wyniosła 235,20 zł.

- wariant: Międzyplon ścierniskowy

Powierzchnia zadeklarowana we wniosku 13,47 ha

Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania 13,69 ha

Zgodnie z brzmieniem art. 16 ust 3. Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany.

Kwota płatności 13,74 x 400 zł = 5 388 zł

Powyższa kwota została pomniejszona o 20 % z uwagi na stwierdzenie niezachowania powierzchni TUZ.

Należna kwota płatności wyniosła 4 310,40 zł.

- w pakiecie :Rolnictwo zrównoważone

Z uwagi na stwierdzony brak aktualnej analizy chemicznej gleby w odniesieniu do AA, AB oraz H naruszony został warunek określony w cz. 1 pkt 2 załącznika nr 3 do Rozporządzenia z 2013 r.

Zgodnie z brzmieniem § 12 ust. 1 i § 13 Rozporządzenia z 2013r. powierzchnię zadeklarowaną we wniosku 35,12ha należało pomniejszyć o powierzchnie działki H (TUZ) - 1ha oraz działek AA 0,37ha +AB 1,37ha +Y l,02ha +Z 0,67 ha( niezgłoszonych w pierwszym wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej).

Zatem powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności wynosiła 30,69ha.

Natomiast w myśl z § 38 ust.3 Rozporządzenia z 2013 r. jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni:

1) trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach tego pakietu lub

2) gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

W związku z powyższym łączną wysokość sankcji z powodu stwierdzenia nieprawidłowości S7 na działkach AA, AB, H ustalono w wysokości 7,48 %.

Tym samym przysługująca stronie płatność do powierzchni 30,69 ha, w wysokości 360 zł za 1 ha należało pomniejszyć o 7,48 % , a następnie o 20 % z uwagi na niezachowanie powierzchni TUZ.

Zatem przysługują stronie płatność w ramach pakietu Rolnictwo zrównoważone wynosiła 8144,58 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L. Z. zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 136, art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieprzeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sytuacji, gdy strona wielokrotnie wskazywała, że nie zgadza się z wynikiem przeprowadzonego pomiaru oraz kwestionuje sposób jego dokonania;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 38 ust. 6 Rozporządzenia z 2013 r. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej, przeprowadzony w trakcie kontroli na miejscu pomiar działki rolnej H był nieprawidłowy, co wynikało z niewłaściwego ustalenia jej położenia. Kontrolujący dokonali bowiem pomiaru jedynie północnej strony działki. W sposób nieprawidłowy natomiast określili południową granicę działki, stwierdzając w następstwie, że cała południowa część jest nieużytkowana. Skarżąca oświadczyła, że nie kwestionuje faktu występowania na przedmiotowej działce obszaru zadrzewienia, który to obszar istniał w momencie przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego i nie uległ zmianie. Wskazała, że dalej, w kierunku południowym, w obrębie działki ewidencyjnej nr 261 znajduje się pozostała część działki H o powierzchni około 0,17 ha, której obszar był i jest użytkowany jako TUZ. Natomiast, co do podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżąca wskazała, że kluczowym jest ustalenie, czy organ administracji był uprawniony do nałożenia sankcji z tytułu niezachowania powierzchni TUZ. W ocenie skarżącej zastosowanie sankcji przewidzianej w § 38 ust. 6 Rozporządzenia z 2013 r. może nastąpić jedynie w przypadku zlikwidowania w całości lub w części TUZ wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W innych bowiem przypadkach uzasadnione jest zastosowanie sankcji za zawyżenie zgłoszonych do płatności powierzchni, a w innych zastosowanie sankcji za zlikwidowanie (zniszczenie) całości lub części powierzchni TUZ, wchodzących w skład gospodarstwa. W przypadku strony skarżącej nie może być mowy o zlikwidowaniu (zniszczeniu) części lub całości powierzchni TUZ, gdyż na działce rolnej w żaden sposób nie została zmieniona uprawa, ani nie doszło do zniszczenia dotychczasowej uprawy, w wyniku której grunt nie będzie zajęty pod uprawę traw lub innych roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nie użytkowanym rolniczo. Powołując się na stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r., III SA/Łd 651/13 oraz NSA z dnia 12 lutego 2015 r., II GSK 2475/13 skarżąca wskazała, że przedeklarowanie powierzchni trwałego użytku zielonego, niebędące jednak następstwem jego niezachowania (np. przekształcenia w grunt orny), nie może skutkować zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej o 20%, pomimo uprzedniego zastosowania zmniejszeń obszarowych za przedeklarowanie gruntów. Innym celom służy "sankcja obszarowa" zawiązana z podaniem niewłaściwej powierzchni we wniosku niż rzeczywiście posiadana i kwalifikowana do płatności, innym zaś "sankcja" za niedochowanie powierzchni TUZ. Ta ostatnia ma w istocie bardziej zachęcać do utrzymania parytetu trwałych użytków zielonych, niż prowadzić do karania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej )art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)- dalej: p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...] wydaną w przedmiocie przyznania L. Z. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.)- dalej: rozporządzenie z 2013 r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.).

Istotą sporu pozostaje natomiast zasadność pomniejszenia przyznanej skarżącej płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na stwierdzone, w trakcie przeprowadzonej w dniu 6 listopada 2013 r. kontroli na miejscu, niezachowanie przez stronę deklarowanej pierwotnie powierzchni trwałych użytków zielonych (TUZ).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poźn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Przyznanie płatności rolnośrodowiskowej niezależnie od realizowanego pakietu łączy się ze obowiązkiem spełnienia szeregu warunków określonych m.in. w § 3 i § 4 rozporządzenia z 2013 r. Jednym z tych warunków, stosownie do § 4 ust 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia jest zachowanie występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych (TUZ) w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Z przepisem tym powiązana jest treść planu działalności rolnośrodowiskowej określona w części 1 pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2013 r., który to plan powinien zawierać dla wszystkich pakietów i wariantów charakterystykę gospodarstwa rolnego, w tym określenie użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust 2 pkt 1 rozporządzenia, występujących na obszarze tego gospodarstwa w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia z 2013 r. sankcjonuje obowiązek zachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych (TUZ) i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Powołany w treści § 38 ust. 6 przepis § 4 ust. 2 pkt 1 stanowiąc o "trwałych użytkach zielonych" odsyła do definicji zawartej w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, nadto wskazuje na elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

W myśl art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.

Trwałe użytki zielone obejmują zatem grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyłączone w tym czasie z płodozmianu.

W niniejszym stanie faktycznym z załączonego do akt sprawy planu działalności rolnośrodowiskowej L. Z., tabela D "Wyszczególnienie grup użytków gruntowych w gospodarstwie wraz podaniem ich powierzchni" wynika, że skarżąca przystępując w roku 2010 do programu rolnośrodowiskowego, zadeklarowała na działce ewidencyjnej nr 261 (działka rolna H) trwałe użytki zielone o powierzchni 1ha. Jednocześnie skarżąca zobowiązała się, że powierzchnia ta nie ulegnie zmianie przez cały okres trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Przeprowadzona w dniu 6 listopada 2013 r. w gospodarstwie skarżącej kontrola na miejscu wykazała pomniejszenie powierzchni TUZ do 0,78 ha., z uwagi na stwierdzone zwarte zadrzewienia, zakrzaczenia oraz rów o szerokości przekraczającej 2 m, zlokalizowane na południowej części działki ewidencyjnej nr 261. Fakt wystąpienia stwierdzonych nieprawidłowości bezspornie wynika z załączonego do akt sprawy: raportu przeprowadzonej kontroli z dnia 6 listopada 2013 r. , nr [...]; szkicu pomiaru działki oraz sporządzonej w toku kontroli dokumentacji fotograficznej. Ponadto zmianę powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych przez skarżącą na przedmiotowej działce potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy ortofotomapy z dnia 28 kwietnia 2012 r. i z dnia 28 kwietnia 2009 r.

Kwestionując powyższe ustalenia skarżąca zarzuciła nieprawidłowe dokonanie przez kontrolujących pomiaru działki rolnej H, jak również błędną interpretację § 38 ust. 6 rozporządzenia z 2013 r.

W ocenie Sądu powyższe zarzuty uznać należało za bezzasadne.

Odnosząc się do kwestii niewłaściwego przeprowadzenia pomiaru działki rolnej H wskazać należy, że art. 30 powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 marca 2017 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich określa rodzaje kontroli realizowanych przez organ w celu weryfikacji wniosku o przyznanie płatności. Są to m.in. określone w przepisach rozporządzeń unijnych kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. Przepis art. 13 obowiązującego w dacie przeprowadzenia kontroli rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ.U. UE. L. 2011.25.8) odsyłał, w zakresie kontroli na miejscu, do odpowiedniego stosowania przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. UE. L 2009.316.65).

W myśl art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej na mocy przepisów niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się w szczególności: a) poddane kontroli systemy pomocy i wnioski o przyznanie pomocy; b) obecne osoby; c) sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru; d) liczbę i rodzaj zwierząt, których obecność stwierdzono oraz, w stosownych przypadkach, numery kolczyków, wpisy do rejestru i do skomputeryzowanych baz danych bydła i/lub owiec i kóz oraz wszelkich innych skontrolowanych dokumentów uzupełniających, wyniki kontroli, oraz, w stosownych przypadkach, uwagi szczególne odnośnie do poszczególnych zwierząt i/lub ich kodów identyfikacyjnych; e) czy rolnik został uprzedzony o wizycie, a jeżeli tak, z jakim wyprzedzeniem; f) informacje o wszelkich szczególnych środkach kontroli, jakie należy zastosować w ramach poszczególnych systemów pomocy; g) informacje o wszelkich dodatkowych środkach kontroli zastosowanych później.

Rolnik może podpisać sprawozdanie w celu potwierdzenia swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje uwagi. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli (art. 32 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1122/2009).

Ponadto, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, z przepisów art. 34 ust. 1, ust. 2 akapit pierwszy, ust. 6 i art. 33 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 wynika, iż powierzchnię kwalifikującą się do przyznania pomocy określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. Można uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną. Kwalifikowalność działek rolnych do pomocy sprawdza się za pomocą wszelkich odpowiednich środków. W tym celu, w uzasadnionych przypadkach wymaga się dodatkowych dowodów. W miarę możliwości państwa członkowskie mogą wykorzystywać teledetekcję zgodnie z art. 35 oraz techniki globalnego systemu nawigacji satelitarnej. Kontrole na miejscu mogą być realizowane metodą inspekcji terenowej lub metodą foto. Z powyższego wynika, że ustawodawca unijny pozostawił państwom członkowskim dowolność stosowania metod pomiaru powierzchni, z zastrzeżeniem, że zastosowana metoda zagwarantuje dokładność pomiaru co najmniej na poziomie określonym przez unijne normy techniczne.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie kontrola na miejscu z dnia 6 listopada 2013 r. została przeprowadzona przez upoważnionych do jej realizacji inspektorów [...] Biura Kontroli na Miejscu w Ł. , dysponujących odpowiednią wiedzą i sprzętem, w obecności strony skarżącej, która została powiadomiona o zamiarze przeprowadzenia kontroli. W toku prowadzonych czynności dokonano oceny stanu zadeklarowanych upraw, jak również przeprowadzono kontrolne pomiary zadeklarowanych działek przy pomocy urządzenia GPS spełniającego wymagane normy techniczne. Na dołączonym do raportu kontroli szkicu z pomiaru powierzchni działki inspektorzy terenowi wykazali granice działki H oraz oznaczyli tereny wyłączone z płatności. Ponadto jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego wyznaczone przez inspektorów terenowych granice działki, wskazane na załączonym do raportu szkicu z pomiaru jej powierzchni, pokrywają się z granicami wskazanymi przez skarżącego na złożonym wraz z wnioskiem załączniku graficznym. Poczynione w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalenia udokumentowane zostały stosownymi zapisami do raportu z kontroli i załączonym do protokołu szkicem graficznym działek oraz wykonanymi zdjęciami fotograficznymi poszczególnych działek. Kopia raportu została doręczona skarżącej z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia zastrzeżeń. Ponadto skarżąca była na bieżąco informowana o wszelkich poprawkach, jak i wyjaśnieniach do sporządzonego raportu. Tym samym, zarzut skargi w powyższym zakresie należało uznać za niezasadny.

Sąd za chybiony uznał także zarzut naruszenia § 38 ust. 6 rozporządzenia z 2013 r., w brzmieniu obowiązującym przed zmianą przepisów wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r. poz. 324).

Zdaniem skarżącej zastosowanie sankcji przewidzianej w § 38 ust. 6 może nastąpić jedynie w przypadku zlikwidowania w całości lub w części TUZ wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W przypadku strony skarżącej nie może być mowy o zlikwidowaniu (zniszczeniu) części lub całości powierzchni TUZ, gdyż na działce rolnej w żaden sposób nie została zmieniona uprawa, ani nie doszło do zniszczenia dotychczasowej uprawy.

W ocenie Sądu podniesione przez skarżącą okoliczności "zniszczenia lub zmiany uprawy dotychczasowej" nie stanowią jedynych przypadków "niezachowania powierzchni TUZ", w rozumieniu § 38 ust. 6 rozporządzenia z 2013 r. Sąd uznał, iż z faktu przystąpienia strony do programu rolnośrodowiskowego wynikał ciążący na skarżącej obowiązek zachowania trwałych użytków zielonych, których powierzchnia określona została w planie działalności rolnośrodowiskowej. Skoro bowiem skarżąca przystępując do programu, jak również wnosząc o przyznanie kolejnej płatności na rok 2013, złożyła oświadczenie, iż znane jej są zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, tym samym winna dołożyć należytej staranności, by ubiegając się o środki publiczne, spełniać przesłanki, określone w przepisach prawa. Powyższe oznacza, że strona przez cały okres trwania programu, była zobowiązana do utrzymywania na działce rolnej H stanu, który istniał przed podjęciem zobowiązania. Powyższe oznacza, że skarżąca odpowiada zarówno za działania jak i zaniechania, których następstwem było zmniejszenie pierwotnie zadeklarowanej powierzchni trwałych użytków zielonych.

W sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Wskazać bowiem należy, iż postępowanie przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, co wynika z art. 21 powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Na mocy tychże zmian, organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organy nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu organy wypełniły przedstawione powyżej wymagania. W sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy, poddały ocenie wniosek skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013; raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącej w dniu 6 listopada 2013 r., jak i odniosły się do argumentacji skarżącej przedstawionej w toku postępowania administracyjnego. Zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia przedstawiono w uzasadnieniu, które odpowiada wymogom art. 107 3 K.p.a. Natomiast skarżąca, pomimo zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu, nie przedstawiła żadnych dowodów, pozwalających na uznanie za nieprawidłowe ustaleń faktycznych dokonanych przez organy ARiMR, procedujące w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.