Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 2867/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący S NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.), Sędziowie NSA Otylia Wierzbicka, WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant A. Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej K. O. kwotę 410,00 zł (czterysta dziesięć złotych)


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego na działce położonej w R. przy ul. [...] nr [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdza, że organ I instancji uznał, iż skarżąca powzięła wiadomość o kwestionowanej przez nią decyzji Nr [...] co najmniej w dniu 4 lutego 2002 r., "gdyż w piśmie z tej daty powołuje dokładnie numer decyzji" zaś "następne pismo - skarga zostało złożone w dniu 25 marca 2002 r. W związku z tym należy stwierdzić, że pismo potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu, co uzasadnia odmowę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...]".

Organ odwoławczy opisując problematykę regulowaną przepisami o postępowaniu administracyjnym w sprawach wznowieniowych podkreśla, iż w rozpatrywanej sprawie okolicznością mającą zasadnicze znaczenie jest to, czy wnioskodawczyni składając wniosek o wznowienie postępowania zachowała warunki formalne. Zgodnie z art. 148 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji /w tym wypadku o decyzji nr [...]. "Co istotne, obowiązek wykazania, że powyższy miesięczny termin został zachowany, obciąża stronę". Na tą okoliczność przytacza sie w zaskarżonej decyzji wyroki NSA z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt III SA 2802/97 i z dnia 19 maja 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 1038/97. Sąd w cytowanym orzecznictwie stwierdził, iż to strona powinna udowodnić, że dochowała ustawowego terminu, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze.

Organ odwoławczy uznał w związku z tym, iż prawidłowe jest stanowisko organu I instancji w tej kwestii, że skoro skarżąca w piśmie z dnia 4 lutego 2002 r." podała numer" kwestionowanej decyzji, to "bezspornym w sprawie jest fakt", że w tym dniu wiedziała "czego dotyczyła, dla kogo została wydana i w odniesieniu do jakiej nieruchomości". Reasumując w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że "W ocenie Kolegium lektura akt sprawy nie daje podstaw do uznania, że fakt zachowania terminu został przez stronę udowodniony."

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca podała, iż w dniu 4 lutego 2002 r. udała się do Urzędu Gminy R. w związku ze stwierdzeniem, że na sąsiedniej działce prowadzona jest budowa, w jej ocenie w sposób sprzeczny z przepisami prawa i została poinformowana, że budowa odbywa się zgodnie z decyzją Wójta Gminy R. nr [...]. Decyzji tej jednakże skarżącej nie okazano. 0 tym, że decyzja ta została wydana w dniu [...] listopada 2001 r. jak też, że dotyczy sprawy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, dowiedziała się skarżąca dopiero z decyzji Wójta Gminy R. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. , którą doręczono skarżącej w dniu 23 kwietnia 2002 r.

Skarżąca niezwłocznie po wizycie w Urzędzie Gminy R. w dniu 4 lutego 2002 r. złożyła w tym Urzędzie pismo adresowane do Wójta, w którym powołała się na decyzję nr [...], przedstawiła zarzuty i prosiła "o pisemne wyjaśnienie wraz z pouczeniem o przysługujących mi środkach prawnych.". W odpowiedzi na to pismo, datowanej 20 lutego 2002 r. informuje się jedynie o przepisach regulujących warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz kto jest stroną postępowania i możliwości zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji, jednakże nie podano informacji określającej datę wydania decyzji nr [...] i jej przedmiotu. W tej sytuacji skarżąca skierowała do Wójta Gminy R. kolejne pismo, datowane 18 marca 2002 r. i zatytułowane "skarga" ponownie powołując się na decyzję nr [...] oraz żaląc się na nie powiadomienie jej o toczącym się w tej sprawie postępowaniu. Dopiero to pismo zostało potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją nr [...]. W decyzji wydanej w wyniku złożenia wniosku o wznowienie stwierdza się jednak, iż wniosek został złożony po terminie ze względu na to, że rzekomo o decyzji nr [...] skarżąca wiedziała najpóźniej w dniu 4 lutego 2002 r. Stanowisko to podtrzymał organ odwoławczy.

Skarżąca jednak twierdzi, że "Nie jest prawdą, że o decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji" prowadzonej przez sąsiadów dowiedziała się najpóźniej 4 lutego 2002 r. W tym dniu skarżąca dowiedziała się jedynie o tym, że budowa jest prowadzona na podstawie decyzji nr [...]. W tej dacie natomiast skarżąca nie znała ani treści decyzji, ani też jej przedmiotu. 0 tym, że decyzja ta określa warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dowiedziała się dopiero z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy R. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. Treści decyzji nr [...] skarżąca "nie zna do dzisiaj, pomimo że w skardze z 18.03.2002 r. prosiła o jej doręczenie."

Nie można więc zatem w ocenie skarżącej zasadnie twierdzić, że w dniu 4 lutego 2002 r. wiedziała o kwestionowanej decyzji. Tego dnia wiedziała tylko, że wydano decyzję nr [...] w jakiejś sprawie dotyczącej budowy na sąsiedniej działce.Nawet, gdyby przyjąć, że już w dniu 4 lutego 2007 r. skarżąca wiedziała o kwestionowanej decyzji, to Wójt Gminy R. powinien już pismo z dnia -1 lutego 2002 r. potraktować jako podanie o wznowienie postępowania, ponieważ powołuje się ono na decyzję ostateczną nr [...], wskazuje błędy tej decyzji i zawiera stwierdzenie, iż narusza się interes skarżącej. Z treści tego pisma wynika także, że kwestionowanej decyzji skarżącej nie doręczono. Jeżeli organ I instancji miał wątpliwości, jak potraktować to pismo, to powinien w trybie art. 64 § 2 kpa wezwać skarżącą do wyjaśnienia, czego w istocie pismo to dotyczy. Jednakże odpowiedź na to pismo skarżąca otrzymała dopiero 15 marca 2002 r. i uważa, iż celowo opóźniano udzielenie odpowiedzi po to, aby upłynęły wszelkie terminy umożliwiające wzruszenie decyzji nr [...]. Naruszono więc przepisy art. 8 i art. 9 kpa.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie oraz wyjaśnia, iż w piśmie z dnia 4 lutego 2002 r. skarżąca nie tylko podała numer decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. ale także wskazała, że dotyczy ona "rozbudowy budynku mieszkalnego" "poprzez dobudowę pomieszczeń wraz z nadbudową poddasza, celem uzyskania dodatkowej powierzchni mieszkalnej". Są to sformułowania takie, jakich użyto w decyzji nr [...] w punkcie 1.2 dotyczącym ogólnej charakterystyki projektowanej inwestycji. Nie jest więc prawdą, iż w dniu 4 lutego 2002 r. skarżąca nie wiedziała o przedmiocie i treści kwestionowanej decyzji. Termin określony w art. 148 § 2 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a nie od dnia, w którym strona decyzję otrzymała.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę oraz zawarte w niej argumenty i wnioski. Podkreślił, iż naruszono w sprawie art. 8 i 9 kpa błędnie przyjmując, że w dacie 4 lutego 2002 r. skarżąca znała treść, przedmiot i warunki kwestionowanej decyzji, jak też datę jej wydania. Naruszono także art. 64 kpa w związku z art. 9 kpa, poprzez brak reakcji organu w kwestii wyjaśnienia, jakie jest żądanie skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Słusznie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśla, iż zasadniczą dla niniejszej sprawy kwestią jest to, czy skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, określony w art. 148 kpa. Stosownie do tego przepisu termin jednomiesięczny do wniesienia o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa /strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu/ biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o tym, że została wydana i stała się ostateczna określona decyzja , art. 148 § 2 kpa/. Przez dowiedzenie się o decyzji rozumie się przy tym powzięcie wiadoniości o tym, jaką sprawę administracyjną decyzja ta rozstrzyga, a zatem o przedmiocie tej decyzji, jej warunkach oraz stronach postępowania. Decyzja administracyjna rozstrzyga bowiem konkretną sprawę administracyjną ściśle określonego podmiotu /strony/.

Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy przyjmują, iż skarżąca dowiedziała się o kwestionowanej decyzji najpóźniej w dniu 4 lutego 2002 r., przy czym Kolegium twierdzi, iż jest to okoliczność bezsporna w sprawie, zaś akta sprawy nie dają podstaw do uznania, że fakt zachowania terminu został przez stronę udowodniony.

Jak na to wskazuje natomiast treść skargi jak też stanowisko pełnomocnika strony skarżącej przedstawione na rozprawie przed Sądem, wręcz przeciwnie, okoliczność ta jest jak najbardziej sporna.

Niewątpliwie nie jest natomiast sporne w sprawie jedynie to, iż skarżąca nie została jako strona dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją.

Nie wydaje się być również kwestionowane, że skarżąca dopiero po zaobserwowaniu, iż na sąsiedniej działce prowadzone są roboty budowlane, powzięła przypuszczenie, iż mogła być w tej sprawie wydana decyzja administracyjna, jednakże bez jej udziału jako strony.

Świadczy o tym dość wyraźnie treść pisma skarżącej z dnia 4 lutego 2002 r. , z którego tre&e-r można wywieść, iż jest ona zaniepokojona poczynaniami budowlanymi swojego sąsiada, zwłaszcza, iż nie zna dokładnie treści zapadłego rozstrzygnięcia administracyjnego. Skarżąca używa określenia "W związku z zaistniałą niekorzystną sytuacją" oraz "wynikającymi dla mnie problemami". Następnie podaje numer decyzji /bez jej daty/. Nie ma w piśmie skarżącej mowy o tym, że decyzja do której się odnosi, jest decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżąca podaje, iż decyzja ta "dot. rozbudowy budynku mieszkalnego . . . ", prosząc o wyjaśnienie kwestii, które nie są rozstrzygane w postępowaniu o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu takich jak usytuowanie schodów, przewodu odprowadzającego spaliny w sposób niekorzystny dla skarżącej", co budzi wątpliwości, czy skarżąca zdawała sobie sprawę, iż kwestionowana decyzja dotyczy tylko ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, której istotą jest stwierdzenie zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania terenu, a nie rozstrzyganie kwestii dotyczących warunków technicznych usytuowania obiektów budowlanych.

Najistotniejsze jednak w piśmie skarżącej z dnia 4 lutego 2002 roku jest ostatnie zdanie, w którym skarżąca podkreśla, iż oczekuje nie tylko odpowiedzi na postawione pytania dotyczące kwestii budowlanych, ale także prosi o udzielenie informacji "o przysługujących uprawnieniach, do ewentualnego zaskarżenia decyzj i".

Z tego zdania jednoznacznie wynika, że skarżąca oczekuje od Wójta Gminy R. nie tylko wyjaśnienia nurtujących ją wątpliwości dotyczących merytorycznego rozstrzygnięcia i to w istocie decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, ale także intencją jej jest zakwestionowanie decyzji nr [...].

Odpowiedź, jakiej udzielono skarżącej może natomiast budzić poważne zastrzeżenia.

Urząd Gminy /określony Referat/ w piśmie z dnia 20 lutego 2002 r. powołuje rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; stwierdza zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; wyjaśnia, iż "Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji", jak też przytacza definicję strony określoną w art. 28 kpa oraz informuje, iż "w aktach sprawy znajduje się" oświadczenie skarżącej "dotyczące wyrażenia zgody na rozbudowę przedmiotowego budynku w odległości 2,0 m od granicy działki".

Adresatem pisma z dnia 4 lutego 2002 roku jest Wójt Gminy jako organ administracji publicznej, który wydał kwestionowaną decyzję bez zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a wiec z naruszeniem art. 10 kpa, co stanowi przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Skoro skarżąca zwraca się pisemnie do właściwego organu do prowadzenia postępowania wznowieniowego /art. 150 § 1 kpa/, podnosi, iż decyzja nr [...] jest dla niej niekorzystna i poza żądaniem wskazanych w piśmie wyjaśnień prosi o udzielenie informacji o przysługujących jej uprawnieniach, zwłaszcza w kwestii zaskarżenia tej decyzji, to niedopuszczalnym było pouczanie skarżącej o tym, że "odwołanie służy stronie tylko do jednej instancji" jak też cytowanie definicji strony /art. 28 kpa/ oraz wskazywanie skarżącej, że złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na rozbudowę przedmiotowego budynku.

Organ administracji publicznej otrzymując od strony pismo, które w stopniu nie dość wyraźnym precyzuje, jakie jest żądanie strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieje już ostateczna decyzja administracyjna rozstrzygająca określoną sprawę, zaś jej wzruszenie w myśl zasady trwałości ostatecznych decyzji określonej w art. 16 kpa może nastąpić jedynie w nadzwyczajnym trybie postępowania, ma obowiązek stosownie do art. 9 kpa należycie i wyczerpująco poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ powinien też czuwać nad tym, aby strona nie poniosia szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu ma obowiązek udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W rozpoznawanej sprawie obowiązek organu przewidziany w art. 9 kpa sprowadza się do tego, że organ gminy miał obowiązek w związku z treścią pisma z dnia Ą lutego 2002 r. poinformować skarżącą, iż w -związku z wydaniem decyzji nr [...] w dniu [...] listopada 2001 roku o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla innego podmiotu, dotyczącej wskazanej inwestycji na działce sąsiadującej z nieruchomością skarżącej oraz bez zapewnienia jej udziału w tym postępowaniu, służy skarżącej prawo do -złożenia wniosku o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu określonego w art. 148 kpa. Wobec tego, iż skarżąca dość wyraźnie wyraziła w piśmie z dnia 4 lutego 2002 r. wolę kwestionowania przed organem administracji publicznej decyzji nr [...], organ gminy mógł też potraktować to pismo jako wniosek o wznowienie postępowania, na co zwraca się słusznie uwagę w treści skargi, lub też ewentualnie, z ostrożności, zwrócić się do skarżącej z pytaniem, czy pismo to w związku z tym jakie możliwości wynikają z przepisów kpa, należy rozumieć jako wniosek o wznowienie.

Nie można natomiast w żadnym razie podzielić stanowiska wyrażonego w decyzjach organów obu instancji oraz podtrzymanego w odpowiedzi na skargę, iż wobec dowiedzenia się przez skarżącą o kwestionowanej decyzji w dniu 4 lutego 2002 r. , kolejne dopiero jej pismo w omawianej sprawie stanowiło wniosek o wznowienie jak też że wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 kpa.

Całkowicie zasadny jest więc podniesiony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia art. 9 kpa, bowiem organ orzekający w ogóle nie zastosował się do określonych w nim wymogów. Został też naruszony przepis art. 8 kpa wymagający prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, w sytuacji, gdy nie tylko nie dopuszczono skarżącej jako strony do udziału w postępowaniu administracyjnym, ale dalsze pomijanie jej w sprawie uznaje wręcz za pewną prawidłowość. Całkowitym ewenementem zaś jest w miejsce doprowadzenia do usunięcia wadliwości postępowania organu administracji publicznej, wytyka się skarżącej złożenie przez nią oświadczenia o wyrażeniu zgody na budowę na sąsiedniej działce w zbliżeniu do granicy działki /pismo z dnia 20 lutego 2002 r./. Powołana okoliczność nie może wywoływać takiego skutku jak pomijanie skarżącej w prowadzonych postępowaniach w sprawie tej inwestycji, lecz wręcz jest dowodem na to, iż skarżąca ma interes prawny w postępowaniu w myśl art. 28 kpa, jeżeli budowa być realizowana w zbliżeniu do granicy działki.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnym: poz. 1270/, w związku z art. 97 § 1 ustawy 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 0 kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem § 2 art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W razie uprawomocnienia się wyroku sprawę ponownie rozpozna organ I instancji z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi