Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1669/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant sekretarz sądowy Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Q. Sp. z o o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w zakresie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Q. Sp. z o o. z siedzibą w W. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca - Q. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: “Skarżąca") pismem z dnia 22 kwietnia 2009 r. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy B. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości. Skarżąca we wniosku o stwierdzeni nadpłaty wskazała, że organ podatkowy dochodził od niej zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, które powstały w stosunku do Z. i dotyczą składników majątku, które Skarżąca nabyła od tego syndyka masy upadłości tego przedsiębiorstwa. W wyniku postępowania egzekucyjnego doszło do zapłaty przez Skarżącą części tych zaległości oraz przeniesienia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości oraz własności budynków w zamian za część tych zaległości. Skarżąca wskazywała, że organ podatkowy nie wydał w stosunku do niej decyzji ustalającej jej odpowiedzialność za zaległości podatkowe przedsiębiorstwa Z. We wniosku o stwierdzeni nadpłaty podnoszono, że zapłacone przez Skarżącą zaległości podatkowe były przedawnione. Skarżąc wskazała, że organ dochodził od niej przedmiotowych zaległości na podstawie rt. 120 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (j.t. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) W dalszej części uzasadnienia powoływanego, jako Pr. up. Jej zdaniem przepis ten nie może mieć zastosowania do zaległości podatkowych, gdyż odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe regulują przepisy ordynacji podatkowej.

Burmistrz B. decyzją z [...] listopada 2009 r. odmówił Skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty jest bezzasadny, gdyż Skarżącą nabywając składniki majątku Z., z którymi związane były zaległości podatkowe wiedziała o ich istnieniu. Okoliczności, że Skarżąca sama dobrowolnie zapłaciła te zaległości oraz aktem notarialnym z dnia 8 stycznia 2009 r. nr.rep. [...] przeniosła na organ za te zaległości prawo użytkowania wieczystego i własność budynków świadczą o bezzasadności wniosku Skarżącej o stwierdzenia nadpłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] marca 2011 r. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Drugiej instancji polecił dokonanie ustaleń w zakresie: jakiego okresu dotyczą zobowiązania podatkowe wskazane w aktach notarialnych - umowach sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarżącej, czy zobowiązania podatkowe upadłych Z. nie przedawniły się, czy doszło do przeniesienia odpowiedzialności podatkowej upadłego przedsiębiorstwa państwowego na nabywcę, czy upłynął okres umożliwiający wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Burmistrz B., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] listopada 2012 r. odmówił stwierdzenia Skarżącej nadpłaty w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżąca nie kwestionowała obowiązku zapłaty zobowiązań podatkowych, których dotyczył jej wniosek o stwierdzeni nadpłaty. Przy akcie notarialnym z 8 stycznia 2009 r. notariusz informował nabywcę o obowiązku zapłaty podatku. Po zawarciu porozumień i rozłożeniu na raty zobowiązań na pisemny wniosek Skarżącej, nie ma obecnie podstawy do wydawania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za te zobowiązania na Skarżącą, jako osobę trzecią, ponieważ Skarżąca przyjęła na siebie odpowiedzialność za zobowiązanie wynikające z aktów notarialnych podpisując ugodę. Podał, że wykazane w aktach notarialnych zadłużenie upadłego przedsiębiorstwa państwowego Z. z tytułu zaległości podatkowych za lata 1999-2003 zgłoszonych do masy upadłości 22 lipca 2003 r. wynosiło [...] zł, z czego Skarżąca nabyła aktami notarialnymi [...] zł. W okresie od 4 grudnia 2008 r. do 30 października 2009 r. nastąpiły wpłaty ogółem 1.101.817,72 zł rozliczone przez organ podatkowy. Z tego łącznie 677.261,62 zł zostało wyegzekwowana przez naczelnika urzędu skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ podatkowy. W ocenie organu pierwszej instancji kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości wyegzekwowane od Skarżącej przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego nie mogły być potraktowane, jako zaległość podatkowa, bowiem art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: “O.p.") jako takową traktuje tylko kwoty nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.

Odnosząc się do kwoty 206.374,10 zł (różnica pomiędzy kwotą zaległości podatkowych z aktów notarialnych przenoszących na Skarżącą składniki majątku Z. [...] zł) i kwotą wyegzekwowaną przez urząd skarbowy stwierdził, że została ona uiszczona przez Skarżącą na podstawie cywilnoprawnej ugody – zatem nie odpowiada żadnej z definicji nadpłaty określonej w art. 72 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: “O.p.").

Pozostała kwota wpłaty tj. 218 182 zł została zaliczona na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za okres, w którym Spółka była podatnikiem tj. lata 2007- 2009, zgodnie ze złożonymi deklaracjami na podatek od nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca organowi pierwszej instancji zarzuciła w szczególności nie wykonanie zaleceń Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w decyzji z [...] marca 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2013 r. uchylił decyzję Burmistrza B. z [...] listopada 2012 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji stwierdzono, że Burmistrz Miasta i Gminy B. nie przeprowadził postępowania zgodnie ze wskazaniami Kolegium, poprzestając jedynie na sformułowaniu stanowiska, iż kwoty wyegzekwowane bądź zapłacone na podstawie ugody cywilnoprawnej nie stanowią nadpłat w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. W ocenie organu odwoławczego jest to stanowisko błędne. Podał, że jakkolwiek art. 72 § 1 pkt 1 O.p. stanowi, że za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, to nie ulega wątpliwości, że odnosi się on także do sytuacji przymusowego wyegzekwowania nienależnych kwot, bowiem zwrot "zapłacić" należy rozumieć tak samo jak w przypadku art. 59 § 1 pkt 1 O.p. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, uznać należy, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana przedwcześnie i bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Rozstrzygnięcie natomiast sprawy przez organ odwoławczy przy braku przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I instancji prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Zaznaczył, że wyrokiem z 27 marca 2012 r. III SA/Wa 1611/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2011 r., a zatem uznał ją za zgodną z prawem. Organ wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji winien wyjaśnić ww. okoliczności oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji konkretne dowody na podstawie, których ustalił stan faktyczny sprawy.

Skarżąca w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

art. 121 i 124 O.p. poprzez wydanie decyzji przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, ze wskazaniem, na przeprowadzenie dowodów mających wykazać fakty już ustalone i nie budzące wątpliwości,

art. 121 O.p. poprzez pominięcie faktów znanych i niekwestionowanych przez organ pierwszej instancji,

art. 121 i 122 O.p. poprzez kolejne uchylenie do ponownego rozpatrzenia zamiast merytorycznego rozpatrzenia sprawy,

art. 233 § 2 i 3 O.p. poprzez brak przesłanek do przekazaniu sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznanej sprawie nie wystąpiły przesłanki do uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z treścią art. 233 § 1 pkt 2 lit. b) O.p. organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W rozpoznanej sprawie nie wystąpiła niewłaściwość organu pierwszej instancji.

Zgodnie z treścią art. 233 § 2 O.p. Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły wskazane w art. 233 § 2 O.p. przesłanki do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stan faktyczny sprawy został ustalony w zasadniczej części przez organ pierwszej instancji a także wynikał z dokumentów złożonych przez Skarżącą. Z tego względu w sprawie nie było potrzebny prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w 233 § 2 O.p. Z treści decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2012 r. wynika, że w sprawie okolicznością niesporną było to, że Skarżąca zapłaciła zobowiązania podatkowe, które obciążały Z., jako podatnika i powstały w stosunku do przedmiotów opodatkowania w okresie, kiedy prawo do nich miał ten podmiot. Zobowiązania te dotyczyły, jako przedmiotu opodatkowania składników majątku nabytych przez Skarżącą od syndyka masy upadłości Z.. Z wydanych w niniejszej sprawie dwóch decyzji organu pierwszej instancji wynika, że prawdą jest, że w stosunku do Skarżącej nie została wydana decyzja przenoszącą na nią odpowiedzialność podatkową za zaległości podatkowe Z. w podatku od nieruchomości. Okoliczność ta ma istotne znacznie dla sprawy z uwagi na treść art. 120 § 1 Pr. up. § 3, który stanowi, że nabywca nieruchomości, sprzedanej z wolnej ręki, odpowiada za należności podatkowe z nieruchomości stosownie do przepisów podatkowych.

Zdaniem Sądu te okoliczności pozwalały organowi drugiej instancji rozstrzygnąć, czy zapłacone przez Skarżącą zaległości podatkowe, które powstały w stosunku do Z. , jako podatnika, stanowią nadpłatę podatku w rozumieniu art. 72 § 1 O.p. W przypadku, gdyby organ uznał te kwoty za nadpłatę podatku, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w postępowaniu odwoławczym należało jedynie ustalić, jakie kwoty Skarżąca wpłaciła do organu i ile z tych kwot zostało zaliczone na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości, którego podatnikiem były Z.. Ustalenie tej okoliczności możliwe było przez przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 229 O.p. i wezwanie Skarżącej oraz organu pierwszej instancji do przekazania organowi odwoławczemu pisemnych informacji w tym zakresie wraz dowodami uiszczenia odpowiednich kwot. W ocenie Sądu poczynienie takich ustaleń w niniejszej sprawie nie stanowiłoby postępowania dowodowego prowadzonego w znacznej części. Zdaniem Sądy przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego przez organ drugiej instancji na podstawie art. 229 O.p. lub zlecenie jego przeprowadzenia organowi pierwszej instancji było celowe i pożądane, gdyż jak wynika z treści wydanych w niniejszej sprawie dwóch decyzji organu pierwszej instancji organ ten zajmuje konsekwentne stanowisko, że kwoty zapłacone przez Skarżącą, których dotyczy niniejsza sprawa nie podlegają zwrotowi. W tym stanie rzeczy zlecanie organowi pierwszej instancji ponownego rozpatrywania niniejszej sprawy było niezgodne z art. 233 § 2 O.p. oraz pozbawione podstaw, gdyż organ ten kwestionował materialne uprawnienie Skarżącej do otrzymania nadpłaty podatku natomiast nie kwestionował stanu faktycznego sprawy. W takiej sytuacji zaistniały w niniejszej sprawie spór pomiędzy Skarżącą i organem pierwszej instancji powinien był rozstrzygnąć organ drugiej instancji po uzupełnieniu postępowania dowodowego, co było odpuszczalne w świetle art. 233 § 2 i art. 229 O.p.

Nadpłata podatku, której dotyczy niniejsza sprawa w świetle treści art. 72 i nast. O.p. nie należy do uprawnień, o których organ pierwszej instancji orzeka na zasadzie uznania administracyjnego. Dlatego w rozpoznanej sprawie organ nie był uprawniony do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 233 § 3 O.p., który stanowi, że Samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę, co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 233 § 2 O.p. w zw. z art. 229 O.p. Zdaniem Sądu Skarżąca zasadnie podnosiła, że naruszenie to skutkowało naruszeniem art. 121 i art. 122 Op. przez bezzasadne uchylenie się przez organ od załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadziły do bezpodstawnego przekazania sprawy do rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpozna odwołanie Skarżącej i wyda decyzje merytoryczną uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.