Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2139/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art,107 par.3, art. 126, art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art.118 par.1 i 2, art. 108 par.4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

III SA/Wa 2139/09

Uzasadnienie

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził w stosunku do S. sp. z o.o. (dalej powoływanej jako Skarżąca Spółka) egzekucję zaległości w podatku od nieruchomości powstałych w stosunku do Zakładów [...]. Egzekucję prowadzono w stosunku do Skarżącej Spółki, gdyż wierzyciel Burmistrz Miasta i Gminy B. uznał ją za podmiot ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe w/w zakładu. W ocenie wierzyciela podstawą do uznania Spółki za podmiot ponoszący odpowiedzialność za zaległości podatkowe Zakładów [...]było nabycie przez Spółkę składników majątku tego podatnika.

Skarżąca Spółka pismem z dnia [...] lipca 2008 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Spółka zarzuciła:

- na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.e.a., niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów przewidzianych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.; w tytule jako podstawę prawną należności wskazano akt notarialny Nr 4054 z dnia 22 września 2005 r.: zdaniem Spółki w niniejszej sprawie zgodnie z art. 108 § 1 O.p. organ podatkowy jeżeli uznał Spółkę za osobę trzecią ponoszącą odpowiedzialność za zaległości podatkowe w/w zakładu to obowiązany był na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p., do wydania decyzji o odpowiedzialności Spółki za przedmiotowe zaległości i dopiero na podstawie tej decyzji możliwa byłaby egzekucja zaległości podatkowych w/w zakładu z majątku Spółki; w niniejszej sprawie decyzja o odpowiedzialności Spółki za zaległości podatkowe nie została wydana,

- na podstawie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. niedopuszczalność egzekucji, gdyż w niniejszej sprawie prowadzone przez Syndyka w stosunku do majątku w/w zakładu postępowanie upadłościowe nie zostało zakończone; Spółka wskazywała, że zgodnie z art. 108 § 4 O.p. egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja za majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna,

- na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. nieistnienie obowiązku w stosunku do odsetek od przedmiotowej zaległości; Spółka wskazywała, że na podstawie art. 112 § 4 pkt 2 O.p. nie może ponosić odpowiedzialności za odsetki,

- na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. przedawnienie obowiązku objętego egzekucją na podstawie art. 70 § 1 i art. 118 O.p.; Spółka wskazywała, że zgodnie z treścią art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169 poz. 1387 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako ustawa zmieniająca, jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy; na podstawie tego przepisu w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 70 § 3 O.p. w treści obowiązującej do 1 stycznia 2003 r. stanowiący, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego przerywa ogłoszenie upadłości; z tych powodów Spółka twierdziła, że zobowiązania podatkowe, których dotyczy niniejsza sprawa powstałe za lata 1999, 2000, 2002 uległy przedawnieniu; spółka wskazała także, że organ nie może wydać w stosunku do niej decyzji o odpowiedzialności z powodu upływu terminu wskazanego w art. 118 § 1 O.p.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. uznał wymienione powyżej zarzuty za nieuzasadnione. Organ stwierdził, że Skarżąca Spółka składała wniosek o umorzenie odsetek od przedmiotowych zaległości przez co uznała przedmiotowe zaległości. Okoliczność ta świadczy zdaniem organu o tym, że w niniejszej sprawie Spółka nie może powoływać się na zarzut przedawnienia. W ocenie wierzycielka akt notarialny wskazany w tytule wykonawczym stanowił wystarczającą podstawę do prowadzenia egzekucji, zatem nie było potrzeby wydawania w stosunku do Skarżącej Spółki decyzji w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe Zakładów [...]. Prowadzone w stosunku do tych zakładów postępowanie upadłościowe nie doprowadziło do zapłaty przedmiotowych zaległości zatem dopuszczalna była egzekucja przeciwko Skarżącej Spółce.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej Spółki postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia organu drugiej instancji stwierdzono, że działania podjęte przez Spółkę w celu umorzenia przedmiotowych zaległości nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. Dalej organ drugiej instancji w skazał, że w przypadku nabycia z wolnej ręki składników majątku podatnika znajdującego się w stanie upadłości, zgodnie z treścią art. 120 § 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe nabywca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe związana z nieruchomością stosownie do przepisów podatkowych. Przepis ten oznacza, że w takim przypadku dopuszczalne jest orzeczenie o odpowiedzialności nabywcy na podstawie O.p. Organ wskazał, że odpowiedzialność nabywcy nie obejmuje należności wymienionych w art. 107 § 2 pkt 1 O.p. oraz odsetek od zaległości i oprocentowania, o którym mowa w art. 107 § 2 pkt 3 O.p. powstałych po dniu nabycia. Organ w uzasadnieniu decyzji zawarł rozważania natury ogólnej na temat przepisów art. 108 § 1 i art. 118 O.p. Na zakończenie organ stwierdził, że w niniejszej sprawie występuję konieczność ponownego zbadania stanu fatycznego sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. uznał zarzuty wniesione przez Skarżącą Spółkę pismem z dnia 15 lipca 2008 r. za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono:

- na podstawie art. 120 § 3 Prawa upadłościowego Skarżąca Spółka ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe, których dotyczy niniejsza sprawa,

- przyjęcie poglądu, że ogłoszenie upadłości w stosunku do Zakładów [...] nie spowodowało przerwania biegu terminu przedawnienia "powodowało niekorzystne położenie organu",

- w niniejszej sprawie nie ma potrzeby wydawania decyzji w sprawie odpowiedzialności Skarżącej Spółki za zaległości podatkowe, gdyż w wymienionym akcie notarialnym były określone zaległości podatkowe, za które Spółka przyjęła odpowiedzialność,

- w niniejszej sprawie zobowiązania podatkowe Zakładów [...] nie uległy przedawnieniu,

- w sprawie nie doszło do naruszenia art. 108 § 4 O.p., gdyż w toku prowadzonego postępowania upadłościowego nie doszło do zaspokojenia zaległości, których dotyczy niniejsza sprawa.

Na postanowienie organu pierwszej instancji Skarżąca Spółka wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W..

Organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] października 2009 na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organu drugiej instancji stwierdzono, że "W analizowanej sprawie skład orzekający Kolegium podając szczegółowej analizie nadesłane dokumenty uznaje za słuszne stanowisko Zobowiązanego.".

Organ przytoczył treść art. 118 § 1 i 2 O.p. a także treść mających na podstawie art. 118 § 2 O.p. odpowiednie zastosowanie przepisów art. 70 § 1 i 3 O.p., jednakże nie wypowiedział się o skutkach prawnych tych przepisów występujących w niniejszej sprawie.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie egzekucja mogłaby być prowadzona przeciwko Skarżącej Spółce jedynie po wydaniu decyzji w sprawie jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Zakładów [...]. Uzasadniając ten pogląd organ drugiej instancji dokonał analizy przepisów art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1, 112 § 4 pkt 1 i 2 O.p. i art. 120 § 3 Prawa Upadłościowego.

Na postanowienie organu drugiej instancji Skarżącą Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 k.p.a. przez wydanie w niniejszej sprawie postanowienia uchylającego postanowienie organu pierwszej instancji pomimo braku przesłanek do podjęcia takiego rozstrzygnięcia,

- art. 107 § 3 oraz art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 k.p.a. przez brak w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia wyjaśniającego przyczyny uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi podnoszono, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania przez organ rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy oraz, że nie wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia na podstawie art. 138 § 2 O.p. Organ drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał jakie "braki postępowania" muszą być uzupełnione przez organ pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest o tym bardziej wadliwe, że organ ten stwierdził , iż stanowisko strony Skarżącej uznaje za zasadne. Uznanie stanowiska Skarżącej Spółki za zasadne powinno skutkować merytorycznym rozstrzygnięciem zarzutów podnoszonych przeciwko prowadzonemu w stosunku do Skarżącej postanowieniu egzekucyjnemu.

W odpowiedzi na skargę organ zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

W rozpoznanej sprawie oczywistym jest, że w stosunku do Skarżącej prowadzone było postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania od niej zaległości podatkowych i odsetek obciążających inny podmiot. Przepisy O.p. regulują odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe innych podmiotów. W niniejszej sprawie na podstawie art. 120 § 3 Prawa upadłościowego przepisy te miały zastosowanie.

Zgodnie z art. 108 § 1 O.p. o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich organ orzeka w drodze decyzji. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika ma charakter konstytutywny. W rozpoznaj sprawie nie została wydana decyzja ustalająca odpowiedzialność Skarżącej za zaległości podatkowe Zakładów [...], a zatem w stosunku do Skarżącej nie powstał obowiązek objęty egzekucją, która była prowadzona w niniejszej sprawie. Z tego względu podnoszony w niniejszej sprawie przed organami administracji zarzut wskazany w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. – nieistnienie obowiązku, należało uznać za zasadny.

Zasadnie skarżąca wskazywała, że akt notarialny nie może być uznany za wskazy w pkt 29 tytułu wykonawczego akt normatywny będący podstawą do wydania orzeczenia, sporządzenia deklaracji/zgłoszenia lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa. Dlatego za zasadny należało uznać podnoszony w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym zarzut oparty na art. 33 pkt 10 u.p.e.a.

Podnoszony w niniejszej sprawie zarzut niedopuszczalności egzekucji z uwagi na niespełnienie warunku wskazanego w art. 108 § 4 O.p. nie mógł być rozważany na obecnym etapie postępowania. Zgodnie z treścią art. 108 § 4 O.p. egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że do spełnienie wskazanego w tym przepisie warunku prowadzenia egzekucji określonego wymagane jest wydanie decyzji ustalającej odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania podatkowego, co w niniejszej sprawie, jak już Sąd wskazał powyżej nie miało miejsca. Zatem bezprzedmiotowe jest rozważanie czy w niniejszej sprawie egzekucja była dopuszczalna skoro nie istniał obowiązek objęty egzekucją.

W rozpoznanej sprawie nastąpił także upływ terminu wskazanego w art. 118 § 1 O.p. Mimo podnoszenia przez Skarżącą w toku postępowania tego zarzutu organy obydwu instancji nie wykazały, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej odpowiedzialność Skarżącej Spółki za zaległości podatkowe w/w zakładów. Twierdzenie organu, pierwszej instancji, że postępowanie upadłościowe przerywa bieg terminu przedawnienia wskazanego w art. 118 § 1 O.p. nie zostało uzasadnione w żaden sposób. Do zagadnienia tego w zaskarżonym postanowieniu organ nie odniósł się w sposób merytoryczny, gdyż za takie rozstrzygnięcie przedmiotowej kwestii w niniejszej sprawie nie może być uznane przywołanie treści art. 118 § 1 O.p. i przepisów art. 70 O.p., które mają zastosowanie na podstawie art. 118 § 2 O.p. Z treści art. 118 § 2 O.p. wynika, że przepis art. 70 § 3 O.p. ma odpowiednie zastosowanie do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji ustalającej odpowiedzialność osoby trzeciej, natomiast określony w art. 118 § 1 O.p. termin do wydania decyzji ustalającej odpowiedzialność osoby trzeciej jest odrębnym terminem od terminu wskazanego w art. 118 § 2 O.p.

Występująca w niniejszej sprawie kwestia przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej odpowiedzialność Skarżącej Spółki za zaległości podatkowe nie wymagała prowadzenia postępowania wyjaśniającego miała wyłącznie charakter prawny, zatem mogła zostać rozstrzygnięta przez organ drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym.

Wszystkie zarzuty podnoszone w niniejszej sprawie przez Skarżącą Spółkę wymagały wyłącznie oceny materialnoprawnej i brak było podstaw do twierdzenia, że w niniejszej sprawie występują zagadnienia wymagające prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Z tych względów Sąd uznał, że w skardze zasadnie podnoszono, iż w niniejszej sprawie postanowienie organu drugiej instancji zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 2 w zw. art. 144 k.p.a., które to przepisy mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 18 u.p.e.a.

Bezzasadność wydania w niniejszej sprawie przez organ postanowienia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. jest tym bardziej oczywista, że organ w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że zarzuty podnoszone przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego były zasadne a przecież były to zarzuty, których uznanie za zasadne na podstawie art. 33 § 4 obligowało organ egzekucyjny do umorzenia egzekucji. Zatem wobec uznania tych zarzutów za zasadne bezcelowe było prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego.

W skardze zasadnie podnoszono, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie wskazał jakie okoliczności faktyczne mają być wyjaśnione przez organ pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, czym naruszył art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i z art. 18 u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wskutek tego uchybienia nie wiadomo było jakie czynności ma podjąć w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ wobec zasadności zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz zarzutu wskazanego w art. 33 pkt 10 u.p.e.a. obowiązany był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i uznać wniesione w niniejszej sprawie zarzuty w sprawie egzekucji za zasadne.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.