Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1757/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 16, art. 109 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 lit. a) i lit. c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla w części zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. w zakresie ustalenia, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B. w USA od dnia [...] lutego 2010 r.; 2. stwierdza, że decyzje opisane w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

H. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z [...] czerwca 2011 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję nr [...] wydaną w dniu [...] maja 2011 r. przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającą, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych od [...] maja 2005 r. oraz z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B. w USA od dnia [...] lutego 2010 r.

Organ poczynił następujące ustalenia faktyczne i prawne:

H. D. (dalej zwana też skarżącą, stroną) w dniu [...].03.2011r. złożyła do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wniosek o wydanie decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobieranych świadczeń.

Decyzję nr [...] z [...] maja 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych od [...] maja 2005 r. oraz z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B. w USA od dnia [...] lutego 2010 r.

Ustalił, że z dokumentacji przedstawionej przez stronę wynika, iż H. D. od [...] maja 2005 r. ma przyznaną emeryturę przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaś od [...] marca 2010 r. została jej przyznana emerytura w wieku powszechnym (pismo z [...] maja 2011 r. ZUS Oddział w B. znak: [...]). Z zaświadczenia wydanego przez Ambasadę Amerykańską z [...] kwietnia 2011 r. wynika, iż stronie zostały przyznane świadczenia wdowie od [...] lutego 2010 r. Przedstawione przez wnioskującą przy piśmie z [...] lutego 2011 r. i [...] marca 2011 r. kopie dokumentów potwierdzających opłacanie składek, informacji o dochodach i podania o przyznanie nadzwyczajnej renty rodzinnej, organ ocenił jako nie mające wpływu na wynik prowadzonego postępowania.

Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał art. 109 ust. 1 i ust. 4, art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) – dalej zwanej ustawą o świadczeniach, w związku z art. 8 pkt 10 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.).

Od tej decyzji H. D. wniosła odwołanie zwracając się o zwolnienie jej od płacenia kolejnej składki zdrowotnej. W szczególności zarzuciła, ze wadliwie zinterpretowano przyznane jej "świadczenie wdowie" jako rentę, czy emeryturę. Podnosiła, że pobiera emeryturę i prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i z tych dwóch tytułów płaci już ubezpieczenie zdrowotne.

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji z [...] czerwca 2011 r. nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska organu pierwszej instancji. Ustalił, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ wynika, iż strona od [...] maja 2005 r. ma przyznaną emeryturę przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaś od [...] marca 2010 r. została jej przyznana emerytura w wieku powszechnym, zaś z zaświadczenia wydanego przez Ambasadę Amerykańską z [...] kwietnia 2011 r. wynika, iż zostały jej przyznane świadczenia wdowie od [...] lutego 2010 r.

Prezes NFZ dokonał następującej wykładni zastosowanej podstawy prawnej: Wskazał na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, któremu podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę (art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach). Jednocześnie, w myśl art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach, za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym oraz osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy. Tym samym, jego zdaniem, każde świadczenie o charakterze rentowym pobierane w Polsce stanowi przychód, będący podstawą opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Stwierdził, że o charakterze prawnym otrzymywanego świadczenia pieniężnego z zagranicy nie stanowi sama nazwa świadczenia, ale ryzyko ubezpieczeniowe chronione przez przepisy prawne przewidujące w razie jego zajścia wypłacenie określonego świadczenia. Uznał, że świadczenie wdowie wypłacane przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w B. stanowi świadczenie o charakterze rentowym, przy czym różnie jest tłumaczone na język polski oznaczenie świadczeń transferowanych z zagranicy. Niejednokrotnie przyjmuje się zastępczo i równolegle oznaczenia: renta, emerytura lub świadczenie. Różnice te wynikają zarówno z kwestii językowych, jak i różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Organ stwierdził, że emeryturę należy traktować jako odrębny tytuł w stosunku do renty, albowiem oba świadczenia zabezpieczają odrębne ryzyka ubezpieczeniowe. Tym samym w przypadku pobierania emerytury oraz renty po zmarłym mężu, ma miejsce zbieg przychodów w ramach dwóch różnych tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego.

Ocenił, że kwestia zasad pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne od kilku przychodów w ramach jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego została unormowana w art. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, obowiązującego do dnia 28 września 2007 r., jedynie w przypadku zbiegu tytułów wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i ustawy o świadczeniach, czyli innych aniżeli świadczenie emerytalne bądź rentowe, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Zatem z zakresu przedmiotowego art. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach, wyłączone były przychody osób pobierających emeryturę lub rentę z kilku źródeł przychodów (np. emerytura na podstawie ustawodawstwa krajowego i emerytura zagraniczna). Z dniem 29 września 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 166, poz. 1172), która znowelizowała treść art. 82 ust. 2 w ten sposób, iż w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie.

Odnosząc się do pisma strony z [...] lutego 2011 r. z którego wynika, iż oprócz pobierania świadczenia wdowiego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, prowadzi ona działalność gospodarczą, od której odprowadza składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne wskazał, że podstawę znajduje to w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r.

Podkreślił, iż osoba pobierająca rentę lub emeryturę i prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą spełnia ustawowe przesłanki podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z wszystkich ww. tytułów. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie Prezes NFZ wyjaśnił, że składka odprowadzana z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego nie jest obciążeniem o charakterze podatkowym, dlatego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w dniu 8 października 1974 r. (Dz. U. z 1976 r., Nr 31, poz. 178).

Niemniej jednak zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach, składka na ubezpieczenie zdrowotne podlega odliczeniu od podatku dochodowego od osób fizycznych - na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.).

H. D. nie zgadzając się z powyższą decyzją złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o wydanie stosownego rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia amerykańskiego świadczenia wdowiego od objęcia go obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Wskazywała, że od niego potrącany jest podatek oraz tzw. medical. W jej ocenie, płacenie kolejnej "składki zdrowotnej" nic jej nie daje, ponieważ płaci ją z tytułu emerytury i prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Na wstępie należy wskazać, że skarżąca nie kwestionuje decyzji w części ustalającej, że podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych od [...] maja 2005 r.

Skarga ma natomiast uzasadnione podstawy w części, gdzie organ ustala, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B. w USA od dnia [...] lutego 2010 r.

Badając w tym zakresie podstawę prawną rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu, dokonana przez organ interpretacja powołanych przepisów nie znajduje odniesienia do ustalonego stanu faktycznego.

Skarżąca nie kwestionuje, iż podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, co wynika z treści jej stanowiska zajmowanego w toku postępowania.

W toku postępowania, na wniosek organu przedłożyła zaświadczenie wydane przez Ambasadę Amerykańską z [...] kwietnia 2011 r., z którego wynika, iż od [...]lutego 2010 r. zostały jej przyznane świadczenia wdowie.

Jednocześnie skarżąca podnosi, że świadczenie to otrzymuje z USA po potrąceniu 30% podatku i "medical", czyli ubezpieczenia zdrowotnego.

Okoliczność ta nie była badana w toku postępowania, ale z odpowiedzi na skargę wynika, że organ jej nie kwestionował.

Uzasadnione zastrzeżenia budzi ocena, iż bezsporny stan faktyczny, znajduje potwierdzenie w podstawie prawnej wskazanej przez organ. Arbitralne przyjęcie przez organ, przy nieprzekonywującej argumentacji prawnej, że świadczenie wdowie wypłacane przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w B. stanowi "świadczenie o charakterze rentowym", które podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego – nie znajduje potwierdzenia we wskazanej podstawie materialnej rozstrzygnięcia i jej uzasadnieniu, co stanowi o naruszeniu normy procesowej - art. 107 § 3 k.p.a. Wszak przepis ten określa obowiązek organu zawarcia w uzasadnieniu faktycznym decyzji w szczególności faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Skarżąca w toku postępowania kwestionowała ustalenie, że świadczenie wdowie otrzymywane z USA podlega także obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce, skoro jest już obciążone składką zdrowotną w USA jak i podatkiem. Uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji nie odnosi się do tego zarzutu.

Należy wskazać, że art. 66 ust. 1pkt 16) ustawy o świadczeniach stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze.

Innymi słowy, dokonując analizy tej normy, ustawodawca nakłada obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na enumeratywnie wymienione osoby, posiadające określone w ustawie trzy źródła uposażeń:

- pobierające emeryturę lub rentę,

- pobierające uposażenie z tytułu stanu spoczynku lub uposażenie rodzinne

- oraz pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze.

Oznaczałoby to, że termin "świadczenie pieniężne o takim samym charakterze" używane jest przez ustawodawcę wyłącznie w odniesieniu do osób pobierających uposażenie po zwolnieniu ze służby.

Ustawodawca, wbrew interpretacji organu, nie używa go natomiast w odniesieniu do pobierających emeryturę lub rentę – poprzez zapis "lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze".

Należy podnieść, że przepis art. 66 ust. 1pkt 16) ustawy o świadczeniach, jako nakładający określony obowiązek względem obywatela, nie podlega wykładni rozszerzającej. Oznacza to, że dla zasadności jego zastosowania stan faktyczny będący źródłem obowiązku musi odpowiadać stanowi prawnemu w normie tej określonemu.

W ocenie Sądu, wskazany wyżej stan prawny - poprzez wyliczenie rodzaju posiadanych źródeł uposażeń - zawęża, a nie rozszerza kręgu osób, które ustawodawca określa jako "pobierające emeryturę lub rentę". Gdyby ustawodawca tą normę chciał rozumieć szeroko użyłby obok tytułu uposażenia: emerytura lub renta dodatkowego określenia np. "lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze" – tak samo jak użył terminu "świadczenie", w odniesieniu do osób pobierających uposażenie po zwolnieniu ze służby.

Jedyny dowód w postaci zaświadczenia Ambasady Amerykańskiej z [...] kwietnia 2011 r. o przyznanym "świadczeniu wdowim" jeszcze nie stanowi, że to świadczenie jest równoznaczne z rentą, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach. Norma ta nie ma zastosowania przy przyjęciu, jak to ocenił organ, że "świadczenie wdowie jest to świadczenie pieniężne o takim samym charakterze jak renta". Jak wyżej wskazano, termin "świadczenie pieniężne o takim samym charakterze jak renta" nie jest bowiem wymieniony w art. 66 ust. 1pkt 16) ustawy o świadczeniach.

W okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy, za zasadnością rozstrzygnięcia nie przemawia także powołany w zaskarżonej decyzji art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Przepis stanowi, że użyte w ustawie o świadczeniach określenie "osoba pobierająca emeryturę lub rentę" oznacza "osobę objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, pobierającą rentę socjalną albo rentę strukturalną (...) oraz osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy".

Analiza art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach pozwala na przyjęcie, że za osobę pobierająca emeryturę lub rentę m.in. uważa się osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy. Innymi słowy, przepis ten wyraźnie stawia znak równości między emeryturą i rentą - krajową jak i zagraniczną.

Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest zatem kwestia, czy "świadczenie wdowie" otrzymywane z USA jest rentą, o której mowa w art. 66 ust. 1pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. A w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organ ten kwestii nie wyjaśnił.

W świetle cytowanych norm: art. 66 ust. 1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach nie ma podstaw do uznania "za osobę pobierającą emeryturę lub rentę" osoby otrzymującej "świadczenie wdowie", nawet gdyby hipotetycznie założyć, że jest to "świadczenie o charakterze rentowym". Hipotetycznie, bowiem Prezes NFZ żadnych ustaleń prawnych w tym zakresie nie poczynił.

W szczególności nie wyjaśnił w ustaleniach faktycznych i nie wskazał podstawy prawnej pozwalającej na przyjęcie, że "świadczenie wdowie" otrzymywane z USA jest równoważne rencie z zagranicy.

Na tle dokonanej wykładni art. 66 ust. 1pkt 16) i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że o charakterze prawnym otrzymywanego świadczenia pieniężnego z zagranicy nie stanowi sama nazwa świadczenia, ale ryzyko ubezpieczeniowe chronione przez przepisy prawne przewidujące w razie jego zajścia wypłacenie określonego świadczenia – w sytuacji, gdy organ nie poczynił nawet ustaleń, jaki jest charakter prawny otrzymywanego przez skarżącą świadczenia.

Innymi słowy, organy nie poczyniły żadnych ustaleń, jaki charakter ma "świadczenie wdowie" w świetle norm w USA, czy jest tym samym uposażeniem co renta z zagranicy, o której mowa w art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach.

Oznacza to brak uzasadnienia prawnego, czyli wykładni przepisów wskazanych jako podstawa materialna wydania rozstrzygnięcia w tej części zaskarżonej decyzji, która ustalała, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B. w USA od dnia [...] lutego 2010 r.

W świetle art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach, która enumeratywnie w 37 pozycjach wymienia, jakie osoby podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a jedynie pkt 16) odnosi się do osób pobierających rentę - także rentę zagraniczną (art. 5 pkt 20) - nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, że każde świadczenie o charakterze rentowym pobierane w Polsce jest podstawą opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tym bardziej, że organ nie wskazuje w uzasadnieniu, na poparcie swojego poglądu, obowiązujących norm statuujących taki stan rzeczy. Poglądu tego, co wskazano wyżej, nie da się wywieść wprost z art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach.

Nie można go także wywieść z twierdzenia Prezesa NFZ, że oznaczenie świadczeń transferowanych z zagranicy jest różnie tłumaczone na język polski, a niejednokrotnie zastępczo i równolegle przyjmuje się oznaczenia: renta, emerytura lub świadczenie. Nie jest istotne, że różnice wynikają zarówno z kwestii językowych, jak i różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Problem tkwi bowiem w braku wyjaśnienia charakteru prawnego otrzymywanego z USA świadczenia wdowiego oraz użytego w art. 66 ust. 1pkt 16) i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach jednoznacznego określenia rodzaju uposażenia: "renta".

Kwestią drugorzędną jest natomiast okoliczność, że z dniem 29 września 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 166, poz. 1172) nowelizująca treść art. 82 ust. 2 w ten sposób, iż w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Z przepisu wynika bowiem, że dla spełnienia dyspozycji tej normy wymagana sytuacja, kiedy jeden z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymieniony jest w art. 66 ust. 1, a ta okoliczność – co wyżej podniesiono - nie została wykazana.

Poza sporem pozostaje, że skarżąca odprowadza składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne z tytułu działalności gospodarczej oraz emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Kwestia ta nie jest przedmiotem zaskarżenia.

Jeśli chodzi o świadczenie wdowie, nie wyjaśniając podstawy prawnej i faktycznej przyjęcia, że stanowi ono rentę zagraniczną, organ nie ma podstaw do przyjęcia, że świadczenie to stanowi także tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach.

Prezes NFZ nie odniósł się także do twierdzeń skarżącej, iż w USA od tego świadczenia pobierany jest zarówno podatek dochodowy, jak i ubezpieczenie zdrowotne.

Nie ulega wątpliwości, że składka odprowadzana z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego nie jest obciążeniem o charakterze podatkowym, zatem umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w dniu 8 października 1974 r. (Dz. U. z 1976 r., Nr 31, poz. 178) ma zastosowanie tylko w zakresie podatku dochodowego.

Niemniej jednak, analizując podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia, w przypadku objęcia świadczenia wdowiego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym także w Polsce, nie może pominąć, że w stosunku do skarżącej nie byłoby możliwe zastosowanie art. 95 ustawy o świadczeniach. Stanowi on, że składka na ubezpieczenie zdrowotne podlega odliczeniu od podatku dochodowego od osób fizycznych - na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.).

Te wszystkie okoliczności nie zostały wzięte pod uwagę przy interpretacji zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Skarżąca jako wnioskodawca w indywidualnej sprawie nie może ponosić negatywnych konsekwencji niewyjaśnionych w sprawie wątpliwości i w sytuacji, gdy – co do zasady - wątpliwości winny być rozstrzygane na jej korzyść.

Można dodać, że wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasada stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie. Zasada wolności człowieka ma wiele aspektów i oznacza nie tylko fizyczną swobodę poruszania się, lecz także prawo podejmowania wszelkich działań - także finansowych - w granicach prawa materialnego, ograniczonych jedynie hipotezą art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczy się na wniosek skarżącej, zatem po stronie organu leży przeprowadzenie go zgodnie z zasadami określonymi w art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a.. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości.

W niniejszej sprawie, o ile Prezes NFZ mógł domniemywać, że świadczenie wdowie wypłacane przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w B. stanowi świadczenie o charakterze rentowym, to już zupełnie nie wskazał podstaw prawnych i faktycznych umożliwiających przyjęcie, że "świadczenie o charakterze rentowym" równoważne jest rencie, o której mowa w art. 66 ust. 1pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach.

Rzecz nie w tym, jak twierdzi organ odwoławczy, jak oznaczane są świadczenia transferowane z zagranicy i jakie jest ich tłumaczenie na język polski, czy w tłumaczeniach przyjmuje się równolegle i zastępczo oznaczenia: renta, emerytura lub świadczenie.

Rzecz w tym, że na mocy art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i nakładanie obowiązku na skarżącą w postaci objęcia jej świadczenia wdowiego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym - musi wynikać wprost z ustawy, a nie z domniemań w zakresie różnych systemów zabezpieczenia społecznego i różnic językowych interpretowanych niekorzystnie dla strony. Nie bez znaczenia jest, że skoro skarżąca płaci już obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne z dwóch tytułów, a pobierane przez nią z USA świadczenie wdowie obciążone jest już w USA zarówno podatkiem jak i ubezpieczeniem zdrowotnym – wymaga to od organu poczynienia ustaleń jednoznacznie opartych na ustawach.

Jak stanowi bowiem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zgodnie z art. 107 3 k.p.a.

Nie bez znaczenia jest, w okolicznościach niniejszej sprawy, wymagającej przeprowadzenia wykładni obowiązujących norm, że spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. determinuje prowadzenie postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło rozstrzygnięcie niezgodne z jej stanowiskiem - to przyczyną tego jest obowiązujące prawo i jego rzetelna wykładnia.

Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem.

Reasumując należy stwierdzić, iż organ nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył wskazane normy art. 6, 7, 8, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ poczyni zatem ustalenia faktyczne i prawne na okoliczności wskazane wyżej. Wyjaśni w szczególności, jaki charakter prawny ma uposażenie pod nazwą "świadczenie wdowie" w świetle norm w USA i czy jest tożsame z uposażeniem jakim jest renta, o której mowa w art. 66 ust. 1pkt 16) i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Dokona ustaleń faktycznych i analizy prawnej przepisów, które wykazywałyby poza wszelką wątpliwość podstawę materialną wydania rozstrzygnięcia w tej części zaskarżonej decyzji, która pozwalałaby na ustalenie, że H. D. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia wdowiego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B. w USA od dnia [...] lutego 2010 r.

Zważywszy na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił decyzję w części oraz utrzymaną nią w mocy część decyzji I instancji. O wstrzymaniu wykonania decyzji w uchylonej części Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, gdyż po pierwsze, o kosztach zgodnie z treścią art. 210 § 1p.p.s.a Sąd orzeka tylko na wniosek strony, a strona wniosku takiego nie zgłosiła. Po drugie, sprawa jest wolna od wpisu sądowego.