Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 485/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art.260 par.1 - 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu C. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2017 r. o sygn. akt I SA/Sz 485/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do grudnia 2013 r. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

C.K. (dalej: "Skarżący"), reprezentowany przez radcę prawnego, wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do grudnia 2013 r., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu w wysokości blisko [...] zł. Oświadczył, że prowadzona działalność jedynie generuje straty, a wartościowe składniki majątku zostały zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., co oznacza, iż nie ma możliwości ich sprzedaży lub zaciągnięcia kredytu. Ponadto wskazał, że jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz trójki dzieci w wysokości [...] zł, co znacznie obciąża jego budżet domowy. Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie.

W odniesieniu do stanu majątkowego Skarżący wskazał na nieruchomość położoną w G., obciążoną hipoteką Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz ciągnik samochodowy i dwie naczepy ciężarowe, zajęte przez ww. organ egzekucyjny. W rubryce dochody podał jako źródło działalność gospodarczą, dodając, że strata za 2016 r. wyniosła [...] zł.

W załączeniu do wniosku Skarżący przedłożył:

– swoje zeznanie podatkowe PIT-36L za 2016 r. z zadeklarowanym przychodem [...] zł (koszty [...] zł, strata [...] zł),

– kopię wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r. rozwiązującego związek małżeński Skarżącego oraz zasądzającego od Skarżącego na rzecz dzieci i byłej żony alimenty w łącznej wysokości [...] zł,

– wydruk z księgi wieczystej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...],

– kopie dowodów rejestracyjnych dwóch naczep i jednego ciągnika samochodowego,

– zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] r., stwierdzające zadłużenie Skarżącego według stanu na dzień [...] r. w wysokości [...] zł.

Uznając, że dane wynikające ze złożonego wniosku i przedłożonych dokumentów są niewystarczające do oceny wniosku o prawo pomocy, starszy referendarz sądowy (dalej: Referendarz"), pismem z dnia 8 czerwca 2017 r., zobowiązał Skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. Zobowiązanie to obejmowało: wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych Skarżącego (osobistych i firmowych) za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2017 r.; zeznanie(-nia) podatkowe Skarżącego o wysokości dochodów uzyskanych w 2015 r.; wyciąg z ewidencji przychodów, kosztów, dochodów działalności gospodarczej Skarżącego za ostatnie trzy miesiące; wyciąg z aktualnej ewidencji środków trwałych prowadzonej działalności gospodarczej Skarżącego; decyzje właściwego organu podatkowego/organów podatkowych ustalających Skarżącemu zobowiązanie z tytułu podatków lokalnych, w tym od nieruchomości, na 2016 i 2017 rok; dokumenty potwierdzające tytuł prawny Skarżącego do nieruchomości położnej w S. przy ul. [...], wskazujące na powierzchnię gruntu i budynków; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez Skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem siebie i dzieci z okresu ostatnich dwóch miesięcy (w szczególności wydatki na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania/domu, wypłata alimentów na rzecz dzieci i byłej żony itp.); zaświadczenie właściwej do spraw pomocy społecznej jednostki organizacyjnej gminy, o tym czy Skarżący i jego rodzina ubiegali się/korzystali z pomocy społecznej w okresie ostatnich sześciu miesięcy.

W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia 19 czerwca 2017 r., pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że Skarżący nie posiada oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych ani w gotówce. Posiada wierzytelności dochodzone na drodze sądowej w łącznej wysokości [...] zł (aktualnie Skarżący nie uzyskał nakazu zapłaty). Poza wskazaną we wniosku nieruchomością Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] obciążonej hipoteką przymusową decyzją Dyrektora UKS w wysokości [...] zł. Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Dodatkowo wskazano, że w związku ze zmianą przepisów prawa w zakresie koncesji na obrót paliwami ciekłymi, z uwagi na ciążące na Skarżącym zaległości podatkowe, koncesja na obrót paliwami ciekłymi wygasła. Skarżący najprawdopodobniej będzie zmuszony zakończyć prowadzoną działalność gospodarczą.

W załączeniu do powyższego pisma Skarżący nadesłał:

– wyciąg z firmowego rachunku bankowego za okres luty-kwiecień 2017 r.

– swoje zeznanie podatkowe za 2015 r.,

– rachunek zysków i strat prowadzonej działalności za okres luty-kwiecień 2017 r.,

– wyciąg z ewidencji środków trwałych skarżącego na dzień 31 maja 2017 r.,

– decyzje w sprawie podatku od nieruchomości na lata 2016 i 2017,

– zawiadomienie o zmianie wysokości opłat z dnia 3 stycznia 2017 r.,

– zaświadczenie MOPS w S. o niekorzystaniu przez Skarżącego z pomocy finansowej ośrodka.

Skarżący do dnia wydania postanowienia przez Referendarza nie przedłożył natomiast dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny ani wyciągów z osobistych rachunków bankowych.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r., Referendarz odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, albowiem nie wykonał nałożonego na niego zobowiązania do nadesłania wszystkich istotnych dokumentów, obrazujących możliwości płatnicze Skarżącego w sprawie.

W uzasadnieniu Referendarz wskazał na dane wynikające z wniosku oraz dołączonych dokumentów, a dotyczące sytuacji rodzinnej (prowadzący samodzielnie gospodarstwo domowe rozwodnik, zobowiązany do alimentacji byłej żony i trójki dzieci) i materialno-finansowej Skarżącego (znaczny majątek nieruchomy i ruchomy, częściowo zajęty). Referendarz zwrócił uwagę na skalę prowadzonej przez Skarżącego, i stanowiącej źródło jego utrzymania, działalności gospodarczej, o której świadczy wartość środków trwałych (wynosząca na koniec 2016 r. ponad [...] zł) oraz znaczne przychody (za lata 2015 i 2016 – [...] i [...] zł), które - zdaniem Referendarza - faktycznie obrazują zdolność finansową przedsiębiorcy, nie zaś dochód podatkowy (a nawet wykazana strata) wyliczony na użytek podatku dochodowego.

Referendarz podniósł, że Skarżący oświadczył w uzasadnieniu wniosku, że działalność gospodarcza przynosi straty, ale nie podał, jakimi środkami dysponuje

i – wbrew wezwaniu - nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie, w tym wydatków na utrzymanie siebie, byłej żony oraz trójki dzieci, oraz wyciągów z osobistych rachunków bankowych, czym uniemożliwił Referendarzowi dokonanie oceny w tym zakresie. Oświadczenie pełnomocnika Skarżącego co do braku oszczędności Skarżącego nie może zaś zastąpić wymaganych wyciągów z wszystkich osobistych rachunków bankowych.

Mając na uwadze wysokość udokumentowanych przychodów z działalności gospodarczej, Referendarz stwierdził, że Skarżący nie należy do osób ubogich i nie znajduje się w niedostatku. Posiada stałe źródło przychodów, których wartość znacznie przekracza wartość należnego wpisu od skargi ([...] zł). Natomiast przedłożenie zaświadczenia o zadłużeniu Skarżącego z tytułu podatku VAT na kwotę na kwotę przekraczającą [...] zł nie jest per se okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Ponadto, zdaniem Referendarza, na aktualną ocenę wniosku nie ma wpływu ewentualna zmiana sytuacji finansowej Skarżącego w związku z wygaśnięciem koncesji.

Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącemu w dniu 5 lipca 2017 r.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podjętym przez Referendarza, Skarżący w dniu 11 lipca 2017 r. złożył sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 3 lipca 2017 r., stwierdzając, że sytuacja finansowa Skarżącego, rozmiar usprawiedliwionych potrzeb utrzymania, jak również ogólny stan majątkowy, uzasadnia wystąpienie przez niego z wnioskiem o udzielenie pomocy sądowej poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości.

W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie Referendarza oraz przedstawioną przez niego argumentację wskazując, że - wbrew stanowisku Referendarza - fakt, iż koncesja udzielona Skarżącemu na obrót paliwami wygasła ma niebywałe znaczenie dla sytuacji, w jakiej się obecnie znajduje. Dokonując oceny zdolności finansowej Skarżącego, Referendarz sam wskazywał na osiągane przez niego dochody z okresu dwóch ostatnich lat. Z przedłożonych dokumentów wprost wynika, że w momencie, w którym Urząd Kontroli Skarbowej zaczął prowadzić wobec Skarżącego czynności, jego sytuacja zaczęła ulegać pogorszeniu, aby na koniec doprowadzić do sytuacji, w której Skarżący nie mógł przedłożyć zaświadczenia o niezaleganiu wobec budżetu państwa. Gdyby organy podatkowe należycie ustaliły stan faktyczny, powyższa sytuacja nie miałaby miejsca, a Skarżący nie byłby zmuszony zwracać się do Sądu z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej. Fakt, że Skarżący ma zarejestrowaną działalność gospodarczą nie przesądza sam w sobie, że posiada środki pozwalające mu na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości [...] zł.

Skarżący wskazał także, że z uwagi na utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, wobec Skarżącego podejmowane są działania, mające na celu wyegzekwowanie należności wynikającej z zaskarżonego orzeczenia. Skarżący już został poinformowany o wydanych tytułach wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. oraz dokonanych zajęciach wierzytelności pieniężnych. Dlatego, nawet gdyby Skarżący miał zgromadzone jakiekolwiek oszczędności, z uwagi na brak rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonalności wydanej decyzji, i tak zostałyby one zajęte w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. W zaistniałej sytuacji nie można uznać, aby Skarżący preferencyjnie traktował jedne pewne swoje zobowiązania, pomijając konieczność ponoszenia kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą. Skarżący nie miał możliwości poczynienia oszczędności w celu zabezpieczenia potencjalnych kosztów wpisu sądowego, a mimo tego w miarę posiadanych możliwości stara się regulować wszystkie swoje zobowiązania, w szczególności w zakresie zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb swoich dzieci.

Skarżący podkreślił również, że zgodnie z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., rozpatrywaniu wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych powinna towarzyszyć szczególna skrupulatność, a jego ewentualne odrzucenie lub oddalenie powinno być szczególnie wnikliwie i dokładnie uzasadnione, aby nie zostało potraktowane jako faktyczne odmówienie stronie prawa do sądu. Od momentu wstąpienia Polski do Rady Europy orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu powinno być uwzględnione przy interpretacji przepisów prawa polskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. akt III ARN 75/94).

Zdaniem Skarżącego, trudno zgodzić się z Referendarzem, że przedstawione w sprawie dokumenty nie dają podstawy do uznania, że Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i swoich dzieci, na które jest zobowiązany łożyć alimenty. Przy formułowaniu takich wniosków referendarz sądowy nie uwzględnił przesłanek zastosowania instytucji zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, konstytucyjnego prawa do sądu. Przy czym gwarantowane ww. przepisem oraz przepisem art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do sądu nie jest bezwarunkowe, a państwa korzystają z pewnego marginesu uznania w tej mierze. I tak, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych w celu dochodzenia swoich praw nastąpiłoby kosztem jego koniecznego utrzymania, zagroziłoby jego podstawowemu bytowi. Prawo pomocy winno być zatem przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy - strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego, winna wykazać, że dochowała należytej staranności w celu przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Koszty sądowe należy zaś traktować na równi z wydatkami bieżącymi w gospodarstwie domowym (budżecie rodziny), a więc na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny.

Z przytoczonej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej (skarżącym), albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jedynym kryterium, jakim kieruje się referendarz sądowy/sąd, rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są bowiem możliwości finansowe wnioskującego.

Z tego powodu strona skarżąca musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym podmiot, chcący skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie referendarza sądowego/sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, LEX nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego/sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829).

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To zaś w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło.

Dokonując analizy wniosku Skarżącego, oświadczenia i dokumentów przedłożonych na wezwanie Referendarza, Sąd stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Referendarz słusznie uznał, iż Skarżący nie wykazał niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, i w konsekwencji odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentów wynika, że Skarżący (lat [...]) gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, utrzymując się z prowadzonej działalności gospodarczej. Jest rozwodnikiem, zobowiązanym do alimentacji byłej żony i trójki dzieci (zasądzone alimenty na łączną kwotę [...] zł). Jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą: [...] w zakresie handlu hurtowego i detalicznego paliwami płynnymi, na dużą skalę. Świadczą o tym:

1) Przychody z działalności, które wyniosły w dwóch ostatnich latach 2015 i 2016 kwoty odpowiednio: [...] zł (dochód [...] zł) i [...] zł (strata [...] zł), jak również wysokość bieżących obrotów, wynikających zarówno z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych przedsiębiorcy (k. 87-94) oraz znajdujących się w kartach sprawy obrotów kont syntetycznych za luty, marzec i kwiecień 2017 r. (wypłata w maju 2017 r. z rachunku bankowego kwoty przekraczającej [...] zł – głównie zapłata za faktury – k. 91-94; obroty Wn, obroty Ma narastająco - za kwiecień 2017 r. wyniosły prawie [...] zł - k. 106, przychody na koniec kwietnia 2017 r. [...] zł, strata [...] zł - k. 104).

Zaznaczyć przy tym należy, że jakkolwiek Skarżący na koniec 2016 r. oraz na koniec kwietnia 2017 r. wykazał stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże okoliczność ta, zdaniem Sądu, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że kondycja finansowa Skarżącego wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Należy bowiem wskazać na ugruntowane już w orzecznictwie stanowisko - a które Sąd rozpoznający sprzeciw Skarżącego podziela - że o potencjale do gromadzenia środków finansowych przedsiębiorcy, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. np. postanowienia NSA z dnia: 8 maja 2014 r. o sygn. akt II GZ 191/14; 12 marca 2014 r. o sygn. akt II GZ 91/14; 12 grudnia 2013 r. o sygn. akt II FZ 1163/13; te orzeczenia i powołane dalej - dostępne w CBOSA).

2) Wartość posiadanych przez Skarżącego środków trwałych, wynosząca na koniec 2016 r. kwotę przekraczającą [...] zł (k. 107). Zasadnie przy tym Referendarz uznał, że fakt zajęcia części nieruchomości i rzeczy ruchomych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na poczet zobowiązań podatkowych pozostaje bez wpływu na tę ocenę, gdyż czynności organu egzekucyjnego nie uniemożliwiają Skarżącemu korzystania z ww. rzeczy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu, Referendarz słusznie stwierdził, że przedłożenie zaświadczenia o zadłużeniu Skarżącego z tytułu podatku VAT na kwotę przekraczającą [...] zł nie jest samo w sobie okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, oraz że na aktualną ocenę wniosku nie ma wpływu ewentualna zmiana sytuacji finansowej Skarżącego w związku z wygaśnięciem koncesji.

Jak bowiem wynika z powszechnie dostępnych danych (vide: aktualny wypis z CEIDG), Skarżący - pomimo ww. zaległości podatkowej, prowadzonej egzekucji oraz wskazywanego wygaśnięcia koncesji na obrót paliwami - nadal prowadzi działalność gospodarczą. Nie bez znaczenia przy tym jest, że jakkolwiek przeważająca działalność gospodarcza Skarżącego (według zapisów w CEIDG) skupia się na Sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych (kod PKD 46.71.Z), to wykonywana działalność gospodarcza obejmuje także m.in.: Transport drogowy towarów (49.41.Z), Sprzedaż detaliczną części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (45.32.Z), Sprzedaż detaliczną prowadzoną w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych (47.11.Z), Sprzedaż detaliczną wyrobów tytoniowych prowadzoną w wyspecjalizowanych sklepach (47.26.Z), Sprzedaż detaliczna komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach (49.41.Z), Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne (56.10.A), Przygotowywanie i podawanie napojów (56.30.Z). Skarżący posiada również uprawnienia w postaci licencji na wykonywanie transportu drogowego. Skarżący ma zatem obecnie stałe źródło dochodów.

W sprawie kluczowe jednak jest, że – pomimo wyraźnego wezwania Referendarza – Skarżący nie przedstawił wyciągów z wszystkich osobistych rachunków bankowych, jak również, że nie tylko, iż nie udokumentował żadnych ponoszonych przez siebie wydatków na utrzymanie swoje i dzieci, ale nawet nie pokusił się o sporządzenie jakiegokolwiek zestawienia, obrazującego ponoszone niezbędne koszty. To zaś wyłącza możliwość ustalenia, jaki jest stan posiadania Skarżącego oraz jakie są jego rzeczywiste miesięczne wydatki. Zauważyć przy tym należy, że wbrew stanowisku wyrażonemu w sprzeciwie, niewątpliwie istotne w sprawie było wykazanie przez Skarżącego stanu jego wszystkich osobistych rachunków bankowych, a wymaganych wyciągów z tych rachunków nie mogło zastąpić samo oświadczenie pełnomocnika, że Skarżący nie posiada oszczędności. Skarżący wydaje się nie dostrzegać tego, że skoro powołuje się na straty w prowadzonej działalności i nie ujawnia rzeczywistej kwoty, jaką ma na swoje miesięczne utrzymanie, a jednocześnie twierdzi, że faktycznie ponosi wydatki związane m.in. z obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz małoletnich dzieci, to czyni swoje oświadczenie co do braku jakichkolwiek oszczędności niewiarygodnym.

Podsumowując powyższe, stwierdzić należy, że brak przedstawienia ww. dokumentów faktycznie uniemożliwił Referendarzowi i - wobec nieprzedstawienia ich wraz ze sprzeciwem - w dalszym ciągu uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny co do rzeczywistych możliwości płatniczych Skarżącego, a tym samym przychylenie się do sprzeciwu Skarżącego.

Sąd zauważa również, że Skarżący nie wykazał, iż pomimo podjęcia niezbędnych działań, w sposób obiektywny nie był w stanie poczynić żadnych oszczędności i zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych. Nie sposób bowiem pominąć okoliczności, że Skarżący osiągając w latach 2015 i 2016 przychody w tak znacznej wysokości (ok. [...] i [...] zł) i wiedząc o wszczętym postępowaniu kontrolnym (wszczęcie postępowania - 3 marca 2015 r.) z całą pewnością był w stanie zgromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania, do czego był zobligowany. Skarżący odstąpił zaś od zabezpieczenia takich środków na pokrycie kosztów sądowych, wygospodarowując środki jedynie na pomoc profesjonalnego pełnomocnika (w postępowaniu podatkowym i sądowym), a resztę przeznaczając na inne cele. Tymczasem zastosowanie prawa pomocy nie może prowadzić do ochrony czy też wzbogacania majątku osób prywatnych, które występując na drogę postępowania sądowego winny mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i - w miarę możliwości - zgromadzić i zabezpieczyć środki na jego prowadzenie. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14; por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14).

Reasumując, w oparciu o dane zadeklarowane na formularzu PPF i wymienione powyżej dokumenty, niemożliwe było przyjęcie, że Skarżący jest w tak złej sytuacji finansowej i wyczerpał wszystkie możliwości pozyskania środków pieniężnych, że nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć również, że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych narusza prawo do sądu określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji. Do naruszenia tych przepisów mogłoby dojść wówczas, gdyby Sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy, mimo ustalenia, że strona nie ma środków finansowych niezbędnych dla wypełnienia wymogów formalnych warunkujących dostęp do sądu.

Dodać również należy, że przekonanie Skarżącego wadliwości działania organów podatkowych i o zasadności skargi nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, że zachodzi konieczność zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych. Rozstrzygając w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie bada bowiem legalności zaskarżonego aktu, a jedynie - wystąpienie przytoczonych powyżej przesłanek, od których zaistnienia ustawa uzależnia możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do zmiany postanowienia Referendarza, Sąd, na podstawie art. 260 § 1-3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.