Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 771/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. N., decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2019 r. nr [...] uchylającą decyzję własną z [...] września 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania M. N. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: Z. N. i B. N. (pkt 1) i odmawiającą prawa do świadczenia wychowawczego na Z. N. i B. N. na okres świadczeniowy 2017/2018, tj. od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. (pkt 2).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wójt Gminy [...] decyzją z [...] września 2017 r. przyznał M. N. świadczenie wychowawcze na dzieci Z. N. i B. N. na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Decyzja ta stała się ostateczna.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. Wójt Gminy [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną, wskazując w uzasadnieniu, że [...] lipca 2018 r. Prezydent [...] poinformował OPS w [...], że jest w posiadaniu wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2010 r. sygn. akt: [...] regulującego opiekę nad dziećmi Z. i F. N. (wspólnymi dziećmi M. N. i A. N.) oraz o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko Z. N. jego matce A. N. (obecnie L.) na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. W wyroku sąd ustalił, że miejscem zamieszkania dzieci F. i Z. N. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki A. N. oraz że udział ojca w kosztach utrzymania dzieci wynosi po [...] zł miesięcznie na każde dziecko. Wezwany do złożenia wyjaśnień M. N. złożył takie wyjaśnienia [...] sierpnia 2018 r. Stwierdził, że w pierwszym roku obowiązywania ustawy o pomocy państwa w Wychowywaniu dzieci pobierał świadczenia wychowawcze w innym ośrodku i nie miał wiedzy, że matka dzieci w drugim roku jej obowiązywania także wystąpi o przyznanie jej świadczenia.

Wobec powyższego organ uznał, że ziściła się przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydal decyzję.

Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci Z. N. i B. N. W uzasadnieniu organ wskazał, że istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne to treść wyroku sądu orzekającego rozwód małżonków M. i A. N. z [...] października 2010 r., który reguluje opiekę nad dziećmi Z. i F. N. oraz informacja o przyznaniu A. N. na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. świadczenia wychowawczego na dziecko Z. N.

Następnie organ przytoczył definicję rodziny i stwierdził, że jeżeli dzieci zgodnie z orzeczeniem sądu pozostają pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu, to dziecko zalicza się jednocześnie do członków obu rodzin. Brak stosownego orzeczenia sądu w tym przedmiocie oznacza, że opieka naprzemienna nie występuje.

Zdaniem organu porozumienie zawarte [...] października 2010 r. przez M. N. i A. N. przed notariuszem, co do sposobu sprawowania opieki nad dziećmi pochodzącymi z tego związku, nie ma znamion ugody zatwierdzonej przez sąd.

Organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie ma uprawnień do badania, w jaki sposób jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców.

M. N. nie udokumentował faktu sprawowania opieki nad synem i córką Z. N. w sposób naprzemienny z matką dziecka i dlatego, według art. 2 pkt 16 ustawy, dzieci nie mogą być zaliczane do składu obu rodzin, co skutkuje tym, że B. N. staje się pierwszym dzieckiem w nowej rodzinie M. N., na które świadczenie przysługuje pod warunkiem spełnienia kryterium dochodowego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. N.

Odwołanie nie podlegało merytorycznemu rozpatrzeniu, ponieważ wniesiono je z uchybieniem terminu, co Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło na podstawie art. 134 kpa, postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. nr [...].

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wszczęło z urzędu postępowanie nadzorcze zakończone decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...], którą na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z [...] września 2018 r. Powodem było wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa - art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 kpa. W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, że w decyzji z [...] września 2018 r. nie wskazano na przepisy prawa dotyczące wznowienia postępowania, lecz tylko na art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który to przepis pozwala na zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do takiego świadczenia w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenia wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Orzekając na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy organ nie uchylił jednak poprzednio wydanej decyzji o przyznaniu świadczeń wychowawczych, co spowodowało stan, w którym w obrocie prawnym znalazły się dwie, sprzeczne ze sobą ostateczne decyzje administracyjne, odmiennie orzekające o prawach M. N. do świadczeń wychowawczych - jedna z [...] września 2017 r. przyznająca świadczenia wychowawcze, a druga z [...] września 2018 r. odmawiająca przyznania tych świadczeń, na ten sam okres świadczeniowy - 2017/2018.

Kolegium wskazało, że wydając postanowienie o wznowieniu postępowania organ był zobligowany do jego kontynuowania i po przeprowadzeniu i ocenie przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa, do podjęcia stosownej decyzji w tym trybie - art. 151 § 1 pkt 1 i 2 kpa - czyli albo decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b albo uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 art. 145a lub art. 145b i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Wobec powyższego Wójt Gminy [...] uchylił decyzję własną z [...] września 2017 r. w sprawie przyznania M. N. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: Z. N. i B. N. (pkt 1) i odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na Z. N. i B. N. na okres świadczeniowy 2017/2018, tj. od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. (pkt 2). W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania administracyjnego na podstawie zgromadzonego materiału ustalono, że wnioskodawca jest ojcem dzieci: F. N. (ur. [...] kwietnia 2005 r.) oraz Z. N. (ur. [...] kwietnia 2009 r.).

Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...][...] Wydział [...] z [...] października 2010 r. sygn. akt. [...] rozwiązującym małżeństwo pomiędzy M. N., a A. N., w pkt II. orzeczono, że miejscem zamieszkania dzieci będzie każdorazowo miejsce zamieszkania ich matki A. N.

Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ilekroć jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Przez orzeczenie, o którym mowa w art. 2 pkt 16 ustawy, należy rozumieć orzeczenie, z którego wynika, że rodzice rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu, sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, tj. w mniej więcej równych, następujących po sobie okresach oboje rodzice, którym przysługuje władza rodzicielska, sprawują piecze nad dzieckiem.

Brak stosownego orzeczenia sądowego w tej sprawie daje podstawę do przyjęcia, że opieka taka nie występuje. Faktu opieki naprzemiennej nie można także wywodzić z okoliczności powierzenia przez sąd władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, utrzymywania kontaktów z dzieckiem, czy też uczestnictwa w ponoszeniu kosztów jego utrzymania.

Porozumienie z [...] października 2010 r. w przedmiocie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi i ponoszenia alimentów zawarte przez A. N. oraz M. N., rodziców małoletniego syna F. N. oraz małoletniej córki Z. N., zawarte przed notariuszem l. K., w ocenie organu, nie ma znamion ugody zatwierdzonej przez sąd.

Organ administracji publicznej, realizujący zadanie w zakresie świadczenia wychowawczego nie jest uprawniony do badania w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Wnioskodawca nie udokumentował faktu sprawowania władzy nad synem F. N. i córką Z. N. w sposób naprzemienny z matką dziecka i zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dzieci te nie mogą zostać zaliczone do składu rodziny, co powoduje, że B. N. staje się pierwszym dzieckiem w rodzinie.

Odwołanie od powyższej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu, złożył M. N. podnosząc, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji, prosi o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u niego i u matki dzieci z pierwszego małżeństwa w celu ustalenia rzeczywistego zakresu sprawowanej opieki przez każdego z rodziców. M.N. oczekuje wyznaczenia rozprawy administracyjnej i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i przesłuchania strony. Ponadto odwołujący się wskazał, że w orzeczeniu rozwodowym z [...] października 2010 r. Sąd Okręgowy w [...], na podstawie porozumienia małżonków z [...] października 2010 r., przyznał władzę rodzicielską nad małoletnimi F. i Z. N. obojgu rodzicom. Określił miejsce zamieszkania dzieci przy matce, jak i zakres kontaktów dzieci z ojcem, pozostawiając je tak, jak wnosili o to rodzice dzieci we wspomnianym porozumieniu. Zgodnie z ww. porozumieniem zawartym pomiędzy nim, a matką małoletnich F. i Z. N., wymienieni przebywają pod jego opieką przez okres ok. 180 dni w roku, co potwierdza, że opieka, jaką sprawuje wspólnie z byłą żoną, nad ich wspólnymi dziećmi, jest w istocie opieką naprzemienną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2019 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą". Z dniem 1 lipca 2019 r. przepisy tej ustawy uległy istotnym zmianom wprowadzonym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 924), polegającym m. in. na rezygnacji z wymogu spełnienia kryterium dochodowego w przypadku przyznania świadczenia wychowawczego na pierwszej dziecko, przy czym zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenia wychowawcze za okres do dnia [...] czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy w dotychczasowym brzmieniu.

Zatem organ odwoławczy wskazał, że badając zaskarżoną decyzję jako podstawę materialnoprawną przyjął przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu sprzed nowelizacji

Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji organu prowadzącego postępowanie, lecz musi wynikać z orzeczenia sądu powszechnego.

Zdaniem organu odwoławczego wykładnia językowa art. 2 pkt 16 ustawy pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczną przesłankę uprawniającą do zaliczenia dziecka do rodzin obojga rodziców istnienie orzeczenia sądu, z którego wynika pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców. Brak stosownego orzeczenia w tym zakresie stanowi przeszkodę w możliwości uznania, że tego rodzaju opieka jest sprawowana przez oboje rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad dziećmi, gdy chodzi o rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu, należą do kategorii spraw cywilnych (rodzinnych), podlegających wyłącznej właściwości sądów powszechnych.

Tak więc jeśli fakt opieki naprzemiennej nie wynika ze stosownego orzeczenia sądu cywilnego, wydanego w oparciu o prawo rodzinne i opiekuńcze, to organ rozstrzygający w przedmiocie świadczenia wychowawczego, nie może samodzielnie, w ramach tego postępowania, ustalać w jaki sposób, w danym przypadku, faktycznie jest sprawowana opieka nad dzieckiem, czy nosi znamiona opieki naprzemiennej.

Wskazane przez skarżącego formy sprawowania przez niego opieki nad dziećmi stanowią przejaw wykonywania władzy rodzicielskiej, lecz nie mogą być traktowane jako opieka naprzemienna w rozumieniu ustawy. Skarżący nie wykazał się zaś orzeczeniem sądu o opiece naprzemiennej obojga rodziców.

Na gruncie ustawy zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obydwojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. Ustanowiony w art. 2 pkt 16 wyjątek dotyczy sytuacji, w których zaliczenie dziecka tylko do jednej rodziny pozostawałoby w sprzeczności z jednoznacznym, kategorycznym rozstrzygnięciem sądu, wiążącym zarówno rodziców, jak i organy państwa, mogącym przybrać różne formy.

Z wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2010 r. i ustalającego miejsce pobytu dzieci przy matce nie wynika bynajmniej, by dzieci te pozostawały pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2a ustawy w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Jak zatem z powyższych regulacji wynika zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, natomiast jednoczesne zaliczenie go do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić wyjątkowo. Fakt sprawowania opieki naprzemiennej musi wynikać z orzeczenia sądu, natomiast organy administracji publicznej realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku sprawowana jest przez rodziców opieka nad dzieckiem.

Rozpatrywanie spraw dotyczących opieki naprzemiennej należy do kognicji sądu powszechnego. Stanowisko takie jest prezentowane w ugruntowanym już w tym względzie orzecznictwie (por. wyroki NSA z 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 947/17, z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2088/17, z 17 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1669/17, z 26 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 575/18, z 15 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3668/1).

Tym samym, w opinii organu odwoławczego, zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego o dowody wskazywane przez skarżącego. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na wydanie pozytywnej dla skarżącego decyzji. Przede wszystkim nie został wykazany fakt sprawowania opieki naprzemiennej, co jest możliwe w drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2020 r. M. N. wniósł skargę (błędnie nazwaną sprzeciwem) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art 138 § 2 kpa poprzez: 1) niezasadne w okolicznościach sprawy przyjęcie, że ziściły się przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej, czyli że istniały przesłanki do uchylenia decyzji z [...] września 2017 r.; 2) błędne ustalenie, że uchylona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów, a Wójt Gminy [...] nie musiał wyjaśniać i badać sprawy, które to zaniechanie organu administracyjnego miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji objętej sprzeciwem, gdyż jego intencją było utrzymanie w mocy decyzji pierwotnej z [...] września 2017 r.; 2) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku, gdyby nie zachował on terminów do przekazania sprzeciwu sądowi wraz z uporządkowanymi aktami sprawy; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że gdy po raz pierwszy składał wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na lata 2016/2017 do wniosku załączył dokumenty związane ze sprawą rozwodową, aby organ posiadał pełne informacje, niezbędne do wydania decyzji w sprawie świadczenia 500+. Skarżący podał, że przedstawił wówczas wyrok rozwodowy oraz porozumienie, z którego wynikał sposób sprawowania przeze niego i byłą żonę opieki nad naszymi wspólnymi dziećmi. Sposób tej opieki w praktyce oznaczał, że na przemian z byłą żoną zajmowaliśmy się dziećmi: w poniedziałki po szkole ona, we wtorki ja, w środy ona, w czwartki ja. W weekendy na przemian raz ona, raz ja. W wakacje i ferie równo po połowie, podobnie w inne dni przypadające na uroczystości rodzinne. Od czasu rozwodu rodzice przestrzegają zawartego porozumienia i opieka nad dziećmi realizowana jest zgodnie z zawartym porozumieniem, z małymi wyjątkami, wynikającymi z przyczyn losowych. Zatem dzieci mają dwa domy, jeden u swojej mamy, drugi u mnie. Opiekując się nimi musiałem zapewnić im takie warunki, jakie mają w domu matki. W domu skarżącego również mają swoje pokoje, łóżka, szafy, biurka, zabawki i inne potrzebne rzeczy. Skarżący we własnym zakresie zapewnia im zajęcia dodatkowe i gdy są ze nim traktuje je tak samo, jak trzecie dziecko, które posiada z obecną żoną. Kiedy jesteśmy w piątkę, spędzamy czas i mieszkamy razem, dokładnie tak samo, jak wszystkie inne rodziny. Zamieszkiwanie dzieci u skarżącego niczym nie różni się od ich mieszkania w inne dni w domu matki, w którym zgodnie z wyrokiem rozwodowym, sąd wskazał miejsce ich stałego pobytu. Sąd nie mógł wskazać jednocześnie dwóch miejsc pobytu, ponieważ nie pozwalają na to przepisy.

Dalej skarżący podał, że w czasie rozwodu nie było znane pojęcie opieki naprzemiennej i z tego względu nikt w ten sposób opieki nad dziećmi nie nazwał.

Skarżący podał, że w następnych latach składał wniosek elektronicznie i był przekonany, że nie musi po raz kolejny załączać tych samych dokumentów, więc złożył wyłącznie wniosek. Kierował się przepisami ustawy, z których wynika, że jeśli osoba ubiegająca się oświadczenie złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, to zostanie wezwana do ich uzupełnienia. Nikt nie wzywał skarżącego do dostarczenia jakichkolwiek dokumentów, a ponieważ decyzja wydana została taka sama jak za pierwszym razem, tzn. przyznano mu świadczenia na kolejny okres 2017/2018, to był przekonany, że organ posiadał wszystkie niezbędne informacje do wydania tej decyzji, jakie przekazał przy pierwszym wniosku.

Tym samym skarżący uważa, że Wójt Gminy [...] nie miał podstawy prawnej do wznowienia postępowania z powodu wyjścia na jaw rzekomo nowych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, ale mu nieznanych. Skoro nie było przesłanki do wznowienia postępowania, to nieprawidłowe było wydanie drugiej decyzji, mocą której Wójt odebrał mu przyznane wcześniej świadczenie, Również SKO uznało, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W efekcie Wójt Gminy [...] wydał [...] maja 2019 r. kolejną decyzję uchylającą własną decyzję z [...] września 2017 r. w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na córki Z. N. i B. N. na okres świadczeniowy 2017/2018 i jednocześnie odmawiającą tego świadczenia na ww. córki na wskazany okres świadczeniowy.

Skarżący zaznaczył, że decyzja z [...] września 2017 r. była decyzją, na mocy której skarżącemu przyznane zostało określone prawo, a więc zgodnie z art. 155 kpa, nie można było uchylić jej bez jego zgody, a zgody takiej nigdy nie udzielał i obecnie również nie udziela. Nie zmienia tego również treść art. 27 ustawy, ponieważ nie zachodzą w jego sprawie przesłanki określone w tym przepisie, które pozwalają na uchylenie decyzji bez zgody strony, która na jej podstawie nabyła prawo do świadczenia - gdyż nie uległa zmianie sytuacja rodzinna/dochodowa mająca wpływ na prawo do świadczenia, nikt nie nabył prawa do świadczenia w innym państwie, nikt nie pobrał nienależnie świadczenia, ani nie wystąpiły inne okoliczności mogące na tle ustawy mieć wpływ na prawo do świadczenia.

Zdaniem skarżącego nie można twierdzić, że z powodu wznowienia postępowania i uchylenia korzystnej dla niego decyzji pobierał świadczenie nienależnie, ponieważ z przyczyn, jakie wyżej opisał, po pierwsze nie było podstaw faktycznych, ani prawnych do wznowienia postępowania i uchylenia korzystnej dla niego decyzji, a po drugie istniały podstawy prawne do pobierania przeze niego wsparcia ﬁnansowego i przyznane ono zostało w oparciu o udokumentowane okoliczności oraz wskazywane przeze niego przed organem istotne dla tej sprawy fakty.

W takiej sytuacji, zgodnie z orzecznictwem (por. wyrok WSA w Gdańsku z 7 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 2/19 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 lutego 2019 r. sygn. akt Il SA/Go 814/18) nie może być mowy o tym, że skarżący pobierał świadczenie nienależnie.

M. N. wskazał, że w orzeczeniu rozwodowym z [...] października 2010 r. Sąd Okręgowy w [...], na podstawie porozumienia jakie zawarł z byłą małżonką [...] października 2010 r., przyznał władzę rodzicielską nad małoletnimi F. i Z. N. obojgu rodzicom. Określił miejsce zamieszkania dzieci przy matce, jak i zakres kontaktów dzieci ze skarżącym, pozostawiając je tak, jak o to wnosili we wspomnianym porozumieniu. W roku rozwodu (2010) w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie istniało pojęcie opieki naprzemiennej. Dlatego nie mogła ona być orzeczona w wyroku przez sąd. Pojęcie takie wprowadziła dopiero nowelizacja z dnia 29 sierpnia 2015 r. Zgodnie z ww. porozumieniem dzieci przebywają pod opieką skarżącego przez okres ok. 180 dni w roku. Ma to miejsce w każdy wtorek i czwartek roku oraz co drugi piątek, sobotę i niedzielę. Oprócz tego przez 4 tygodnie wakacji, tydzień ferii zimowych, a także w święta, przez połowę okresu ich trwania. W trakcie tych dni dzieci nie tylko spotykają się z ojcem, ale przebywają w jego domu (posiadają swoje pokoje), spożywają posiłki, przygotowują się do zajęć szkolnych, mają swoje obowiązki, a także nocują. Jednym słowem są częścią rodziny skarżącego, stworzonej w wyniku drugiego związku małżeńskiego zawartego z A. N., w której skarżący doczekał się kolejnego (trzeciego) dziecka B. N.

Skarżący podał, że odwołując się od decyzji Wójta wnioskował o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, o przesłuchanie stron i świadków, o zrobienie wywiadu środowiskowego. Wszystko w celu wykazania, że faktycznie sprawował z byłą żoną opiekę naprzemienną nad Z. i F., jednak jego wnioski zostały zignorowane. Wójt Gminy [...] stwierdził, że z dokumentów, jakie przedstawił nie wynika opieka naprzemienna, a on sam nie jest organem uprawnionym do badania tych okoliczności. Zajął stanowisko, że nie można uznać wskazywanych przez stronę okoliczności za opiekę naprzemienną, a argumentował to wyłącznie tym, że słowa "opieka naprzemienna" nie zostały użyte w treści wyroku rozwodowego.

Skarżący uważa, że nie można wykładni tego pojęcia sprowadzić do procedury ustalenia opieki naprzemiennej, ponieważ nie to świadczy o istocie takiej opieki. Istotą takiej opieki jest przecież sposób jej wykonywania. Fakt, że sąd w wyroku rozwodowym nie orzekł o takiej opiece, nie oznacza w żadnym razie, że w okolicznościach danej sprawy, nie dochodzi do realnego wykonywania opieki naprzemiennej. Osobiście w taki właśnie sposób ukształtował z byłą żoną wzajemne stosunki związane z opieką nad dziećmi. Uznanie za słuszne stanowiska, że z opieką naprzemienna marny do czynienia wyłącznie wówczas, gdy takie orzeczenie wynika z treści wyroku jest nieracjonalne i niesprawiedliwe. Stanowisko to świadczyłoby wręcz o dyskryminacji tych rodziców, na wniosek których sąd o opiece/kontaktach w wyroku nie orzekał.

Nie można też wykluczyć, że w deﬁnicji rodziny, zawartej w art. 2 pkt 16 ustawy ustawodawca wyrażał myśl, zgodnie z którą uważał, że opieka naprzemienna musi po prostu być poprzedzona orzeczeniem sądu, np. wydanym w sprawie rozwodowej i musi odbywać się w sposób, który z tym orzeczeniem nie jest sprzeczny. Powyższe stanowisko zgodne jest z aktualną linia orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podobnie wypowiedział się min. w wyroku z 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1378/17 oraz z 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2423/17. Oba powyższe orzeczenia zapadły w okolicznościach analogicznych, jak w niniejszej sprawie. Z orzeczeń tych wynika, że opieka obojga rodziców była zgodna z orzeczeniem sądu zatem nie może zaistnieć wbrew orzeczeniu sądu powszechnego, jak i spełniała właściwą rolę. Przed wprowadzeniem do obrotu prawnego pojęcia opieki naprzemiennej orzekanie o władzy rodzicielskiej, w tym w zakresie opieki naprzemiennej, może odbywać się nie tylko w drodze orzeczeń sądu. Dowodem w zakresie zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym, czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym. W sytuacji, gdy nie zawierają one stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (ad casum). Istotne jest, by opieka naprzemienna obojga rodziców była "zgodna z orzeczeniem sądu". Zatem nie może zaistnieć wbrew orzeczeniu sądu powszechnego (np. pozbawiającego ubiegającego się o świadczenie wychowawcze władzy rodzicielskiej bądź ustanawiającego zakaz kontaktów tego rodzica z małoletnim dzieckiem), jak i spełniała właściwą rolę. Opieka naprzemienna wynikać powinna z orzeczenia sądu lub aktu z nim zrównanego, wydanego po wprowadzeniu tej instytucji do obrotu prawnego. W przeciwnym zaś wypadku - gdy orzeczenie lub ugoda pochodzą z daty wcześniejszej, konieczna jest ocena charakteru rozstrzygnięcia dotyczącego małoletnich dzieci i spełnienia celów zakładanych w ustawie dla tej instytucji w świetle przytoczonych reguł.

Wobec tego skarżący stoi na stanowisku, że sprawuje z byłą żoną opiekę naprzemienną nad dziećmi F. i Z., a w związku z tym, dzieci te są zarówno członkami nowej rodziny stworzonej przez byłą żonę, jak i jego nowej rodziny. O przynależności do rodziny stanowią więzi między jej członkami, a nie okoliczność, jakich słów użyto lub nie użyto w wyroku, zwłaszcza pochodzącego z okresu, w którym pojęcie opieki naprzemiennej nie funkcjonowało w polskim prawie i nie deﬁniował jej żaden przepis.

Skarżący jako przedstawiciel ustawowy wszystkich dzieci złożył wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego, ponieważ oprócz alimentów, które przekazuje na ręce matki dzieci oraz dodatkowej kwoty przeznaczonej na edukację dzieci, razem z obecną żoną ponosi pełne koszty utrzymania wszystkich dzieci, w czasie gdy przebywają pod jego opieką. Są to zarówno koszty wynikające z ich potrzeb podstawowych jak jedzenie, ubrania, środki czystości, opieka medyczna itp., jak i koszty wynikające z ich potrzeb wyższych, których zaspokojenie ma na celu ich prawidłowy rozwój emocjonalny i intelektualny, a które zaspokajane są poprzez uczestnictwo dzieci w zajęciach dodatkowych (np. szkółka jeździecka córki), czy jak to ma miejsce w wypadku syna, dodatkowych wyjazdów wakacyjnych (obóz harcerski), na które matka dzieci nie chce i nie przeznacza środków finansowych, a więc ich pełne koszty obciążają budżet skarżącego.

Skarżący podał, że świadczenie, które otrzymał z programu 500+ w pierwszych latach jego obowiązywania zostało mu przyznane przez organ zobowiązany do działania na podstawie obowiązującego prawa. Nie ma podstaw by twierdzić, że wypłacane środki mu się nie należały. Otrzymane pieniądze w całości wydawał na bieżące potrzeby dzieci i już tych środków nie posiada. Nie jest w żaden sposób tymi środkami wzbogacony, a co najważniejsze, ich wypłata zgodna była z zasadami współżycia społecznego. Nadmienił ponadto, że nie miał świadomości, że w kolejnym roku matka dzieci również wystąpiła o przyznanie świadczenia 500+. Wg jego wiedzy w pierwszych latach takiego świadczenia nie pobierała. Jej sytuacja materialna była znacząco lepsza od skarżącego.

Skarżący nie kwestionuje jej prawa do pobierania takiego świadczenia. Uważa natomiast, że w świetle przedstawionych powyżej faktów, świadczenie to (na rok 2017/2018) powinno być podzielone pomiędzy oboje rodziców. W podobnej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 876/16 zauważył, że ustalając prawo do pobierania świadczenia z programu 500+ należy mieć na uwadze treść art. 113 § 2 Kodeksu rodzinnego i uznał, że sam fakt zamieszkiwania dzieci przy matce nie pozwala uznać, że opiekę nad nimi sprawuje wyłącznie matka. W orzeczeniu tym sąd uchylił decyzję burmistrza odmawiającą przyznania ojcu świadczenia.

W przekonaniu skarżącego decyzja z [...] maja 2019 r., od której się odwoływał, a którą SKO utrzymało w mocy, została wydana z naruszeniem norm i zasad prawnych oraz wbrew orzecznictwu Naczelnego Sądu Administracyjnego. W okolicznościach tej sprawy przesłanki z art. 138 § 2 kpa z całą pewnością się nie ziściły, zatem nie było podstaw do uchylenia korzystnego dla niego rozstrzygnięcia bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności, które należało i można było rozstrzygnąć, ale organ nie uznał za stosowne tego uczynić.

Motywując wniosek o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny skarżący wskazał, że wydając decyzję organ ten, tak samo jak Wójt Gminy [...], nie podjął najmniejszego wysiłku, aby zgodnie z zasadami prawa zająć się sprawą i szybko oraz właściwie rozstrzygnąć. Organy uchyliły się od obowiązku rozpoznania sprawy w całokształcie, co jest praktyką naganną i doprowadziło do znacznego przedłużenia się okresu jego niepewności, co do przysługującego mu prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie były podstawy do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z [...] września 2017 r. przyznającą na wniosek M. N. (urzędowy formularz z [...] sierpnia 2017 r.) świadczenie wychowawcze na okres [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. na rzecz córek: Z. N. (ur. 2009 r.) i B. N. (ur. 2013 r.).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

M. N. we wniosku o przyznanie świadczenia składanym na urzędowym formularzu [...] sierpnia 2017 r. był pouczony o definicji rodziny, którą tworzą m.in. małżonkowie, rodzice dzieci oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia. Skarżący był też pouczony w jakim przypadku dziecko można zaliczyć do członków rodzin obydwojga rodziców, tj. przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Takie informacje znajdowały się w pkt 4, str. 3 formularza wniosku. Do wniosku nie został jednak załączony odpis prawomocnego wyroku rozwodowego z [...] października 2010 r. sygn. akt [...], w którym sąd m.in. powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi obojgu rodzicom, ustalił, że F. N. i Z. N. mają miejsce zamieszkania u matki A. N. i w którym sąd nie orzekał o kontaktach M. N. z dziećmi, czy też o sposobie sprawowania opieki nad dziećmi (sąd też nie zatwierdzał porozumienia małżonków w tym przedmiocie). Wnioskodawca wówczas nie przedłożył też Wójtowi Gminy [...] informacji dotyczącej swojej sytuacji rodzinnej, w szczególności porozumienia zawartego [...] października 2010 r. pomiędzy A. N., a M. N. w zakresie m.in. ponoszenia kosztów utrzymania dzieci, kontaktów M. N. z dziećmi. Notariusz potwierdził własnoręczność podpisów złożonych przez strony porozumienia.

Trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że tego rodzaju dowody i wynikające z nich okoliczności były istotne dla sprawy (w kontekście definicji rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy i tego, że świadczenie wychowawcze przysługuje według art. 5 ust. 1 ustawy "na dziecko w rodzinie"), nowe, nieznane Wójtowi Gminy [...] i istniejące w dacie wydania decyzji z [...] września 2017 r.

Z tych nowych dowodów wynika, że w dacie wydania decyzji z [...] września 2017 r. M. N. tworzył rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z małżonką A. N. i córką B. N. (pierwszym dzieckiem w "nowej" rodzinie skarżącego, na które nie przysługiwało M. N. świadczenie wychowawcze, ze względu na kryterium dochodowe). Z dowodów tych wynikało też, że w dacie wydania decyzji z [...] września 2017 r. A. N. tworzyła rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z F. N. i Z. N., skoro osoby te zamieszkiwały wspólnie, a dzieci były na utrzymaniu matki.

Rację ma Kolegium, że M. N. nie był uprawniony do świadczenia wychowawczego na Z. N. (nie był członkiem jej rodziny) i B. N. (był członkiem jej rodziny, ale nie spełniał kryterium dochodowego z art. 5 ust. 3 ustawy). Wobec tego po wznowieniu postępowania, skoro potwierdziło się wystąpienie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Wójt Gminy [...] prawidłowo zastosował art. 151 § 1 pkt 2 kpa przez to, że uchylił decyzję z [...] września 2017 r. i orzekł, co do istoty sprawy odmawiając M. N. przyznania świadczenia na dzieci Z. N. i B. N. w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r.

Zasadnie zauważył organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie, jeżeli chodzi o przepisy prawa materialnego, zastosowanie miał stan prawny ustawy w wersji obowiązującej do 1 lipca 2019 r. Wynika to z art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw. Art. 6 ust. 1 pkt 1 przewiduje, że w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia [...] czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Jeżeli chodzi o podnoszoną kwestię "opieki naprzemiennej" Sąd zwraca uwagę, że pojęcie to zostało wprowadzone do porządku prawnego 1 kwietnia 2016 r. wraz z wejściem w życie ustawy, to jednak wcześniej 29 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1062), wprowadzająca instytucję opieki naprzemiennej do polskiego porządku prawnego. Jednakże zarówno ustawa, jak i ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. nie zawierają definicji pojęcia "opieka naprzemienna". Należy jednak zauważyć, że w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 5821 § 4 i art. 59822) odwołano się do orzeczenia, w którym sąd określi, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach.

W kwestii opieki naprzemiennej art. 2 pkt 16 ustawy wyraźnie odwołał się do orzeczenia sądu, które może nadać taki status opiece sprawowanej nad dziećmi przez małżonków, czy rodziców dzieci. Sąd zwraca uwagę, że sprawy cywilne, w tym sprawy rodzinne (a taką jest sprawa z zakresu kontaktów między rodzicami, a dziećmi) należą do kompetencji sądów powszechnych (art. 1 i art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W sprawach rodzinnych sąd rodzinny ocenia, czy dana opieka (co do której porozumieli się rodzice dzieci) ma charakter opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. Istotnym kryterium branym pod uwagę przez sąd rodzinny jest tzw. dobro dzieci. Już w stanie prawnym obowiązującym od 29 sierpnia 2015 r.(art. 1 pkt 1 lit. a ustawy zmieniającej z 25 czerwca 2015 r.), zgodnie z art. 58 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tylko sąd uwzględniał pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Zatem tylko sąd rodzinny, jako organ ochrony prawnej obeznany z tematyką spraw rodzinnych, może ocenić, czy zawarte przez rodziców porozumienie przewiduje opiekę naprzemienną nad dziećmi. Dotyczy to m.in. okresu sprawowanej opieki. Z porozumienia z [...] października 2010 r. np. wynika, że skarżący ma prawo do osobistych spotkań z dziećmi w wybrane dni tygodnia i weekendy tylko w godzinach: 15.00-19.00. To, czy jest to okres porównywalny z okresem bieżącej opieki nad dziećmi sprawowanej przez A. N. (obecnie L.) winien ocenić sąd rodzinny.

Organ administracji publicznej, w tym organ przyznający świadczenia wychowawcze, nie jest kompetentny w zakresie kontroli sporządzonego samodzielnie przez rodziców porozumienia, co do okresu, zakresu i rodzaju opieki sprawowanej nad dziećmi. Ustawa (normująca zasady przyznawania świadczeń wychowawczych i tryb ich przyznawania) nie daje wójtowi, burmistrzowi, czy prezydentowi miasta kompetencji do oceny, jaka opieka jest zgodna z dobrem dzieci. Do tego rodzaju pojęcia ustawa w ogóle się nie odwołuje. To pojęcie jest znane prawu rodzinnemu i dlatego w kwestii opieki naprzemiennej właściwy jest sąd powszechny (sąd rodzinny). Wobec tego niezasadne są były wnioski skarżącego zawarte w odwołaniu o wyznaczenie przez SKO w [...] rozprawy, przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, przesłuchanie strony na okoliczność sprawowania opieki naprzemiennej.

Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że aby otrzymać świadczenie wychowawcze na dzieci, z którymi się nie zamieszkuje, należy postarać się o uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego wydanego na potrzeby sprawy o przyznanie świadczenia wychowawczego, z którego będzie wynikać, że sąd rodzinny ustalił opiekę naprzemienną, czy też zatwierdził porozumienie rodziców przewidujące taką opiekę (por. wyrok NSA z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 392/19, z 6 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 2377/18, z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1045/19, z 9 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3266/19). Porozumienie rodziców sporządzone przez nich samodzielnie przewidujące, według nich, opiekę naprzemienną nad dziećmi, ale niepoddane kontroli sądu powszechnego, jest niewystarczające do otrzymania świadczenia wychowawczego na dzieci niezamieszkujące wspólnie z wnioskodawcą.

Jeżeli natomiast chodzi o podnoszoną w skardze kwestię złożenia przez M. N. wymaganych dokumentów rozwodowych w innym organie (u Prezydenta [...] – notatka służbowa z [...] października 2018 r.) przy ubieganiu się o świadczenia wychowawcze w okresie 2016/2017 Sąd zwraca uwagę, że faktem jest to, że organy przyznające świadczenia wychowawcze w 2017 r. były obowiązane do weryfikacji niektórych danych dotyczących sytuacji osobistej strony i członków ich rodzin w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy (art. 17 ust. 1 ustawy). Przy czym organy przyznające świadczenia nie miały dostępu do systemów teleinformatycznych sądów. Z art. 13 ust. 4 pkt 3 lit. b i d oraz art. 13 ust. 5 ustawy wynikało, że to strona ma złożyć organowi jako załącznik do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego (składanego w formie pisemnej lub drogą elektroniczną) prawomocny wyrok rozwodowy lub inne dokumenty mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Sąd zwraca uwagę, że każdy organ administracji publicznej działa samodzielnie. Dokumenty złożone w organie o danej właściwości miejscowej ([...]) w jednej sprawie administracyjnej nie stają się z urzędu materiałem dowodowym w innej sprawie później prowadzonej przed organem o innej właściwości miejscowej ([...]). Skoro to rodzic dziecka chce skorzystać z pomocy publicznej (w formie świadczenia wychowawczego) to w jego interesie jest zapoznać się z zasadami udzielania tej pomocy, co nie nastręcza trudności w dobie Internetu i możliwości komunikacji różnymi sposobami z organem administracji publicznej.

W niniejszej sprawie nie miał zastosowania tryb uchylenia decyzji z art. 155 kpa, czy z art. 27 ust. 1 ustawy, ale odrębny tryb wznowienia postępowania administracyjnego uregulowany w art. 145 kpa. Wobec tego do uruchomienia trybu wznowieniowego nie była potrzebna zgoda strony postępowania.

W niniejszej sprawie SKO w [...] nie orzekało na podstawie art. 138 § 2 kpa. Kolegium wydało zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, lecz decyzja zawiera błędne pouczenie, co do prawa wniesienia sprzeciwu do WSA w Warszawie. Wobec tego Sąd potraktował pismo skarżącego z [...] marca 2020 r. jako skargę, z tego powodu, że zgodnie z art. 112 kpa, błędne pouczenie, co do środka odwoławczego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

W niniejszej sprawie nie wchodziło w grę wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie Sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy. Dokumentację tę Sąd otrzymał w terminie 30-dni, jak tego wymaga art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Skarga wpłynęła do SKO w [...] [...] marca 2020 r., a odpowiedź na skargę wraz ze skargą i aktami sprawy wpłynęła do Sądu [...] kwietnia 2020 r. Wniosek o wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 ppsa był niezasadny.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.