Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1897/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1,  art. 3 ust. 1,  art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151,  art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. H., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], którą przyznano J. S. zasiłek celowy w kwocie [...] zł miesięcznie od miesiąca lipca 2009 r. do września 2009 r. na dofinansowanie w każdym miesiącu utrzymania telefonu – [...] zł, wody – [...] zł, karnetu na basen –[...] zł, ciśnieniomierza – [...] zł, torby na zakupy – [...] zł, leków – [...] zł, obuwia – [...] zł, gazu w butlach – [...] zł, odzieży – [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że J. S. w dniu 7 lipca 2009 r. złożyła do Kierownika MOPS w S. łącznie 10 wniosków, w których wniosła o przyznanie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup obuwia skórzanego, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup niezbędnej odzieży, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup 2 butli gazu oraz uregulowanie zaległości, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na doładowanie telefonu oraz opłacenie abonamentu, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na karnet na basen, zasiłku w wysokości [...] zł na zakup kostiumu kąpielowego, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup torby na kółkach, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup wody, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup ciśnieniomierza, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup niezbędnych leków, zasiłku z "programu na dożywianie" w wysokości [...] zł.

W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada prawo własności domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje, niemniej warunki mieszkaniowe są trudne. Ustalono także, że J. S. nigdzie nie pracuje, bowiem posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast jedynym źródłem jej utrzymania jest zasiłek stały w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Ponadto J. S. systematycznie korzysta z innych form wsparcia finansowego (zasiłek celowy, na dożywianie) świadczonych przez ośrodek pomocy społecznej. Natomiast z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż J. S. oprócz świadczeń stałych w postaci zasiłku stałego w kwocie [...] zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wys. [...] zł na miesiąc lipiec 2009 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. przyznał oprócz zasiłku celowego w wysokości [...] zł świadczenie pieniężne w wys. [...] zł na zakup artykułów żywnościowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. opisała swoją trudną sytuację życiową oraz wyjaśniła, że przyznany zasiłek jest niewystarczający. Strona zarzuciła ponadto, że decyzja jest błędna i została wydana z naruszeniem prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza zdaniem organu, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości przez niego określonej.

Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja taka nie może jednak być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Dokonując analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, iż w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił stronie podstawy przyznania świadczenia w wysokości niższej niż skala żądań skarżącej. Kolegium wyjaśnia, iż MOPS w S. na zasiłki celowe w I półroczu 2009 r. wydatkował kwotę [...] dla [...] rodzin. Średnio na 1 rodzinę miesięcznie udzielono pomocy w kwocie [...] zł. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, iż podobnym budżetem dysponuje na III kwartał 2009 r. Natomiast z akt sprawy wynika, że J. S. na miesiąc lipiec 2009 r.złożyła 10 wniosków z prośbą o udzielenie pomocy materialnej na łączną kwotę [...] zł. Kolegium wyjaśnia, iż uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Nie oznacza to zdaniem organu, że pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób i rodzin wnioskujących o udzielenie takiej pomocy. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest bowiem zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona bowiem dać więcej, niż posiada. Kolegium zauważa, iż udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłoby zdolność MOPS w S. do świadczenia tej formy pomocy innym potrzebującym.

Łączna wysokość pomocy udzielonej J. S. przez MOPS w S. na miesiąc lipiec 2009 r. wynosi kwotę [...] zł, jest więc wyższa niż najniższa emerytura (tj. 675,10 zł brutto) i pozwala odwołującej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. W ocenie Kolegium przyznanie odwołującej jako osobie samotnie gospodarującej zasiłku celowego w wysokości [...] zł na miesiąc lipiec bieżącego roku, nie wpływa negatywnie na jej sytuację na tle innych świadczeniobiorców MOPS w S., ponieważ J. S. otrzymała pomoc w wysokości wyższej niż przeciętny zasiłek celowy, często przyznawany kilkuosobowym rodzinom.

W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. S.. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną oraz zarzuciła, że decyzja wydana została jej zdaniem z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust.1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma utrzymywać osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie.

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z powołanego przepisu wynika – jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego w żądanej przez nią wysokości. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika bowiem, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ powinien kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Zaznaczyć trzeba, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak bowiem wskazano możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc, a zwłaszcza udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

W rozpoznawanej sprawie uznano, że J. S. spełnia przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej i przyznano skarżącej pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł miesięcznie od miesiąca lipca 2009 r. do września 2009 r. na dofinansowanie w każdym miesiącu utrzymania telefonu, wody, karnetu na basen, ciśnieniomierza, torby na zakupy, leków, szczepionek, świec, obuwia, gazu w butlach, odzieży, pościeli, ogrzewania gazem z butli.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślić trzeba, że w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz, że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wskazano Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. w okresie objętym zaskarżoną decyzją dysponował na zasiłki celowe łączną kwotę w wysokości około [...] zł dla [...] rodzin. Średnio na jedną rodzinę miesięcznie pomoc wynosiła około [...] zł.

Skarżąca otrzymała zatem pomoc w wysokości przewyższającej średnią miesięczną pomoc w formie zasiłku celowego przewidzianą w tym okresie na 1 rodzinę, a nie osobę.

Organ podkreślił, że skarżąca posiada tytuł prawny do budynku i działki położonej w S. przy ul. [...], ma więc możliwość wykorzystania takiej sytuacji w celu poprawienia swojej sytuacji bytowej i mieszkaniowej.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem.

Dodatkowo wskazać trzeba, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23.11.2010 r. Jak bowiem wynika z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi udział strony w rozprawie nie jest obowiązkowy, a ponadto w rozpoznawanej sprawie skarżąca reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który stawił się na rozprawie w dniu 29.11.2010 r.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.