Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 830/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 178 ust. 1, art. 181 ust. 2, art. 182 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1, par.3 ust. 2, par. 4 ust. 1 i 2, par. 5, par. 6, par. 7, par. 8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1050
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia  przyznawanych studentom

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Maria Werpachowska, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2016/2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], o odmowie przyznania J. K., studentowi V roku jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] Uniwersytetu [...], stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2016/2017.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] października 2016 r. Rektor Uniwersytetu [...] przedstawił wniosek, zaopiniowany przez Wydział Nauk Społecznych, o przyznanie J. K. stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia, na rok akademicki 2016/2017. Wniosek zawierał wykaz osiągnięć artystycznych.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odmówił przyznania J. K. stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni. Wskazał też, że zgodnie z art. 181 ust. 2 ustawy, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może być przyznane studentowi posiadającemu wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami, lub wybitne osiągnięcia w sporcie. Stosownie zaś do § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom (Dz. U. poz. 1050), stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi, który zaliczył rok studiów w poprzednim roku akademickim i planie studiów albo został przyjęty na studia drugiego stopnia i uzyskał w okresie studiów: (1) wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane z odbywanymi studiami, (2) wybitne osiągnięcia w sporcie. Zgodnie z § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia, zarządzeniem Ministra z dnia 26 października 2015 r. do oceny wniosków został powołany Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia w liczbie 24 członków reprezentujących osiem obszarów wiedzy określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. 179, poz. 1065).

Organ podał, że w dniu [...] listopada 2016 r. Zespół uchwalił szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra w roku akademickim 2016/2017. Uchwała ta zawierała wskazówki dla ekspertów dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne, mające na celu zagwarantowanie, aby oceny przygotowane przez poszczególnych członków Zespołu były dokonane według jednolitych zasad.

Wnioski o przyznanie stypendium były oceniane przez Zespół metodą punktową w ramach poszczególnych obszarów wiedzy reprezentowanych przez ekspertów z danej dziedziny nauki oraz sztuki. Przy ocenie danego osiągnięcia członkowie Zespołu kierowali się jego wybitnymi cechami, wykorzystując przy tym swoją ekspercką wiedzę w odpowiednich dziedzinach oraz mając na uwadze prestiżowy charakter stypendium. Punkty przyznawane były wyłącznie za osiągnięcia artystyczne o wysokiej randze lub szczególnym nowatorstwie. Liczba punktów za dane osiągnięcie artystyczne zależała w szczególności od typu osiągnięcia, jego rangi, wartości artystycznej, stopnia nowatorstwa lub wkładu autorskiego. Przy każdej z kategorii osiągnięć wymienionych w § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom, Zespół określił maksymalną możliwą do przyznania liczbę punktów. Tak więc student mógł uzyskać nie więcej niż 20 punktów za każdą prezentację lub wydanie dzieła artystycznego albo za każde autorstwo lub współautorstwo wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego albo za każdą nagrodę uzyskaną w konkursie artystycznym o znaczeniu międzynarodowym. Przy punktacji rodzajów osiągnięć nie mogły być stosowane ułamki punktów; najmniejszą jednostkę stanowił 1 punkt.

W przypadku oceny dzieł artystycznych, maksymalna punktacja mogła być przyznana za indywidualną prezentację dzieła na zagranicznym festiwalu, wystawie lub przeglądzie. Zbiorowa prezentacja dzieła oznaczała mniejszy mnożnik punktowy i tym samym odpowiednio niższą punktację. Przy wkładzie autorskim mniejszym niż 16%, dzieła artystyczne nie były punktowane. Za indywidualne wydanie dzieła artystycznego można było uzyskać nie więcej niż 10 punktów, zaś za rolę w sztuce teatralnej (filmie), reprodukcję w albumie plastycznym lub utwór w albumie muzycznym - maksymalnie 6 punktów. Ponadto w kategorii tej nie były uwzględniane: dzieła zaprezentowane na festiwalach, wystawach lub przeglądach o niskiej randze lub lokalnym zasięgu, dzieła będące efektem udziału w uczelnianych projektach artystycznych, dzieła wydane w niskim nakładzie, a także dzieła o niskiej wartości artystycznej lub o niskim nowatorstwie.

W przypadku nagród w konkursach, maksymalna punktacja mogła być przyznana za czołowe miejsca (od 1 do 5) zdobyte indywidualnie w międzynarodowych konkursach artystycznych o dużym znaczeniu i licznym udziale uczestników lub zespołów z różnych krajów. Dalsze miejsca (od 6 do 10) w konkursach, nagrody zespołowe lub nagrody w konkursach o niższym prestiżu lub mniej licznym udziale uczestników lub zespołów, uzyskiwały mniejszą liczbę punktów. Zajęcie miejsc wykraczających poza 10 miejsce nie powodowało uzyskania punktów w ogóle. Ponadto w kategorii tej nie były uwzględniane nagrody w konkursach nieposiadających międzynarodowego znaczenia czy nagrody w konkursach, w których uczestniczyła nieliczna reprezentacja uczestników z innych państw (mniej niż pięciu) czy wyróżnienia w konkursach,

Organ podkreślił, iż ocena wniosków miała charakter porównawczy, a mianowicie Zespół oceniał dany wniosek za osiągnięcie artystyczne na tle innych wniosków, w których wykazano osiągnięcia artystyczne. Każdy wniosek zawierający osiągnięcia artystyczne był przeliczany proporcjonalnie do 100 punktów względem średniej arytmetycznej z pięciu wniosków z najwyższą liczbą punktów za osiągnięcia artystyczne spośród wszystkich zgłoszonych wniosków. Metoda ta zapewniała sprawiedliwy rozkład punktów, niezależny od potencjalnie odmiennego poziomu punktowania osiągnięć naukowych, artystycznych i sportowych. Maksymalna punktacja wniosku wynosiła 100 punktów.Organ wskazał, iż na podstawie indywidualnych protokołów oceny dokonanych przez Zespół sporządzona została lista rankingowa wniosków uszeregowanych według liczby punktów przeliczonych według powyższej metody.

Zgodnie z protokołem oceny wniosku o przyznanie J. K. stypendium, spośród 3 przedstawionych osiągnięć Zespół nie uznał żadnego. Przy ocenie nie uwzględniono 2 dzieł artystycznych i udziału w 1 konkursie. Wbrew opinii Uczelni wyrażonej w pkt 10 w części A wniosku o przyznanie stypendium, osiągnięcia te nie były związane ze studiami na kierunku [...], odbywanymi przez studenta. Organ uznał, że przedstawiona działalność studenta jest formą wyrażania siebie, nie jest jednak pracą naukową. [...] jest nauką budującą mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zrachowaniami człowieka. Tworzenie poezji – jako osiągnięcie artystyczne – nie jest objęte programem studiów na kierunku [...]. Ponadto dzieła a i b są efektem udziału w konkursach ogólnopolskich, a te nie są uwzględniane przy ocenie wniosku. Wniosek uzyskał zatem 0,00 punktów. W rankingu Zespołu, uszeregowanym według liczby punktów, wniosek został sklasyfikowany na pozycji pomiędzy 1011 a 1220.

Organ podał też, że zgodnie z § 8 rozporządzenia w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom, Minister mógł przyznać w 2016 r. nie więcej niż 709 stypendiów. W roku akademickim 2016/2017 stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 10,00 punktów. W związku z powyższym, przedstawione przez studenta osiągnięcia artystyczne i uzyskana liczba punktów na tle innych studentów ubiegających się o stypendium Ministra w roku akademickim 2016/2017, były niewystarczające do otrzymania stypendium.

Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. J. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym nie zgadzając się z negatywną decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o ponowne jej rozpatrzenie i uwzględnienie jego wybitnych osiągnięć twórczych. Zdaniem studenta, Zespół niesłusznie nie uznał wszystkich przedstawionych we wniosku osiągnięć artystycznych. Zdaniem J. K., wskazane we wniosku 2 dzieła i udział w 1 konkursie były związane z odbywanymi przez niego studiami na kierunku [...]. J. K. podniósł też, że na praktycznych zajęciach z [...] twórczości studenci mieli możliwość tworzenia wierszy, konstruowania metaforycznego myślenia oraz twórczego rozwiązywania problemów. J. K. wniósł o uwzględnienie osiągnięć i przyznanie mu stypendium Ministra.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska w sprawie i decyzją wskazaną na wstępie utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r, stwierdzając w jej uzasadnieniu, iż przy ponownej ocenie wniosku J. K. o przyznanie stypendium nie stwierdzono nowych faktów i osiągnięć, które wpłynęłyby na zmianę jego oceny.

Organ ponownie przedstawił procedurę oceny wniosków o przyznanie przedmiotowego stypendium, a następnie podał, że zgodnie z protokołem ponownej oceny wniosku o przyznanie J. K. stypendium, spośród 3 przedstawionych osiągnięć Zespół nie uwzględnił żadnego. Przy ocenie nie uwzględniono 2 dzieł artystycznych i udziału w konkursie z uwagi na brak związku osiągnięć z kierunkiem studiów.

Tym samym Zespół nie uznał podniesionych przez studenta zarzutów i postanowił podtrzymać ocenę osiągnięć dokonaną w pierwszej instancji. Zespół podkreślił, że osiągnięcia 1 a, b i 3 a uznał za niemające związku ze studiami ze względu na to, że czym innym jest [...] twórczości i twórczość. Wskazano też, że tworzenie poezji nie jest objęte programem studiów [...]. Ponadto Zespół wskazał, że wyróżnienia w konkursie ogólnopolskim (pkt 1a i 1b wniosku) nie są uznawane za osiągnięcia wybitne.

Minister, utrzymując w mocy swoją wcześniejszą decyzję zgodził się z punktacją wniosku oraz opinią Zespołu wyrażoną w protokole ponownej oceny wniosku o przyznanie J. K. stypendium ministra. Liczba uzyskanych punktów, w stosunku do oceny wniosku w pierwszej instancji, nie uległa zmianie. W roku akademickim 2016/2017 stypendium ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 10,00 punktów. Minister nie znalazł zatem podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Organ wskazał również, że ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 181 ust. 2 wprowadziła explicite wymóg posiadania przez studenta wybitnych osiągnięć naukowych lub artystycznych związanych z odbywanymi studiami, a więc skoro studia są prowadzone na kierunkach, to osiągnięcia wskazane we wniosku muszą być związane tematycznie z odbywanym kierunkiem studiów, a nie z dowolną tematyką. Powyższy zapis wyklucza również uznawanie przy ocenie wniosków osiągnięć studenta wynikających z jego zainteresowań, hobby, pracy zawodowej lub studiów równoległych. Student studiujący jednocześnie na kilku kierunkach ma bowiem prawo składania kilku wniosków, a ustawa w art. 184 ust. 4 umożliwia wskazanie jednego kierunku, na którym ma być wypłacane stypendium. Organ wskazał też, że eliminowanie przy ocenie osiągnięć niewynikających z faktu studiowania w danej uczelni na danym kierunku było stosowane od wielu lat. Organ wskazał, że liczne orzeczenia sądów administracyjnych w tej kwestii były przyczyną zainicjowania zmian ustawowych w tym zakresie. Ponadto organ stwierdził, że poza tym kompetencje Rady Wydziału Nauk Społecznych do popierania dorobku artystycznego studenta jako osiągnięć wybitnych wydaje się być nieadekwatne do ocenianego przedmiotu.

W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2017 r., uzupełnionej pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. J. K. wniósł o jej uchylenie, wskazując w jej uzasadnieniu na swoje najwyższe osiągnięcia, które wobec dowolnego i dyskryminującego stosowania zapisów regulaminu nie zostały uhonorowane w jego Kraju, a zostały docenione poza jego granicami. Następnie skarżący podał, że w zeszłym roku wygrał, jako pierwszy Polak w historii, najbardziej prestiżowy konkurs poetycki na świecie" [...]" pod patronatem [...], przy czym o główną nagrodę ubiegało się aż 12 tysięcy autorów z 90-krajów. Został uhonorowany Medalem Prezydenta Republiki Włoskiej za wiersz pod tytułem "[...][...]" i to nie tylko ze względu na wyjątkowe walory artystyczne, ale również ze względu na wyjątkowe walory społeczne i humanitarne, w których poruszył on problem społeczny, dotyczący tragedii imigrantów, którzy zatonęli na morzu. Skarżący wskazał też, że co roku medal ten jest przyznawany autorowi który porusza ważne kwestie społeczne w sposób uniwersalny. Podał też, że jest to jedyny międzynarodowy konkurs poetycki dla młodych twórców do 30 roku życia zarówno studentów jak i doktorantów. Odnosząc się zaś do kierunku [...], to wskazał, że jako nauka humanistyczno-społeczna niesie takie idee i dotyczy spraw społecznych, podobnie jak jego nagrodzony utwór.

Skarżący podał, że w jego odczuciu doszło do naruszenia procedury punktacji, poprzez dyskryminację wynikającą z niezwiązania jego osiągnięć z kierunkiem studiów i obszarem "nauki i sztuki", w której komisja jest powoływana do oceny wniosków. Zarzucił też, że Komisja pominęła fakt, że zgodnie z rozporządzaniem [...] twórczości jest też nauką o sztuce i zawiera się w obszarze nauk humanistycznych, podobnie jak poezja, która z uwagi na wyjątkowy charakter sztuki zawiera się w obszarze "nauki i sztuki" czyli w kierunkach humanistycznych. Podał też, że z uwagi na interdyscyplinarny charakter studiów, skarżący ma takie przedmioty na studiach jak filozofia, [...] praw człowieka, [...] humanistyczna, [...] twórczości' [...] społeczna.

Dlatego też skarżący zarzucił, że, zaskarżona decyzja jest niezgodna z konstytucyjną zasadą równości, ponieważ jego dzieło jest powiązane zarówno z [...] twórczości czyli nauką o sztuce, [...] humanistyczną, [...] praw człowieka, a nawet filozofią i [...] społeczny z uwagi na walory społeczne nagrodzonego utworu. W obszarze sztuki zgodnie z rozporządzeniem ministra nie ma wymienionej sztuki poetyckiej, a nauki o sztuce są w obszarze nauk humanistycznych, do których zalicza się także [...] twórczości, która zajmuje się technikami twórczego, w tym metaforycznym myślenia.

Skarżący wskazał też, że zwycięstwo w powyższym konkursie podkreśla fakt, że jego najwyższe osiągnięcie wiążą się z humanistyczno-społecznym kierunkiem studiów, jakim jest niewątpliwie [...], która łączy w sobie wiele dziedzin i w znaczący sposób zajmuje się [...] społeczną i humanistyczną, filozofią, [...] praw człowieka i [...] twórczości która poprzez różne treningi i praktyczne zadania, uczy i rozwija twórcze myślenie, które ma uniwersalny charakter i znajduje przełożenie na inne dziedziny w tym nauki i sztuki. Dzięki zajęciom z [...] twórczości w znacznym stopniu rozwinął zdolność do twórczego myślenia, która miała właśnie odzwierciedlenie w jego wybitnym osiągnięciu, ale niestety w Kraju nie otrzymał stypendium za wybitne osiągnięcie twórcze o walorach społecznych i humanitarnych, ponieważ przedstawiciele Ministerstwa uznali, że liczą się tylko osiągnięcia studentów artystycznych uczelni, co jego zdaniem jest bezpośrednią dyskryminacją jego osoby.

Skarżący zarzucił tez, że również w sposób pośredni doświadcza dyskryminacji, ponieważ z Regulaminu wynika, że pod uwagę są brane osiągnięcia zgodne z kierunkiem studiów a nie statusem uczelni, ale przecież nie ma kierunku, który uczy tylko tworzenia poezji i skarżący uznał, że jego dzieło o interdyscyplinarnych znamionach powinno być powiązane z jego studiami.

W dalszej części skargi J. K. sformułował szereg pytań zarówno pod adresem organu jak również obowiązującego regulaminu.

Zdaniem skarżącego, wykazał on związek przyczynowo-skutkowy swojego wybitnego osiągnięcia twórczego z [...], a w szczególności z [...] społeczną i humanistyczną.

Skarżący wniósł też o uwzględnienie jego osiągnięć zgodnie z obszarem nauk humanistycznych, nauk o sztuce z uwagi na interdyscyplinarny kierunek studiów. Następnie skarżący odniósł się szeroko do [...] twórczości, wskazując że to nie tylko teoria, ale też praktyka.

Następnie odniósł się do swojego nagrodzonego utworu, wskazując, że łączy ono porządek poetycki ustalony przez [...] głębię w obliczu tragedii ludzkich.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2017 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi przedstawiając dodatkową argumentację na ich poparcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2016 r. nie naruszają prawa.

Stosownie do treści art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni.

Z kolei w myśl art. 181 ust. 2 ww. ustawy, stypendium ministra za wybitne osiągniecia może być przyznane studentowi posiadającemu wybitne osiągniecia naukowe lub artystyczne związane ze studiami, lub wybitne osiągnięcia w sporcie. Zgodnie z art. 187 ustawy, szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, liczbę stypendiów i maksymalną wysokość stypendium oraz wzór wniosku o przyznanie stypendium ministra, uwzględniając rodzaje osiągnięć naukowych oraz innych osiągnięć studenta poświadczających ich wybitny poziom oraz sposób udokumentowania tych osiągnięć, określi minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego.

Na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. poz. 1050), stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi, który zaliczył rok studiów w poprzednim roku akademickim i uzyskał w danym roku akademickim wpis na kolejny rok studiów przewidziany w planie studiów albo został przyjęty na studia drugiego stopnia oraz uzyskał w okresie studiów: (1) wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane z odbywanymi studiami lub (2) wybitne osiągnięcia sportowe.

Za wybitne osiągnięcia artystyczne, stosownie do § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia, uważa się: (1) autorstwo, współautorstwo lub wykonanie dzieł artystycznych, w tym plastycznych, muzycznych, teatralnych lub filmowych, zaprezentowanych publicznie na festiwalach, wystawach lub przeglądach, o znaczeniu co najmniej krajowym, lub wydanych w nakładzie co najmniej 500 egzemplarzy, (2) autorstwo lub współautorstwo wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego: (a) na które udzielono odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy lub prawa z rejestracji wzoru przemysłowego albo (b) które zostały zgłoszone w celu uzyskania odpowiednio patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy lub prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, (3) nagrody uzyskane w konkursach artystycznych o znaczeniu międzynarodowym, w których brali udział uczestnicy co najmniej z pięciu państw - o wysokiej randze lub szczególnym nowatorstwie.

Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, student przedstawia swoją kandydaturę do przyznania stypendium rektorowi uczelni za pośrednictwem kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - bezpośrednio rektorowi uczelni, w terminie określonym odpowiednio przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej albo przez rektora. Przedstawiając swoją kandydaturę student składa dokumenty potwierdzające uzyskanie wybitnych osiągnięć, zgodnie z wyszczególnieniem zawartym w ust. 3. Wnioski studentów są przedstawiane do zaopiniowania radzie podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, a w przypadku uczelni nieposiadającej państwowej jednostki organizacyjnej - senatowi uczelni. Następnie rektorzy uczelni, w terminie do dnia [...] października, składają wnioski pozytywnie zaopiniowane przez ww. organy kolegialne do ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego (§ 5 - 6 rozporządzenia).

W świetle § 7 rozporządzenia, wnioski są oceniane metodą punktową. Punkty przyznawane są za poszczególne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub osiągniecia w sporcie (ust. 1). Minister właściwy w sprawach przyznawania stypendiów może powołać ekspertów do oceny wniosków (ust. 2). Organ ten sporządza listę rankingową wniosków uporządkowanych według liczby punktów (ust. 3).

Przepis § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia stanowi, że Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego przyznaje w danym roku nie więcej niż 845 stypendiów - studentom, w sprawach których wnioski uzyskały największą liczbę punktów na liście rankingowej. Stypendium przyznaje się w wysokości nieprzekraczającej 15000 zł.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż mając na względzie § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu 26 października 2015r. wydał zarządzenie powołujące Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. Urz. MNiSW poz. 58).

W dniu 8 listopada 2016 r. Zespół, składający się z 24 ekspertów reprezentujących 8 obszarów nauki i sztuki, podjął uchwałę nr 1 w sprawie ustalenia regulaminu pracy Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągniecia dla studentów na rok akademicki 2016/2017 (załącznik nr 1) oraz ustalił wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągniecia dla studentów na rok akademicki 2016/2017 (załącznik nr 2).

Zgodnie z treścią załącznika nr 2 do ww. uchwały, Zespół ocenia wnioski metodą punktową. Przy ocenie osiągnięć Zespół kieruje się rangą danego osiągnięcia i jego wybitnymi cechami mając na uwadze prestiżowy charakter stypendium. W przypadku osiągnięć naukowych lub artystycznych oceniane są wyłącznie osiągnięcia o wysokiej randze, wysokim poziomie innowacyjności lub szczególnym nowatorstwie (pkt 1). Maksymalna możliwa do przyznania liczba punktów za dane osiągnięcie jest uzależniona od rodzaju danego osiągnięcia. Liczba punktów uwzględnia również zaangażowanie lub wkład autorski w uzyskanie danego osiągnięcia (pkt 2).

Zasady oceny wniosków zawierających osiągnięcia artystyczne zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z akt sprawy wynika, że w oparciu o te właśnie zasady - jednolite dla wszystkich ubiegających się o przyznanie stypendium - został poddany ocenie przedmiotowy w sprawie wniosek skarżącego o przyznanie stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2016/2017.

Jak wynika z części B wniosku o przyznanie stypendium, skarżący przedstawił 3 osiągnięcia artystyczne: spośród przedstawionych osiągnięć Zespół nie uznał żadnego. Przy ocenie nie uwzględniono 2 dzieł artystycznych i udziału w 1 konkursie. Wbrew opinii Uczelni wyrażonej w pkt 10 w części A wniosku o przyznanie stypendium, osiągnięcia te nie były związane ze studiami na kierunku [...], odbywanymi przez studenta. Zgodzić się należy z organem, że przedstawiona działalność studenta jest formą wyrażania siebie, nie jest zaś pracą naukową. [...] jest nauką budującą mechanizmy i prawa rządzące [...] oraz [...]. Tworzenie poezji – jako osiągnięcie artystyczne – nie jest objęte programem studiów na kierunku [...]. Ponadto dzieła a i b są efektem udziału w konkursach ogólnopolskich, a te nie są uwzględniane przy ocenie wniosku.

Wniosek uzyskał zatem 0,00 punktów, a to oznacza, że w rankingu Zespołu, uszeregowanym według liczby punktów, wniosek został sklasyfikowany na pozycji pomiędzy 1011 a 1220.

W wyniku ponownej oceny wniosku skarżącego (odzwierciedlonej w protokole z ponownej oceny wniosku) liczba przyznanych punktów nie uległa zmianie. Ponownie bowiem Zespół nie uwzględnił prezentowanych dzieł artystycznych z uwagi na brak związku osiągnięć z kierunkiem studiów. Podkreślono, iż jakkolwiek [...], tak jak wiele innych dyscyplin, ma charakter interdyscyplinarny, to jednak osiągnięcia wskazane przez studenta mają charakter indywidualnych pasji, nie służą natomiast badaniom naukowym i rozwojowi nauki.

Wniosek studenta uzyskał ostatecznie 0,00 punktów. Minister zaaprobował stanowisko Zespołu odnośnie punktacji wyrażonej w protokole ponownej oceny wniosku o przyznanie stypendium. Zważywszy, iż w roku akademickim 2016/2017 stypendium ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 10,00 punktów, organ nie stwierdził podstaw do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie.

W ocenie Sądu stanowisko organu nie narusza powołanych wyżej przepisów prawa i nie nosi cech dowolności.

Podkreślenia wymaga, że użycie w art. 181 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. zwrotu "stypendium ministra może być przyznane" oznacza, że rozwiązanie opisane w powyższej normie prawnej pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu.

Jakkolwiek tego typu działania organu nie zostały wyłączone spod kontroli sądu administracyjnego, to jednak kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona do oceny ich zgodności z prawem. Rozpatrując skargę Sąd zobowiązany jest zbadać, czy przy podejmowaniu decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie może natomiast ingerować w słuszność dokonanego przez organ wyboru i tym samym oceniać celowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, w którym jednolicie akcentuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn., akt I OSK 301/11; publ. j.w.). W konsekwencji, w sprawach uznania administracyjnego sądy badają jedynie, czy decyzja organu nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna otrzymać sporne stypendium.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ dochował należytej staranności i postępował zgodnie z przepisami prawa przy dokonywaniu oceny wniosku skarżącego o przyznanie stypendium. Oceny tej dokonał bowiem uprawniony podmiot (Zespół do spraw oceny wniosków), w oparciu o wytyczne, do których uchwalenia doszło zgodnie z przepisami prawa. Minister natomiast zaaprobował wyniki pracy Zespołu, poddając je uprzedniej analizie. Z formalnego punktu widzenia nie sposób skutecznie zarzucić organowi działań niezgodnych z prawem.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że korzystając z uprawnienia określonego w § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 17 lipca 2015 r. organ oparł się o wyniki ocen dokonanych przez określone gremium ekspertów (Zespół), które działając w oparciu o jednolite kryteria dawało gwarancję stosowania jednakowych zasad przy ocenie wniosków. Jak podkreśla się w orzecznictwie, rola Zespołu oceniającego wnioski o przyznanie stypendium jest pomocnicza, zatem stanowi organ doradczy Ministra, służący fachową wiedzą w określonych dziedzinach oraz stosujący jednolite zasady w celu zachowania maksymalnego poziomu obiektywizmu i bezstronności. Minister, jako organ właściwy do wydania decyzji w sprawie, obowiązany jest ustalić, czy przedstawione mu wyniki prac Zespołu odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 565/14; publ. j.w.). W niniejszej sprawie organ wywiązał się z powyższych obowiązków w należyty sposób.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ odniósł się zarówno do treści wniosku i przedstawionych w nim osiągnięć skarżącego, jak i do wytycznych uchwalonych przez Zespół do spraw oceny wniosków. Taki sposób sporządzenia uzasadnienia pozwalał na zapoznanie się z zastosowanymi kryteriami oceny. Tym samym organ dochował wymogów stawianych decyzjom o charakterze uznaniowym, co pozwala przyjąć, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów stwierdzić należy, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku.

W szczególności nie można zgodzić się ze skarżącym, iż organ błędnie przyjął, że przedstawione osiągnięcia artystyczne skarżącego nie są związane z jego kierunkiem studiów - "[...]". Podkreślić należy, że istnienie związku pomiędzy wybitnymi osiągnięciami artystycznymi a odbywanymi studiami stanowi ustawową przesłankę przyznania przedmiotowego stypendium. Zgodnie z art. 181 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może być przyznane studentowi posiadającemu wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami, lub wybitne osiągnięcia w sporcie. Skoro studia są prowadzone na określonych kierunkach, to osiągnięcia wskazane we wniosku muszą być związane tematycznie z odbywanym kierunkiem studiów, a nie z dowolną tematyką. Powołany wyżej przepis wyklucza zatem uznawanie przy ocenie wniosków osiągnięć studenta wynikających z jego zainteresowań, pasji, pracy zawodowej lub studiów równoległych. W tym ostatnim przypadku, student studiujący jednocześnie na kilku kierunkach może otrzymać stypendium tylko na jednym - wskazanym - kierunku studiów.

Podkreślić należy, że już w orzecznictwie wydanym na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym prezentowano pogląd, iż w sytuacji, gdy "treść wzoru wniosku dowodzi, że stypendium za osiągniecia w nauce student może otrzymać jedynie z tytułu osiągnięć naukowych, uzyskanych na jednym, konkretnym kierunku studiów, to tym bardziej nie może on skutecznie ubiegać się o wspomniane stypendium z racji osiągnięć uzyskanych całkowicie poza studiami (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2548/13; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1350/15; publ. j.w.).

Z wniosku o przyznanie stypendium wynika, że skarżący - poza odbywaniem studiów na kierunku "[...]" - uczestniczył w konkursach poetyckich. Jak zasadnie stwierdził organ orzekający, osiągnięcia te nie były jednak związane z odbywanymi przez studenta studiami, co podkreślił także Zespół do spraw oceny wniosków. Osiągnięcia artystyczne są domeną studentów kierunków artystycznych, co znalazło odzwierciedlenie w § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r., który określa rodzaje wybitnych osiągnięć artystycznych. Kierunek "[...]" zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. Nr 179, poz. 1065) należy do obszaru nauk społecznych (dziedziny nauk społecznych). Studia na tym kierunku nie kształcą w zakresie sztuki, w tym sztuki literackiej (twórczości poetyckiej). Jakkolwiek skarżący w obszernych wywodach wskazywał na istnienie silnych związków pomiędzy swymi utworami literackimi a kierunkiem "[...]", to jednak argumentacja ta, w ocenie Sądu, pozostała bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Nie można tym samym zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa oraz naruszenia procedury przyznawania punktacji za prezentowane osiągnięcia poprzez uznanie, że osiągnięcia wskazane we wniosku skarżącego nie są związane z kierunkiem studiów.

Konkludując, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie Minister w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, prawidłowo go ocenił i wydał rozstrzygnięcie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, dostatecznie wyczerpująco motywując przyjęte stanowisko. Brak jest tym samym podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.