Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 249/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art 35,36
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpoznania wniosku J. S. z dnia 6 stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P. J.S. wniosła skargę, zarzucając Prezydentowi [...] bezczynność przy rozpatrywaniu jej wniosku z [...] stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomości stanowiące działki ew. nr [...] i [...] w Dzielnicy [...] (obr. [...]).

Uzasadniając skargę, podniesiono:

- przedmiotowe działki były już od [...] maja 2004 r. ujawnione w księdze wieczystej (KW nr [...] i [...]) jako własność [...], co oznacza, że – od czasu uchylenia [...] stycznia 2009 r., przez Wojewodę [...] postanowienia Prezydenta [...] z [...] września 2008 r. o zawieszeniu postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania - nie było przeszkód do załatwienia sprawy,

- mimo upływu ponad 14 lat od dnia złożenia wniosku o wypłacenie odszkodowania oraz blisko 11 lat od ujawnienia przedmiotowych działek w księgach wieczystych a także przeszło 6 lat od dnia wydania wskazanego postanowienia Wojewody, organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", ani w nowym terminie (do końca kwietnia 2008 roku) wskazanym w trybie art. 36 § 1 K.p.a.,

- pismem z 12 stycznia 2015 r. skarżąca wniosła do Wojewody [...] zażalenie, o którym mowa w art. 37 K.p.a. a ten - postanowieniem z [...] marca 2015 r. - uznał je za nieuzasadnione,

- organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym wypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a., co zachodzi w przedmiotowej sprawie po dniu [...] kwietnia 2008 r., lub nie podjął innych działań, wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji; w dodatkowym terminie - do końca kwietnia 2008 roku - nie istniały żadne przeszkody do wydania decyzji wobec faktu, że aż do [...] lipca 2009 r. przedmiotowe działki były ujawnione w księgach wieczystych m.st. Warszawy jako własność Miasta,

- odnosząc się do argumentacji zawartej w postanowieniu Wojewody z [...] marca 2015 r., wskazano: przytaczane tam okoliczności, dotyczące wymienionych postępowań administracyjnych i sądowych nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż również obecnie w obrocie prawnym znajdują się ostateczne decyzje Wojewody [...] z [...] września 2011 r. o wywłaszczeniu przedmiotowych działek, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o reformie administracji"; dopóki decyzja administracyjna nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, stanowi ważną podstawę praw i obowiązków adresata,

- zanim więc ostateczne decyzje z [...] września 2011 r. nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego, dopóty nie ma potrzeby wstrzymywania postępowania odszkodowawczego, co jest zgodne z nakazem wynikającym z art. 12 § 1 K.p.a. (zasada szybkości postępowania organu administracji publicznej),

- w kwestii ewentualnego wzruszenia decyzji, K.p.a. przewiduje możliwość wznowienia postępowania, gdyby się okazało, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone łub zmienione (art. 145 § 1 pkt. 8 K.p.a.),

- w sprawie jednej z dwóch przedmiotowych działek istnieje także prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 września 2014 r. (sygn. akt I. SA/Wa 207/14), którym oddalono skargę na decyzję wywłaszczeniową – organ administracji tego nie uwzględnił,

- Prezydent [...] nie prowadzi w sprawie odszkodowania żadnych działań.

Skarżąca wniosła o:

- zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji o odszkodowaniu,

- stwierdzenie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazano, co następuje:

- w trakcie prowadzonego postępowania w trybie art. 73 ustawy o reformie administracji zostały wydane decyzje Wojewody [...] nr [...] oraz [...] (obie z [...] września 2011 r.), którymi stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, zajętych pod ul. [...] i [...] (działki ew. nr [...]),

- Minister Transportu, Budownictwa Gospodarki Morskiej, rozpatrując odwołania od powyższych decyzji Wojewody [...] decyzjami z [...] listopada 2013 r. (nr [...] i [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I. instancji,

- wobec zaskarżenia tych decyzji i wniesienia stosowanych wniosków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienia z 24 marca 2014 r. (sygn. akt l SA/Wa 205/14 i 207/14) w których orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji,

- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 26 września 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 205/14 i 207/14) oddalił skargi,

- z informacji otrzymanych przez organ wynika, że orzeczenie o sygn. akt I SA/Wa 207/14 stało się prawomocne z dniem 20 grudnia 2014 r. natomiast na orzeczenie o sygn. akt I SA/Wa/205/14 została wniesiona skarga kasacyjna,

- w powyższej sprawie były prowadzone przed Ministrem Infrastruktury i Rozwoju, wszczęte na wnioski p. R.S., sprawy o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami organu odwoławczego z [...] listopada 2013 roku,

- postanowieniem z [...] marca 2015 r. odmówiono wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami z [...] listopada 2013 r.,

- pismem z [...] kwietnia 2015 r. strony zostały poinformowane:

- że w przedmiotowej sprawie, po podpisaniu nowej umowy z rzeczoznawcą majątkowym, zostanie wykonany operat szacunkowy;

- o przewidywanym terminie zakończenia postępowania - do dnia [...] grudnia 2015 roku.

W dodatkowym piśmie procesowym (k. 22) Skarżąca wskazała, że podczas rozprawy administracyjnej 25 sierpnia 2015 r. organ przekazał operat szacunkowy dla nieruchomości do zajęcia stanowiska, wobec ujawnionych błędów.

W trakcie rozprawy (k. 39) Pełnomocnik organu przedłożył plik dokumentów, obrazujących działania organu podjęte po wystosowaniu pisma z [...] kwietnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy przewlekłe prowadzenie postępowania zostało spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).

Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na przewlekłość albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa, w myśl art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". W rozpoznawanym przypadku czyniło zadość temu wymaganiu zażalenie, rozpatrzone postanowieniem z [...] marca 2015 r. Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a. w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a wniesieniem skargi.

Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).

Trafne są zarzuty dotyczące występowania bezczynności w sprawie w okresie od października 2014 roku do początku kwietnia 2015 r.

Podstawą procedowania w przedmiocie wypłaty odszkodowania jest pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji w przedmiocie przejścia nieruchomości na rzecz stosownej jednostki samorządu terytorialnego, wydawanej w myśl art. 73 ust. 3 ustawy o reformie administracji. Jak wynika jednoznacznie z treści tej regulacji konstytutywny charakter ma stosowna decyzja natomiast ujawnienie jej skutków prawnych w księdze wieczystej ma jedynie charakter następczy (stosowny wpis korzysta tylko z domniemania zgodności ze stanem faktycznym).

Stąd, w okresach gdy decyzje organu I. instancji z 2009 roku, o przejściu na rzecz jednostki samorządu terytorialnego własności działek pod drogami, nie były ostateczne, organ nie był uprawniony do procedowania w przedmiocie odszkodowania. Procedowanie to nie było również dopuszczalne w okresie bezpośrednio po wydaniu decyzji organu II. instancji skoro Strona mogła je zaskrzyć, zamieszczając wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanych aktów, w myśl art. 61 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przeszkoda do procedowania w przedmiocie odszkodowania została wyeliminowana dopiero, gdy Sąd orzekł w I. instancji o oddaleniu skarg, z uwagi na treść art. 61 § 6 wskazanej ustawy. Chybione są natomiast wywody skargi jakoby znaczenie mogła mieć sama prawomocność jednego z wyroków Sądu.

Jak wynika z akt sprawy, organ administracji, będący uczestnikiem postępowania przed Sądem, był powiadomiony o terminie rozprawy i - znając skutki wynikające ze wskazanego art. 61 § 6 - winien był – już po dacie orzeczeń, gdzie oddalono skargi - procedować w przedmiocie wypłaty odszkodowania. Do rozpatrzenia postawał bowiem wciąż wniosek z 6 stycznia 2001 r. Stosowne czynności nie były jednak przez organ podejmowane do czasu wystosowania pisma z [...] kwietnia 2015 r. W okresie tym organ pozostawał w bezczynności. Obecnie podejmuje on działania, zmierzające do rozpatrzenia sprawy. Nie zmienia to faktu, że sprawa nie została rozpatrzona w terminach zakreślonych w art. 35 K.p.a. co obligowało Sąd do wydania orzeczenia w przedmiocie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w stosownym terminie. Jak wynika ze złożonych wyjaśnień, sporządzony już został operat szacunkowy, co oznacza, że sprawa może być rozpatrzona w zwykłym terminie, wskazanym w art. 35 § 3 K.p.a.

W ocenie Sądu przywoływane w odpowiedzi na skargę okoliczności, w postaci wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie przejęcia działek, nie mogły stanowić pełnego usprawiedliwienia dla nie podejmowania stosowanych czynności co do wypłaty odszkodowania. Nawet bowiem wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wznowienia postępowania nie skutkuje automatycznie wstrzymaniem wykonania decyzji, której tyczy ta procedura (jedynie możliwość fakultatywna – art. 152 § 1 K.p.a.). Okoliczność jednak, że organ nie procedował w przedmiocie odszkodowania, mając na uwadze toczące się postepowanie wznowieniowe - oczekując jego ewentualnego wyniku - wyłącza możliwość kwalifikacji bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszaniem prawa.

W niniejszym postępowaniu przed Sądem, dopuszczalna była ocena działania organu w toku postępowania, pomimo że na dzień wyrokowania nie pozostawał on już w bezczynności w znaczeniu nie podejmowania żadnych działań w sprawie. W ukształtowanej praktyce orzeczniczej dopuszczalne byłoby dokonanie takiej oceny – co do okresu poprzedniego - nawet w przypadku gdyby organ zakończył już dane postepowanie, wydając ostateczne orzeczenie w sprawie.

Niezasadne są natomiast zarzuty skargi, gdzie Strona upatruje bezczynności organu w okresie od ujawnienia przejścia własności nieruchomości w księgach wieczystych (w 2004 roku), a w szczególności od czasu uchylenia postanowienia o kolejnym zawieszeniu postępowania (co miało miejsce 7 stycznia 2009 r.).

Jak wskazano wcześniej wpis w księdze wieczystej nie stanowi samodzielnie podstawy do wypłaty odszkodowania. Jak trafnie odnotował Wojewoda w postanowieniu z [...] marca 2015 r., pierwotne decyzje w przedmiocie przejścia przedmiotowych nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego zostały wydane [...] listopada 2001 r.. Jednakże postepowanie w przedmiocie wypłaty odszkodowania było zawieszone od [...] maja 2003 roku (postanowieniem Prezydenta [...] nr [...]) do [...] września 2008 r. (postanowieniem [...]). Okres ten – wobec pozostawania w obrocie ostatecznego orzeczenia w przedmiocie zawieszenia - nie może być oceniany jako bezczynność. Weryfikacja prawidłowości tego orzeczenia przez Sąd wykraczałaby poza granice niniejszej sprawy.

Z kolei Minister Infrastruktury, decyzjami z [...] kwietnia 2008 r. (nr [...]) oraz z [...] kwietnia 2008 r. (nr [...]), stwierdził nieważność wskazanych wyżej decyzji. Od tego czasu brak było możliwości procedowania w przedmiocie wypłaty odszkodowania, natomiast kolejne, nieprawomocne decyzje o przejściu z mocy prawa nieruchomości skarżącej na rzecz jednostki samorządu terytorialnego zostały wydane dopiero [...] września 2011 r. Okres po ich wydaniu został objęty analizą sformułowaną wyżej. Bez znaczenia pozostaje wobec tego, powoływana w skardze okoliczność, uchylenia kolejnego postanawiania w przedmiocie zawieszenia postępowania (z [...] września 2008 r.).

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 na podstawie art. 200 ustawy, uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu.

-----------------------

8