Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1571/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 79 § 1 i § 2, art 10 § 1, art 7, art 77 §1  art 80, art 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 136 ust 3, art 137
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska–Jaroszewicz WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz G. H. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] Wojewoda [...] (dalej jako "Wojewoda/Organ"), po rozpatrzeniu odwołania G. H. (dalej jako "Skarżąca"), od decyzji Starosty Powiatu [...] (dalej jako "Starosta/Organ

I instancji") z [...] października 2019 r., nr [...] odmawiającej zwrotu nieruchomości zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] 17 róg [...], oznaczonej na mapie do wywłaszczeń nr [...] z dnia [...] lipca 1967 r., jako działka nr [...] o pow. [...] ha, nabytej przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - umową notarialną z [...] maja 1967 r., Rep. [...] w 1/2 części od C. P., G. H., Z. P. oraz wywłaszczonej na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z [...] grudnia 1968 r., nr [...] w 1/2 części udziału przypadającego spadkobiercom A. K., C. P. i E. P. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z [...] października 2019 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja Wojewody z [...] maja 2020 r. została wydana

w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Umową notarialną z [...] maja 1968 r. rep. [...] nr [...] C. P., Z. P. i G. H. sprzedali, w trybie art. 6 ustawy z dnia

12 marca 1958 r., na rzecz Skarbu Państwa udział w 1/2 części we współwłasności nieruchomości o ogólnej pow. [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...] 25 z przeznaczeniem terenu do organizowania na nim imprez cyrkowym.

Sąd Powiatowy w [...] w prawomocnym postanowieniu z [...] lutego 1968 r., sygn. [...] stwierdził, że spadek po zmarłym E. P. nabyli: żona C. P. w 1/2 części oraz dzieci Z. P. i G. H.

w 3/8 części każde z nich, z wyłączeniem udziału spadkodawcy z majątku objętym wspólnością ustawową, który to udział nabyły dzieci Z. P. i G. H. po połowie.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych, orzeczeniem o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z [...] grudnia 1968 r., nr [...], orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa udziału spadkobierców A. K. oraz C. P. i spadkobierców w E. P.

w 1/2 części z nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...] 25, oznaczonej jako działka nr [...] na planie pomiarowym sporządzonym w roku 1967 przez Miejską Pracownię Geodezyjną w [...], zaewidencjonowaną w dniu [...] lipca 1967 r., za nr [...].

Z uzasadnienia w/w orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oraz z decyzji o lokalizacyjnej szczegółowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1968 r., nr [...] wynika, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano pod budowę placu dla imprez cyrkowych.

Pismem z [...] stycznia 2018 r. G. H. wystąpiła z wnioskiem o zwrot na swoją rzecz wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] 17.

Pismem z [...] czerwca 2018 r. Z. P. wystąpił o zwrot ww. nieruchomości na rzecz G. H. oraz pozostałych współwłaścicieli.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] Starosta odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawców: G. H., Z. P., T. B., M. R.(1), M. R.(2) i J. S., nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] 17 róg [...], oznaczonej na mapie do wywłaszczeń nr [...] z dnia [...] lipca 1967 r., jako działka nr

[...] o pow. [...] ha, nabytej przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia

12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - umową notarialną z dnia [...] maja 1967 r., Rep. [...] w 1/2 części od C. P., G. H., Z. P. oraz wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych

o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] grudnia 1968 r., nr [...] w 1/2 części udziału przypadającego spadkobiercom A. K., C. P.

i E. P..

W ocenie Organu I instancji, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości, z uwagi na to, że część wywłaszczonej nieruchomość zajęta jest pod drogi publiczne, a pozostała część stanowi własność prywatną. Niezależnie od powyższego Starosta uznał, że na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zdaniem Starosty świadczą o tym takie dowody jak znajdujące się w aktach sprawy pismo Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2019 r., który wyjaśnił w nim, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż na wywłaszczonym terenie w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku występował przyjezdny cyrk, a w późniejszym okresie wesołe miasteczko. Realizacja celu wywłaszczenia nie wymagała zatem dużych nakładów finansowych, na przedmiotowej nieruchomości znajdowało się jedynie ogrodzenie ze sztachet. Prezydent Miasta [...] poinformował ponadto, że nie dysponuję żadnymi dokumentami potwierdzającymi realizację celu, gdyż dokumenty dotyczące tego terenu miały kat. [...]. Ponadto, Starosta ustalił fakt zrealizowania celu wywłaszczenia na podstawie zeznań trzech świadków, którzy zostali przesłuchani w sprawie, i którzy potwierdzili stacjonowanie cyrku oraz wesołego miasteczka od końca lat 60-tych do lat 90-tych XX wieku na wywłaszczonej nieruchomości.

Z takim rozstrzygnięciem Organu I instancji nie zgodziła się Skarżąca, reprezentowana przez adwokata E. G., która złożyła od niej odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] – utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji z [...] października 2019 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że w skład wywłaszczonej działki nr [...], położonej w [...] przy ul. [...] (dawniej [...] 25), obecnie wchodzą:

1) część działki nr [...] – stanowiąca własność G. C., i dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...],

2) część działek nr [...], nr [...] i nr [...] - stanowiąca własność Miasta [...]

i wchodzące w skład pasa drogowego ulicy [...] w [...];

3) działkę nr [...] – stanowiącą własność Miasta [...] i wchodzącą w skład pasa drogowego ulicy [...] w [...].

Dla działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Wojewoda podniósł także, że ulica [...] na odcinku od [...] do ul. [...], na podstawie Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. została zaliczona do kategorii dróg powiatowych. Natomiast ulica [...], na podstawie Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., została zaliczona do kategorii dróg gminnych. Wojewoda uznał zatem, że niedopuszczalne jest orzeczenie

o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej stanowiącej obecnie teren dróg publicznych. Podobnie krytycznie Wojewoda ocenił żądanie zwrotu nieruchomości, która obecnie stanowi własność osoby.

Wojewoda uznał za bezpodstawne zarzuty odwołania dotyczące celu wywłaszczenia i wyjaśnił przy tym, że przeznaczenie wywłaszczonego terenu zostało doprecyzowane w orzeczeniu z [...] grudnia 1968 r., na podstawie decyzji lokalizacyjnej szczegółowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z [...] czerwca 1968 r., nr [...], zgodnie z którą wywłaszczenia dokonano pod budowę placu dla imprez cyrkowych. W ocenie Wojewody nie ulega zatem wątpliwości, iż budowa placu dla imprez cyrkowych jest przejawem udostępnienia nieruchomości na potrzeby ich organizacji i, że miało to związek ze stacjonowaniem na tym terenie cyrku. Wojewoda podzielił zatem w tym zakresie ocenę Organu I instancji.

Wojewoda podniósł następnie, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia, co nie oznacza jednak, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż na wywłaszczonym gruncie w latach 70 i 80 XX wieku stacjonował przejezdny cyrk, a w późniejszym okresie wesołe miasteczko. Zdaniem Wojewody, powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków, którzy zostali przesłuchani w niniejszej sprawie, tj.: R. P., E. K. oraz S. G.. Świadkowi Ci stwierdzili bowiem, że wywłaszczona nieruchomość była przeznaczona na organizowanie imprez cyrkowych od końca lat 60 do lat 90-tych XX wieku. Przez okres stacjonowania cyrku dzieci "cyrkowców" chodziły do szkoły nr 7. Natomiast, S. G. zeznał, że "wywłaszczona działka była nieużytkami. Miasto wydawało zgodę na organizowanie imprez cyrkowych oraz na potrzeby wesołego miasteczka". Powyższe potwierdziła także E. K. stwierdzając, iż "działka porośnięta była trawą, a przed przyjazdem cyrku działka czyszczona była przez służby komunalne". Zdaniem Organu, nie można zatem mówić

o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie

z celem wywłaszczenia.

Mając na uwadze powyższe, Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty

z [...] października 2019 r., nr [...], nie narusza obowiązujących przepisów prawa, tj.: art. 136 ust. 3 i art. 137 oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał ją w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody z [...] maja 2020 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa procesowego, tj.:

1) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku ustalenia i ujawnienia przed stronami postępowania administracyjnego najistotniejszej okoliczności faktycznej, czyli celu wywłaszczenia nieruchomości zlokalizowanej w [...] przy ulicy [...] róg [...] oznaczonej na mapie wywłaszczeń numer [...] z dnia [...] lipca 1967 roku jako działka o numerze [...] w prowadzenia w jego duchu postępowania dowodowego, pomimo posiadania ku temu środka dowodowego w postaci decyzji o lokalizacji szczegółowej numerze [...] z dnia [...] czerwca 1968 roku (wymagającego uzupełnienia o mapę), co przyczyniło się do absolutnie nieuzasadnionego faktycznie i prawnie stwierdzenia braku przesłanek zwrotu nieruchomości określonych w art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami);

2) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 52 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i poczynienie ustaleń faktycznych prawie

w całości w oparciu o środki dowodowe w postaci zeznań świadków – R. P., E. K. i S. G., które zostały odebrane bez uprzedniego zawiadomienia Skarżącej o terminie i miejscu przesłuchania oraz

z naruszeniem zasady bezpośredniości postępowania dowodowego,

a dodatkowego bez uprzedniego ustalenia założeń procesowych w postaci celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości, co powinno doprowadzić do wydania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., o co wnosiła Skarżąca

w ramach odwołania z dnia [...] grudnia 2019 roku;

3) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 50 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o pismo Prezydenta miasta [...] z dnia [...] maja 2019 roku nieprawidłowo uznane za środek dowodowy i ocenione w sprzeczności z zasadami logicznego myślenia, a nade wszystko z naruszeniem zasady równości stron postępowania administracyjnego, co doprowadziło do absolutnie nieprawidłowego

i niezasadnego oddalenia żądania zwrotowego zgłoszonego przez Skarżącą;

Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody z [...] maja 2020 r., nr [...] oraz decyzji Starosty

z [...] października 2019 r., nr [...], oraz o zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wojewoda wydał zaskarżoną decyzję bez uprzedniego zawiadomienia strony o możliwości końcowego zapoznania się

z materiałem dowodowym, czyli z naruszeniem normy prawnej wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Skarżąca zwróciła uwagę, że cześć postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] przypadła na ogłoszony w kraju stan epidemii i trwający w okresie od dnia 31 marca do dnia 24 maja stan zawieszenia biegu terminów procesowych, czyli na okres niemożliwości zapoznania się przez Skarżąca ze zgromadzonym materiałem dowodowym i zgłoszeniem ewentualnych wniosków dowodowych. To zaś, zdaniem Skarżącej czyni podniesiony zarzut skutecznym i zasadnym pod kątem istotnego wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia administracyjnego.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się usprawiedliwiona, aczkolwiek nie wszystkie podniesione

w niej zarzuty są zasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm., dalej jako u.g.n.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie zaś do art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo;

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie zaś z art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Rozstrzygając niniejszą sprawę należy mieć również na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, zgodnie z którym: art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, że nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492).

Głównym zadaniem organów orzekających w tego rodzaju sprawach jest ustalenie, czy nieruchomość została właściwie zagospodarowana. Wywłaszczona nieruchomość nie może być bowiem wykorzystana dla innych celów niż realizacja celu, który został określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jest to podstawowa zasada określająca istotę tej instytucji prawnej. Nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana

i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie lub w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel na jaki została przejęta (zob. wyrok NSA

w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1138/08, LEX 552276). Oceniając zaistnienie przesłanki zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n., konieczne jest zatem precyzyjne określenie tego celu oraz jeśli jest to możliwe

w jaki sposób miał on być zrealizowany.

Jeżeli zatem treść decyzji wywłaszczeniowej (osnowa i uzasadnienie) nie określa precyzyjnie celu wywłaszczenia, ustalenie jego powinno nastąpić na podstawie wszelkich innych środków dowodowych oraz dowodów zgromadzonych w aktach sprawy – w tym powstałych po dokonaniu wywłaszczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2094/15, CBOSA). W literaturze podnosi się, że pomocne w tym, mogą być zgromadzone w postępowaniu wywłaszczeniowym materiały, nie wyłączając dokumentacji załączonej do wniosku (zob. E. Mzyk, [w:] G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk. G. Bieniek (red.), Ustawa

o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2011, s. 609). W takim więc przypadku jak w kontrolowanej sprawie, precyzyjne określenie celu wywłaszczenia powinno nastąpić w oparciu o całą dostępną dokumentację.

Nieruchomość o ogólnej powierzchni [...] m2, położona w [...] przy dawnej ul. [...] 25 (obecna ulica [...] 17 w [...]), oznaczona jako działka nr [...] na planie pomiarowym sporządzonym w roku 1967 przez Miejską Pracownię Geodezyjną w [...], zaewidencjonowaną w dniu [...] lipca 1967 r., za nr [...], nabyta została przez Skarb Państwa umową notarialną z [...] maja 1967 r., Rep. [...] w 1/2 części od C. P., G. H., Z. P. oraz wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych o wywłaszczeniu

i odszkodowaniu z [...] grudnia 1968 r., nr [...] w 1/2 części udziału przypadającego spadkobiercom A. K., C. P. i E. P.. Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia

12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Cel wywłaszczenia wskazany w ww. decyzji z [...] grudnia 1968 r. polegał na budowie placu dla imprez cyrkowych, natomiast w decyzji lokalizacyjnej szczegółowej

z [...] czerwca 1968 r., nr [...] został określony jako plac dla imprez cyrkowych. Z kolei

w akcie notarialnym z [...] maja 1967 r., Rep. [...] użyto stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona z przeznaczeniem na organizowanie imprez cyrkowych.

Zdaniem Sądu, należy się jednak zgodzić ze stanowiskiem Wojewody, który przyjął, że celem wywłaszczenia nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem zwrotowym była realizacja (budowa) placu dla imprez cyrkowych. Nie ma zatem racji Skarżąca twierdząc, że Organ nie ustalił tego albo że ustalił go w sposób nieprawidłowy. Słusznie Organ podnosi, że cel wywłaszczenia w postaci budowy placu dla imprez cyrkowych zawiera się w sobie także udostępnianie nieruchomości na potrzeby ich organizacji, ponieważ miało to związek z późniejszym wykorzystywaniem tego terenu przez cyrk oraz wesołe miasteczko. Dlatego też, zdaniem Sądu zarzuty skargi dotyczące braku ustalenia przez Organ celu wywłaszczenia są chybione, ponieważ organy obu instancji wyraźnie ten cel wskazały w swoich decyzjach, co jasno wynika z treści ich uzasadnień.

Rację należy jednak przyznać Skarżącej, która podnosi, że organy dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów procedury administracyjnej, poprzez przeprowadzenie dowodu w postaci zeznań świadków – R. P., E. K. i S. G., bez uprzedniego zawiadomienia Skarżącej

o terminie i miejscu przesłuchania. Z akt sprawy wynika bowiem, że strony postępowania, w tym Skarżąca, w ogóle nie zostały zawiadomione o planowanym przesłuchaniu świadków. Stanowi to naruszenie art. 79 § 1 k.p.a., w myśl którego strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma bowiem prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 k.p.a.). Powyższe naruszenie niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ zeznania złożone przez ww. świadków stały się następnie kluczowym dowodem dla organów obu instancji przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Wobec deficytu materiału dowodowego potwierdzającego w sposób nie budzący żadnych wątpliwości zrealizowanie celu wywłaszczenia na przedmiotowym gruncie, powyższe naruszenie ocenić należy również jako pozbawienie Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Skarżąca została bowiem pozbawiona uczestnictwa w czynności procesowej, na podstawie której w zasadniczej części ustalono stan faktyczny sprawy.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w kontekście podnoszonym przez Skarżąca, mianowicie niemożliwości zapoznania się przez Skarżąca ze zgromadzonym materiałem dowodowym i zgłoszeniem ewentualnych wniosków dowodowych na etapie postępowania odwoławczego. Jak wynika z akt sprawy, jak i stanowiska zawartego w skardze, wydanie decyzji przez Wojewodę nie uniemożliwiło Skarżącej podjęcie jakiejkolwiek czynności procesowej (w tym zgłoszenie dowodu), co skutkuje uznaniem, że nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie zgadza się z poglądami orzecznictwa sądowego, zaprezentowanymi w decyzjach organów, zgodnie z którymi zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie może nastąpić, jeśli nieruchomość stanowi obecnie część drogi publicznej. Podobnie, gdy wywłaszczona nieruchomości, stała się następnie przedmiotem własności lub użytkowania wieczystego podmiotu trzeciego – zwrot takiego gruntu poprzedniemu właścicielowi nie może zostać przez organ administracji zrealizowany. Niemniej jednak zaistnienie w sprawie powyższych okoliczności nie zwalnia organów administracji z obowiązku zbadania przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. Wymaga to zatem od organu poczynienia starannych ustaleń pod kątem realizacji celu wywłaszczenia. W niniejszej sprawie takiej staranności zabrakło zarówno po stronie Wojewody, jak i Organu I instancji.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, na skutek naruszenia praw Skarżącej do czynnego udziału w sprawie, Wojewoda nie przeprowadził postępowania i nie rozpatrzył ponownie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego, naruszając tym samym przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Kontrolowana decyzja Wojewody narusza także dyspozycje art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a., ponieważ Organ przedwcześnie uznał, że decyzja Starosty z [...] października 2019 r. jest prawidłowa, bez przeprowadzenia dogłębnej analizy wszystkich istotnych okoliczności i dowodów niniejszej sprawy.

Z uwagi na powyższe uchybienia Organu w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie sposób przyjąć, że dokonano wszystkich niezbędnych ustaleń pozwalających na prawidłową ocenę przesłanek zwrotu nieruchomości wynikających z treści art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z [...] maja 2020 r. oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty z [...] października 2019 r. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz.U. z 2018 r. poz. 1800).

Rozpatrując ponownie sprawę Starosta będzie zobowiązany uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszej wyroku i dokonać starannych ustaleń

w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, czy cel wywłaszczenia w postaci budowy placu dla imprez cyrkowych został zrealizowany na części działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] oraz [...], a jeśli nie, czy zachodzą przesłanki zwrotu tych części działek. W tym celu organ administracji winien zapewnić stronom czynny udział

w postępowaniu, w szczególności zawiadomić o terminie i miejscu ponownego przesłuchania świadków – R. P., E. K. i S. G.,

a następnie dokonać szczegółowej oraz rzetelnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, a wynik tej oceny wraz z pozostałymi ustaleniami przedstawić

w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 1 i 3 kpa.

W związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy od dnia 17 października 2020 r. obszarem czerwonym, a także mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych

w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

16 października 2020 r., stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia

2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.