Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 505/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-08-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy

w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym

na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi 1.552,93 zł netto z tytułu świadczenia rentowego. W rubryce "zobowiązania i stałe wydatki" wskazał kwotę łączną 395 zł. Jako majątek skarżący wskazał dom o powierzchni 271 m2

o wartości 290.000 zł oraz gospodarstwo rolne o pow. 6,02 ha o wartości 200.000 zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. K., z którego wynika, że skarżący za lata 2015-2016 osiągnął dochód odpowiednio w kwotach 22.136,76 zł oraz 22.256,98 zł; PIT/B za lata 2015-2016; wyciąg z rachunku bankowego; fakturę za energię elektryczną; decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu pomocy w wysokości 1.000 zł; decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Ponadto skarżący oświadczył, że: ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania domu w wysokości 421,47 zł; na żywność i środki czystości wydatkuje kwotę 395 zł; nie posiada pojazdów; utrzymuje się ze świadczenia rentowego wypłacanego od 2015 r.

w kwocie 1.552,93 zł; nie korzysta z pomocy rodziny i znajomych; z majątku skarżącego nie jest prowadzona egzekucja; nie pozostaje w związku małżeńskim.

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu po analizie przedstawionych przez stronę dokumentów i twierdzeń zawartych we wniosku

o przyznanie prawa pomocy uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki konieczne do przyznania mu prawa pomocy.

W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący nie zgodził się z wskazanym wyżej postanowieniem. Wskazał, że utrzymuje się z renty i po uiszczeniu comiesięcznych opłat pozostaje mu do dyspozycji około 150 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji,

tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie Referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy

o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej

w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

W świetle art. 199 p.p.s.a., zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane

w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko

od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się

w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005r., sygn. akt I GZ 107/05), a zatem np. osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.

Innymi słowy, udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku

w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału

w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Wskazać trzeba, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007r., II FZ 498/07). Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. o sygn. akt II CZ 104/84).

Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.

Sąd w pełni podziela stanowisko Referendarza sądowego, że strona nie wykazała, aby spełniła przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie skarżący obowiązany jest, na obecnym etapie postępowania, do uiszczenia wpisu od skargi, który zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 100 zł. Skarżący podał, że dochód gospodarstwa domowego skarżącego to 1552,93 zł. Uwzględniając koszty utrzymania, jakie wskazał (w formularzu PPF – 395 zł, a w późniejszym oświadczeniu 816,47 zł) należy stwierdzić, że z uzyskiwanych stałych dochodów jest on w stanie wygospodarować 100 zł na opłacenie sporu sądowego. Podana argumentacja w sprzeciwie, że skarżącemu "po uiszczeniu comiesięcznym opłat" pozostaje do dyspozycji 150 zł, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wcześniej skarżący wskazywał na inne kwoty, a ponadto na potwierdzenie stwierdzenie za sprzeciwu nie przedłożył żadnych dokumentów (np. rachunków za media oraz inne koszty, które ponosi). W tak zakreślonej sytuacji oraz na tle wysokości wpisu

w niniejszej sprawie, nie można uznać, by skarżący spełniał przesłanki umożliwiające przyznanie mu tzw. "prawa ubogich".

Jak wskazuje się w orzecznictwie, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Nie każdy więc wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w utrzymaniu koniecznym strony i jej rodziny.

Ponadto skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, co na tle doświadczenia życiowego przeczy twierdzeniom o jego złej sytuacji materialnej – zwykle osoby, których finanse są w złym stanie, zgłaszają się po wszelką dostępną dla nich pomoc. Można

z tego wnioskować, że stan finansowy skarżącego nie jest tak zły, jak próbuje go przedstawić we wniosku o prawo pomocy.

W kwestii ustanowienia dla skarżącej doradcy podatkowego należy stwierdzić,

że na obecnym etapie postępowania sądowego udział fachowego pełnomocnika nie jest niezbędny, gdyż sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych

w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto, stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego Sąd ma obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności oraz skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Uzupełnieniem tej regulacji jest przewidziany w art. 140 § 1 p.p.s.a. obowiązek Sądu pouczania stron działających bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego

o terminie i trybie zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji.

Powyższej oceny skarżący skutecznie nie podważył w sprzeciwie. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został poprawnie oceniony i ustalony przez Referendarza. To, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Referendarza nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na fakt, iż skarżący nie wykazał, że jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.