Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1841/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1i2, art. 21 ust. 6 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 206 poz 1367
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "K.p.a." oraz art. 13 ust. 7 w zw. z art. 21 ust. 1 - 3, ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. o odmowie wypłaty na rzecz [...] A. K. świadczenia mieszkaniowego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

W dniu [...] sierpnia 2010 r. A. K. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Z treści wniosku wynikało, że wymieniony jest żołnierzem służby stałej i pełni służbę w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w [...]. Pismem z dnia [...] października 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] powiadomił wnioskodawcę o umieszczeniu go na wykazie żołnierzy do wypłaty świadczenia mieszkaniowego - od miesiąca września 2010 r.

Następnie pismem z dnia [...] października 2012 r. organ powiadomił A. K., iż nastąpiło nadpłacenie świadczenia mieszkaniowego na jego rzecz w okresie od [...] lipca 2010 r. do [...] sierpnia 2012 r. W treści pisma wskazano, że w wyniku weryfikacji posiadanej dokumentacji ustalono, iż wymieniony w dniu [...] lutego 1994 r. nabył od gminy [...] lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...] z bonifikatą, co stanowi przesłankę negatywną do wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Wynika to z brzmienia przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania (w tym również prawo do wypłaty świadczenia mieszkaniowego), jeżeli on lub jego małżonek nabył od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego lokal mieszkalny z bonifikatą lub uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. A. K. wniósł zażalenie na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej dotyczącej realizacji jego prawa do zakwaterowania, w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Prezes WAM uznał zażalenie strony za zasadne i pismem z dnia [...] listopada 2012 r. wyznaczył organowi I instancji 30-dniowy termin na załatwienie sprawy w formie aktu administracyjnego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] odmówił wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz A. K.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał przepis art. 104 K.p.a. oraz art. 13 ust. 6, art. 21 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w sytuacji, gdy zainteresowany nabył od gminy [...] lokal mieszkalny z bonifikatą, nie przysługuje mu prawo do zakwaterowania, w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania A. K. od powyższej decyzji Prezes WAM decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja nie zawiera wyjaśnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia, co stanowi o naruszeniu art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Nadto stwierdził, iż organ I instancji uchybił obowiązkowi zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, czym naruszył art. 10 § 1 K.p.a.

W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. odmówił wypłaty na rzecz A. K. świadczenia mieszkaniowego. Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji wydał w oparciu o dyspozycję art. 21 ust. 1 i 2 i art. 48d ust. 1 - 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania skierowanego do Prezesa WAM, który nie stwierdził podstaw do jego uwzględnienia. W motywach powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. wskazał, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Prawo do zakwaterowania jest więc samoistnym prawem żołnierza zawodowego wynikającym z łączącego go stosunku służbowego.

Instytucja samego prawa do zakwaterowania żołnierza zawodowego od chwili jej wejścia w życie tj. dnia 1 stycznia 1996 r. ulegała na przestrzeni wprowadzanych zmian ustawowych wielokrotnym modyfikacjom. Świadczenie mieszkaniowe, jako jedna z form zakwaterowania, zostało wprowadzone do ustawy dopiero w dniu 1 lipca 2010 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143). Ustawodawca w art. 21 ust. 2 i 3 obowiązującej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP daje żołnierzowi służby stałej możliwość wyboru jednej spośród następujących form zakwaterowania: przydziału kwatery (lokalu mieszkalnego) na czas pełnienia służby, przydziału miejsca w internacie lub kwaterze internatowej, wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Odrębną kwestią pozostaje natomiast sama realizacja prawa do zakwaterowania, która następuje w warunkach określonych przez przepisy prawa.

W treści art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2010 r., ustawodawca zawarł katalog przesłanek negatywnych, które wyłączają dopuszczalność realizacji prawa do zakwaterowania (w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego). Zgodnie ww. przepisem żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek:

1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.;

2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.;

3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia;

4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.);

5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy bezspornym jest, że A. K. w dniu [...] lutego 1994 r. nabył od Gminy Miejskiej [...] lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...], o strukturze 3p+k, o powierzchni użytkowej [...] m2. Przy sprzedaży ww. lokalu gmina zastosowała bonifikatę obniżającą cenę nabycia o 30%. Faktem jest, że w dacie nabycia przedmiotowego lokalu mieszkalnego wymieniony nie był żołnierzem zawodowym, bowiem do czynnej zawodowej służby wojskowej został powołany z dniem [...] lipca 1999 r., jednak z pomocy Skarbu Państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych (poprzez wykup lokalu z bonifikatą) można skorzystać tylko jeden raz. Dotyczy to zarówno żołnierza zawodowego, którego potrzeby w tym zakresie realizuje Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, jak i innej osoby należącej do wspólnoty społeczności lokalnej. Z tego względu ustawodawca w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP celowo ograniczył prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania (w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego) w przypadku, gdy ten nabył lokal mieszkalny z bonifikatą i w sposób zamierzony objął tą przesłanką wszelkie stany faktyczne, niezależnie od daty nabycia lokalu. Nie ma bowiem znaczenia, czy do nabycia lokalu doszło przed powołaniem żołnierza do zawodowej służby wojskowej, czy w trakcie jej pełnienia. W przeciwnym razie z pomocy Skarbu Państwa można byłoby korzystać więcej niż jeden raz, a to prowadziłoby do nieuzasadnionego podwójnego osiągnięcia korzyści przez żołnierza, który to wcześniej, jako beneficjent zbiorowych potrzeb społeczności lokalnej, zaspokoił swoje potrzeby mieszkaniowe przy udziale mienia i środków pochodzących od Skarbu Państwa.

Organ wskazał, iż świadczenie mieszkaniowe, o które wnioskuje skarżący, realizowane na rzecz żołnierzy przez Wojskową Agencję Mieszkaniową jest finansową formą pomocy państwa, umożliwiającą zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych we własnym zakresie. Skoro skarżący, poprzez wykup lokalu od gminy ma już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, co więcej - nie zwrócił udzielonej mu bonifikaty, to trudno oczekiwać, aby Państwo udzielało mu obecnie - jako żołnierzowi zawodowemu - kolejnego finansowego wsparcia.

Organ zauważył nadto, że wyczerpanie przesłanki z art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy ma miejsce również w sytuacji, gdy do nabycia lokalu od Skarbu Państwa, Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lub jednostki samorządu terytorialnego nastąpiło na rzecz małżonka żołnierza. Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny przez małżonka, czyli osobę inną niż żołnierz zawodowy (niezależnie od tego, czy do nabycia doszło przed czy po zawarciu związku małżeńskiego), wyłącza możliwość skorzystania przez żołnierza z prawa do zakwaterowania (w tym z prawa do wypłaty świadczenia mieszkaniowego).

Organ wskazał, że uprawnienia żołnierza do otrzymania świadczenia mieszkaniowego w ramach realizacji prawa do zakwaterowania określa się według stanu istniejącego w dacie złożenia wniosku. Świadczenie mieszkaniowe, o które wnioskuje strona, jest nową instytucją, obowiązującą dopiero od 1 lipca 2010 r. Nie ulega jednak wątpliwości, że zarówno w dacie złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego świadczenia ([...] sierpnia 2010 r.), jak i w dacie, kiedy organ I instancji dokonał weryfikacji stanu faktycznego i prawnego sprawy, w wyniku czego powiadomił zainteresowanego o nadpłaceniu świadczenia (pismo z dnia [...] października 2012 r.) A. K. skorzystał z preferencyjnych warunków nabycia lokalu mieszkalnego od gminy [...].

Wobec powyższego, zdaniem organu, jeżeli zainteresowany nabył lokal mieszkalny od gminy z bonifikatą i jako żołnierz zawodowy nie zwrócił uzyskanej bonifikaty w cenie nabycia lokalu, to wyczerpana została negatywna przesłanka z art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy, uzasadniająca odmowę wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Organ zauważył, że wprawdzie ww. przepis nie został powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, to jednak przedmiotowe uchybienie pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Organ nie podzielił argumentacji przedstawionej w odwołaniu odnośnie pozbawienia skarżącego prawa nabytego do zakwaterowania z dniem jego powołania do zawodowej służby wojskowej tj. z dniem [...] lipca 1999 r. Wskazał, iż o prawach nabytych można byłoby skutecznie mówić jedynie w sytuacji, gdyby strona takie uprawnienie otrzymała. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Okolicznością bezsporną pozostaje fakt, że strona skorzystała z jednej z form pomocy mieszkaniowej, określonych w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a tym samym nie mogła w sposób skuteczny nabyć prawa do zakwaterowania w wybranej formie, o której mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Organ wskazał również, iż bez znaczenia dla samej formy rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, w jakim czasie ww. negatywna przesłanka wypłaty świadczenia została ujawniona. Istotnym jest, że istniała ona zarówno w dacie złożenia przez stronę wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, jak i w dacie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Odrębną kwestią pozostaje natomiast ewentualne dochodzenie przez WAM zwrotu nienależnie pobranego przez żołnierza świadczenia pieniężnego za okres od [...] lipca 2010 r. do [...] sierpnia 2012 r. Roszczenie to ma bowiem charakter cywilnoprawny i nie może być objęte niniejszym postępowaniem.

W skardze na powyższą decyzję Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2013 r. A. K. zarzucił naruszenie prawa materialnego:

- art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez zastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie, mimo że po 1 lipca 1999 r. skarżący nie nabył lokalu mieszkalnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia ani od Skarbu Państwa, ani od WAM, ani od jednostki samorządu terytorialnego;

- przez dowolne i pozbawione podstawy prawnej przyjęcie, iż w systemie prawnym obowiązuje zakaz korzystania z pomocy Skarbu Państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych więcej niż raz, a w szczególności że zasada taka wynika z ustawy z o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP;

- bezprawne pozbawienie strony prawa słusznie nabytego w postaci prawa do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę;

Nadto, przy założeniu, że sprawa nadal ma charakter administracyjny, skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez wydanie kolejnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie, mimo nie ujawnienia nowych okoliczności, a także z naruszeniem zasad, na jakich zmiana rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest dopuszczalna;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 K.p.a. poprzez nierespektowanie prawa strony do uzyskania należytej, wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i potwierdzenie prawa skarżącego do świadczenia mieszkaniowego od 1 lipca 2010 r. ewentualnie, w razie uwzględnienia zarzutów wyłącznie o charakterze proceduralnym, o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy organowi administracyjnemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący podniósł w szczególności, iż art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Zbrojnych RP - zarówno w warstwie językowej jak i w świetle wykładni systemowej, historycznej i celowościowej - jednoznacznie przesądza o tym, że prawa do zakwaterowania pozbawia nabycie lokalu z bonifikatą lub pomniejszeniem ceny nabycia wówczas, gdy podmiotem tego nabycia jest żołnierz oraz gdy nabycie takie następuje w czasie pełnienia służby wojskowej, a nadto jest związane z prawem do zakwaterowania w rozumieniu ww. ustawy. Skarżący w toku całej służby wojskowej nie nabył takiego lokalu, a tym bardziej nie nabył go w związku z prawem do zakwaterowania, jakie służy mu jako żołnierzowi dopiero od 1999 r., wobec czego art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy został w niniejszej sprawie zastosowany nieprawidłowo, poza granicami jego normowania.

Zauważył, iż omawiana ustawa nie reguluje kwestii prawa do zakwaterowania w ujęciu dotyczącym wszystkich beneficjentów zbiorowych potrzeb społeczności lokalnej. Nie formułuje też uniwersalnej zasady, że z pomocy Skarbu Państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, czy to w życiu cywilnym, czy w toku służby, można skorzystać tylko raz. Nie można też na tle ww. ustawy bronić poglądu, że w systemie prawa obowiązuje zasada, iż tylko raz można uzyskać pomoc mieszkaniową ze źródeł publicznych.

Zdaniem skarżącego, ustawodawca w art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy posługuje się pojęciem żołnierza, uzależniając powstanie negatywnej przesłanki korzystania ze świadczenia mieszkaniowego od nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą lub pomniejszeniem ceny nabycia przez żołnierza. Wykładnia językowa wskazuje więc na to, że przesłanka ta nie ziszcza się, gdy lokal mieszkalny nabyty został przez osobę cywilną przed powołaniem jej do służby wojskowej. Nie jest to bowiem przykład nabycia lokalu mieszkalnego przez żołnierza.

Wykładnia systemowa prowadzi to identycznego wniosku. Przepis art. 21 ust. 6 ww. ustawy obejmuje pięć punktów. Punkty 1, 2, 4 i 5 ewidentnie dotyczą wyłącznie takich sytuacji, gdy żołnierz wcześniej (na podstawie nieobowiązujących obecnie przepisów) zrealizował swe konkretne i specyficzne prawo do kwatery w postaci przewidzianej dla żołnierzy, a więc wynikające bezpośrednio ze stosunku służby wojskowej (a nie z generalnego prawa do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jako zbiorowej potrzeby społeczności lokalnej). Są to swoiste instytucje prawa ściśle związane z prawem żołnierza do zakwaterowania i będące postaciami realizacji tego prawa w związku z pełnioną służbą wojskową. Zatem cel omawianych punktów art. 21 ust. 6 ustawy, w kontekście brzmienia całego ustępu analizowanego zapisu ustawowego, jawi się wyraźnie jako wykluczenie możliwości uzyskania przez żołnierza prawa do zakwaterowania wynikającego ze służby wojskowej po raz drugi, ale nie z uwagi na zasadę jednorazowego zaspokajania zbiorowych potrzeb społeczności lokalnej ze środków Skarbu Państwa, ale z uwagi na to, że dany żołnierz zrealizował swoje prawo do zakwaterowania na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w jej wcześniejszym brzmieniu. Skoro wszystkie pozostałe punkty art. 21 ust. 6 ustawy odwołują się do istniejących wcześniej w systemie prawnym postaci realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania wynikającego z pełnienia zawodowej służby wojskowej i korespondują ściśle z tym właśnie specyficznym prawem, to brak jest argumentów przemawiających za tym, że punkt 3 omawianego przepisu wyjątkowo odnosi się nie do swoistych instytucji prawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a do czegoś co organ nazwał arbitralnie zaspokajaniem zbiorowych potrzeb społeczności ze środków Skarbu Państwa.

Odnośnie naruszenia przepisów procesowych skarżący wskazał w szczególności, że doszło tu w istocie do wydania drugiego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie, mimo braku ujawnienia nowych okoliczności, co jest naruszeniem zasad na jakich zmiana rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest dopuszczalna. Pierwotnym rozstrzygnięciem w sprawie w szerokim tego słowa znaczeniu była czynność materialno-techniczna z 2010 r. przyznająca stronie świadczenie mieszkaniowe.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego, jakim jest prawo do zakwaterowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: (1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, (2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej, (3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Żołnierz służby stałej wybiera, na swój wniosek, jedną z ww. form zakwaterowania (ust. 3). Jak słusznie zwrócił uwagę organ orzekający, świadczenie mieszkaniowe - jako jedna z form zakwaterowania - zostało wprowadzone do ww. ustawy w dniu 1 lipca 2010 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143).

Ustawodawca określił również przesłanki negatywne, których spełnienie wyłącza dopuszczalność realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania, tj. realizacji tego prawa w formie przydziału kwatery oraz w formie zastępczej, w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Mianowicie, w świetle art. 21 ust. 6 powołanej wyżej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10:

1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.;

2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.;

3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia;

4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.);

5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.

Przepis art. 21 ust. 10 stanowi, że prawo do zakwaterowania realizowane w formie przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej przysługuje żołnierzowi zawodowemu, jeżeli on lub jego małżonek w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej nie skorzystał z uprawnień, o których mowa w ust. 6, albo on lub jego małżonek nie posiada w tej miejscowości lokalu mieszkalnego wybudowanego lub nabytego z wykorzystaniem uprawnień, o których mowa w ust. 6.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że skarżący w dniu [...] lutego 1994 r. - przed datą powołania do zawodowej służby wojskowej, nabył od Gminy Miejskiej [...] lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...], o powierzchni użytkowej [...] m2. Przy sprzedaży ww. lokalu gmina zastosowała bonifikatę obniżającą cenę nabycia o 30%.

W ocenie Sądu, organy orzekające prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka negatywna wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, bowiem skarżący nabył uprzednio od jednostki samorządu terytorialnego lokal mieszkalny z bonifikatą, o czym zaświadcza akt notarialny Rep. [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1994 r.

Należy podkreślić, iż powołany przepis nie odnosi się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Na potrzeby stosowania ww. przepisu istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego (lub jej małżonek) kiedykolwiek wcześniej skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 ww. ustawy. Jeżeli, jak w sprawie niniejszej, odpowiedź ta jest twierdząca, to osobie, która skorzystała z preferencyjnych zasad wykupu lokalu od jednostki samorządu terytorialnego, nie przysługuje uprawnienie podstawowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ww. ustawy.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na gruncie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w odniesieniu do stanów faktycznych, w których organy WAM podejmowały rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz wnioskodawcy - żołnierza zawodowego, którego małżonek nabył lokal mieszkalny w sposób wskazany w ww. przepisie. Tego rodzaju okoliczność tj. nabycie przez małżonka lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia - bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy między małżonkami w dacie nabycia lokalu, okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, czy też nie, a także bez względu na okoliczność, czy małżonek w dacie nabycia lokalu pozostawał w związku małżeńskim z wnioskodawcą, czy też nie - traktowana była jako przeszkoda w uznaniu, że żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym także do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), "(...) ratio legis art. 21 ustawy jest zakwaterowanie żołnierza i jego rodziny w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz. Tak ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy (...) pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane. Oczywistym jest też, że podobnie jak w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 21 ust. 6 ustawy, w których żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, wskazane zdarzenia dotyczyć mogą zdarzeń zaistniałych w przeszłości, przed datą wprowadzenia zmiany ustawy, która obowiązuje od dnia 1 lipca 2010 r.". Zauważyć przy tym należy, że w stanie faktycznym sprawy, w której zapadł powołany wyżej wyrok, lokal mieszkalny został nabyty przez małżonkę przed powołaniem żołnierza do zawodowej służby wojskowej oraz przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wprowadzającej instytucję świadczenia mieszkaniowego. Lokal ten w dacie złożenia wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego nie był też w posiadaniu żołnierza zawodowego, ani jego małżonki, a nadto nabyty został do majątku osobistego małżonki w związku z zawartą umową rozdzielności majątkowej.

Analogiczne - jak wyżej zacytowane - stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 21 maja 2013 r. (sygn. akt I OSK 1139/12, publ.: j.w.), w którym podkreślono, że "ustawa w żaden sposób nie określa momentu, w którym prawo to (do lokalu mieszkalnego - przyp. Sądu) zostało zrealizowane, jeśli więc jeden z małżonków zrealizował swoje prawo do lokalu przed zawarciem małżeństwa, to drugi, z chwilą zawarcia związku małżeńskiego, nie ma prawa do świadczeń określonych w ustawie o zakwaterowaniu. Stanowiska odwrotnego - że w analizowanej sytuacji przysługiwałoby świadczenie mieszkaniowe za brak lokalu - nie sposób zaakceptować (...). Prowadziłoby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania sytuacji prawnej żołnierzy, których małżonek przed zawarciem małżeństwa otrzymał pomoc na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych.

Podobny pogląd zaprezentowany został w wyrokach NSA z dnia 6 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2506/12 oraz I OSK 2497/12 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poglądy zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach odnośnie zastosowania art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP pozwalają - w ocenie Sądu - na przyjęcie stanowiska, że przesłanka negatywna realizacji prawa do zakwaterowania (wypłaty świadczenia mieszkaniowego) wystąpi również w sytuacji, gdy osoba będąca żołnierzem w dacie złożenia wniosku o wypłatę tego świadczenia, przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej nabyła lokal mieszkalny w określonych w tym przepisie warunkach. Ustawodawca bowiem ograniczając prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania w przypadku, gdy nabył on (jego małżonek) lokal mieszkalny z bonifikatą, w sposób zamierzony objął tą przesłanką wszelkie stany faktyczne, niezależnie od daty nabycia lokalu. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy do nabycia lokalu doszło przed powołaniem żołnierza do zawodowej służby wojskowej, czy w trakcie jej pełnienia. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania sytuacji prawnej żołnierza, który wcześniej zaspokoił swoje potrzeby mieszkaniowe korzystając ze środków pochodzących od Skarbu Państwa.

Powyższej oceny nie może zmienić podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż pozostałe punkty art. 21 ust. 6 ww. ustawy odwołują się do istniejących wcześniej w systemie prawnym postaci realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania wynikającego z pełnienia zawodowej służby wojskowej. Jak już bowiem zostało podniesione, zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie wyłączenia z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, obejmujące przypadki, gdy osobom, których przedmiotowa norma dotyczy, kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na wskazane tam cele mieszkaniowe.

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie mógł skutecznie nabyć uprawnienia do zakwaterowania z dniem powołania do zawodowej służby wojskowej skoro skorzystał z jednej z form pomocy mieszkaniowej, wymienionych w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Tym samym nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż skarżący został pozbawiony prawa nabytego do zakwaterowania w formie określonej w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Nieuzasadnione są również podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego. Zauważyć należy, że zawiadomienie o umieszczeniu na wykazie żołnierzy zawodowych do wypłaty świadczenia mieszkaniowego jest informacją i nie ma charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 K.p.a. Ustawodawca dla wypłaty świadczenia pieniężnego nie przewidział formy decyzji administracyjnej (jest to bowiem czynność materialno-techniczna), zaś umieszczenie na wykazie wypłat stwarza jedynie domniemanie wypłaty bez określenia czasokresu realizacji prawa do świadczenia. W świetle powyższego nieuzasadnione jest stanowisko skarżącego odnośnie wydania drugiego rozstrzygnięcia (w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego) w tej samej sprawie.

Podkreślenia wymaga, że decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] maja 2013 r., utrzymana następnie w mocy zaskarżoną decyzją Prezesa WAM, została wydana z urzędu (nie na wniosek skarżącego), w wyniku przeprowadzonej przez organ weryfikacji złożonych dokumentów w zakresie realizacji prawa skarżącego do zakwaterowania. Decyzja ta nie obejmuje swym rozstrzygnięciem okresu, za który świadczenie pieniężne zostało skarżącemu wypłacone, lecz rozstrzyga kwestię wypłaty przedmiotowego świadczenia niejako "na przyszłość" w stosunku do tego okresu. Jak bowiem słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, kwestią odrębną pozostaje ewentualne dochodzenie przez WAM zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia pieniężnego za okres od [...] lipca 2010 r. do [...] sierpnia 2012 r. Roszczenie to ma bowiem charakter cywilnoprawny i nie mogło być objęte niniejszym postępowaniem administracyjnym.

Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że w organy orzekające dopuściły się naruszenia art. 9 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy zasadniczą kwestią sporną w sprawie niniejszej pozostaje wykładnia (nie zaś sama znajomość) przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia ww. zasady ogólnej K.p.a. w kontekście braku informacji o możliwości zwrotu udzielonej przez jednostkę samorządu terytorialnego bonifikaty przy zakupie lokalu mieszkalnego zaznaczyć należy, że żądanie przez gminę zwrotu bonifikaty mogło nastąpić w sytuacji ściśle przez prawo określonej, co oznacza, że zwrot bonifikaty nie leżał w sferze decyzyjnej nabywcy lokalu. Ustawodawca przewidział okres karencji, w którym możliwe było dochodzenie zwrotu udzielonej bonifikaty, jeżeli nabywca zbył lub wykorzystał lokal na inny cel niż mieszkalny, z zastrzeżeniem, że nie dotyczy to zbycia lokalu na rzecz osoby bliskiej. Skoro w przypadku skarżącego do zwrotu bonifikaty nie doszło - jednak nie dlatego, że skarżący nie został o możliwości zwrotu powiadomiony i z niej nie skorzystał, lecz dlatego, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające ewentualny zwrot - to brak jest podstaw do uznania, że skarżący z pomocy państwa przy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych nie skorzystał.

W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach prawa materialnego i nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 i art. 132 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.