Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 412/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 25 stycznia 2007 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 stycznia 2007 r., nr [...], Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, po rozpatrzeniu wniosku J. S. o dotację do opłaty rachunku za energię elektryczną odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż wnioskodawca otrzymuje pomoc bytową w niezbędnym zakresie od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Na podstawie decyzji nr [...] z dnia 11 stycznia 2007 r., wnioskodawca otrzyma w miesiącach od stycznia do czerwca 2007 r. po 100 zł na każdy miesiąc na zakup posiłku lub żywności w ramach Programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", nadto w miesiącach styczeń, luty i marzec 2007 r. na podstawie decyzji z dnia 11 stycznia 2007 r., nr [...], po 100 zł na każdy miesiąc na zakup żywności oraz po 100 zł na styczeń, luty i marzec 2007 r. na pokrycie wydatków mieszkaniowych (decyzja z dnia 25 stycznia 2007 r., nr [...]) oraz 23 zł na pokrycie kosztów leków i leczenia (decyzja z dnia 11 stycznia 2007 r., nr [...]). W styczniu 2007 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości 40 zł na zakup środków czystości i zasiłek celowy w wysokości 112 zł na zwrot kosztów podróży. Nadto, pobiera on co miesięczny zasiłek stały w wysokości 444 zł, z czego kwota 266 zł potrącana jest tytułem alimentów. Organ wskazał dodatkowo, iż na przestrzeni 2006 r. wnioskodawca systematycznie korzystał z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych na zakup żywności, na wydatki mieszkaniowe, na zakup opału, na pokrycie kosztów leczenia i leków, zwrot kosztów przejazdu, na zakup bielizny pościelowej oraz zakup środków czystości. Organ wyjaśnił, że zasiłek celowy nie służy zaspokajaniu wszystkich potrzeb osoby oczekującej pomocy, gdyż byłoby to niezgodne z celem pomocy społecznej, który ma prowadzić do wspierania osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Wnioskodawca systematycznie korzysta z pomocy społecznej, w tym z zasiłku celowego na wydatki mieszkaniowe, z których winien pokrywać koszty zużycia energii elektrycznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że jego wydatki na czynsz i prąd wynoszą 260 zł miesięcznie, a prąd jest przecież niezbędną potrzebą życiową. Skarżący wskazał, że istotnie korzysta z różnorodnej pomocy z opieki społecznej, lecz jego stan zdrowia się pogarsza i nie jest zdolny do pracy.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, iż na przestrzeni 2006 i 2007 r. skarżący uzyskiwał pomoc społeczną w postaci zasiłków celowych m.in. na pokrycie wydatków mieszkaniowych, na koszty leczenia i leki na środki czystości, na koszty przejazdu oraz na zakup opału. Organ uznał, iż do tej pory objęto skarżącego wystarczającą pomocą społeczną, co nie uzasadnia przyznawania mu kolejnych wnioskowanych form pomocy.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Brak środków na pokrycie kosztów energii elektrycznej powoduje niemożliwą normalną egzystencję. Kosztów energii nie może pokryć z zasiłku celowego na koszty mieszkania w wysokości 100 zł, bo same koszty mieszkania wynoszą 250 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uchylenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są niezgodne z prawem.

W pierwszej kolejności wskazać należy na dyspozycję art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którą zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Wskazany przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ administracji publicznej podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego, mając na uwadze - w świetle okoliczności danej sprawy - interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest jednak załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Można więc przyjąć, że z zasady tej wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2006 r., I OSK 777/05, LEX nr 194414). Na decyzję organu w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, iż przyznany stronie zasiłek celowy ma wystarczyć na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z pomocy ośrodka pomocy społecznej). Organy orzekające winny rozważyć wskazane przesłanki w kontekście okoliczności sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Nie jest wystarczające, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, poprzestanie na wymienieniu przepisów wyrażających zasady ogólne w postępowaniu o udzielenie pomocy społecznej bez szczegółowej analizy przesłanek pozwalających na odstąpienie od udzielenia wnioskowanego zasiłku. Wówczas niemożliwa staje się kontrola legalności kwestionowanych decyzji.

W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji odmowę udzielenia pomocy społecznej skarżącemu uzasadniły faktem systematycznego otaczania go pomocą społeczną zarówno w 2006 r., jak i w 2007 r. w różnych formach. W żaden sposób ilość przyznanej pomocy nie uzasadnia jednak odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej. Zwrócić również należy uwagę na chybiony argument użyty przez organ pierwszej instancji, jakoby skarżący winien pokrywać koszty energii elektrycznej z zasiłku celowego przyznanego mu na wydatki mieszkaniowe. Trafnie w tym kontekście zauważył skarżący, iż ze wskazanego zasiłku celowego jest w stanie jedynie w części pokryć wysokość czynszu, który wynosi miesięcznie 250 zł. Śledząc tok argumentacji organu trudno wywieść logiczny wniosek, iż skarżący z zasiłku celowego w wysokości 100 zł ma pokrywać wszystkie opłaty związane z eksploatacją mieszkania, w tym opłacać czynsz i wnosić opłaty za media.

W przepisie art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiącym, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, mamy do czynienia z powiązaniem specyficznej instytucji uznania administracyjnego polegającej na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". Organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb i umożliwiło mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W razie zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu. Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. W przeciwnym bowiem razie organ naraża się na zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.

Prawidłowo ustalone okoliczności niniejszej sprawy prowadzą do konkluzji, iż wniosek skarżącego o pomoc finansową na pokrycie kosztów energii elektrycznej był uzasadniony. Ze względu na trudną sytuację finansową skarżącego, potwierdzoną zresztą faktem wielokrotnego przyznania mu pomocy społecznej w różnych formach m.in. w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów mieszkania, właściwym byłoby przyznanie mu wnioskowanej pomocy celowej. Przyznane mu w ten sposób środki finansowe pozwoliłyby na zaspokojenie niezbędnych potrzeb codziennego życia zapewniłoby tym samym warunki godziwej egzystencji. Koszty energii elektrycznej zaliczyć należy do wydatków pierwszej potrzeby, bez których prawidłowe funkcjonowanie jest niemożliwe. W tej sytuacji wnikliwszego rozważenia wymagałyby tylko okoliczności, które ewentualnie uzasadniałyby odmowę udzielenia pomocy. W ocenie Sądu organy administracji nie rozważyły tych okoliczności, tym samym przedwcześnie orzekając odmownie o uprawnieniach skarżącego. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że "(...) uprawnienie organu administracji państwowej do wydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym" (wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r., SA 234/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 23).

Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje naruszają prawo materialne w sposób, który wywarł wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.