Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1936/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 6 ust. 2 art. 9 ust. 26 art. 15
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 10
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1070
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Wojewoda M. zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z (...) czerwca 2007r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. W. z (...) kwietnia 2007r. o wymeldowaniu M. B. z miejsca pobytu stałego, tj. z budynku przy ul. (...) w W..

W uzasadnieniu rozstrzygnięć organy podały, iż w dniu (...) stycznia 2007r. J. K. wniosła o wymeldowanie A. B. wraz z córkami M. i K. B. z pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ulicy (...) w W.. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że J. K. nabyła od córki A. B. w drodze darowizny budynek przy ul.(...). Zaś w chwili obecnej toczy się przed Sądem Rejonowym dla W. w W. postępowanie cywilne z powództwa A. B. o zwrotne przeniesienie wyżej opisanej własności.

M. B. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, tj. w budynku przy ul. (...). Wyprowadziła się z tego budynku wraz z matką A. B. i siostrą K. B. dobrowolnie do drugiego, warsztatowego budynku znajdującego się na tej samej posesji, ale przy ul. (...), jako że wejście na posesję usytuowane jest zarówno od ul. (...), jak i ul. (...). Fakt niezamieszkiwania wyżej wymienionej potwierdziły przeprowadzona przez pracowników Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy W. kontrola meldunkowa, informacja z Komisariatu Policji w W. oraz zeznania A. B., M. B. i J. K..

Ostatecznie organ stwierdził, iż miejscem pobytu strony nie jest miejsce zameldowania tylko budynek przy ul. (...), co oznacza iż została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Utrzymanie zameldowania M. B. w spornym budynku, w którym faktycznie nie przebywa, stwarzałoby fikcję meldunkową. Tymczasem obowiązkiem strony, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest zameldowanie się na pobyt stały, pod tym adresem gdzie aktualnie zamieszkuje z

zamiarem stałego przebywania (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2003r., sygn. akt V SA 3657/02). Zaś za niewykonananie obowiązku meldunkowego ustawodawca wprowadził sankcje karne.

Wskazano również, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu prawa budowlanego oraz zagospodarowania przestrzennego i uzależnianie od niej możliwości zameldowania (por. wyrok NSA sygn. akt II SA/Łd 1963/00). Zatem pomimo, że budynek przy ul. (...) nie ma odbioru technicznego odwołująca się może się w nim zameldować. Podnoszona z kolei w trakcie postępowania okoliczność, iż A. B. cofnęła darowiznę budynku przy ul. (...), nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu. Prowadzenie ewidencji ludności nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Kwestia istnienia czy nieistnienia prawa oznaczonej osoby do przebywania w lokalu nie warunkuje decyzji organu w przedmiocie wymeldowania. Posiadanie meldunku nie ma znaczenia dla całokształtu stosunków cywilno - prawnych pomiędzy stronami, o których w razie zaistnienia sporu rozstrzygają jedynie sądy powszechne (por. wyrok NSA sygn. akt V SA 2907/02). Jest to konsekwencją charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (por. wyrok NSA sygn. akt V SA 271/03).

Mając za podstawę przedstawioną sytuację faktyczną organ odwoławczy uznał, iż decyzja orzekająca o wymeldowaniu strony jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

M. B. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż skarżąca dobrowolnie opuściła miejsce stałego zameldowania oraz obrazę przepisów postępowania przez naruszenie art. 7 i 10 K.p.a., w szczególności przez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w tym kwestii, czy budynek przy ul. (...) jest dopuszczony do użytkowania i zamieszkania, a nadto art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez brak zawieszenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przed sądem powszechnym toczy się postępowanie z powództwa A. B. o odwołanie darowizny i zwrot spornego budynku

mieszkalnego. Powołane postępowanie cywilne wskazuje dobitnie, iż matka skarżącej – A. B. podjęła starania celem odzyskania pełni praw do budynku mieszkalnego przy ul. (...) w W., a Sąd Okręgowy dla W. w postanowieniu z 11 maja 2007r. uznał, iż uprawdopodobniła roszczenia i udzielił stosownego zabezpieczenia na czas trwania sporu. Tym samym rezultatem postępowania toczącego się przed sądem cywilnym może być stwierdzenie, iż właścicielką spornego budynku jest A. B., stąd ona ma pełnię praw do korzystania z budynku.

Skarżąca nie akceptuje również ustaleń organów w kwestii niezamieszkiwania w spornym lokalu, albowiem z załączonych do skargi dokumentów wynika, iż budynek przy ul. (...) nadal stanowi centrum jej interesów życiowych. Zarzuca organowi zaniechanie przesłuchania świadków - mieszkańców sąsiadujących nieruchomości, które wyjawiłoby zapewne, iż budynek przy ul. (...) jest adresem, pod którym skarżąca mieszka i pod który kierowana jest wszelka urzędowa korespondencja. Przyjęcie więc przez organ, iż skarżąca przebywa w budynku przy ul. (...) było niewystarczające. Organ nie zbadał, czy pobyt w tym budynku wynikał z dobrowolnej, świadomej decyzji skarżącej o opuszczeniu miejsca stałego pobytu przy ul. (...). W sytuacji sporu dotyczącego własności tego budynku była to okoliczność o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżąca podkreśliła, iż opuszczenie przez osobę miejsca dotychczasowego pobytu stałego musi wynikać z odpowiedniego, nie budzącego wątpliwości wyrażenia jej woli (wyrok NSA z 19 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 3872/00). Nawiązała w tym miejscu do trwającego pomiędzy jej matką a J. K. konfliktu i jeszcze raz podniosła, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00). Ponadto wskazała, iż nie jest właścicielką nieruchomości przy ul. (...) i wymeldowanie jej ze spornego budynku jest w istocie wymeldowaniem donikąd. Budynek przy ul. (...) jest bowiem "samowolą budowlaną", stąd nigdy nie został oddany do użytkowania. Zamieszkiwanie w tym budynku byłoby niezgodne z prawem, co więcej wykluczone jest zameldowanie w tym budynku, czy prowadzenie normalnej

działalności życiowej, rodzinnej i gospodarczej. Budynek ten - z punktu widzenia prawa administracyjnego - nie istnieje, stąd nie można w nim prowadzić działalności gospodarczej, zawierać umów z dostawcami mediów. Błędne jest powoływanie się przez organ drugiej instancji na wyrok NSA Ośrodek w Łodzi z dnia 19 czerwca 2002r, sygn. akt II SA/Łd 1963/00, OSP nr 5/2003, jako że orzeczenie to dotyczy obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z prawem i legalnie użytkowanego, a spór dotyczył kwestii, czy w zakresie legalnego użytkowania tego obiektu mieściły się również funkcje mieszkaniowe. Jest to więc sytuacja zasadniczo odmienna od realiów niniejszego postępowania.

Wojewoda M. - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm administracyjnego prawa materialnego, obowiązującymi w dacie wydania aktu administracyjnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zaskarżona decyzja Wojewody M. z (...) czerwca 2007r. i utrzymania nią w mocy decyzja Prezydenta m.. W. z (...) kwietnia 2007r., nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Ewidencja ludności - zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ((Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993, ze zm.) - dalej w skrócie: e.l.d.o.) - polega m. in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Stosownie do art. 9 ust. 2b e.l.d.o. zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub

czasowego (art. 4 pkt 1 i 2 e.l.d.o.).

Materialnoprawną podstawę decyzji o wymeldowaniu M. B. z pobytu stałego w budynku przy ul. (...) stanowił art. 15 ust. 2 e.l.d.o. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 e.l.d.o.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 e.l.d.o. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 23.04.2001 r., sygn. V SA 3169/00, publ. LEX nr 50123; 21.03.2001 r., sygn. V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643; 23.09.1999r.09.23, sygn. V SA 252/99, publ. LEX nr 49952).

Rozpatrując sprawę - w świetle wyżej wskazanych kryteriów - Sąd doszedł do przekonania, iż rozstrzygnięcia organów orzekających w sprawie są zgodne z prawem. Oznacza to, iż Sąd kontrolując zaskarżony akt administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, jak również naruszenia wskazanego w skardze przepisu prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 e.l.d.o., które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów postępowania, mianowicie art. 7, art. 10 i 97 § 1 pkt 4 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek do wymeldowania, wynikających z powołanych przepisów prawa, zostały właściwie poczynione, ocenione i udowodnione w całym toku postępowania administracyjnego. I tak organy prawidłowo ustaliły, iż skarżąca nie mieszka w budynku przy ul. (...) w W., czyli w miejscu dotychczasowego pobytu stałego. Jej życie obecnie koncentruje się w budynku przy ul. (...) w W., zatem ta nieruchomość jest faktycznym miejscem pobytu skarżącej. W tej materii organy oparły się na kontroli meldunkowej, informacji Komisariatu Policji, zeznaniach skarżącej oraz jej matki A. B. i babki J. K..

Powyższe dowodzi, iż Sąd nie podziela twierdzeń skarżącej odnośnie błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w sprawie, a polegających na przyjęciu, iż opuszczenie przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu

stałego nie miało cech dobrowolności i że nadal jej centrum życiowym jest budynek przy ul. (...), jako że na wskazany adres kierowana jest wszelka korespondencja urzędowa. Tożsame stanowisko Sąd prezentuje w kwestii niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, mianowicie czy budynek przy ul. (...) jest dopuszczony do użytkowania i zamieszkiwania, albowiem według skarżącej przedmiotowe wymeldowanie jest "wymeldowaniem donikąd".

Oznacza to, iż organy prawidłowo przyjęły, że opuszczenie przez skarżącą spornego budynku było dobrowolne. Postawiona teza jest zasadna, jako że dobrowolny charakter opuszczenia budynku przy ul. (...) potwierdziła zarówno skarżąca, jak i J. K. (wnioskodawczyni) i A. B. (matka skarżącej). I tak na przykład A. B. wyjaśniła, iż "od około trzech lat nie mieszka pod adresem W., ul. (...). Wyprowadziła się dobrowolnie. Mieszka na tej samej posesji. Jest to budynek warsztatowy. Zabrała swoje i córek rzeczy osobiste." Również za tym, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego miało charakter trwały przemawia zebrany materiał dowodowy sprawy, tj. zeznania wyżej wymienionych osób oraz protokoły z przeprowadzonej wizji lokalnej w dniu (...) marca 2007r. i informacja Komisariatu Policji. Z wymienionych dowodów wynika, iż strona skarżąca nie zamieszkuje w spornym budynku od kilku lat. Natomiast mieszka w budynku warsztatowym, zaadoptowanym na cele mieszkalne, przy ul. (...). Budynek ten - jak sama zeznała - jest piętrowy, na parterze znajdują się dwa pokoje, kuchnia i łazienka, a na piętrze sypialnia, a podczas wizji lokalnej ustalono, iż tu skarżąca koncentruje swoje życie.

Wobec niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy, w tym także w kwestii centrum interesów życiowych skarżącej, błędem organów - wbrew wywodom skargi - nie było nieprzeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci przesłuchania świadków w osobach mieszkańców sąsiadujących nieruchomości, które - w ocenie skarżącej - miałoby wyjawić w szczególności, iż sporny adres jest jej adresem zamieszkania i na ten adres kierowana jest wszelka korespondencja urzędowa. W tym względzie należy też zauważyć, iż za koncentracją życia strony w spornym budynku nie mogą przemawiać również załączone do skargi polecenia przelewów i faktury za energię elektryczną czy telefon, jako że w większości zostały one wystawione na nazwę firmy, pod którą matka skarżącej prowadzi działalność, a

nadto nie wynika z nich, jakoby media te matka osobiście opłacała. Co się zaś tyczy kierowanej do skarżącej na sporny adres korespondencji to powszechnie wiadomym jest fakt, iż co do zasady korespondencja wychodząca z różnych instytucji kierowana jest na adres zameldowania (który niekoniecznie musi pokrywać się z adresem zamieszkiwania), inaczej gdy zostanie wskazany adres do doręczeń. Dopóki więc osoba zainteresowana sama nie zgłosi w odpowiednich instytucjach zmiany adresu, to często występują sytuacje doręczania korespondencji na adres, pod którym dany podmiot od dawna już nie mieszka. Reasumując wystawianie rachunków za media znajdujące się w określonym budynku na nazwisko osoby w nim zameldowanej, czy na firmę, którą osoba ta prowadzi oraz kierowanie do strony korespondencji przez różnego rodzaju jednostki (prywatne czy państwowe) na adres zameldowania (zazwyczaj wskazany przez nią samą) nie przesądza o tym, że ów adres jest jej centrum życiowym.

Odnosząc się jeszcze do zarzutu skarżącej w kwestii nieprzesłuchania świadków należy zauważyć, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego także dopuszczają inicjatywę dowodową strony postępowania. Z prawa tego skarżąca nie skorzystała.

Zarzut niewyjaśnienia - w ocenie skarżącej - okoliczności istotnych dla sprawy, a dotyczących dopuszczenia do użytkowania i zamieszkiwania w budynku przy ul. (...), jak już wyżej wspomniano jest bezzasadny. Ewidencja ludności to rejestracja danych m. in. o miejscu pobytu osób. Artykuł 15 ust. 1 e.l.d.o. nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Natomiast, w sytuacji gdy taka osoba opuściła miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku meldunkowego w postaci wymeldowania się, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania (art. 15 ust. 2 e.l.d.o.), badając wówczas czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Organ nie uzależnia więc decyzji o wymeldowaniu od tego, czy osoba wymeldowywana aktualnie przebywa w lokalu bądź budynku, do którego posiada tytuł prawny (np. jest właścicielem), jak również czy taki obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego oraz Prawa zagospodarowania przestrzennego, a ponadto czy można w nim prowadzić działalność gospodarczą i zawierać umowy z dostawcami mediów. Rejestracja meldunkowa służy zbieraniu informacji w zakresie

danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu (wyrok TK z 27.05.2002r., sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A z 2002, nr 3, poz. 34).

Nadto na marginesie Sąd zauważa, bowiem okoliczności poniższe nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem (art. 9 b ust. 1 e.l.d.o.), zaś adres określa się w gminach, które uzyskały status miasta przez podanie: nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego (art. 9 b ust. 2 pkt 1 e.l.d.o.). Zatem osoba, na której ciąży obowiązek meldunkowy jest zobowiązania wykazać jedynie, że zamieszkuje w określonym miejscu oraz, że miejsce to posiada adres w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Ponadto, Sąd nie podziela zarzutu skargi, jakoby doszło do naruszenia art. 94

§ 1 pkt 4 K.p.a., z racji niezastosowania tej regulacji przez organ, w konsekwencji odmówienia zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się przed sądem cywilnym postępowanie z powództwa A. B. przeciwko J. K. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli i zabezpieczenie tego powództwa przez ustanowienie zakazu zbywania nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul.(...). Słusznie w tym względzie organ zauważył, iż okoliczność cofnięcia darowizny budynku przy ul. (...), nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w spawie o wymeldowanie. Prowadzenie ewidencji ludności nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Kwestia istnienia czy nieistnienia prawa oznaczonej osoby do przebywania w lokalu nie warunkuje decyzji organu w przedmiocie wymeldowania. Posiadanie meldunku nie ma znaczenia dla całokształtu stosunków cywilno - prawnych pomiędzy stronami, o których w razie zaistnienia sporu rozstrzygają jedynie sądy powszechne. Tak więc postępowanie o wymeldowanie - wbrew twierdzeniom skarżącej - nie zależy od wyniku wyżej przedstawionego postępowania cywilnego, albowiem w pierwszym z wymienionych postępowań liczy się tylko fakt niezamieszkiwania osoby pod dotychczasowym adresem, czyli tym z którego następuje wymeldowanie. Natomiast poza sprawą jest spór cywilnoprawny jaki istnieje pomiędzy skarżącą a uczestniczką postępowania J. K. o odzyskanie darowanej własności, jako że nie jest to środek prawny zmierzający do przywrócenia przebywania w budynku, ale do odzyskania

jego własności i jako taki pozostaje bez wpływu na kwestie meldunkowe. Opisane postępowanie cywilne nie jest więc zagadnieniem wstępnym, od rozstrzygnięcia którego uwarunkowane byłoby kontrolowane postępowanie administracyjne, albowiem tylko takie zagadnienie prejudycjalne może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 pkt 4 K.p.a. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji.