Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 734/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. W. i R. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 837/16 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi I. W. i R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 lipca 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zażalenia I. i R. W. (dalej: skarżący) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 837/16, w którym oddalono ich wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego sądu z dnia 28 lutego 2017 r.

W motywach orzeczenia sąd podał, że po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem pełnomocnik skarżących, działając na zasadzie prawa pomocy, sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Opinia ta została doręczona skarżącym 30 maja 2017 r., a skarżący zostali poinformowani, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu opinii przysługuje im prawo wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika.

W reakcji na to pismo skarżący 25 czerwca 2017 r. wnieśli o wyznaczenie nowego adwokata z urzędu. W odpowiedzi sąd poinformował, że przyznane 21 listopada 2016 r. prawo pomocy nie upoważnia sądu do wskazania, który z adwokatów będzie prowadził ich sprawę, ani do zmiany pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką (ORA) oraz że ewentualna zmiana adwokata należy do kompetencji ORA.

W kolejnym piśmie skarżący poinformowali sąd, że ORA w piśmie z 21 lipca 2017 r. odmówiła zmiany pełnomocnika. W związku z tym skarżący wnieśli: "o wydanie postanowienia, na mocy którego termin na złożenie kasacji będzie biegł od momentu wyznaczenia przez ORA nowego adwokata z urzędu".

Następnie skarżący pismem z 1 września 2017 r. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wydanego przez sąd wyroku oraz o przyznanie adwokata z urzędu. Postanowieniem z 12 września 2017 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy przyjmując, że prawo to zostało już wcześniej przyznane w żądanym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wskazawszy na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał, że wniosek jest niezasadny.

Sąd wskazał, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została doręczona skarżącym 30 maja 2017 r., a termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 29 czerwca 2017 r. Ani w tym terminie, ani później skarżący nie wnieśli skargi kasacyjnej. Natomiast w dniu 1 września 2017 r. wystąpili z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, przy czym w treści wniosku, jako przyczynę jego wniesienia, wyrazili w istocie przekonanie, że powinien zostać im wyznaczony adwokat, który podejmie się sporządzenia skargi kasacyjnej.

Zdaniem sądu wniosek skarżących jest oczywiście bezzasadny, gdyż odwołuje się do okoliczności, które ze swej istoty nie mogą uzasadniać braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie dostrzegają, że adwokat został im przyznany nie tyle do sporządzenia skargi kasacyjnej, co do udzielenia kompetentnej pomocy prawnej, która obejmuje również udzielenie informacji o braku widoków powodzenia w skarżeniu orzeczenia sądu. Rozpatrywany wniosek nie zawiera żadnej obiektywnej i niezależnej od skarżących przyczyny, która uniemożliwiła im złożenie skargi kasacyjnej. Przeszkody usprawiedliwiającej uchybienie terminu nie stanowi brak wiedzy prawniczej, a w szczególności nieuprawnione przekonanie, że skarżącym przysługuje pomoc adwokata z urzędu albo prawo zmiany takiego adwokata. Uchybienie terminowi nie było wynikiem obiektywnej przeszkody, lecz wynikiem zaniedbania skarżących, którzy mimo braku odpowiedniej wiedzy nie skorzystali ani z informacji zawartych w pismach sądu i ORA, ani z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji; ponadto pełnomocnik skarżących z urzędu wniósł o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne, jednakże z innych przyczyn, niż podnoszą skarżący.

Jak stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W analizowanej sprawie czynnością spóźnioną jest wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z dnia 28 lutego 2017 r. Wniosek o przywrócenie terminu bez równoczesnego dokonania czynności procesowej dotknięty jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu na wezwanie sądu.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączyli skargi kasacyjnej, co oznacza, że ich wniosek dotknięty jest brakiem formalnym, o którego uzupełnienie sąd pierwszej instancji powinien skarżących wezwać.

Na takim etapie postępowania zainicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu analizowanie przez sąd tego, czy skarżący spełnili obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy, tj. merytoryczna ocena wniosku, było przedwczesne. Jeśli bowiem skarżący nie spełnią wymogu określonego w art. 87 § 4 p.p.s.a., ich wniosek w ogóle nie zostanie poddany rozpoznaniu.

Wymóg określony w art. 87 § 4 p.p.s.a. wynika z założenia, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności spóźnionej składa się do sądu dopiero wtedy, gdy przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności ustała. Bezcelowe byłoby bowiem przywracanie terminu do dokonania czynności procesowej, której strona nadal nie jest w stanie wykonać.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że skarżący ‒ jak się wydaje po analizie ich wniosku ‒ za przyczynę uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej wskazują brak profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się sporządzenia skargi kasacyjnej. Jeśli skarżący nadal takiego pełnomocnika nie mają, to powinni rozważyć, czy ich wniosek o przywrócenie terminu nie jest przedwczesny. Wniosek składa się do sądu bowiem dopiero wówczas, gdy przyczyna uchybienia terminu ustanie (w ciągu 7 dni).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd pierwszej instancji będzie obowiązany wezwać skarżących do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżących o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tego powodu wniosek nie został rozpoznany.