Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 903/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 § 1, art. 29, art. 37 § 1, art.46 § 3 w zw. z art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 17 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. A. P. S. A. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 38/07 w sprawie ze skargi F. A. P. S. A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 3 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 38/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę F. A. P. S. A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 3 listopada 2006 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego.

Sąd I instancji wskazał, iż pełnomocnik spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, podpisanego przez osobę lub osoby upoważnione do składania oświadczeń w imieniu skarżącej zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie adwokat R. R. przedłożył poświadczoną za zgodność kopię pełnomocnictwa procesowego, dołączonego do skargi, podpisanego przez Dyrektora spółki C. Ś. Sąd I instancji stwierdził, iż z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego dołączonego do skargi wynika, że do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest prezes zarządu jednoosobowo bądź dwaj członkowie zarządu łącznie. C. Ś. jest jednym z członków zarządu, jednakże, nie będąc prezesem zarządu w dniu złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie był uprawniony jednoosobowo do udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi R. R. do reprezentowania spółki. Ponieważ w wyznaczonym terminie nie zostały uzupełnione braki formalne skargi, podlegała ona odrzuceniu i to na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.).

2. W skardze kasacyjnej złożonej przez swego pełnomocnika spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, a także o uchylenie w całości zarządzenia będącego podstawą wezwania z dnia 24 stycznia 2007 r., którym zażądano uzupełnienia braków formalnych skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 7 w zw. z art. 87 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w zw. z art. 175 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1-2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik "omyłkowo ponownie nadesłał poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa udzielonego mu 1 listopada 2006 r. przez Dyrektora Spółki - członka zarządu C. Ś., zamiast udzielonego tego samego dnia, tj. 1 listopada 2006 r., pełnomocnictwa o analogicznym zakresie upoważnienia, które podpisane zostało przez dwu członków zarządu - tj. C. Ś. oraz A. P.".

W uzasadnieniu powołanego zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. pełnomocnik podniósł, iż wraz ze skargą złożone zostało pełnomocnictwo podpisane przez C. Ś. i nawet mając na uwadze okoliczność, że przedmiotowe pełnomocnictwo zostało udzielone przez osobę, która wg KRS nie była uprawniona do samodzielnego działania w imieniu spółki, w ocenie skarżącej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego w zakresie uzupełnienia pełnomocnictwa było w tej sytuacji bezpodstawne. Nie ulega wątpliwości, iż podpisanie pełnomocnictwa przez osobę nieupoważnioną do jednoosobowej reprezentacji spółki było działaniem niezamierzonym. Niewątpliwym potwierdzeniem tego faktu jest niezwłoczne wystawienie kolejnego pełnomocnictwa podpisanego przez dwu członków zarządu spółki, opatrzonego tą samą datą oraz o analogicznym zakresie upoważnienia. Przemawia to za domniemaniem istnienia upoważnienia dla reprezentującego stronę pełnomocnika do podejmowania wszelkich czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, koniecznych dla należytego prowadzenia sprawy.

Nieuzasadnione jest też przyjęcie przez Sąd, iż nie zostały w wyznaczonym terminie uzupełnione braki formalne skargi. Nie jest sporne, iż w terminie tym spółka odpowiedziała na wezwanie Sądu, przedstawiając pełnomocnictwo.

Nadto Sąd mógł skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 44 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Spółka wskazała też na poparcie swego stanowiska na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2005 r. (II OSK 241/05).

W ocenie strony utożsamianie przedstawienia nieprawidłowego pełnomocnictwa z brakiem upoważnienia pełnomocnika do działania w imieniu spółki było nieuprawnione, a odrzucenie skargi stanowiło naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który nie powinien mieć w sprawie zastosowania. Naruszenie to w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy, bowiem umożliwiło jej zakończenie bez jej merytorycznego rozpoznania.

Strona podniosła też, iż Sąd wzywając pełnomocnika do ponownego przedstawienia pełnomocnictwa a następnie odrzucając skargę mimo zadośćuczynienia wezwaniu, miał na celu osiągnięcie formalnego rezultatu oraz pomijając skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji, co stanowi nadrzędny cel postępowania sądowoadministracyjnego.

Zdaniem strony Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył także art. 7 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem będące podstawą odrzucenia skargi wezwanie z dnia 24 stycznia 2007 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi nie powoływało się na żadną podstawę prawną jego sformułowania. W ocenie autora skargi kasacyjnej oparcie tego wezwania wyłącznie na zarządzeniu, bez wskazania przepisu prawa, z którego Sąd wywodzi swe uprawnienie do wezwania strony do podjęcia określonych czynności, było niezgodne z prawem, bowiem organ państwa działa tylko tam i o tyle, gdzie i o ile został do tego przez prawo uprawniony oraz działa z powołaniem się na podstawę prawną. Strona wskazała też na zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego, zawarty w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP i na to, że "zarządzenie" nie wypełnia obowiązku podania podstawy prawnej działania, a wręcz sugeruje brak podstawy prawnej do wystosowania do strony pisma wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Brak powołania podstawy prawnej nie pozwalał na przyjęcie, by Sąd działał w ramach swych kompetencji i stosował jakikolwiek tryb przewidziany prawem, co w konsekwencji mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

3. Dyrektor Izby Celnej w K. nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Badając niniejszą skargę kasacyjną, należy przede wszystkim stwierdzić, iż część z przedstawionych w jej petitum zarzutów nie może zostać rozpatrzona merytorycznie. Art. 176 P.p.s.a. wyraźnie stanowi, iż skarga kasacyjna obok przytoczenia podstaw kasacyjnych musi zawierać ich uzasadnienie. Jest to niezbędne, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej w myśl art. 183 powyższej ustawy, nie jest uprawniony do konkretyzowania w jakikolwiek sposób powołanych zarzutów, czy też do domyślania się intencji strony w powołaniu naruszenia konkretnego przepisu. Strona zobowiązana jest wskazać w jaki sposób w jej ocenie został naruszony dany przepis oraz przedstawić własną wykładnię tej normy prawnej, którą jej zdaniem naruszył Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ogólnie sformułowane zarzuty, a tym bardziej jedynie wskazanie naruszonego przepisu bez uzasadnienia przez stronę swych twierdzeń powoduje, iż zarzuty te nie mogą zostać zbadane merytorycznie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie dotyczy to zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 w zw. z art. 175 ust. 1, art. 178 ust. 1, art. 179 oraz art. 180 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.

5. Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny - strona nie zarzuca, iż wezwanie zostało jej nieprawidłowo doręczone ani nie zaprzecza, iż nie wypełniła go w wyznaczonym terminie. Zarzuty strony koncentrują się wokół dwóch zagadnień - nieprawidłowości odrzucenia skargi ze względu na to, iż pełnomocnik był prawidłowo umocowany do działania w imieniu spółki, a na wezwanie Sądu przesłano odpis pełnomocnictwa oraz na nieprawidłowości oparcia tegoż wezwania o zarządzenie, bez powołania podstawy prawnej uprawniającej Sąd do wezwania o uzupełnienie braków skargi.

6. Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. jest całkowicie niezasadny. Przepis ten stanowi, iż sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji stwierdził, iż pełnomocnictwo dla autora skargi zostało podpisane przez osobę nieuprawnioną do samodzielnego dokonania takiej czynności. Ponieważ pełnomocnictwo to nie odpowiadało przesłance z art. 37 § 1 P.p.s.a. (nie zawierało "podpisu mocodawcy", a więc w przedmiotowej sprawie podpisu osób uprawnionych do działania w imieniu skarżącej spółki), Sąd I instancji słusznie wezwał pełnomocnika do przedstawienia prawidłowego pełnomocnictwa, bowiem tylko po przedstawieniu pełnomocnictwa udzielonego zgodnie z zasadami reprezentacji spółki Sąd ten był uprawniony do przyjęcia, że złożona skarga została wniesiona przez tą spółkę. Bez ustalenia tej okoliczności niemożliwe było nadanie skardze prawidłowego biegu, stąd też konieczne było zastosowanie art. 49 § 1 P.p.s.a., a więc wezwanie o uzupełnienie braków pisma.

Jak wynika z powyższego, wbrew poglądowi strony, nieprawidłowe (co strona sama przyznaje) pełnomocnictwo, niezależnie od tego, że jego złożenie było "niezamierzone", nie mogło być uznane za niewymagające uzupełnienia. Wręcz przeciwnie, zaniechanie wezwania o uzupełnienie braków w tym zakresie spowodowałoby nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).

Powoływanie się autora skargi kasacyjnej na pełnomocnictwo udzielone przez dwóch członków zarządu z tej samej daty i o analogicznym zakresie upoważnienia jak pełnomocnictwo uznane za wymagające uzupełnienia przez Sąd I instancji nie może zostać uznane za odpowiednie w sytuacji, gdy nie zostało ono dołączone do akt sprawy ani wraz ze złożoną skargą ani na wezwanie o uzupełnienie braków skargi. Sąd nie może, wbrew opinii strony, domniemywać istnienia upoważnienia. Takie też stanowisko zajęła Hanna Knysiak-Molczyk w glosie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2005 r. II OZ 519/05 (OSP 2006/5/63).

W sytuacji gdy pełnomocnik w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków pełnomocnictwa braków tych nie uzupełnił Sąd I instancji słusznie zastosował rygor, którym opatrzone było wezwanie, a więc odrzucił skargę. Za zupełne nieporozumienie należy uznać przekonanie skarżącego, iż za uzupełnienie tych braków uznać można pismo, które zostało do Sądu w ramach odpowiedzi na wezwanie wystosowane. Tylko nadesłanie pełnomocnictwa udzielonego zgodnie z zasadami reprezentacji skarżącej spółki stanowiłoby uzupełnienie braków umożliwiające nadanie biegu skardze. Całkowicie bezpodstawne i wskazujące na niezrozumienie istoty pełnomocnictwa jest przekonanie autora skargi kasacyjnej, iż pełnomocnik nadsyłając pełnomocnictwo podpisane przez jednego członka zarządu "ponownie wykazał, że posiada upoważnienie" w przypadku, gdy w tym samym zdaniu przyznaje on, że upoważnienie to było wadliwe, a w innym miejscu skargi kasacyjnej potwierdza jednoznacznie, że omyłkowo nadesłano pełnomocnictwo, które już zostało uznane przez Sąd za nieprawidłowe. Jeśli do reprezentacji spółki uprawnionych jest dwóch członków zarządu łącznie, w żadnym razie nie można uznać, iż oświadczenie woli złożone przez jednego z nich, nie mającego uprawnienia do samodzielnej reprezentacji, w dalszym ciągu stanowi umocowanie do działania w imieniu tej spółki. Stąd też osoba legitymująca się takim - wadliwym - pełnomocnictwem nie wykazała w żaden sposób swego upoważnienia do działania w imieniu spółki, a więc nie mogła także złożyć skargi. Nie ma przy tym znaczenia, iż w rzeczywistości osoba ta dysponowała prawidłowym pełnomocnictwem - brak złożenia go do akt w wyznaczonym terminie mimo wezwania w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny powoduje zajście przesłanki do odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że nie przedłożenie pełnomocnictwa potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony, a czyniącego zadość zasadom reprezentowania osoby prawnej ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym stanowi brak formalny skargi (art.28 § 1 i art.29 oraz art. 37 § 1 i art.46 § 3 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a.). Natomiast nie wykonanie w terminie nałożonego przez Sąd obowiązku uzupełnienia takiego braku, powoduje konieczność odrzucenia skargi (art.58 § 1 pkt 3 P.p.s.a).

Warto podkreślić, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2005 r. GSK 1337/04 (ONSA 2005/5/91), iż nawet brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 P.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 powołanej ustawy w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego; niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Bezpodstawne jest też twierdzenie pełnomocnika, iż Sąd powinien skontrolować legalność zaskarżonej w sprawie decyzji, a nie skoncentrować się na formalnym aspekcie postępowania. Profesjonalny pełnomocnik powinien zdawać sobie sprawę z tego, iż w pierwszym rzędzie skarga badana jest pod względami formalnymi, a niespełnienie wymagań formalnych przewidzianych w przepisach powoduje niemożność rozpoznania merytorycznego sprawy. Wskazywanie, iż poprzez odrzucenie skargi niespełniającej wymogów formalnych Sąd I instancji pominął "cele nadrzędne", a więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, jak i "swoją rolę w porządku prawnym" należy w tym kontekście ocenić negatywnie.

Odnośnie możliwości zastosowania art. 44 § 1 P.p.s.a. wskazać jedynie należy, iż przepis ten dotyczy "podjęcia naglącej czynności" przez "osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa" - zastosowanie tego trybu byłoby zupełnie niezasadne w sytuacji, gdy nie tylko brak jest naglącej czynności, ale i brak jest przesłanek do uznania, iż nie można było przedstawić pełnomocnictwa (autor skargi kasacyjnej sam przyznaje, iż doszło do niezamierzonej omyłki, bowiem pełnomocnik dysponował prawidłowym pełnomocnictwem). Nie dołączenie bowiem właściwego pełnomocnictwa przy wniesieniu skargi jest brakiem formalnym, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, jednakże jest to brak usuwalny, zaś rzeczą sądu jest wezwanie do jego uzupełnienia w zakreślonym terminie. Jeżeli wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył prawidłowego pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy kierować do wnoszącego pismo pełnomocnika. Tymczasowe dopuszczenie pełnomocnika do podjęcia czynności, z możliwością zatwierdzenia czynności przez stronę (art. 44 § 2 P.p.s.a.), nie może być stosowane zamiast wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa (art. 46 § 3 P.p.s.a.); por. post. WSA w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r., III SA/Wr 1225/01, POP 2004, z. 6, poz. 119.

Wreszcie nie jest uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawie powołane przez stronę skarżącą stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2005 r. II OSK 241/05. W myśl tezy tegoż postanowienia obowiązek pełnomocnika dołączenia pisemnego pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej, o którym mowa w art. 37 § 1 P.p.s.a. spełnia pisemne potwierdzenie udzielonego pełnomocnictwa i to także wówczas, gdy dokonane zostanie po sporządzeniu skargi. Z wnikliwej analizy powyższego postanowienia wynika, że powołanego stanowiska nie można przenosić na przedmiotową sprawę, gdyż dotyczy ona innej sytuacji faktycznej i prawnej niż ta będąca przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie. Z lektury tegoż postanowienia wynika, że pełnomocnik uczynił zadość wezwaniu Sądu i to w terminie, jednakże jedynie pełnomocnictwo było podpisane w dacie późniejszej niż wniesienie skargi.

7. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Wskazać należy, iż Sąd I instancji działał zgodnie z powyższymi przepisami - podstawę prawną do wezwania strony (jej pełnomocnika) o uzupełnienie braków formalnych skargi stanowi art. 49 § 1 P.p.s.a. Jest to przepis ustawowy, a więc mieszczący się w katalogu z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Działając na podstawie art. 49 § 1 Sąd nie naruszył też art. 7 Konstytucji RP. Przyznając rację autorowi skargi kasacyjnej, iż w wezwaniu nie powołano podstawy prawnej do żądania uzupełnienia braków wskazać należy, iż brak ten nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Zgodzić się należy z B. Dauterem (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Zakamycze 2006, s. 124), iż Przewodniczący Wydziału, wzywając stronę do uzupełnienia lub poprawienia pisma, musi: wskazać dokładnie, jakie braki strona ma uzupełnić, zakreślić siedmiodniowy termin na ich uzupełnienie oraz wyraźnie określić rygor niezachowania terminu. Podanie podstawy prawnej wezwania nie ma tak istotnego wpływu na wynik sprawy jak podanie podstawy prawnej rygoru niewypełnienia wezwania - nadto wskazać należy, że pośrednio art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wskazuje na kompetencję wynikającą z art. 49 § 1 P.p.s.a. - określenie skutków nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi wskazuje bowiem na istnienie kompetencji do wezwania strony do uzupełnienia takich braków i wyznaczenia jej w tym zakresie terminu. Stąd też autor skargi kasacyjnej nie wykazał, iż zarzucane naruszenie miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a wskazany zarzut uznać należy za niezasadny.

8. Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.