Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 374/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33(9) ust. 3.
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w B. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską A. G. (zwanej dalej "skarżącą") .

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w B. ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską skarżącej. Skarżąca, co podniesiono w uzasadnieniu uzyskała z testu 99 punktów, natomiast zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej uchwały. W odwołaniu skarżąca zakwestionowała prawidłowość pytań nr 2, 3, 87, 94, 108, wnosząc o:

- uchylenie zaskarżonej uchwały w całości,

- dokonanie ponownego rozpatrzenia udzielonej odpowiedzi na pytanie nr 87, uznanie jej za prawidłową i tym samym przyznanie skarżącej 1 punktu,

- weryfikację wadliwego sformułowania kwestionowanych przez skarżącą w odwołaniu pytań nr 2, 3, 87, 94, 108, uchylenie ich oraz przyznanie skarżącej po jednym punkcie za każde uchylone pytanie,

- ustalenie uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2010 r., Nr 10, poz. 65) utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.

Organ uznał zarzuty skarżącej za bezzasadne i odnosząc się do każdego z kwestionowanych w odwołaniu pytań podniósł, co następuje:

Pytanie nr 2 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, sąd stosuje (obligatoryjnie) nadzwyczajne obostrzenie kary:

A. skazując sprawcę za występek o charakterze chuligańskim,

B. jeżeli sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był już skazany,

C. jeżeli sprawca dopuszcza się przestępstwa, podejmując dwa lub więcej zachowań, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru".

Organ wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na art. 57a § 1 k.k., natomiast skarżąca zaznaczyła odpowiedz "B".

W ocenie skarżącej pytanie zostało błędnie sformułowane, prawidłowa odpowiedź wymaga bowiem wiedzy pozakodeksowej, ponieważ pojęcie nadzwyczajnego obostrzenia kary nie wynika wprost z art. 57a § 1 Kodeksu karnego. Zdaniem skarżącej, definicja nadzwyczajnego obostrzenia kary jest pojęciem ukształtowanym na gruncie poglądów doktryny i orzecznictwa, a jego treść nie wynika z żadnego aktu prawnego. Ponadto, skarżąca wskazała, że nadzwyczajne obostrzenie kary zachodzi, gdy Sąd wymierza karę powyżej górnej granicy zagrożenia, albo kary ostrzejszej, analogicznie, jak przy nadzwyczajnym złagodzeniu kary. Zatem jeżeli przepisy kodeksu karnego przewidują możliwość wymierzenia kar poniżej górnej granicy ustawowego zagrożenia, to nie zachodzi tzw. "obniżenie".

Zdaniem organu zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Istota tego pytania polegała na tym, aby spośród opisanych przypadków wskazać ten, w którym zastosowanie nadzwyczajnego obostrzenia kary jest obligatoryjne. Jedyną prawidłową odpowiedzią na wspomniane pytanie była odpowiedź "A". Art. 57a § 1 Kodeksu karnego posługuje się sformułowaniem "sąd wymierza", który oznacza, że sąd ma obowiązek, jest zobligowany, a więc obligatoryjnie stosuje przewidziane w tej regulacji obostrzenie kary. W rezultacie, prawidłowość odpowiedzi "A" wynika z samej treści art. 57a § 1 Kodeksu karnego, gdzie wprost mówi się o "skazaniu za występek o charakterze chuligańskim". Z kolei pojęcie "nadzwyczajne obostrzenie kary" wynika wprost z przepisów Kodeksu karnego i jest to jedna z najistotniejszych instytucji tego Kodeksu. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca błędnie utożsamia "wiedzę z zakresu prawa karnego", wymaganą na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską, jedynie z umiejętnością literalnego odtworzenia treści przepisów Kodeksu karnego. Oprócz znajomości brzmienia przepisów pojęcie to obejmuje, wymagane też na studiach prawniczych, rozumienie w podstawowym zakresie instytucji prawa karnego i znajomość podstawowego aparatu pojęciowego, łączącego się z tą dziedziną prawa — też tego używanego w doktrynie (np. zamiar bezpośredni, zamiar ewentualny, usiłowanie udolne, usiłowanie nieudolne o szeregu innych pojęć). Twierdzenie, że znajomość podstawowego aparatu pojęciowego i rozumienie w podstawowym zakresie instytucji zawartych w Kodeksie karnym nie może być wymagane od kandydatów na aplikację adwokacką zaprzeczałoby istocie tegoż egzaminu, jak i celowi studiów prawniczych. Nie sposób uznać za wiedzę samą umiejętność odtworzenia treści danego przepisu, bez zrozumienia tego co kryje się za instytucją w tym przepisie uregulowaną.

Zatem, w ocenie organu odwoławczego, pytanie nr 2 nie wprowadza uczestników egzaminu w błąd i jego treść, jak i propozycje odpowiedzi, zredagowane są jasno, precyzyjnie, jednoznacznie i nie budząc wątpliwości.

Pytanie nr 3 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (bez orzeczenia grzywny i środka karnego) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15:

A. ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby,

B. ulega zatarciu dopiero z upływem 10 lat od uprawomocnienia się wyroku,

C. nie podlega zatarciu."

Zgodnie z kluczem odpowiedzi, prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "A", której podstawę prawną stanowi art. 76 § 1 Kodeksu karnego. Tymczasem skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "B". W odwołaniu zarzuciła, że powyższe pytanie zostało sformułowane w sposób niedopuszczalny, z naruszeniem art. 339 ust 1 ustawy o radcach prawnych, a mianowicie w formie kazusu. W ocenie skarżącej, odpowiedź na pytanie nr 3 nie wynika ze wskazanego w wykazie prawidłowych odpowiedzi art. 76 § 1 k.k. Podczas udzielania odpowiedzi na przedmiotowe pytanie należy dokonać analizy nie tylko art. 76 § 1 k.k., ale także przepisów Kodeksu karnego dotyczących zatarcia skazania, szczególnych regulacji dotyczących sytuacji, gdy pokrzywdzonym w wyniku przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności jest małoletni poniżej lat 15, a także przepisów dotyczących warunkowego zawieszenia wykonania kary. Zatem - według skarżącej - pytanie wymaga przeanalizowania powyższych artykułów oraz przepisów ogólnych regulujących zatarcie skazania, w tym art. 106 - 108 k.k., co prowadzi do wniosku, że w opisanej w pytaniu sytuacji zastosowanie ma art. 107 § 1 k.k. bądź § 2 tego przepisu. W opinii skarżącej należy mieć na względzie także art. 106a k.k., po analizie którego dochodzi się do wniosku, iż brak jest podstaw do jego zastosowania, gdyż w przedmiotowej sytuacji sąd orzekł karę pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem. Ponadto, w ocenie skarżącej użycie w pytaniu spójnika "i" zamiast "lub" (tak jak stanowi art. 76 § 2 k.k.) jasno przedstawia zakreśloną w pytaniu sytuację jako konkretny przypadek potrzebujący rozstrzygnięcia, gdyż nie ma zastosowania tu wprost dany przepis ustawy, a w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, należy dokonać analizy szeregu innych przepisów karnych."

Skarżąca podniosła nadto, że sposób sformułowania pytania nr 3, kreuje sytuację, w której nie ma pewności, czy odpowiedzi na pytanie poszukiwać należy w art. 76 § 1 kk., czy też art. 76 § 2 k.k. i nie wiadomo, czy autor pytania celowo pominął możliwość orzeczenia samej grzywny, czy też samego środka karnego.

Zgodnie z logiką prawniczą zachodzi zasadnicza różnica pomiędzy spójnikami "i" oraz "lub", ponieważ przez zastosowanie alternatywy "lub" możliwe są sytuacje, gdy: - orzeczono grzywnę, - orzeczono środek kamy, - orzeczono zarówno grzywnę jak i środek kamy. Zdaniem skarżącej przedmiotowe pytanie wyklucza jedynie ostatnią z powyższych sytuacji. Zatem, żeby odpowiedź "A" była prawidłowa w niniejszej sytuacji, konieczne jest poczynienie założenia, że nie zachodzi także żadna z pozostałych sytuacji. Zatarcie skazania może bowiem nastąpić tylko, gdy ziściły się wszystkie przesłanki z art. 76 § 2 k.k., jednakże sformułowanie pytania nr 3 nie wskazuje, żeby pytanie wyłączało sytuacje, w których nie orzeczono samej kary grzywny ani nie orzeczono samego środka karnego. Skarżąca przytoczyła treść pytania nr 17 z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2006 r., w którym dodatkowo zawarto zastrzeżenie "o ile nie zarządzono wykonania kary".

W ocenie organu odwoławczego, zarzut skarżącej jest chybiony. Treść pytania jest jasna i oczywista. Chodziło o wskazanie, kiedy nastąpi zatarcie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzonym był małoletnim poniżej lat 15, a sprawcy tego przestępstwa wymierzono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, przy czym zaznaczono jednocześnie w nawiasie, że sprawcy nie wymierzono grzywny i środka karnego. Prawidłowa odpowiedz "A", znajduje swoje oparcie w treści art. 76 § 1 k.k.

Udzielając odpowiedzi "B" skarżąca błędnie uznała, że w sytuacji opisanej w pytaniu, wchodzi w grę regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.k. Zgodnie bowiem z tym ostatnim przepisem, "w razie skazania na karę pozbawienia wolności wymienioną w art. 32 pkt 3 lub karę 25 lat pozbawienia wolności, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania."

Aby udzielić prawidłowej odpowiedzi należało dostrzec, że pytanie dotyczy sytuacji, w której za przedmiotowe przestępstwo wymierzono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania W takim bowiem przypadku nie znajduje zastosowania regulacja art. 107 § 1 k.k., lecz ogólne zasady zatarcia skazania odnoszące się do kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania. Skarżąca tego nie dostrzegła i udzieliła błędnej odpowiedzi.

Zakwestionowane pytanie nr 87 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe i naprawcze, postępowanie uregulowane tą ustawą może być wszczęte:

A. na wniosek każdej osoby mającej w tym interes prawny, a w wypadkach określonych w ustawie również z urzędu;

B. z urzędu lub na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie;

C. tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie"

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" oparta na art. 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze : "Postępowanie uregulowane ustawą może być wszczęte tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Zarzuciła, że udzielona przez nią odpowiedź na pytanie nr 87 jest jedyną dopuszczalną i prawidłową odpowiedzią na przedmiotowe pytanie. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 407 ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, bezsprzecznym jest fakt, iż postępowanie upadłościowe wszczęte w Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli uznane zostało główne zagraniczne postępowanie upadłościowe (zwane w przedmiotowej ustawie wtórnym postępowaniem upadłościowym) może być wszczęte z urzędu, a nie tylko na wniosek, o którym mowa w ust. 1 cytowanego przepisu.

Tym samym - w ocenie skarżącej - odpowiedź "C" nie jest odpowiedzią prawidłową na pytanie o tryb wszczęcia postępowania uregulowanego przepisami ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, gdyż postępowanie uregulowane przepisami wyżej wskazanej ustawy może zostać wszczęte nie tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w przedmiotowej ustawie, ale także z urzędu. Zatem, poprawną odpowiedzią na przedmiotowe pytanie jest odpowiedź "B". Wskazuje ona jako jedyna na pełny zakres trybu wszczęcia postępowania uregulowanego przedmiotową ustawą. Zdaniem skarżącej, odpowiedź "C" byłaby prawidłową odpowiedzią na pytanie dotyczące trybu wszczęcia postępowania uregulowanego przedmiotową ustawą gdyby w treści pytania zaznaczono, iż pytanie dotyczy jedynie części pierwszej ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Zatem, jako prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 87 egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2010 r., powinna zostać wskazana w kluczu.

W ocenie organu jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B", natomiast jako podstawa prawną wskazał przepis art. 3 oraz art. 407 ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Powołany przepis ustanawia zasadę, że postępowanie upadłościowe, jak też postępowanie naprawcze, może być wszczęte tylko na wniosek przez podmioty określone w ustawie, nie przewidując od tej zasady wyjątków.

Organ uznał, że udzielenie zatem przez skarżącą odpowiedzi "B", gdzie dopuszczono wszczęcie postępowania z urzędu, wymagało poczynienia dodatkowych założeń. Zdaniem organu należałoby przyjąć, iż pytanie dotyczy wtórnego postępowania upadłościowego oraz że wymaga tego ochrona interesów zamieszkałych w Rzeczpospolitej Polskiej wierzycieli ze stosunków pracy oraz wierzycieli, którym przysługuje należność z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, jak również wierzycieli alimentacyjnych. Tymczasem czynienie dodatkowych założeń przez zdającego było niedopuszczalne. W pkt 4 pouczenia znajdującego się na pierwszej stronie testu wyraźnie bowiem wskazano, że niedopuszczalne jest dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania.

Pytanie nr 94 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, w przypadku, gdy wszystkie akcje w spółce akcyjnej zostają nabyte - po zarejestrowaniu spółki - przez jednego akcjonariusza, zarząd zgłasza tę okoliczność do sądu rejestrowego w terminie:

A. trzech tygodni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza,

B. trzydziestu dni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza,

C. trzydziestu dni od dnia, w którym wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A" oparta na art. 319 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), który stanowi:

§ 1. Zgłoszenie jednoosobowej spółki powinno zawierać, oprócz danych określonych w art. 318, nazwisko i imię albo firmę (nazwę) i siedzibę oraz adres jedynego akcjonariusza, a także wzmiankę, że jest on jedynym akcjonariuszem spółki.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy wszystkie akcje w spółce zostają nabyte przez akcjonariusza po zarejestrowaniu spółki. Zarząd zgłasza tę okoliczność do sądu rejestrowego w terminie trzech tygodni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki Zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza.

Skarżąca zaś udzieliła odpowiedzi "C".

W odwołaniu podniosła, że zarówno w treści przepisu 319 § 1 i 2 k.s.h., jak i w propozycjach odpowiedzi do pytania zawarty jest zwrot "jedyny akcjonariusz". Brzmienie pytania posługuje się natomiast zwrotem "jeden akcjonariusz". Skarżąca wskazała, że zgodnie z semantyką słowo "jeden" oznacza "jeden z" albo "jeden-pierwszy", natomiast słowo "jedyny" to pojecie węższe niż jeden, gdyż oznacza "tylko ten i żaden inny".

W związku z powyższym, zdaniem skarżącej - treść pytania nr 94 jest niejasna, nielogiczna i niespójna, a zatem pytanie powyższe zostało sformułowane niezgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz cytowanym przez skarżącą orzecznictwem sądów administracyjnych.

Organ odnosząc się do argumentacji skarżącej wskazał, że w pytaniu - w kontekście treści art. 319 § 1 i 2 k.s.h. - w sposób właściwy i prawidłowy użyto słów "jeden" i "jedyny". § 2 tego przepisu stanowi, że przepis § 1 stosuje się odpowiednio w przypadku "gdy wszystkie akcje w spółce zostają nabyte przez akcjonariusza po zarejestrowaniu spółki (...)". W pytaniu - w celu jego doprecyzowania i usunięcia jakichkolwiek wątpliwości zdających - dodano słowo "jednego", przez co podkreślono, że akcje zostają nabyte "przez jednego akcjonariusza", co ma identyczną treść jak sformułowanie "przez akcjonariusza". Natomiast w prawidłowej odpowiedzi "A" (jak i w propozycjach pozostałych odpowiedzi), powtórzono literalne brzmienie art. 319 § 2 k.s.h. in fine, gdzie jest mowa o "jedynym akcjonariuszu". Dookreślenie zatem słowa "akcjonariusza" liczebnikiem "jeden" służyło doprecyzowaniu pytania i jego absolutnej jednoznaczności.

Organ wskazał ponadto, że doświadczenie z lat poprzednich, jak i analiza odwołań po egzaminie wstępnym na aplikację, który odbył się w dniu [...] września 2010 r., pozwalają stwierdzić, że skarżący doszukują się nieprecyzyjności, czy też wadliwości pytań w każdym sformułowaniu, nawet gdy jest ono literalnym powtórzeniem przepisu.

Pytanie nr 108 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo o stowarzyszeniach, cudzoziemcy, mniemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą;

A. zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich,

B. zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z normami prawa Unii Europejskiej,

C. wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość."

W kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "C", opartą na treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), który stanowi "Cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość."

Skarżąca na to pytanie udzieliła odpowiedzi "A".

W odwołaniu skarżąca podniosła, że przedmiotowe pytanie pozostaje w sprzeczności z prawem wspólnotowym, bowiem w treści pytania nie wskazano, że dotyczy ono zrzeszania się cudzoziemców na terytorium Polski. Poza tym, odpowiedź "B" również można uznać za prawidłową z racji tego, że cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania w Polsce w wyniku derogacji przez przepisy prawa wspólnotowego ustawy o stowarzyszeniach, podlegają prawu Unii Europejskiej. Ponadto wskazała, że ustawa o stowarzyszeniach, według krytycznych głosów doktryny jest niezgodna w powyższym zakresie z art. 58 ust. 2 Konstytucji RP, który zapewnia wolność zrzeszania się każdemu, a nie tylko obywatelom.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 339 ust. 1 a ustawy o radcach prawnych, prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego, czego zdający winni być świadomi, bowiem informacja, odpowiadająca treści tego przepisu jest zawarta w pkt nr 8 pouczenia, zamieszczonego na stronie nr 1 każdego zestawu pytań testowych na egzamin wstępny dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich. W związku z tym zdający winien udzielić odpowiedzi zgodnej z obowiązującymi przepisami prawnymi - te zaś brzmią jednoznacznie.

Zdaniem organu w treści pytania wyraźnie wskazano, że chodzi o udzielenie odpowiedzi wynikającej z regulacji ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. Prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika wprost z art. 4 ust. 2 ww. ustawy. Dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na ww. pytanie nie miała zatem znaczenia polemika tocząca się wokół celowości istnienia ww. przepisu prawnego. Bez znaczenia są także wypowiadane przez różne osoby i przytoczone w odwołaniu postulaty de lege ferenda, albowiem pytania oparte są na prawie obowiązującym Również wszystkie wypowiedzi dotyczące niezgodności ww. przepisu z Konstytucją RP są obojętne, bowiem jedynym organem uprawnionym do oceny zgodności z Konstytucją aktów normatywnych jest Trybunał Konstytucyjny. Dla obalenia domniemania konstytucyjności konieczne jest stwierdzenie przez ten organ sprzeczności między Konstytucją a konkretnym aktem normatywnym. Organ wskazał także, że domniemanie konstytucyjności oznacza, że obowiązujący akt normatywny jest uznawany za konstytucyjny do czasu stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny jego niezgodności z Konstytucją. Zatem, do tego momentu wszystkie organy państwowe, obywatele oraz cudzoziemcy przebywający na terytorium RP związani są mocą obowiązującą danego aktu normatywnego, w tym przypadku ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, a więc również art. 4 ust. 2 tej ustawy. Nieuprawnione jest również zdaniem organu odnoszenie się przez skarżącą do innych aktów prawnych, jak powoływany w odwołaniu traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską.

W tym stanie rzeczy organ uznał, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: tj. naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- polegające na wadliwym sformułowaniu pytań nr 3 i 87, gdyż pytania niniejsze zostały sformułowane nieprecyzyjne tj. w formie kazusu, zawierały w treści kwestie budzące wątpliwości w ocenie orzecznictwa i doktryny, a także sformułowane były w ten sposób, że nie zawierały żadnej poprawnej odpowiedzi albo dwie poprawne odpowiedzi, bądź też błędnie została wskazana w kluczu odpowiedzi, właściwa na nie odpowiedź, a pytania na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską powinny zostać sformułowane w sposób jednoznaczny, nie budzący żadnych wątpliwości, ani redakcyjnych a ani tym bardziej orzeczniczych, a w karcie odpowiedzi powinna zostać ujęta właściwa na nie odpowiedź;

- polegające na niewłaściwej ocenie odpowiedzi udzielonej przez skarżącą na pytanie nr 87, podczas gdy udzielona przez nią odpowiedź na to pytanie jest prawidłowa i tym samym powinien jej zostać przyznany 1 punkt, co ma niebagatelne znaczenie, gdyż od tego zależy uzyskanie przez nią pozytywnego wyniku z egzaminu i tym samym rozpoczęcie aplikacji radcowskiej.

Odnosząc się do wadliwego sformułowania zakwestionowanych pytań skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że w żadnym wypadku przyjąć nie można, iż na pytanie nr 87 poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "C", wskazująca na wszczęcie postępowania "tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie."

Wtórne postępowanie upadłościowe, które może zostać wszczęte z urzędu, jest bowiem także postępowaniem uregulowanym przez przedmiotową ustawę. A zatem postępowanie upadłościowe może zostać wszczęte także z urzędu, a w związku z tym poprawną odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź B, wskazująca że postępowanie upadłościowe uregulowane przedmiotową ustawą może być wszczęte z urzędu lub na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie. Odpowiedź ta jako jedyna wskazuje na pełny zakres trybu wszczęcia postępowania uregulowanego przedmiotową ustawą, w przeciwieństwie do odpowiedzi "C", która w kluczu odpowiedzi została błędnie wskazana jako prawidłowa.

Skarżąca wskazała, iż egzamin wstępny na aplikację radcowską ma za zadanie zweryfikowanie wiedzy kandydata ze znajomości przepisów wskazanych ustaw, a nie na automatycznym porównaniu odpowiedzi zdającego z odpowiedziami wskazanymi w kluczu. W tym wypadku odpowiedz wskazana w kluczu odpowiedzi jest niewłaściwa, gdyż został pominięty w omawianym przypadku art. 407 ust. 2 ustawy Prawo Upadłościowe i Naprawcze.

Skarżąca odnosząc się do pytania nr 3 wskazała, iż w redakcji niniejszego pytania zastosowano alternatywę nierozłączną "lub" i możliwe są w tej sytuacji trzy odrębne sytuacje:

1. orzeczono grzywnę;

2. orzeczono środek karny;

3. orzeczono zarówno grzywnę jak i środek karny.

Ażeby doszło do zatarcia skazania na podst. art. 76 § 1 k.k., nie może wystąpić żadna z w/w sytuacji (chyba, że orzeczono tylko środek karny z art. 39 pkt co nie stanowi w tym wypadku przedmiotu wątpliwości).

W redakcji pytania nr 3 wykluczono jedynie ostatnią z w/w sytuacji, a więc żeby odpowiedź "A" była prawidłowa, konieczne jest poczynienie założenia, że nie zachodzi także żadna z pozostałych sytuacji. Zdaniem skarżącej, zdający musi się w tym zakresie domyślać, o co chodziło pytającemu i czy celowo pytający dokonał pominięcia dwóch pozostałych sytuacji (orzeczenia samego środka karnego albo samej grzywny). Pytanie, nie wyklucza bowiem w/w sytuacji nr 1 i nr 2. Z powyższego wynika, iż nie ma możliwości udzielenia odpowiedzi na pytanie nr 3, bez poczynienia dodatkowych założeń dotyczących wykonania, darowania albo przedawnienia orzeczonej samodzielnie grzywny czy też środka karnego. Zatarcie skazania może bowiem nastąpić tylko, gdy ziściły się wszystkie przesłanki z art. 76 § 2 k.k. Sformułowanie pytania nr 3 nie wskazuje, ażeby pytający wyłączył sytuacje, w których nie orzeczono samej kary grzywny ani nie orzeczono samego środka karnego. Kandydat musi więc w tym zakresie, po uwzględnieniu zasad logiki prawniczej przyjąć, iż pytający celowo sformułował pytanie z pomocą koniunkcji (spójnika "i"), a nie zastosował zawartej w art. 76 § 2 k.k. alternatywy łącznej. Kandydat musi poczynić założenia, iż orzeczono w tym wypadku albo samą karę grzywny albo sam środek karny, a zatem pytanie nr 3 nie zawiera wówczas prawidłowej odpowiedzi, gdyż aby zatarcia skazania mogło w ogóle nastąpić, uprzednio musiałoby nastąpić wykonanie, darowanie albo przedawnienie wykonania kary grzywny lub środka karnego, o czym nie ma ani słowa w treści pytania nr 3.

Skarżąca powołując orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała na fakt, iż celem egzaminu wstępnego na aplikację radcowską jest zweryfikowanie wiedzy kandydata ze znajomości przepisów ustaw, a nie czysto techniczne porównanie udzielonych przez kandydata odpowiedzi z kluczem odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, wnosząc o oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 ppsa jej uchylenie.

Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego.

Skarżąca w niniejszej sprawie uzyskała 99 punktów, a więc skutkowało to koniecznością stwierdzenia negatywnego wyniku egzaminu.

Zdaniem Sądu, postępowanie przed organami I jak i II instancji zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawowymi (ustawy o radcach prawnych) a także w zgodzie z wymaganiami kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ zebrał i rozważył wszelkie istotne w sprawie okoliczności, a uzasadnienie decyzji zostało sporządzone z zachowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.

Minister Sprawiedliwości w sposób szczegółowy odniósł się do zarzutów skarżącej, a przytoczona przez organ argumentacja nie budzi zastrzeżeń.

Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 3 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem karnym, skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (bez orzeczenia grzywny i środka karnego) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15:

A. ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby,

B. ulega zatarciu dopiero z upływem lat 10 od uprawomocnienia się wyroku,

C. nie podlega zatarciu".

Prawidłową odpowiedzią, wynikającą z art. 76 § 1 k.k. jest odpowiedź "A", skarżąca zaś zakreśliła odpowiedź "B".

Zaakcentowania wymaga, że aby udzielić prawidłowej odpowiedzi na to pytanie należało dostrzec, że pytanie dotyczy sytuacji, w której za przedmiotowe przestępstwo wymierzano karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Na tym bowiem problemie zasadzało się ww. pytanie. Skarżąca tego nie dostrzegła i udzieliła błędnej odpowiedzi. Udzielając odpowiedzi "B" skarżąca błędnie uznała, że w sytuacji opisanej w pytaniu, wchodzi w grę regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.k. Zgodnie bowiem z tym przepisem, "w razie skazania na karę pozbawienia wolności wymienioną w art. 32 pkt 3 lub karę 25 lat pozbawienia wolności, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania."

Sąd odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego kazuistycznego charakteru przedmiotowego pytania zauważa, że problematyka ta była przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, które w sposób jednoznaczny określiły, co należy rozumieć pod tym pojęciem. W wyroku z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II GSK 762/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając wadliwość jednego z pytań na egzamin wstępny na aplikację notarialną w 2008 r. wskazał, że: "...kandydat na aplikanta winien dysponować wiedzą odnoszącą się do znajomości przepisów prawa oraz ich rozumienia. Winien więc rozumieć ich sens i istotę. Należy rozróżnić między rozumieniem przepisów prawa, a umiejętnością ich praktycznego zastosowania."

Pytanie nr 3 polegało na umiejętności wskazania, czy w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (bez orzeczenia grzywny i środka karnego) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15, skazanie to podlega zatarciu, a jeśli tak to po upływie jakiego terminu. Pytanie nr 3 zostało więc poprawnie skonstruowane i jego sformułowanie nie powinno skarżącej wprowadzić w błąd.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej co do wadliwości pytania nr 87 o treści:

"Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe i naprawcze, postępowanie uregulowane tą ustawą może być wszczęte:

A. na wniosek każdej osoby mającej w tym interes prawny, a w wypadkach określonych w ustawie również z urzędu;

B. z urzędu lub na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie;

C. tylko na wniosek złożony przez podmioty określone w ustawie"

wskazać należy, iż jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C", wynikająca wprost z art. 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że kwestionowane pytanie w połączeniu z prawidłową odpowiedzią "C" wprost wynika z przytoczonego przepisu. Przepis ten jest jednoznaczny i nie budzi żadnych wątpliwości, a pytanie zostało skonstruowane w sposób precyzyjny. Należy podkreślić, że w treści pytania w połączeniu z prawidłową odpowiedzią nie ma żadnych innych elementów, które nie są zawarte w treści art. 3 ustawy.

Powołany wyżej przepis ustanawia zasadę, że postępowanie upadłościowe, jak też postępowanie naprawcze, może być wszczęte tylko na wniosek przez podmioty określone w ustawie, nie przewidując od tej zasady wyjątków. Natomiast wskazany przez skarżącą art. 407 § 2 ustawy dotyczy międzynarodowego postępowania upadłościowego. Zgodnie z tym przepisem, "wtórne postępowanie upadłościowe może być wszczęte z urzędu, jeżeli wymaga tego ochrona interesów zamieszkałych w Rzeczpospolitej Polskiej wierzycieli ze stosunków pracy oraz wierzycieli, którym przysługuje należność z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, jak również wierzycieli alimentacyjnych. Udzielenie zatem przez skarżącą odpowiedzi "B", gdzie dopuszczono wszczęcie postępowania z urzędu, wymagało poczynienia dodatkowych założeń. Tymczasem czynienie dodatkowych założeń przez zdającego było niedopuszczalne, o czym skarżąca została pouczona przed przystąpieniem do egzaminu.

Reasumując należy stwierdzić, że Sąd nie stwierdził błędnej konstrukcji zakwestionowanych pytań. Zawierają one bowiem wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, odpowiadają zatem kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Zdaniem Sądu nie ma również podstaw, by podważyć poprawność pozostałych pytań, na które skarżąca udzieliła nieprawidłowej odpowiedzi.

Sąd nie dopatrzył się także naruszeń procedury przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. W aktach administracyjnych znajduje się stosowny protokół sprawdzenia testu podpisany przez dwóch członków Komisji. Prawidłowo również ustalono liczbę punktów (99).

Uchwała Nr [...] opatrzona jest podpisami członków Komisji Egzaminacyjnej. Zaskarżona decyzja została wydana przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi działającego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości.

Mając na uwadze powyższe Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2002 r., nr 153 poz. 1270 ze zm.).