Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 415/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 56, art. 124 par. 1 pkt 6, art. 276
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 1071/13 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi A. S. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r., I SA/Rz 1071/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A. S. (dalej zwanej: "skarżącą") w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w skardze z dnia 26 listopada 2013 r. (data wpływu do sądu pierwszej instancji), wniosła o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Rz 548/08. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 10 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

Jako podstawę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego sąd pierwszej instancji powołał art. 124 § 1 pkt 6 w związku z art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.").

Zauważono, że jak wynika z akt sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia 25 października 2013 r. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 10 kwietnia 2008 r. Postanowienie to wydano na skutek złożenia przez skarżącą wniosku z dnia 26 września 2013 r., w którym konieczność wznowienia postępowania uzasadniono treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 (sentencję ogłoszono w dniu 27 sierpnia 2013 r. w Dz. U. poz. 985), orzekającego o niezgodności z Konstytucją art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.).

Odnosząc powołane przepisy prawa do zaistniałego stanu faktycznego sąd wskazał, że skoro w niniejszej sprawie przed wniesieniem skargi organ podatkowy wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną, sąd był zobowiązany do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 i art. 276 oraz art. 7 p.p.s.a. poprzez niesłuszne zawieszenie postępowania sądowego, podczas gdy WSA w Rzeszowie powinien był rozpoznać wniesioną przez skarżącą skargę o wznowienie postępowania sądowego.

W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono przebieg postępowania oraz wyrażono pogląd, że art. 56, a w konsekwencji również art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie znajdują zastosowania w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem. Za powyższym stanowiskiem w ocenie strony skarżącej przemawia to, że kontrola sądowa w postępowaniu wznowieniowym skierowana jest przeciwko prawomocnemu orzeczeniu. Zauważono, że pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1293/09, postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Go 575/13, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").

Wskazano również, że art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a. muszą być interpretowane ściśle bowiem zawieszenie postępowania wiąże się ze zwłoką w załatwieniu sprawy, co pozostaje w opozycji z wyrażonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakazem rozpatrywania przez sądy spraw bez nieuzasadnionej zwłoki oraz wyrażoną w art. 7 p.p.s.a. zasadą szybkości postępowania sądowoadministracyjnego.

Jako dodatkowy argument przemawiający za niezawieszaniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie strona skarżąca wskazała fakt, że aktualnie nie toczy się wznowione postępowanie podatkowe, bowiem zostało ono zawieszone przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r.

W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2014 r. skarżąca, załączając kserokopię postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 lutego 2014 r. utrzymującego w mocy postanowienie wydane przez ten organ w pierwszej instancji, podkreśliła, iż utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia skutkowałoby tym, że oba postępowania wznowieniowe byłyby zawieszone i skarżąca zostałaby pozbawiona możliwości rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor izby Skarbowej wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Przedmiotem sporu na obecnym etapie postępowania jest zasadność zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Podstawą zakwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji stanowi art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a. Na podstawie art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe ulega zawieszeniu. Stosownie do art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 56 p.p.s.a. Dla stwierdzenia prawidłowości zastosowania wskazanych przepisów w okolicznościach niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma treść art. 276 p.p.s.a., zgodnie z którym do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany dotychczas w orzecznictwie, zgodnie z którym z uwagi na to, że art. 276 p.p.s.a., w przypadku postępowania ze skargi o wznowienie postępowania sądowego, odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, należy też stosować w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego – art. 56 i art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3744/13; z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3693/13; z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3694/13; z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3746/13, publ. CBOSA).

Chociaż ustawodawca w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozróżnia pojęcie skargi (którym posługuje się w art. 56 p.p.s.a.) skargi kasacyjnej i skargi o wznowienie postępowania (choćby w art. 232 § 1, art. 50, art. 173 § 1, art. 277 p.p.s.a.), to w ramach postępowania sądowego rozgranicza też – używając odrębnych nazw na poszczególne tryby postępowań – postępowanie przed sądem pierwszej instancji, postępowanie ze skargi kasacyjnej i ze skargi o wznowienie postępowania (tytuł Działu III, IV, VII p.p.s.a.). Dlatego też, respektując przymiot racjonalności ustawodawcy, nie należy – wbrew wyraźnym wskazaniom ustawodawcy z art. 56 p.p.s.a. in fine – ograniczać odpowiedniego zastosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji poprzez brak zastosowania art. 56 w postępowaniach sądowych, tylko do zwyczajnego postępowania sądowego – jeżeli takie ograniczenie nie zostało wprowadzone w Dziale VII p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 437/14, publ. CBOSA)

Należy zauważyć, iż w art. 56 p.p.s.a. opisany jest jedyny przypadek zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji m.in. wszczęcia nadzwyczajnego postępowania prowadzącego do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Hipoteza tej normy prawnej stanowi o uprzedniości zainicjowania postępowania administracyjnego w stosunku do postępowania sądowoadministracyjnego, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Skoro w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia 25 października 2013 r. wznowił na żądanie strony postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 10 kwietnia 2008 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, natomiast skargę o wznowienie postępowania skarżąc wniosła pismem z 26 listopada 2013 r., to słusznie skonstatował sąd pierwszej instancji, że wystąpiła obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego wynikająca z art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a.

Wskazać należy, że odrębność postępowania ze skargi o wznowienie od postępowania wymiarowego, akcentowana w przywołanych przez stronę orzeczeniach nie jest okolicznością uzasadniającą interpretację art. 56 p.p.s.a. wbrew przyjętej w tym przepisie treści.

Wbrew twierdzeniom strony, zaskarżone postanowienie nie narusza wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania administracyjnego, a także wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakazu rozpatrywania przez sądy spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. Skoro ustawodawca nałożył na sąd obowiązek zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, o której mowa w art. 56 p.p.s.a. to zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oczekiwaniu na wynik wznowionego postępowania podatkowego nie może być traktowane jako naruszenie zasady szybkości postępowania.

Argumentacja strony zmierzająca do wskazania, że pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prowadzi do sytuacji, w której oba postępowania wznowieniowe (zarówno podatkowe jak i sądowoadministracyjne) pozostają zawieszone również nie może przemawiać za przyjęciem prawidłowości proponowanej przez stronę skarżącą wykładni art. 56 p.p.s.a. Warto przy tym zaznaczyć, że inne są podstawy zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie oraz postępowania podatkowego toczącego się przed Dyrektorem Izby Skarbowej w R.

Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w zakresie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.