Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 599/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 a § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Oleś, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Referent Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty spłaty zaległości w podatku od nieruchomości oraz odmowy umorzenia odsetek od zaległości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 czerwca 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta, w której odmówiono L.W. umorzenia odsetek od zaległego podatku od nieruchomości, a spłatę części zadłużenia rozłożono na 36 rat.

Podstawą działania organu podatkowego pierwszej i drugiej instancji był wniosek L.W. z dnia 27 lutego 2007 r. o umorzenie odsetek i rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty po [...] zł.

Analizując sytuację podatnika przed podjęciem decyzji w trybie art. 67a § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdził, że argumenty przedstawione przez niego i faktyczny stan jego majątku nie dają podstawy do umorzenia zaległości (odsetek).

Ustalono, że podatnik posiada nieruchomość o łącznej powierzchni 568 m2, z tego wynajmuje jedynie 70 m2 za kwotę [...] zł miesięcznie. Zdaniem organu podatkowego, czynsze w [...] wynoszą średnio 12 do 18 zł za 1 m2, dlatego pobierany przez L.W. niski czynsz ok. 5 zł za 1 m2 nie daje podstaw do stosowania ulgi podatkowej.

Podobnie kwestia pozostałej części nieruchomości, zdaniem organu podatkowego, przy podjęciu stosownych działań, może przynieść właścicielowi znaczne dochody. Fakt, że podatnik nie podejmuje działań, by nieruchomość przyniosła korzyści materialne, albo zaniża wysokość dochodu z jej wynajmu, zdaniem organu, nie może być podstawą stosowania ulg.

Ze względu na kumulację zadłużenia (za poszczególne lata: 2000 r. - [...] zł, 2001 r. - [...] zł, 2002 r. - [...] zł, 2003 r. - [...] zł, 2004 r. - [...] zł, 2005 r. - [...] zł, 2007 r. - [...] zł plus odsetki [...] zł) organ podatkowy uwzględnił wniosek podatnika w zakresie rozłożenia spłaty całego zadłużenia na 36 rat, doliczając zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej z dnia 19 października 2006 r. opłatę prolongacyjną. Uchwała ta jest prawem miejscowym podjętym na podstawie art. 57 § 7 Ordynacji podatkowej i Burmistrz Miasta miał obowiązek ją zastosować przy decyzji podejmowanej w trybie art. 67a § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej - odraczającej termin płatności i rozłożenia jej na raty.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 12 marca 2008 r. podatnik kwestionuje zasadność rozłożenia spłaty zadłużenia na raty, gdyż, jego zdaniem, wniósł o umorzenie zaległości. Kwestionuje też zasadność stosowania opłaty prolongacyjnej.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzuty odwołania, nie znalazły potwierdzenia w materiałach dowodowych sprawy. Organ podatkowy w swojej decyzji wskazał przyczyny, dla których nie mógł podjąć decyzji umorzeniowej w spłacie odsetek, a także wysokości rat proponowanych przez podatnika podatnika.

Podatnik, mimo wezwań, wybiórczo przedstawiał dokumenty o swoich wydatkach i dochodach, stąd poddanie wątpliwości niektórych jego stwierdzeń (brak umowy najmu mieszkania, dowody opłat bez pieczątek i potwierdzeń) należało uznać za zasadne.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 4 czerwca 2008 r. decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku L.W. zarzucił brak wnikliwej oceny finansowej sytuacji podatnika, a także niezasadne odrzucenie dowodów przez niego przedstawionych. Orzekając o wysokości rat nie uwzględniono realnych możliwości ich spłaty w związku ze spłatą kredytu w kwocie [...] zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdziło, iż nie znajdują one potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.

Wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnioskiem podatnika z dnia 27 lutego 2007 r., zajmowało się trzykrotnie, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na konieczność zbadania i wyjaśnienia wszystkich możliwych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy.

Decyzje organu podatkowego pierwszej i drugiej instancji wydane zostały w oparciu o zebrany materiał dowodowy i fakty znane organowi z urzędu (ceny wynajmu nieruchomości). Przyczyny, dla których niektóre stwierdzenia i dokumenty przez niego przedstawione uznano za mało wiarygodne, podane w uzasadnieniu decyzji.

Ani we wniosku, ani w innych dokumentach przedstawionych przez podatnika, nie był przedstawiony argument konieczności spłaty kredytu w wysokości [...] zł, stąd przy kalkulacji możliwości spłaty zadłużenia nie był on brany pod uwagę.

Uwzględniając powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Uchylenie aktu (np. decyzji) wydanego przez organ administracji wymaga zatem stwierdzenia, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Tak określony zakres właściwości Sądu uniemożliwia uwzględnienie skargi.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w opisanym wyżej zakresie stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Decyzje będące przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie art. 48 oraz art. 67a § 1 pkt 2 i 3 O.p. Zgodnie z nimi organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej a także może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości oraz umorzenia odsetek za zwłokę z uwagi na wymienione wyżej przesłanki nie budzi wątpliwości. W świetle zaś ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może to, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem udzielenia ulgi w zakresie rozłożenia zaległości podatkowej na raty bądź umorzenia odsetek za zwłokę dysponuje w tym przypadku organ podatkowy, który może, ale nie musi, rozłożyć zapłatę zaległości na raty oraz umorzyć odsetki za zwłokę. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom rozłożenia na raty i umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa rozłożenia zaległości na raty oraz odmowa umorzenia odsetek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki pozytywne, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Stanowisko takie zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt l SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877). Wprawdzie wyrok ten dotyczył jedynie umorzenia zaległości podatkowej, jednakże zarówno ta instytucja, jak i rozłożenie zapłaty zaległości na raty należą do kategorii ulg w spłacie należności, opartych na uznaniu administracyjnym.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem, jak już wskazywano, wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia natomiast decyzji z punktu, widzenia jej słuszności czy sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że w przypadku Skarżącego zachodzą przesłanki do rozłożenia zapłaty zaległości na raty w kwotach określonych w decyzji odmowy umorzenia odsetek za zwłokę. Sąd podziela pogląd organów podatkowych o nadzwyczajnym charakterze ulgi w postaci rozłożenia zapłaty zaległości na raty i umorzenia odsetek za zwłokę oraz związanym z tym szczególnym charakterze okoliczności uzasadniających jej udzielenie.

W toku postępowania nie stwierdzono, aby zaistniały okoliczności, którym można byłoby przypisać tego rodzaju charakter w zakresie oczekiwanym przez Skarżącego.

Rozłożenie zapłaty zaległości podatkowych na raty oraz umorzenie odsetek za zwłokę oparte być przy tym muszą na okolicznościach dotyczących podmiotu, który wystąpił z wnioskiem o zastosowanie tego rodzaju ulg. Innymi słowy, przesłanki, jakie uzasadniają przyznanie takich ulg, związane być muszą z osobą podatnika - w tym przypadku - Skarżącego. Wynika to z istoty zobowiązania podatkowego. W sposób wyraźny wiąże ono obowiązek zapłaty należnego podatku z osobą podatnika. Skoro zatem zobowiązanie podatkowe ma charakter osobisty, przyznane w drodze decyzji prawo ulgi dotyczącej tego zobowiązania również może mieć wyłącznie taki charakter. W przedmiotowej sprawie Sąd nie kwestionuje ustaleń organu, iż brak jest nadzwyczajnych i osobistych przesłanek, przemawiających za przyznaniem Skarżącemu ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę jak i rozłożenia zaległości na raty zaproponowane przez stronę.

Uznaniowy charakter ocenianych decyzji obciąża organy podatkowe obowiązkiem jak najpełniejszego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych przesłanek zastosowania ulgi, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, pozwalając na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w orzecznictwie, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 791/02, a także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95, z dnia 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95, z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95, czy też w wyroku z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95.

W ocenie Sądu organy podatkowe w prawidłowo przeprowadziły postępowanie. Ustalono sytuację materialną Skarżącego, a każda z okoliczności podnoszonych przez niego została przez organy podatkowe oceniona, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Podejmując rozstrzygnięcie organy podatkowe uwzględniły wysokość bieżących dochodów Skarżącego, a także składniki majątkowe znajdujące się w jego posiadaniu.

Oceniono także wskazaną przez Skarżącego wysokość dochodów uzyskiwanych z wynajmowania części 568-metrowej nieruchomości. Podatnik podnosząc w piśmie z 21 lutego 2008 r., że nie pozyskał nowych dzierżawców, okoliczności tej nie potwierdził żadnymi dowodami wskazującymi na starania w tym kierunku. Podobnie, nie wywiązując się z zobowiązania dostarczenia umowy najmu mieszkania czy aktualnych informacji o stanie nieruchomości w [...] określonych w piśmie organu z 12 lutego 2008 r., pozbawił ten organ możliwości sprawdzenia wiarygodności informacji wynikających z twierdzeń Skarżącego, jak i z przedłożonych dowodów "Kp", które nie dają możliwości zidentyfikowania wierzyciela.

W skardze natomiast Strona podnosi po raz pierwszy, że ma zobowiązania wobec banku w kwocie [...] zł. Pomijając, że na sądowym etapie postępowania organy są pozbawione możliwości oceny wpływu tego długu na sytuację Skarżącego, to także uwagę zwraca fakt nie załączenia przez niego dowodów na potwierdzenie jego istnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r. w sprawie II FSK 1671/06 stwierdził, że wynikający z art. 122 O.p. obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie oznacza, że ciężar dowodu obciąża w każdej sytuacji organ podatkowy.

Ustalenie niektórych faktów, zwłaszcza tych o których wie wyłącznie podatnik, pozostają poza zakresem możliwości organu podatkowego (Orzecznictwo NSA; WSA 1/2009 str. 106 i nast.).

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu prowadzącym do uwzględnienia skargi i w związku z tym orzekł o jej oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

DSz