Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 628/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 17 lutego 2022 r. znak SKO.NP/4115/33/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącego K. P. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 17 lutego 2022 r. (znak SKO.NP/4115/33/2022) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 23 grudnia 2021 r. (znak: GOPS/5240/SP/O/6/12/2021) o odmowie przyznania K. P. (dalej: "skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem.

Decyzja ta, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z 9.11.2021 r. skierowanym do Burmistrza Miasta i Gminy [...] skarżący domagał się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem. Do wniosku załączył:

1. orzeczenie Komisji Lekarskiej d.s. Inwalidztwa i Zatrudnienia z 21.11.1990 r., z którego wynika, że brat skarżącego został zaliczony do I. grupy inwalidów, jest niezdolny do pracy i wymaga opieki osoby drugiej;

2. świadectwo pracy skarżącego, potwierdzające zatrudnienie w okresie od 8.08.2013 r. do 7.08.2015 r.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że skarżący pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy (ustalony decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 28.10.2021 r.) przyznany na okres 1.11.2021–31.10.2022 r. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

W ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono m.in., że brat skarżącego jest chory na schizofrenię paranoidalną i jest pod stałą opieką psychiatry. Wywiad potwierdził zarazem sprawowanie przez skarżącego opieki nad bratem, która to opieka obejmuje: uczestnictwo w wizytach u psychiatry, realizację i dawkowanie leków, pomoc w kąpieli, goleniu, ubieraniu się, przygotowanie do snu, przygotowywanie posiłków oraz nadzór nad ich konsumpcją. Nadto, pomoc skarżącego przy bracie obejmuje porządki domowe, zakupy, pranie, jak też przygotowanie opału w okresie zimowym. W ocenie osoby przeprowadzającej wywiad (pracownika socjalnego), brat skarżącego wymaga stałej opieki w codziennym funkcjonowaniu, a opiekę tę zapewnia skarżący. Treść wywiadu wskazuje zarazem, iż skarżący mieszka z niepełnosprawnym bratem, jak też z żoną oraz z wymagającą także stałej pomocy - niepełnosprawną matką.

W oświadczeniu złożonym w ramach wywiadu środowiskowego skarżący podał, że brat jest chory na schizofrenię od ok. 40 lat i przez ten czas leczy się psychiatrycznie. Potwierdził opisany w wywiadzie zakres sprawowanej opieki oraz fakt zamieszkiwania z niepełnosprawna matką, nad którą także sprawuje opiekę.

Decyzją z 23.12.2021 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że w przedmiotowym wypadku nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej u.ś.r.), która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W tym zakresie Burmistrz akcentował, że niepełnosprawność brata skarżącego powstała w listopadzie 1990 r., kiedy miał on 35 lat.

Następnie organ l instancji wskazał, iż niezbędnym do uzyskania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego jest wykazanie związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (lub jego niepodejmowaniem), a opieką sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Zauważył, że ze świadectwa pracy skarżącego wynika, że nie pracuje on od sierpnia 2015 r., co – w ocenie tego organu – świadczy o tym, iż nie zrezygnował z zatrudnienia w 1990 r., kiedy to stwierdzono u brata niepełnosprawność. Z tych też względów Burmistrz uznał, że w przedmiotowej sprawie nie istnieje konieczny związek przyczynowo-skutkowy.

Kolejno organ I instancji podał, że skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (orzeczone decyzją z 28.10.2021 r. na okres od 1.11.2021r. do 31.10.2022 r.) Powyższe stanowiło dodatkową, negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na brata.

W piśmie z 15.12.2021 r., które wpłynęło do organu I instancji po wydaniu opisanej wyżej decyzji z 23.12.2021 r., skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pobieranego w związku z opieką nad matką.

W odwołaniu od wydanego w sprawie rozstrzygnięcia organu I instancji skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a tej ustawy, wskazując na wadliwe przyjęcie przez organ administracji, iż nie spełnia on przesłanek do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem. Akcentował przy tym brak uwzględnienia art. 27 ust. 5 u.ś.r. w związku z dokonanym wyborem jednego z przysługujących świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 17.02.2022 r. utrzymało w mocy decyzję objętą odwołaniem. Opisało stan faktyczny sprawy wskazując na niepełnosprawność brata skarżącego istniejącą od 1990 r. (schizofrenia), jak też na sytuację rodzinną skarżącego (zamieszkiwanie z niepełnosprawnym bratem i niepełnosprawną matką) oraz na przedstawiony wyżej zakres opieki sprawowanej nad bratem i fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Zwróciło uwagę na pozostawanie skarżącego w zatrudnieniu w okresie od 8.08.2013 r. do 7.08.2015 r.

Kolegium wskazało na wadliwość rozstrzygnięcia organu I instancji odnoszącą się do wystąpienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Analizując stan prawny powołało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) stwierdzający, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po okresie wskazanym w art. 17 ust. 1b, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tegoż kryterium.

Organ odwoławczy przyznał natomiast rację organowi l instancji, że w sprawie nie zachodził bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich niepodejmowaniem przez skarżącego, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad bratem. Stanowisko to wynikało z historii zatrudnienia skarżącego, a ponadto z braku – w ocenie organu – dostatecznego wykazania, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad bratem uniemożliwiał w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uzasadniając to stanowisko SKO w Tarnowie zwróciło uwagę na historię zatrudnienia skarżącego wynikającą z jego świadectwa pracy z 7.08.2015 r. i wskazało, że skarżący pozostawał w zatrudnieniu w okresie od 8.08.2013 r. do 7.08.2015 r. Natomiast z orzeczenia Komisji Lekarskiej d.s. Inwalidztwa i Zatrudnienia w W. z 21.11.1990 r. wynika, że inwalidztwo brata skarżącego istnieje od listopada 1990 r. Powyższe, w ocenie orzekającego organu administracji publicznej, wykluczało istnienie związku przyczynowego określonego art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Nadto, podkreśliło Kolegium Odwoławcze, że wnioskodawca nie wykazał, aby zakres deklarowanej opieki nad bratem uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet w niewielkim wymiarze czasowym. Organ II instancji, powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne akcentował m.in., że sprawowana nad niepełnosprawnym opieka winna być stała lub długoterminowa. Zwrócił uwagę, że pomoc w ubieraniu się, czy przygotowywaniu posiłków są czynnościami, które mogą być wykonywane poza godzinami pracy. Wykonywanie czynności opiekuńczych sprowadzających się do tzw. czynności dnia codziennego, nie świadczy o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją zatrudnienia, a sprawowaną opieką.

W ocenie organu odwoławczego, stwierdzone w sprawie czynności opiekuńcze skarżącego nad bratem, opisane w oświadczeniu z 3.12.2021 r., jak też w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego uzasadniają ocenę, że nie istnieje bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją przez skarżącego z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję SKO w Tarnowie, skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że nie wykazał ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad bratem, w sytuacji gdy nie podejmuje on zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez zaniechanie dokonania przez organ administracji wykładani celowościowej przepisów, a tym samym pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ograniczeniu się do wykładni językowej, podczas gdy obowiązkiem organu było dokonanie rozszerzającej, prokonstytucyjnej wykładni przepisów;

3. art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało brakiem uznania, że w sytuacji skarżącego, w okresie od dnia 9.11.2021 r. do 23.12.2021 r. nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadniający prawo dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w konsekwencji doprowadziło do załatwienia sprawy w sposób sprzeczny ze słusznym interesem skarżącego;

4. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego i realnych możliwości sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym bratem w zakresie wymaganym stanem jego zdrowia.

W oparciu o te zarzuty skarga domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, jak też żądała zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia, podtrzymując wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji.

Krytyczną ocenę stanowiska organów administracji, co do przyjętych przesłanek odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, poprzedzić jednak należy stwierdzeniem, iż SKO w Tarnowie w wydanej w tej sprawie decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącemu żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W realiach kontrolowanej sprawy, jako co najmniej przedwczesny, a przez to nieuprawniony uznać jednak należało pogląd obu orzekających organów administracji publicznej co do tego, iż nie zachodził bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej albo ich niepodejmowaniem), a koniecznością sprawowania stałej opieki nad bratem. Na okoliczność braku występowania wskazanego wyżej związku przyczynowego, SKO w Tarnowie przywołało historię zatrudnienia skarżącego (2013-2015), którą odniosło do daty powstania niepełnosprawności jego brata (1990 r.) jak też wskazało na brak dostatecznego wykazania w sprawie, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki, całkowicie wyklucza jego aktywność zawodową. W tym aspekcie organ odwoławczy dodał, że stwierdzony w sprawie stopień naruszenia sprawności organizmu podlegającej opiece osoby niepełnosprawnej, i związana z tym konieczność zapewnienia jej adekwatnej pieczy, nie świadczy o tym, aby uniemożliwiały skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nadto wynika, że zakres opieki skarżącego sprowadza się do zwykłych czynności dnia codziennego.

Przedstawionego wyżej stanowiska, nie sposób było jednak podzielić z uwagi na stwierdzone przez Sąd uchybienia w zakresie prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy (art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób wskazanych w tym przepisie, ale także - stale i osobiście opiekuje się bliską osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podstawą odniesień w tym względzie jest niewątpliwie zakres opieki świadczonej przez opiekuna na rzecz osoby jej potrzebującej.

Oceniając stwierdzony w sprawie zakres opieki skarżącego nad niepełnosprawnym bratem należy zauważyć, że ani przeprowadzony wywiad środowiskowy (k. 17 i nast. a.a.), ani także żaden inny dokument składający się na akta administracyjne, nie naprowadza na ustalenia, co do rzeczywistego stanu zdrowia tej osoby, który winien z kolei być punktem odniesienia dla ustalenia zakresu potrzebnej niepełnosprawnemu opieki. Z wywiadu środowiskowego wynika jedynie, że niepełnosprawny cierpi na schizofrenię paranoidalną i nie jest pampersowany. Wiedzę organów na ten temat uzupełnił skarżący w złożonym oświadczeniu (k. 33 a.a.) wskazując, że jego brat leczy się na schizofrenię od ponad 40 lat. Dostrzec przy tym należy, że stanowiąca zawartość akt administracyjnych jakość kopii orzeczenia o niepełnosprawności brata skarżącego (k. 10-12 a.a.) nie pozwala na ustalenie, z jakiego powodu niepełnosprawność tę (inwalidztwo) ustalono. W związku jednak z oświadczeniami skarżącego przypuszczać trzeba, iż miało to miejsce właśnie z uwagi na rozpoznaną u brata schizofrenię paranoidalną, a ówczesny (tj. w dacie wydawania tego orzeczenia - listopad 1990 r.) stan zdrowia niepełnosprawnego, oceniony został jako "wykluczający możliwość pracy" oraz jako "wymagający opieki innej osoby". Orzekające w tej sprawie organy administracji nie poczyniły natomiast jakichkolwiek ustaleń co do tego, jaki jest rzeczywisty, tj. aktualny w dacie prowadzonego postępowania, stan zdrowia brata skarżącego, a w konsekwencji też nie ustaliły tego, jakie są faktyczne potrzeby opiekuńcze tej osoby. Wywiad środowiskowy stwierdza bowiem lapidarnie, iż "niepełnosprawny wymaga stałej opieki, a skarżący opiekę tę zapewnia". W takich okolicznościach, jako nieoparte na rzetelnych ustaleniach ocenić należało stanowisko Kolegium Odwoławczego, iż "stopień naruszenia sprawności organizmu brata skarżącego i potrzeba zapewnienia mu adekwatnej opieki, nie uzasadnia rezygnacji skarżącego z zatrudnienia." Rzecz bowiem w tym, że zawartość akt administracyjnych nie wskazuje na poczynienie przez organy administracji ustaleń, co do podnoszonej przez Kolegium okoliczności, tj. odnośnie faktycznego stopnia naruszenia sprawności organizmu osoby niepełnosprawnej (jej stanu zdrowia). Kwestia braku "pampersowania" niepełnosprawnego nie może być tu przyjęta jako czynnik decydujący i przesądzający, skoro nie wymaga bliższego dowodzenia to, że w przypadku osób ciepiących na choroby psychiczne, rodzaj koniecznych czynności opiekuńczych jest odmienny, niż w przypadku osób chorych na inne dolegliwości (np. długotrwale leżących). Poprzestanie zaś przez orzekające organy administracji na zaprezentowanych wyżej "ustaleniach" co do stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, nie było uprawnione w szczególności, jeśli zwróci się uwagę na niewątpliwy w sprawie fakt, że brat skarżącego długotrwale cierpi na schizofrenię paranoidalną. Wiedza bowiem organów administracji o tego rodzaju schorzeniu brata skarżącego wymagała niewątpliwie podjęcia kroków (czynności) zmierzających do ustalenia choćby tego, czy osoba ta przejawia zachowania agresywne, czy może stanowić zagrożenie dla siebie i/lub innych osób znajdujących się w jej otoczeniu, czy też, poprzez zaburzenia psychiczne – jest w stanie rozpoznawać swoje potrzeby (np. fizjologiczne), a finalnie, czy jest w ogóle w stanie, przez znaczną część dnia pozostać sama i zadbać o siebie. W ocenie sądu, w zakresie wskazanych ustaleń, organ administracji winien był działać z urzędu i zgodnie z zasadą oficjalności (art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a.) przejawiać konieczną inicjatywę dowodową, gdyż było to nieodzowne do poprawnego ukształtowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia tej sprawy. Oparcie się organów administracji jedynie na oświadczeniu skarżącego odnośnie zakresu sprawowanej opieki nad bratem, bez poczynienia dalej idących, wnikliwych ustaleń, co do kwestii wyżej wskazanych, nie było wystarczające i poprawne. Uwzględnienie bowiem faktu występowania u niepełnosprawnego brata, tak poważnej choroby psychicznej, wymuszało konieczność zweryfikowania twierdzeń skarżącego odnośnie rodzaju potrzebnej pieczy i zakresu wykonywanych czynności opiekuńczych mających się sprowadzać jedynie do czynności dnia codziennego. W realiach ocenianej sprawy dostrzec zarazem należy, iż wspólnie ze skarżącym i niepełnosprawnym jego bratem, mieszka także ich niepełnosprawna, 94. letnia matka. Reakcje takiej osoby na zachowania chorego na schizofrenię syna, w zależności od rodzaju tych zachowań, mogą nie być adekwatne do potrzeb niepełnosprawnego i możliwości schorowanej matki. W tym też dodatkowo zakresie, jako niemające umocowania w materiale dowodowym sprawy (aktach administracyjnych) jawią się cytowane już wyżej stwierdzenia SKO odnośnie stopnia naruszenia sprawności organizmu brata skarżącego, które w ocenie tego organu - wykluczają potrzebę jego rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na zakres potrzebnej opieki. Adekwatny bowiem stopień opieki świadczonej przez opiekuna, winien uwzględniać aktualny stan zdrowia niepełnosprawnego i jego potrzeby wynikające z rodzaju schorzeń, na które cierpi. Akta kontrolowanej sprawy wskazują natomiast, że orzekające organy administracji zaniechały poczynienia ustaleń akcentowanego wyżej aspektu tej sprawy. Zatem, w oparciu o przedstawione sądowi akta (art. 133 par. 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2022 r., poz. 328) oraz z uwagi na zaprezentowane oceny stwierdzić należało, że nie było podstaw, jak to uczynił organ odwoławczy, aby w realiach tej sprawy stanowczo wywodzić, że niepełnosprawny brat skarżącego nie wymaga opieki ponad tę, która sprowadza się do zwykłych potrzeb dnia codziennego. Bez bliższych, zarysowanych wyżej ustaleń w tym względzie, okoliczności tych nie można było stanowczo przesądzić.

Orzekające organy administracji negując istnienie związku przyczynowo-skutkowego między zaniechaniem przez skarżącego aktywności zawodowej, a sprawowaną opieką nad bratem zwracały uwagę na wynikającą z akt historię zatrudnienia skarżącego. Kolegium podało, że bezsprzecznie wyklucza istnienie tegoż związku przyczynowego okres aktywności zawodowej skarżącego (2013-2015) odnoszony do okresu, w którym jego brat został uznany za niepełnosprawnego w stopniu znacznym (1990 r.). Stanowiska tego także nie sposób podzielić. Z akt sprawy wynika, że skarżący, w dacie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - miał 63 lata. Jednocześnie akta nie pozwalają przyjmować, że wskazany wiek, jak też stan zdrowia skarżącego, wykluczać mogą podjęcie przez niego zatrudnienia. Wystąpienie drugiej z przesłanek - niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki - jest okolicznością wystarczającą do przyznania świadczenia (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Jak przy tym trafnie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z 25.02.2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1700/21) zanegowanie związku przyczynowo-skutkowego musiałoby się opierać na w pełni miarodajnych przesłankach, jednoznacznie podważających ten związek w aspekcie subiektywnym (motywy niepodejmowania zatrudnienia) lub obiektywnym (uwarunkowana czynnikami zewnętrznymi możliwość znalezienia pracy). Podkreślić także trzeba, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia. Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w 2021 r., i miało to niewątpliwie miejsce w okresie, w którym jego brat legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności. Brak spójności między datą stwierdzenia tej niepełnosprawności (1990 r.), a ostatnim okresem pozostawania w zatrudnieniu (2013-2015) nie może jednak stanowić przesądzającego argumentu przemawiającego za brakiem zawiązku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki. Początek sprawowania opieki może być uwarunkowany rożnymi okolicznościami, tak osobistymi, jak i rodzinnymi, dotyczącymi zarówno opiekuna, jak i osoby pozostającej pod opieką (por. wyrok WSA w Gdańsku z 24.03.2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1192/21). Wobec braku bliższych ustaleń organów administracji w tym względzie, zanegowanie istnienia związku przyczynowego, nie było uprawnione.

W ocenie Sądu, ustalenia co do braku związku przyczynowo-skutkowego oraz co do tego, że opieka realizowana przez skarżącego nad bratem nie spełnia wymogów z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zostały poczynione co najmniej przedwcześnie. Skoro, co wcześniej już akcentowano, stan faktyczny nie został ustalony prawidłowo, to stwierdzić należało, że doszło do naruszenia art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r., w stopniu nakazującym wyeliminowanie zaskarżonych aktów z obrotu prawnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organów będzie ocena, w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy w kierunku wyżej wskazanym, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedstawione wyżej rozważania stanowią jednocześnie ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które zasadniczo trafnie zwracały uwagę na naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zw. z odnośnymi przepisami proceduralnymi nakazującymi kompleksowo zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy sprawy.

Jako niezrozumiały natomiast ocenić należało zarzut naruszenia art. 27 ust. 5 u.ś.r., skoro motywy rozstrzygnięcia organu II instancji w ogóle nie wskazywały, że przesłanką negatywnego załatwienia wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był zbieg tego prawa do innego świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego).

Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania i oceny, Sąd w pkt I sentencji uchylił decyzję zaskarżoną i decyzję ją poprzedzającą, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.). O kosztach (pkt II sentencji) orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 par. 2 p.p.s.a. Stosownie do tych przepisów, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co obejmuje także wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika strony skarżącej.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz. 1842).