Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1093/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 50 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 7 lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu W z siedzibą w M z dnia 14 marca 2014 r. nr 0315-2014-000234 odmawiającą J M przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż J M złożył w dniu 26 kwietnia 2013 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w W wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Producent zadeklarował do płatności pięć działek rolnych w ramach realizacji pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) o łącznej powierzchni 44,79 ha:

- działka rolna A (jabłoń domowa) o powierzchni [...] ha, położona na działkach ewidencyjnych o numerach [...] i [...]- obręb L W,

- działka rolna B (jabłoń domowa) o powierzchni [...] ha, położona na działce ewidencyjnej [...] - obręb Ś,

- działka rolna C (jabłoń domowa) o powierzchni [...]ha, położona na działkach ewidencyjnych: [...] i [...]- obręb C,

- działka rolna D (jabłoń domowa) o powierzchni [...]ha, położona na działce ewidencyjnej [...] - obręb G,

- działka rolna E (jabłoń domowa) o powierzchni [...], położona na działce ewidencyjnej [...]- obręb C.

Polskie Centrum Badań i Certyfikacji Sp. z o.o. sporządziło i przekazało Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013, który między innymi dotyczył producenta o nr identyfikacyjnym [...] - J M, w którym wskazano powierzchnię [...] ha dla upraw sadowniczych i jagodowych (z zakończonym okresem przestawiania). W kolumnie "Uwaga" odnotowano zapis powierzchni [...]ha, co do której Jednostka Certyfikująca w dniu 7 marca 2014 r. pismem wyszczególniła, że powierzchnia ta dotyczy połamanych, uszkodzonych, zgryzionych przez zwierzynę drzewek. Drzewka te zostały wymienione zachowując wymagania minimalnej obsady.

W dniach pomiędzy 6 a 9 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę gospodarstwa metodą inspekcji terenowej w zakresie programu rolnośrodowiskowego, z której sporządzono protokół nr [...] z dnia 9 sierpnia 2013 r. (producent został powiadomiony o kontroli telefonicznie w dniu 5 sierpnia 2013 r. przez kontrolera), oraz kontrola na miejscu w ramach kwalifikowalności powierzchni, z której sporządzono protokół nr [...] z dnia 9 sierpnia 2013 r., która była prowadzona równorzędnie z kontrolą w ramach działania rolnośrodowiskowego. W protokole tym stwierdzono następujące nieprawidłowości:

1. na działce A:

- liczba drzew stwierdzonych (wszystkich): [...] szt.

- liczba drzew spełniających wymogi: [...] szt.

- liczba drzew suchych: [...] szt. (w drzewach niespełniających wymogów),

Minimalna obsada drzew jaka powinna być na działce rolnej A na powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu: 1718 szt., po zastosowaniu współczynnika tolerancji 5% - 1635 szt. Sadzonki od 80 do 140 cm; średnica pnia powyżej 8 mm; rozstaw ok. 7x10m. Drzewka niespełniające wymogów żywe poniżej 80 cm; pojedyncze drzewka uschnięte powyżej 30 cm, poniżej część żywa, odbijająca; drzewka nieowocujące.

2. na działce B

- liczba drzew stwierdzonych (wszystkich): [...] szt.

- liczba drzew spełniających wymogi: [...]` szt.

- liczba drzew niespełniających wymogów: [...] szt.

- liczba drzew suchych: [...] szt. (w drzewach niespełniających wymogów)

Minimalna obsada drzew jaka powinna być na działce rolnej B, na powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu: 1269 szt., po zastosowaniu współczynnika tolerancji 5% - 1208 szt. Sadzonki od 80 do 140 cm; średnica pnia powyżej 8 mm; rozstaw ok. 7x10m. Drzewka niespełniające wymogów żywe poniżej 80cm; pojedyncze drzewka uschnięte powyżej 30cm, poniżej część żywa, odbijająca; drzewka nieowocujące.

3. na działce C:

- liczba drzew stwierdzonych (wszystkich): [...] szt.

- liczba drzew spełniających wymogi: [...] szt.,

- liczba drzew niespełniających wymogów: [...] szt.,

- liczba drzew suchych: [...]szt. (w drzewach niespełniających wymogów)

Minimalna obsada drzew jaka powinna być na działce rolnej C, na powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu: 854 szt., po zastosowaniu współczynnika tolerancji 5% - 813 szt. Sadzonki od 80 do 140 cm; średnica pnia powyżej 8 mm; rozstaw ok. 7x10m. Drzewka niespełniające wymogów żywe poniżej 80cm; pojedyncze drzewka uschnięte powyżej 30cm, poniżej część żywa, odbijająca; drzewka nieowocujące.

4. na działce D:

- liczba drzew stwierdzonych (wszystkich): [...] szt.

- liczba drzew spełniających wymogi: [...] szt.,

- liczba drzew niespełniających wymogów: [...] szt.,

- liczba drzew suchych: [...] szt. (w drzewach niespełniających wymogów).

Minimalna obsada drzew jaka powinna być na działce rolnej D, na powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu: 971 szt., po zastosowaniu współczynnika tolerancji 5% - 925 szt. Sadzonki od 80 do 140 cm; średnica pnia powyżej 8 mm; rozstaw ok. 7x10m. Drzewka niespełniające wymogów żywe poniżej 80cm; pojedyncze drzewka uschnięte powyżej 30cm, poniżej część żywa, odbijająca; drzewka nieowocujące.

5. na działce E:

- liczba drzew stwierdzonych (wszystkich): [...] szt.

- liczba drzew spełniających wymogi: [...] szt.,

- liczba drzew niespełniających wymogów: [...] szt.,

- liczba drzew suchych: [...] szt. (w drzewach niespełniających wymogów)

Minimalna obsada drzew jaka powinna być na działce rolnej E, na powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu: 513 szt., po zastosowaniu współczynnika tolerancji 5% - 488 szt.

Sadzonki od 80 do 140 cm; średnica pnia powyżej 8 mm; rozstaw ok. 7x10m. Drzewka niespełniające wymogów żywe poniżej 80cm; pojedyncze drzewka uschnięte powyżej 30cm, poniżej część żywa, odbijająca; drzewka nieowocujące.

Mając na uwadze dane Jednostki Certyfikującej, oraz wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na miejscu ZOR ARiMR w dniu 9 sierpnia 2013 r., które potwierdzały brak minimalnej obsady na zadeklarowanych do płatności działkach, nałożono na działkę rolną A, B, C, D i E kody nieprawidłowości E2, E6, E7 skutkujące zmniejszeniem płatności w wysokości 100%.

W związku z powyższym wskazaną na wstępie decyzją z dnia 14 marca

2014 r. organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania wnioskowanych płatności.

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podniósł, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 29 lutego 2009 r. (Dz. U. z 2009, Nr 33, poz. 262, ze zm.) w związku z § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. (Dz. U. z 2013, póz. 361), powierzchnie, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariancie 2.9 powinny spełniać warunek minimalnej obsady drzew lub krzewów, o której mowa w załączniku 3 do rozporządzenia przez cały okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jeżeli w danym roku realizacji zobowiązania wymóg minimalnej obsady nie jest spełniony, nie ma zastosowania zmniejszenie jeżeli, wymagana (minimalna) obsada drzew lub krzewów jest mniejsza o nie więcej niż 5 % minimalnej obsady (dopuszczalna tolerancja). W przypadku, gdy obsada drzew i krzewów nie spełnia przedmiotowego wymogu z uwzględnieniem 5% tolerancji, płatność rolnośrodowiskowa do tej powierzchni działki rolnej nie przysługuje w danym roku (zmniejszenie 100%). Ponadto w takim przypadku ma zastosowanie art. 18 ust. 1 akapit 2 RK (UE) Nr 65/20011. Rolnik natomiast zobowiązany jest kontynuować zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

W odwołaniu od tej decyzji strona nie zgadzając się z rozstrzygnięciem o odmowie płatności za realizację ww. wariantu, wskazała na nieprawidłowe postępowanie organu I instancji, który w jej ocenie, w pierwszej kolejności nie podjął czynności niezbędnych do wyczerpującego wyjaśnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w sposób nieprawidłowy zredagował uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy wymienioną na wstępie decyzją z dnia 7 lipca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, uznając, iż organ I instancji prowadził postępowanie w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej zwana: "k.p.a.").

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w obszernym uzasadnieniu po przytoczeniu obowiązujących przepisów prawa podniósł, iż producent nie spełnił wymagań niezbędnych do przyznania płatności we wnioskowanym zakresie. Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji argumenty świadczące o niespełnieniu przez skarżącego wymogów do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, dotyczące braku minimalnej obsady drzew na hektar, prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, niezachowania należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin oraz niespełniania przez część nasadzeń wymogów w zakresie wysokości, skutkujące w konsekwencji odmową przyznania tej płatności (zmniejszeniem jej o 100%).

Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie naruszenia przepisów postępowania, organ odwoławczy uznał je za niezasadne i niemające wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. Dokonanie wadliwego rozpatrzenia materiału dowodowego przyjmując za pewne nieprawdziwe dowody (protokół z kontroli na miejscu) zafałszowane przez pracowników ARiMR i pism przekazanych przez Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Zdaniem skarżącego otrzymany protokół po przeprowadzonej kontroli względem otrzymanego po zakończeniu kontroli zawierał liczne skreślenia dopiski, które istotnie wpłynęły na zmianę treści raportu i rażąco naruszyły przepisy dotyczące przeprowadzenia kontroli na miejscu, pozbawiając w ten sposób zaufanie do organów władzy publicznej zaznaczając, że skreślenia i poprawki dopuszczalne są na mocy art. 71 k.p.a. Dowodem zafałszowania protokołu z kontroli, zdaniem skarżącego, jest materiał zdjęciowy wykonany podczas jej przeprowadzenia, z którego wywnioskować należy, że kontrola trwała 2 dni nie 3 jak zostało to zapisane w raporcie. Strona zauważa, że istnieje rozbieżność pomiędzy zapisami aparatu w dacie wykonania zdjęć a miarką, która dokonano pomiar i umieszczonej na niej identyfikacją numeru działki i daty. Brak wykonanego materiału zdjęciowego na działce rolnej B nasuwa wniosek o pominięciu jej w pomiarach a ilość stwierdzonych sadzonek zostało dokonana na podstawie nieprawdziwych danych,

2. Występowanie pomiędzy organami I i II instancji zależności służbowej w rozstrzygnięciu sprawy, zarzucając że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M jako organ I instancji nie ma możliwości własnego, niezależnego osądu dowodów zgromadzonych w sprawie i występuje zależność służbowa od organu II instancji-Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR,

3. Decyzji utrzymującej w mocy skarżący zarzuca, błędne wyprowadzenie wniosku o uczestnictwie kontrolowanego podczas przeprowadzenia czynności kontrolnych skoro ze względu na wykonywaną pracę zawodową, skarżący nie uczestniczył w prowadzonych czynnościach kontrolnych,

4. Wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji organu II instancji rzekomego braku utrzymania plantacji jabłoni z zachowaniem dobrej praktyki rolnej, skarżący na okoliczność udowodnienia organom Agencji prowadzenia należycie uprawy, przedstawił zeznania świadków, którzy uczestniczyli w pracach polowych a polegająca na ich koszeniu i palikowaniu drzewek jabłoni,

5. Skarżący kwestionuje sposób wykonania pomiarów w ten sposób, że przy kilkunastu drzewkach mężczyzna wysiadając z samochodu przykładał listewkę do drzewka, a przy kolejnych sadzonkach pomiaru dokonywał za okna wystawiając listewkę i dokonując pomiaru wysokości drzewek. Pomiar dokonany przez inspektorów wykonany został z pominięciem metodyki dokonania tych pomiarów czyli nie od szyjki korzeniowej, która często znajduje się w zagłębieniu,

6. Pominięcie do wyliczenia minimalnej obsady drzewek o wysokości od 71 cm do 79cm na działkach rolnych A, B, C, D oraz E jako żywe. Z kolei drzewka powyższej 30 cm uznane przez inspektorów jako uschnięte, zdaniem skarżącego poniżej tej wysokości występuje część żywa drzewka odrastająca powyżej miejsca uszlachetnienia,

7. Brak odpowiedniego wykształcenia inspektorów terenowych oraz brak wiedzy w zakresie rolnictwa, sadownictwa i geodezji, co zdaniem skarżącego wymyka się z pod kontroli oceny plantacji pod względem przestrzegania dobrej praktyki rolniczej, stanu fitosanitarnego plantacji i zachwaszczenia co w sposób bezpośredni wpłynęło na ocenę stanu plantacji. Ocena stanu fitosanitarnego drzew wymaga szerokiej wiedzy i praktyki z kresu fitopatologii oraz wymaga pobrania prób roślin, pąków i gleby w celu wykonania badań laboratoryjnych na występowanie fitopatogenów,

8. Dla skarżącego niezrozumiałym jest z jakich powodów Kierownik Biura Powiatowego w M przyznał pozytywnie płatności bezpośrednie do gruntów oraz płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przy uwzględnieniu tego samego materiału dowodowego,

9. Naganne i lekceważące osobę skarżącą postępowanie poprzez niedochowanie

2-miesięcznego terminu na rozpatrzenie pisma odwoławczego oraz pozbawienie go możliwości czynnego udziału w sprawie, tj. naruszenie przepisów art. 8, 9, 10, 11, 12 i 35 k.p.a.,

10. naruszenie przepisu art. 89 k.p.a poprzez odmowę przeprowadzenia rozprawy,

11. naruszenie przepisów art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oprał oraz przyczyn, z powodu których innym dowodowym odmówił wiarygodności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy organy administracji w rozpoznawanej sprawie prawidłowo dokonały ustaleń, konsekwencją których było odmowa skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 r. za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) z uwagi na stwierdzone podczas kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego, przeprowadzonej w dniach 6-9 sierpnia 2013 r. w odniesieniu do zadeklarowanych do płatności działek rolnych (A, B, C, D, E,) nieprawidłowości.

Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 – dalej zwana: ustawą EFROW). Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Realizacja zobowiązania środowiskowego podlega kontroli (art. 30 i art. 31 ustawy). Z kolei w myśl art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy".

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.).

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2013 r. - zgodnie z przepisem przejściowym § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. - jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) – zwanym dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2009 r.".

Stosownie do § 50 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58 (tj. rozporządzenia z 2009 r.), w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Przepis § 2 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. przewiduje, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a) rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów; ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym",

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,

3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, oraz

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. (część II, ust. 1 pkt 2 ppkt. b) - dla wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz dla wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania).

Załącznik ten w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zawiera m. in. następujące wymogi dla wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania):

a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na paszę, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b) utrzymywanie minimalnej obsady drzew (...), która w przypadku drzew jabłoni stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni oraz

c) prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Ponadto wskazać należy, że stosownie do § 9 ust 2 pkt. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., na podstawie którego skarżący podjął w 2012 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt. 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady (pkt 3), w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b) wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Wymagania te, dla drzewek owocowych zostały określone w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007, nr 29, poz. 189), z których wynika, że ich wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm mierząc od szyjki korzeniowej, średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia oraz powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni bocznych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu ekologicznego jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin (§ 7 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.);

Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. w związku z § 50 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013).

Wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów, m. in. w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, iż dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady). Zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% ma również zastosowanie w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

W odniesieniu do warunku z § 9 ust. 2 pkt 3 lit.a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. określonego dla uprawy sadowniczej, dotyczącego spełnienia przez wszystkie uprawiane drzewa wymogu co do ukorzenienia oraz wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 50 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, kolejna płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne m. in. w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), może zostać przyznana rolnikowi wyłącznie po spełnieniu warunków jej przyznania, a więc także ww. warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a).

Konkludując powyższe należy podkreślić, że znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy - zarówno europejskie, jak i krajowe - nie przewidują możliwości przeprowadzenia przez rolnika czynności naprawczych i nie konstytuują mechanizmu prawnego, który pozwoliłby na uchylenie skutków stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli zainteresowany producent rolny dokona ich naprawy w określonym terminie.

Wskazać również należy, że na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31.01.2009 r.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem Rady z dnia 19 stycznia 2009 r." System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Ponadto w art. 20 ust. 1 rozporządzenia Rady z dnia 19 stycznia 2009 r. przyznano kompetencje państwom członkowskim, zgodnie z którymi mogą one przeprowadzać kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy (art. 20 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia Rady z dnia 19 stycznia 2009 r.). W myśl art. 22 ust. 1 tego rozporządzenia państwa członkowskie przeprowadzają kontrole na miejscu w celu zweryfikowania, czy rolnik wywiązuje się z obowiązków, o których mowa w rozdziale 1.

Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy i odnosząc się do argumentacji skarżącego, który utrzymuje, iż kontrola została przeprowadzona nierzetelnie, Sąd wskazuje, iż zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Głównym argumentem skarżącego jest popełnienie przez osoby kontrolujące błędów w ustaleniach faktycznych, przez wadliwy sposób przeprowadzania czynności kontrolnych, wadliwy pomiar wysokości drzewek owocowych (wysokość nie była określana od szyjki korzeniowej tylko od powierzchni ziemi), niepoliczeniu wszystkich sadzonek znajdujących się na terenie działek rolnych. Ponadto skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania polegające na wadliwej weryfikacji raportu z czynności kontrolnych, nieustosunkowaniu się przez organ na etapie postępowania odwoławczego do wszystkich zarzutów i argumentów zawartych w odwołaniu.

Zarzuty skarżącego dotyczące postępowania kontrolnego nie zasługują na uwzględnienie. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach od 6 do 9 sierpnia

2013 r. stwierdzono, że skarżący na obszarze działek objętych uprawą jabłoni domowej nie utrzymuje minimalnej obsady drzewek, a ponadto sadzonki nie posiadają wymaganych cech żywotności.

Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się obszerny materiał graficzny i dokumentacja fotograficzna (obrazująca stan upraw). Ponadto organ szczegółowo ustosunkował się do zarzutów skarżącego w treści swojej decyzji, jak również na etapie prowadzonego postępowania. Dokonana przez organ II instancji analiza raportów z czynności kontrolnych wykazała, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania dokumentacji pokontrolnej. Same kontrole oraz sporządzone na tą okoliczność raporty zostały sporządzone zgodnie ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią i nie zawierają błędów formalnych świadczących o niewłaściwie przeprowadzonej kontroli na przedmiotowych działkach rolnych.

Sąd zauważa, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek skarżącego o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu, obejmującej weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Deklarowane dane powinny być rzetelne i aktualne. Badanie zgodności wniosku o płatność i deklarowanych danych ze stanem rzeczywistym wymaga od organu ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych.

Z protokołów kontroli (raportów z czynności kontrolnych, oraz formularzy kontroli działek rolnych) znajdujących się w aktach sprawy wynika, że na działkach A, B, C, D, E, na których prowadzona jest uprawa drzewek owocowych - jabłoni domowej, stwierdzono naruszenie przez skarżącego obowiązku utrzymania na plantacji minimalnej wymaganej obsady. Dodatkowo, w trakcie kontroli ustalono, iż na części działek A, B, C, D oraz E, strona nie prowadziła produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz nie zachowała należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Jak wynika to z Raportu z kontroli nr [...] stwierdzone nieprawidłowości oznaczono symbolami E2, E6 i E7 z zaznaczeniem, iż stwierdzona w trakcie kontroli obsada na ww. działkach (obejmująca drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmująca drzewek suchych bądź nie spełniających wymagań jakościowych) wynosiła odpowiednio:

[...] sztuk na stwierdzonej powierzchni działki A - [...]ha, podczas gdy minimalna obsada wymagana dla tego obszaru wynosi [...] drzewek,

[...] sztuk na stwierdzonym obszarze działki B - [...]ha, dla którego minimalna obsada wynosi [...] drzewek,

[...] sztuk na stwierdzonym obszarze działki C- [...]ha, dla którego minimalna obsada wynosi [...] drzewek,

- [...] sztuk na stwierdzonym obszarze działki D - [...]ha, dla którego minimalna obsada wynosi [...] drzewek,

- [...] sztuk na stwierdzonym obszarze działki E - [...]ha, dla którego minimalna obsada wynosi [...] drzewek.

Wskazane powyżej ilości, które organ odwoławczy określił jako minimalną obsadę drzew, która powinna była znajdować się na ww. działkach, organ ustalił na podstawie wymogu utrzymywania minimalnej obsady jabłoni w ilości 125 sztuk/ha powierzchni określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego; z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady, określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia, w brzmieniu nadanym w rozporządzeniu nowelizującym z dnia 12 marca 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz. 278) zachowanie minimalnej obsady drzew o określonej jakości w ilości nie mniejszej niż: [...] sztuk na działce A, [...] sztuk na działce B, [...] sztuk na działce C, [...] sztuk na działce D oraz [...] sztuk na działce E stanowiłoby podstawę do zachowania prawa do płatności.

Ponadto drzewka owocowe, które nie prezentowały wymaganych prawem cech żywotności - w myśl § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., nie zostały zakwalifikowane do obsady poszczególnych działek rolnych, przy określeniu ostatecznej liczby sadzonek - uwzględniono warunek przewidziany w załączniku 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Na każdej z kontrolowanych działek stwierdzono drzewka suche bądź o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. Ich ilość, stanowiąca łącznie [...]drzewek ([...] suchych i [...] niespełniających ww. wymogów) stanowi tę część uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady działek obejmującej drzewka wykazujące cechy żywotności, o określonych parametrach.

W tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący pominięcia do wyliczenia minimalnej obsady drzewek o wysokości od 71 cm do 79 cm na działach rolnych A, B, C, d oraz E jako żywe zaś drzewek powyżej 30 cm uznania za uschnięte bowiem stwierdzona przez inspektorów terenowych na każdej z kontrolowanych działek ilość drzewek suchych bądź o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm potwierdzona została w sporządzonej i dołączonej do akt dokumentacji fotograficznej (w tym m. in. fotografiach o nr: [...][...]).

Ze sporządzonej dokumentacji fotograficznej, w sposób nie budzący wątpliwości wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie.

Mając na uwadze ww. zasady prowadzenia produkcji metodami ekologicznymi oraz ustosunkowując się do dowodów złożonych przez stronę i potwierdzających w jej ocenie wystąpienie wyjątkowych okoliczności związanych z działalnością zwierzyny leśnej (zaświadczenie z dnia 12 sierpnia 2013 r. Wojskowego Koła Łowieckiego [...]), która dokonała zniszczenia części uprawy, organ wyjaśnił, iż pozostawały one bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. Podobnie, odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, że szkody wyrządzone na plantacji jabłoni są spowodowane występowanie w jego gospodarstwie chorób chlorozy i nerkozy wierzchołków o występowaniu, o których skarżący zobowiązany był poinformować Agencję, prawidłowo organ wskazał, iż nie miało to wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w brzmieniu znowelizowanym w rozporządzeniu ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 324) oraz do art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 368 z 23.12.2006, str. 15), kategorie siły wyższej bądź wyjątkowych okoliczności stanowią zagadnienia, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta nie jest wymagany, co oznacza, iż organy ARiMR obowiązane są do ich rozpatrzenia w ramach odrębnego postępowania - o ustalenie kwoty nienależnie bądź nadmiernie pobranych płatności. Organy badają wówczas udokumentowane przez beneficjentów Programu wyjątkowe okoliczności bądź kategorie siły wyższej, których ocena jest niezbędna dla rozstrzygnięcia o zasadności bądź odstąpieniu od odzyskiwania wypłaconych środków pomocowych za realizację Programu rolnośrodowiskowego. Przepis ten nie stanowi więc podstawy do przyznania pomocy pomimo niespełniania przez beneficjenta warunków koniecznych do jej przyznania bądź niespełniania wymogów związanych z podjętym zobowiązaniem

W świetle zgromadzonego materiału, należy podzielić argumentację organu dotyczącą zaistnienia przesłanek wpływających na pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że na wysokość sadzonek mogła wpłynąć mechaniczna metoda nasadzania drzewek, które osadzone zostały głębiej (także powyżej miejsca szczepienia). W odniesieniu do powyższego organ II instancji szczegółowo i obszernie uzasadnił zastosowany sposób pomiaru wysokości drzewek, wskazując że zasady agrotechniki drzew owocowych nakazują sadzić drzewka kilka cm głębiej niż rosły w szkółce, a miejsce okulizacji powinno znaleźć się ponad powierzchnią gleby. Przysłonięcie glebą miejsca uszlachetnienia rośliny może ograniczyć plonowanie. Powyższy sposób jest także uznawany za prawidłowy przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach.

Sąd nie podziela zarzutu odnoszącego się do dokonania wadliwego ustalenia liczby drzew nie spełniających wymogów, poprzez zastosowanie niewłaściwej techniki pomiarowej (tj. od powierzchni ziemi, a nie od szyjki korzeniowej). Sąd podziela w tym zakresie wyjaśnienia organu. Nadto wskazuje, że niezależnie od zastosowanej techniki pomiaru, sadzonki drzewek jabłonek w drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego powinny być wyższe niż materiał zastany na plantacji. Argumenty skarżącego nie uzasadniają różnicy w wysokości sadzonek z wymaganymi prawem cechami żywotności, która dochodziła w niektórych przypadkach nawet do 20 cm.

W tym miejscu podnieść należy, iż zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy EFRROW, to strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek - a ponadto - ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W praktycznym znaczeniu oznacza to, iż strona, która uznając sposób przeprowadzenia kontroli za nieprawidłowy, winna była przedłożyć dowody potwierdzające tą okoliczność, wykazać na ich podstawie niezgodność przeprowadzonych czynności z obowiązującym przepisem prawa w efekcie wpływających na błędny charakter ustaleń z raportu.

Poza powyższym, ponownie należy podkreślić, iż przyznanie płatności rolnośrodowiskowej możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem. To z kolei zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR w trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach 6 - 9 sierpnia 2013 r., podczas której stwierdzono, iż warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3 lit.a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. wskazujący na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości - jak również - wymóg z załącznika nr 3 do rozporządzenia do określonej minimalnej obsady drzew i prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nie zostały spełnione. W ocenie Sądu, słusznie organ II instancji uznał, że inspektorzy terenowi w sposób właściwy dokonali pomiaru i kwalifikacji drzewek uwzględnionych do wyliczeń obsady, wśród których znalazły się wyłącznie sadzonki żywe, o wysokości nie mniejszej niż 80 cm i średnicy pnia nie mniejszej niż 8 mm, mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia. Z okoliczności powyższej, iż na części plantacji stwierdzono sadzonki o wysokości poniżej 80 cm, licząc od szyjki korzeniowej (co wynika z dokumentacji zdjęciowej), wynika dodatkowa konsekwencja wpływająca na sytuację prawną skarżącego. W tym miejscu Sąd podnosi jednakże, iż przepisy szczególne odnoszące się do płatności rolnośrodowiskowych nie przewidują możliwości uzasadnienia nieprawidłowości tego rodzaju i niezastosowania sankcji. Mają one zastosowanie zawsze, niezależnie od tego, z jakiej przyczyny wysokość drzewek uległa zmniejszeniu do poziomu poniżej 80 cm. Potwierdzenie dla wyłączenia części drzewek jabłoni z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi obowiązani byli obliczyć podczas kontroli, organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, z której, w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie.

Prawidłowo zatem, biorąc pod uwagę powyższy wywód, organ uznał za konieczne zastosowania dyspozycji, o której mowa w § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., czyli zmniejszenia wysokości tej płatności o 100% w odniesieniu do działek rolnych, na których zostało stwierdzono uchybienie tym wymogom - co w istocie sprowadzało się do konieczności odmowy przyznania płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej do płatności w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności za realizację Programu rolnośrodowiskowego, w tym ww. rozporządzeń rolnośrodowiskowych z 2009 r. i z 2013 roku, w których określono, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi wówczas gdy realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, jak również rolnik ten winien spełniać warunki przyznania płatności w ramach określonych w rozporządzeniu pakietów lub ich wariantów, organy obu instancji, wydały decyzje zgodne z obowiązującym prawem.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa musi gwarantować, że sposób dokonywania jakichkolwiek płatności odbywa się przy spełnieniu odpowiednich wymogów wspólnotowych oraz zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i unijnym. W związku z powyższym ARiMR jako agencja płatnicza nie tylko przyznaje płatności do gruntów rolnych, ale także w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wnioskach złożonych przez producentów rolnych ma obowiązek stosować odpowiednie sankcje.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, to w ocenie Sądu, nie zasługują one na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że skarżący był bardzo aktywny w toku całego postępowania administracyjnego, wnosząc szereg pism i zastrzeżeń, jednakże - na co należy zwrócić uwagę - organy obu instancji udzielały mu szczegółowych odpowiedzi. Ponadto skarżący był zawiadamiany w toku całego postępowania o możliwości wglądu do akt postępowania, uwzględniano także jego skargi dotyczące błędów postępowania oraz dokonano kontroli prowadzących postępowanie pracowników organu. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia jakichkolwiek przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do kwestii dokonywania skreśleń i poprawek protokołu po jego podpisaniu przez skarżącego, wskazać należy, iż wynikały one z błędów rachunkowych, dotyczących błędnego wyliczenia powierzchni obwodu i przyjętej szerokości buforowej i nie miały wpływu na wynik powierzchni ustalonej podczas kontroli. Odnośnie do zastosowania kodu nieprawidłowości E6 dla działek A, B, C, D i E przypisując do nich odpowiednie powierzchnie, na której naruszenie to zostało stwierdzone: 0,28ha, 0,48ha, 0,25ha, 0,16ha oraz 0,16ha przez kontrolujących, Sąd wskazuje, że organ dostrzegł, że kontrolerzy pominęli przypisanie kodu tej nieprawidłowości (E6) do działek rolnych w pierwotnym protokole, który skarżący podpisał i otrzymał po zakończeniu kontroli, to jednakże w wyniku ponownej weryfikacji uznali za zasadne jego zastosowanie na podstawie ustalonego stanu faktycznego w kontroli przeprowadzonej w dniach od 6 do 9 sierpnia 2013 r. a nieprawidłowość ta nie została ustalona na skutek kolejnej wizytacji w terenie, ale w oparciu o posiadany materiał sporządzony w trakcie prowadzonej kontroli, w którym ustalił, że zasadność zastosowania tej nieprawidłowości wynika ze stwierdzonych na kontrolowanym gruncie sadzonej jabłoni obumarłych. Niemniej jednak powyższy fakt nie miał wpływu na wynik sprawy ponieważ organ w sposób niebudzący wątpliwości ustalił ilość sadzonek na poszczególnych działkach rolnych jaka została niezakwalifikowana do obsady w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach 6-9 sierpnia 2013 r.

Również zarzuty dotyczące rozbieżności między zapisami aparatu a datą wykonania zdjęć wykonywanych podczas czynności kontrolnych nie zasługują na uwzględnienie ponieważ – jak to prawidłowo wyjaśnił organ - kontrolerzy nie mają obowiązku ustawiania dat w aparatach fotograficznych oraz podczas wykonywania zdjęć. Wystarczające jest wykonanie jednej fotografii w ujęciu globalnym w odniesieniu do całej działki rolnej, umożliwiające zidentyfikowanie dokładne działki rolnej i upraw, a na każdej fotografii powinna być umieszczona tablica o formacie nie mniejszym niż A4, wypełniona danymi pozwalającymi na identyfikację sfotografowanej działki takimi jak numer producenta rolnego, numer działki ewidencyjnej, identyfikator działki rolnej, data kontroli i kolejny numer wykonanego zdjęcia. W niniejszej sprawie warunki te zostały dochowane. Odnośnie zaś sposobu i metody przeprowadzenia kontroli, w ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy (protokół z kontroli, mapy z naniesionymi szkicami upraw, załączone fotografie) w jednoznaczny sposób wskazuje, iż została ona przeprowadzona w sposób prawidłowy. W aktach sprawy znajdują się mapy z geodezyjnie określonymi granicami działek zgłoszonymi do płatności oraz zaznaczonymi przez kontrolujących - kolorem czerwonym - granicami stwierdzonych upraw.

Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności w zakresie weryfikacji protokołu kontroli. Wskazać bowiem należy, że kontrola protokołu dokonana została przez pracowników Biura Kontroli na miejscu, którym przekazano zastrzeżenia skarżącego do protokołu w ciągu 7 dni od dnia ich wniesienia. Jak wynika z pism procesowych organ nie dokonywał oceny zasadności ustaleń kontrolnych, wskazując wyraźnie, że ocena taka będzie odbywać się na poziomie Biura Powiatowego, a więc w żaden sposób nie wpływał na rozstrzygnięcie organu I instancji. Tym samym, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego, że organ I instancji merytorycznie był związany stanowiskiem organu odwoławczego a co za tym idzie, że naruszono w ten sposób art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (z mocy prawa) obowiązek rozpatrywania kwestii związanych z wyjaśnieniami do sporządzonych protokołów z kontroli, przez dyrektorów właściwych oddziałów agencji. Ocena ta dokonywana jest pod względem formalnym, tj. procedur przeprowadzania takiej kontroli, nie zaś ustaleń jakie zapadły w jej wyniku. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 18 listopada 2008 r. organ ustosunkował się do zastrzeżeń wniesionych przez skarżącego, ale wyłącznie co do sposobu i metody przeprowadzonej kontroli (a nie jej wyniku), nie wpływając w żaden sposób na rozstrzygnięcie organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu braku uczestnictwa w prowadzonych czynnościach kontrolnych, podnieść należy, że inspektorzy w żaden sposób nie ograniczyli skarżącego w uczestniczeniu w kontroli, został on powiadomiony o mającej się odbyć kontroli, był w trakcie jej obecny i nie złożył uwag do przeprowadzonej kontroli w czasie podpisania raportu z kontroli (załączono do niego oświadczenie rolnika o braku melioracji upraw). Skarżącemu przesłano w terminie późniejszym raporty po naniesionych poprawkach, których skarżący już nie podpisał Kontrole, o których mowa w przepisie art. 30 ustawy EFROW muszą być przeprowadzana przez osoby do tego fachowo przygotowane - tj. posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę. Nie wymagają zawiadomienia, ani udziału w nich producenta natomiast sporządzone z tej kontroli raporty muszą być doręczone. Ponadto stosownie do art. 31 ust. 4 ustawy EFROW osoby wykonujące czynności kontrolne mają prawo do:

1) wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc lub pomoc techniczna;

2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu;

3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;

4) sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu;

5) pobierania próbek do badań.

5. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport.

6. Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.

7. W przypadku odmowy podpisania raportu przez podmiot kontrolowany raport podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując w raporcie stosownej adnotacji o odmowie podpisania raportu przez podmiot kontrolowany.

8. W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport.

Biorąc pod uwagę treść wyżej wskazanych przepisów w przedmiotowej sprawie nie zostały one naruszone zaś przeprowadzona u skarżącego kontrola spełniała wymagania w nim stawiane.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący braku wykształcenia inspektorów terenowych oraz braku wiedzy w zakresie rolnictwa, sadownictwa i geodezji ponieważ kontrolę przeprowadzają pracownicy Agencji, posiadający upoważnienie udzielone przez Prezesa ARiMR do wykonywana czynności kontrolnych, wydane po egzaminach zaliczonych z pozytywnym skutkiem. Podnieść należy, na co zwrócił uwagę organ, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie warunków jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 101, poz. 685 ze zm.) określa warunki kadrowe, techniczne jakie należy spełniać aby móc przeprowadzać kontrole, jednakże rozporządzenie te dotyczy wyłącznie zewnętrznych jednostek organizacyjnych, którym może zostać powierzone przeprowadzenie kontroli, a nie pracowników zatrudnionych w Agencji. Okoliczność przeprowadzanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kontroli na miejscu wynika z ze specyfiki prawnego umocowania Agencji oraz wyposażenia w instrumenty pozwalające na dokonanie weryfikacji prawidłowości wniosków składanych przez rolników. Kontrola na miejscu nie jest dowodem zewnętrznym, ale powstającym w ramach struktur Agencji, w oparciu o delegację ustawową (art. 30 ust. 1 ustawy o EFROW oraz art. 12 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011). Zasady przeprowadzania kontroli na miejscu określone są w przepisach prawa krajowego, tj. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1493 ze zm.). Szczegółowe procedury kontroli na miejscu, określające m.in. zakres prac wykonywanych przez inspektorów terenowych, ich upoważnienia czy wykorzystywany sprzęt, stanowią jeden z elementów audytu realizowanego przez Komisję Europejską, weryfikującego m.in. ich zgodność z przepisami wspólnotowymi i krajowymi. Brak pozytywnego wyniku takiego audytu stanowiłby podstawę do odebrania Agencji akredytacji, na bazie której ARiMR pełni rolę agencji płatniczej w zakresie Wspólnej Polityki Rolnej, w tym Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-13. Na co zwrócił organ, Agencja posiada stosowną akredytację, potwierdzającą spełnienie wymogów przewidzianych w treści rozporządzenia Komisji (WE) NR 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. WE nr L 171 z dnia 23 czerwca 2006r., ze zm.), w związku z czym kontrole, w stosunku do których nie wniesiono uzasadnionych zastrzeżeń, należy uznać za odpowiadające odnośnym wymogom, a więc stanowiące dowód w postępowaniach prowadzonych przez organy ARiMR. Podkreślić przy tym należy, że skarżący ubiegając się o pomoc z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego, każdorazowo potwierdza znajomość zasad przyznawania płatności tego rodzaju zaś przysługujące organom ARiMR uprawnienie do przeprowadzenia kontroli na miejscu stanowi jedną z tych zasad. Kwestia ta jest również wprost wskazana na druku wniosku, albowiem zobowiązuje rolnika do umożliwienia wstępu na teren gospodarstwa osobom upoważnionym do dokonywania kontroli (pracownicy ARiMR posiadają imienne upoważnienia, każdorazowo okazywane rolnikom; nr upoważnienia każdej z tych osób znajduje się na protokole z kontroli na miejscu) oraz okazywania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku.

W kwestii wydania pozytywnych decyzji dotyczący płatności obszarowych oraz płatności ONW wskazać trzeba, że przyznanie skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów oraz płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na tych samych gruntach wynika wyłącznie z różnych przepisów i odmiennych przesłanek, które muszą być spełnione aby otrzymać określone płatności. W przedmiotowej sprawie skarżący nie spełnił określonych przesłanek z ww. przepisów, regulujących kwestie przyznawania płatności rolnośrodowiskowych.

Wskazać należy, że w sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów art. 8, 9, 10, 11, 12 i 35 k.p.a

W postępowaniu przez organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy EFROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Natomiast stosownie do przepisu art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei na podstawie art. 21 ust. 4 pkt 1 ustawy EFROW odwołanie od decyzji w sprawie przyznania pomocy rozpatruje się w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odwołania;

Bieg terminu załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym rozpoczyna się z dniem otrzymania odwołania. Ponieważ w przepisie art. 35 § 3 in fine jest mowa o postępowaniu odwoławczym, należy przyjąć, że termin miesięczny, określony w tym przepisie, zaczyna się z dniem wpłynięcia odwołania do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie wlicza się do niego terminu siedmiu dni, w którym organ ten jest obowiązany przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (art. 133); termin siedmiu dni, o którym mowa w art. 133, jest bowiem "terminem przewidzianym w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 maja 1991 r., IV SAB 8/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 62).

W przedmiotowej sprawie odwołanie skarżącego wpłynęło do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] 2014 r., następnie w dniu 2 kwietnia 2014 r. zostało przekazane wraz z aktami sprawy Dyrektorowi ARiMR (wpływ w dniu 3 kwietnia 2014 r.). Oznacza to, że termin do rozpoznania sprawy mijał w dniu

4 czerwca 2014 r., Pismem z dnia [...]2014 r. organ II instancji powiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia, zgodnie z przepisem art. 10 § 1 k.p.a. Powyższe pismo doręczono skarżącemu w dniu

[...] 2014 r. a zetem do dnia 14 czerwca 2014 r,. skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, z którego to uprawnienia nie skorzystał. Z kolei decyzja organu II instancji została wydana w dniu 7 lipca 2014 r. Uwzględniając zatem możliwość zapoznania się skarżącego z aktami sprawy po jej zakończeniu w terminie do dnia 14 czerwca 2014 r., uznać należy, że wydanie decyzji w dniu 7 lipca 2014 r,. nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania. Również zażalenie skarżącego na przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ II instancji oraz bezczynność organu zostało uznane za nieuzasadnione postanowieniem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 maja 2014 r.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej w pierwszej kolejności podnieść należy, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje przyjęta w procesie cywilnym reguła, że organ orzekający rozpoznaje sprawę na rozprawie (por. art. 148 § 1 k.p.c.). Postępowanie wyjaśniające prowadzi się bowiem poza rozprawą, chyba że zachodzą przesłanki przeprowadzenia rozprawy (art. 89).

Stosownie do art. 89 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Organ administracji publicznej jest obowiązany przeprowadzić rozprawę, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania. Ocena, czy przeprowadzenie rozprawy przyczyni się do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania, należy do prowadzącego je organu. W ramach tej oceny organ powinien uwzględnić, że koncentracja materiału dowodowego w jednym miejscu i czasie jest z reguły czynnikiem upraszczającym i przyspieszającym postępowanie administracyjne.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że skoro przeprowadzenie zależy od oceny przez organ, to w niniejszej sprawie organ miał prawo nie uwzględnić wniosku strony o jej przeprowadzenie uznając, iż nie jest to konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia. Mimo nieprzeprowadzenia rozprawy organ uwzględnił wszystkie wnioski skarżącego, w tym dotyczące przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków.

Za bezzasadny należy uznać zarzut skarżącego, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy w treści decyzji wnikliwe przedstawił argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r., III SA 760/99, niepubl.). Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. Jak wskazano wyżej takie działania organ odwoławczy podjął. Z treści cytowanego unormowania nie wynika, aby uzasadnienie decyzji musiało przedstawiać stanowisko organu we wszystkich najdrobniejszych kwestiach proceduralnych, które były podnoszone czy sygnalizowane w toku postępowania administracyjnego przez stronę. Uzasadnienie faktyczne rozstrzygnięcia organu powinno odnosić się do okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Dyrektor ARiMR w sposób precyzyjny, szczegółowo wyjaśnił przyczyny swojego rozstrzygnięcia.

Ponadto, Sąd ponownie podkreśla, że z przepisu art. 21 ust. 1 i 2 ustawy EFROW wynika, że postępowanie przed organami ARiMR (od 2007 r.), w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym w niejaki sposób zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 645/14, LEX nr 1508645).

W związku z powyższym zarzuty skarżącego w tym zakresie są całkowicie pozbawione podstaw.

W konsekwencji, mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.