Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4228/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 do 36(9), art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7, art. 364 ust. 1, art. 365 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-21marca 2014 r. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 637) po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2014 r. z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu radcowskiego- zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną zaś z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną.

W tej sytuacji, w myśl art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, wynik końcowy egzaminu radcowskiego jest negatywny.

Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Jednakże, mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), jeżeli komisja odwoławcza rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia, winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.

Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z pracy pisemnej z prawa gospodarczego za niezasadne.

Wskazała, iż egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającego rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych - na ocenę niedostateczną.

Stwierdziła, że sporządzony pozew nie zawierał wprawdzie uchybień skutkujących jego zwrotem przez sąd, co oznacza w konsekwencji, że mógł zostać nadany mu bieg. Samo jednak przygotowanie pozwu, któremu nadany zostanie bieg, nie jest wystarczające do sprawdzenia wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej, pretendującej do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wyjaśniła, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w doktrynie prawa i postępowania cywilnego, pozew jest jednym z głównych pism procesowych wszczynających postępowanie cywilne (por.: E. Stefańska, M. Manowska, (w:) M. Manowska (pod. red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 359-360). Przygotowując pozew, należy zwrócić uwagę na wiele elementów, zarówno prawa materialnego, jak i procesowego. Podstawowym przepisem determinującym sposób formułowania pozwu jest art. 187 k.p.c., który wskazuje elementy zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne, charakterystyczne dla tego rodzaju pisma. Nadto pozew jako pismo procesowe, powinien spełniać także warunki wymagane i właściwe dla każdego pisma procesowego (art. 126 k.p.c.), tj. zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest skierowany, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, wymienienie załączników. Autor pozwu powinien zwrócić uwagę również na poprawne wskazanie wartości przedmiotu sporu, gdyż determinuje ona właściwość rzeczową sądu, a także wysokość opłaty od pozwu. Zgodnie z art. 1261 § 1 k.p.c. oznaczenie wartości przedmiotu sporu jest wymogiem formalnym pisma procesowego. Wartość przedmiotu sporu powinna być wskazana w walucie polskiej (złotych polskich) i zaokrąglona do pełnego złotego w górę. Zgodnie z art. 19 § 1 i 2 k.p.c. w sprawach o roszczenia pieniężne podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu. Dla autora pozwu istotne jest, że do wartości przedmiotu spory nie powinno się doliczać dochodzonych odsetek, chyba że zostały one wcześniej skapitalizowane i doliczone do owej wartości przedmiotu sporu. Zgodnie z art. 21 k.p.c. w przypadku gdy powód dochodzi w pozwie kilku roszczeń należy zliczyć ich wartość.

Kolejnym elementem istotnym pozwu jest poprawne określenie stron postępowania, gdyż sąd jest związany stanowiskiem powoda. Strony postępowania powinny być określone w sposób wyraźny. Ma to istotne znaczenie, gdyż nierzadko determinuje rodzaj sprawy i właściwość sądu do jej rozpoznania. W przypadku pozywania osób fizycznych należy wskazać imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania i PESEL, natomiast osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą powinno się określić zgodnie z ujawnionymi we właściwym rejestrze danymi osobowymi (tj. imię i nazwisko, adres zamieszkania, firmę osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, a także numer PESEL lub NIP).

Komisja podniosła, że odwołujący wprawdzie sporządził pozew zachowując wymogi formalne, jednakże był on sporządzony z narażeniem klienta na oddalenie roszczeń w części, z uwagi na brak zasadności żądania w tym zakresie. Zdający jako pełnomocnik reprezentujący stronę, niezgodnie z podanym w zadaniu stanem faktycznym uznał, że okoliczności niniejszej sprawy upoważniały go do zarachowania dokonanej wpłaty na poczet faktury VAT [...] w całości, a pozostałej kwoty na poczet faktury VAT [...], w konsekwencji dochodził kwoty 50 000 zł tytułem należności wynikającej z faktury [...]. Zdający nie zauważył wysłanego przez powoda potwierdzenia salda, które jednocześnie stanowiło pokwitowanie.

Komisja wskazała, że rolą sporządzającego pozew było uwzględnienie wszystkich roszczeń wraz z uwzględnieniem świadczeń ubocznych. W ocenie Komisji odwoławczej w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym nie przedawniły się roszczenia z obu faktur. Jeśli chodzi o fakturę [...], termin przedawnienia rozpoczął bieg w dniu [...] marca 2011 r. i został przerwany po raz pierwszy przez (właściwe) uznanie długu w piśmie doręczonym w dniu [...] czerwca 2011 r. (oświadczenie dłużników o zamiarze zaspokojenia należności "bez zbędnej zwłoki"). Drugi raz przerwano bieg przedawnienia przez dokonanie zapłaty w dniu [...] czerwca 2012 r. (jak wskazano w dyspozycji przelewu, była to zapłata należności z obu faktur). Skoro dłużnicy wówczas wskazali, że płacą za obie faktury, to oznaczało to przyznanie okoliczności faktycznej istnienia długu (oświadczenie wiedzy) i prowadziło do uznania niewłaściwego w odniesieniu do długów wynikających z obu faktur. Nie ma znaczenia dla skuteczności uznania długu fakt, że ostatecznie wierzyciel zaliczył wpłaconą kwotę 80 000 zł na poczet innej faktury VAT.

W konsekwencji zdający powinien był dochodzić:

a. należności głównej z faktury [...] co do kwoty 20 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia [...] marca 2011 r. do dnia zapłaty;

b. należności głównej z faktury [...] co do kwoty 30 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia [...] marca 2011 r. do dnia zapłaty;

c. odsetek ustawowych za okres od [...] marca 2011 r. do [...] czerwca 2012 r. liczonych od kwoty 80 000 zł - tj. 13 306,30 zł z dalszymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Zdaniem Komisji II stopnia, w opisie istotnych zagadnień dotyczących zadania z zakresu prawa gospodarczego nie uwzględniono przerwania biegu przedawnienia co do faktury [...] na skutek częściowej zapłaty przez dłużników należności w dniu [...] czerwca 2012 r.

W ocenie Komisji praca, która została rozwiązana zgodnie z opisem istotnych zagadnień, a więc z uwzględnieniem skutków wypływających z art. 77 u.k.w.h., a także przy założeniu, że przedawniło się roszczenie w zakresie należności ubocznych od kwoty należności wynikającej z faktury nr [...], również powinna uzyskać ocenę pozytywną. Wprawdzie w opisie istotnych zagadnień nie uwzględniono poglądu prezentowanego w judykaturze i szeroko rozpowszechnionego w praktyce stosowania prawa, poddającego w wątpliwość interpretację art. 77 u.k.w.h. w zw. z art. 69 u.k.w.h. odnoszącą się do przedawnienia odsetek od należności zabezpieczonej hipoteką (zob.: wyrok SA w L. z dnia [...] czerwca 2013 r.t [...]), jednak przyjęcie rozwiązania zgodnego z opisem również powinno być uznane za prawidłowe.

Komisja II stopnia stwierdziła, że zdający sformułował pozew nieodpowiadający żadnemu z powyższych założeń interpretacyjnych. Nietrafne jest stanowisko zdającego, że nieprawidłowe ujęcie roszczeń w treści pozwu jest elementem nieistotnym. Wprost przeciwnie, nie tylko jest elementem istotnym, ale także takim, który stanowi o pełnej ochronie interesu reprezentowanego klienta.

Zdający w petitum pozwu zażądał kwoty 72 298 zł, przy czym na kwotę tę składały się kwoty 50 000 zł z faktury [...], skapitalizowane odsetki od należności wynikającej z faktury [...] oraz kwota 17 185,13 zł tytułem skapitalizowanych "odsetek od opóźnienia" w zapłacie kwoty 100 000 zł z faktury [...]. Sposób wyliczenia tych należności zdający przedstawił na str. 9 w uzasadnieniu opracowanego przez siebie pozwu. Z tym sposobem wyliczenia nie można się zgodzić, bo błędne (niezgodne z opisem stanu faktycznego) było przyjęcie, że kwota 80 000 zł mogła zostać zaliczona na poczet faktury późniejszej, tj. [...]. Należało ją bowiem zaliczyć na poczet częściowej i opóźnionej zapłaty faktury [...].

Także skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu nakazowym stanowi uchybienie świadczące o nieznajomości przepisów odnoszących się do postępowania odrębnego. Zdający w pracy dochodzi określonej należności, powiększonej o skapitalizowane odsetki. Postępowanie nakazowe należy do fakultatywnych postępowań odrębnych, gdyż wszczynane jest wyłącznie na wniosek powoda zawarty w pozwie. Zatem uprawnieniem powoda jest dokonanie wyboru, czy zamierza dochodzić swojego roszczenia w postępowaniu zwykłym, czy też w postępowaniu nakazowym, o ile istnieją podstawy do wydania takiego nakazu zapłaty (wyrok SA w B. z [...] lutego 1995, [...], Legalis). Kodeks postępowania cywilnego taksatywnie określa podstawy umożliwiające wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Z tych też względów należy uznać, że w przypadku, gdy wniosek o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym jest zasadny, to sąd powinien nakaz wydać. Komisja zauważyła, że w przypadku skapitalizowania odsetek niewłaściwe jest kierowanie pozwu do postępowania odrębnego (w ten sposób: uchwała SN z 28 lipca 1993 r., sygn. III CZP 99/93, w której Sąd Najwyższy wskazał, że wyjątek od obowiązku przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 485 § 1 k.p.c. odnosi się do odsetek, jednak zaznaczył, że dzieje się tak wówczas, gdy stanowią one należność uboczną, która nie musi być dokumentowana). Właściwym zatem był tryb zwykły - przy takiej konstrukcji, jaką przyjął zdający.

Reasumując Komisja II Stopnia stwierdziła, że pozew sporządzony przez zdającego, co prawda odpowiada wymaganiom formalnym stawianym dla tego rodzaju pisma, jednakże nie uwzględnia interesu reprezentowanej strony. Zdający nie określił w należyty sposób żądania pozwu, czym pokrzywdził swojego mocodawcę, narażając go na zasądzenie częściowego zwrotu kosztów postępowania. Ten element oceny pracy jest zaś na tyle istotny, że skłania do zdyskwalifikowania pracy zdającego w kontekście wymagań stawianych osobom pretendującym do wykonywania zawodu radcy prawnego, a w konsekwencji do zaaprobowania tezy o zasadności utrzymania w mocy uchwały organu pierwszej instancji.

Jednocześnie Komisja wskazała, że na korzyść zdającego można zaliczyć:

1) sporządzenie pozwu, a nie opinii prawnej,

2) zachowanie wymogów formalnych.

W konsekwencji Komisja stwierdziła, iż biorąc pod uwagę kryteria określone w art. 364 i art. 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz treść pozwu sporządzonego przez egzaminowanego, wystawienie oceny niedostatecznej z pracy należało uznać za zasadne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. P., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonych uchwał i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

-art. 365 ust. 2 u.r.p., poprzez wadliwe zastosowanie kryteriów oceny i przyjęcie, że praca pisemna odwołującego z trzeciej części egzaminu radcowskiego nie spełnia warunków, o których mowa w powołanym przepisie a w konsekwencji uznanie, że odwołujący nie wykonał poprawnie zadania z części trzeciej egzumjl radcowskiego, co skutkowało oceną negatywną z tej części egzaminu oraz negatywnym wynikli końcowym z egzaminu radcowskiego;

- art. 364 u.r.p. poprzez niezastosowanie się przez egzaminatorów do obowiązującej na egzaminie radcowskim zgodnie z u.r.p., skali ocen od 2 do 6 i wystawienie oceny negatywnej z egzaminu z prawa gospodarczego;

oraz naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

-art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy rzetelnego zbadania zajętego przez skarżącego w odwołaniu stanowiska, a także brak uzasadnieniu treści wydanej uchwały dlaczego zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie nie może być w żadnym razie uznane na tle postawionego zadania za prawidłowe;

a m.in. w konsekwencji powyższych naruszeń organ dopuścił się naruszenia art. 8, art. 11 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji RP poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącego, w sytuacji gdy sposób rozwiązania przyjęty przez skarżącego zawarty również w pracach egzaminacyjnych i odwołaniach innych zdających zyskał aprobatę czy to w Komisji egzaminacyjnej I stopnia czy Komisji II stopnia.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z kserokopii uchwały z dnia [...] października 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] Przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego na okoliczność wykazania, że Komisja II stopnia rozpatrując odwołanie skarżącego naruszyła jego prawo do równego traktowania wobec prawa uznając, że przyjęte przez skarżącego zarachowanie faktur jest błędne, w sytuacji gdy wobec analogicznego rozwiązania u innych zdających i odwołujących się, zarówno Komisje I i II stopnia uznawały takie założenie za dopuszczalne i zgodne przedstawionym stanem faktycznym zadania egzaminacyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił podniesione zarzuty. Podniósł, że w sporządzonym na trzeciej części egzaminu radcowskiego pozwie, mając na uwadze sytuacje procesową obu stron, uznał, iż okoliczności stanu faktycznego zawarte w kazusie egzaminacyjnym przemawiają za tym, że dłużnicy w sposób dorozumiany dokonując przelewu kwoty 80 000 zł w dn. [...].06.2012 r. wyrazili wolę zarachowania tej w płaty w całości za fakturę [...] i w części za fakturę [...]. Wskazał, że brak precyzji pozwanych we wskazaniu jaką dokładnie kwotę, na poczet której faktury wpłacają, nie powoduje, że nie można było uznać, że pozwani nie skorzystali ze swojego uprawnienia wskazania długu, który chcą zaspokoić. Zatem prawidłowym jest przyjęcie, że pozwani pozostają dłużnikami powoda co do kwoty 50.000 zł wynikającej z faktury Vat nr [...] wraz z ustawowymi odsetkami należnymi od tej kwoty. Nie można bowiem pominąć faktu, że w tytule przelewu pozwani wskazali, że kwota 80.000 zł zostaje uiszczona tytułem należności za obie ww. faktury, a nie tylko za jedną. W tej sytuacji przyjęcie, że to wierzyciel w saldzie wybrał sposób zarachowania byłoby niewłaściwe i sprzeczne z art. 451 § 1 k.c. Dopiero jeżeli dłużnik wskazał, który z długów chce zaspokoić (art. 451 § 2 k.c.), o zaliczeniu na poczet określonego długu decyduje wierzyciel przez dokonanie zarachowania w pokwitowaniu, które dłużnik powinien otrzymać natychmiast, z chwilą spełnienia świadczenia (tak też SN w wyroku z dnia 27.11.2002 r., sygn. CKN 1331/2000, Izba Cywilna Biuletyn Sądu Najwyższego 2003/6, LEX nr 75340).

Podsumowując, skarżący stwierdził, że co do zasady, decyzja w kwestii zarachowania należy do dłużnika, który może wskazać, które zobowiązanie wykonuje. Wola dłużnika może być wyrażona w dowolny sposób, a jej interpretacja podlega zasadom określonym w art. 65 § 1 k.c. (tak SN w wyroku z dnia16.02.2012 r., sygn. akt IV CSK 233/11). Najczęściej - jak w kazusie egzaminacyjnym - dłużnik spełniając świadczenie, wskazuje, który dług płaci. Wierzyciel nie może sprzeciwić się woli dłużnika, może zarachować świadczenie według swojego uznania tylko jeżeli dłużnik nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Sporządzony przez powoda dokument powinien zatem uwzględnić wolę dłużników zaliczenia wpłaconej należności na poczet obu faktur, wolę pozwanych niewątpliwie potwierdza pismo z dnia [...].01.2013 r., z którego wynika, że dłużnicy potwierdzili uzgodnienia salda zaległości co do należności z faktury VAT nr [...] , co sugeruje, że uznali to zobowiązanie za spełnione. Należy również mieć na względzie, iż nie jest wykluczone późniejsze dowodzenie przez dłużnika, że inne okoliczności, poprzedzające albo towarzyszące spełnieniu świadczenia, mogły wskazywać na jego inny zamiar, co do sposobu zarachowania spełnionego świadczenia przez wierzyciela. W tym kontekście w ocenie skarżącego istniały podstawy do uznania przez wierzyciela - powoda, iż dłużnikom zależało na zapłacie całości za mniejszą fakturę nr 120/02/2011 opiewającą na kwotę 30 000 zł, która dodatkowo była zabezpieczona hipotecznie (aby zwolnić nieruchomość z hipoteki).

Skarżący podkreślił, że wyraźnie wskazywał w odwołaniu, że z treści kazusu egzaminacyjnego wynika, iż J. N. sporządził w dniu [...].01.2013 r. dokument pisemny zatytułowany "Potwierdzenie salda", w treści którego wskazał, że na dzień [...].12.2012 r. P. s.c. w K., pozostaje dłużnikiem P. J. N., w zakresie należności z faktury VAT nr [...] na kwotę 20 000 zł i z faktury VAT nr [...] na kwotę 30 000 zł. Z treści tej w żaden sposób nie wynika bowiem, że poza sporządzeniem w/wym. salda przez powoda, zostało ono doręczone pozwanym. Z kolei, jeśli chodzi o dokument pozwanych z dn. [...].01.2013 r., w których potwierdzają oni saldo jedynie co do należności z faktury VAT nr [...], wyraźnie wskazano, że dokument ten został doręczony powodowi w dn. [...].01.2013 r. Takie sformułowanie treści stanu faktycznego kazusu egzaminacyjnego zrodziło u skarżącego uzasadnione wątpliwości, co do rzeczywistego znaczenia dokumentu powoda z dn. [...].01.2013 r., który przy przyjęciu, że powód poprzestał tylko na jego stworzeniu i nie doręczył go pozwanym, sugeruje, iż powód miał wątpliwości w zakresie zarachowania przez pozwanych wpłaconej kwoty 80 000 zł, które postanowił rozwiać konsultując się następnie z radcą prawnym.

W ocenie skarżącego zatem, biorąc pod uwagę stan faktyczny przedstawiony w zadaniu egzaminacyjnym, nie można potraktować sposobu zarachowania wpłaty dokonanej przez dłużników w sposób odmienny od prezentowanego w opisie istotnych zagadnień, za błąd tylko należy uznać, takie rozwiązanie za akceptowalne.

Skarżący dodał, że sporządzane przez zdających na obszarze właściwości innych izb (m.in. w O. i B.) prac egzaminacyjnych z takim zaliczeniem należności nie skutkowało wystawieniem oceny niedostatecznej pracy.

Co więcej, nawet stanowisko organu odwoławczego tj. Komisji II stopnia jest w tej materii dla skarżącego krzywdzące i łamiące jego prawo do równego traktowania wobec prawa, jako że organ ten w stosunku do innych odwołujących podziela stanowisko prezentowane przez nich w analogicznych stanach faktycznych.

Zdaniem skarżącego jednym z celów Komisji Egzaminacyjnej II stopnia powinno być dążenie do ujednolicenia kryteriów oceny, aby zasadnicze kwestie w poszczególnych pracach egzaminacyjni zostały ocenione podobnie.

Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że sposób zarachowania winien być dokonany zgodnie ze sposobem prezentowanym w opisie istotnych zagadnień nie można uznać aby działanie takie stało w sprzeczności z interesem reprezentowanej strony, biorąc uwagę stan faktyczny kazusu egzaminacyjnego, w przypadku bowiem gdyby sąd wydał nakaz zapłaty, biorąc pod uwagę sytuację procesową pozwanych, oraz okoliczności i dowody na ich poparcie przedstawione w pozwie, prawdopodobieństwo wniesienia przez nich zarzutów jest znikome.

Skarżący dodał także, że nawet hipotetycznie przyjmując, że pozwani wnieśli by zarzuty do wydanego nakazu zapłaty, zarzucając w nich niewłaściwe zarachowanie faktur albo sąd uznając, że brak podstaw do jego wydania, skierowałby sprawę na rozprawę, powód mógłby na odparcie stawianych zarzutów oprzeć się na stanowisku pozwanych wyrażonych w piśmie z dn. [...].01.2013 r., w którym zaprzeczyli oni istnieniu zobowiązania z faktury nr [...], dając tym samym wyraz uznaniu zobowiązania za spełnione.

Jednakże z uwagi na sytuację procesową pozwanych tj. fakt, iż powód po skierowaniu sprawy na rozprawę miałby również możliwość zmiany powództwa, stosownie do art. 193 k.p.c to z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością stwierdzić należy, że pozwani w takim układzie procesowym, nie mieliby jakiegokolwiek interesu by zaprzeczać twierdzeniom powoda zawartym w pozwie. Nawet jeżeli powództwo zostałoby częściowo oddalone, tak jak podnoszą to egzaminatorzy sprawdzający pracę, pozwani w takim wypadku narażeni byliby na kolejny proces, którego nie mieliby szansy wygrać.

Jedyny możliwy pozytywny skutek kwestionowania przez pozwanych twierdzeń zawartych pozwie, w sytuacji następującego w związku z tym hipotetycznego, częściowego oddalenia powództwa przez sąd orzekający, w postaci zyskania części kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego związanych z częściowym oddaleniem powództwa, musiałby wiązać się z jednoczesną zapłatą kwoty 30 000 zł na rzecz powoda już podczas kwestionowania jego twierdzeń zawartych w pozwie aby uciec tym samym od wytoczenia kolejnej sprawy, której, jak wskazano wyżej, pozwani nie mieliby szans wygrać.

Zdaniem skarżącego zarzut skierowania sprawy do postępowania nakazowego nie może się ostać, jako że działanie takie w żaden sposób nie naraża reprezentowanej strony na jakiekolwiek ujemne konsekwencje a prezentowane w tym przedmiocie stanowiska doktryny i orzecznictwa są niejednoznaczne natomiast praktyka sądowa dowodzi, że wniosek skarżącego zawarty w sporządzonym przez niego pozwie mógł w praktyce odnieść pozytywny skutek dla reprezentowanej trony. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dn. [...] października 2013 r. (sygn. [...]), wyrok Sądu Okręgowego w B. z dn. [...] kwietnia 2014 r. (sygn. [...]), wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dn. [...] września 2012 r. (sygn. [...]).

W ocenie skarżącego do powyższych tez, podnoszonych zresztą w odwołaniu, organ odwoławczy nie odniósł się w żadnym miejscu uzasadnienia zaskarżonej uchwały, co prowadziło do rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Nadto Komisja Egzaminy II stopnia nie odniosła się w sposób precyzyjny do wszystkich zarzutów dotyczących wadliwości pracy z prawa gospodarczego, sporządzonej podczas egzaminu radcowskiego.

Przyjęcie, że sposób zarachowania przez skarżącego dokonanej przez dłużników wpłat sporządzonym przez skarżącego pozwie egzaminacyjnym jest akceptowalny, a co za tym żądania pozwu ujęte są w sposób prawidłowy, w kontekście innych prawidłowych elementów pracy pozwalają na przyjęcie, że praca z trzeciej części egzaminu radcowskiego winna otrzymać ocenę pozytywną.

Z treści uzasadnień ocen cząstkowych dwóch egzaminatorów jak i z treści oceny tej pracy dokonanej przez organ odwoławczy wynika, że jeśli chodzi o zachowanie wymogów formalnych, praca ta, poza brakiem wskazania adresu zamieszkania powoda, spełnia wszystkie wymagania formalne zgodnie z art. 187 k.p.c. w zw. z art. 126 k.p.c. Skarżący podjął prawidłową decyzję w sprawie wniesienia pozwu do Sądu Rejonowego w [...], słusznie wskazał, czyj podpis powinien znaleźć się pod pismem, pozew został wniesiony Sądu właściwego rzeczowo i miejscowo dla dochodzonego roszczenia, wskazano także właściwy wydział sądu.

Skarżący w swojej pracy zawarł wszystkie wymogi formalne pozwu wskazane art. 187 w zw. z art. 126 k.p.c., a także prawidłowo złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie nakazowym zgodnie art. 4841 § 2 k.p.c, co było najbardziej korzystne dla reprezentowanego mocodawcy oraz uwzględnił przepis art. 864 k.c. kierując pozew przeciwko pozwanym, jako współdłużnikom solidarnym.

W pozwie zawarto osnowę wniosku oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, określono żądanie i przytoczono uzasadniające je okoliczności faktyczne, oznaczono wartość przedmiotu sporu, wymieniono załączniki, tj. odpisy pozwu wraz załącznikami, dowód uiszczenia opłaty sądowej, pełnomocnictwo procesowe wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej.

Zdaniem skarżącego ocena jego pracy w powyższym zakresie jest prawidłowa i poza jednym usuwalnym brakiem, spełnia w sposób pełny jedno z kryteriów, o których mowa w art. 365 ust. 2 ustawy tj. kryterium zachowania wymogów formalnych.

Jeśli chodzi o pozostałe kryteria wymienione w u.r.p, to skarżący, zgadzając się w tym względzie z egzaminatorami, słusznie dokonał kapitalizacji odsetek oraz uwzględnił w sporządzonym pozwie przepis art. 482 k.c. domagając się zasądzenia odsetek od odsetek od dnia wniesienia pozwu.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Na wstępie należy pokreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu wskazanego w skardze.

Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 ). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a. jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04 nie publ.). Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Należy zauważyć, iż przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż nie może prowadzić to do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Podkreślić zatem należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (zob. NSA w wyroku z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05), lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06).

. Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 36(9) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Z 2014 r. poz. 267) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz. U. z 2014 poz. 1930), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 w/w ustawy.

Zgodnie art. 36(4) ust. 1 urp, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Pierwsza część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Druga część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Trzecia część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Czwarta część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Piąta część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki polegającego na przygotowaniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu radcowskiego z zastosowaniem następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 365.

I tak, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego.

Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.

Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. (art. 366 ).

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36(6) ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36(8) ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36 (8) ust. 11 ustawy o radcach prawnych)

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 489/11), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Zgodnie z art. 36(8) ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie ]z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz.U. z 2013 poz. 1209 ze zm.)

Zgodnie z § 5 p. 3 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w świetle wymienionych przepisów, w tym określających charakter i warunki zdania egzaminu radcowskiego, egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sąd nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się do w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Katowicach uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6).

Komisja szczegółowo wywiodła, że do najistotniejszych braków sporządzonego przez niego pozwu należy zaliczyć:

1) nieprawidłowe ujęcie roszczeń w treści pozwu, co narażało reprezentowaną stronę na oddalenie powództwa w części (zdający jako pełnomocmk, niezgodnie z podanym w zadaniu stanem faktycznym uznał, że okoliczności kazusu egzaminacyjnego upoważniały go do zarachowania dokonanej wpłaty na poczet faktury VAT [...] w całości, a pozostałej kwoty na poczet faktury VAT [...], w konsekwencji dochodził kwoty 50 000 zł tytułem należności wynikającej z faktury [...]. Zdający nie zauważył wysłanego przez powoda potwierdzenia salda, które jednocześnie stanowiło pokwitowanie);

2) błędny wniosek o skierowanie sprawy w postępowaniu nakazowym, co stanowi uchybienie świadczące o nieznajomości przepisów odnoszących się do postępowania odrębnego.

Wskazała także, że na korzyść zdającego można zaliczyć sporządzenie pozwu, a nie opinii prawnej oraz zachowanie wymogów formalnych.

Nie dokonując oceny pracy skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącego. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa gospodarczego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych pozwu, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji a także poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Komisja wywiodła, iż sporządzony przez skarżącego pozew świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanego do wykonywania zawodu radcy prawnego, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce.

W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności.

Podkreślić trzeba, że istota i charakter egzaminu zawodowego obligują zdających, w tym także w zakresie zadania z prawa gospodarczego, do dostrzeżenia i podniesienia wszystkich istotnych uchybień sądu, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie. Skoro zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego.

Z tej też przyczyny ocenie egzaminatorów oraz Komisji II stopnia podlegają wszystkie bez wyjątku elementy pracy zdających. Wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust.1, art. 6 ust.1 i art. 7 oraz art. 2 ustawy o radcach prawnych (art. 4 ust.1 Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe, art. 6 ust.1 Zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami, art. 7. Pomocą prawną jest w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe, art. 2 Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana).

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny, świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami, występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydata zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

W konsekwencji wadliwość sporządzonego przez skarżącego pozwu uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego . W rozpatrywanej sprawie ocena konkretnego pisma została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego dotyczącego różnorodnych rozstrzygnięć w przedmiocie oceny prac z zakresu prawa gospodarczego, należy zauważyć, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 Kpa. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o radcach prawnych - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach dotyczących wyników z egzaminu radcowskiego innym osobom nie są okolicznościami, które powinny czy też mogły być badane w konkretnej sprawie. Kontrola działalności administracji publicznej może być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy ze skargi na konkretny indywidualny akt administracyjny. Uwzględnienie przez sąd administracyjny przy tego rodzaju kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach, nawet o zbliżonym stanie faktycznym ze wskazaniem identycznej podstawy prawnej oznaczałoby, że sąd dokonałby oceny działalności administracji publicznej w szerszym zakresie aniżeli ta do jakiej był upoważniony

Komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005, s. 364). Wybór danego rozwiązania, które jest równowartościowe prawnie wobec innych dopuszczalnych przez ustawę, nie jest zupełnie dowolny i swobodny. Ograniczony jest on przez przepisy prawa materialnego (w tym wypadku przez przepisy ustawy o radcach prawnych, zwłaszcza art. 364 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2) oraz przepisy proceduralne (zgodnie z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych odpowiednio stosowane przez Komisję II stopnia przepisy k.p.a.). Sama jednakże okoliczność różnicowania ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne, jak również siły przedstawianej przez nich argumentacji, jest rzeczą naturalną, gdyż nie jest możliwe ustalenie idealnych kryteriów ocen. Te naturalne różnice uwzględnił zresztą ustawodawca w art. 36 4 ust. 10 ustawy o radcach prawnych przyjmując stosowny system dokonywania tych ocen.

Przepisy ustawy o radcach prawnych nie nakładają na egzaminatorów obowiązku wypracowania jednolitych zasad i kryteriów wystawiania ocen.

Z uwagi na potencjalną możliwość różnego aczkolwiek prawidłowego rozwiązania tych samych zadań prac pisemnych ustawodawca nie wprowadził wzorca ocen a jedynie kryteria oceny tych prac, które zostały określone w art. 36 5 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i które muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Egzaminatorzy dokonując oceny pracy z poszczególnych części egzaminu kierują się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy natomiast tzw. opis istotnych zagadnień jest jedynie pomocniczym instrumentem o charakterze wewnętrznym. Opisowi temu nie został jednakże przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.