Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1402/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 września 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] luty 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy -


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, Skarżący – P. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i rodziny.

Na podstawie zarządzenia z 22 czerwca 2016 r. wezwano Skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej.

We wniosku złożonym na urzędowym formularzu Skarżący ponownie wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Jednocześnie oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie składa zeznań podatkowych, ponieważ jest rolnikiem. Do swojego majątku zaliczył mieszkanie o powierzchni25 m². Wyjaśnił, że dzierżawi nieruchomość rolną o pow. 4 ha. Skarżący nie wskazał jakie dochody uzyskuje i jakie wydatki ponosi.

Referendarz sadowy wezwaniem z dnia 22 czerwca 2016 r. ponownie zwrócił do Skarżącego o wskazanie i udokumentowania wszystkich miesięcznych dochodów skarżącego, w tym z gospodarstwa rolnego (np. przychód z tego tytułu, ewentualne dopłaty, inne świadczenia), wskazania i udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego łącznie od stycznia 2016 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu/mieszkania, opłaty za media, utrzymanie gospodarstwa, leczenie i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków).

W odpowiedzi na powyższe Skarżący wyjaśnił, że w gospodarstwie rolnym dochód nie występuje w miesiącach tylko w roku, nie posiada rachunków bankowych, nie prowadzi ewidencji wydatków (jeśli ma środki to opłaca rachunki, jeśli nie ma to płacą rodzice).

Postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, iż brak przedstawienia stosownej dokumentacji, uniemożliwiał mu ocenę sytuacji finansowej Skarżącego i w konsekwencji skutkował odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z 6 października 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu nieuwględnienie jego argumentów związanych z brakiem środków na poniesienie kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej.

Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżący spełniał przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Podobnie sąd oceniał sytuację, gdy Skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., III SA/Wa 967/06). W jednym z orzeczeń WSA w Warszawie stwierdził nawet, że skoro ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygać na jej niekorzyść (postanowienie z dnia 10 maja 2006 r., III SA/Wa 3456/05).

Jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania jest koszt wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości których Skarżący nie wyjaśnił. Jak już wskazano na wstępie to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony.

Wymaga podkreślenia, iż mimo dwukrotnego wezwania referendarza nie przedłożono dokumentów o które była wzywana. Wątpliwości Sądu budzi, skąd Skarżący, przy zadeklarowanym braku dochodów, czerpie środki na koszty codziennego utrzymania.

W ocenie Sądu okoliczności, na których Skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy zostały jedynie opisane, a nie wykazane. Wiąże się to z tym, że Skarżący nie dostarczył dokumentów i wyjaśnień uzupełniających wniosek, o które był wzywany i które przyczyniłyby się to przedstawienie jego faktycznej sytuacji finansowej. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi zainteresowany powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak to już wskazano wyżej strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej strona zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 .p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.