Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1491/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1726
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 7 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 839/18 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia urlopu bezpłatnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 839/18 oddalił skargę A. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] marca 2018 r. nr [...]w przedmiocie udzielenia urlopu bezpłatnego.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z [...] października 2017 r., nr [...] Rektor - [...] (dalej jako "organ pierwszej instancji" lub "Rektor"), na podstawie art. 134 ust. 2 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 ze zm.; dalej jako "ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych") oraz § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z [...] listopada 2014 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1627, ze zm.; dalej: "rozporządzenie MON z 17 listopada 2014 r."), działając z urzędu, udzielił A. S. (dalej: "skarżąca") urlopu bezpłatnego w okresie od 30 października 2017 r. do 1 lipca 2018 r. Jednocześnie postanowił ww. decyzji nadać rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył brzmienie art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wskazał, że stwierdzenie "udziela się" w brzmieniu ww. przepisu, nakłada na organ obowiązek udzielenia urlopu bezpłatnego w sytuacji powzięcia informacji o ciąży żołnierza pełniącego służbę kandydacką - kobiety, nie dłuższym niż dwanaście miesięcy. 10 października 2017 r. Rektor powziął informację o ciąży skarżącej. wymiar i termin urlopu bezpłatnego ustalił mając na względzie rozpoczynające się szkolenie specjalistyczne dla studentów Uniwersytetu [...] w [...], którego ukończenie warunkuje dopuszczenie do egzaminu na oficera, a tym samym możliwość mianowania na pierwszy stopień oficerski.

Decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...]Minister Obrony Narodowej (dalej jako "Minister" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, po rozpoznaniu ww. odwołania orzekł o:

1. uchyleniu decyzji Rektora z [...] października 2017 r. w części dotyczącej terminu udzielenia urlopu bezpłatnego;

2. udzieleniu skarżącej urlopu bezpłatnego od 31 października 2017 r. do 1 lipca 2018 r.;

3. w pozostałym zakresie o utrzymaniu w mocy decyzji Rektora z 27 października 2017 r., w tym w kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał, że co do zasady decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Podniósł, że skarżąca wypełniła obowiązek, stosownie do § 32 ust. 1 rozporządzenia MON z 17 listopada 2014 r., zgodnie z którym kobieta - kandydat w przypadku zajścia w ciążę informuje niezwłocznie na piśmie o tym fakcie rektora - komendanta uczelni wojskowej. W tej sytuacji organ pierwszej instancji zobligowany był do zastosowania art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do udzielenia urlopu bezpłatnego.

Organ odwoławczy uznał, że uzyskanie przez skarżącą zgody na indywidualny tok studiów od Dziekana [...], przed poinformowaniem Rektora o okoliczności bycia w ciąży, nie spowodowało wykluczenia obligatoryjnego obowiązku udzielenia urlopu bezpłatnego żołnierzowi pełniącemu służbę kandydacką - kobiecie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra wywiodła skarżąca, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji uznał zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszaw uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd zwrócił uwagę, że z akt kontrolowanej sprawy wynika, iż skarżąca wypełniła obowiązek wynikający z § 32 ust. 1 rozporządzenia MON z 17 listopada 2014 r., powiadamiając pismem z 9 października 2017 r. Rektora o fakcie zajścia w ciążę. Następnie pismem z 17 października 2017 r. poinformowała organ pierwszej instancji, że przewidywany termin porodu został ustanowiony na 24 kwietnia 2018 r., jak również, że jest to ciąża mnoga, a zatem istnieje wysokie prawdopodobieństwo jej wcześniejszego rozwiązania. Z kolei w piśmie z 20 października 2017 r. skarżąca wskazała, że realizując indywidualny program przewiduje, że ukończy studia przed planowaną datą porodu. A zatem ewentualny urlop bezpłatny, o którym mowa w § 32 ust. 2 rozporządzenia MON z 17 listopada 2014 r. chciałaby wykorzystać na okres porodu i bezpośrednio po porodzie, tak aby móc uczestniczyć w szkoleniu, zakończonym egzaminem na oficera w lipcu 2018 r. W świetle powyższego za niezgodne z prawdą Sąd uznał twierdzenie skarżącej, że wnosiła ona o udzielenie urlopu w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 1 lipca 2018 r.

Sąd za prawidłowe uznał działanie organu pierwszej instancji, bowiem Rektor zobligowany był do udzielenia skarżącej urlopu bezpłatnego. Ponadto organ pierwszej instancji nie mógł uwzględnić opinii skarżącej w zakresie udzielenia urlopu bezpłatnego na okres wyłącznie porodu i bezpośrednio po porodzie, ponieważ z art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wyraźnie wynika, że urlopu udziela się na okres ciąży i połogu. A zatem urlop nie może, tak jak chce tego skarżąca, być udzielony z pominięciem okresu ciąży.

Reasumując, Sąd uznał zaskarżoną decyzję Ministra za zgodną z prawem, zaś zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy orzekające § 32 ust. 2 rozporządzenia MON z 17 listopada 2014 r. w związku z art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził dowolności w podjętym rozstrzygnięciu.

Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem Sądu pierwszej instancji, wywiodła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości.

I. Skarżąca oparła skargę kasacyjną na następujących zarzutach:

1. naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, co doprowadziło do wydania przez sąd pierwszej instancji orzeczenia nieodpowiadającemu prawu;

2) art. 134 § 1 oraz art. 106 § 3 oraz art. 7 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu obowiązku orzekania poza granicami skargi i wniosków, a więc i z urzędu, i nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów i przepisów powszechnie obowiązujących normujących przedmiot rozstrzygania;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz innych przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 16 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 108 § 1 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że fakt przebywania skarżącej w ciąży mnogiej jest wystarczającym powodem nadania decyzji o skierowaniu na urlop bezpłatny rygoru natychmiastowej wykonalności.

2. Naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 32 ust. 2 i 3 rozporządzenia MON z dnia 17 listopada 2014 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie skonstruowanej normy prawnej.

W oparciu o tak postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie skargi oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. Ponadto skarżąca w piśmie procesowym z 21 maja 2019 r. wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

W związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm) wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.1090), strony postępowania zostały poinformowane, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie zrzekły się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej bądź wyrazi zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Jeżeli wszystkie strony oświadczą zgodnie, iż wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.

W związku z powyższym zwrócono się do stron postępowania o udzielenie informacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, co zdecydowanie może przyśpieszyć rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej. W razie wyrażenia zgody, strony zostały poinformowane o możliwości przedstawienia, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień na piśmie. Jednocześnie strony postępowania zostały zawiadomione, iż w przypadku, gdy nie wyrażają zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca się o udzielenie informacji, czy strona posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji.

Jednocześnie strony zostały poinformowane, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a rozprawy nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W odpowiedzi na wezwanie organ w piśmie procesowym z 16 maja 2022 r. oświadczył, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Skarżąca w piśmie procesowym z 25 maja 2022 r. oświadczyła, że wnosi o przeprowadzenie posiedzenia niejawnego. Jednocześnie skarżąca poinformowała, że posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczane przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono podstaw nieważnościowych. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Z zasady gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyroki NSA z: 18 września 2014 r., II GSK 1096/13; 11 marca 2015 r., II GSK 810/14, 27 sierpnia 22021 r., akt II GSK 1417/18).

Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Przy czym prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2021 r., II OSK 3831/18).

Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia te wymogi wypełnia, obejmując wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawiera ono w szczególności syntetyczne omówienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej konieczne wyjaśnienie. W tych warunkach możliwe jest przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. pozbawionym usprawiedliwionych podstaw.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że o tym, jakie okoliczności są w danej sprawie istotne i wymagają wyjaśnienia przesądzają przepisy prawa materialnego, które w sprawie mają zastosowanie. Hipotetyczny stan faktyczny wyznacza konkretny przepis prawa. Ustalanie innych faktów niezapisanych w tym przepisie jest zatem zbędne. Tym samym o tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne do załatwienia konkretnej sprawy decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, a nie subiektywne przekonanie strony.

W rozpoznawanej sprawie organ zgromadził i ocenił dowody pozwalające na zastosowanie przepisu art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. Organ nie pominął kierowanych do niego pism (meldunków) skarżącej, które jednak nie mogły wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia. Odniósł się do nich również Sąd pierwszej instancji. W sprawie nie jest sporne, że skarżąca była w ciąży bliźniaczej, zaś jej wskazania co do daty, w jakich chciała aby był jej udzielony urlop bezpłatny, nie zobowiązywało organu do ich uwzględnienia. W tym zakresie przepis art. 134 ust. 2 pozostawia decyzję uznaniu organu, który ustalając termin urlopu bezpłatnego powinien uwzględnić w miarę możliwości etap nauki, na jakim kandydat kobieta ją przerwała. Stanowisko strony nie jest jednak dla organu wiążące. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ zrealizował powyższe i wziął pod uwagę zamiar skarżącej uczestniczenia w szkoleniu wojskowym kończącym się egzaminem na oficera, ustalając koniec urlopu bezpłatnego na 1 lipca 2018 r. W pozostałym zakresie postulaty skarżącej nie mogły być uwzględnione, albowiem nieobjęcie urlopem okresu ciąży stanowiłoby naruszenie normy art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. należy podkreślić, że zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uzasadniony, jeżeli sąd nie zauważy lub nie weźmie pod uwagę niewskazanego w skardze naruszenia lub niezastosowania istotnego dla sprawy przepisu prawnego albo pominie ważną okoliczność faktyczną. Chodzi zatem o takie sytuacje, które wskazują na to, że w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, względnie gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd wojewódzki pominięte (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., II GSK 96/17), nie zaś o przypadki, w których sąd ocenił wszystkie doniosłe prawnie okoliczności w ramach prawidłowo przyjętego stanu sprawy, jednakże ocena ta była błędna (popełniony został błąd wykładni lub subsumcji). Taka sytuacja w sposób oczywisty nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Przepisy wskazane w skardze kasacyjnej nie znajdowały w sprawie zastosowania, wobec czego zarzut ich nieuwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach.

Okolicznością irrelewantną w sprawie jest specyfika pełnienia służby kandydackiej na uczelni niewojskowej i uczelni wojskowej. To więc, że skarżąca kształciła się w specjalności lekarza na Wydziale [...] i jednocześnie na uczelni wojskowej – Akademii [...], pozostawało bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. W świetle treści art. 134 ust. 2 ustawy organ obowiązany był brać pod uwagę jedynie pełnienie przez skarżącą służby kandydackiej, a to na jakiej uczelni ta służba jest pełniona nie miało znaczenia. Przepisy nie przewidują bowiem rozróżnienia sytuacji prawnej kobiet w ciąży – kandydatek na żołnierzy zawodowych w zależności od uczelni na jakiej pobierają naukę.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a wskazać należy, że zgodnie z jego treścią "sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Powyższy przepis nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyroki NSA z: 25 lutego 2016 r., II OSK 1592/14, 25 października 2015 r., I OSK 300/14). Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa powyższym przepisie jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14). Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstawy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za organ administracji bądź dokonywania ocen, które w przekonaniu sądu powinny mieć miejsce na etapie postępowania administracyjnego jako konieczne dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie w realiach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, których nie dokonały organy. Sąd w swych rozważaniach uwzględnił pisma kierowane do organu przez skarżącą, zaś zarzut nieprzeprowadzenia dowodów z przepisów powszechnie obowiązujących normujących przedmiot rozstrzygnięcia wydaje się być pomyłką. Sąd bowiem stosuje przepisy, a precyzyjnie ujmując kontroluje ich zastosowanie przez organy, a nie prowadzi w ich zakresie postępowanie dowodowe.

Zgodnie z art. 7 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążąc do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Zarzucając naruszenie tego przepisu skarżąca kasacyjnie nie określiła w jaki sposób przepis ten został naruszony, a Naczelny Sąd Administracyjny w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie dopatrzył się aby Sąd pierwszej instancji postępował wbrew dyrektywom wynikającym z tego przepisu.

W myśl art. 16 § 1 zd. pierwsze k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Również i w tym przypadku skarżąca kasacyjnie nie podała w jaki sposób został on naruszony, co uniemożliwia odniesienie się do tak skonstruowanego zarzutu, zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie skarżącej od decyzji Rektora-[...]przysługiwało odwołanie do Ministra Obrony Narodowej, które skarżąca złożyła.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 108 § 1 k.p.a.

Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna pomimo tego, że nie jest ostateczna. Instytucja ta dotyczy zatem wykonalności decyzji nieostatecznych. W przypadku gdy decyzja natychmiast wykonalna staje się ostateczna, nie obowiązują już żadne ograniczenia w jej wykonaniu. Tym samym nadanie rygoru na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. wywołuje skutki wyłącznie w sferze tymczasowej wykonalności decyzji i w takiej też sferze pozostaje aktualne kontestowanie prawidłowości zastosowania owego rygoru.

Wystąpienie przesłanek określonych w tym przepisie nie jest kwestią wykazania, a raczej argumentacji, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich oceny dokonanej przez organ.

Przesłanka ochrony życia i zdrowia nie została zdefiniowana w ustawie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka ta obejmuje przypadki w jakich istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia szkody na osobie. Chodzi zatem o przypadki gdy prawdopodobieństwo jej wystąpienia jest znaczne, choć sama szkoda jeszcze nie wystąpiła (por. wyrok SN z 9 kwietnia 2001 r., II KKn 430/98).

W rozpoznawanej sprawie organ wziął pod uwagę, iż skarżąca jest w ciąży bliźniaczej, a terminy rozpoznawania spraw w postępowaniu odwoławczym są odległe. Uwzględnił również potencjalne zagrożenie wynikające z konieczności wykonywania w czasie ciąży obowiązków w ramach służby wojskowej, co doprowadziło organ do przekonania, że zasadnym jest udzielenie skarżącej natychmiastowego urlopu ze względu na zabezpieczenie stanu zdrowia matki i płodu. Ocena Sądu pierwszej instancji, że działanie organu w tym zakresie znajdowało oparcie w okolicznościach sprawy, była prawidłowa.

Nie mógł podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku zarzut naruszenia art. 134 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 32 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych przez ich nieprawidłowe zastosowanie.

Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.

Taka sytuacja w rozpoznawanej sytuacji nie wystąpiła. Zauważenia także wymaga, że przepis § 32 ust. 3 nie znajdował w sprawie zastosowania.

Ustalone w sprawie i nie podważone okoliczności faktyczne obligowały organ do zastosowania art. 134 ust. 2 ustawy. Skarżąca, wypełniając obowiązek wynikający z rozporządzenia w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, powiadomiła Rektora – [...]o fakcie zajścia w ciążę, przedstawiając stosowne zaświadczenie lekarskie. Podała również przewidywany termin porodu, zaznaczając, że jest to ciąża mnoga, co wiąże się z możliwością wcześniejszego rozwiązania. Zaistniały zatem przesłanki do udzielenia skarżącej przewidzianego powyższym przepisem urlopu bezpłatnego. Organ obowiązany był do podjęcia wynikających z przepisu działań, gdyż omawiany przepis nie przewiduje swobody wyboru lub fakultatywności udzielenia urlopu. Zauważenia także wymaga, że przepis nie precyzuje w jakim terminie urlop bezpłatny ma być udzielony. Pozostawione zostało to decyzji uprawnionego przełożonego. Istotne jest jedynie aby obejmował on okres ciąży i połogu. Potwierdzenie powyższego znajduje się w § 32 ust. 2 ww. rozporządzenia, z którego wynika, że decyzja rektora-komendanta uczelni wojskowej w zakresie terminu urlopu pozostaje w jego wyłącznej gestii. Musi on jedynie zasięgnąć opinii kandydata-kobiety, która jednak nie ma charakteru wiążącego. Również kwestia etapu nauki, na jakim kandydatka ją przerwała uwzględniana jest jedynie w miarę możliwości. Jest to zatem przesłanka pomocnicza w ustalaniu terminu urlopu, nie zaś determinująca sama możliwość jego udzielenia. Za zasadną należy uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie opinia skarżącej nie mogła być w pełni uwzględniona, gdyż wówczas urlop zostałby udzielony wyłącznie na czas porodu i połogu, z pominięciem okresu ciąży. Stylistyka art. 134 ust. 2 ustawy w sposób jednoznaczny wskazuje, że urlop bezpłatny powinien być udzielony na okres ciąży i połogu. Znajduje to uzasadnienie w ochronnym charakterze tego przepisu, chroniącego życie i zdrowie kobiety, kandydatki na żołnierza zawodowego i pozostaje w zgodzie z gwarancjami konstytucyjnymi, wynikającymi m. in . z art. 68 Konstytucji. Oczywistym jest bowiem, że służba kandydacka może nieść zagrożenia dla kobiety w ciąży, a tym bardziej ciąży bliźniaczej. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że po zakończeniu urlopu kandydatka zachowuje prawo do dalszego pełnienia służby kandydackiej. Organ wziął natomiast pod uwagę zamiar uczestniczenia skarżącej w szkoleniu zakończonym egzaminem na oficera, określając datę zakończenia urlopu tak, aby mogła uczestniczyć w tym szkoleniu. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ prawidłowo zastosował kwestionowane w skardze kasacyjnej przepisy.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.