Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 664/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 74
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 kwietnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 638/08 w sprawie ze skargi A. E. M. Spółki z o.o. w B., P. M. – wspólników "P. A." s.c. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w W.; 2. zasądza solidarnie od A. E. M. Spółki z o.o. w B., P. M. – wspólników "P. A." s.c. na rzecz Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 638/08, po rozpoznaniu skargi A. E. M. Sp. z o.o., P. M. - wspólników spółki cywilnej "P. A." na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.e z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania: uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; oraz zasądził od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] maja 2007 r. został złożony przez "K. C." sp. z o.o z siedzibą w B. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Następnie w dniu [...] maja 2008 roku "P. A." s.c. z siedzibą w B. złożyła wniosek o wstąpienie na miejsce "K. C." sp. z o.o w B. do toczącego się postępowania w zakresie przyznania ww. płatności.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. orzekł o odmowie przyznania dla "P. A." s.c. z siedzibą w B. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Zdaniem organu nie zostały spełnione warunki do przyznania przedmiotowej pomocy finansowej ponieważ "P. A." s.c. w B. nie przejęła w posiadanie wszystkich zgłoszonych przez "K. C." sp. z o.o. w B. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 gruntów rolnych oraz położonych na nich działek rolnych.

Po rozpoznaniu odwołania P. M. reprezentującego "P. A." s.c. w B., decyzją z dnia [...] września 2008 roku, nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), przejmujący do wniosku o przejęcie płatności dołącza umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku, lub kopię takiej umowy potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji. Umowa ta winna obejmować działki ewidencyjne, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności przez przekazującego. Tylko w takiej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, może nastąpić przejęcie płatności, o które ubiegał się przekazujący. Brak takiej umowy, czy też nieprzekazanie wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (przekazanie części gospodarstwa), uniemożliwia zatem przyznanie płatności ONW na rok 2007, o którą ubiegał się przekazujący. Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż "P. A." s.c. z siedzibą w B. przejęła jedynie 11 działek z kilkudziesięciu jakie były zgłoszone we wniosku na 2007 rok, przez "K. C." sp. z o.o. i dlatego odmówiono skarżącej płatności do gruntów rolnych na 2007 r.

Uwzględniając skargę wspólników "P. A." s.c., tj. się "A. E. M." sp. z o.o. w B. oraz P. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że zarówno zaskarżona jak też poprzedzająca ją decyzja, naruszają przepisy prawa materialnego tj. § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW, a także przepisy postępowania, tj. art. 29 Kpa., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, wobec powyższego spełnione zostały przesłanki do wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a.

Sąd i instancji powołał treść przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie płatności ONW, zgodnie z którym jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi jeżeli przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW; nadto został złożony stosowny wniosek tego podmiotu do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW. Z kolei, jak zauważył WSA, zgodnie z ust. 3 pkt 2 ww. przepisu do wniosku złożonego przez nowy podmiot należy dołączyć m.in. umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku.

WSA podkreślił, że w sprawie jest bezsporne, że: nastąpiło przeniesienie posiadania części działek rolnych na rzecz Spółki od innego producenta do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, grunty, które przejęła Spółka znajdowały się w 2007 roku na obszarach ONW , skarżąca złożyła w terminie stosowny wniosek z wymaganymi załącznikami. Sporną kwestią jest czy płatność ONW przysługuje skarżącej, na rzecz której nastąpiło przeniesienie posiadania jedynie części, a nie wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności.

Sąd I instancji, dokonując interpretacji § 6 rozporządzenia ONW miał na uwadze treść art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowiącego delegację ustawową do wydania rozporządzenia ONW, którym w ocenie Sądu, wyrażono wolę uregulowania we wskazany sposób sfery działań i przypadków, w których następca prawny wnioskodawcy wstępuje w jego miejsce do toczącego się postępowania. Sąd wskazał również na art. 26 ww. ustawy z którego wynika, iż w sytuacji, gdy warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio w razie przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części. Sąd przywołał treść art. 25 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a zgodnie z nią w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego wnioskodawcy w toku postępowania nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części może - na swój wniosek - wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, o ile nie sprzeciwia się to przepisom o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc. Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie brak jest poczynienia przez organy obu instancji jakichkolwiek ustaleń faktycznych na gruncie tego przepisu.

Zdaniem Sądu I instancji wykładnia § 6 rozporządzenia w sprawie płatności ONW dokonana przez organy administracji jest wadliwa, gdyż z zarówno z treści przepisu stanowiącego delegację ustawową do wydania rozporządzenia będącego materialnoprawną podstawą do rozstrzygnięcia w tej sprawie, jak i z literalnego brzmienia § 6 cyt. rozporządzenia wynika jednoznacznie, że w razie przeniesienia posiadania zarówno wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych, jak i przeniesienia posiadania części położonych na obszarach ONW działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, na rzecz innego podmiotu, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi. WSA podkreślił, że takie rozumienie tego przepisu znajduje potwierdzenie w pkt 2 ust. 3 i ust. 6 rozporządzenia w sprawie płatności ONW, w których także jest mowa o przeniesieniu posiadania działek rolnych lub ich części. W ocenie WSA, wyrok NSA z 15 listopada 2007 r., w sprawie o sygnaturze akt II GSK 217/07, na który powołuje się organ odwoławczy, nie sprzeciwia się dokonanej interpretacji cyt. przepisów, albowiem to rozstrzygnięcie dotyczy innego stanu faktycznego i prawnego, tj. płatności bezpośrednich, a nie płatności ONW - jak w niniejszej sprawie. Nadto podstawą rozstrzygnięcia był tam przepis § 7 ust 1 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.). Przepis ten normuje przekazanie gospodarstwa rolnego rozumianego jako wszystkie działki rolne, objęte wnioskiem o przyznanie płatności, co jest zbieżne z zawartym w art. 74 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 roku - szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady WE nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE Nr L 04. 141. 18) wymogiem przeniesienia całego gospodarstwa.

WSA wyjaśnił, że w art. 1 rozporządzenia Komisji WE 1782/2003 z 29 września 2003 roku (Dz. U. UE L z 21 października 2003 r.) wymieniony został w sposób enumeratywny katalog zakresu stosowania ustawy, a płatności z tytułu ONW nie zaliczają się do żadnych z kategorii wymienionych w tym przepisie. Brak zatem, zdaniem Sądu i instancji, podstaw do tego, aby normy rozporządzenia 796/2004 stanowiącego akt wykonawczy do rozporządzenia 1782/2003 stosować wprost do płatności ONW. Środek pomocowy jakim są płatności ONW na rok 2007 określony został w rozporządzeniu Rady WE z 20 września 2005 roku 1698/2005 w sprawie wsparcia obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW; Dz. U. UE L z 21 października 2005 r.). Przepisem wykonawczym do rozporządzenia 1698/2005 jest rozporządzenie Komisji WE z 7 grudnia 2006 roku 1975/2006 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie procedur kontroli, wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z 23 grudnia 2006 r.). Tak więc art. 74 rozporządzenia 796/2004 nie stosuje się, nawet pośrednio, do płatności ONW.

WSA zważył ponadto, że decyzje organów administracyjnych zostały wydane w stosunku do A. E. M. Sp. z o.o. i P. M. - wspólników spółki cywilnej "P. A." . Jak wynika z umowy spółki cywilnej z [...] marca 2008 r. wspólnikami spółki są: A. E. M. Sp. z o.o i P. M. Sąd I instancji podkreślił, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, zdolności sądowej, wekslowej, upadłościowej, układowej. Zdolność takową posiadają wspólnicy spółki. Wymienienie w decyzji jedynie nazwy, pod jaką spółka prowadzi działalność gospodarczą, bez wskazania wszystkich jej wspólników, jest zatem w ocenie WSA wadliwe i stanowi naruszenie przepisu art. 29 w zw. z art. 30 Kpa.

Skargą kasacyjną organ administracyjny zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wniesionej przez wspólników spółki cywilnej P. A., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi kasator zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest:

- art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) przez całkowite pominięcie tego przepisu przy ocenie i uznaniu naruszenia przez organ art. 29 i art. 30 Kpa oraz

- art. 74 ust. 1 -7 rozporządzenia Komisji WE Nr 796/2004 przez jego niezastosowanie,

- § 6 ust. 1 rozporządzenia ONW oraz art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) przez nieprawidłową wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie.

W uzasadnieniu tych zarzutów organ nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że do płatności ONW nie ma zastosowania rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1782/2003 oraz przepisy wykonawcze do tego aktu zawarte w rozporządzeniu Nr 796/2004. Do przejęcia płatności ONW w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych na innego producenta rolnego stosuje się zasady dotyczące przekazywania gospodarstw rolnych oraz przejmowania płatności określone w art. 74 rozporządzenia Nr 796/2004. Określone tym przepisem regulacje znajdują swoje odzwierciedlenie w § 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 rozporządzenia w sprawie płatności ONW. Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tych przepisów, bowiem nie sięgnął do definicji pojęcia działki rolnej, zawartej w art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w świetle której § 6 rozporządzenia w sprawie płatności ONW należy rozumieć w ten sposób, że przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW dotyczy przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarach ONW. Tym samym część działek objętych wnioskiem przekazującego nie musi być położona na terenach ONW i tylko w takim przypadku możliwe jest przyznanie płatności tylko do części wniosku (dotyczącego działek położonych na obszarach ONW). Wszystkie działki rolne, które zadeklarował przekazujący we wniosku obszarowym znajdowały się w 2007 r. na obszarach ONW. W tej sytuacji umowa, o którą chodzi w § 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie płatności ONW, winna obejmować wszystkie działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności przez przekazującego. Brak takiej umowy, czy też nieprzekazanie wszystkich działek rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego (przekazanie części gospodarstwa) uniemożliwia przyznanie płatności ONW na rok 2007, o którą ubiegał się przekazujący.

Kasator zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 28, 29 w zw. z art. 30 Kpa. przez nieprawidłową wykładnię oraz ich nieprawidłowe zastosowanie;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie wobec przyjęcia naruszenia przez organ wydający decyzję art. 29 i art. 30 Kpa;

- art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 29 w zw. z art. 30 Kpa. przez nieprawidłową wykładnię oraz ich nieprawidłowe zastosowanie.

Uzasadniając te zarzuty stwierdził, że Sąd I instancji wadliwie uznał, iż spółka cywilna nie może być stroną postępowania w sprawie. Spółka cywilna, będąc co do zasady stosunkiem zobowiązaniowym, a nie podmiotem praw i obowiązków, nie może uzyskać płatności objętych wnioskiem, niemniej przepisy różnych ustaw regulujących działalność gospodarczą, podatki czy statystykę, przewidują w odniesieniu do spółki cywilnej szczególne uregulowania. I tak przepisy ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów do uzyskania płatności uprawniają spółkę cywilną. Warunkiem ubiegania się o przyznanie płatności jest uprzednie uzyskanie przez wnioskodawcę – producenta rolnego – numeru identyfikacyjnego, przy czym zgodnie z art. 12 ust. 5 powyższej ustawy, spółce cywilnej nadaje się jeden numer identyfikacyjny, a otrzymuje go ten wspólnik, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę. Ponadto wskazana w zaskarżonym wyroku podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie są błędne i nie odpowiadają wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem nie znajdują zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Z kolei ocena prawna i wskazania Sądu, co do dalszego postępowania naruszają art. 153 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z powodu sformułowanego w niej trafnego zarzutu naruszenia w wyroku Sądu I instancji § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie płatności ONW – przez jego błędną wykładnię. Ma on następujące brzmienie: "Jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich położonych na obszarze ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi: 1) jeżeli przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW; 2) na wniosek tego podmiotu złożony do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW". W świetle tego unormowania warunkiem przyznania płatności ONW jest przeniesienie wszystkich działek położonych na obszarach ONW obejmujących całą ich powierzchnię lub tylko ich części, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie tej płatności. Stosownie do art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji, odsyłającego do art. 2 pkt 1a) rozporządzenia Nr 796/2004, działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku, gdy w kontekście tego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania. Z kolei według art. 3 pkt 1 tej ustawy i art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, gospodarstwo rolne oznacza wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu, a gospodarstwo – wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego. Mając na uwadze przypomniane unormowania trzeba przyjmować, że działki rolne położone w całości lub części na obszarach ONW, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie płatności ONW, mogą obejmować całość lub część gospodarstwa i dlatego ten przepis nie wykracza poza upoważnienie do wydania rozporządzenia na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Również w poprzednio obowiązującym § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) istniał taki sam warunek przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW dla uzyskania tej płatności przez inny podmiot, co w orzecznictwie nie budziło wątpliwości. W obu rozporządzeniach (§ 4 ust. 2–4 poprzedniego oraz § 2 pkt 3 i § 3 ust. 2–3 aktualnego) obowiązywały takie same stawki płatności ONW od 1 ha, ale różnicowane w zależności od łącznej powierzchni działek rolnych: 50% stawki podstawowej za powierzchnię 50–100 ha i 25% od 100 do 300 ha, powyżej której płatność już nie przysługiwała. Chodziło więc niezmiennie o unormowania zapobiegające obchodzeniu systemu limitowania płatności ONW w następstwie przekazywania innemu podmiotowi – już w toku postępowania administracyjnego o przyznanie płatności – niektórych tylko działek objętych pierwszym wnioskiem.

Nie można wreszcie pomijać istoty wniosku o przyznanie płatności ONW w związku z przeniesieniem posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu. Nie wszczyna on nowego postępowania, lecz tylko powoduje podmiotowe przekształcenie nawiązanego już wcześniej stosunku administracyjnoprawnego w następstwie wniosku złożonego przez pierwszego posiadacza działek, odpowiadającego co do treści i terminu wymogom określonym w § 5 ust. 1–5 rozporządzenia w sprawie płatności ONW. W rezultacie stroną postępowania administracyjnego staje się nowy posiadacz, a treść uprawnień i obowiązków połączonych z przyznaną płatnością nie ulega zmianie. Odpowiada ona już wyznaczonemu zakresowi przez pierwszego wnioskodawcę i bezwzględnie wymaga przejęcia przez nowego posiadacza wszystkich działek lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych w pierwszym wniosku o przyznanie tej płatności.

Nie są natomiast uzasadnione pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. W zaskarżonym wyroku trafnie wskazano, że spółka cywilna nie mogła być stroną postępowania administracyjnego zamiast jej wspólników. Istotę spółki cywilnej szerzej omówiono w motywach uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt II GPS 5/08 (ONSAiWSA 2009/1/3, ZNSA 2009/1/97 i OSP 2009/2/17). Zgodnie z art. 860 k.c. przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Jest ona przede wszystkim stosunkiem zobowiązaniowym wywołującym skutki między wspólnikami. Poprzednio w literaturze i piśmiennictwie spotykano poglądy, że spółka cywilna ma cechy jednostki organizacyjnej i może występować jako podmiot w stosunkach zewnętrznych. Po wejściu w życie ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) utraciły one znaczenie, ponieważ w świetle jej art. 2 ust. 3 za przedsiębiorców uznawano jedynie wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywania przez nich działalności gospodarczej. Podobne rozwiązanie przyjęto w art. 4 ust. 2 obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Obecnie podmiotowość prawną można przypisać spółce cywilnej wówczas, gdy w akcie normatywnym prawa materialnego dopuszcza się do obrotu w określonej sferze prawnej pewne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak np. w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) przy określaniu definicji podatnika. Takiego rozwiązania nie ma w art. 12 ust. 5 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który ma następujące brzmienie: "W przypadku producentów rolnych, przetwórców, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę". Jest to po pierwsze przepis prawa procesowego, a po drugie – dotyczący nadania jednego numeru identyfikacyjnego nie spółce, lecz jednemu z jej wspólników za pisemną zgodę pozostałych. W zaskarżonym wyroku nie doszło więc do naruszenia art. 12 ust. 5 tej ustawy w związku z art. 28–30 Kpa. Nie można też Sądowi zarzucić naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. bowiem uzasadnienie wyroku zawierało wszystkie wymagane elementy, a ocena prawna była wyłącznie konsekwencją błędnej wykładni § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie płatności ONW.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzekł jak w sentencji.