Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 160/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 a  par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia NSA Halina Betta, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi małoletni K. S. reprezentowanego przez opiekuna prawnego E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia podatku od nieruchomości za lata 2002-2009 i za I ratę 2010 r. I. oddala skargę: II. zasądza od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika – doradcy podatkowego M. K. – kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych (w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zl oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł)


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi małoletniego K. Ś. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową - matkę E. S., jest decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za lata 2002 – 2009 i za I ratę 2010r. w łącznej kwocie 250.653,93 zł.

Z przyjętego w sprawie stanu faktycznego wynika, że skarżący K. Ś., nabył po zmarłym w dniu [...] ojcu T. Ś. spadek w części wynoszącej 3/16. Spadek w pozostałej części nabyła żona zmarłego U. Ś. oraz rodzeństwo skarżącego : W. Ś., R. Ś. i S. T. – W. W skład spadku wchodziły nieruchomości położone w D.

Kolejnymi decyzjami Burmistrz D. ustalał spadkobiercom jako współwłaścicielom nabytych w drodze dziedziczenia nieruchomości podatek od nieruchomości. Na dzień [...]. część podatku odpowiadająca udziałowi w spadku skarżącego K. Ś., tj. 3/16, wynosiła 250.653,93 zł.

W dniu [...] K. Ś. wniósł o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości w części 3/16. Wniosek umotywowano brakiem dochodów, które mogłyby pokryć należności podatkowe oraz faktem, że pozostali spadkobiercy uniemożliwili przedstawicielce ustawowej skarżącego dostęp do masy spadkowej i czerpanie z niej dochodów, przedłużają postępowanie o dział spadku i nie regulują podatku od nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Burmistrz miasta D. nie wyraził zgody na umorzenia udziału 3/16 zaległego podatku od nieruchomości, który to udział na dzień [...], tj. na dzień złożenia przez małoletniego K. Ś. reprezentowanego przez matkę E. S. wniosku o umorzenie zaległości podatkowych wynosi ogółem 250.653,93 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy I instancji wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o zgromadzone dokumenty ustalono, że E. S. (matka podatnika) ma na utrzymaniu dwoje dzieci (K. w wieku [...] lat i M. w wieku [...] lat). Mąż nie osiąga dochodów. Czteroosobowa rodzina utrzymuje się z renty otrzymywanej przez K. Ś. w wysokości 285,40 zł, z wynagrodzenia za pracę E. S. w wysokości 142,06 zł oraz z czynszu dzierżawnego w wysokości 1000 zł, z czego odprowadzany jest podatek do Urzędu Skarbowego w kwocie 85,00 zł. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: opłata za przedszkole 170,00 zł miesięcznie, 228,00 zł wydatkowane w miesiącu wrześniu na wyprawkę przedszkolną (książki, bloki, kredki itp.), jednorazowy wydatek szkolny 400,00 zł, zajęcia na pływalni w B. K. Ś. - koszt miesięczny 128,00 zł (ze względu na wrodzoną wadę [...] konieczny jest udział w zajęciach), wynagrodzenie dla pełnomocnika w kwocie 6.900,00 zł, który prowadzi sprawę o dział spadku. Zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] mąż E. S. nie osiąga dochodów, państwo S. ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej, teściowa doraźnie pomaga finansowo. Państwo S. nie korzystają z pomocy opieki społecznej, w miarę swoich możliwości rodzina i znajomi wspierają ich finansowo. Małoletni K. Ś. ma również zobowiązania z tytułu opłat za wieczyste użytkowanie gruntów Skarbu Państwa za rok 2008 w kwocie 1.331,35 zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz za rok 2009 w kwocie 3.473,99 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto jako wydatki wykazano również koszty sądowe w wysokości 133,86 zł, które zostały uregulowane w 4 ratach. Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalono K. Ś. podatek od spadku i darowizn w kwocie 15.791,00zł. E. S. dokonuje na poczet zaległego podatku od nieruchomości wpłat w kwocie 50,00 zł miesięcznie.

Na trudną obecnie sytuację finansową K. Ś. miała wpływ śmierć T. Ś. (ojca). E. S. na terenach należących do T. Ś. prowadziła działalność gospodarczą A, żona i synowie zmarłego zablokowali dojście do wydzierżawianych terenów, majątek ruchomy w postaci parku maszynowego, zapasów magazynowych został wysprzedany przez rodzinę T. Ś. z pominięciem E. S. Efektem takiego postępowania stała się utrata możliwości zarobkowania i powstanie zobowiązań z tytułu podatku VAT na łączną kwotę 180.076,20 zł. W wyniku postępowania upadłościowego nie zostały zaspokojone również należności wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie 151.461,13 zł, występujące na dzień [...].

W toku postępowania ustalono również, że K. Ś. otrzymał spadek w I grupie podatkowej po zmarłym w dniu [...] T. Ś. (ojcu), w skład którego wchodzi udział w prawie własności nieruchomości w D.: domu jednorodzinnym przy ul. [...], nieruchomości budynkowej przy ul. [...], [...], [...], przy ul. [...] w P. D., lokalu użytkowym przy ul. [...], lokalu mieszkalnym na [...] w D. oraz udział w nieruchomości i prawo dzierżawy działek w G.

Ponadto K. Ś. jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ul. [...]. Umowa kupna nieruchomości została zawarta w roku 1994 mieszkanie nabyto za kwotę 50.000,00 zł. Obecnie mieszkanie wynajmowane jest rodzinie E. S. Z tytułu wynajmu nie są pobierane przez właściciela nieruchomości dodatkowe opłaty, wynajmujący regulują wyłącznie opłaty za czynsz i media.

Zdaniem organu podatkowego I instancji ustalony stan faktyczny nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym obecnie posiadane przez K. Ś. zaległości podatkowe przewyższają jego możliwości płatnicze. Jest to jednak sytuacja przejściowa. Skarżący nabył w drodze dziedziczenia znaczny majątek i po przeprowadzeniu działu spadku będzie miał możliwość nieskrępowanego czerpania z tego majątku dochodu lub też możliwość jego sprzedaży. Dokonany przez Gminę wpis hipoteki przymusowej na niektórych nieruchomościach jest okolicznością bez znaczenia. Nie pozbawia żadnego ze spadkobierców praw i nie stanowi żadnej dolegliwości.

Skarżący pismem z dnia [...], uzupełnionym pismem z dnia [...] wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza D.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu otwarcia spadku zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości było nieznaczne, a matka małoletniego skarżącego była wówczas w stanie płacić podatek na bieżąco. Powstanie zadłużenia spowodowane zostało przez współspadkobierców, którzy podjęli celowe kroki mające spowodować zadłużenie skarżącego, współspadkobiercy uniemożliwiają czerpanie dochodu z odziedziczonego majątku, a nadto prowadząc bez zgody przedstawicielki ustawowej skarżącego działalność gospodarczą na wspólnych nieruchomościach, zwiększają wymiar podatku od nieruchomości, czym działają na szkodę skarżącego. Z tych względów podatkiem od nieruchomości powinny być obciążone osoby faktycznie nimi władające. W kontekście opisanej sytuacji, odwołujący się uznał, że "urząd stanął po stronie" współspadkobierców małoletniego K. Ś. Skarżący nie widzi również uzasadnienia dla obciążania w pierwszej kolejności nieruchomości położonej w D. przy ulicy [...], która "jest przyznana" małoletniemu. Skarżący zaprzeczył tezie organu I instancji, że po dziale spadku będzie on mógł swobodnie dysponować swoją częścią. Zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu odwołania "przyznana część, np. w postaci posesji będzie musiała być sprzedana ponieważ należy do wielu osób i nawet gdyby sąd przyznał ją jednaj osobie i tak będzie ona zmuszona niezwłocznie spłacić pozostałe, a przede wszystkim w pierwszej kolejności wierzyciela z hipotek. Wskazano również, że według przewidywań pełnomocnika współspadkobiercy skarżącego – U. Ś., postępowanie o dział spadku może potrwać jeszcze kilka lat. Zarzucono także, że matka skarżącego "prosiła, wnioskowała i wskazywała majątek spadkowy do przeprowadzenia egzekucji i zaspokojenia roszczeń urzędu".

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy II instancji stwierdził, że nie dostrzegł w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nieprawidłowości mogących skutkować uchyleniem decyzji. Zdaniem organu odwoławczego Burmistrz D. zebrał wystarczający materiał dowodowy i dokonał właściwej jego oceny. Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w jego ocenie niezasadne jest przypisywanie organowi podatkowemu pierwszej instancji odpowiedzialności za działalność pozostałych spadkobierców (współwłaścicieli nieruchomości) tj. U., W. i R. Ś. Odpowiedzialność taką mogą ponieść ewentualnie jedynie ww. osoby. Natomiast w wyniku niepłacenia podatku od nieruchomości za lata 2002-2010 podmiotem który został poszkodowany jest przede wszystkim Gmina Miejska D., bowiem budżet tej Gminy został w wyniku tego pozbawiony znacznych dochodów z tytułu podatku od nieruchomości. Powyższe mogło spowodować zakłócenie w realizacji nałożonych na Gminę zadań publicznych. Przyjmując spadek w imieniu strony (syna) opiekun prawny (p. E. S.) przyjęła również obowiązki związane z posiadaniem nieruchomości, w tym obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości. Decyzja o przyjęciu spadku została

podjęta z rozwagą, o czym świadczy fakt, że spadek został przyjęty z

dobrodziejstwem inwentarza.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej nie mogą zostać rozpatrzone argumenty i zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji ustalających podatek od nieruchomości dla strony i pozostałych spadkobierców. Strona miała bowiem prawo wnieść od decyzji ustalających podatek od nieruchomości odwołanie, ale z tego prawa nie skorzystała. Zatem w postępowaniu dotyczącym ulgi podatkowej nie może kwestionować wysokości ustalonego ostatecznie podatku.

Odnośnie zarzutu, że Burmistrz D. złożył do Sądu wnioski o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomościach stanowiących współwłasność podatnika i pozostałych spadkobierców, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że działanie Burmistrza jest zgodne prawem i uzasadnione. W ocenie organu odwoławczego powoływana w odwołaniu okoliczność, że strona została pozbawiona przez pozostałych spadkobierców dostępu do majątku masy spadkowej i pozbawiona dochodów z tego majątku, a jednocześnie spadkobiercy ci celowo przedłużają podział spadku, aczkolwiek są to okoliczności bardzo negatywne dla strony, nie są to jednak zdarzenia losowe. Za takie należałoby uznać takie zdarzenia jak np. powódź, pożar, wypadek, chorobę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powtórzona została argumentacja zawarta we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz w odwołaniu od decyzji Burmistrza D., a nadto podniesiono, że przedstawicielka ustawowa skarżącego kierowała liczne prośby o egzekwowanie długu poprzez zajmowanie dzierżaw masy spadkowej, lecz urząd nie był tym zainteresowany, gdy w tym samym czasie komornicy zajmowali te wierzytelności regulując zobowiązania U., W. i R. Ś. z tytułu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych, które nie miały żadnego związku z masą spadkową. Według oceny E. S. czynsze dzierżawne mogą wynosić miesięcznie ponad 50 tys. złotych.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i §2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie P.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza prawa.

Skarżący, powołując się na trudną sytuację finansową oraz wskazując, że do powstania zaległości podatkowej przyczyniły się osoby trzecie, domagał się umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości w części odpowiadającej jego udziałowi w spadku, tj. w 3/16. Organy skarbowe, nie kwestionując faktów i danych przytoczonych przez skarżącego uznały, że w jego sytuacji brak jest ważnego interesu podatnika przemawiającego za umorzeniem zaległości.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy podatkowe prawidłowo dokonały rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie w oparciu o przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W myśl powołanego przepisu, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z powyższego wynika, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną, pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Zatem organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Próbę zdefiniowania owych dyrektyw wyboru podjęła zarówno doktryna, jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Otóż pojęcie "ważny interes podatnika" powinno być oceniane w świetle okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika. Oceny takiej należy bowiem dokonywać w oparciu o kryteria zobiektywizowane. Umorzenie takie uzasadnione będzie jedynie w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników - zdarzeń losowych, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 983/98, LEX 40722). W przypadku, gdy trudności finansowe podatnika nie są rezultatem zaistnienia niezależnych od niego okoliczności, to nie ma podstaw do odstąpienia przez wierzyciela podatkowego od dochodzenia świadczenia podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 375/99, LEX 47514).

Podstawy do umorzenia nie może stanowić także nieznajomość przepisów prawa czy niewystarczająca efektywność prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Pojęcie "interes publiczny" należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp.) zob. K. Dworniak "Komentarz do Ordynacji podatkowej", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003). Należy podkreślić jednak, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia, nawet w sytuacji istnienia ważnego interesu podatnika, pod warunkiem należytego uzasadnienia decyzji. Zatem w przypadkach, o których mowa w art. 67a § 1pkt 3 OP, tj. uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, ale nie musi, umorzyć zaległości podatkowe oraz odsetki za zwłokę. Wybór określonego rozstrzygnięcia zawsze należy do właściwego organu podatkowego i w tym zakresie decyzje o charakterze uznaniowym uchylają się spod kontroli Sądu, jeżeli w postępowaniu, które zmierza do rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia, nie było naruszenia przepisów proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto niewątpliwym jest, że podstawową zasadą polskiego prawa podatkowego jest powszechność i równość opodatkowania. Przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest przepisem o charakterze wyjątkowym, dlatego też umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę stosuje się w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych wypadkach. Ponadto po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 22 października 1999r. sygn. akt III SA 7580/98, LEX 40537).

W takich sprawach kontrola Sądu Administracyjnego jest ograniczona do zbadania, czy organ należycie rozważył kwestię ewentualnego występowania ustawowych przesłanek umorzenia zaległości, o których mowa w art. 67 § 1 OP, a także czy wnioski wyciągnięte przez organy z zebranego materiału dowodowego zostały ocenione zgodnie z zasadami logiki. Jeżeli Sąd stwierdzi, że okoliczności te zostały rozważone, a także organ wyczerpująco swoje stanowisko uzasadnił - nie ma podstawy prawnej do ingerowania w treść rozstrzygnięcia, a tym samym w wypracowane przez organy reguły udzielania tego rodzaju ulg.

W rozstrzyganej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki był wymagany w tej sprawie, jak również, aby zaskarżona decyzja nienależycie uzasadniała stanowisko organu. Nie ma też Sąd podstaw do przyjęcia, że organy nie rozważyły, czy w sprawie występują ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowej.

Organy obu instancji ustaliły rzeczywistą sytuacje majątkową podatnika i - nie kwestionując, że jest ona trudna - uznały, że nie uzasadnia ona zastosowania ulgi podatkowej. Wskazały także, że zadłużenie nie jest konsekwencją zdarzeń o charakterze nagłym lub losowym (np. wypadek, choroba), ale wynika z zaniechania regulowania zobowiązań przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Jak już wyżej wskazano o istnieniu "ważnego interesu podatnika" nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoka rangę mają zdrowie i życie. Z ustalonych okoliczności dotyczących sytuacji materialnej strony wynika, że ewentualne postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku K. Ś. nie może zachwiać podstawami jego egzystencji.

Ustosunkowując się do argumentacji podatnika Dyrektor Izby Skarbowej słusznie wskazał, że w odwołaniu od zaskarżonej decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej nie mogą zostać rozpatrzone argumenty i zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji ustalających podatek od nieruchomości dla strony, w tym zarzut, że podatnikami podatku od nieruchomości w przedmiotowej sprawie powinni być wyłącznie faktycznie władający nieruchomościami współspadkobiercy skarżącego. Skarżący miał bowiem prawo wnieść od decyzji ustalających podatek od nieruchomości odwołanie, ale z tego prawa nie skorzystał. Odwołanie takie przy ustaleniu, że współspadkobiercy skarżącego K. Ś. istotnie pozbawili go możliwości korzystania ze wspólnych nieruchomości i sami przejęli ich zarząd, byłoby skuteczne. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.10.95.613 j.t. ) w pierwszej kolejności podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Skarżący decyzji ustalających zobowiązanie w podatku od nieruchomości jednak nie zakwestionował, zatem nie mogą być one przedmiotem kontroli w postępowaniu dotyczącym umorzenia podatku.

W ocenie Sądu poczynione przez organy skarbowe ustalenia i wyciągnięte z nich wnioski nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Wobec tego nie można twierdzić, iż decyzja o odmowie udzielenia ulgi została wydana w sposób sprzeczny z prawem. Wskazać przy tym należy, że ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygnięcia, zaś zdarzenia wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne (tak wyrok NSA z 31.01.2006 sygn. akt I FSK 570/05 LEX nr 187593). Stałe, trwające przez kilka lat, zaniechanie płacenia należności publiczno - prawnych, choćby w części przypadającej na skarżącego (tj. 3/16, czyli 18,75%), nie może być uznane za okoliczność losową i niezależną od woli podatnika. Sama przedstawicielka skarżącego podała, że w dniu otwarcia spadku (śmierć spadkodawcy) była w stanie regulować na bieżąco zobowiązania z tego tytułu. Należy także zauważyć, że małoletni skarżący jest właścicielem nieruchomości lokalowej położonej we W. przy ul. [...], która nie wchodzi w skład masy spadkowej. Sprawująca zarząd jego majątkiem E. S. ma obowiązek czerpać z tego majątku w interesie i na rzecz małoletniego korzyści finansowe. Z ustalonego stanu faktycznego wynika jednak, że przedstawicielka ustawowa małoletniego skarżącego bezpłatnie udostępniła ten lokal rodzinie. Faktycznie więc E. S. świadomie zrezygnowała z możliwości osiągania części dochodu, który mógłby zostać przeznaczony na uregulowanie zobowiązań publicznoprawnych obciążających małoletniego skarżącego, a obecnie faktycznie żąda uszczuplenia tych należności z uzasadnieniem, że środki na ich uregulowanie przekazała rodzinie.

Na marginesie można też zauważyć, że zgodnie z art. 207 KC pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów, zaś przez pożytki w art. 207 k.c. rozumie się zarówno pożytki naturalne (art. 53 § 1 k.c.), jak i pobierane jako dochody z rzeczy na podstawie nawiązanego z osobami trzecimi stosunku prawnego, pożytki cywilne (art. 53 § 2 k.c.), tj. w szczególności czynsze najmu i dzierżawy (tak też I CNP 121/08 postanowienie SN z 26 marca 2009 r. LEX nr 738072). Możliwość domagania się przez współwłaściciela przypadającej mu części pożytków i przychodów jest niezależna od wykonywania przez niego prawa do współposiadania i współkorzystania z rzeczy wspólnej. Okoliczność, że współwłaściciel rzeczy nie posiada rzeczy wspólnej ani nie realizuje w drodze roszczenia swojego uprawnienia do współposiadania rzeczy lub posiadania wyodrębnionej części rzeczy, nie stanowi przeszkody do domagania się przez niego partycypowania w przychodach z rzeczy. Oznacza to, że małoletniemu K. Ś. przysługuje roszczenie o 3/16 czynszu, pobranego w przeszłości (i pobieranego nadal) przez współspadkobierców, którzy wydzierżawili nieruchomości wspólne lecz czynsz zachowali dla siebie w całości i jak twierdzi E. S. uregulowali tymi środkami swoje prywatne należności publicznoprawne. Jak ocenia przedstawicielka skarżącego, wartość tego czynszu wynosi 50 tys. zł miesięcznie. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedstawicielka ustawowa podatnika wytoczyła o te należności powództwo przed sądem cywilnym, żądając okazania sądowi zawartych umów dzierżawy na dowód wysokości pobranego czynszu. Również na marginesie można zauważyć, że brak było przeszkód, aby E. S., z uwagi na przeciągającą się sprawę o dział spadku, wystąpiła do sądu cywilnego z powództwem o podział rzeczy wspólnej do korzystania i zażądała przyznania jej prawa do wyłącznego użytkowania jednej z nieruchomości lub części jednej nieruchomości o powierzchni odpowiadającej udziałowi spadkowemu małoletniego, tj. 18,75 % i kontynuowała w oparciu o nieruchomość działalność gospodarczą lub oddała w dzierżawę, a tym samym uzyskiwała środki na pokrycie należności cywilnoprawnych.

Skarżący reprezentowany przez matkę nie może więc twierdzić, iż nie miał i nie ma możliwości uzyskania środków na pokrycie zaległości podatkowych z przyczyn od niego niezależnych. Chybiony jest także argument, że po dokonaniu działu spadku brak będzie możliwości dysponowania przyznaną częścią majątku. Przed zakończeniem postępowania działowego przed sądem cywilnym nie sposób oczywiście przesądzać, czy skarżącemu zostanie przyznana na wyłączną własność nieruchomość odpowiadająca wartością jego udziałowi w spadku, czy też sąd cywilny zdecyduje, że inni współspadkobiercy będą zobowiązani spłacić wartość jego udziału.

Niezasadnie także skarżący podnosi, że organowi wielokrotnie wskazywano majątek (wchodzący w skład masy spadkowej), z którego była możliwa egzekucja podatku od nieruchomości. To organ decyduje, w jaki sposób, mając na względzie interes publiczny, dochodzić chce należności, których strona wbrew powszechnemu obowiązkowi podatkowemu nie uregulowała dobrowolnie. Nadto majątek ten, w postaci nieruchomości, nadal istnieje a organy podatkowe uznając to za celowe, nadal mogą skierować do niego egzekucję. Z tych samych względów chybiony jest także argument, że przedstawicielka skarżącego wskazywała na możliwość egzekucji przez organ zaległości w podatku od nieruchomości z czynszu dzierżawnego. W przypadku braku dobrowolnego regulowania zobowiązań podatkowych, to organ ocenia, kiedy wszcząć postępowanie w celu przymusowej realizacji świadczenia.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdza, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy w toku postępowania nie naruszyły prawa w zakresie o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów, działając w ramach przyznanego im wolą ustawodawcy uznania administracyjnego.

Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.