Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2143/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2006 r. sprawy ze skargi I. B. - B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. zmienioną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w W., na wniosek Agencji Celnej B. I. B., uznał miejsce przy ul. [...] w W., za miejsce, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego niezbędne do nadawania towarom przedstawianym przez ww. Agencje następujących przeznaczeń celnych: dopuszczenia do obrotu, tranzytu, składu celnego, uszlachetniania czynnego i biernego, odprawy czasowej, wywozu oraz powrotnego wywozu poza polski obszar celny. W pozwoleniu określono m.in. rodzaj towarów, które mogą być obejmowane procedurą dopuszczenia do obrotu oraz wskazano, iż delegowanie funkcjonariusza celnego do miejsca uznanego może nastąpić jedynie na podstawie każdorazowego wniosku osoby zainteresowanej, za zgodą właściwego naczelnika urzędu celnego, natomiast za wykonywanie czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu uznanym wnioskodawca jest obowiązany do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej zgodnie z art. 276 § 5 Kodeksu celnego i w wysokości określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 5 marca 2001r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne (Dz.U. Nr 17, poz. 194).

Pismem z dnia 10 grudnia 2004 r. Agencja Celna B. I. B. złożyła do Urzędu Celnego [...] w W. wniosek o oddelegowanie w dniach 13 grudnia do 24 grudnia 2004r. funkcjonariusza celnego do ww. miejsca uznanego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. na podstawie art. 4 pkt 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz.WE L 302 z 19 października 1992r.) zwanego dalej WKC, w związku z art. 73 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622), zwanej dalej ustawa Prawo celne, wymierzył opłaty manipulacyjne dodatkowe za wykonanie na wniosek strony czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego poza czasem/miejscem urzędowania Urzędu Celnego [...] w W. w dniach 13.12.-24.12.2004 r., w łącznej kwocie 2.100 zł.

Pismem z dnia 28 grudnia 2004r., potraktowanym przez Dyrektora Izby Celnej w W. jako odwołanie, strona wniosła o uchylenie ww. decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej i zwrot nienależnie pobranej opłaty manipulacyjnej wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wskazała, iż organ ceny I instancji naruszył przepis art. 93 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo celne oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne, wobec braku podstaw do pobierania opłat manipulacyjnych dodatkowych za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy celnych w miejscach uznanych, znajdujących się na terenie siedziby urzędu celnego i w godzinach pracy urzędu celnego. Dodatkowo, zdaniem skarżącej, orzecznictwo NSA jednoznacznie wskazuje, iż opłaty manipulacyjne dodatkowe w analogicznych sprawach do przedmiotowej były pobierane wbrew istniejącym przepisom.

Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 4 pkt 4 WKC określenie "urząd celny" oznacza każdy urząd, w którym mogą zostać dokonane, w całości lub części, formalności przewidziane przepisami celnymi. W myśl art. 18 ust 1 ustawy Prawo celne w uzasadnionych przypadkach i na warunkach określonych przez organ celny czynności przewidziane przepisami prawa celnego mogą być dokonywane w miejscach wyznaczonych lub uznanych przez organ celny. Natomiast według art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne organ celny pobiera opłaty, stanowiące dochody budżetu państwa, za wykonywanie na wniosek osoby zainteresowanej czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego. Organ odwoławczy wskazał, iż wszystkie warunki do nałożenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej zostały spełnione. Dyrektor Izby Celnej w W. odnosząc się do zarzutu wydania decyzji wbrew orzecznictwu Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, iż orzecznictwo (na które powołuje się skarżąca, bez bliższego wskazania konkretnych wyroków) dotyczyło innego stanu prawnego, obowiązującego do 18 marca 2001 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanych decyzji organów obydwu instancji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem:

- przepisów postępowania tj. art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 243 ust. 2 lit. b WKC,

- przepisów prawa materialnego tj. art. 38 ust. 1 w związku z art. 40 i art. 51 ust 1 WKC oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne i § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne, wobec braku podstaw do pobierania opłat manipulacyjnych za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy celnych w miejscach uznanych przez organy celne, znajdujących się na terenie siedziby urzędu celnego i w godzinach pracy urzędu celnego.

Rozwijając zarzuty w motywach skargi skarżąca stwierdziła, iż organy celne w zaskarżonych decyzjach nie powołały konkretnego przepisu prawa materialnego nakazującego jednoznacznie nakładanie na strony postępowania dodatkowych opłat za wykonywanie obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy celnych w miejscach uznanych przez organy celne i w godzinach pracy urzędu celnego.

Podniosła również zarzut, odnoszący się do decyzji o uznaniu miejsca w W., ul [...], iż brak jest podstawy prawnej przyjęcia, że delegowanie funkcjonariusza celnego do miejsca uznanego następuje wyłącznie na wniosek strony, która jednocześnie zobowiązać się musi do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej za wykonywane czynności służbowe przez funkcjonariusza celnego w tym miejscu.

Dodatkowo wywodzi, iż skoro w przepisach Wspólnotowego Kodeksu Celnego brak jest jakiegokolwiek przepisu dotyczącego definicji miejsca uznanego oraz obowiązku ponoszenia przez podmioty prowadzące takie miejsca dodatkowych opłat, to opłaty ponoszone przez skarżącą zostały pobrane bez podstawy prawnej. W ocenie skarżącej (twierdzenie wprost wyartykułowane na rozprawie) art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne nie dotyczy miejsc uznanych, w których w sposób stały odbywają się czynności przewidziane przepisami prawa celnego, gdyż są one częścią urzędów celnych na równi z filiami i posterunkami. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, organ celny powiadomiony o dostarczeniu towaru do takiego miejsca ma obowiązek podjąć czynności kontroli celnej z urzędu, bez wniosku i jakiejkolwiek opłaty ponoszonej przez stronę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż bezzasadne są twierdzenia skarżącej jakoby przepisy dotyczące prawa celnego (zarówno przepisy tzw. "unijne" tj. Wspólnotowy Kodeks Celny, zwany dalej WKC oraz rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiające przepisy w celu wykonana rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz.WE L 302 z 19 października 1992r.) zwane dalej RWKC, a także ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne) traktowały miejsca uznane jako części, w sensie strukturalnym, urzędów celnymi na równi z ich oddziałami. W tym miejscu należy wskazać, iż Wspólnotowy kodeks Celny wprost definiuje urząd celny. Zgodnie z art. 4 pkt 4 WKC urząd celny oznacza każdy urząd, w którym mogą zostać dokonane, w całości lub części, formalności przewidziane przepisami celnymi. Przepisy prawa celnego przewidują również funkcjonowanie obok urzędów celnych, także innych jednostek nie będących "częścią organizacyjną" urzędu celnego, w których mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego i są nimi miejsca uznane i wyznaczone. I tak w myśl art. 18 ust 1 ustawy Prawo celne w uzasadnionych przypadkach i na warunkach określonych przez organ celny, czynności przewidziane przepisami prawa celnego mogą być dokonywane w miejscach wyznaczonych lub uznanych przez organ celny. Również przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego różnicują urząd celny od miejsc uznanych bądź wyznaczonych. Art. 38 ust. 1 lit. a WKC stanowi, iż towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty zostają bezzwłocznie przewiezione przez osobę, która dokonała wprowadzenia, trasą określoną przez organy celne i zgodnie z ich instrukcjami do urzędu celnego wyznaczonego przez organy celne albo w inne miejsce wyznaczone lub uznane przez te organy (podobne zapisy różnicujące urzędy celne od miejsc uznanych zawierają m.in. art. 4 pkt 19, art. 40, 51 WKC).

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż jednostką w której mogą być wykonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego jest co do zasady urząd celny wraz z całą swoją strukturą (urząd celny , oddział celny). Wyjątkiem od powyższej zasady są: miejsca uznane oraz miejsca wyznaczone. Potwierdzeniem powyższego jest również określenie struktury organizacyjnej organów celnych. Mianowicie Izby Celne, Urzędy Celne oraz Oddziały Celne tworzone są na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Przepisem takim jest obecnie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie utworzenia izb celnych i urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz.U. Nr 282, poz. 2692 ze zm.). Natomiast oddziały celne zostały utworzone na podstawie zarządzenia Nr 8 Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz.Urz.MF Nr 4, poz. 21 z późn. zm.). Żaden z powyższych aktów prawnych nie zalicza miejsc uznanych do struktury organizacyjnej organów celnych. Natomiast miejsca uznane tworzone są ,tak jak w przedmiotowej sprawie, na podstawie decyzji właściwego dyrektora izby celnej.

Prawidłowo Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, iż przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie wykluczają tworzenia szczegółowych regulacji krajowych, wydanych w celu stosowania WKC (art. 1 WKC). Skoro przepisy WKC posługują się pojęciem "miejsce wyznaczone lub uznane przez organy celne", a nie wyjaśniają zakresu tego pojęcia, oznacza to, że ta kwestia została pozostawiona do uregulowania przez przepisy wydawane w Państwie Członkowskim Wspólnoty. W związku z tym, ustawodawca polski uchwalił ustawę Prawo Celne, która w art. 1 określa, iż ustawa reguluje w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego:

1) zasady przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty Europejskiej, zwanej dalej "Wspólnotą", i wywozu towarów z tego obszaru,

2) zasady postępowania z towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną,

3) sposób przekazywania informacji do celów ewidencji i statystyki dotyczącej obrotu towarowego z państwami członkowskimi Wspólnoty

- oraz związane z tym prawa i obowiązki osób, a także uprawnienia i obowiązki organów celnych. Prawidłowo również organ odwoławczy stwierdził, że przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie definiują oraz nie określają warunków jakie należy spełnić dla powstania miejsc uznanych lub wyznaczonych, to przepisy ustawy Prawo Celne (i wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie) zawierają takie przepisy. Przepisami tymi są cytowany wyżej art. 18 ustawy Prawo celne oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, w których mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego (Dz.U. Nr 97, poz. 967 ze zm.).

Bezzasadny jest zarzut skarżącej dotyczący braku podstaw do pobierania opłat manipulacyjnych za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy celnych w miejscach uznanych przez organy celne, znajdujących się na terenie siedziby urzędu celnego i w godzinach pracy urzędu celnego. Podstawą prawną poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne, który stanowi, iż organ celny pobiera opłaty, stanowiące dochody budżetu państwa, za wykonywanie na wniosek osoby zainteresowanej czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego. Przepis ten szczegółowo określa jakie warunki muszą być spełnione aby był można pobrać opłaty za czynności przewidziane w przepisach prawa celnego:

1. wniosek osoby zainteresowanej,

2. wnioskowana czynność musi być przewidziana przepisami prawa celnego,

3. czynności wykonywane są w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu.

W przedmiotowej sprawie wszystkie przesłanki do pobrania opłaty zostały spełnione. Mianowicie wnioskiem z dnia 10 grudnia 2004 r. Agencja Celna B. zwróciła się o oddelegowanie jednego funkcjonariusza celnego w dniach 13.12. - 24.12.2004r. do Miejsca Uznanego M. w W. przy ul. [...] w godz. 7.30-15.30. Niewątpliwie zgodnie z tym co zostało wykazane wyżej miejsca uznane są miejscami innymi niż urząd celny. W związku z tym organy celne prawidłowo pobrały opłatę i prawidłowo wskazały podstawę prawną poboru opłaty.

Wysokość opłat została określona w rozporządzeniu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne (Dz.U. Nr 87, poz. 832). § 4 ww. rozporządzenia stanowi, iż stawka opłaty za czynności podejmowane w wyniku wykonywania na wniosek osoby zainteresowanej czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego wynosi 30 zł za każdą rozpoczętą godzinę pracy funkcjonariusza celnego, w tym za czas niezbędny na dojazd oraz za opóźnienia i przerwy w ich wykonywaniu, niezawinione przez funkcjonariusza celnego. Ilość godzin pracy funkcjonariusza (70 godzin) przyjęto z zaakceptowanego przez skarżącą Protokołu czynności wykonywanych poza miejscem i czasem urzędowania z dnia 27 grudnia 2004 r. W związku z tym ustalono, że wysokość opłaty wynosi 2.100 zł (70 godzin x 30 zł = 2.100 zł).

Chybiony jest zarzut, odnoszący się do decyzji o uznaniu miejsca w W., ul [...], poprzez nałożenie na stronę bez podstawy prawnej obowiązku do każdorazowego występowania z wnioskiem o oddelegowanie funkcjonariusza celnego w przypadku dostarczenia towarów celnych do tego miejsca oraz wymogu zobowiązania się strony do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej za wykonywane czynności służbowe przez funkcjonariusza celnego w tym miejscu. Należy przede wszystkim podkreślić, iż przedmiotem badania przez Sąd jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2005r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej, a nie decyzja dotycząca uznania miejsca przez organy celne.

Niezależnie od powyższego, zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż istotą miejsca uznanego jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy celnej towarów, a więc świadczenia na jego rzecz usługi ponadstandardowej, za którą to usługę zainteresowany obowiązany jest do ponoszenia dodatkowych opłat. Podmioty posiadające takie miejsca miały możliwość uzyskania przewagi rynkowej nad podmiotami pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych. W decyzji dotyczącej uznania proponowanego miejsca "M." skarżąca została poinformowana o konieczności ponoszenia z tego tytułu opłat manipulacyjnych dodatkowych (pkt 7 decyzji). W związku z tym znany był jej obowiązek ponoszenia z tego tytułu opłat, czego nie kwestionowała np. odwołując się od decyzji.

Powołane przez skarżącą orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości odnoszą się do innych stanów faktycznych sprawy. Opłaty za wykonywane na wniosek osoby zainteresowanej czynności przewidziane w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego są dopuszczalne przez przepisy prawa celnego i stosowane są w wielu krajach wspólnoty. Opłaty te ponosi zainteresowany w związku z dodatkową usługą świadczoną przez organy celne. Należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie opłata została nałożona na podmiot, który uzyskiwał korzyści z oddelegowania przez organy celne funkcjonariuszy celnych. Korzyścią było uzyskiwanie dochodów przez podmiot prowadzący miejsce uznane od importerów, którzy dokonywali w tym miejscu zgłoszeń celnych.

Również bliżej nieokreślone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie stoi na przeszkodzie, jak sugeruje strona, w pobieraniu przez organy celne opłat za czynności określone w art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne. Orzeczenia NSA dotyczące opłat manipulacyjnych dodatkowych dotyczyły stanu prawnego z przed 18 marca 2001 r. i odnosiły się do terminu "siedziba urzędu celnego". Obecnie przepis art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne jasno mówi "o miejscu innym niż urząd celny", a więc np. miejscu uznanym.

Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisów proceduralnych art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 243 ust. 2 lit. b WKC. Skarżąca nie wskazała na czym te naruszenia miałyby polegać. Sąd badając sprawę z urzędu nie dopatrzył się naruszenia powyższych przepisów.

Organy orzekające w sprawie dokonały ustaleń w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a swoją ocenę oparły na przekonywujących podstawach i dały temu wyraz w uzasadnieniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.] orzekł jak w sentencji wyroku.