Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 713/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 33 par. 1 pkt 1, 2, 5 i 10
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 107 par. 3, art. 126, art. 140
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 52
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego S. (dalej: PINB) z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...], którym nie uwzględniono zarzutów zgłoszonych przez K. Z. w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązku wykonania rozbiórki domku letniskowego wraz z tarasem znajdującego się na działce nr [...] w miejscowości P., gm. R.

Z akt sprawy wynika, że PINB decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nakazał J. i W. K. rozbiórkę samowolnie wykonanego domku letniskowego posiadającego wymiary 7m x 5,30m wraz z tarasem o wymiarach 2,7m x 7m. PWINB decyzją z dnia 7 maja 2015 r. utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 września 2015 r. w sprawie II SA/Bk 477/15 stwierdził nieważność decyzji PWINB i decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie zawartego w nich rozstrzygnięcia o nakazaniu uporządkowania terenu po rozbiórce oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Wyrok jest prawomocny.

Następnie PINB wystosował do zobowiązanych upomnienia wzywające do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w dniu [...] lutego 2016 r. doręczył zobowiązanym tytuły wykonawcze (oddzielnie każdemu z zobowiązanych).

Wobec wniesienia zarzutów wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, PINB: postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. odmówił zawieszenia postępowania a postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nie uwzględnił zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanych, PWINB postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne wydane w przedmiocie zarzutów (k. 19 akt adm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie II SA/Bk 297/16 oddalił skargę od rozstrzygnięcia PWINB, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 października 2018 r. w sprawie II OSK 2423/16 oddalił skargę kasacyjną w sprawie nieuwzględniania zarzutów. Sąd kasacyjny nie stwierdził naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego. Wyjaśnił, że: okoliczności dotyczące braku dojazdu do działki z usytuowanym na niej, a podlegającym rozbiórce domkiem letniskowym, pozostają bez wpływu na prawidłowość postanowienia o nieuwzględnieniu zarzutów; niesprzyjające warunki atmosferyczne także nie podważają obowiązku rozbiórki, skoro od jego sformułowania do dnia wyrokowania przez WSA minął przeszło rok; zagrodzenie działki przez osoby trzecie nie stanowi trwałej przeszkody wykonania nałożonego obowiązku. Nie wykazano, zdaniem NSA, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jako nieskuteczny sąd kasacyjny ocenił również zarzut naruszenia art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej dotyczący nieprawidłowości formalnej tytułu wykonawczego. Wskazał, że w sprawie nie wykazano, aby tytuł wykonawczy zawierał wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Podobnie jako nieskuteczny ocenił NSA zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy egzekucyjnej, bowiem w jego ramach można podważać dopuszczalność prowadzenia egzekucji, prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego oraz czy zostało doręczone upomnienie, a nie zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Po powrocie sprawy do organów prowadzących postępowanie egzekucyjne, PINB w dniu [...] marca 2019 r. przeprowadził kontrolę, w wyniku której ustalił niewykonanie obowiązku rozbiórki. W związku z tym ustaleniem, postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nałożył na J. i W. K. grzywnę w celu przymuszenia. Zażalenie na to postanowienie złożone przez zobowiązanych zostało uwzględnione przez PWINB postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. Organ odwoławczy wskazał na konieczność objęcia postępowaniem egzekucyjnym K. Z. (córki zobowiązanych) z uwagi na obdarowanie jej udziałem we współwłasności nieruchomości, na której znajduje się obiekt podlegający rozbiórce.

Realizując zalecenia organu odwoławczego, PINB – po przeprowadzonej w dniu [...] maja 2019 r. kontroli, ustalając niewykonanie obowiązku rozbiórki - w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. poinformował K. Z. o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym i wydanych w nim rozstrzygnięciach. Następnie wystosował do ww. upomnienie z dnia .. maja 2019 r. (k. 34 akt adm.).

K. Z. w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na toczące się przed Wójtem Gminy R. postępowanie o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji w postaci rozbiórki istniejącego budynku, budowie budynku mieszkalnego, budowie szamba lub przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z zewnętrzną instalacją, studni głębinowej wraz z instalacją wodociągową, zewnętrznej instalacji elektrycznej oraz zjazdu z drogi gminnej na działkach nr [...] i [...] w miejscowości P., gm. R. Wskazała, że postępowanie o warunki zabudowy jest zawieszone z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. PINB odmówił zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 ustawy egzekucyjnej, a PWINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy.

W dniu [...] lipca 2019 r. PINB wystawił na K.. Z. tytuł wykonawczy nr [...], doręczony [...] lipca 2019 r.

W dniu [...] lipca 2019 r. (data nadania), wyżej wymieniona złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej wobec nieistnienia w stosunku do niej obowiązku egzekucyjnego;

2. art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej wobec nienałożenia na nią obowiązku rozbiórki;

3. art. 33 ust. 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej wobec niewykonalności i niemożliwości wykonania obowiązku rozbiórki;

4. art. 33 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej wobec faktu, że wskazana podstawa prawna obowiązku nie dotyczy wnoszącej zarzuty.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. PINB nie uwzględnił zarzutów. Wyjaśnił, że obowiązek rozbiórki jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa materialnego administracyjnego i jeśli występuje następstwo prawne zobowiązanego, obowiązek przechodzi na nabywcę. Wnosząca zarzuty jest w chwili obecnej współwłaścicielką obiektu objętego nakazem rozbiórki, a nakaz rozbiórki pozostaje w obiegu prawnym. Zdaniem PINB, do działki jest zapewniony dojazd drogą gruntową, a trudności wynikające ze stanu tej drogi mogą stanowić utrudnienie, ale nie uniemożliwiają rozbiórki. PINB wskazał, że w następnej kolejności zostanie na współzobowiązanych nałożona grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki.

Zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji złożyła K. Z., która zarzuciła naruszenia identyczne jak w piśmie zawierającym zarzuty. W jej ocenie, fakt bycia współwłaścicielem nieruchomości, na której znajduje się sporny obiekt, nie oznacza że jest zobowiązana do jego rozebrania. Nie można bowiem przenieść obowiązku administracyjnego drogą umowy cywilnoprawnej.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. PWINB utrzymał postanowienie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazał przepisy mające - w jego ocenie – zastosowanie w sprawie (art. 33 § 1 pkt 1 – 10 ustawy egzekucyjnej) oraz wyjaśnił, że żaląca się nie wykazała, aby obowiązek rozbiórki został wykonany, wygasł lub nie istniał. Wyjaśnił, że zobowiązana nabyła na podstawie umowy darowizny udział w wysokości ½ własności nieruchomości z objętym rozbiórką obiektem. W § 1 pkt 2 tej umowy (aktu notarialnego z dnia [...] września 2015 r.) oświadczyła, że stan faktyczny i prawny nieruchomości będącej przedmiotem postępowania jest jej znany. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, wywodzenie, że nie dotyczy jej obowiązek rozbiórki nałożony na jej rodziców, jest chybiony.

Skargę na postanowienie PWINB złożyła do sądu administracyjnego K. Z., która zarzuciła organom obydwu instancji:

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

1. art. 7 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez niewyjaśnienie wszechstronne stanu faktycznego i nieustalenie czy możliwy jest fizycznie dojazd do działki, na której znajduje się objęty nakazem rozbiórki domek letniskowy, a tym samym niewyjaśnienie czy możliwe jest w dniu wydania tytułu wykonawczego wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji PINB z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] nakazującej rozbiórkę tego domku;

2. art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego nierozpatrzenie, mimo że skarżąca od początku postępowania wskazuje na niemożliwość wykonania obowiązku z uwagi na brak drogi dojazdowej oraz niemożliwość fizycznego wykonania zobowiązania;

3. naruszenie przez PWINB art. 107 § 3 w związku z art. 126 i w związku z art. 140 K.p.a. oraz w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez "bardzo ogólnikowe" ustosunkowanie się do zarzutów oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej wydanego postanowienia, a jedynie przytoczenie przepisu prawa.

- naruszenie prawa materialnego, tj.

1. art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej wobec nieistnienia w stosunku do skarżącej obowiązku egzekucyjnego;

2. art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej wobec nienałożenia na skarżącą obowiązku rozbiórki;

3. art. 33 ust. 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej wobec niewykonalności i niemożliwości wykonania obowiązku rozbiórki

4. art. 33 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej wobec faktu, że wskazana podstawa prawna obowiązku nie dotyczy skarżącej.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi wywodzi, że PINB nie poinformował jej o terminie kontroli w dniu [...] maja 2019 r., co uniemożliwiło wyjaśnienie organowi przyczyn niewykonania rozbiórki. Z kolei PWINB zacytował jedynie treść art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej i wskazał, że zarzuty są nieuzasadnione. Tymczasem nie ma żadnego orzeczenia administracyjnego nakazującego skarżącej wykonanie spornej rozbiórki, jak również nie ma aktu prawnego wskazującego, że skarżąca wybudowała obiekt bez zezwolenia i dlatego zobowiązana jest do jego rozbiórki. W jej ocenie, wyłącznie fakt bycia współwłaścicielem nieruchomości nie oznacza, że obowiązek rozbiórki przechodzi na współwłaściciela. Nie zgodziła się z twierdzeniem PWINB, iż oświadczenie w akcie notarialnym o znajomości stanu prawnego nieruchomości czyni ją zobowiązaną do wykonania rozbiórki. Jak wskazała, obowiązek administracyjny wynikający z decyzji administracyjnej musi być nałożony wyłącznie na podstawie decyzji administracyjnej i nie może być przenoszony umową cywilnoprawną. Skarżąca wywodzi, że w orzeczeniu nakazującym rozbiórkę zostały wskazane inne osoby niż skarżąca, dlatego nie istnieje w stosunku do niej wymagalność tego obowiązku. Niemożliwość wykonania rozbiórki wynika także z braku dojazdu, co powoduje niemożliwość rozebrania domku letniskowego i wywiezienia materiałów budowlanych. Widoczna na mapie droga dojazdowa ma szerokość mniejszą niż 3 m, nie ma żadnego utwardzenia i wjechanie samochodem ciężarowym na działkę jest niemożliwe. Droga dojazdowa faktycznie istnieje ale tylko teoretycznie. Dlatego skarżąca wnosiła w zażaleniu o powołanie biegłego w zakresie budownictwa (w specjalności: roboty drogowe, drogi) na okoliczność ustalenia, czy w istniejącym stanie faktycznym istnieje możliwość dojazdu do działki [...] ciężkiego sprzętu budowlanego, bez którego rozebranie domku jest niemożliwe i niewykonalne. Twierdzenia organu co do faktycznego istnienia i stanu drogi gruntowej nie zostały poparte żadnymi dowodami. W jej ocenie, PWINB w ogóle nie ustosunkował się do wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Także PWINB nie rozpoznał ponownie sprawy i nie wydał nowego postanowienia ani żadnego innego orzeczenia administracyjnego nakładającego na skarżącą obowiązek wykonania rozbiórki przed wystawieniem tytułu wykonawczego oraz nie przeprowadził żadnego postępowania administracyjnego w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Stosownie do treści art. 33 § 1 pkt 1 – 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej: ustawa egzekucyjna, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie. Są to: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1); odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (pkt 2); określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (pkt 3); błąd co do osoby zobowiązanego (pkt 4); niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (pkt 5); niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt 6); brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt 7); zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (pkt 8); prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (pkt 9); niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy (pkt 10).

Z treści pisma skarżącej z dnia [...] lipca 2019 r. (k. 41 akt adm.) wynika, że sformułowała ona zarzuty z punktów 1, 2, 5 i 10 przepisu art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Odnośnie przepisów art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy wskazała jako podstawę faktyczną zarzutów nieistnienie obowiązku rozbiórki i nienałożenie obowiązku rozbiórki w stosunku do skarżącej. Z kolei organ wskazał, że wyprowadza obowiązek rozbiórki w stosunku do skarżącej z notarialnego aktu darowizny z dnia [...] września 2015 r. uczynionej na jej rzecz przez rodziców – zobowiązanych do wykonania rozbiórki decyzją PINB z dnia [...] marca 2015 r. (k. 2 akt adm.). Jak wynika z notarialnej umowy darowizny, której kserokopię skarżąca dołączyła do zażalenia, darowano jej udział ½ we własności działki nr [...], zaś w § 1 ust. 2 tego aktu notarialnego znalazło się oświadczenie K. Z. o następującej treści: "stan faktyczny i prawny nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego aktu jest jej znany, obejrzała ją i zna jej granice". Zdaniem sądu, powyższe okoliczności wykluczają przyjęcie, że obowiązek rozbiórki w stosunku do skarżącej nie istnieje. W konsekwencji organ egzekucyjny bez naruszenia prawa rozszerzył postępowanie egzekucyjne na tę współwłaścicielkę, wystosował do niej upomnienie oraz doręczył tytuł wykonawczy na nią bezpośrednio wystawiony, co było warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Nieprawidłowe jest stanowisko skarżącej, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne mogłoby być wszczęte wobec niej wyłącznie w sytuacji, gdy figurowałaby jako podmiot zobowiązany bezpośrednio w treści decyzji nakazującej rozbiórkę.

Obowiązki administracyjnoprawne mogą mieć charakter osobisty, tj. związany ściśle z osobą zobowiązanego (np. obowiązek wymeldowania, który jest kierowany do konkretnej z imienia i nazwiska osoby w związku z jej osobistym zamieszkiwaniem w określonym lokalu) lub związany z przymiotem, cechą jaką dana osoba posiada (np. przymiot właściciela). W przypadku obowiązku rozbiórki nie mamy do czynienia z osobistym charakterem obowiązku, a z obowiązkiem wynikającym z określonej cechy. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1196 ze zm.), dalej: P.b., obowiązki doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem wynikające z art. 48, 49b, 50a oraz art. 51 P.b. są kierowane do podmiotów ściśle w tym przepisie wymienionych, tj. inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, którzy te obowiązki powinni wykonać na swój koszt. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, kryterium wyboru adresata decyzji spośród podmiotów wymienionych w art. 52 P.b. jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji, zaś jeśli inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zgodnie z art. 52 P.b. zobowiązanie należy skierować do aktualnego właściciela obiektu (vide np. wyrok z dnia 4 kwietnia 2018 r. w sprawie II SA/Bd 1125/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA). W konsekwencji, w postępowaniu egzekucyjnym, którego przedmiotem jest nakaz rozbiórki, chodzi o wykonanie obowiązku a nie o wykonanie obowiązku przez określoną osobę. Fakt, że w przepisie tym został wymieniony właściciel oznacza zatem, iż każdorazowy właściciel (współwłaściciel) jest zobowiązany do wykonania obowiązku.

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać zatem trzeba, że nakaz rozbiórki w dniu [...] marca 2015 r. został orzeczony na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 P.b. wobec rodziców skarżącej J. i W. K. jako współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], na której znajduje się sporny domek letniskowy o wymiarach 7,00m x 5,30m wraz z tarasem o wymiarach 2,70m x 7,00 m. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, inwestorami, którzy wykonali sporny obiekt, byli poprzedni właściciele działki (W. i C. B.). Jednakże wobec zbycia działki rodzicom skarżącej, to na nich jako na współwłaścicielach aktualnych w dacie orzekania o rozbiórce (art. 52 P.b.), orzeczono ten nakaz. Wobec zaś darowania skarżącej udziału w wysokości ½, stała się ona współwłaścicielką działki ze spornym obiektem, a tym samym z mocy art. 52 P.b. jednym z podmiotów (jako częściowy następca prawny) zobowiązanych do wykonania orzeczonego wobec właścicieli działki nakazu rozbiórki.

Następstwo prawne w prawie administracyjnym jest uregulowane w sposób szczególny. Jeśli chodzi o następstwo w trakcie trwania postępowania administracyjnego, reguluje to przepis art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.). Zgodnie z jego treścią, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.

Reguła powyżej opisanego następstwa prawnego nie wygasa po zakończeniu postępowania administracyjnego. Wówczas należy ją wyprowadzić z regulacji materialnoprawnej prawa administracyjnego w związku z przepisami prawa cywilnego. Jak trafnie wskazano w sprawie II SA/Bd 1125/17, "Przejście obowiązku na inny podmiot może nastąpić na skutek przekształcenia zobowiązanego w nowy podmiot prawa, w wyniku zmiany właściciela rzeczy, z którą związany jest egzekwowany obowiązek w następstwie umów cywilnoprawnych sprzedaży, darowizny lub też w wyniku innych czynności prowadzących do zmiany podmiotu zobowiązanego. Odnośnie formy wstąpienia w miejsce dotychczasowej strony postępowania przyjąć należało, że następuje ono z mocy prawa. Wynika to z samej treści art. 30 § 4 k.p.a. - kategoryczna formuła tej normy czyni wstąpienie obligatoryjnym. W ten sposób bezpośrednio przepis prawa procesowego konkretyzuje sytuację procesową określonego podmiotu, bez potrzeby konkretyzacji ze strony organu administracji publicznej (por. wyroki NSA w sprawie II OSK 1383/12, z dnia 13 czerwca 2014r. sygn. akt II OSK 112/13)" (wyrok dostępny w CBOSA).

Z kolei przejście obowiązku objętego tytułem wykonawczym w trakcie postępowania egzekucyjnego reguluje przepis art. 28a ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.

W sprawie niniejszej powstała sytuacja, w której przejście udziału we współwłasności działki zajętej spornym obiektem miało miejsce po zakończeniu postępowania administracyjnego a jeszcze przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wobec rodziców skarżącej, co miało miejsce [...] lutego 2016 r. kiedy to doręczono im tytuły wykonawcze (k. 12 i 13 akt adm.). Nie ulega zatem wątpliwości, że gdyby organy miały wiedzę w dniu wystawiania tytułów wykonawczych wobec rodziców skarżącej o posiadaniu przez nią przymiotu współwłaściciela, stosowny tytuł wykonawczy mógłby wówczas zostać również i na nią wystawiony. Wobec braku wiedzy organu, czynność ta została jedynie odsunięta w czasie, co nie czyni jej wadliwą. Przyjęcie odmiennego poglądu skutkowałoby niemożliwością prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku rozbiórki wobec obdarowanego nieruchomością (udziałem w prawie jej własności) tylko z uwagi na fakt, że nie figuruje on w decyzji rozbiórkowej. Takie stanowisko podważałoby istotę postępowania egzekucyjnego, które ma na celu doprowadzenie do realizacji nałożonego obowiązku niewykonywanego dobrowolnie przez zobowiązanego. Podważałoby również sens regulacji art. 52 P.b. oraz i to, że obowiązek rozbiórki orzeka się wobec określonego podmiotu z uwagi na jego cechę prawnie relewantną a nie cechę osobistą.

W sprawie niniejszej egzekucja administracyjna toczy się od lutego 2016 r. wobec rodziców skarżącej a od doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego, co miało miejsce [...] lipca 2019 r., także wobec skarżącej. Zasadność nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny zarzutów zgłoszonych przez rodziców skarżącej była kontrolowana przez tutejszy sąd oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny (sprawy II SA/Bk 297/16 oraz II OSK 2423/16) ze skutkiem pozytywnym dla organu (nie stwierdzono naruszenia prawa). Taką samą ocenę należy sformułować odnośnie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej.

Jak stanowi art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może zatem kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej – podjętej w ramach innego postępowania.

Jak wyżej wskazano, obowiązek rozbiórki domku letniskowego istnieje i jest wykonalny (vide protokoły kontroli z dnia [...] maja 2019 r. i z dnia [...] października 2019 r.). Decyzja rozbiórkowa nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Jak wyżej wyjaśniono, prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej jest dopuszczalne, a zatem nie ma mowy o niepowstaniu czy nieistnieniu wobec niej obowiązku, wykonaniu obowiązku w całości lub w części, jego przedawnieniu (obowiązek rozbiórki ma charakter niepieniężny i nie ulega przedawnieniu) oraz wygaśnięciu obowiązku (nie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzji rozbiórkowej). Nie wystąpiły zatem w sprawie okoliczności mogące być podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej.

Nie wystąpiły również okoliczności faktyczne wskazujące na ziszczenie się zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Skarżąca łączy je z nieistnieniem obowiązku wynikającym z niewskazaniem jej w treści rozstrzygnięcia decyzji rozbiórkowej. Tymczasem przepis ten dotyczy zupełnie innych okoliczności, bo odroczenia terminu wykonania obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Należy jedynie wskazać, że obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego orzeczony na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. podlega wykonaniu niezwłocznie po uzyskaniu przymiotu ostateczności przez nakaz rozbiórki. Zobowiązany ma zatem niezwłocznie wykonać nałożony obowiązek, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem przymusowego wykonania. Jak wynika z akt administracyjnych, co najmniej do dnia 3 października 2019 r., czyli przez ponad cztery lata, obowiązek rozbiórki nie doczekał się wykonania.

Z kolei zarzuty z art. 33 § 1 pkt 5 i 10 ustawy egzekucyjnej stanowią w znacznej mierze powielenie treści zarzutów już raz ocenianych przez organy oraz przez sąd, bo podniesionych przez rodziców skarżącej w sprawach II SA/Bk 297/16 oraz II OSK 2423/16. Jak wskazał NSA w sprawie II OSK 2423/16 (orzeczenie dostępne w CBOSA), niewykonalność obowiązku definiowana jest jako rzeczywisty brak możliwości jego zrealizowania, zarówno dobrowolnego jak i w drodze egzekucji administracyjnej, z powodu wystąpienia określonych okoliczności. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Nie mają znaczenia ewentualne utrudnienia w jego realizacji, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. NSA zwrócił uwagę na utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku. Jako uzasadnienie zarzutu o niewykonalności obowiązku rozbiórki skarżąca wskazuje tymczasem wąską drogę dojazdową, nieposiadającą utwardzenia i niemożliwość wjechania na nią samochodem ciężarowym, a zatem jedynie teoretyczne istnienie tej drogi. Sąd jednakże zauważa, że są to zaledwie trudności a nie okoliczności wskazujące na niewykonalność obowiązku w wyżej wskazanym rozumieniu. Utrudnienia w dojeździe opisane przez skarżącą nie stanowią trwałej przeszkody w wykonaniu obowiązku. Trwałą przeszkodą mogą być okoliczności czyniące obowiązek nie utrudnionym, ale niemożliwym do wykonania z przyczyn obiektywnych. Takich zaś w sprawie niniejszej nie wskazano.

Nie zasługiwał także na uwzględnienie wniosek o powołanie biegłego na okoliczność braku możliwości dojazdu na działkę. Skarżąca wskazuje, że fakt istnienia drogi wynika jedynie z twierdzeń organu niepopartych żadnymi dowodami (dlatego wniosła o powołanie biegłego), ale sama również wnioskując o ten dowód nie przedstawiła żadnych okoliczności (poza własnymi twierdzeniami) uprawdopodabniających obiektywną niemożliwość dojazdu. Istotnie organ nie ustosunkował się do tego wniosku, jednakże zauważyć należy, że w 2019 r. trzykrotnie, a przed wydaniem zaskarżonego postanowienia dwukrotnie w 2019 r. przeprowadzał kontrolę na miejscu ([...] marca 2019 r., [...] maja 2019 r.) zatem posiadał wiedzę o sposobie dojazdu do spornej działki. Także zarzut niemożności dojazdu był już raz oceniany w postępowaniu w sprawie z zarzutów rodziców skarżącej. Ta zaś nie wykazała, aby od tamtej pory sytuacja uległa tak znacznej zmianie, że w chwili obecnej występuje obiektywna niemożliwość dojazdu. Dodać także należy, że orzeczony obowiązek obejmuje wyłącznie rozbiórkę. W zakresie uprzątnięcia terenu po rozbiórce WSA w Białymstoku w prawomocnym wyroku z dnia 22 września 2015 r. stwierdził nieważność decyzji w zakresie w jakim obowiązek uprzątnięcia orzeczono. Stąd argument o braku możliwości wywiezienia samochodem ciężarowym materiałów z rozbiórki nie może stanowić podstawy do przyjęcia skuteczności zarzutu niewykonalności obowiązku.

Także przeprowadzenie kontroli bez udziału stron pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca nie zaprzecza, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany, a stwierdzenie tylko tego faktu było przedmiotem kontroli organów na miejscu.

Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, to również jest on nieskuteczny. Na etapie zarzutów tytuł wykonawczy podlega kontroli pod względem formalnym wynikającym z art. 27 tej ustawy. Warunki z tego przepisu zostały spełnione, bowiem tytuł zawiera wskazanie wierzyciela, organu, treść obowiązku podlegającego egzekucji, podstawy prawne prowadzenia egzekucji, datę wystawienia tytułu oraz dane charakteryzujące osobę ten tytuł wystawiającą, pouczenie o zarzutach, o skutkach niezawiadomienia organu o zmianie miejsca pobytu, klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej, datę doręczenia upomnienia oraz wniosek o środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia. Wskazana zaś podstawa prawna obowiązku (art. 27 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej) dotyczy skarżącej z mocy dokonanego aktu darowizny, co wyżej wyjaśniono.

Sąd natomiast stwierdza, że doszło do uchybienia przepisom prawa procesowego o uzasadnianiu wydawanych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 w związku z art. 126 i art. 140 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej). Jednakże – w okolicznościach tej konkretnej sprawy – uchybienie to nie miało wpływu na jej wynik. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sąd uwzględnia skargę z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego tylko wówczas, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej.

Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.), a sformułowana ocena nie nosi zaś cech dowolności i mieści się w ramach oceny swobodnej (art. 80 K.p.a.). Organ egzekucyjny na tym etapie mógł jedynie zbadać dopuszczalność egzekucji i tę potwierdził, natomiast nie mógł oceniać zasadności i wymagalności obowiązku rozbiórki. Zostały zatem ustalone i ocenione wszystkie okoliczności niezbędne do rozpoznania zarzutów, bowiem wyłącznie to było przedmiotem kontrolowanego postępowania. Natomiast istotnie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wskazuje i nie omawia wyczerpująco podstaw prawnych prowadzenia egzekucji wobec skarżącej, w tym nie wyjaśnia znaczenia w sprawie art. 52 P.b. oraz prawnych kwestii powiązania egzekucji wobec skarżącej z jej tytułem prawnym do działki ze spornym obiektem. To jednak, mimo że stanowi uchybienie zasadzie przekonywania, nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem organ wskazał okoliczności faktyczne uzasadniające skierowanie egzekucji wobec skarżącej. Wskazał mianowicie na akt notarialny darowizny oraz ten jego fragment, w którym skarżąca oświadczyła o znajomości sytuacji prawnej i faktycznej nieruchomości. Nadto, PWINB w uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał, jakie okoliczności mogą być podstawą zarzutu (przytoczył pełną treść art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej) oraz ocenił, że skarżąca nie wykazała "aby obowiązek rozbiórki został wykonany, wygasł lub nie istniał". Także w dalszej części uzasadnienia wskazał, że w jego ocenie skarżąca nie wskazała okoliczności mogących być uzasadnioną podstawą zarzutów. Mimo zatem częściowo niepełnego wyjaśnienia podstawy prawnej prowadzenia egzekucji wobec skarżącej, uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, co sąd wyżej wyjaśnił.

Bez znaczenia dla sprawy niniejszej pozostaje okoliczność wszczęcia postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla działki nr [...], co skarżąca wskazywała na etapie administracyjnym. Miało to miejsce po orzeczeniu spornego obowiązku i nie ma wpływu na prowadzenie egzekucji.

Reasumując, sformułowane w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności tego rodzaju, że uwzględnione z urzędu prowadziłyby do eliminacji zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.