Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 815/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 ust. 2 pkt 6, ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2021 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, znak: [...]. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 25 ust. 1 ust. 2 pkt 6, ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., znak: [...], w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o: 1. uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze na dziecko L. C. w wysokości 500,00 zł miesięcznie za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., 2. zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko L. C. w wysokości 1500,00 zł za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania tej decyzji w kwocie 23,00 zł, co łącznie stanowi kwotę 1523,00 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła G. S., nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu i podnosząc, że od dnia rozpoczęcia odbywania kary pozbawienia wolności do dnia złożenia nowego wniosku świadczenia wychowawcze na dziecko pobierane były przez ojca dziecka z konta socjalnego za pomocą karty płatniczej otrzymanej od Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł., którą przekazała ojcu dziecka, aby w celu utrzymania dziecka pobierał przyznane świadczenie. Jednocześnie strona podkreśliła, że D. C. jako ojciec dziecka oraz opiekun prawny i faktyczny w myśl ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci był uprawniony do pobierania świadczeń.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 29 sierpnia 2019 r. G. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na L. C. na okres świadczeniowy 2019/2021. Prezydent Miasta Ł. przyznał stronie prawo do wnioskowanych świadczeń w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 maja 2021 r., uznając, iż zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Następnie w dniu 25 maja 2020 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło pismo z Zakładu Karnego nr 1 w Ł. z dnia 15 lutego 2020 r., z którego wynikało, że od dnia 11 lutego 2020 r. do dnia 9 lutego 2021 r. G. S. odbywa w powyższym Zakładzie Karnym karę pozbawienia wolności. Na tej podstawie organ I instancji uznał, że w związku z tym, iż strona nie sprawuje nad dzieckiem opieki, nie spełnia przesłanki określonej w art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d., co skutkuje odmową przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Wobec powyższego decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ł. zmienił decyzję przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego w części dotyczącej okresu przyznania G. S. prawa do świadczenia wychowawczego w ten sposób, że orzekł o odmowie przyznania powyższego świadczenia na dziecko L. C. w okresie od dnia 1 marca 2020 r. Od tej decyzji strona nie złożyła odwołania i tym samym decyzja stała się ostateczna. Następnie organ I instancji wydał decyzję z dnia [...]r., znak [...].

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo uznał, że sytuacja rodzinna strony powoduje brak uprawnień do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko od dnia 1 marca 2020 r., gdyż strona, w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności od dnia 11 lutego 2020 r., nie sprawuje bezpośredniej opieki nad dzieckiem. Kolegium podkreśliło, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w sposób niebudzący wątpliwości wskazują, iż prawo do pobierania świadczeń powinno przysługiwać osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem i ponoszącej związane z tym wydatki, a także wspólnie z nim zamieszkującej, o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania (w rozumieniu art. 4 ust. 2 powołanej ustawy). Przy czym sformułowanie "wspólne zamieszkanie", co nie może budzić wątpliwości, należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u osoby, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspakaja jego potrzeby życiowe. Wskazuje na to cel, na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze, który określony jest w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Zgodnie z tym przepisem, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Tym samym granice przedmiotowe ustanowione przez ustawodawcę, wyznaczają przesłanki: "zamieszkiwania", "wychowywania", "opieki" i "zaspakajania potrzeb życiowych dziecka".

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium wskazało, że z akt sprawy, a także z treści samego odwołania strony, wynika, że małoletnia L. C. zamieszkuje wspólnie z jej ojcem – D. C., który sprawuje opiekę nad dzieckiem. W przedmiotowej sprawie odwołująca w istocie nie tylko nie zamieszkuje wspólnie z dzieckiem, ale także nie sprawuje nad nim bieżącej i stałej faktycznej opieki, gdyż opiekę tę sprawuje ojciec dziecka.

W konkluzji Kolegium podniosło, że pomimo braku uprawnień G. S. do świadczenia wychowawczego na dziecko L. C., świadczenia te wypłacone zostały za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. nienależnie, a zatem w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 25 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy. Świadczenia nienależnie pobrane za powyższy okres, zgodnie z art.25 ust. 1 oraz ust. 3 tej ustawy, podlegają zatem zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Ponadto Kolegium dodało, że na wniosek strony, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (w tym wypadku Prezydent Miasta Ł.), może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (zgodnie z art. 25 ust. 10 ww. ustawy).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła G. S., odwołując się do argumentacji zawartej uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca podkreśliła, że Kolegium uchyliło w całości decyzję organu I instancji dotyczącą uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne za ten sam okres zasiłkowy uwzględniając złożone przez nią wyjaśnienia. Z tych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podkreśliła przy tym, że podczas jej pobytu w Zakładzie Karnym to D. C. jako ojciec dziecka, jego opiekun faktyczny i prawny, miał pełny dostęp do konta bankowego, z którego dokonywał wypłaty świadczeń przeznaczanych na pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art.151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.p.w.d.". Zgodnie z art. 25 tej ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (ust.1); przy czym "za nienależnie pobrane" świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (ust. 2 pkt 6).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przyczyną wydania kwestionowanych w sprawie decyzji było ustalenie, że skarżąca z uwagi na odbywanie od dnia 11 lutego 2020 r. kary pozbawienia wolności zaprzestała sprawowania bezpośredniej opieki nad swym dzieckiem, a co za tym idzie, utraciła uprawnienie do pobierania świadczenia wychowawczego od dnia 1 marca 2020 r.

Kluczową zatem kwestią dla oceny legalności zaskarżonej decyzji stało się ustalenie, czy orzekające w niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo uznały, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze, w rozumieniu wyżej powołanego art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.

Przystępując do oceny poprawności dokonanych przez organy ustaleń w powyższym względzie przede wszystkim należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (ukształtowanym na tle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, aczkolwiek zachowującym aktualność także na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) podkreśla się, że skoro racjonalny ustawodawca posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", które odnosi się do cechy czynności ("pobrania"), a nie cechy świadczenia ("nienależnego"), to należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Przyjmuje się więc, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła. Podczas gdy "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przepis art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, analogicznie jak art. 30 ust. 1 u.ś.r., wprowadza pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego", co oznacza, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się ono nie należy. O świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Taka jest generalna reguła wykładni pojęcia świadczenia nienależnie pobranego. Skoro jest to zasada ogólna, to przez jej pryzmat należy rozważać każdą z ustalonych przez organ podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Nawet ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 30 u.ś.r., czy art. 25 u.p.p.w.d. W postępowaniu w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia organ jest zobowiązany zatem ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 395/20, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie, organ wydał decyzję zobowiązującą skarżącą do zwrotu – jak przyjął w pkt 1 - nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego bez ustalenia, czy skarżąca w sposób dostateczny została pouczona o okolicznościach skutkujących brakiem prawa do tego świadczenia, a co za tym idzie, czy z uwagi na uzyskane pouczenie na etapie składania wniosku o świadczenie wychowawcze mogła mieć świadomość tego, że sytuacja, w której się znalazła w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, skutkuje utratą prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego na małoletnią, niepełnosprawną córkę. Wszakże kartę uprawniającą do wypłaty świadczenia skarżąca pozostawiła ojcu dziecka, a więc – jak trafnie podniosła w skardze - jego opiekunowi faktycznemu i prawnemu, celem zapewnienia możliwości pokrywania wydatków na utrzymanie ich wspólnej małoletniej córki.

W rozważanym aspekcie zauważyć należy, że orzecznictwie sądowym podkreśla się, że skuteczne pouczenie to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia. Pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia – powinno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Oznacza to, że pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nieposiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot świadczenia, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach (vide: np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że celem pouczenia nie jest tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń, musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nieodnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 269/19, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest, czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (vide: np. wyrok NSA z dnia 8 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3175/15, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w pouczeniach zawartych zarówno we wniosku, jak i samej Informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego, próżno poszukiwać pouczenia o tym, że na skutek zaprzestania sprawowania bezpośredniej opieki na dzieckiem świadczenie wychowawcze nie przysługuje, w tym szczególności w sytuacji odbywania kary pozbawienia wolności. Na formularzu wniosku z dnia 29 sierpnia 2018 r. w zakresie braku prawa do świadczenia ograniczono się m.in. do treści art. 8 i art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d. wraz z informacją, że niepoinformowanie organu gminnego o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Sama zaś Informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego z dnia 6 sierpnia 2019 r. nie zawiera żadnego pouczenia w tym zakresie.

W tej sytuacji oceniając istotną dla sprawy kwestię nienależnie pobranego świadczenia w kontekście posiadanej przez stronę świadomości wynikającej z uzyskanych przez nią pouczeń, zdaniem Sądu, organy orzekające w kontrolowanej sprawie nie sprostały temu obowiązkowi. Trudno w tej mierze doszukać się uzasadnienia w zaskarżonej decyzji motywującego stanowisko organu w niniejszej sprawie. Jednocześnie z punktu widzenia poprawności działań organów w kontrolowanej sprawie uwagę zwraca okoliczność, że organ II instancji nie ustosunkował się w żadnej mierze do argumentów strony zawartych w odwołaniu, wedle których świadczenie wychowawcze było pobierane przez ojca dziecka, pod którego opieką się znajdowało, z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem tego dziecka. Tymczasem okoliczność ta miała istotne znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.

W rozważanym względzie zauważyć należy także, iż sądy administracyjne orzekające w sprawach zasiłków rodzinnych podkreślają, że podmiotem uprawnionym do świadczenia jest rodzic, to de facto beneficjentem świadczenia jest dziecko. Taka prokonstytucyjna wykładnia przepisu prawa materialnego, w ocenie Sądu w składzie niniejszym, powinna znaleźć również zastosowanie w sprawach z zakresu prawa do świadczenia wychowawczego. Wszak celem świadczenia wychowawczego jest, podobnie jak w przypadku zasiłków rodzinnych, zapewnienie pokrycia kosztów utrzymania dziecka, które niewątpliwie wpisują się w zaspokajanie jego potrzeb życiowych. Decydujące znaczenie ma zatem naistotniejsze w sprawie dobro – dobro dziecka, w tym zwłaszcza dobro dziecka niepełnosprawnego, które z uwagi na cel ustawy wyrażony w art. 4 ust. 1 wymaga wzmożonej ochrony, o której organy prowadzące postępowanie nie mogą zapominać. Wszakże mocą art. 72 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP ciąży na nich obowiązek zapewnienia ochrony praw dziecka w kontekście rozpoznawanej przez nie sprawy, tak aby dziecko nie zostało w nieuprawniony sposób pozbawione środków na pokrycie kosztów swego utrzymania i zaspokojenie potrzeb życiowych, tylko z tego powodu, że jego dotychczasowy opiekun (matka) odbywa karę pozbawienia wolności, a drugi rodzic sprawujący w tym czasie opiekę nad dzieckiem pobiera te środki celem pokrycia owych kosztów utrzymania i tym samym zaspokojenia potrzeb życiowych dziecka.

W niniejszej sprawie skarżąca, jak przyznała w odwołaniu, była przekonana, że sprawujący opiekę ojciec dziecka jest uprawniony do pobierania przyznanego świadczenia wychowawczego, skoro było ono przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania tego dziecka. W przekonaniu tym nie sposób dopatrzeć się owej, wskazanej w orzecznictwie sądowym, złej wiary skutkującej nałożeniem na skarżącą obowiązku zwrotu przedmiotowego świadczenia, poprzedzonego uznaniem go za nienależnie pobrane we wskazanym okresie.

Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać, że organy nie zbadały należycie, czy przedmiotowe świadczenie w rzeczywistości zostało przez skarżącą "nienależnie pobrane" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. W szczególności, organy nie dokonały oceny, czy skarżąca była osobą, która "pobierała" owe świadczenia, a co za tym idzie, czy w ogóle mogła mieć świadomość, że w zaistniałej sytuacji wystąpiły okoliczności mające wpływ na kwestie utraty tego uprawnienia, skoro środki pobierał w tym czasie ojciec celem zapewnienia dziecku kosztów utrzymania i zaspokojenia jego potrzeb życiowych.

Reasumując należało stwierdzić, że organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący okoliczności istotnych dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszyły przepisy postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Powyższe uchybienie związane jest przy tym z błędną wykładnią pojęcia świadczenia nienależnie pobranego, o którym mowa w powołanym przepisie art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. i oceną zaistnienia okoliczności uzasadniających uznanie za takie świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącej celem pokrycia kosztów utrzymania niepełnosprawnego, małoletniego dziecka, w tym zaspokojenia jego potrzeb życiowych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną Sądu i jednocześnie rozważy zgłaszaną w toku postępowania przez skarżącą okoliczność wypłaty z konta socjalnego świadczeń przez ojca dziecka w celu pokrycia kosztów utrzymania dziecka, a następnie, stosowne do dokonanych ustaleń, wyda rozstrzygnięcie, z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a., rozważając przy tym zwłaszcza kwestię zasadności prowadzonego postępowania w kontekście przesłanek określonych w art. 105 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

B.A.