Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 157/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art.7, ART. 77 § 1 i art.80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi P.Z. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. przyznaje adwokatowi M.W. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...] złotych) podwyższone o kwotę [...] zł ([...] złotych i [...]) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] zł ([...] złotych i [...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

IV SA/Po 157/15

Uzasadnienie

Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...].11.2014r. Nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej u.e.l.d.o.) i art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej k.p.a.), po przeprowadzeniu na żądanie M.Z. (dalej wnioskodawczyni) postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego byłego męża P.Z. (zwanego dalej skarżącym) orzekł o wymeldowaniu P.Z. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego w miejscowości K. [...] .

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni wskazała, iż były mąż przebywa od trzech lat w Zakładzie Karnym w C. Skarżący w licznych pismach składanych w toku postępowania sprzeciwiał się wnioskowi podnosząc, że jest właścicielem spornego budynku i wybudował go dla swoich dzieci P. i W., a nie dla wnioskodawczyni.

Na podstawie art. 79 § 1 k.p.a. w dniu 26 sierpnia 2014r. wysłano zawiadomienia do stron, że w dniu 24 września 2014 r. o godz. 10 w budynku mieszkalnym w m. K. [...] zostanie przeprowadzona wizja lokalowa. W wizji lokalowej uczestniczyli pracownicy organu oraz wnioskodawczyni.

W mieszkaniu nie stwierdzono pobytu skarżącego. W pokojach, kuchni i łazience nie zauważono jakichkolwiek rzeczy osobistych skarżącego. Podczas czynności ustalono, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, która została przekazana aktem notarialnym nr [...] z dnia 12 czerwca 2001 roku w formie darowizny F. i M. R., tj. rodziców wnioskodawczyni.

Wyjaśnienia w sprawie okoliczności opuszczenia domu przez skarżącego przedstawiła wnioskodawczyni, która poinformowała, że od 2 lat nie są już małżeństwem, gdyż Sąd Okręgowy w P. orzekł rozwód z winy skarżącego. Następnie wnioskodawczyni zeznała, iż w rodzinie była stosowana przemoc. Skarżący był trzy razy osadzony w zakładzie karnym (ZK) m.in. za znęcanie się nad dziećmi i żoną, za znęcanie się nad rodzicami wnioskodawczyni i ostatni raz za pobicie ze skutkiem śmiertelnym. Skarżący przebywa w Zakładzie Karnym w C. od 2011 roku i nie wiadomo kiedy zostanie zwolniony. Wnioskodawczyni obawia się o życie swoje i swojej rodziny, gdyż były mąż po wyjściu na wolność będzie chciał się odegrać.

Wnioskodawczyni podtrzymała swój wniosek o wymeldowanie skarżącego w trybie administracyjnym z pobytu stałego, gdyż nie jest to już miejsce pobytu skarżącego, który zerwał całkowicie kontakt z dziećmi, nie dzwoni, nie przysyła kartek na święta i cała rodzina obawia się o swoje życie.

Zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Strony z powyższego uprawnienia skorzystały.

Organ I instancji wyjaśnił, że art. 15 ust.1 u.e.l.d.o. stanowi, że: "Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca". Przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nie przebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Wskazano, że ewidencja ludności nie rejestruje uprawnień do lokalu mieszkalnego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z budynku mieszkalnego. Osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu może korzystać z ochrony swych praw na drodze postępowania cywilnego.

Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję.

Nie ulega wątpliwości, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nie było dobrowolne lecz przymusowe, mające jednak swą podstawę w wykonaniu prawomocnego wyroku sądowego. Nie przesądza to jednak o tym, że nie można orzec o jego wymeldowaniu. Organ wskazał, iż utrzymywanie zameldowania osób odbywających długotrwałe kary pozbawienia wolności stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową, niezgodną z obowiązującymi przepisami prawa i w takich przypadkach winno się stwierdzać trwałość opuszczenia miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały. Dobrowolność opuszczenia lokalu ma znaczenie jedynie wówczas, gdy dana osoba została zmuszona do opuszczenia lokalu na skutek bezprawnych działań innych osób, a nie kiedy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań, co ma niewątpliwie miejsce w rozpatrywanej sprawie.

O wymeldowaniu orzeczono uwagi na spełnienie przesłanek wynikających z treści wyżej cytowanego przepisu prawnego, tj. faktycznego opuszczenia mieszkania przez skarżącego.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł P.Z. wskazując, iż nie zgadza się z wymeldowaniem go z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Ponadto wskazał, że wnioskodawczyni wyrzuciła jego rzeczy osobiste z tego lokalu, który stanowi jego własność. Mieszkania tego nie opuścił dobrowolnie i zamierza do niego wrócić.

Wojewoda W. decyzją z dnia [...].01.2015r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania.

Następnie wyjaśnił, że w myśl art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Wyżej cytowany przepis wskazuje, że warunkiem niezbędnym do podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj.: dobrowolne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, że skarżący w budynku mieszkalnym położonym w K. [...] nie mieszka od 2011r. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu potwierdziła przeprowadzona przez organ I instancji wizja lokalowa, wnioskodawczyni, oraz sam skarżący. W toku prowadzonego postępowania strony złożyły wyjaśnienia.

Przeprowadzona przez organ I instancji w przedmiotowym mieszkaniu wizja lokalowa pozwoliła ustalić, że w mieszkaniu tym nie ma rzeczy osobistych skarżącego. Ustalono ponadto, że M. i P.Z. są współwłaścicielami spornej nieruchomości. Skarżący w swoich wyjaśnieniach stwierdził natomiast, że nie można go wymeldować z pobytu stałego z budynku mieszkalnego położonego w K. [...], ponieważ sam wybudował dom i jest jego właścicielem.

Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę ponownie, podzielił stanowisko Wójta Gminy B. w kwestii wymeldowania skarżącego z pobytu stałego i stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki ustawowe do wymeldowania w trybie administracyjnym. W ocenie Wojewody opuszczenie lokalu przez skarżącego faktycznie nastąpiło. W miejscu pobytu stałego nie mieszka już od kilku lat. Zerwał więzi z lokalem i rodziną. Wprawdzie przesłanki ustawowe dotyczące dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu jednoznacznie nie zostały spełnione, to jednakże należy zauważyć, że przesłanki te nie są uniwersalne i nie można na nie powoływać się przy każdej sprawie. Dobrowolność opuszczenia lokalu - co stwierdził także organ I instancji - ma znaczenie jedynie wówczas, gdy dana osoba została zmuszona do opuszczenia lokalu na skutek bezprawnych działań innych osób, a nie kiedy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie ma miejsce. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności zgodnie z wyrokiem sądu. Dla sprawy nie ma również znaczenia, iż jest on współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Dodatkowo wyjaśniono, że urzędowe potwierdzenie przebywania w określonym miejscu winno odpowiadać stanowi rzeczywistemu a nie opierać się na fikcji. Ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby. Organy ewidencyjne nie są natomiast uprawnione do rozstrzygania kwestii związanych z uprawnieniami do lokalu, czy też podziałem majątku. Tymi sprawami zajmują się sądy powszechne i tam należy dochodzić swoich praw.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P.Z. wskazując, iż się z nią nie zgadza. Skarżący zarzucił, że wymeldowano go z jego własnego domu. Ponadto podniósł, iż wnioskodawczyni obecnie w nim nie przebywa, gdyż mieszka w Niemczech.

Wojewoda W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Wojewody W. z dnia [...].01.2015r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...].11.2014r. Nr [...] o wymeldowaniu P.Z. roku z pobytu stałego z budynku mieszkalnego w miejscowości K. [...] .

W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy prawidłowo w rozpatrywanym przypadku zastosowały przepis art.15 u.e.l.d.o. Wprawdzie aktualnie zagadnienie wymeldowania uregulowane jest w art.33 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015r., poz.388.), gdyż na mocy art.92 ustawy z dnia 06 sierpnia 2010r. o dowodach osobistych (Dz.U. z 2010r., poz.1131) utraciła moc ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.), jednak w myśl art.80 ustawy o ewidencji ludności weszła ona w życie z dniem 1 marca 2015 r. Z tą sama datą weszła w życie ustawa o dowodach osobistych. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały przed tą datą. Mając na uwadze, że sąd administracyjny sprawuje funkcję kontrolną i ocenia prawidłowość decyzji administracyjnych według stanu faktycznego i prawnego z daty ich wydania stwierdzić należy, że organy w kontrolowanych decyzjach prawidłowo zastosowały art.15 u.e.l.d.o., gdyż w dacie wydania tych decyzji ustawa o ewidencji ludności jeszcze nie obowiązywała. Tak więc należało zastosować nadal obowiązującą wówczas ustawę dotychczasową, tj. ustawę o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 1974r.

Dodatkowo jedynie należy wskazać, że zgodnie z art. 69 ustawy o ewidencji ludności sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy umarza się. Jednakże jak już wspomniano rozpatrywana sprawa administracyjna została zakończona przed dniem 15 marca 2015r.

Trafnie także przyjęły organy administracji, że w świetle treści art.15 u.e.l.d.o. nie ma znaczenia fakt, że skarżący (tak jak i wnioskodawczyni) jest współwłaścicielem nieruchomości na której jest posadowiony przedmiotowy lokal mieszkalny.

Według art.15 ust.2 u.e.l.d.o. organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W myśl art.15 ust.1 u.e.l.d.o. osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.

Przyjmuje się, że jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego na okres dłuższy niż 3 miesiące bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, a jego celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu faktycznego,tj. miejsca pobytu oznaczonej osoby. Ma wyłącznie charakter porządkowy i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. (tak wyrok WSA w Łodzi z dnia 25.06.2014r. o sygn. III SA/Łd 352/14, publ. LEX nr 1550939).

"Opuszczenie miejsca pobytu" w rozumieniu tego przepisu oznacza opuszczenie trwałe i dobrowolne. Znaczenie tych pojęć dobrowolności i trwałości ocenia się jednak mając na uwadze okoliczności konkretnej i indywidualnej sprawy.

Sąd orzekający podziela pogląd, że wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. pozwala na przyjęcie, że sformułowanie "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. (tak WSA w Opolu w wyroku z dnia 02 czerwca 2015r. o sygn.II SA/Op 132/15, publ. LEX nr 1745933)

Zasadniczo przyjmuje się, że aby późniejsze wymeldowanie danej osoby było możliwe, opuszczenie przez nią lokalu musi być dobrowolne. Jest to powszechne i ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych. Przykładowo WSA w Gdańsku w swym wyroku z dnia 12 lutego 2015r. o sygn. III SA/Gd 964/14, (publ. LEX nr 1649980) wskazał, że aby uznać że opuszczenie stałego miejsca pobytu ma charakter dobrowolny należy stwierdzić, iż wynika ono z własnej woli zainteresowanego, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Ten sam sąd w wyroku z dnia 05 lutego 2015r. o sygn. III SA/Gd 945/14 (publ. LEX nr 1649976) wyjaśnił, iż podjęcie prawidłowej decyzji o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego w konkretnym lokalu wymaga ustalenia, czy osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie i trwale oraz - czy nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym dobrowolność musi wynikać z woli danej osoby, a nie z działania innych osób. W orzecznictwie często uznaje się, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uznać należy także sytuację, w której osoba zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu lub do tego zmuszona, a nie skorzystała w ciągu roku z możliwości wniesienia powództwa do sądu cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Jest to pogląd dominujący, jednak nie jedyny. Schematyczne stosowanie takiej kwalifikacji budzi bowiem wiele wątpliwości. Zadaniem organów jest bowiem - przede wszystkim - wszechstronnie wyjaśnienie, czy osoba zamierza dobrowolnie opuścić lokal i czy podejmowane przez nią działania wskazują na to, że nie pogodziła się z faktem konieczności opuszczenia lokalu. W tym kontekście każdą sprawę dotycząca wymeldowania należy rozstrzygać rozważając jej konkretne okoliczności. Jeżeli zatem z okoliczności sprawy wynika, że pomimo niezłożenia pozwu osoba chce powrócić do lokalu, fakt ten nie może być pominięty w postępowaniu jako nieistotny li tylko z powodu niewyczerpania dostępnych osobie środków prawnych w celu ochrony jej naruszonego posiadania. Wreszcie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 28.01.2015r. o sygn. III SA/Łd 991/14 (publ.LEX nr 1646808) wskazał, że przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób. Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź do tego zmuszona ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.

Sąd orzekający w pełni podziela powyższe stanowisko. Jednocześnie wskazuje, że dopuszczalne są wyjątki od powyższego poglądu. Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., o sygn.,II OSK 1236/13 (publ.LEX nr 1596020) zauważył, że w przypadku zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym nie wymaga się dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. Również trwałość opuszczenia nie zależy wyłącznie od długości kary pozbawienia wolności, aczkolwiek jej najwyższy wymiar w zasadzie przesądza o definitywności opuszczenia miejsca pobytu. Decydujące jest natomiast gdzie dana osoba ma swoje centrum życiowe, jaką utrzymuje więź (kontakt) z lokalem i osobami w nim zamieszkującymi. Dalej wyjaśniono, że pozbawienie osoby odbywającej karę pozbawienia wolności możliwości powrotu do mieszkania przez wymianę zamków w drzwiach, oddanie większości jej rzeczy osobom bliskim przy braku przez zainteresowanego podjęcia jakichkolwiek działań prawnych w celu przywrócenia dotychczasowej sytuacji dostatecznie świadczy o trwałości opuszczenia lokalu, a tym samym umożliwia zastosowanie art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o.

Za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu tego przepisu uznaje się sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Takie stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 1837/10, publ. CBOSA.

Sam pobyt w zakładzie karnym nie jest równoznaczny z zaistnieniem przesłanki opuszczenia miejsca pobytu, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Konieczne jest ustalenie miejsca pobytu skarżącego przed aresztowaniem, a także ustalenie, czy utrzymywał on więź z lokalem, tj. czy w trakcie odbywania kary skarżący korzystał z przepustek i czy przebywał wówczas w lokalu, a także, czy skarżący nadal dysponuje kluczami do lokalu umożliwiającymi mu ponowne zamieszkanie.

Także w wyroku z dnia 29 lipca 2014r. o sygn. II OSK 394/13, (publ. LEX nr 1519398) NSA trafnie zauważył, że wymaganą przepisem art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. przesłankę wymeldowania stanowi ustanie pobytu. Odbywanie kary pozbawienia wolności, co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania się. Opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. (por. wyroki NSA: z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1396/08; z dnia 15 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10; z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11 i z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11; dostępne w CBOSA).

Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym jest zameldowany. Podkreślić należy, że co do zasady opuszczenie lokalu powinno oznaczać, że działanie takie nastąpiło na skutek zachowania samego wymeldowanego i powinno nosić cechy dobrowolności. Nie jest to jednak regułą, bowiem należy dopuścić sytuacje, w których wymeldowaniu z pobytu stałego będzie podlegał nie tylko ten, kto opuścił lokal na skutek tego, że nie chce z miejscem zameldowania wiązać swych dalszych spraw życiowych, ale również ten, kto nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym był zameldowany. Wobec tego za równoważne przypadki dobrowolnego opuszczeniu miejsca zameldowania należy uznać wszystkie przypadki, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana. Podkreślić trzeba, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy i w żaden sposób nie są powiązane z prawem do lokalu mieszkalnego.

Reasumując ten wątek Sąd orzekający stoi na stanowisku, że wymeldowanie danej osoby z lokalu mieszkalnego jest dopuszczalne wówczas, gdy w sposób trwały i dobrowolny opuściła ona dany lokal lub gdy opuściła go wskutek zgodnych z prawem działań innych podmiotów (np. na podstawie prawomocnego wyroku eksmisyjnego, zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu).

Wracając na grunt niniejszej sprawy trzeba podkreślić, że skarżący najprawdopodobniej nie opuścił dobrowolnie przedmiotowego lokalu. Jeżeli potwierdzi się wersja zdarzeń wskazano przez wnioskodawczynię został on zmuszony do opuszczenia tego lokalu, jednak nie w sposób bezprawny, gdyż na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego, co nie wyklucza możliwości jego wymeldowania.

Sąd podziela w powyższym zakresie wykładnię art.15 u.e.l.d.o. dokonaną przez organy administracji. Jednocześnie jednak trzeba zaakcentować, że organy administracji w rozpatrywanym przypadku w sposób niepełny i nierzetelny ustaliły stan faktyczny. Tym samym organy administracji uchybiły przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art.80 k.p.a., gdyż nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie istotnym dla sprawy i nie rozważyły w sposób wszechstronny i wnikliwy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zasadniczo organy oparły się jedynie na informacjach przedstawionych przez wnioskodawczynię nie próbując ich nawet zweryfikować w własnym zakresie. Organy obu instancji – oprócz oględzin przedmiotowego lokalu – nie podjęły samodzielnych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego.

W szczególności nie zwrócono się o udzielenie informacji do Krajowego Rejestru Karnego w celu ustalenia, czy skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego i na jaką karę. Nie zwrócono się także do właściwego zakładu karnego o informację od kiedy skarżący w nim przebywa, kiedy powinien go opuścić w przypadku odbycia całej kary, a kiedy w razie przedterminowego warunkowego zwolnienia, czy skarżący korzystał z czasowych zwolnień z zakładu karnego, czy przewidywane są w najbliższej przyszłości takie zwolnienia. Nie ustalono także, czy skarżący w trakcie osadzenie utrzymuje więź (kontakt) z lokalem i osobami w nim zamieszkującymi, czy po opuszczeniu przez niego lokalu wymieniono w nim zamki, czy nadal posiada klucze do tego lokalu, co się stało z jego rzeczami osobistymi, a także, czy podjął kroki prawne zmierzające do powrotu do spornego lokalu.

Nieustalenie powyższych faktów powoduje, że organy administracji pomimo prawidłowej wykładni prawnej przedwcześnie wydały zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Organ odwoławczy nie dostrzegł tych uchybień i wadliwie nie uchylił decyzji organu I instancji względnie nie uzupełnił materiału dowodowego w trybie art.136 k.p.a.

Wskazane wyżej uchybienia procesowe, jakich dopuściły się organy obu instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Mając na uwadze, że powyższe braki w ustaleniach faktycznych nie obejmują całego postępowania dowodowego i mogą zostać uzupełnione w drodze korespondencyjnej z Krajowym Rejestrem Karnym, właściwym zakładem karnym (zakładami karnymi) oraz ze skarżącym, Sąd stanął na stanowisku, że uzupełniające postępowanie dowodowe powinien przeprowadzić organ II instancji w trybie art.136 k.p.a.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ II instancji powinien ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne mając na uwadze powyższe wywody i eliminując dotychczasowe uchybienia. W szczególności uwzględniając przedstawioną wykładnię powinien dokonać wskazanych wyżej ustaleń faktycznych w trybie art.136 k.p.a., a następnie po ich ocenie i przy uwzględnieniu powyższej wykładni wydać właściwą decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.250 p.p.s.a.