Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 456/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych H.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 76/17 w sprawie ze skargi H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.M. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 23 sierpnia 2011 r. skarżąca zwróciła się o zobowiązanie J.P., J.B. i A.G. do przywrócenia stanu pierwotnego dotyczącego przebiegu rowu odwadniającego, podwyższenia terenu działek, zakopania rowu wykonanego na działce skarżącej, oraz zlikwidowania przez J.P. otworu w podmurówce ogrodzenia, przez który wypuszczane są wody na działkę skarżącej.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wójt Gminy [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia przebiegu domniemanego rowu. Decyzją z [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję z [...] sierpnia 2012 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy [...] decyzją z [...] grudnia 2012 r. odmówił uznania żądania skarżącej w sprawie ustalenia przebiegu domniemanego rowu (działka nr ew. 46 w obrębie Adamówek) i jego odtworzenia w granicach tej działki oraz w granicach działki oznaczonej nr ew. [...]. Decyzją z [...] marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z [...] lipca 2013 r. Wójt Gminy [...] odmówił uznania żądania skarżącej. Decyzją z [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ponownie uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Skargę na decyzję z [...] lutego 2015 r. wniósł A.G.. Wyrokiem z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1201/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z [...] lutego 2015 r.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję z [...] lipca 2013 r. i umorzyło postępowanie I instancji w całości.

Organ odwoławczy wskazał, że działka nr [...] (położona w obrębie [...]) od czasu założenia ewidencji gruntów, tj. od 1968 r., figuruje w rejestrze ewidencyjnym i na szkicach pomiarowych jako droga, a nie jako rów. Problem podtapiania działek w miejscowości [...], w tym działki skarżącej, powstał w wyniku nawalnych deszczy występujących w 2011 r. W tym roku w wyniku niekorzystnych zjawisk pogodowych zostało podtopionych około 90% nieruchomości. Z opinii technicznej sporządzonej w czerwcu 2013 r. wynika, że droga w rzeczywistości nie istnieje od ponad 30 lat, ponieważ jest poprzegradzana trwałymi ogrodzeniami oraz pozostaje w ciągłym użytkowaniu właścicieli przyległych działek, w tym również skarżącej. Uznanie tej działki za rów odwadniający, w sytuacji, gdy nie ma możliwości odprowadzenia nadmiaru wody do oddalonego o ok. 70 m kanału Ł-9, nie ma znaczenia w sprawie. W opinii z czerwca 2013 r. rzeczoznawca uznał, że "można stwierdzić, że sytuacja taka jest zależna od warunków naturalnych i niewłaściwego zagospodarowania wód opadowych na działce wnioskodawczyni". Natomiast we wnioskach końcowych tej opinii podano, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zasypaniem istniejącego niegdyś rowu i przekwalifikowaniem go w ewidencji gruntów na drogę gminną nr [...], a zalewaniem terenu działki nr [...] należącej do skarżącej. Rzeczoznawca uznał, że organ I instancji nie ma obowiązku nakazania przywrócenia tego terenu do stanu poprzedniego. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, droga stanowiąca działkę nr [...] nigdy bezpośrednio nie odprowadzała wody do kanału Ł-9, który powstał w 1976 r. W ocenie organu odwoławczego, działka nr ew. [...] nigdy nie była rowem, a zatem brak jest podstaw do jego odtworzenia.

Skarżąca wniosła skargę na decyzję z [...] listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Oddalając skargę Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że rozstrzygając sprawę organ odwoławczy był związany oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2016 r. W ocenie Sądu I instancji, ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy wywiązał się z tych zaleceń. Natomiast skarżąca wskazuje, że zakłócenie stosunków wodnych nastąpiło w wyniku podwyższenia terenu działek należących do J.B., A.G. oraz J.P., a sporządzona opinia nie może mieć żadnego znaczenia, ponieważ biegły nie odbył wizji w terenie.

Sąd I instancji wyjaśnił, że z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że 6 sierpnia 2013 r. odbyła się wizja lokalna z udziałem rzeczoznawcy w sprawie opracowania opinii technicznej, o czym świadczy protokół. Skarżąca została skutecznie powiadomiona o wizji lokalnej, co potwierdza jej pismo z 31 maja 2013 r. W opinii technicznej rzeczoznawca stwierdził, że na skutek braku uczestnictwa skarżącej oględziny przeprowadzono bez wejścia na teren działki należącej do skarżącej, z terenu ulicy znajdującego się naprzeciwko budynku skarżącej, które pozwoliły w dostateczny sposób ocenić stosunki wodne panujące na jej terenie i wykonać odpowiednie fotografie. Z opinii biegłego z czerwca 2013 r., wynika, że stan stosunków gruntowo-wodnych na działce skarżącej jest zależny od warunków naturalnych i niewłaściwego zagospodarowania wód opadowych na działce skarżącej, a zalewanie działki jest związane z wodami opadowymi i roztopowymi, których infiltracja w niższe partii przestrzeni gruntowej jest utrudniona. Natomiast odtworzenie rowu na działce nr [...] nie spowodowałoby odprowadzania wód opadowych z uwagi na brak możliwości odprowadzenia nadmiaru wody do oddalonego o ok. 70 m kanału Ł-9 przez zabudowane działki sąsiednie. Biegły poddał również w wątpliwość możliwość istnienia rowu, w miejscu którego obecnie wyznaczona jest droga gminna. Tym samym rzeczoznawca stwierdził, że sposób użytkowania działek sąsiednich pozostaje bez wpływu na zalewanie działki należącej do skarżącej.

Sąd I instancji wskazał ponadto, że działka nr [...] od 1968 r. figuruje w rejestrze ewidencyjnym i na szkicach pomiarowych jako droga, a nie rów. Potwierdza to również opinia techniczna, z której wynika, że od ponad 30 lat droga nie istnieje. W ocenie Sądu I instancji oznacza to, że ewentualne zasypanie rowu i przekwalifikowanie go na drogę gminną, która od ponad 30 lat w rzeczywistości nie istnieje, nie wpłynęło ujemnie na stosunki wodne panujące na działce skarżącej. Wbrew stanowisku skarżącej, również zagospodarowanie działek sąsiednich pozostaje bez wpływu na zalewanie jej działki, ponieważ zgodnie z opinią techniczną stosunki wodne na działce nr [...] zależne są od warunków naturalnych i niewłaściwego zagospodarowania wód opadowych. Zdaniem Sądu I instancji, tego rodzaju ustabilizowany stan podlega ochronie i nie wypełnia przesłanek umożliwiających nałożenie obowiązków z art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm. – dalej: Prawo wodne). Sąd I instancji podzielił również stanowisko organu odwoławczego, że droga stanowiąca działkę nr [...] nigdy nie stanowiła rowu i nie odprowadzała wody do kanału Ł-9 powstałego w 1976 r., a więc jego odtworzenie jest niezasadne, a postępowanie prowadzone w tym zakresie polegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Skarżąca wniosła dwie odrębne skargi kasacyjne w tej sprawie.

W skardze kasacyjnej z [...] czerwca 2018 r. skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów.

Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) przez zaakceptowanie przez Sąd I instancji naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 28 i art. 30 § 1 k.p.a. Polegało to na oddaleniu skargi w sytuacji wystąpienia w sprawie "bezwzględnych przyczyn odwoławczych" polegających na wydaniu przez organ administracji decyzji administracyjnej w stosunku do osoby zmarłej - Zdzisława Wieczorka.

Po drugie, art. 134 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, pomimo że w tej sprawie powinien to uczynić i stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji ze względu na jej wydanie w stosunku do osoby zmarłej.

Po trzecie, art. 135 p.p.s.a. przez brak zastosowania przewidzianych ustawą środków (stwierdzenie nieważności decyzji).

Po czwarte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie. Wynikało to z przyjęcia przez Sąd I instancji stanu faktycznego ustalonego na podstawie materiałów dowodowych niezgodnie z procedurą administracyjną, a więc braku dokonania przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli działań organu i zaakceptowanie naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżąca wskazała, że w aktach sprawy brak jest potwierdzeń nadania i odbioru decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] listopada 2016 r. dla wszystkich stron postępowania.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

W skardze kasacyjnej z 17 lipca 2018 r., złożonej w związku ze zmianą pełnomocnika z urzędu, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.

Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 oraz art. 28 i art. 30 § 1 k.p.a. Polegało to na braku stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2016 r. w sytuacji, gdy decyzja została wydana wobec osoby zmarłej, a zatem została podjęta z rażącym naruszeniem prawa oraz została wydana wobec osoby niebędącej stroną w sprawie. Uzasadniało to stwierdzenie nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a.

Po drugie, art. 134 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, pomimo że w tej sprawie powinien to uczynić i stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji ze względu na jej wydanie w stosunku do osoby zmarłej.

Po trzecie, art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji nie dokonał kontroli legalności decyzji wydanych w granicach sprawy i nie zastosował przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do decyzji wydanych w granicach sprawy. Dotyczyło to decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2013 r., w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana przez pracownika podlegającego wyłączeniu od rozpoznania sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.

Po czwarte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2016 r., pomimo, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wbrew wskazaniom wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 1201/15 organ odwoławczy nie orzekł co do istoty sprawy i niezasadnie umorzył postępowanie I instancji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów postępowania według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w tej sprawie pomimo wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, ponieważ Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19).

W świetle art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Po pierwsze, zarzuty skargi kasacyjnej z 29 czerwca 2018 r. koncentrują się przede wszystkim wobec jednej kwestii. Dotyczą one bowiem okoliczności, że jedna ze stron postępowania – Z.W. - zmarł w toku postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, pominięcie tej okoliczności przez Sąd I instancji stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 28 i art. 30 § 1 k.p.a., a także naruszenie art. 134 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Zarzuty te nie zasługują jednak na uwzględnienie.

Nie ulega wątpliwości, że ustawa k.p.a. nie zawiera przepisu, z którego wynika, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie. Wynika to natomiast z konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Decyzja taka rażąco naruszałaby prawo, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, z glosą M. Stahl, OSPiKA 1984/5/108, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 1997 r., sygn. akt FPS 6/97, ONSA 1998/1/1, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06 LEX nr 505429 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1261/10, LEX nr 1082605). Zasada ta nie miała jednak zastosowania w tej sprawie. Wynika to z tego, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, tylko właściciel gruntu jest stroną postępowania, na którą mogą zostać nałożone obowiązki, o których stanowi ten przepis. Oznacza to, że w odniesieniu do decyzji z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, decyzja ta kierowana jest wyłącznie do właściciela gruntu, który dokonał zmian stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. Nie można zatem uznać, że uwzględnienie wśród stron postępowania osoby zmarłej niebędącej tego rodzaju właścicielem gruntu, jest skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym bardziej nie jest zasadne traktowanie tej sytuacji w kategoriach "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skoro skierowanie decyzji do osoby, która nie jest stroną zostało określone w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. jako odrębna, kwalifikowana wada decyzji, której zaistnienie nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji dotkniętej tą wadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1915/15, LEX nr 2366945). W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, śmierć w toku postępowania jednej ze stron niebędących właścicielem gruntu, o którym mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, powinno co najwyżej prowadzić do zawieszenia postępowania (art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a.). Natomiast ewentualną kwestię pominięcia w postępowaniu potencjalnych spadkobierców po zmarłej stronie należałoby rozpatrywać na gruncie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który przysługuje tylko spadkobiercom. Oznacza to, że wskazany na wstępie zarzut kasacyjny skargi kasacyjnej z 29 czerwca 2018 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty kasacyjne skargi kasacyjnej z 17 lipca 2018 r. podnoszące naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 oraz art. 28 i art. 30 § 1 k.p.a., jak i art. 134 p.p.s.a.

Po drugie, w skardze kasacyjnej z 29 czerwca 2018 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżąca wskazała jedynie, że w aktach sprawy brak jest potwierdzeń nadania i odbioru decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] listopada 2016 r. dla wszystkich stron postępowania. Wobec braku dalszego uzasadnienia dla tego zarzutu brak jest możliwości odniesienia się do jego treści.

Po trzecie, na uwzględnienie nie zasługiwał podniesiony w skardze kasacyjnej z 17 lipca 2018 r. zarzut naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. W ocenie skarżącej, decyzja Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2013 r., została wydana przez pracownika podlegającego wyłączeniu od rozpoznania sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Wynika to z tego, że działki nr [...] i nr [...] pozostają we władaniu Gminy [...]. Wbrew jednak twierdzeniom skargi kasacyjnej, przedmiot tego postępowania został zakreślony wnioskiem skarżącej i dotyczył zobowiązania konkretnych osób fizycznych do przywrócenia stanu pierwotnego dotyczącego przebiegu rowu odwadniającego, podwyższenia terenu działek, zakopania rowu wykonanego na działce skarżącej, oraz zlikwidowania otworu w podmurówce ogrodzenia, przez który wypuszczane są wody na działkę skarżącej. W tym też zakresie postępowanie zostało umorzone przez organ odwoławczy. Wniosek skarżącej nie dotyczył zatem obowiązków gminy jako właściciela gruntu, ale obowiązków określonych osób fizycznych. Stąd też brak było podstaw do wyłączenia pracownika organu w tej sprawie. Niezależnie jednak od powyższego, decyzją z [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję z [...] lipca 2013 r. i umorzyło postępowanie I instancji w całości. Oznacza to, że ewentualne wady decyzji z [...] lipca 2013 r. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ została ona wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją organu odwoławczego.

Po czwarte, w skardze kasacyjnej z 17 lipca 2018 r. zarzucono ponadto naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem skarżącej, wbrew wskazaniom wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1201/15 organ odwoławczy nie orzekł co do istoty sprawy i niezasadnie umorzył postępowanie I instancji.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku z 14 stycznia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 1201/15, "w świetle tych ustalonych okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie w sprawie, wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej nie było uzasadnione. Organ odwoławczy miał bowiem dostateczne podstawy do samodzielnej oceny, czy istnieją podstawy prawne do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne". Tego rodzaju oceny organ odwoławczy dokonał ponownie rozpoznając sprawę i wydając decyzję z [...] listopada 2016 r. Na tej podstawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, uznając, że brak jest podstaw do nałożenia obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Brak jest przesłanek do przyjęcia, że w ten sposób doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a., ponieważ brak jest sprzeczności między rozstrzygnięciem decyzji organu odwoławczego z [...] listopada 2016 r., a oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z 14 stycznia 2016 r.

Skarżąca trafnie natomiast wskazała, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregokolwiek z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W sytuacji, zatem, gdy skarżąca wyraźnie domagała się wydania decyzji merytorycznej, brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego z tego powodu, że nie zachodziła żadna z przesłanek wymienionych w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Oznacza to, że brak przesłanek z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, powinien stanowić podstawę do braku uwzględnienia żądania skarżącej, a zatem odmowy nałożenia na właściciela gruntu określonych w tym przepisie obowiązków. Jednak w tej sprawie stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy po dokonaniu oceny materiału dowodowego, jest stanowiskiem co do istoty sprawy, ponieważ ocena organu odwoławczego sprowadza się do wniosku, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wydanie decyzji nakładającej obowiązki określone w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Decyzja ta wywołała zatem tożsame skutki prawne jak decyzja odmawiająca nałożenia obowiązków z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Oznacza to, że naruszenie art. 105 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Zarzuty naruszenia powołanych wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zasługiwały zatem na uwzględnienie.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, ponieważ właściwy w tym zakresie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.