Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 1649/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 173 par. 2, art. 12 w zw. z art. 32 i 33, art. 180 w zw. z art. 178, art. 27 w zw. z art. 26 par. 2, art. 156 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. G., kuratora częściowo ubezwłasnowolnionego R. G., od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 170/19 w sprawie ze skargi R. G., reprezentowanego przez kuratora M. G., na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia postanawia 1) odrzucić skargę kasacyjną, 2) zwrócić od Skarbu Państwa (z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz M. G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, 3) sprostować oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 170/19, poprzez zmianę funkcji M. G. z "opiekuna prawnego" na "kuratora".


UZASADNIENIE

I FSK 1649/19

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 170/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. G., reprezentowanego przez kuratora M. G., na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r. w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie został wyczerpany tryb odwoławczy, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), a zatem skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną (pismo z dnia 12 marca 2019 r., oznaczone jako "zażalenie", uznane za skargę kasacyjną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 lipca 2019 r., I FZ 142/19) wniósł M. G., kurator częściowo ubezwłasnowolnionego R. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie biegu, a także o zasądzenie kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa procesowego.

Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 173 § 2 p.p.s.a. podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi kasacyjnej są: strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04 (ONSAiWSA z 2005, Nr 4, poz. 62) wyrażone zostało stanowisko, zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę, ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. W przypadku, gdy nie ma wątpliwości, że skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 p.p.s.a., skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a., jako wniesiona przez podmiot nieuprawniony (por. też np. orzeczenia NSA z dnia: 11 kwietnia 2012 r., I OSK 350/12; 13 grudnia 2005 r., OSK 1390/04; 26 lutego 2004 r., FSK 15/04).

Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

M. G., kurator ubezwłasnowolnionego częściowo R. G., nie jest stroną w sprawie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z uwagi na treść art. 12 p.p.s.a. jako strony traktowani są również uczestnicy postępowania, którym status taki przysługuje stosownie do art. 33 p.p.s.a. M. G. nie jest skarżącym w niniejszej sprawie (skarżącym jest R. G.), nie jest również uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Przedstawiciele ustawowi osób niemogących samodzielnie dokonywać czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym - w tym kuratorzy osób ubezwłasnowolnionych częściowo - nie mogą wywieść z faktu bycia przedstawicielem ustawowym strony postępowania własnej legitymacji skargowej. Przedstawiciel ustawowy dokonuje czynności procesowych w imieniu strony i w jej interesie, a skutek podjętych czynności lub konsekwencje ich zaniechania powstają bezpośrednio w sferze prawnej reprezentowanego. Stroną postępowania jest jednak wyłącznie reprezentowany, orzeczenie zapada wobec niego, na jego rzecz lub od niego zasądzany jest zwrot kosztów postępowania (por. na tle art. 66 Kodeksu postępowania cywilnego, odpowiednika art. 27 p.p.s.a.: P. Grzegorczyk w: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. 5, Warszawa 2016, komentarz do art. 66, teza 2). Na gruncie procedury sądowoadministracyjnej pozycję procesową przedstawiciela osoby fizycznej mającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych (w tym kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo) reguluje art. 27 w zw. z art. 26 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 27 p.p.s.a. osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego. Jak zaznaczyła M. Niezgódka-Medek (w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 7, komentarz do art. 27, teza 1), przepis ten przyznaje przedstawicielom ustawowym zdolność procesową w sprawach osób pozostających pod ich opieką lub kuratelą. Przedstawiciele ci nie mają w tych sprawach zdolności sądowej, gdyż nie oni, lecz ich podopieczni są stronami postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wskazał (na tle art. 66 k.p.c.) Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyroku z dnia 3 lutego 2011 r., III Ca 1263/10, stronami w procesie są tylko te podmioty, na rzecz których i przeciwko którym toczy się postępowanie, a więc które występują w procesie we własnym imieniu. Dlatego też stronami nie są przedstawiciele ustawowi, powołani do ich reprezentowania w procesie.

Analiza złożonej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej, jak i pisma stanowiącego uzupełnienie braków formalnych tej skargi, prowadzi do wniosku, że autor tych pism uznaje M. G., kuratora ubezwłasnowolnionego częściowo R. G., za podmiot wnoszący skargę kasacyjną, nie samego R. G. Wskazują na to następujące fragmenty złożonych do sądu dokumentów:

- M. G. został wskazany jako skarżący w nagłówku skargi kasacyjnej,

- w oznaczeniu pisma znalazło się sformułowanie "Zażalenie M. G. kuratora częściowo ubezwłasnowolnionego R. G.",

- autor skargi kasacyjnej wskazał, że działa jako pełnomocnik M. G. (nie R. G.),

- w skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o zasądzenie kosztów postępowania od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz M. G.,

- autor skargi kasacyjnej wskazał, że sąd pierwszej instancji błędnie pouczył "skarżącego M. G. o przysługujących mu prawach do zaskarżenia wydanego przez siebie rozstrzygnięcia",

- w załączonym do skargi kasacyjnej dokumencie pełnomocnictwa M. G. nie wskazał na swój status kuratora, ani to, że udziela umocowania jako przedstawiciel ustawowy R. G., czy w jego imieniu,

- również w piśmie z dnia 22 lipca 2019 r., stanowiącym uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej, M. G. został wskazany jako skarżący w nagłówku i wymieniony w oznaczeniu wnoszonego pisma ("Uzupełnienie wniosków Skargi Kasacyjnej M. G. kuratora częściowo ubezwłasnowolnionego R. G."), pełnomocnik także ponawia deklarację, że działa jako pełnomocnik M. G.,

- w piśmie z dnia 22 lipca 2019 r. znalazło się sformułowanie "Skarżący M. G. zaskarża w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27.02.2019 r. o odrzuceniu złożonej skargi (...), a także zrzeka się przeprowadzenia rozprawy".

Wszystkie powyżej wskazane elementy, rozpatrywane łącznie, nie pozastawiają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości co do intencji autora pism. W żadnym miejscu skargi kasacyjnej R. G., strona postępowania przed sądem pierwszej instancji, nie został zidentyfikowany jako skarżący, strona, czy też osoba, w której imieniu i na czyją rzecz składany jest środek odwoławczy. Trzeba podkreślić, że zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywód dotyczący sposobu reprezentowania interesów osoby ubezwłasnowolnionej częściowo przez kuratora dotyczy wyłącznie postępowania przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, nie statusu R. G. czy M. G. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na względzie to, że badane pisma sporządzone zostały przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), nie sposób uznać takiego sformułowania pism procesowych za przypadkowe, czy będące rezultatem oczywistej omyłki. Autor pism wskazywał w czyim imieniu działa, konsekwentnie też tę osobę - tj. M. G. - identyfikował jako skarżącego, co nie pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna została wniesiona w imieniu kogokolwiek innego poza M. G., w tym w imieniu R. G.

Skoro M. G. został wskazany jako osoba wnosząca skargę kasacyjną, podczas gdy nie jest on podmiotem, który został wymieniony w art. 173 § 2 p.p.s.a. (w tym zwłaszcza nie można mu przypisać statusu strony w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym), rozpatrywana skarga kasacyjna została w sposób oczywisty wniesiona przez podmiot nieuprawniony.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną.

O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł w sentencji zaskarżonego postanowienia oczywistą omyłkę wymagającą sprostowania. Sąd wskazał mianowicie, że R. G. jest reprezentowany przez opiekuna prawnego M. G., co nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Co prawda omyłka ta zdaje się wynikać z treści skargi (w której jej autor na taki status M. G. wskazuje), ale mając na uwadze to, że przepisy prawa przewidują, że dla osób ubezwłasnowolnionych częściowo (do których należy R. G.) ustanawia się kuratelę (art. 16 § 2 k.c.), a nadto załączony do akt sprawy odpis postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt [...], potwierdza, że M. G. powierzono funkcję kuratora dla częściowo ubezwłasnowolnionego R. G., brak jest wątpliwości co do tego, jaka w istocie jest pozycja M. G. Wskazanie zatem w sentencji zaskarżonego postanowienia, że R. G. jest reprezentowany przez opiekuna prawnego należy uznać za oczywistą omyłkę.

O sprostowaniu sentencji zaskarżonego postanowienia w zakresie statusu przedstawiciela ustawowego skarżącego orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a.