Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1110/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za zastępstwo prawne w ramach prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 120
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 6 art. 19 art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi D. F. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...]r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. z [...] r., ustalającą E. K. wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu nieruchomości położonej we W., działki nr 73/48 i 73/63 za 2017 rok.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy O. wyjaśniło, że z danych z ewidencji gruntów i budynków oraz danych Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że E. K. jest właścicielką niezabudowanej nieruchomości położonej we W., działki: o nr 73/48, powierzchni 0,0341 ha, oznaczonej w ewidencji symbolem Bi - inne tereny zabudowane oraz o nr 73/63, powierzchni 0,2328 ha, z czego 0,0860 ha jest oznaczone w ewidencji symbolem RVI - grunty orne klasy VI, zaś 0,1522 ha jest oznaczone w ewidencji symbolem Bi - inne tereny zabudowane.

Kolegium podkreśliło, że strona nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. z 2016 roku, poz. 617 ze zm.), bowiem jak wynika z ewidencji gruntów strona jest właścicielem gruntów ornych klasy VI o powierzchni 0,0860 ha podlegających obowiązkowi podatkowemu w podatku rolnym.

Stąd też na zasadzie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.r. podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.p.r. podatek rolny za rok podatkowy wynosi - od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 - równowartość pieniężną 5 q żyta, przy czym grunty te są zwolnione z podatku na podstawie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 ab initio u.p.r., zgodnie z którym zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz.

Nadto została spełniona norma z art. 6c ust. 1 u.p.r., bowiem na zasadzie art. 4 o.p. obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Strona podlega obowiązkowi podatkowego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości, gdyż zwolnienie podatkowe nie powoduje, iż nie ma obowiązku podatkowego, a to, że obowiązek podatkowy w podatku rolnym nie przekształca się w zobowiązanie podatkowe. Skoro z ewidencji gruntów wynika jednoznacznie, iż grunt o powierzchni 1883 m2 (1522 m2 + 341 m2) został oznaczony symbolem Bi - inne tereny niezabudowane, w sposób wskazujący na opodatkowanie podatkiem od nieruchomości, nie zaś podatkiem rolnym, to organy podatkowe są związane tym przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego i są zobligowane do opodatkowania tej powierzchni podatkiem od nieruchomości, nie zaś podatkiem rolnym. Pozostała powierzchnia tj. 0,0860 ha podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku rolnym, przy czym jest zwolniona z opodatkowania. Dodano, że o opodatkowaniu podatkiem rolnym lub leśnym nie świadczy wykorzystywanie w sposób rolniczy, lub też nie, czy też rozpoczęcie procesu zalesienia, tylko odpowiednie oznaczenie nieruchomości w ewidencji. Także zlokalizowanie pasów służebności na rzecz zakładu energetycznego, nie powoduje wyłączenia, bądź zmniejszenia opodatkowania. W postępowaniu podatkowym nie można skutecznie podważać wiążącej ewidencji gruntu, bowiem do ewentualnej zmiany oznaczenia gruntu jest wyłącznie właściwy starosta, będący organem ewidencyjnym w zakresie ewidencji gruntów i budynków, nie zaś Wójt Gminy O., czy też Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

E. K. zaskarżyła powyższą decyzję, wskazując, że jest niezgodna z prawem, ponieważ działki o nr 73/48, 73/63 we W., zostały wadliwie opodatkowane podatkiem od nieruchomości, faktycznie zgodnie z przepisami powinny być opodatkowane podatkiem rolnym.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że działki zostały nabyte jako grunt rolny i następnie jako taki grunt sprzedane i stanowią użytek rolny. Niezgodne z obecnymi przepisami oznaczenia Bi/RVI, Bi/Ps/V, nie mogą przesadzać o zakwalifikowaniu gruntów zgodnie z pierwszym członem, zwłaszcza w świetle przepisu art. 27 ust. 6 zd 1 poprzednio obowiązującego rozporządzenie z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z art. 1 u.p.r. oraz z art. 2 ust. 2, w związku z art. la ust. 3 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że decydujące dla opodatkowania podatkiem rolnym jest oznaczenie użytku, nie zaś jego funkcja. Jeżeli zatem pierwszy człon oznacza funkcję, a drugi rodzaj użytku, to decydujące znaczenie powinno mieć oznaczenie użytku. W niniejszej sprawie obie działki zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Wydział Geodezji Starostwa Powiatowego w Z. mają oznaczenie Bi/RVI, Bi/Ps/V. Nadto na działkach o nr 73/48, 73/63 nigdy nie była prowadzona inna działalność jak rolnicza, nie ma na nich żadnych budynków, nigdy nie były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i zawsze wykorzystywane były zgodnie z przeznaczeniem klasyfikacji. Tym samym działki o nr 73/48, 73/63 we W. w ewidencji gruntów oznaczone jako zabudowane użytki rolne (Bi/RVI, Bi/Ps/V), na zasadzie art. 2 ust 2 w zw. z art 1a ust. 3 pkt 1 u.p.o.l. oraz na podstawie art. 1 u.p.r. podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym, nie zaś podatkiem od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

W piśmie procesowym nadanym 10 maja 2018 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko.

Wniosła także o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 ust. 1 p.p.s.a. z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne przed Starostą Powiatowym w Z. w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości oznaczonej jako działki nr 73/48, 73/63. położonych w obrębie W. gmina O.. Wskazała, że 21 marca 2018 r. wszczęte zostało postępowanie przed Starostą Powiatowym w Z. w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości oznaczonej jako działki nr 73/48. 73/63, położonych w obrębie miejscowości W. gmina O.. Dodała, że organy powinny wyjaśnić wątpliwości, co do klasyfikacji nieruchomości stanowiących własność skarżącej, wyrażonej w ewidencji gruntów i budynków, która wprost przekłada się na wybór sposobu opodatkowania (podatkiem rolnym lub od nieruchomości), a następnie na wysokość wymierzanego podatku. Wójt Gminy O. miał wiedzę co do złożonego przez skarżącą wniosku o przekwalifikowanie gruntów, jednakże nie podjął w tym zakresie żadnych kroków, a jedynie poprzestał na literalnym brzmieniu przepisów prawa kartograficznego. Przedmiotowe działki zostały nabyte jako grunt rolny i stanowią użytek rolny oraz użytkowane są wyłącznie na cele rolnicze i dalej będą użytkowane zgodnie z przeznaczeniem na cele rolnicze. Jednocześnie nigdy nie została przeprowadzona przewidziana prawem procedura odrolnienia gruntu i nie została wydana żadna decyzja, na mocy której ten grunt zostałby odrolniony. Z powyższego wynika zatem, iż organ podatkowy mógł i powinien zwrócić się do organu dokonującego zmian w ewidencji gruntów o odpowiednie wyjaśnienie zaistniałych nieprawidłowości (do czego był także zobligowany wskutek złożenia przez skarżącą wniosku o przekwalifikowanie, pomimo jego błędnego zaadresowania).

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie wniosku o zawieszenie postepowania. Podtrzymało dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga i jej uzupełnienie ( pismo procesowe pełnomocnika z dnia 14 maja 2018 roku ) zasługiwały na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w nich argumenty są trafne.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca wielokrotnie domagała się zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów od organu podatkowego. Między innymi wniosek taki złożyła na piśmie. Mianowicie dnia 17 lutego 2009 roku ( które wpłynęło do Wójta Gminy O. tego samego dnia ) wniosła o "zmianę klasyfikacji i wyznaczenie klasyfikatora dla moich działek w W., stanowią one część gospodarstwa rolnego o czym informowałam urząd wielokrotnie i umorzenie niesłusznie naliczonego podatku. Co pozostaje w zgodzie ze zgłoszonym sposobem użytkowania moich działek". W aktach sprawy brak jest informacji jak był skutek zarówno powyższego wniosku, jak i późniejszych starań skarżącej. Czy został mu nadany bieg, w szczególności czy Wójt Gminy O. uznał się za niewłaściwy i przekazał wniosek organowi właściwemu do jego rozpoznania (Staroście). W ocenie sądu interpretacja owego pisma skarżącej nie nastręcza żadnych wątpliwości, intencje skarżącej zostały sformułowane jasno. Pismem tym E. K. wyraziła wolę wszczęcia postępowania zmierzającego do zmiany, błędnej jej zdaniem klasyfikacji gruntów. Właściwym rzeczowo do rozpoznania takiego wniosku jest Starosta.

Zgodnie z art. 19 kodeksu postepowania administracyjnego organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek ten dotyczy wszystkich organów postępowania, na każdym etapie postępowania. Zatem w sytuacji gdy do organu (wójta gminy) wpłynął wniosek o "zmianę klasyfikacji gruntów", a organ ten nie był właściwy do jego rozpoznania to winien on przekazać wniosek do właściwego organu zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.

Z akt niniejszej sprawy nie wynika czy ww. wniosek zainicjował postępowanie o dokonanie zmian w ewidencji gruntów. Brak jest jakichkolwiek twierdzeń organów w tym zakresie. Tymczasem, jeśli wniosek ten nie został przekazany do właściwego organu naruszona została zasada praworządności, wynikająca z art. 7 Konstytucji RP, znajdująca odzwierciedlenie w art. 6. kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 120 Ordynacji podatkowej.

W odmiennym przypadku ( jeśli organ przekazał wniosek skarżącej do właściwego Starosty zawiadamiając ją o tym fakcie zgodnie z art.65 § 1 kpa ), to należy wskazać, że akta przekazane organowi drugiej instancji i sądowi administracyjnemu są niekompletne ( co stanowi naruszenia art.227 § 1 kpa i art.54 § 2 P.p.s.a ). Ma to o tyle znaczenie, że sąd wydaje wyrok ( ... ) na podstawie akt sprawy ( art.133 § 1 P.p.s.a ). Możliwe naruszenie art.7 Konstytucji, art. 6 kpa i art.120 O.p ( przesądzenie, czy do owego naruszenia doszło nie jest możliwe i uwagi na braki w aktach sprawy odpowiedzi na pytanie, czy pismo skarżącej z dnia 17 lutego 2009 roku spotkało się ze zgodną z prawem reakcją Wójta Gminy O. ) ma także wpływ na wynik postępowania, bowiem uniemożliwi sądowi administracyjnemu przeprowadzenie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż postanowieniem z 18 maja 2017 r. skarżąca została wezwana na przesłuchanie w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2016-2017, jednak w aktach brak jest protokołu z owego przesłuchania. Nie wiadomo czy ono się odbyło, czy też nie.

W konsekwencji powyższego organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązane będą ustalić jaki skutek wywołał wniosek skarżącej z 17 lutego 2009 r., a ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Jeśli zaś, wynikający z art. 65 § 1 k.p.a. obowiązek nie został zrealizowany, to rolą organów podatkowych będzie rozważenie możliwości ustalenia spornego zobowiązania pieniężnego wbrew danym zawartym w ewidencji gruntów i budynków. Podkreślić bowiem należy, iż strona nie może ponosić konsekwencji ewentualnych zaniedbań organów administracji państwowej. Wskazać przy tym należy, iż przepis art. 21 ust. 1 p.g.k. nie stanowi o braku potrzeby przeprowadzenia postępowania podatkowego i dokonania przez organ podatkowy własnych ustaleń co do treści zapisów, zamieszczonych w ewidencji, szczególnie w sytuacji, gdy istnieją podstawy do ich negowania. Organ podatkowy, w konkretnych, wyjątkowych stanach faktycznych, by w pełni zrealizować zasadę praworządności ( jak ma to miejsce w niniejszej sprawie ) nie może ograniczać postępowania dowodowego jedynie do zapisów zawartych w ewidencji, w sytuacji, gdy z powodu jego zaniedbań nie doszło do zmiany ewidencji, zgodnie z twierdzeniami podatnika. Pomocne w ustaleniach klasyfikacyjnych mogą być wyniki postępowania jakie toczy się obecnie przed Starostą Powiatowym w Z. na podstawie wniosku skarżącej z dnia 20 marca 2018 roku ( akta sprawy sądowej k.53-59 )

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wyjaśnią także, czy doszło do przesłuchania skarżącej Na podstawie postanowienia z dnia 18 maja 2017 roku, a jeśli nie to z jakiego powodu.

Sąd podziela argumentację organu, co do oceny mocy wiążącej danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków i w tym sensie argumentacja skargi i pisma procesowego pełnomocnika nie zasługują na uwzględnienie.

Kategoryczny charakter normy prawnej zawartej w przepisie art. 21 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne i nakaz respektowania jej przez organy podatkowe nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jednolicie przyjmuje się bowiem, że dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, a podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe. Przepis art. 21 ust. 1 p.g.k. nie wymaga dalszej wykładni stanowiąc wprost o tym, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m.in. podstawę wymiaru podatku. Przez podstawę wymiaru podatku należy rozumieć zarówno określenie przedmiotu opodatkowania, zaliczenie do właściwej stawki podatkowej jaki i objęcie określonych gruntów zwolnieniem od opodatkowania (por. wyroki NSA z 15 kwietnia 2008 r., II FSK 372/07, z 14 września 2010 r., II FSK 1014/10, II FSK 690/09, z 28 października 2011 r., II FSK 1628/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać przy tym należy, że ewidencja gruntów i budynków stanowi środek dowodowy o szczególnej, silniejszej, mocy dowodowej, za pomocą którego należy udowodnić dany fakt w zakresie statusu prawnego nieruchomości. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji (zob. wyrok WSA w Warszawie z 28 marca 2006 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3501/05, Lex nr 201545).

Organ podatkowy nie ma podstaw do zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a podważenie zapisów ewidencji gruntów i budynków, bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji.

W realiach niniejszej sprawy mamy jednak do czynienia z wyjątkiem w stosunku do powyższych rozważań o charakterze ogólnym. Zaakceptowanie sytuacji, gdy z powodu zaniedbania ustawowego obowiązku przez organ administracji ( naruszenia art.65 § 1 kpa ) podatnik miałby ponosić ujemne skutki tego zaniedbania jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art.2 Konstytucji.

W tej sytuacji sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postepowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

W przedmiocie kosztów sądowych sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a..

A.J.