Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3373/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59 § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez F. Sp. z o.o. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...].06.2014r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku F. Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...].07.2009 i [...] z dnia [...].01.2010r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. ul. [...], na podstawie własnych tytułów wykonawczych:

- z dnia [...].07.2009r. nr [...] obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za 12/2008,

- z dnia [...].01.2010r., [...] obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008r.

Działając na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...].08.2009r. o numerach od [...] do [...] podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...] S.A., Banku [...] w W. S.A. i Banku [...] S.A.

Zajęcia okazały się nieskuteczne z uwagi na brak rachunku Spółki w w/w bankach.

Z kolei zawiadomieniami z dnia [...].10.2009r. nr od [...] do [...] organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w 32 centralach bankowych. Zajęcie okazało się skuteczne w Banku [...]. Pismem z dnia [...].11.2009r. Bank [...] poinformował, iż na rachunku klienta występuje brak środków na realizację tytułu wykonawczego, a ponadto poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej. Pozostałe banki poinformowały, iż nie prowadzą rachunku na rzecz Spółki.

Działając zaś na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].01.2010r. nr [...] podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A.

W odpowiedzi na powyższe zajęcie bank poinformował, iż nie prowadzi rachunku dla Spółki.

Następnie działając na podstawie tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].03.2010r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank. tj. u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.

W wyniku zajęcia uzyskano kwotę 9.072,51 zł.

Ponadto w toku prowadzonego postępowania poborcy skarbowi pobrali na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi łącznie kwotę 8.220,10 zł.

Z kolei zawiadomieniem z dnia [...].04.2013r. nr [...] organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w [...] Banku S.A. Zajęcie okazało się nieskuteczne.

Pismem z dnia [...].05.2013r. organ egzekucyjny działając na podstawie art. 36 § 1 u.p.e.a. wezwał Spółkę do wskazania na piśmie mienia podlegającego egzekucji, pozwalającego na zaspokojenie istniejących zaległości.

Jak wynika z odpowiedzi prezesa zarządu Spółki z dnia [...].05.2013r. F. Sp. z o.o. posiada rachunek bankowy w Banku [...] S.A. oraz w [...] S.A. Spółka wskazała, że na rachunkach tych brak jest obrotów. Ponadto Spółka jest właścicielem samochodu [...] rok prod. 1992, znajdującego się z powodu uszkodzenia w zakładzie naprawczym. Spółka nie posiada innych ruchomości ani nieruchomości, posiada nieuregulowane wierzytelności, do których prowadzone jest postępowanie komornicze (Spółce nie jest znany stan spraw i skuteczność prowadzonego postępowania). Na dzień złożenia oświadczenia Spółka nie ma obrotu, nie jest wykreślona z KRS.

W dniu [...].06.2013r. został sporządzony protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, z którego wynika, iż Spółka nie prowadzi działalności od lat, nie generuje żadnych obrotów, zarejestrowana jest w W. pod adresem ul. [...] (dom jednorodzinny należy do rodziców prezesa). Spółka posiada uszkodzony samochód [...] rok. prod. 1992 i nie uregulowane przez kontrahentów należności, do których postępowanie prowadzi komornik sądowy, jednak Spółce nie jest znany stan spraw i skuteczność prowadzonego postępowania.

Wnioskiem z dnia [...].05.2014 r. organ egzekucyjny wystąpił o udzielenie informacji do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. W odpowiedzi z dnia [...].05.2014r. poinformowano, iż Spółka jest właścicielem samochodu ciężarowego [...] rok prod. 1990r. oraz samochodu [...] rok prod. 1992. Ponadto z informacji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wynika, iż [...] nie posiada ważnego ubezpieczenia OC.

Organ egzekucyjny wystąpił także do Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych o udzielenie informacji czy Spółka figuruje jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości. W odpowiedzi poinformowano, iż Spółka nie figuruje w elektronicznym Rejestrze Ksiąg Wieczystych.

Wystąpiono także do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z zapytaniem czy Spółka jest płatnikiem składek oraz o ewentualne wskazanie numeru rachunku bankowego, z którego opłacane są składki. W odpowiedzi z dnia [...].05.2014r., ZUS poinformował, iż Spółka figuruje jako płatnik składek oraz wskazał numer rachunku prowadzonego przez [...] Bank S.A.

Ponadto ze składanych przez Spółkę deklaracji CIT-8 za lata 2008-2013 wynika, iż Spółka wykazuje stratę, odpowiednio: 25.341,43 zł w 2009r., 1061,73 zł w 2010r., 34.564,00 zł w 2011 r., 1300,00 zł w 2012r. i 1200,00 zł w 2013r.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...].06.2014r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...], działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Spółki. W uzasadnieniu organ egzekucyjny szczegółowo opisał podejmowane w toku postępowania egzekucyjnego działania i wyjaśnił, iż prowadzone postępowanie nie doprowadziło do realizacji obowiązku, a dalsze prowadzenie postępowania generować będzie dodatkowe wydatki, które zgodnie z art. 64c § 4b u.p.e.a. obciążają bezpośrednio budżet państwa. W ocenie organu egzekucyjnego stan majątkowy zobowiązanego nie rokuje nadziei na poprawę i implikuje stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co z kolei stanowi przesłankę do umorzenia postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 9, 10 i 81 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez pozbawienie Spółki możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów,

- art. 59 § 2 u.p.e.a., oraz 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezpodstawne stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnej przewyższającej wydatki egzekucyjne,

- art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na niepełnym rozpoznaniu sprawy oraz niewyczerpującym uzasadnieniu faktycznym postanowienia,

- art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia organ odwoławczy wskazał, że przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 u.p.e.a. Z artykułu tego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne i fakultatywne.

Przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienia art. 59 § 1 u.p.e.a., natomiast fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziany jest w art. 59 § 2 u.p.e.a.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej, w sytuacji gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowości.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie podmiotem kwestionującym fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego jest sama zobowiązana Spółka, która nie wskazała żadnego majątku, z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję i która w motywach swojego działania przejawia obawę o odpowiedzialność zarządu spółki za zobowiązania podatkowe. Jednak generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym.

Oznacza to, że zastosowanie art.59 §2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan tan ma charakter definitywny.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. za oceną, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne przemawiają dowody zgromadzone w sprawie. Zajęcia rachunków bankowych dokonane przez organ egzekucyjny okazały się nieskuteczne, zaś Spółka nie zgłosiła jakichkolwiek innych aktualnych rachunków bankowych. Spółka nie figuruje ponadto w Rejestrze Ksiąg Wieczystych, zaś posiadany przez Spółkę pojazd [...] z 1992 r. nie posiada ważnego ubezpieczenia OC. Ponadto Spółka poinformowała, że pojazd jest uszkodzony. Zatem pojazd nie posiada wartości licytacyjnej. Wbrew twierdzeniu Spółki organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia wierzytelności wskazanych przez Spółkę pismem z dnia [...].05.2013r. Powyższe zajęcia okazały się jednak nieskuteczne. Ponadto ze składanych przez Spółkę deklaracji CIT-8 za lata 2008-2013 wynika, iż Spółka wykazuje stratę, odpowiednio: 25.341,43 zł w 2009r., 1061,73 zł w 2010r., 34.564,00 zł w 2011 r., 1300,00 zł w 2012r. i 1200,00 zł w 2013r. Poza tym Spółka nie prowadzi działalności od lat i nie generuje żadnych obrotów. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut bezpodstawnego stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnej przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się zaś do zarzutu pozbawienia Spółki możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego wyjaśniono, że z uwagi na charakter i cel postępowania egzekucyjnego przyjąć należy, że zasada czynnego udziału strony wynikająca z art. 10 § 1 k.p.a., w postępowaniu tym ma znacznie ograniczone zastosowanie, a w orzecznictwie wskazuje się wręcz (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.04.2005r. sygn. akt III SA 3483/03), że zasada ta w ogóle nie obowiązuje w procedurze egzekucyjnej. Tylko w ściśle określonych przypadkach w ustawie egzekucyjnej organ egzekucyjny został zobowiązany do zawiadomienia uczestników postępowania o określonej czynności Tymczasem w zbiorze szczególnych unormowań ustawy egzekucyjnej nie ma przepisu nakładającego na organ egzekucyjny obowiązek zawiadomienia zobowiązanego o zamiarze umorzenia postępowania. Jednoczenie strona, w każdym stadium postępowania ma prawo przeglądania akt sprawy stosownie do treści art.73 §1 k.p.a. (Spółka nie skorzystała z tego uprawnienia). Zatem zarzut Spółki dotyczący braku możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym uznano za bezzasadny.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ egzekucyjny nie przedstawił stosownej kalkulacji stanowiącej podstawę do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne podkreślono, iż łączna kwota wierzytelności wskazanych przez Spółkę jest niższa niż kwota zobowiązań Spółki, do których prowadzi postępowanie organ egzekucyjny. Podjęta przez organ egzekucyjny próba zajęcia tych wierzytelności okazała się nieskuteczna. Również zajęcia rachunków bankowych okazały się nieskuteczne. Zaś samochód [...] (jak poinformowała Spółka) jest uszkodzony. Spółka nie figuruje również w Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości. Łączna kwota wierzytelności wskazanych przez Spółkę oraz postępowanie prowadzone przez Komornika Sądowego pozwalają zatem na stwierdzenie, że ze zgłoszonych przez Spółkę wierzytelności organ egzekucyjny nie uzyska środków pozwalających na pokrycie zobowiązań.

W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w W. nietrafny jest zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. polegającego na niepełnym rozpoznaniu sprawy i niewystarczającym uzasadnieniu faktycznym postanowienia. Skarżone postanowienie spełnia bowiem wymogi formalne przewidziane powyższym przepisem.

Postanowienie organu odwoławczego zaskarżyła F. Sp. z o.o. zarzucając mu naruszenie:

1. art.7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.), polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. (nr [...]) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, pomimo niewyczerpującego wyjaśnienia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wszystkich okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. art. 59 § 2 u.p.e.a. polegające na utrzymaniu w mocy Postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, pomimo istnienia majątku Spółki, z którego mogłaby zostać przeprowadzona egzekucja, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3. art. 59 § 2 u.p.e.a. polegające na utrzymaniu w mocy Postanowienia NUS, pomimo braku ku temu podstaw faktycznych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

4. art. 9, 10 oraz 81 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na pozbawieniu Spółki możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:

1. uchylenie Zaskarżonego Postanowienia oraz nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej uchylenia Postanowienia NUS i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Organ I Instancji oraz

2. zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania sądowo - administracyjnego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania pozostaje zatem zależne od uznania organu egzekucyjnego. Organ powinien jednak kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. W związku z tym ustalenie, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Rozwiązanie to chroni wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego.

Omawiana regulacja jest przepisem o charakterze uznaniowym co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też i odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką ustaloną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę, nakłada szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności sprawy.

Zdaniem Sądu organ wypełnił ten obowiązek. Podkreślić również trzeba, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. wiąże się z koniecznością wykazania przez wierzyciela, że dążył wszelkimi metodami do ustalenia majątku zobowiązanego bądź też takie działania podjął organ egzekucyjny.

Przejawem takich dążeń było:

1) zaświadczenie z dnia [...] marca 2010 r. o dokonaniu zajęcia prawa majątkowego będącego wierzytelnością pieniężną, która znajdowała się u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.

2) pobranie przez poborców podatkowych kwoty 8 220,10 zł,

3) wskazanie przez Skarżącą posiadania nieuregulowanych wierzytelności wobec których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne,

4) ustalenie stanu majątkowego Spółki, z którego wynikało, iż nie ma ona majątku (poza uszkodzonym samochodem) i nie prowadzi jakiejkolwiek działalności,

5) pozyskanie informacji z których wynikało, iż składane przez Spółkę deklarację CIT-8 na lata 2008 – 2013 wykazywały straty

6) podjęcie prób zajęcia rachunku bankowego Spółki w szeregu bankach, które okazały się bezskuteczne ze względu na brak środków bądź też ze względu na fakt, iż nie prowadziły one takowych rachunków.

Nie można więc zarzucić organom, że w toku postępowania egzekucyjnego nie podejmowały czynności zmierzających do zaspokojenia. Konsekwencją tych czynności było jednak prawidłowe ustalenie, że takowe zaspokojenie nie jest możliwe a dalsze prowadzenie postępowania spowoduje jedynie powstanie dodatkowych kosztów, które obciążą Skarb Państwa.

Powyższy wniosek był uprawniony także dlatego, że skarżąca nie była w stanie określić choćby tego jaki jest stan spraw (i skuteczność prowadzonego postępowania) które dotyczyły jej wierzytelności na których istnienie powoływała się w toku postępowania administracyjnego. To niewątpliwie przemawiało za koniecznością uznania, iż de facto nie była ona sprawami tymi zainteresowana, a zatem i nie dbała należycie o własne interesy.

Całokształt okoliczności sprawy uprawniał więc do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne co w istocie stanowiło przesłankę do umorzenia postępowania.

Nie można zatem zarzucić organom, iż nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy w tym zwłaszcza tych, które wiązałyby się z istnieniem rzekomego majątku Spółki, którego Skarżąca nie wskazała i którego w toku postępowania egzekucyjnego nie ustalono.

Nie zmienia powyższej oceny fakt złożenia jako załącznika do skargi umowy cesji wierzytelności. Data widniejąca na tej umowie, oraz personalia osób, które ją podpisały wskazują, iż zawarto ją celem wzmocnienia argumentacji skargi.

Z powyższych względów Sąd nie uznał za zasadne zarzuty opisane w pkt 1 – 3 skargi.

Nie uznano za trafny także zarzut wskazany w pkt 4 skargi podzielając tym samym stanowisko organu oraz tej części judykatury, która podnosi, że zasada czynnego udziału strony wynikająca z art.10 K.p.a. nie obowiązuje w postępowaniu egzekucyjnym poza ściśle określonymi w ustawie przypadkami (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 3483/03).

Otóż w uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono (z czym należy się zgodzić), że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady:

- praworządności (art.6 K.p.a.)

- prawdy obiektywnej (art.7 K.p.a.)

- zaufania do organów Państwa (art.8 K.p.a.)

- udzielania informacji (art. 9 K.p.a.)

- przekonywania (art. 11 K.p.a.)

- szybkości i prostoty postępowania (art.12 K.p.a.)

- pisemnego załatwiania spraw (art.14 §1 K.p.a.)

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art.10 K.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na postawie art. 151 p.p.s.a.