Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 797/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 1 a
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w L na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 6 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Spółka, skarżąca) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) z dnia 22 kwietnia 2015r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przyznał Spółce jednolitą płatność obszarową w wysokości 678.358,28 zł, pomniejszoną o kwotę 31 145,69 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego; płatność cukrową w wysokości 207.526,10 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2.712,27 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, w wysokości 18.756,49 zł.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez Spółkę do jednolitej płatności obszarowej, tj. 791,16 ha, była większa od powierzchni stwierdzonej, tj. 778,93 ha, ustalonej w oparciu o raport z czynności kontrolnych oraz system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2008, (WE) nr 247/2006, nr (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1982/2003 (Dz. Urz. (WE) L30 z 31.01.2009r. ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem Rady nr 73/2009. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 1,5701 %, zatem w oparciu o art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L 2009, nr 316, poz. 1), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009, początkowa kwota wnioskowanych płatności została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, czyli o kwotę 22.279,88 zł.

Początkowa kwota płatności została również pomniejszona o kwotę 8.865,81 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, w związku z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014.

Początkowa kwota płatności cukrowej natomiast w wysokości 210.238,37 zł została pomniejszona za względu na zastosowanie współczynnika korygującego o kwotę 2.712,27 zł.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu dyscypliny finansowej znalazło oparcie w art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z 20.12.2013, L. 347 str. 549)

Odnosząc się do spornej kwestii dotyczącej powierzchni działek uprawnionych do otrzymania płatności, organ wyjaśnił, że w dniach od 2 do 9 marca 2015 r. dokonano kontroli gospodarstwa strony i w jej trakcie stwierdzono, że w odniesieniu do ośmiu działek ich powierzchnia zadeklarowana we wniosku była zawyżona o łączną powierzchnię 13,95 ha. Stwierdzono, że granica upraw wykracza poza granice ww. działek ewidencyjnych i obejmuje części sąsiednich działek ewidencyjnych niezadeklarowanych we wniosku. Wobec tego przy ustalaniu powierzchni wymienionych działek nie uwzględniono tej części, która położona była na niedeklarowanych działkach ewidencyjnych. Jednocześnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR dokonał kompensacji powierzchni w ramach grupy upraw dla działek z zastosowanymi kodami DR13+ i DR13-, czyli działki, których powierzchnia zmierzona była większa niż deklarowana zostały skompensowane z działkami, których powierzchnia zmierzona była mniejsza niż deklarowana. Oznacza to, że powierzchnia wyłączeń z płatności uwzględniała również powierzchnie stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu, które były większe niż zadeklarowane. Zatem w odniesieniu do działek rolnych L, S i U położonych odpowiednio na działkach ewidencyjnych nr [...] organ stwierdził, iż obszar kwalifikowalny do przyznania jednolitej płatności obszarowej, który uwzględnia powierzchnie ewidencyjno-gospodarcze wyniósł 46,74 ha, przy czym powierzchnie zmierzone działek rolnych wyniosły odpowiednio 8,57 ha, 37,51 ha i 0,88 ha.

Wskazując na art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr 73/2009 organ wskazał, że z płatności wyłączone są wszystkie obszary niekwalifikujące się do płatności, takie jak zabudowania, drogi, rowy powyżej 2m szerokości, zakrzaczenia i zadrzewienia, co wynika wprost z art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), w którym wskazano, że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa art. 6 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Tym samym w przypadku stwierdzenia, że powierzchnia zgłaszana do płatności przez wnioskodawcę jest większa niż wynika to z danych uzyskanych w kontroli administracyjnej lub w kontroli na miejscu, redukuje się ją o rozpoznane powierzchnie nieuprawnione, a dopłaty są naliczane do właściwej powierzchni. Taka sytuacja zaszła w niniejszej sprawie, a w szczególności w zakresie działek rolnych A, B, BC, BD, BE, C, E, G, I, J, K, M, N, O, P, R i T, w odniesieniu do których organ ustalił, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku jest większa niż ta kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej. Wykluczeniu podlegały tereny zadrzewione, zakrzaczone oraz rowy powyżej 2 m szerokości, co potwierdzają fotografie np. nr 17, 19, 107, 109, 110, 113, 166, 168, 169, 202, 203, 204, 205, 206, 235, 275 i 296 gruntów zgłoszonych do płatności na działkach rolnych, wykonane podczas kontroli oraz szkice załączone do raportu.

W ocenie organu dokument w postaci raportu z czynności kontrolnych najpełniej odzwierciedla stan rzeczy na spornych działkach, pozwala w sposób obiektywny określić zakres i sposób jej użytkowania. Inspektorzy terenowi byli w posiadaniu podkładu ewidencyjnego oraz ortofotomap kontrolowanych działek, a wykonywane zdjęcia i pomiary były rejestrowane na bieżąco w urządzeniach pomiarowych. Pomiary działek rolnych wykonane były przy użyciu certyfikowanych urządzeń, dla których przeprowadzone były testy walidacji.

Strona zanegowała ustalenia raportu z czynności kontrolnych podnosząc, że z operatu wykonanego na jej zlecenie zawyżenie to wynosi zaledwie 6,79 ha. Powołała się również na dowody w postaci zeznań świadków. Odnosząc się do tego organ stwierdził, że w przedłożonym przez stronę operacie istnieją niespójności co do oznaczenia działek ewidencyjnych, na których dokonano pomiaru. Autor operatu, Pan M.R. zeznał, że pomiarów działek dokonał w oparciu o otrzymane zestawienie, na którym działkom rolnym przypisano odpowiednie działki ewidencyjne, nie posiadał natomiast załączników graficznych, na których wyrysowane były działki. Organ zauważył, że geodeta kierował się zatem zasiewami znajdującymi się na wskazanych działkach ewidencyjnych, nie uwzględniał natomiast istotnych informacji o deklaracji, jaką stanowią wyrysowane na załącznikach działki rolne. Pomiar ten więc obejmował tereny nieuwzględnione na załącznikach graficznych. Dla działki rolnej M pomiar obejmuje część działek nr [...], które nie były deklarowane przez stronę i wyrysowane przez nią na załączniku graficznym. Pomiary wykraczają poza deklarowane działki ewidencyjne w przypadku działki A, I, G, N, O, E + F, przy czym dla działki E + F, jak zauważył M.R., pomiar obejmuje działkę ewidencyjną nr [...], która jest kanałem. M.R. wskazał też, że bez wznowienia granic działek nie jest w stanie ocenić prawdziwości wyznaczenia granic ewidencyjnych, przyznając, że w większości granice działek ewidencyjnych stanowią naturalne granice rowów, gdzieś mogły być to drogi. Istnienie rowów i dróg na granicach działek potwierdzają zdjęcia ortofotomapy i zdjęcia z kontroli na miejscu, ukazujące także pasy zadrzewień.

Należy także zauważyć, że geodeta dokonał pomiarów działek, bez uwzględnienia, iż wcześniej działki C + E + F oraz H + I były mierzone przez inspektorów terenowych ARiMR w kompleksach, czyli mierzono kilka działek łącznie, co znalazło odzwierciedlenie w raporcie z kontroli, w którym wskazano metodę pomiaru "INNA", którą stosuje się w przypadku pomiaru działek urządzeniem GPS w kompleksach (C + E + F oraz H + I). W ocenie organu z uwagi na powyższe brak jest podstaw do uznania, że wyniki dokonanych przez geodetę M.R. pomiarów mogą stanowić podstawę do przyznania stronie płatności.

W ocenie organu, porównywanie stanu i zasięgu upraw w dacie kontroli ze stanem, jaki przedstawia sporządzona na zlecenie strony na dzień 25.03 - 27.03.2015 r. dokumentacja, nie znajduje uzasadnienia. W tym czasie można było bowiem wykonać wiele zabiegów agrotechnicznych na gruntach rolnych, które wobec zaniedbania strony stały się obszarem nieużytkowanym rolniczo. Geodeta, który sporządzał operat techniczny z wykonania pomiarów powierzchni rolnych dokonywał - zgodnie z zeznaniem - pomiaru zasiewów, jednak uwzględnił do przyznania płatności obszary, które swoim zasięgiem obejmowały elementy krajobrazu nieuprawnione do przedmiotowej płatności. Ponadto geodeta nie jest organem, zatem nie jest uprawniony do kwalifikowania bądź nie określonych obszarów do płatności.

Odnośnie dowodu z zeznań świadka A.C., organ stwierdził, że świadek wiarygodnie zeznał odnośnie wskazywania działek i pomiarów dokonanych przez M.R., terminu i okoliczności kontroli ARiMR wskazując na deszczową pogodę, co znajduje odzwierciedlenie w materiale fotograficznym z kontroli na miejscu, a fakt, iż nie był w stanie podać dokładnych terminów, z uwagi na upływ czasu wskazuje na wiarygodność zeznań. W odniesieniu do zeznań E.G., organ odwoławczy stwierdził, że nie wniosły one żadnych nowych dowodów czy też okoliczności mogących mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 27 ust. 1, art. 32 ust. 1 lit.e, ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż kontrola na miejscu może być wykonywana pod nieobecność rolnika, bez potrzeby wcześniejszego zawiadomienia rolnika o zamiarze jej przeprowadzenia;

b) art. 31 ust. 4 ustawy 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu pomimo wcześniejszego braku zawiadomienia rolnika o zamiarze jej przeprowadzenia.

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 7 i 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) - dalej ,.k.p.a.", poprzez ustalenie, że powierzchnia działek rolnych uprawniona do płatności obszarowych ustalona przez organ odwoławczy zgodnie z aktualnym PEG oraz z uwzględnieniem kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniach 02.03. - 09.03.2015 r. wynosi 778,93 ha, podczas gdy z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że suma powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli na miejscu w dniach 02.03. - 09.03.2015 r. wynosi 783,91 ha;

b) art. 7, 75 i 84 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji na okoliczność ustalenia powierzchni działek rolnych objętych wnioskiem Skarżącego o przyznanie płatności;

art. 7, 75 i 78 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka Kierownika Biura Kontroli Wewnętrznej na okoliczność ustalenia powodu zlecenia przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym Skarżącego;

d) art. 7 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w postaci zeznań świadka A.C., przypisując im walor stronniczości li tylko ze względu, iż świadek ten jest pracownikiem strony i jest zainteresowany korzystnym dla strony rozstrzygnięciem;

art. 7, 75 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w postaci operatu pomiaru kontrolnego powierzchni zasiewów sporządzonego przez świadka M.R., przypisując temu dokumentowi walor stronniczości

tylko dlatego, że jest on dokumentem prywatnym i może być nacechowany choćby

nieświadomie okolicznościami korzystnymi dla strony;

art. 7 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w zakresie zeznań złożonych, przez słuchaną w charakterze strony E.G., bez wyjaśnienia powodów, których organ nie oparł się na tych zeznaniach przy ustalaniu stanu faktycznego, oraz w jaki sposób korelują one z innymi dowodami.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżony akt ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył zasadności pomniejszenia przyznanej skarżącej płatności bezpośrednich za rok 2014. Pomniejszenie to nastąpiło wskutek ustalenia przez organy ARiMR, że powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu do płatności jest mniejsza od powierzchni deklarowanej przez stronę o 12,23 ha (1,5701%).

Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Zasady i tryb przyznawania płatności obszarowych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Ustawa ta jest aktem prawnym uzupełniającym regulacje zawarte w przepisach powołanych w art. 1 rozporządzeń Rady (WE) i Komisji (WE), które są stosowane bezpośrednio, w zakresie przekazanym do kompetencji państw członkowskich. W stanie prawnym obowiązującym w 2014 r. aktami tymi były odpowiednio: rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) zwane dalej "rozporządzeniem nr 73/2009" oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu (...) zwane dalej w skrócie "rozporządzeniem nr 1122/2009".

Rozporządzenie nr 73/2009 określa podstawowe kryteria przyznawania rolnikom jednolitych płatności obszarowych, stanowiąc przy tym, że jest to płatność niezwiązana z wielkością produkcji. W art. 124 określa powierzchnię objętą systemem jednolitej płatności obszarowej wskazując, że "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe. W art. 6 nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby wszystkie grunty rolne, w szczególności grunty, które nie są wykorzystywane do celów produkcyjnych były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Stanowi, że "państwa członkowskie określają wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej, zgodnej z ochroną środowiska".

Te wskazania zrealizowane zostały przez ustawodawcę krajowego poprzez ustanowienie warunków przyznawania jednolitych płatności obszarowych oraz minimalnych norm w zakresie dobrej kultury rolnej.

Według art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli między innymi wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o płatności, oraz przestrzegane są wymogi przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Normy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 z późn. zm.).

W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania płatności zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona - ustawodawca nałożył na rolników obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Wskazać także należy, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli, a w ustawie z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach kontroli dotyczą przepisy art. 30-35. Są to określone w przepisach rozporządzenia kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności obliguje organ do przeprowadzenia kontroli wniosku i zawartych w nim informacji przez wnioskodawcę. Szczególny tryb postępowania w tego rodzaju sprawach wyłącza obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu przeprowadzania czynności kontrolnych. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009). Wynika stąd, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Zatem udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Również w art. 31 ust. 4 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach wskazano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika.

Z tego względu za bezzasadny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 27 ust. 1, art. 32 ust. 1 lit. e i ust. 2 rozporządzenia komisji nr 1122/2009 oraz art. 31 ust. 4 ustawy o płatnościach, poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu pod nieobecność rolnika, bez jego wcześniejszego zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli.

Jak już wyżej Sąd stwierdził, decyzje w sprawie przyznania płatności bezpośrednich wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków.

Podkreślić należy, że w rozpoznanej sprawie organ dokonał w dniach 2-9 marca 2015 r. kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego skarżącej i zmierzył uprawnione do płatności grunty. Tym samym kontrola ta nie ograniczała się do kontroli na podstawie ortofotomapy, których aktualność i dokładność mogłoby być kwestionowana. W treści raportu z kontroli działek skarżącej, wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody przeprowadzonych pomiarów, ich wyniki, powierzchnie stwierdzonych upraw oraz opis nieprawidłowości. Zawarte w raporcie informacje udokumentowane zostały w dołączonym do niego materiale graficznym i fotograficznym. Zgodnie z art. 15 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 określenie obszarów i teledetekcję przeprowadza się w oparciu o przepisy art. 34 ust. 1- 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W myśl ust. 1 powołanego przepisu powierzchnię działek określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. W niniejszej sprawie pomiar powierzchni działek skarżącego został przeprowadzony przy wykorzystaniu certyfikowanych odbiorników GPS, dla których Agencja przeprowadziła testy walidacyjne. Zawarte w protokole z czynności kontrolnych wyniki znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej.

Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Tym samym dowód w postaci raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych może mieć decydujące znaczenie w sprawie i należy mu przypisać przymiot wiarygodności.

Wiarygodności raportu z czynności kontrolnych nie podważa opinia geodety sporządzona na zlecenie strony. Jak organ wyjaśnił, z zeznań M.R., geodety, który wskazaną opinię sporządził, wynika, że dokonując pomiarów nie dysponował on materiałem graficznym, na którym wyrysowane były działki, lecz kierował się powierzchnią zasiewów znajdujących się na wskazanych działkach ewidencyjnych. W rezultacie dokonany przez niego pomiar obejmował też tereny nieuwzględnione na załącznikach graficznych, tj. nieobjęte wnioskiem o przyznanie płatności. Ponadto, istnieją niespójności w oznaczeniu działek ewidencyjnych we wniosku strony, w operacie i na mapce operatu. Przykładowo, dla działki rolnej I, we wniosku podano następujące numery działek ewidencyjnych: [...] w operacie: [...]; dla działki rolnej M we wniosku podano następujące numery działek ewidencyjnych: [...] w operacie: 8[...], na mapce operatu: [...]. Dla działki M pomiar objął część działek, które nie były deklarowane przez stronę, a dla działki E + F, jak zauważył sam M.R., pomiar objął działkę ewidencyjną 49/7, która jest kanałem.

Wobec powyższych względów podzielić należy wniosek organów, że przedłożona przez stronę prywatna opinia sporządzona przez geodetę nie podważa wiarygodności raportu z czynności kontrolnych wykonanych w dniach 2-9 marca 2015 r. w gospodarstwie rolnym strony. Ocenie tej nie sposób zarzucić dowolności. Z art. 80 k.p.a. wynika, że organ podatkowy obowiązany jest rozpatrywać nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, w konsekwencji dać wiarę jednym dowodom a innym wiary odmówić po wszechstronnym rozpatrzeniu. Ocena dowodów jakiej dokonały w tym zakresie organy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała ona z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustalił istnienie okoliczności faktycznych ocenić należy jako zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, stąd też Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń.

Podkreślić w tym miejscu należy, że do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o płatności do nich. Działki rolne, ze względu na zmienny ich charakter, nie są przedmiotem wpisu do ewidencji gruntów, ani innych rejestrów. Producent rolny we wniosku o przyznanie płatności jest natomiast zobowiązany podać zarówno działki rolne (ich powierzchnię, prowadzoną na nich uprawę), jak i działki ewidencyjne, na których są one położone. Obowiązek wyznaczenia w terenie i pomiaru powierzchni działek rolnych zgłaszanych do płatności spoczywał wyłącznie na wnioskodawcy. To on bowiem ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. Przesłany przez organ ARiMR spersonifikowany załącznik graficzny do wniosku ma jedynie ułatwić i pomóc producentowi rolnemu wypełnienie wniosku. Jednakże to producent rolny musi każdorazowo sprawdzić, czy wszystkie działki zgłaszane w ubiegłym roku będą przez niego uprawiane, czy ich stan się nie zmienił np. w wyniku rozrośnięcia się terenów zadrzewionych, zakrzaczonych, zalanych. To producent rolny winien być najlepiej zorientowany w stanie uprawianych przez siebie działek rolnych.

Dowody w postaci zeznań A.C. i E.G., wbrew zarzutom skargi, nie zostały uznane za niewiarygodne, lecz za niemające wpływu na wynik sprawy. Z zeznań tych wynika, że pomiędzy dniem 9 marca 2015 r. a dniem 27 marca 2015 r. na przedmiotowych działkach nie były wykonywane żadne prace agrotechniczne. W żaden sposób jednak nie podważa to wiarygodności pomiarów dokonanych w ramach kontroli na miejscu. Jak wyżej wyjaśniono, pomiary te wykonane zostały za pomocą odbiorników GPS, a sam raport sporządzony został w sposób przewidziany prawem i przez kompetentne osoby również w prawem przewidzianym trybie. Prywatna opinia geodety przedłożona przez stronę – nawet jeśli uznać, że stan upraw w dacie jej sporządzania był identyczny ze stanem istniejącym w dacie dokonywania kontroli na miejscu – wobec opisanych przez organ szczegółowo niespójności w oznaczeniu działek, objęciem przez geodetę pomiarem powierzchni rowów, kanałów czy dróg, czy wreszcie oparciu się przez niego wyłącznie o powierzchnię istniejących zasiewów z pominięciem informacji o zadeklarowanych przez stronę na załącznikach graficznych działek rolnych, nie może skutecznie podważyć wiarygodności raportu z kontroli.

Podobnie ocenić należy wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka Kierownika Biura Kontroli Wewnętrznej na okoliczność ustalenia powodu zlecenia przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym strony. Przeprowadzenie takiej kontroli jest uprawnieniem i obowiązkiem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a przyczyny przeprowadzenia takiej kontroli właśnie u strony nie mają żadnego znaczenia dla wyniku sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 7 k.p.a., w związku z art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego należy uznać go za nietrafny, bowiem ustalenia w zakresie tego czy działki są wykorzystywane rolniczo i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej nie wymagają wiedzy specjalnej. W zupełności wystarczająca jest wiedza i doświadczenie pracowników organu dokonujących oceny materiału dowodowego, utrwalonego również w postaci dokumentacji fotograficznej (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 437/10, publ. CBOiS). Ocena stanu faktycznego działek została dokonana przez wykwalifikowany do tego personel właściwej jednostki dokonującej kontroli z ramienia ARiMR, a weryfikacje wyników kontroli nie potwierdziły zastrzeżeń skarżącej.

Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów skargi. W ocenie Sądu organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, oraz dokonały jego oceny w sposób nienaruszający, określonej w art. 77 k.p.a., zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 10 k.p.a. zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów a przede wszystkim co do ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu. W wydanych decyzjach stronie wyjaśniono zasadność przesłanek, którymi organy kierowały się przy załatwieniu sprawy, a także wskazano na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.).

W kontrolowanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organ rozpatrzył i poddał ocenie całość zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodne z prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. W toku postępowania organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6 i art. 7 k.p.a.).

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.