Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1964/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1 lit. d, art. 4 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Minister Infrastruktury i Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...].07.2016 r. nr [...], stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...].08.1950 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...][...], nr hip. [...], rep. hip. [...], stanowiącej własność J. i M. A. L. (pkt 9 orzeczenia), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].07.2016r.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Orzeczeniem z dnia [...].08.1950 r. nr [...]Prezydium Rady Narodowej m. [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...][...]. nr hip. [...], rep. hip. [...], stanowiącej własność J. i M. A. L. (pkt 9 orzeczenia).

Pismem z dnia [...].06.1992 r. C.P., spadkobierca J. A. i A. M. L. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].11.1991 r. sygn. akt [...], złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].08.1950 r.

Decyzją z dnia [...].07.2016 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...].08.1950 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...][...], nr hip. [...], rep. hip. [...], stanowiącej własność J. i M. A. L. (pkt 9 orzeczenia).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zarówno materialne przesłanki wywłaszczeniowe, jak i przewidziana przepisami dekretu wywłaszczeniowego z dnia 7 kwietnia 1948 r. procedura zostały zachowane. Natomiast - mając na uwadze wiążącą ocenę prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu w Warszawie z dnia 07.01.2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1269/14 - stwierdził, iż orzeczenie z dnia [...].08.1950 r. nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, albowiem zostało ono skierowane do J. L., zmarłego właściciela tabularnego nieruchomości.

Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...], złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...].07.2016 r. W uzasadnieniu wskazano, że w skarżonej decyzji organ nie wziął pod uwagę zmiany stanu prawnego wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r., sygn. akt P 46/12 (Dz. U. 2015 r., poz. 702), w którym sąd orzekł, iż art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2017r. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...].08.1950 r. nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a. Organ analizował również przesłankę z pkt. 2 art. 156 § 1 k.p.a.

Wskazano, że kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu był, w myśl art. 3 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem (Dz. U. z 1934 r. Nr 86, poz. 776, z późn. zm), właściwy miejscowo wojewoda, kompetencje którego (z uwagi na fakt, iż ww. orzeczenie zostało wydane po dniu 13.04.1950 r.), stosownie do art. 37 w zw. z art. 33 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) przejęły właściwe miejscowo prezydia wojewódzkich rad narodowych. Stosownie do art. 38 ust. 2 ww. ustawy, do Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] stosowano przepisy dotyczące wojewódzkich rad narodowych i ich organów.

Organ nadzorczy uznał, że nie można stwierdzić wydania przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].08.1950 r. nr [...] bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcie w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138, z późn. zm.) oraz wniosku Gminy Miasta [...] - podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, który nie zachował się w aktach archiwalnych sprawy.

Wskazano, że przesłankami wywłaszczenia nieruchomości na podstawie art. 1 i 2 dekretu było:

- jej zajęcie na jeden z celów wskazanych w art. 2 dekretu do dnia zakończenia wojny 1939-1945, tj. do dnia 09.05.1945 r.,

- korzystanie przez jeden z podmiotów publicznych wskazanych w dekrecie z nieruchomości na cel objęty ww. katalogiem w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16.04.1948 r.

Organ wskazał, że z treści orzeczenia z dnia [...].08.1950 r. nr [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość, położona w [...] przy ul. [...][...], została zajęta na cele użyteczności publicznej do dnia [...].05.1945 r. Na podstawie dokumentacji archiwalnej przesłanej przy piśmie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].02.2010 r. nr [...], dotyczącej m.in. rozbiórki budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, ustalono, że organy nadzoru budowlanego już w 1928 r. wzywały właściciela nieruchomości przy ul. [...] do wykonania remontu elewacji budynku frontowego w terminie do dnia [...],08.1928r. Z treści protokołu sporządzonego dnia [...].01.1940 r. wynika, że na nieruchomości położonej w [...] zostały przeprowadzone oględziny z udziałem żony właściciela (A. L.), w wyniku których stwierdzono konieczność rozbiórki budynku frontowego (do dnia [...].03.1940r.), z uwagi na stan techniczny budynku i "zeszpecenie" otoczenia. Po wyzwoleniu miasta [...] (data: 19.01.1945 r.) podjęto dalsze działania zmierzające do rozbiórki budynku przy ul. [...]. W tym celu doprowadzono do opróżnienia lokali znajdujących się na tej nieruchomości nie później niż w dniu [...].04.1945 r., albowiem w tym dniu sporządzono sprawozdanie potwierdzające okoliczność opróżnienia ww. lokali. Z przedmiotowego sprawozdania jednocześnie wynika, że dotychczas nie przystąpiono do rozbiórki obiektów położonych na przedmiotowej nieruchomości.

Zarządzeniem Oddziału Nadzoru Budowlanego Wydziału Technicznego Zarządu Miejskiego w [...] z dnia [...].05.1945 r. nr [...] wezwano Głównego Likwidatora mienia opuszczonego i porzuconego w [...] do dokonania, w terminie 4 tygodni od dnia otrzymania zarządzenia, rozbiórki budynków usytuowanych na posesji nr [...] przy ul. [...] w [...].

Przytoczone powyżej okoliczności potwierdzają w ocenie organu utratę władania przez właścicieli nieruchomości przy ul. [...] do dnia [...].04.1945 r., a zatem przed dniem [...].05.1945 r.

Powołano, że z treści notatki służbowej z dnia [...].06.1945 r. wynika, że zajęcie przedmiotowej nieruchomości przez Wojska [...] (z przeznaczeniem na magazyny wojskowe) uniemożliwiło dokonanie rozbiórki przez Głównego Likwidatora mienia opuszczonego i porzuconego w [...], w oparciu o ww. zarządzenie z dnia [...].05.1945 r.

Na podstawie powołanych okoliczności organ uznał, że wraz z opróżnieniem lokali położonych na ww. nieruchomości, została ona zajęta na cele wskazane w art. 2 pkt 1 lit. d dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. (urządzenie placów, skwerów zieleńców, parków). Aby włączyć nieruchomość położoną przy ul. [...] do Parku [...], wymagane było uprzednie usunięcie znajdujących się na niej zabudowań zagrażających bezpieczeństwu publicznemu. Podejmowanie na nieruchomości czynności, które przygotowywały ją do wykorzystania zgodnie z celem wywłaszczenia, stanowiło przejaw wykorzystywania nieruchomości na cele użyteczności publicznej. Okoliczność włączenia przedmiotowej nieruchomości do Parku [...] została potwierdzona, w piśmie z dnia [...].11.1999 r., przez C. P., która wskazała, że "Nieruchomość przy ul. [...], na której znajdował się drewniany dom czynszowy z lokatorami (zburzony po wojnie), została przekształcona po wojnie w mienie komunalne i przyłączona do istniejącego już Parku im. [...]. Zostały posadzone drzewa i urządzono podziemną toaletę miejską".

Organ uznał, że nieruchomość położona przy ul. [...] w [...] była wykorzystywana na cele użyteczności publicznej wskazane w art. 2 pkt 1 lit. d dekretu w wyniku zajęcia nieruchomości (nie później niż) w dniu [...].04.1945 r. (tj. przed datą: 09.05.1945 r.) i związku z włączeniem jej z dniem [...].09.1945 r. do Parku [...], pozostawała we władaniu władz samorządowych również w dniu wejścia w życie dekretu (tj. w dniu 16.04.1948 r.), a więc została zajęta w datach wskazanych w art. 1 dekretu i na cele wskazane w art. 2 dekretu, a więc nie doszło do rażącego naruszenia art. 1 oraz art. 2 dekretu wywłaszczeniowego.

Wskazano, że nie został również naruszony w stopniu rażącym przepis art. 3 ust. 1 dekretu, albowiem wniosek o wywłaszczenie został złożony przed dniem [...].03.1950 r., tj. dniem wydania decyzji o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. W toku postępowania był stosowany art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu, przewidujący doręczanie pism przez ich wywieszenie na tablicy ogłoszeń oraz publikację w dzienniku urzędowym.

Decyzja Prezydenta m. [...] z dnia [...].03.1950 r. nr [...] wszczynająca postępowanie wywłaszczeniowe w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, została opublikowana przez Zarząd Miejski [...] w Dzienniku Urzędowym m. [...] w dniu [...].04.1950r. (Nr 8, poz. 67), zaś w Dzienniku Urzędowym m. [...] z dnia [...].05.1950 r. (Nr 10, poz. 78), zawiadomiono właścicieli nieruchomości o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, wyznaczonej dzień: [...].05.1950 r.

Orzeczenie z dnia [...].08.1950 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], nr hip. [...], rep. hip. [...], stanowiącej własność J. i M.A.L. (pkt 9 orzeczenia), zostało podane do publicznej wiadomości przez obwieszczenie opublikowane w Dzienniku Urzędowym Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia 16.08.1950 r. (Nr 5, poz. 41).

W konkluzji - w oparciu o treść akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego, organ stwierdził, że nie doszło do naruszenia innych przepisów prawa ówcześnie obowiązującego.

Podano, że organ naczelny rozpatrując sprawę jest związany oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.01.2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1269/14. Sąd w ww. wyroku z dnia 07.01.2015 r. stwierdził, że orzeczenie z dnia [...].08.1950 r. nr [...] skierowano do zmarłego dnia [...].10.1948 r. J. L. (ujawnionego jako właściciel w księdze wieczystej), co zakwalifikowano jako rażące naruszenia prawa, obligujące organ nadzoru do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].08.1950 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przeszkody do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].08.1950 r. na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. Treść ksiąg wieczystych prowadzonych dla wywłaszczonej nieruchomości (nr [...] oraz nr [...] ) wskazuje, że Skarb Państwa nie został nigdy ujawniony jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości, zaś w dziale II ww. ksiąg wieczystych figuruje jako właściciel A.P. - jako następca prawny J.L. i A.L..

W odniesieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r., wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r. nie ma charakteru prawotwórczego. Wyrok ten nie ingeruje w tekst przepisu art. 156 § 2 k.p.a., nie eliminuje go z obrotu prawnego, ani nie zmienia obowiązującego prawa.

W tych warunkach organ nadzoru nie jest uprawniony do samodzielnej realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Do czasu uchwalenia przez ustawodawcę odpowiedniego przepisu nie ma możliwości stosowania art. 156 § 2 k.p.a. w innym brzmieniu niż obecnie obowiązujące.

Mając powyższe na uwadze, uznając zasadność decyzji z dnia [...].07.2016 r. organ orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

Skarb Państwa -Prezydent Miasta [...] złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie organ administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7.01.2015r. sygn. akt. I SA/Wa 1269/14, pomimo, że stan prawny uległ zmianie.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. sygn. akt P 46/13 uległ zmianie stan prawny. Wskazano, że w powyższym wyroku Trybunał przedstawił konkretny sposób rozumienia przepisu art. 156 § 2 k.p.a. stwierdzając, że jego inne rozumienia nie jest zgodne z Konstytucją. W związku z powyższym organ administracji winien, działając na podstawie i w granicach prawa, dokonywać prokonstytucyjnej wykładni danego przepisu - tj. w sposób zapewniający maksymalność zgodność danego przepisu z konstytucyjnym rozumieniem przepisy wyrażonym przez Trybunał. Wskazano, że skutkiem rozstrzygnięcia Trybunału jest obalenie domniemania konstytucyjności normy wyrażonej w kontrolowanym przepisie prawa oraz nałożenie na organy tworzące prawo i stosujące prawo obowiązek podjęcia działań mających na celu przywrócenie stanu koherencji wewnątrz-systemowej. Dla sądów skutkiem tego rodzaju rozstrzygnięcia jest obalenie domniemania konstytucyjnego danego przepisu prawa, przy pozostawieniu zazwyczaj pełnej swobody w zakresie ustalenia skutków orzeczenia w sferze stosowania prawa, a to samo można odnieść do organów administracji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej – stwierdzenia nieważności. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza.

Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). W orzecznictwie wskazuje się, że termin "rażący" winien być rozumiany w sposób powszechnie przyjęty. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "rażący" to "dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży". Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ona w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95). Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy był związany oceną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.01.2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1269/14.

Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd w wyroku z dnia 07.01.2015 r. sygn. akt. I SA/Wa 1269/14 stwierdził, że orzeczenie z dnia [...].08.1950 r. nr [...] skierowano do zmarłego dnia [...].10.1948 r. J.L. (ujawnionego jako właściciel w księdze wieczystej), i przesądził, że powyższe należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, obligujące organ nadzoru do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].08.1950 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powołując się na wiążące stanowisko wyrażone przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy w wyrokach WSA z dnia 27 października 2011r. oraz NSA z dnia 8 listopada 2012r.

Należy wskazać, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. W przedmiotowej sprawie nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych. Zgodzić się należy z oceną dokonaną przez organ nadzoru, że nie nastąpiła również zmiana stanu prawnego w sprawie.

Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd, że ze względu na zakresowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 702 ) i stwierdzoną nim niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie pominięcia prawodawczego, nie prowadzi on do zmiany normatywnej jego treści, a w szczególności derogacji tego przepisu i konieczne jest – jak stwierdził sam Trybunał – dokonanie przez ustawodawcę stosownych zmian w prawie. W drodze wykładni nie można zaś określać terminu, po upływie którego byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (wyrok NSA z 19.11.2015r. sygn. akt. II OSK 651/14).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ingeruje w tekst przepisu art. 156 § 2 k.p.a., nie eliminuje go z obrotu prawnego, ani nie zmienia obowiązującego prawa, nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Podzielić należy ocenę organu, że organ nadzoru nie jest uprawniony do samodzielnej realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Do czasu uchwalenia przez ustawodawcę odpowiedniego przepisu nie ma możliwości stosowania art. 156 § 2 k.p.a. w innym brzmieniu niż obecnie obowiązujące. Wskazać należy, że sam Trybunał nie przesądzał w swych rozważaniach jaki termin prekluzyjny, będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego unormowania z Konstytucją uznając, że w tym zakresie "ustawodawca dysponuje swoboda w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych" (vide pkt. 10.7 uzasadnienia wyroku). Tym bardziej zatem nie może tego za ustawodawcę czynić organ administracji publicznej.

Odnosząc się do pozostały przesłanek stwierdzenia nieważności to organy zasadnie uznały, że nie zachodzą okoliczności z art. 156 § 1 pkt 1, 3-7 k.p.a.

Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138, z późn. zm.). Decyzja został wydana przez właściwy organ. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu był bowiem, w myśl art. 3 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem (Dz. U. z 1934 r. Nr 86, poz. 776, z późn. zm), właściwy miejscowo wojewoda, kompetencje którego (z uwagi na fakt, iż ww. orzeczenie zostało wydane po dniu 13.04.1950 r.), stosownie do art. 37 w zw. z art. 33 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) przejęły właściwe miejscowo prezydia wojewódzkich rad narodowych. Stosownie do art. 38 ust. 2 ww. ustawy, do Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] stosowano przepisy dotyczące wojewódzkich rad narodowych i ich organów. Decyzja została wydana co do nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., a postępowanie toczyło się z wniosku Gminy Miasta -[...]- podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie.

Organ prawidłowo uznał, że zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia określone w art. 1 i 2 dekretu. Zgodnie z nimi nieruchomość musiał być zajęta na jeden z celów wskazanych w art. 2 dekretu do dnia zakończenia wojny 1939-1945, tj. do dnia 09.05.1945 r., oraz jeden z podmiotów publicznych wskazanych w dekrecie korzystał z nieruchomości na cel objęty ww. katalogiem w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16.04.1948 r. Organy wskazały, że w dniu [...].01.1940r. stwierdzono konieczność rozbiórki budynku frontowego (do dnia [...].03.1940r.), z uwagi na stan techniczny budynku i "zeszpecenie" otoczenia. Po wyzwoleniu miasta [...] (data: 19.01.1945 r.) podjęto dalsze działania zmierzające do rozbiórki budynku przy ul. [...] doprowadzając do opróżnienia lokali znajdujących się na tej nieruchomości nie później niż w dniu [...].04.1945 r., co potwierdza sporządzone w tym dniu sprawozdanie. Powołano Zarządzenie Oddziału Nadzoru Budowlanego Wydziału Technicznego Zarządu Miejskiego w [...] z dnia [...].05.1945 r. nr [...], w którym wezwano Głównego Likwidatora mienia opuszczonego i porzuconego w [...] do dokonania, w terminie 4 tygodni od dnia otrzymania zarządzenia, rozbiórki budynków usytuowanych na posesji nr [...] przy ul. [...] w [...]. Zasadnie organy uznały, że te okoliczności potwierdzają utratę władania przez właścicieli nieruchomości przy ul. [...][...] do dnia [...].04.1945 r., a zatem przed dniem 09.05.1945 r. Do rozbiórki nie doszło z uwagi na zajęcie nieruchomość przez Wojska [...]. Prawidłowo organy uznały, że nieruchomość została zajęta na cele wskazane w art. 2 pkt 1 lit. d dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. (urządzenie placów, skwerów zieleńców, parków). Podejmowanie na nieruchomości czynności, które przygotowywały ją do wykorzystania zgodnie z celem wywłaszczenia, niewątpliwie stanowiło przejaw wykorzystywania nieruchomości na cele użyteczności publicznej. Okoliczność włączenia przedmiotowej nieruchomości do Parku [...] została potwierdzona, w piśmie z dnia [...].11.1999 r., przez C. P..

Zasadnie również uznano, że nie został naruszony w stopniu rażącym przepis art. 3 ust. 1 dekretu, albowiem wniosek o wywłaszczenie został złożony przed dniem 25.03.1950 r., tj. dniem wydania decyzji o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, a w toku postępowania był stosowany art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu, przewidujący doręczanie pism przez ich wywieszenie na tablicy ogłoszeń oraz publikację w dzienniku urzędowym. Decyzja Prezydenta m. [...] z dnia [...].03.1950 r. nr [...] wszczynająca postępowanie wywłaszczeniowe w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, została opublikowana przez Zarząd Miejski [...] w Dzienniku Urzędowym m. [...]w dniu [...].04.1950r. (Nr 8, poz. 67), zaś w Dzienniku Urzędowym m. [...] z dnia [...].05.1950 r. (Nr 10, poz. 78), zawiadomiono właścicieli nieruchomości o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, wyznaczonej dzień: [...].05.1950 r. Orzeczenie z dnia [...].08.1950 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...][...], nr hip. [...], rep. hip. [...], stanowiącej własność J. i M.A.L. (pkt 9 orzeczenia), zostało podane do publicznej wiadomości przez obwieszczenie opublikowane w Dzienniku Urzędowym Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...].08.1950 r. (Nr 5, poz. 41).

Mając natomiast na względzie ocenę prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.01.2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1269/14 organ zasadnie stwierdził, że orzeczenie z dnia [...].08.1950 r. nr [...] skierowano do zmarłego dnia [...].10.1948 r. J. L. (ujawnionego jako właściciel w księdze wieczystej), co stanowi rażące naruszenie prawa, obligujące organ nadzoru do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].08.1950 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły przeszkody z art. 156 § 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia, albowiem treść ksiąg wieczystych prowadzonych dla wywłaszczonej nieruchomości (nr [...]oraz nr [...]) wskazuje, że Skarb Państwa nie został nigdy ujawniony jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości, zaś w dziale II ww. ksiąg wieczystych figuruje jako właściciel A.P. - jako następca prawny J.L. i A.L..

Wobec powyższego uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.