Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 908/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1-3, art. 19 ust. 10, art. 22 ust. 1 i 2,  art. 3 ust. 2,
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 61a par. 1, art. 63 par. 1, art. 81, art. 11, art. 107 par. 3, art. 126, art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Borońska, sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Protokolant sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r., nr [...]; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem, działając między innymi na mocy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego Pana M. D. na wydane przez Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. postanowienie nr [...] z dnia [...].06.2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania za 2012 rok płatności bezpośrednich w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego lub śmierci rolnika łub następstwa prawnego innego niż śmierć, które nastąpiło przed dniem doręczenia decyzji - utrzymał w całości zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w dniu [...] maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Pana R. D. o przyznanie płatności obszarowych oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012. Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w dniu [...].11.2012 r. decyzją nr [...] Kierownik BP AriMR w K. przyznał wnioskodawcy jednolitą oraz uzupełniającą płatność obszarową.

Decyzja uwzględniała w całości żądanie rolnika a wobec tego, że wnioskodawca nie złożył żądania doręczenia decyzji – zgodnie z art. 19 ust. 9 z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm., zwana poniżej "ustawą") pozostała ona jedynie w aktach sprawy. Według ust. 10 tego artykułu za dzień doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, w przypadku gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony. Płatność została przelana na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu [...].01.2013 r.

W dniu [...].02.2015 r. do BP ARiMR wpłynął odpis skrócony aktu zgonu wymienionego producenta, z którego wynika, iż zmarł w dniu [...].12.2012 r., a więc przed doręczeniem decyzji przyznającej płatność obszarową na rok 2012.

W dniu [...].02.2015 r. Kierownik BP ARiMR w K. na podstawie art. 30 § 4, art. 104 § 1 i art. 105 § 1 k.p.a. wydał decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności na rok 2012 i pozostawił w aktach sprawy.

[...] czerwca 2015 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie wymienionych płatności obszarowych i ONW wraz z załącznikami w postaci postanowienia o nabyciu spadku po zmarłym (z datą uprawomocnienia przypadającą na [...] kwietnia 2013 r.), oświadczenia Pana B. D., iż jest współspadkobiercą, pełnomocnictwa oraz pisma skarżącego w sprawie uznania wniosku transferowego za rok 2012.

W dniu [...].06.2015 r. organ I instancji wydał opisane wyżej postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego lub śmierci rolnika lub następstwa prawnego innego niż śmierć, które nastąpiło przed dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o przyznanie płatności został złożony po terminie, tj. w dniu [...].06.2015, czyli z opóźnieniem o 633 dni roboczych.

W zażaleniu skarżący podniósł, że wszystkie czynności tj. założenie sprawy spadkowej, złożenie wniosku o wpis do ewidencji producentów, wniosku OB i ONW na rok 2013 dokonał w terminie 7 miesięcy od przekazania gospodarstwa w wyniku zgonu.

Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, organ drugiej instancji przywołał brzmienie art. 22 ustawy, w szczególności jego ustęp 2, zgodnie z którym spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Według treści ust. 3 - spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru. Jak stanowi ust. 4 - do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza:

1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo

2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku:

a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo

b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku:

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, albo

3) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (ust. 9).

W ocenie organu drugiej instancji stan faktyczny w sprawie jest bezsprzeczny, a zgromadzona dokumentacja pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż skarżący uchybił terminowi na złożenie wniosku transferowego wraz z wymaganymi załącznikami. Złożenie wniosku o przyznanie płatności w dniu [...].06.2015 r., czyli niemal 2 lata po upływie terminu nie może być potraktowane tak, jakby strona wstąpiła do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy w trybie powołanych wyżej regulacji.

W skardze na to postanowienie zarzucono:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy a to art. 7 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy poprzez ich niezastosowanie i nierozpatrzenie przez organ II instancji w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przejawiające się w braku kompleksowej analizy dowodów dotyczących praw i obowiązków strony skarżącej, w szczególności przez pominięcie okoliczności, że Agencja przed upływem 7 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy otrzymała wszystkie dokumenty wymagane przepisem art. 22 ustawy, a skarżący nie złożył pisemnego wniosku w tym zakresie tylko dlatego, że otrzymał błędne informacje w Biurze Powiatowym ARiMR;

2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 ust. 1 ustawy w zw. z art. 9 kpa i art. 7 oraz 8 kpa, a w konsekwencji usankcjonowanie naruszenia obowiązku informacyjnego strony przez Biuro Powiatowe, co skutkowało uznaniem, że strona nie dopełniła obowiązków wynikających z art. 22 ust. 2 ustawy;

3. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, w szczególności przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na okoliczność ustalenia, w jaki sposób strona została poinformowana o okolicznościach prawnych dotyczących płatności bezpośrednich za rok 2012.

Mając na względzie wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie obu postanowień, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz o przeprowadzenie dowodów z:

- przesłuchania strony na okoliczność ustalenia, w jaki sposób strona została poinformowana o okolicznościach prawnych płatności bezpośrednich za rok 2012 i złożenia ustnego wniosku w trybie art. 22 ustawy; z przesłuchania S. D. na okoliczność ustalenia, w jaki sposób strona została poinformowana o okolicznościach prawnych płatności bezpośrednich za rok 2012 i złożenia ustnego wniosku w trybie art. 22 ustawy; z oświadczenia S. D. na okoliczność ustalenia, w jaki sposób strona została poinformowana o okolicznościach prawnych płatności bezpośrednich za rok 2012; z pełnomocnictwa udzielonego w dniu [...] kwietnia 2013 r. przez skarżącego S. D. na okoliczność poinformowania Agencji o śmierci R. D., przedłożenia wymaganych dokumentów, na okoliczność złożenia ustnego wniosku w trybie art. 22 ustawy, a także na okoliczność tego, że brak pisemnego wniosku w trybie powołanego przepisu wynika z błędnego pouczenia udzielonego przez Agencję skarżącemu; z decyzji w sprawie płatności ONW na rok 2013 na okoliczność poinformowania Agencji o śmierci spadkodawcy i przedłożenia dokumentów wymaganych art. 22 ustawy, na okoliczność złożenia ustnego wniosku w trybie art. 22 ustawy, a także na okoliczność tego, że brak pisemnego wniosku w trybie powołanego przepisu wynika z błędnego pouczenia udzielonego przez Agencję skarżącemu, na okoliczność tego, że dnia [...] maja 2013 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2013 i najpóźniej w tym momencie (a nie jak zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dnia [...] lutego 2015 r.) Agencja powzięła wiadomość o śmierci spadkodawcy.

W ocenie skarżącego organy Agencji w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie. Wniosek o przyznanie płatności został złożony przez spadkodawcę w dniu [...] maja 2012 r., a zatem w terminie. Złożenie w terminie przez rolnika wniosku o przyznanie płatności wszczęło postępowanie w przedmiocie ich przyznania i jeśli wnioskujący zmarł przed doręczeniem decyzji w przedmiocie płatności to w jego miejsce wstąpić powinien spadkobierca, w tym przypadku skarżący.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Agencji i wskazał, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy są nieprawdziwe i zostały dokonane z pominięciem dowodów będących w posiadaniu Agencji, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy pominęły fakt, że [...] kwietnia 2013 r. w Powiatowym Biurze Agencji w K. stawili się M. D. oraz jego ojciec S. D. celem dopełnienia wszystkich formalności związanych ze śmiercią R. D. i kontynuowania korzystania z płatności. W tym spotkaniu brał udział sam Kierownik Powiatowego Biura Agencji, który odebrał dokumenty od skarżącego (w tym dokumenty na okoliczność śmierci spadkodawcy oraz tego, że jego następcą został skarżący) i poinformował, że wszystkie procedury wymagane przepisami prawa zostały spełnione. Przed upływem okresu 7 miesięcy od daty śmierci spadkodawcy w Agencji zostały złożone wszystkie dokumenty wymagane dla przyjęcia płatności za rok 2012 po zmarłym. W Agencji złożono akt zgonu, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, informację o przejęciu prowadzenia gospodarstwa przez skarżącego. Skarżący nie złożył pisemnego wniosku, ale nie uczynił tego jedynie dlatego, że został poinformowany przez samego Kierownika Biura Powiatowego Agencji, że wszystkie formalności zostały już dopełnione. Nawet jeśli Kierownik nie sporządził notatki ze spotkania i przy wydawaniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2015 r. pominął fakt tego spotkania, to bezsporne i możliwe do ustalenia w każdej chwili jest, że Agencja przed upływem 7 miesięcy otrzymała wszystkie dokumenty wymagane przepisem art. 22 ustawy - dnia [...] kwietnia 2013 r. Skarżący udzielił pełnomocnictwa S. D. do wszelkich spraw związanych z płatnościami do gruntów przyjętych po zmarłym (co zostało potwierdzone przez Kierownika Biura Powiatowego w K. adnotacją na tym pełnomocnictwie), a [...] maja 2013 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2013 i najpóźniej w tym momencie (a nie jak zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - dnia [...] lutego 2015 r.) Agencja powzięła wiadomość o śmierci pierwotnego wnioskodawcy. Jak wynika z dokumentów będących w posiadaniu Agencji (w szczególności pełnomocnictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. z pieczęcią Agencji oraz podpisem Kierownika Biura Powiatowego Agencji i wniosku o płatności na rok 2013 złożonego w maju 2013 r.) organ I instancji udzielał skarżącemu informacji co do jego sytuacji prawnej - skoro organ poinformował, że zostały dopełnione wszystkie formalności związane z zaistniałym zdarzeniem w kontekście płatności i nie pouczył strony o konieczności złożenia pisemnego wniosku w zakresie płatności za rok 2012, to organ naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Błędna ocena ustaleń faktycznych doprowadziła w konsekwencji do wadliwego zastosowania wymienionego wyżej przepisu art. 22 ustawy.

Dalej strona skarżąca wywodziła, że jeśli Kierownik Biura Powiatowego co najmniej w dniu [...] kwietnia 2013 r. powziął informację o śmierci wnioskodawcy, który to fakt miał miejsce przed upływem 7 miesięcy, o jakich mowa w cyt. przepisie art. 22 ust. 2 ustawy, to uznać należy, że skarżący złożył w tym dniu zapewnienie, że będzie kontynuował wnioski o płatności i wyraził chęć wstąpienia do toczącego się postępowania po śmierci wujka – a w takiej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego zobowiązany był wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku w trybie art. 22 ustawy. Uchybienia organu w tym zakresie nie mogą skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony.

Na poparcie zarzutów i wniosków skargi skarżący przywołał obszernie tezy z orzecznictwa.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do argumentu strony, iż Agencja otrzymała wszystkie dokumenty wymagane przepisem art. 22 ustawy o płatnościach, bowiem dnia [...].04.2013 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa, a w dniu [...].05.2013 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2013 i najpóźniej tego dnia Agencja powzięła informację o śmierci spadkodawcy, organ II instancji stwierdził, że stan faktyczny w sprawie jest bezsprzeczny, a dokumentacja zgromadzona w sprawie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż doszło do uchybienia terminowi na złożenie wniosku transferowego wraz z wymaganymi załącznikami. Z akt sprawy bowiem bezsprzecznie wynika, iż odpis skróconego aktu zgonu wpłynął do organu pierwszej instancji dopiero w dniu [...].02.2015 r., zaś wniosek transferowy o przyznanie płatności obszarowych wraz z wymaganymi załącznikami w przypadku śmierci rolnika – dopiero w dniu [...].06.2015r. Organ wskazał, że w piśmie z dnia [...].06.2015 r. sama strona podała cyt. "Myślałem że po złożeniu wniosku na kampanię 2013 uregulowałem wszystkie formalności. Proszę o uznanie złożonego dzisiaj wniosku", a więc wniosek wraz z wymaganymi załącznikami został złożony w dniu [...].06.2015 r.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej dodatkowo rozszerzył żądanie skargi domagając się na mocy art. 135 p.p.s.a. uchylenia w granicach tego postępowania także ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności na rok 2012 wszczęte na podstawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 złożonego przez R. D. w dniu [...] maja 2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego, względem którego stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2012 w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego lub śmierci rolnika lub następstwa prawnego innego niż śmierć, które nastąpiło przed dniem doręczenia decyzji. Odmawiając na mocy art. 61a § 1 k.p.a. skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie przyznania na 2012 rok płatności organy obu instancji uznały, że w sprawie nie nastąpiło w przeciągu 7 miesięcy od dnia śmierci producenta rolnego R. D. wstąpienie spadkobiercy (w osobie skarżącego) do toczącego się na wniosek wymienionego producenta postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2012. W przekonaniu organów skarżący złożył wniosek o dwa lata spóźniony, gdy winien był to uczynić maksymalnie do dnia [...] lipca 2013 r., zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.; zwanej dalej "ustawą"). Organy zakwalifikowały ten przypadek do kategorii "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte.

W kwestii obowiązujących w omawianej materii uregulowań prawnych należy najpierw podnieść, że zgodnie z art. 18 ust.1 i ust. 2 powołanej ustawy wnioski o przyznanie płatności składane są co roku w terminie od 15 marca do 15 maja. Termin do złożenia wniosków określony w art. 18 ust. 2 ustawy jest terminem nieprzekraczalnym i nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy). Z lektury akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie płatności został złożony przez R. D. [...] maja 2012 r., a zatem w przepisanym prawem terminie. Złożenie w terminie przez rolnika wniosku o przyznanie płatności wszczęło postępowanie w przedmiocie ich przyznania, lecz wnioskodawca zmarł w dniu [...] grudnia 2012 r., przed doręczeniem mu w trybie art. 19 ust. 10 ustawy decyzji w przedmiocie płatności.

Przepis art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 2a, lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te lub wsparcie przysługują spadkobiercy spełniającemu warunki określone w art. 22 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ustawy, jeżeli spadkobierca wstąpi do toczącego się postępowania w terminie określonym w art. 22 ust. 2 ustawy i spełni pozostałe warunki określone w art. 22 ust. 3-7 ustawy. Wstąpienie spadkobiercy nie oznacza zatem uruchomienia nowego postępowania, lecz kontynuację dotychczasowego z tym, że dochodzi – przy spełnieniu wskazanych warunków - do zmiany podmiotowej postępowania.

Badając spełnienie przez spadkobiercę tego formalnoprawnego warunku jakim jest w pierwszym rzędzie złożenie w terminie wniosku w celu wstąpienia do postępowania zainicjowanego przez zmarłego rolnika należy wskazać, że i w tym przypadku organ winien kierować się zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy a mianowicie organ:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądania, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z art. 3 ust. 1 ustawy z kolei wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zastosowanie zatem znajduje przepis art. 63 § 1 k.p.a., który stanowi, że podania (żądania, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej albo za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej właściwego organu administracji publicznej, umożliwiającego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu, a także ustnie do protokołu. Podaniem są wszelkiego rodzaju oświadczenia (woli i wiedzy) stron i uczestników postępowania, z którymi podmioty te występują wobec organów administracji publicznej

Na tym tle należy podkreślić, jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 204/09 (LEX nr 919874) - wyrażona przez spadkobiercę w jakikolwiek sposób, choćby dorozumiany, wola kontynuowania postępowania o przyznanie płatności wszczętego uprzednio wnioskiem poprzednika prawnego, jako okoliczność niewątpliwie mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, powinna zostać przez organ administracyjny załatwiający tę sprawę odnotowana w sposób przewidziany prawem. Wniosek, o którym stanowi art. 22 ust. 2 ustawy o płatnościach to instytucja o charakterze procesowym mająca swój odpowiednik w art. 30 § 4 k.p.a., a oświadczenie spadkobiercy, iż wstępuje do toczącego się postępowania jest uzewnętrznionym przejawem woli osoby uprawnionej do wstąpienia do wszczętego wcześniej przez spadkodawcę postępowania o przyznanie płatności.

Pod względem procesowym nie ma więc jakichkolwiek przeszkód, aby wniosek taki mógł zostać złożony ustnie do protokołu stosownie do treści art. 63 § 1 k.p.a. Takiemu stanowisku nie stoi na przeszkodzie treść art. 22 ust. 3 ustawy o płatnościach stanowiącego, iż elementem wniosku o wstąpienie do postępowania o przyznanie płatności na miejsce spadkodawcy powinien być numer identyfikacyjny nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołączona do wniosku kopia wniosku o przyznanie tego numeru, gdyż przepisy ustawy o płatnościach nie wyłączają stosowania art. 64 § 2 k.p.a., czyli możliwości usunięcia ewentualnych braków formalnych takiego wniosku poprzez zobowiązanie strony do uzupełnienia o opisane dane i dokumenty określone w ust. 3 i 4 art. 22 ustawy. Ustawa nie wyłącza również obowiązków organu z art. 67 i 72 k.p.a., a dotyczących powinności sporządzenia zwięzłego protokołu z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie, co w szczególności dotyczy (art. 67 § 2 pkt 1 k.p.a.) przyjęcia wniesionego ustnie podania oraz (art. 72 k.p.a.) utrwalenia w aktach za pomocą pisemnej adnotacji podpisanej przez pracownika, lub w formie dokumentu elektronicznego, tych czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania.

Jak wynika z lektury akt administracyjnych sprawy skarżący konsekwentnie utrzymywał już na etapie postępowania w pierwszej instancji oraz w zażaleniu, że po śmierci w dniu [...] grudnia 2012 r. wnioskodawcy, a przed upływem siedmiomiesięcznego terminu z art. 22 ust. 2 ustawy, tj. w kwietniu 2013 roku złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów, a [...] maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności obszarowych i ONW za 2013 r. i w maju tegoż roku wraz z ojcem, któremu miał udzielić pełnomocnictwa, stawił się osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji celem poinformowania o swej woli przejęcia płatności po zmarłym oraz z pytaniem, czy należy złożyć dodatkowe dokumenty, na co otrzymał odpowiedź przeczącą. Twierdzi skarżący, że w tej sprawie odbył wraz z ojcem spotkanie z Kierownikiem Biura Powiatowego – któremu przedłożono akt zgonu oraz postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabyciu spadku .

Organy w ogóle się do tych twierdzeń skarżącego nie odniosły, nie zaprzeczyły im, milcząc w tym względzie mimo obowiązku, jaki spoczywa na nich chociażby z racji wymogów art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz z ukształtowanej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, co dotyczy również uzasadniania orzeczeń podejmowanych w formie postanowień.

Tymczasem należało wyjaśnić stan faktyczny chociażby poprzez sprawdzenie kompletnych akt spraw dotyczących nadania skarżącemu numeru ewidencyjnego, przyznania płatności bezpośrednich i ONW za 2013 r., celem ustalenia czy wówczas i we wskazanym terminie skarżący powoływał się na okoliczność śmierci poprzedniego wnioskodawcy lub ten fakt dokumentował i z jakim zamiarem to czynił. Poza tym godzi się zauważyć, że zgłoszenie tego rodzaju okoliczności faktycznej, istotnej z racji unormowań regulujących sytuację prawną następców prawnych (spadkobierców) – po pierwsze, może oznaczać właśnie żądanie, o którym mowa w treści art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy – czyli udzielenia niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Tego rodzaju żądanie zaś może być zgłoszone ustnie, ustawa bowiem nie wprowadza ograniczeń co do formy w tej mierze. Działania organu są sformalizowane w tej materii, jak wyżej wskazano i jeśli nie w formie protokołu, to co najmniej należało sporządzić adnotację (notatkę służbową) z faktu udzielenia pouczenia – postępowanie bowiem było w toku jeśli okazałoby się, że nie upłynął termin 7 miesięcy i śmierć pierwotnego wnioskodawcy nastąpiła przed doręczeniem decyzji. Po drugie, skoro nie ma przeszkód procesowych by odebrać ustne oświadczenie wiedzy i woli w zakresie przejęcia płatności rolnych i sporządzić protokół z tej czynności przyjęcia ustnego wniosku oraz pouczenia co do obowiązujących wymagań – należało ocenić, czy nie doszło do uchybień organu w tym zakresie, to jest zaniechania dokonania tej czynności procesowej lub błędnego pouczenia. Jest to o tyle istotne, iż bez względu na uregulowania cytowanego art. 3 ustawy, w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że udowodnione naruszenie obowiązku informacyjnego strony stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej formalnie nawet odpowiadającej prawu materialnemu. Ma to miejsce w szczególności wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki. Zachowanie się przez stronę zgodnie z udzielonymi jej przez organ informacjami nie może powodować dla strony ujemnych konsekwencji, a wątpliwości co do stanu faktycznego, nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść strony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992r., sygn. akt III ARN 40/92, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 41/10, LEX nr 1071133).

Organy nie podjęły nawet próby wyjaśnienia, czy twierdzenia skarżącego są miarodajne. Nie podano, czy w jakikolwiek sposób odnotowano fakt bytności skarżącego w siedzibie organu, jak był cel wizyty i czy sporządzono notatkę służbową ze spotkania w Biurze Powiatowym oraz jakich informacji udzielono, w jakiej dacie i w jakim kontekście powzięto po raz pierwszy informację o śmierci poprzedniego producenta rolnego, czy i kiedy w 2013 roku skarżący okazał dokumenty w postaci odpisów aktu zgonu oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku etc.

W tej sytuacji trzeba uznać, że w sposób mający wpływ istotny na wynik sprawy nie wyjaśniono stanu faktycznego, co narusza reguły art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy oraz art. 11 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., a także stanowi naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. W konsekwencji naruszono również art. 61a § 1 k.p.a. Skoro bowiem skarżący powoływał się na fakt skutecznego w jego mniemaniu złożenia w terminie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania, to ewentualna odmowa w razie ustalenia upływu terminu powinna nastąpić w formie decyzji odmawiającej przyznania płatności z omawianego tytułu.

Wobec braku wyczerpujących ustaleń faktycznych nie można na tym etapie przesądzić, jak przyjęły organy, że skarżący rzeczywiście uchybił terminowi określonemu w art. 22 ust. 2 ustawy.

W tym miejscu, wobec żądania w skardze dopuszczenia dowodów w postępowaniu sądowym, należy zauważyć, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonywania nowych ustaleń faktycznych. Sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego - kontroluje jedynie prawidłowość takiego postępowania przeprowadzonego przez organy administracji publicznej. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu wyłącznie z dokumentów i to tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje jakichkolwiek podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym dowodu z przesłuchania stron, czy świadków.

Rzeczą organu zatem w ponownym postępowaniu będzie - z wykorzystaniem wszelkich środków dowodowych - wyeliminowanie dostrzeżonych nieprawidłowości oraz wyjaśnienie okoliczności faktycznych związanych z poinformowaniem organu przez skarżącego o zamiarze przejęcia płatności po spadkodawcy, na które to okoliczności skarżący się powołuje, jak wyżej opisano. Organ winien ustalić, czy twierdzenia skarżącego są wiarygodne i jeśli tak, to jakimi rzeczywistymi intencjami się kierował, w szczególności wyjaśni, czy wolą skarżącego było wstąpienie do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy oraz w jakim terminie dokonał czynności powiadomienia organu, a także czy i jaka była treść udzielonego mu pouczenia.

Po dokonaniu stosownych ustaleń organ winien wydać decyzję odnoszącą się do przyznania bądź odmowy przyznania płatności.

W świetle powyższego, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt I sentencji wyroku. W pkt II na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę w części dotyczącej żądania na gruncie art. 135 p.p.s.a. zniesienia z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. albowiem zważywszy na istotne naruszenie przepisów procedury administracyjnej związane z nieustaleniem stanu faktycznego sprawy byłoby działaniem przedwczesnym przesądzanie co do merytorycznej prawidłowości tej decyzji ostatecznej. Zależnie od ustaleń organ będzie władny wdrożyć z urzędu środki prawne celem zniesienia jej z obrotu prawnego.

Orzeczenie o kosztach oparto na mocy art. 200 p.p.s.a. (pkt III).