Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 973/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o. o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 250/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. sp. z o. o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji w sprawie podatku od gier za sierpień 2010 r. postanawia: zażalenie oddalić.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 250/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwanemu dalej "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie tego prawa.

Odnosząc się do podniesionych we wniosku argumentów o braku zasobów obrotowych oraz aktywów, Sąd zauważył, że spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 1.000.000 zł oraz aktywa trwałe o wartości 300.155,92 zł, a także za poprzedni rok obrotowy osiągnęła zysk w wysokości 713.731,90 zł. Zatem nie sposób przyjąć argumentacji skarżącej, że najważniejszym majątkiem w spółce są automaty do gier, które obecnie zalegają w magazynach, albowiem nie ma na nie jakiegokolwiek popytu.

Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Tymczasem mimo wskazywanych trudności wnioskodawczyni wykazała zysk, nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego.

W ocenie WSA, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że obroty spółki mają wyłącznie tak duża skalę tylko w ujęciu księgowym. Wskazywane przez nią koszty w postaci: podatku od gier, koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier, bieżąca obsługa administracyjna, stanowią normalne koszty działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga przy tym, że fakt poniesienia kosztu wiąże się z wcześniejszym uzyskaniem środków na jego pokrycie. Skoro spółka ponosi wielomilionowe koszty, nie sposób przyjąć, że wskazane przez nią przychody są jedynie przychodami księgowymi. W sprzeciwie strona wyraźnie wskazuje, że ponosi opłaty związane z jej zobowiązaniami. Sąd nie znalazł więc podstaw, by uznać je za mające pierwszeństwo przed kosztami sądowymi.

Sąd rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wziął pod uwagę także koszty sądowe, jakie strona jest obowiązana ponieść uwzględniając wszystkie toczące się lub oczekujące na rozpoznanie sprawy zawisłe przed tutejszym sądem oraz konieczność poniesienia kosztów sądowych w sprawach zawisłych przed innymi Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi.

Biorąc pod uwagę powyższe, jak również fakt, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, WSA uznał, że sytuacja finansowa spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka posiada bowiem wciąż majątek, który pozwala uiścić należne koszty sądowe.

Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."), poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej takich okoliczności jak: wielość prowadzonych w całym kraju postępowań, brak możliwości zbycia aktywów spółki, czy konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku.

Uzasadniając zażalenie spółka podniosła, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że działalność spółki ze swej istoty wymaga posiadania - tylko z pozoru znacznych - zasobów obrotowych. W praktyce bowiem spółka musi mieć możliwość regulowania na bieżąco i bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale, wypłacania wygranych, opłacania serwisu i obsługi urządzeń. Spółka musi również na bieżąco uiszczać zryczałtowany podatek od gier niezależnie od tego, czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Z tego też względu stan rachunku bankowego spółki, przy uwzględnieniu specyfiki prowadzonej działalności i jej rozmiarów, nie jest wcale wysoki. Błędem jest wywodzenie wniosków o korzystnej sytuacji spółki z rozmiarów prowadzonej działalności. Jakkolwiek przychody wydają się imponujące, to przy znacznych kosztach funkcjonowania na rynku czysty dochód spółki nie jest wysoki, a dodatkowo pomniejsza go konieczność wypłaty dywidendy dla wspólników. O sytuacji majątkowej spółki nie świadczy również wartość bilansowa aktywów takich jak środki trwałe, czy inwestycje. Wartość bilansowa nie odzwierciedla bowiem ich wartości rzeczywistej, a jedynie wartość księgową, która znacząco odbiega od wartości rzeczywistej.

Dodała, że z uwagi na obecną sytuację prawną automaty o niskich wygranych mają realnie wartość rynkową taką, jak materiały wtórne, które można z nich uzyskać po demontażu, albowiem na rynku brak potencjalnych nabywców tych urządzeń w celu ich dalszej eksploatacji zgodnej z przeznaczeniem. Wykorzystanie tych automatów jako automatów o niskich wygranych, zgodnie z ich konstrukcją i specyfiką, nie będzie możliwe najpóźniej z końcem 2015 r. w związku z wygaśnięciem posiadanych zezwoleń.

W ocenie spółki, Sąd pierwszej instancji powinien także mieć na względzie fakt, że przedmiotowe postępowanie nie stanowi typowego elementu działalności spółki i innych spółek działających na rynku automatów o niskich wygranych, a jedynie próbę ochrony przed nie dającą się przewidzieć agresywną polityką państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., II OZ 140/09).

W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Wszystkie podane wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 100 zł.

Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że spółka może dysponować środkami zebranymi na rachunku bankowym (na rachunku bankowym w Deutsche Banku, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o prawo pomocy w niniejszej sprawie, znajdowała się kwota 180.334,29 zł). Nie przedstawiła bowiem dokumentów, które wskazywałyby na ewentualne zajęcie prowadzonego rachunku bankowego, uniemożliwiające swobodne korzystanie ze środków na nim zgromadzonych.

Zważywszy na powyższe, w świetle ustalonych okoliczności, należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości jak przedstawione w formularzu PPPr, a ponadto dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania.

Odnosząc się zaś do wskazanej w zażaleniu konieczności ponoszenia przez spółkę kosztów związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą takich jak czynsz za lokale na punkty gier, opłacanie serwisu urządzeń, opłacanie zryczałtowanego podatku od gier, wypłata dywidendy należy wskazać, że są to normalne koszty prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z 18 października 2013 r., II FZ 878/13). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą generującą znaczny obrót, ponosi koszty operacyjne w skali jednego miesiąca wielokrotnie przewyższające kwotę kosztów sądowych.

Reasumując, zdaniem Sądu, spółka nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych we wniosku i przedstawionych dokumentów nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, natomiast argumentacja zawarta w zażaleniu nie podważa tej oceny.

Z tych względów, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.