Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 990/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 990/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Sędziowie: WSA Halina Jakubiec (spr.), WSA Ewa Michna, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r., sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za czynności kontrolne I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata A. K. kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez D. S. (zwanego dalej skarżącym) decyzją z dnia 29 czerwca 2018 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2018 r. znak [...], nr [...], nr [...] o nałożeniu na skarżącego opłaty w kwocie 410,00 zł za czynności wykonane w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego polegającego na przeprowadzeniu kontroli w dniu 9 września 2015 r. w punkcie sprzedaży "A" w K przy ul. K prowadzonym przez skarżącego z zakresu przestrzegania zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych, w wyniku których stwierdzono, że w obrocie znajdują się produkty w opakowaniach jednostkowych, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi.

Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) w zw. z art. 44 b, 44 c ust. 1, 6, 7, 8, 9 i art. 4 pkt 11 a pkt 27 i 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 1030), art. 4 ust. 1 pkt 9 a, art. 12 ust. 1, art. 36 ust. 1 i 2, art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm.), § 1, 2 i 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 36, poz. 203) oraz art. 47 § 1 i 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.).

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

W dniu 9 września 2015 r. kontrolerzy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przeprowadzili w lokalu "A" przy ul. K kontrolę w zakresie przestrzegania przez przedsiębiorcę przepisów regulujących zakaz wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych. Kontrola odbyła się w obecności skarżącego, który podpisał protokół kontroli. Organ z uwagi na uzasadnione podejrzenie, że sprzedawane w kontrolowanym lokalu produkty mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, odstąpił od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Podczas kontroli stwierdzono, iż w obrocie znajdują się produkty w opakowaniach jednostkowych o nazwach: "SIL oznakowane jako Sex T – 2 szt., KCS oznakowane jako Sex T – 2 szt., GStD oznakowane jako Erotic A – 3 szt., ASTP oznakowane jako Erotic A – 3 szt., MES oznakowane jako Erotic Amulet – 3 szt., MSTF oznakowane jako Erotic Amulet – 2 szt., LSTL oznakowane jako Erotic Amulet – 5 szt. W sklepie stwierdzono ponadto obecność ulotek informujących o "legalnym haju" i "najlepszym towarze w mieście". Z uwagi na fakt, iż oferowane w sprzedaży opisane wyżej produkty posiadały znamiona środków zastępczych, za czym przemawiała forma handlowa tych produktów, brak prawidłowego oznakowania (składu, przeznaczenia i pochodzenia produktu) dokonano w trakcie kontroli zabezpieczenia tych produktów zgodnie z protokołem poboru prób nr [...] z dnia 9 września 2015 r. oraz postanowieniem o zabezpieczeniu produktu [...] z dnia 9 września 2015 r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją wydaną w dniu [...] 2015 r. o nr [...] znak: [...] wycofał ujawnione produkty z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa, nie dłuższy niż 18 miesięcy od dnia ich zabezpieczenia. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wydając w tym zakresie decyzję z dnia [...] 2015 r. znak [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt. III SA/Kr 216/16 oddalił skargę na ww. decyzję.

Na podstawie wyników badań wykonanych przez Uniwersytet, Katedra i Zakład Medycyny Sądowej (sprawozdanie sądowo-lekarskie z dnia 6 maja 2016 r., znak: [...]) Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] 2016 r. decyzję znak: [...] zakazującą wprowadzania do obrotu produktów zabezpieczonych w dniu kontroli o nazwach:

KKS oznakowanych jako Sex T,

SIL oznakowanych jako Sex T,

GSTD oznakowanych jako Erotic A,

ASTP oznakowanych jako Erotic A,

MES oznakowanych jako Erotic A,

MSTF oznakowanych jako Erotic A,

LSTL oznakowanych jako Erotic A.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2016 r. znak [...] zmienił ww. decyzję odnośnie produktu opisanego w pkt 2 w ten sposób, że: (1) zakazał wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktu (wyrobu) o nazwie KKS oznakowanego jako ST, produkt w jednorazowym opakowaniu z tworzywa sztucznego (w kolorze srebrnym), wielkości 4x5 cm opakowanie z etykietą o treści: "SIEL" oznakowany jako ST, [...], zawierających w swoim składzie PV8, substancję stanowiącą środek zastępczy w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, (2) orzekł o zniszczeniu wskazanych w pkt. I. 1 niniejszej decyzji próbek na koszt strony postępowania oraz uchylił zaskarżoną decyzję odnośnie pozostałych produktów (wyrobów) – z uwagi na przedwczesność orzeczenia w tym zakresie, gdyż wyniki badań nie dały pewności odnośnie charakteru wyrobów, to znaczy ekspertyza sądowo – lekarska wykazała jedynie "prawdopodobnie" obecność substancji stanowiącej środek zastępczy w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, uzupełnił materiał dowodowy poprzez uzyskanie uzupełniającej ekspertyzy sądowo – lekarskiej z dnia 16 listopada 2016 r. oraz sprawozdania sądowo - lekarskiego z przeprowadzonych badań toksykologicznych z dnia 5 grudnia 2017 r., znak: [...].

Z powyższych badań wynikało, że poddane badaniom substancje z wyjątkiem produktu o nazwie MES dały wynik dodatni, co oznacza, że spełniały definicję nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych lub spełniały definicję środka zastępczego w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Na podstawie powyższych wyników organ I instancji wydał opisaną na wstępie w dniu 20 marca 2018 r., decyzję znak: [...], nr [...], nr [...] nakładającą na skarżącego opłatę w wysokości 410 zł za czynności wykonywane w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego polegające na przeprowadzeniu kontroli w dniu 9 września 2015 r. w punkcie sprzedaży A zlokalizowanym przy ul. K w K, prowadzonym przez skarżącego z zakresu przestrzegania zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, w wyniku której stwierdzono, że w obrocie znajdują się produkty w opakowaniach jednostkowych, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi i nowymi substancjami psychoaktywnymi co zostało potwierdzone ww. badaniami.

Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji podniósł zarzut skierowania decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, gdyż w jego ocenie winien być nią właściciel lokalu tj. C Sp. z o.o., zarzut niezasadnego przypisania odpowiedzialności finansowej za kontrolę produktu, w którym nie stwierdzono cech substancji psychoaktywnych oraz zarzut powołania w sposób wadliwy podstawy prawnej decyzji.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu decyzji odwoławczej w znacznym zakresie skoncentrował się na polemice z twierdzeniami odwołania, stwierdzając, że jedynym podmiotem wprowadzającym do obrotu środki zastępcze był skarżący, który prowadził w kontrolowanym lokalu niezarejestrowaną działalność gospodarczą. Organ zwrócił przy tym na nieścisłość w zeznaniach skarżącego, który twierdził, że nie wie kto go zatrudnił, a z kolei w odwołaniu wskazał, że działalność w okresie kontroli prowadziła spółka C, na co nie przedstawił żadnego dowodu. Organ zwrócił też uwagę, że wobec skarżącego prowadzone jest kilka postępowań administracyjnych w związku z łamaniem zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Skarżący był również był sprzedawcą w sklepie o nazwie "G" w Z przy ul. N, w związku z czym toczą się odrębne postępowania. Podczas kontroli w obydwu punktach sprzedaży tj. w K jak i w Z skarżący za każdym razem zeznawał to samo, a mianowicie, że nie wie kto go zatrudnia w charakterze sprzedawcy oraz w jaki sposób wszedł w posiadanie kluczy.

Skarżący nie zaprzeczył sprzedaży ujawnionych produktów, co oznacza, że wprowadzał do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne. Dodatkowo dowiodły tego badania laboratoryjne.

Odwołując się od definicji wprowadzania do obrotu z przepisu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, która oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych, organ wskazał, że wprowadzanie obejmuje każdą postać udostępniania środków zastępczych innej osobie, niezależnie od tego, czy odbiorca tych środków jest ich konsumentem czy też wyłącznie pośrednikiem w drodze do konsumenta i niezależnie od tego, czy chodzi o pierwotne udostępnienie produktu innym osobom, czy też o następcze (wtórne) jego udostępnienie. Prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ ustala i ocenia, czy doszło do udostępnienia w jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie środka zastępczego. Organ przyjął, iż strona wprowadzała do obrotu nowe substancje psychoaktywne i środki zastępcze, czemu sama nie zaprzeczyła a co zostało odnotowane w aktach sprawy. Tym samym karze pieniężnej podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Rola i status poszczególnych osób może mieć natomiast znaczenie przy ustalaniu wysokości kary.

Wobec tego zdaniem organu bezskuteczne jest powoływanie się na okoliczność, że dokonywał sprzedaży przedmiotowych środków zastępczych jako pracownik zatrudniony przez przedsiębiorcę. Odpowiedzialności sprzedawcy nie różnicuje też miejsce dokonywania transakcji handlowych. W stosunku do skarżącego zasadna jest teza, że był w pełni świadomy co do sprzedaży "dopalaczy", co wynika z akt sprawy. Był on osobą wprowadzającą do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne, gdyż to złamał zakaz wprowadzania do obrotu z przepisu art. 44 b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i to on również jest odpowiedzialny za uchybienia higieniczne i zdrowotne stwierdzone podczas kontroli w dniu 9 września 2015 r.

Uzasadniając kwestie nałożenia opłaty za czynności kontrolne, organ wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie wyników badań pobrania próbek do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, stanowiącego dowód i pokwitowania urzędowego pobrania próbek z dnia 9 września 2015 r., nr 1 oraz na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu produktu z dnia 9 września 2015 r., nr 1/2015, protokołu z przeprowadzonych czynności kontrolnych z dnia 9 września 2015 r., znak: [...] oraz sprawozdania Sądowo-Lekarskiego z przeprowadzonych badań toksykologicznych z dnia 5 grudnia 2017 r.

Obowiązek pobrania opłaty za przeprowadzone badania laboratoryjne i czynności wykonane w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego, wynika z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Stosownie do wskazanego przepisu, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania jeżeli w ich wyniku stwierdzone zostały uchybienia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania tych wymagań. W niniejszej sprawie jest nim skarżący. Wysokość opłaty ustalono na podstawie przepisów § 2 - 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz Zarządzenia Nr [...] Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej z dnia 31 maja 2017 r. w sprawie postępowania przy ustalaniu wysokości opłat za czynności wykonywane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego. Stosownie do § 2 wskazanego wyżej rozporządzenia wysokość opłaty za badania laboratoryjne oraz inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. Zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno - prawnym są w szczególności dochody budżetu państwa pobierane przez państwowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do należności tych stosuje się odpowiednio przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Należność została zaokrąglona do pełnych złotych zgodnie z dyspozycją art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j., Dz.U. z 2017 r. poz. 1221) opłaty za czynności wykonywane w oparciu o zapisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

Odnosząc się do zarzutu odwołania związanego z wadliwym powołaniem przepisów prawnych, tj. przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych, które weszło w życie po dacie kontroli tj. po dniu 9 września 2015 r., organ wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Organ administracji publicznej w sytuacji braku przepisów intertemporalnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie, powinien uwzględnić stan prawny istniejący w dniu wydawania decyzji. W przeciwnym razie doszłoby do nieakceptowanej z punktu widzenia obowiązywania zasady praworządności sytuacji, w której organ orzekałby na podstawie nie obowiązujących przepisów już prawa. Wynika to z przepisu art. 6 ustawy k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Na marginesie wskazano też, że brak wymienienia w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych substancji nie oznacza, że substancje te na dzień przeprowadzenia kontroli były substancjami dozwolonymi. Ze względu na profil działania zabezpieczonych substancji, niezależnie od umieszczenia ich w wykazie nowych substancji psychoaktywnych, jednocześnie wypełniają one definicję środka zastępczego zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Niezależnie od tego czy skarżący wprowadzał do obrotu środek zastępczy czy nową substancję psychoaktywną konsekwencje prawne są te same. Dwie postacie nowych narkotyków są objęte zakazem wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynikającym z art. 44b ww. ustawy. Organ wskazał, że środek zastępczy jest pojęciem szerszym w stosunku do pojęcia nowej substancji psychoaktywnej. Pierwszą ustawowo wyróżnioną postacią nowych narkotyków jest nowa substancja psychoaktywną, która zgodnie z art. 4 pkt 11 a ww. ustawy jest substancją pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym, o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 44 b ust. 2.

Drugą ustawowo wyróżnioną postacią nowych narkotyków jest środek zastępczy, którym zgodnie z art. 4 pkt 27 ww. ustawy jest produkt zawierający co najmniej jedną nową substancją psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podniósł następujące zarzuty naruszenia:

1. naruszenia przepisów postępowania.

- art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), w skrócie Kpa poprzez niepodjęcie przez organy I oraz II instancji czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało brakiem prawidłowego ustalenia i błędnym ustaleniem, że w dniu 9 września 2015 skarżący prowadził działalność w lokalu (punkcie sprzedaży) o nazwie "A" w K przy ul. K i wprowadził w nim do obrotu środki zastępcze, a poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanych w sprawie decyzji oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organy obu instancji kierowały załatwiając przedmiotową sprawę,

- art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 oraz 8 Kpa poprzez niedziałanie przez organy I oraz II instancji w granicach prawa i w formach wskazanych przez prawo w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, w tym podjęcie czynności zmierzających do dokładnego ustalenia, jaki podmiot rzeczywiście prowadził działalność handlową w lokalu (punkcie sprzedaży) o nazwie "A" w K przy ul. K,

- art. 9 Kpa poprzez niepoinformowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalanie praw skarżącego i obowiązków, w tym o możliwości przypisania skarżącemu odpowiedzialności za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych,

- art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo, że wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa zarówno procesowego, jak i materialnego,

2. naruszenia przepisów prawa materialnego:

- 44c ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez dokonanie przez organy obu instancji błędnej wykładni pojęcia "wprowadzanie do obrotu" (środków zastępczych) tj. przyjmującej, iż dotyczy ono udostępnienia ich odpłatnie nieodpłatnie osobom trzecim, zarówno będącym, jak i niebędącym ich konsumentami, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego pojęcia nakazuje przyjąć, że nie będzie wprowadzaniem do obrotu, sprzedaż środków zastępczych klientom nabywającym na ich własny użytek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm.) do zakresu działania tej Inspekcji w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących, jak z kolei stanowi pkt 9a ust. 1 tego artykułu zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Stosownie do treści art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania (ust. 1). Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Opłat takich nie pobiera się jedynie wtedy, gdy w wyniku badań lub czynności wykonanych w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego nie stwierdzono naruszenia tych wymagań (ust. 2). Opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności, o których mowa w ust. 1, związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością określają przepisy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (ust. 3a).

Z brzmienia powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że konieczną przesłanką pobrania opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych i to niezależnie od tego, czy opłata ta dotyczy wykonanych badań laboratoryjnych czy też innych czynności podjętych organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego (art. 3 ustawy w/w), bądź zapobiegawczego (art. 4) nadzoru sanitarnego.

Zawarte w ww. art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej sformułowanie "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego (por. m. in. wyrok NSA z 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2281/14 i powołane tam orzecznictwo). Nie jest możliwe sprecyzowanie wszystkich czynności, wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego, zarówno zapobiegawczego, jak i bieżącego. Dla zastosowania tego przepisu istotne jest natomiast to, czy dane czynności służą celowi kontroli, a więc zmierzają do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy.

Czynnością kontrolną może być zatem w zasadzie wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. Z podanych wyżej przyczyn ustawodawca, określając w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej czynności, za jakie pobierane są opłaty, posłużył się pojęciem "inne czynności". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1071/15 stwierdził, że " na podstawie art. 36 ust. 1 u.p.i.s. można pobierać opłaty za "inne czynności", które nie są badaniami laboratoryjnymi", I tak np. opłaty pobierane za "inne czynności", wykonywane w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, mogą obejmować również koszty postępowania administracyjnego, rozumiane, jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia, czy też decyzji administracyjnej (np. wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 366/07).

Warunkiem pobrania opłaty za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, w wysokości kosztów ich wykonania, jest stwierdzenie przez dokonujący czynności kontrolnych organ uchybień wymagań higienicznych i zdrowotnych. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja niewątpliwie miała miejsce, gdyż potwierdziły to wyniki szczegółowo opisanych przez organ odwoławczy badań laboratoryjnych.

Nie może odnieść zmierzonego skutku zarzut skargi dotyczący skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu, bowiem ta kwesta przesądzona została wyrokiem tut. Sądu z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt. III SA/Kr 216/16 oddalającym skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2015 r. znak [...]. Rozpatrywana skarga w istocie powiela zarzuty skierowane do decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2015r ( op. cit. w przedmiocie wycofania z obrotu i wstrzymania wprowadzania do obrotu produktów), a wyrok oddalający skargę jest prawomocny.

Wyjaśnienia skarżącego iż to nie on jest podmiotem wprowadzającym do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne, a w konsekwencji nie powinien być obciążany kosztami wykonania czynności kontrolnych w dniu 9 września 2015r. w K przy ul. K nie zostały poparte żadną argumentacją, poza stwierdzeniem, ze nie jest mu znana osoba z którą zawarł ( bliżej nie określoną ) umowę, na podstawie której prowadził w tym lokalu sprzedaż w/w środków.

Zgodnie z treścią art. 44c ust. 6 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, koszty prowadzonego postępowania i badań, o których mowa w ust. 1 w wyniku których stwierdzono, że badany produkt jest środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną oraz koszty zniszczenia tego produktu ponosi strona postępowania, dlatego za prawidłowe uznać należały za decyzje organów obydwu instancji.

Skoro bowiem w odrębnym postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wycofania z obrotu i wstrzymania wprowadzania produktów do obrotu zostało potwierdzone, ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego że to skarżący był podmiotem wprowadzającym produkty, które w wyniku przeprowadzonych badań laboratoryjnych zostały uznane za środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, a Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił ( sygn. akt IIISA/Kr 216/16), to w aktualnym stanie faktycznym spełnione zostały przesłanki do ustalenia przez organy inspekcji sanitarnej opłaty za czynności związane z bieżącym nadzorem sanitarnym. Z treści art. 4 ust. 1 pkt 9a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z art. 44c ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii niewątpliwie bowiem wynika, że kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne obejmuje m. in wycofanie , wstrzymanie zakaz wprowadzania do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

W obrocie prawnym znajduje się także ostateczna decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 lipca 2018r. [...] stwierdzająca naruszenie przepisów zakazujących wprowadzania do obrotu tego typu środków i nakładająca na skarżącego karę pieniężną (w związku z wynikami kontroli z dnia 9 września 2015r. przy ul. K , a także wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 989/18 oddalający skargę ), co dodatkowo potwierdza, ze w rozpatrywanym stanie faktycznym zaistniały podstawy do ustalenia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a decyzję tę należało skierować do skarżącego, jako osoby uznanej za podmiot wprowadzający tego rodzaju środki. Powtórzyć bowiem należy, że w świetle regulacji art. 4 pkt 34 i art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii na każdym podmiocie prawa ciąży obowiązek powstrzymywania się od dokonywania czynności "wprowadzania do obrotu", rozumianych jako udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, to decyzja ustalająca opłatę może i powinna być także skierowana do każdego podmiotu, który ten zakaz naruszył. Nie jest nim tylko osoba bezpośrednio wprowadzająca tego rodzaju środki. "Udostępnianie" w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, to "pozostawanie do dyspozycji", nie musi nawet wiązać się z żadną aktywnością, ale może polegać na przyzwoleniu, na biernej postawie. Analiza systemowa i funkcjonalna przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że przez udostępnianie należy rozumieć także samo "stwarzanie możliwości" nabycia takich środków w danym miejscu np. w lokalu. Stanowisko takie zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 276/16 tut. Sąd podziela.

Organy przedstawiły też wyliczenie wielkości opłaty, za badania laboratoryjne i za czynności kontrolne stosownie do postanowień § 2-6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 36, poz. 203 ze zm.) wykazując, że ich wysokość ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania, o których mowa w § 3 i 4 tego rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutu odwołania o wadliwym powołaniu przepisów prawnych, tj. przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych, które weszło w życie po dacie kontroli tj. po dniu 9 września 2015 r., Sąd w pełni podziela wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a przedstawiony na wstępie pogląd organu. Organ administracji publicznej w sytuacji braku przepisów intertemporalnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie, powinien uwzględnić stan prawny istniejący w dniu wydawania decyzji, bowiem taki obowiązek wynika z treści normatywnej art. 6 k.p.a.

Wobec tego zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa. Organy zebrały wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie materiał dowodowy, prawidłowo go też w całości oceniły. W sposób właściwy zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego. Biorąc więc dodatkowo pod uwagę, że Sad nie stwierdził takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.),

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), przyznając wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżąceego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikające z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.).