Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 313/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 156
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Marta Kołtun - Kulik WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skarg S. K., A. W., M. W., A. W., E. W., J. B., Zgromadzennia Sióstr [...] w W., D. S., J. S., J. L., D. L, M. F., M. F., M. N. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z dnia [...] kwietnia 1952 r. nr [...] zostało wydane z naruszeniem prawa; 2. uchyla decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w części określonej w punkcie pierwszym; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz S. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz A. W., M. W., A. W., E. W., J. B., Zgromadzennia Sióstr [...] w W., D. S., J. S., J. L., D. L, M. F., M. F. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz M. N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku M. N., A. W., A. W., E. W., M. W., J. B., J. L., D. L., M. F., M. F., D. S., J. S., Zgromadzenia Sióstr [...] reprezentowanych przez adwokata J. C. oraz wniosku Zarządu Dróg Miejskich o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] .01.2015 r. nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w mieście W. nr [...] z dnia [...].04.1952 r. odmawiające przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], ozn. hip. [...] i [...], w części gruntu wchodzącego obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] z obrębu [...] zostało wydane z naruszeniem prawa oraz stwierdzającego jego nieważność w części dotyczącej dz. ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Organ przedstawił następująco stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] .01.2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury

i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w mieście W. nr [...] z dnia [...].04.1952 r. odmawiającej przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], ozn. nr hip. [...] i [...] w części wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz stwierdził wydanie ww. decyzji z dnia [...].04.1952 r. z naruszeniem prawa w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...],[...] i [...]z obrębu [...].

W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, że odmowa przyznania prawa własności czasowej w stosunku do przedmiotowej nieruchomości była uzasadniona

z uwagi na to, iż została ona przeznaczona pod budowę Centralnego [...] wraz z niezbędną dla jego funkcjonowania infrastrukturą, co stanowiło spójne założenie planistyczne i uniemożliwiało korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli. Równocześnie organ nadzoru zauważył, iż decyzja dekretowa z dnia [...].04.1952 r. odmawiała przyznania prawa własności czasowej m.in. nieżyjącej w dacie orzekania E. O., co spowodowało zaistnienie przesłanki określonej przepisem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W dniu 16.02.2015 r. wpłynął do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wniosek A. W., A. W., E. W., M. W., J. B., J. L, D. L, M. F., M. F., D. S., J. S., Zgromadzenia Sióstr [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...].01.2015 r.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż organ nieprawidłowo uznał, że w czasie wydania orzeczenia dekretowego obowiązywał Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...], zatwierdzony przez Naczelną Radę Odbudowy mieście W. w dniu [...] kwietnia 1949 r. W ocenie wnioskodawców ww. plan zagospodarowania przestrzennego uznany został za uchylony z dniem [...].01.1951 r., a zatem w dacie wydania decyzji dekretowej obowiązywał Ogólny plan zagospodarowania mieście. W., zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych z dnia [...].08.1931 r., który nie został uchylony żadnym aktem prawnym.

Skarżący zarzucają, iż organ nadzoru nie był uprawniony do przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, jakie powinien przeprowadzić organ dekretowy w 1952 r., merytorycznie rozpatrujący sprawę wniosku dekretowego.

Skarżący wskazali również, że organ dekretowy w 1952 r. w ogóle nie zbadał, jaki plan wówczas obowiązywał i jakie przewidywał przeznaczenie gruntu

w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego.

W dniu 17.02.2015 r. wpłynął do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wniosek Zarządu Dróg Miejskich w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją

z dnia [...].01.2015 r.

Skarżący podniósł, iż zaskarżone orzeczenie z dnia [...].04.1952 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne w zakresie działki ew. nr [...] z obrębu [...] stanowiącej obecnie drogę publiczną. W ocenie skarżącego zrealizowanie na nieruchomości inwestycji celu publicznego np. ułożenie chodnika, wybudowanie jezdni asfaltowej wiąże się z nieodwracalnymi skutkami prawnymi uniemożliwiającymi stwierdzenie nieważności ww. orzeczenie dekretowego.

W dniu 18.02.2015 r. wpłynął do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wniosek M. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...].01.2015 r.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż Minister Infrastruktury i Rozwoju nie jest organem właściwym do oceny legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...].04.1952 r., bowiem to Wojewoda [...] jest organem wyższego stopnia nad Prezydentem miasta W., będącego poprzednikiem prawnym Prezydium Rady Narodowej w mieście W.

Skarżący wskazał, iż plan zagospodarowanie przestrzennego Nr [...], przyjęty przez organ nadzoru za wzorzec planistyczny w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...].04.1952 r. nie został uchwalony zgodnie

z obowiązującą wówczas procedurą planistyczną, bowiem brak jest dowodu dokonania ogłoszenia w Monitorze Polskim przystąpienia do sporządzania ww. planu. Równocześnie zdaniem wnioskodawcy plan z [...].04.1949 r. nie zawierał linii rozgraniczających, co w konsekwencji prowadziło do możliwości wykorzystania nieruchomości przez dotychczasowego właściciela na różne cel przewidziane w ww. planie.

W ocenie skarżącego przekazanie nieruchomości pismem z dnia 18 czerwca 1952 r. w zarząd i administrację Miejskiego Zarządu Budynków [...] w związku

z realizacją Centralnego [...] oraz dokonania rozbiórki budynków przy [...] przez inwestora Zarząd Inwestycji [...], podczas gdy przekazanie w zarząd nieruchomości (czynność faktyczna) nie stanowi elementu, na podstawie którego możliwa byłaby konkretyzacja postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Nr [...], gdyż konkretyzacja celu użyteczności publicznej realizowanego na danym terenie może być dokonana wyłącznie w samym planie zagospodarowanie przestrzennego bądź przed jego wejściem w życie na podstawie materiałów planistycznych.

Postanowieniem z dnia [...].08.2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju zawiesił z urzędu postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...].01.2015 r. nr [...] z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego nabycie spadku po zmarłej M. C.

Postanowieniem z dnia [...].10.2015 r. nr [...] podjęto z urzędu ww. postępowanie z uwagi na wpłynięcie do akt sprawy uwierzytelnionego [...] aktu notarialnego przyjęcia spadku po M. K. przez S. K.

Po ponownym rozpatrzeni sprawy, mając na uwadze, iż obecnie zgodnie

z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2015r. (Dz. U. 2015 poz. 1907 ze zm.) w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury

i Budownictwa właściwym do jej rozpatrzenia jest Minister Infrastruktury i Budownictwa, organ podniósł, że rozpatrując sprawę w trybie art. 127 § 3 k.p.a. należy zbadać, czy Minister Infrastruktury i Rozwoju orzekając jako organ nadzoru, w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie,

a także czy dokonał prawidłowej oceny materiału, co jednak nie zwalnia organu ponownie rozpatrującego sprawę do dokonania własnych ustaleń w tej samej sprawie.

Istotą postępowania prowadzonego w trybie nadzoru jest ustalenie, czy wydaniu kwestionowanej decyzji towarzyszyła co najmniej jedna z przesłanek wymienionych

w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przez pojęcie rażące naruszenie prawa należy natomiast rozumieć naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnej normy prawa materialnego.

Minister Infrastruktury i Rozwoju w zaskarżonej decyzji z dnia [...].01.2015 r. uznał że Prezydium Rady Narodowej w mieście W. decyzją nr [...] z dnia [...].04.1952 r. zasadnie odmówiło przyznania prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom.

Podstawą prawną decyzji będącej przedmiotem kontroli, tj. orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...].04.1952 r. odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], ozn. nr hip. [...] i [...] są przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Organ dekretowy odmawiając przyznania prawa własności czasowej wskazał, iż zgodnie

z opracowanym planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości jest przeznaczony na cele użyteczności publicznej.

Organ podkreślił, iż nie istnieją żadne wątpliwości, co do zasadności orzekania

w niniejszej sprawie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju jako organu właściwego. Potwierdzeniem niniejszego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.10.2001 r., sygn. akt I SA 789/00 (nie publ.), w którym Sąd wskazał, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jest organem wyższego stopnia w stosunku do Prezydenta Miasta W. w postępowaniu

w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta miasta W. w sytuacji, gdy grunt stanowi mienie Skarbu Państwa.

Podobną ocenę prawną w zakresie właściwości Ministra Budownictwa jako organu właściwego w zakresie stwierdzenia nieważności ostatecznego orzeczenia dekretowego wydanego przez Prezydenta miasta W. zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18.01.2007 r., sygn. akt 1932/06 (nie publ.), w którym Sąd wiążąco stwierdził, że skoro nieruchomość stanowi obecnie mienie Skarbu Państwa, zatem Minister Budownictwa prawidłowo ustalił swoją właściwość instancyjną jako organu wyższego stopnia do rozpatrzenia odwołania od orzeczenia Prezydenta miasta W., który w ówczesnym stanie prawnym,

w strukturze hierarchii organów administracji był organem administracji państwowej szczebla wojewódzkiego, podobnie jak Prezydium Rady Narodowej mieście W. powstałe po dniu 13.04.1950 r.

Skoro przedmiotową decyzją z dnia [...].04.1952 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu przy ul. [...] wydało Prezydium Rady Narodowej mieście W, a więc organ stopnia wojewódzkiego w ówczesnym systemie organów administracji państwowej, zatem niezgodne z prawem i sprzeczne

z istotą postępowania nadzorczego jest wskazanie Wojewody [...], jako organu właściwego do oceny legalności decyzji wydanej w 1952 r. przez organ administracji tego samego stopnia. Wolą ustawodawcy było, aby organem nadzorczym w stosunku do organu, którego rozstrzygnięcie poddano ocenie legalności w trybie art. 156 k.p.a. był organ wyższego stopnia w stosunku do organu, którego rozstrzygnięcie jest kwestionowane. Tym samym przyjęcie, że organem wyższego stopnia nad niegdyś istniejącym organem wojewódzkim jest obecnie istniejący organ wojewódzki – a więc organ tego samego stopnia – jest sprzeczne z istotą postępowania nadzorczego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.04.2014 r., sygn. akt. I OSK 2361/12) .

Przechodząc zaś do analizy przesłanek ustanowienia prawa własności czasowej organ wskazał, iż dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w art. 7 ust. 1 i 2 określał reguły przyznawania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej. Wniesienie podania

o przyznanie prawa własności czasowej z zachowaniem 6-miesięcznego terminu liczonego od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, było jedną z przesłanek ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]

i stanowiło minimum formalne, którego spełnienie było punktem wyjścia do ewentualnego przyznania prawa własności czasowej. Zgadzając się z powyższym, konieczne jest jednocześnie podkreślenie, iż tzw. wniosek dekretowy był nie tylko pierwszą i podstawową przesłanką formalną, której spełnianie stwarzało po stronie dotychczasowego właściciela uzasadnioną ekspektatywę przyznania własności czasowej, ale był nade wszystko warunkiem sine qua non prowadzenia przez właściwy organ administracji państwowej postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej, a więc badania przesłanek merytorycznych z art. 7 ust. 2 dekretu.

Materialnoprawną przesłanką warunkującą przyznanie przez organ prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy do gruntu nieruchomości [...] wskazywał art. 7 ust 2 wspomnianego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zgodnie z jego brzmieniem gmina miała obowiązek uwzględnić taki wniosek jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeśli chodzi

o osoby prawne – ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem

w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. Z przepisu tego wynikał obowiązek organu administracji rozpatrującego wniosek uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowy oraz obowiązek wnikliwego rozpatrzenia, czy istniała możliwość realizowania przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla danej nieruchomości. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonej w wyroku z dnia 18.10.2005 r., sygn.

akt I SA 2415/03 (publ. LEX nr 191287) jedynym kryterium, które winien mieć na uwadze organ rozpoznający wniosek byłego właściciela jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego.

Dlatego też przed wydaniem orzeczenia rozstrzygającego w sprawie z wniosku

o przyznanie własności czasowej organ zobowiązany był dokonać ustaleń co do przeznaczenia nieruchomości według planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji w tym przedmiocie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 1999 r., sygn. akt IV SA 787/98, opubl. LEX nr 47874).

Podjęte przez organ naczelny w niniejszej sprawie czynności wskazują, iż planem do którego należało odnieść się dokonując oceny możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przedmiotowej nieruchomości był plan zagospodarowania przestrzennego Nr [...] uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy mieście W.

w dniu [...].04.1949 r. na podstawie art. 3 lit a ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. o odbudowie m.st. Warszawy (Dz. U. RP nr 52 z dnia 6 sierpnia 1947 r., poz. 268) i uchwały Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy z dnia 4 maja 1948 r. opublikowanej

w Monitorze Polskim.

Powyższy plan moc obowiązującą uzyskał zgodnie z art. 9 ustawy o odbudowie m.st. Warszawy w zw. z § 8 i § 16 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 11 grudnia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru m.st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego oraz zawieszenia rozpatrywania wniosków o zmianę przeznaczenia terenów i dokonywania inwestycji na tym obszarze (Dz. U. RP Nr 74 poz. 479) z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy o uchwaleniu planu, tj. z dniem 7.05.1949 r. (M.P. nr A-27, poz. 431).

Ogłoszenia w Monitorze Polskim obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy o uchwaleniu planu dokonano już siódmego dnia po jego uchwaleniu, tj. w dniu 7.05.1949 r.

Zdaniem organu powołany wyżej Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego miasta W. Nr [...] spełniał wszystkie wymagania formalne, aby być traktowanym za plan obowiązujący, a zatem nie istnieją żadne wątpliwości co do wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości w zakresie procedury jego uchwalania.

Odpowiadając na zarzut skarżącego, iż ww. plan nie obowiązywał w dacie wydania decyzji dekretowej z dnia [...].04.1952 r., bowiem został on uchylony w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. o organizacji władz i instytucji w dziedzinie budownictwa (Dz. U. Nr 58, poz. 523) to jest on zdaniem organu całkiem bezzasadny. Niniejsza ustawa w art. 12 wskazuje wprost, jakie akty prawne tracą moc obowiązującą wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. i brak jest w nim wzmianki o uchyleniu plan zagospodarowania przestrzennego Nr [...] uchwalonego przez Naczelną Radę Odbudowy mieście W. w dniu [...].04.1949 r. Równocześnie organ wskazał, iż uchylenie ww. miejscowego planu zagospodarowania z dnia [...].04.1949 r. celem zastąpienia go przedwojennym Ogólnym planem zabudowania mieście W. z dnia 11.08.1931 r. byłoby sprzeczne

z zasadami logiki. Miejscowe plany zagospodarowania uchwalane były z myślą

o zapewnieniu spójności i jednolitości zagospodarowania terenu na danym obszarze (osiedlu) wynikającym z jego specyfiki. Plan ten mógłby zostać zastąpiony kolejnym planem, którym dla W. był plan z 1961 r.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżących organ wyjaśnił, iż organ nadzoru

I instancji nie rozpatrywał ponownie wniosku dekretowego, lecz dokonał ustalenia, czy kwestionowana decyzja z dnia [...].04.1952 r. była dotknięta chociażby jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem postępowanie to ograniczyło się wyłącznie do poszukiwania ewentualnych uchybień i wadliwości tak proceduralnych, jak i prawa materialnego, których dopuścił się organ dekretowy. Oceny legalności decyzji administracyjnej organ dokonał na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dniu jej wydania, zarówno ustrojowych, procesowych, jak i materialnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.06.1995 r. sygn. akt I SA 1241/94, publ. ONSA 1996/2/94). Zatem, obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy zachodziły podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia, jak w orzeczeniu z dnia [...].04.1952 r. Z całą stanowczością należy podkreślić, iż organ nadzoru nie dokonał ponownego rozpatrzenia wniosku dekretowego.

Jak prawidłowo ustalił organ nadzoru w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, po dokonaniu analizy rysunku powyższego planu z dnia [...].04.1949 r.

i legendy do tego planu, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w części na terenach przeznaczonych pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej

z pozostawieniem niezabudowanej części terenu urządzonej jako dziedzińce, zieleńce, postoje i przejścia piesze do użytku publicznego oraz na drogi z urządzeniami pomocniczymi (opracowanie geodezyjne z dnia 7.01.2015 r.)

W związku z tym organ uznał za wiążące uściślenie i uzupełnienie funkcji terenu dokonane w niniejszej sprawie w piśmie Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...].03.1954 r., które wskazało, iż teren nieruchomości położonej przy [...] został przekazany w zarząd i administrację Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych [...] pismem z dnia 18.06.1952 r. Budynki ww. położone są na terenie Centralnego [...] przekazanym Wydziałowi Gospodarki Komunalnej 18.07.1950 r. W związku z realizacją przedmiotowej części Centralnego [...] zachodzi konieczność dokonania rozbiórki budynków przy [...] przez inwestora – Zarząd Inwestycji [...].

Z materiałów archiwalnych znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż na nieruchomości ozn. nr hip. [...] i [...] Młyn Parowy znajdowały się ruiny budynków koszarowych. Plan zagospodarowania przestrzennego przypisał dla terenu przedmiotowej nieruchomości jej przyszłe funkcje, i były to funkcje o charakterze powszechnie dostępnym i społecznie użytecznym. Przedmiotowa nieruchomość została bowiem przeznaczona pod budowę parku wraz z niezbędną dla jego funkcjonowania infrastrukturą. Jak słusznie zauważył organ nadzoru w zaskarżonej decyzji z dnia 20.01.2015 r. Centralny [...] był dużą inwestycją realizowaną m.in. na terenie innych nieruchomości hipotecznych. Prowadzi to do wniosku, iż dalsze korzystanie

z nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli stało w sprzeczności z funkcją planistyczną, bowiem powyższa inwestycja nie mogła być realizowana przez osoby prywatne.

W zakresie pozostałej części nieruchomości (część działki ew. nr [...] z obrębu [...]) biorąc pod uwagę obowiązujące wówczas przepisy prawa oraz zamierzenia planistyczne dla tego terenu organ wskazał, iż niemożliwe było zagospodarowanie go przez osoby prywatne. Warto dodać, iż na tej części nieruchomości zostały zrealizowane zamierzenia planistyczne, a obecnie stanowi ona drogę w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich (ul. [...]).

Komunikacja drogowa już z samego założenia powinna być dostępna dla wszystkich uczestników ruchu, powinna mieć charakter publiczny, ogólnonarodowy, a to musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa.

Pozostawanie dróg w gestii podmiotów prywatnych narażałoby użytkowników dróg, chociażby w sytuacjach kryzysowych, na niepewność prawidłowego, swobodnego i bezpiecznego korzystania z infrastruktury drogowej przez ogół społeczeństwa na tych samych prawach.

Jak wyjaśnił Sąd najwyższy w postanowieniu z dnia 24.06.2010 r. sygn.. akt IV CSK 40/10 (publ. LEX nr 602303) drogi publiczne, podobnie jak np. rzeki, są rzeczami przeznaczonymi do powszechnego użytku. Można mówić o nich tylko wtedy, gdy zakres uprawnionych do korzystania osób nie jest oznaczony. Możność korzystania z drogi publicznej nie ma cech posiadania konkretnego prawa cywilnego, w szczególności posiadania służebności, lecz stanowi korzystanie ze sfery wolności, jaką państwo zapewnia każdemu obywatelowi. Podmioty publiczne – jako właściciele – wykonują obowiązki nałożone przez prawo względem dróg publicznych. Takie ich posiadanie ma charakter samoistny, a jego główną cechą jest brak podporządkowania dyspozycjom innej osoby. Co prawda powyższe rozważania Sądu najwyższego poczynione zostały na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.), wydaje się jednak, iż uwagi te są jak najbardziej adekwatne do stanu prawnego dróg wynikającego z uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 grudnia 1920 r. Mimo bowiem upływu czasu drogi publiczne nadal pozostają dobrem ogólnonarodowym.

Dodatkowym argumentem potwierdzającym brak możliwości uwzględnienia wniosku o własność czasową, w części przeznaczonej pod drogi, jest treść art.

7 ustawy z dnia 10 grudnia 1920 r. (Dz. U. z 1948 r., nr 54 poz. 433) o budowie

i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl ww. przepisu grunty stale lub czasowo potrzebne do budowy i utrzymania dróg, wraz ze znajdującymi się na nich budowlami, oraz materiały, niezbędne do budowy dróg, mogą być nabyte w drodze wywłaszczenia względnie czasowo zajęte. Z regulacji tej wynika, że inwestycje drogowe stanowiły niewątpliwie jeden z priorytetów polityki Państwa, dla realizacji którego dopuszczalne było nawet wywłaszczanie niezbędnych na ten cel nieruchomości.

Tak więc przyznanie dotychczasowym właścicielom własności czasowej gruntu przewidzianego w planie zagospodarowania przestrzennego pod komunikację drogową naruszałoby bez wątpienia interes społeczeństwa uprawnionego do swobodnego korzystania z komunikacji drogowej.

Zatem organ dekretowy prawidłowo odniósł się do planu zagospodarowania przestrzennego. W rozpatrywanym przypadku wytyczne planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumenty wskazujące na planowany charakter nieruchomości nie dawały organowi dekretowemu alternatywy przy podejmowaniu decyzji.

Co prawda w orzeczeniu dekretowym z dnia [...].04.1952 r. nie zostało podane konkretnie na podstawie jakiego planu zostały poczynione ustalenia przez organ wydający to orzeczenie. Jednakże brak wskazania w ww. kwestionowanej decyzji

z dnia [...].04.1952 r. konkretnego planu zagospodarowania przestrzennego, nie może stanowić podstawy do domniemania nielegalności tejże decyzji, bowiem każdy plan zagospodarowania przestrzennego stanowi prawo lokalne dla terenów nim objętych, co oznacza, że jego treść nie podlega dowodzeniu i nie było konieczności wskazywania go, gdyż jako przepis prawa był on powszechny i ogólnie dostępny. Tym samym nie możne uznać zasadności zarzutu, jakoby analiza przesłanek przyznania prawa własności czasowej dokonana została dopiero przez organ nadzoru, a nie przez organ orzekający w 1952 r.

W rozpatrywanej sytuacji odmowa przyznania prawa własności czasowej była zatem uzasadniona, bowiem warunkiem niezbędnym do przyznania wnioskodawcy prawa do ustanowienia własności czasowej jest możliwość pogodzenia użytkowania nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela z planem zagospodarowania przestrzennego. Możliwość ta musiała przy tym dotyczyć planu obowiązującego

w chwili rozpoznawania wniosku (wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.04.2013 r., sygn. akt I OSK 2252/11, LX nr 1336383).

Analizując kwestionowaną decyzję Prezydium Rady Narodowej w mieście W. pod kątem, czy nie zachodzą inne przesłanki rażącego naruszenia prawa organ wskazał, iż powyższa decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej, która

w chwili wydawania decyzji nie miała przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Należało zatem przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływać skutków prawnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.04.1983 r., II SA 261/83, LEX nr 10693; z dnia 14.11.2001 r. I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20.08.2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282).

Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z momentem jej śmierci. Prowadzi to zatem do wniosku, że w stosunku do osoby nieżyjącej, co do zasady, nie można wszcząć i prowadzić postępowania, a w konsekwencji nie można też wydać decyzji administracyjnej. Gdy jednak do takiej sytuacji dochodzi to przyjąć należy, iż decyzja taka jest obarczona wadą nieważności, bowiem akt taki rażąco narusza prawo – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 09.12.2011 r., I OSK 140/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem organ nadzoru słusznie stwierdził, iż w niniejszej sprawie decyzja Prezydium Rady Narodowej mieście W. z dnia [...].04.1952 r. jako skierowana do zmarłej E. O. obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności pomimo prawidłowego merytorycznie rozstrzygnięcia.

Przechodząc zaś do kwestii nieodwracalnych skutków prawnych kontrolowanego rozstrzygnięcia należy wskazać, iż organ badając kwestionowaną decyzję dekretową

w postępowaniu nadzorczym właściwie dokonał analizy skutków z uwzględnieniem art. 156 § 2 k.p.a. poprzez ustalenie, czy i w jakim trybie nastąpił pierwotny obrót nieruchomością.

Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W myśl zaś przepisu art. 158 § 2 k.p.a. jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa wskazując okoliczność, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

W skład nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i [...] wchodzą obecnie działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...]. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] jest własnością Skarbu Państwa pozostającą w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich i stanowi drogę – ul. [...]. Skarżący podnosi w tym zakresie, iż niemożliwe jest stwierdzenie braku wystąpienia odwracalnych skutków prawnych, bowiem zgodnie z art. 2a ustawy

o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260) – drogi publiczne mogą stanowić wyłącznie własność Skarbu Państwa bądź właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, iż organ badający kwestionowaną decyzje dekretową w postępowaniu nadzorczym właściwie dokonał analizy dotyczącej wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych poprzez ustalenie, czy i w jakim trybie nastąpił pierwotny obrót nieruchomością. Nieruchomość [...] położona przy

al. [...] , ozn. nr hip. [...] i [...] w części dotyczącej dz. ew. nr [...] z obrębu [...] nie była przedmiotem jakiegokolwiek obrotu, w tym obrotu cywilnoprawnego i nadal jest, a także po stwierdzeniu nieważności orzeczenia dekretowego z dnia [...].04.1952 r. będzie własnością Skarbu Państwa, gdyż przejęcie tego prawa jest nadal unormowane dekretem, niezależnie od rozstrzygnięcia organów dekretowych. Przedmiotowa działka nie została zbyta przez Skarb Państwa w formie aktu notarialnego na rzecz osób trzecich, a zatem organ nadzoru zasadnie stwierdził, iż nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, tym samym brak jest przeszkód do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...].04.1952 r., w części stanowiącej obecnie działkę ew. nr [...]

z obrębu [...].

Stwierdzenie nieważności odmownej decyzji dekretowej eliminuje ją z obrotu prawnego ex tunc (z mocą wsteczną). Wskazać jednoznacznie należy, iż stwierdzenie nieważności takiej decyzji nie powoduje równoczesnej zmiany w sferze prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, tj. nie wywołuje prawnorzeczowego skutku w postaci restytucji prawa własności nieruchomości. Stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej na podstawie dekretu wywołuje ten skutek prawny, iż przywraca uprawnionemu prawo do ubiegania się o ustanowienie żądanego wcześniej prawa jako substytutu nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust 1 dekretu (postanowienie Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 11.02.2011 r. (I CSK 288/2010 Lex Polonica nr 3069034). Zatem roszczenie do nieruchomości położonej przy ul. Al. 3-go maja 9/11 przysługujące następcom prawnym jej dotychczasowych właścicieli zostanie zweryfikowane przez Prezydenta miasta W. w postępowaniu z wniosku dekretowego złożonego w trybie art. 7 ust. 1 ww. dekretu, który oceni, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym możliwe jest ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli.

Działki ewidencyjne nr [...] , [...] i [...] z obrębu [...] są własnością Skarbu Państwa pozostającą we współużytkowaniu wieczystym właścicieli lokali wyodrębnionych w posadowionym na nich budynkach. Prawo użytkowania wieczystego tych działek zostało ustanowione przez Skarb Państwa umową sporządzoną przez notariusz A. M. w dniu [...] .07.1997 r., Rep. A nr [...].

W zakresie tej części nieruchomości położonej przy ul. [...] stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] należało orzec o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych i w tym zakresie ograniczyć się do stwierdzenia wydania kwestionowanej decyzji dekretowej z dnia [...].04.1952 r.

z naruszeniem prawa.

Jednocześnie organ podnosi, że w dacie wydania decyzji z dnia [...].01.2015 r. nie żyła strona tego postępowania M. C., która zmarła w dniu [...].12.2014 r. Strony nie poinformowały organu o jej śmierci. Jednakże okoliczność ta nie wpływa na byt prawny decyzji z dnia [...].01.2015 r. bowiem jej jedyny spadkobierca, tj. S. K. brał i bierze udział w postępowaniu.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 13 stycznia 2016 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: M. N., S. K., A. W., A. W., M. W., E. W., J. B., J. L., D. L., M. F., M. F., D. S., J. S., Zgromadzenia [...] w W.:

Skarżący zarzucili powyższej decyzji naruszenie:

-art. 44 w zw. z art. 75 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia

22 marca 1928 r., o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. 36 poz. 341) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...] kwietnia 1952 r.( [...]) wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.,

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawa (Dz. U. Nr 50 poz. 279) – dalej "dekret warszawski" pomimo, iż nie odwoływało się do jakiegokolwiek obowiązującego wzorca planistycznego umożliwiającego ocenę przesłanek wynikających z dekretu warszawskiego i oparcie rozstrzygnięcia na bliżej nieokreślonym opracowanym ("opracow.") planie zagospodarowania przestrzennego.

-przepisu art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego art. 9 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. , o odbudowie m.st. Warszawy (Dz. U. nr 52 poz. 268) w zw. z § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 11 grudnia 1947 r., w sprawie trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego na obszarze Warszawy oraz Warszawskiego Zespołu Mieszkaniowego oraz zawieszenia rozpatrywania wniosków o zmianę przeznaczenia terenu i dokonywania inwestycji na tym obszarze (Dz. U. nr 74 poz. 479), poprzez niezasadne uznanie, iż opublikowanie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...] uchwalonego przez Naczelną Radę odbudowy mieście W. w dniu [...] kwietnia 1949 r., na podstawie obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy miasta W. z dniem 7 maja 1949 r., (M.P. nr A-27 poz. 431) dalej "Plan Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...]", stanowi wystarczający dowód, iż plan ten był obowiązujący, zaś organy

w postępowaniu zwykłym nie były uprawnione do badania jego obowiązywania,

a) podczas gdy stosownie do art. 81 konstytucji RP z dnia 17 marca 1921 r. obowiązującej w dacie wydania kontrolowanych decyzji administracyjnych, organy nie miały prawa badania ważności ustaw wyłącznie w wypadku gdy akt prawny został należycie ogłoszony tj. spełniał wszelkie procedury planistyczne, a zatem sądy i organy były uprawnione do zbadania czy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...] został ogłoszony zgodnie z obowiązującą procedurą wynikająca z ustawy z dnia 3 lipca 1947 r., o odbudowie m.st. Warszawy (Dz. U. nr 52 poz. 268) – gdyż tylko wtedy mógł twierdzić, iż jest obowiązujący i uznać go za miarodajny dla oceny wniosku dekretowego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego;

b) podczas gdy nie została wyczerpana procedura planistyczna dotycząca opublikowania w stosownych promulgatach w tym Monitorze Polskim, przystąpienia do sporządzania Planu Zagospodarowania Przestrzennego nr [...], co powoduje iż nie sposób uznać ten dokument za obowiązujący wzorzec planistyczny.

-przepisu art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego art. 81 Konstytucji RP z dnia 17 marca 1921 r. bezzasadnie poprzez uznanie, iż w dacie wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...] kwietnia 1952 r. ([...]) obowiązującym planem był Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Nr [...], podczas gdy plan ten nie mógł stanowić obowiązującego wzorca planistycznego

w dacie wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia

[...] kwietnia 1952 r. ([...]) nawet gdyby przyjąć, iż uzyskał moc obowiązującą na podstawie art. 9 ustawy z dnia 3 lipca 1947 r., o odbudowie m.st. Warszawy (Dz. U. nr 52 poz. 268), gdyż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. o organizacji władz i instytucji w dziedzinie budownictwa (Dz. U. nr 58, poz. 523) akt prawny obwieszczenia Przewodniczącego naczelnej Rady Odbudowy m.st. warszawy z dniem 7 maja 1949 r.(M.P. Nr A-27 poz. 431) został uznany za uchylony z dniem 1 stycznia 1951 r.

-art. 7 ust. 2 w zw. z art. 1 dekretu warszawskiego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym uznaniu, iż istnieje możliwość doprecyzowania (konkretyzacji, uściślenia) celu użyteczności publicznej w planie zagospodarowania przestrzennego dla określonego obszaru nieruchomości na podstawie dokumentu lokalizującego na nieruchomości ściśle określony (indywidualnie skonkretyzowany) podmiot publiczny, podczas gdy takie doprecyzowanie (konkretyzacja) stanowi zastąpienie deklarowanej przez ustawodawcę funkcji planistycznej dekretu warszawskiego funkcją wywłaszczenia nieruchomości gruntowej i budynkowej bez jakiegokolwiek odszkodowania (konfiskata), a tym samym dokonanie wykładni

art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego w sposób naruszający art. 99 i 95 Konstytucji RP

z dnia 17 marca 1921 r.

-art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego w zw. z art. 99 i 95 Konstytucji RP z dnia 17 marca 1921 r., poprzez przyjęcie, że ocena możliwości pogodzenia korzystania przez dotychczasowego właściciela z nieruchomości, może być przeprowadzona w wyniku oceny dokumentów nie zawierających źródłowych treści planistycznych, a nadto powstałych już po dacie wydania decyzji odmownej i dotyczących faktów które wystąpiły już po dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia

[...] kwietnia 1952 r. ([...]) (w stanie faktycznym sprawy: pisma prezydium Rady Narodowej z dnia 8 marca 1954 r., dotyczącego przekazania terenu w zarząd

i administracje w dnu 18 czerwca 1952 r.), podczas gdy dokumenty konkretyzujące ogólne ustalenia planu miejscowego winny zawierać informacje o przekazaniu danego terenu, mające charakter źródłowy, a nie wtórny w stosunku do zatwierdzonego planu; a nadto nie mogą dotyczyć zdarzeń które wystąpiły już po wydaniu decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej.

-oraz art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i naruszenie słusznego interesu strony

wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r.

W uzasadnieniu obu skarg odniesiono się do przedstawionych wyżej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca

z dnia [...].01.2015 r. w zakresie w jakim stwierdza, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...] kwietnia 1952 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy [...] ozn. hip. [...] i [...]

w części gruntu wchodzącego obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...]

i [...] z obrębu [...] zostało wydane z naruszenie prawa, musi zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Z materiału dokumentacyjnego przedmiotowej sprawy jak i z ustaleń organu wynika, że badana w trybie nadzwyczajnym decyzja Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...] kwietnia 1952 r. została skierowana do osoby nieżyjącej, E. O., która w chwili jej wydawania nie miała przymiotu strony postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.).

Wprawdzie kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednak wynika to

z samej konstrukcji pojęcia strony (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postepowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 183) i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć

i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji (postanowienia). Decyzja taka rażąco naruszałaby prawo. Na ocenę o zaistnieniu wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy nie. Powołany przepis nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji.

Wobec powyższego, zbędne były w rozpoznawanej sprawie rozważania merytoryczne organu dotyczące kwestii planistycznych i odnoszenie się w tej materii do zarzutów obu skarg. Natomiast zaskarżona decyzja zawiera wadę, ponieważ w dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości w trybie dekretu warszawskiego nie było na niej budynków mieszkalnych (zostały wybudowane na jej części dopiero

w 1997 r.), zatem zdaniem Sądu błędnie organ przyjął, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne i stwierdził, że decyzja z [...] kwietnia 1952 r. w tej części została wydana z naruszenie prawa.

Zdaniem Sądu nie było przeszkód do stwierdzenia jej nieważności w całości. Dopiero de lege ferenda organ będzie musiał rozważyć badając w trybie nieważnościowym decyzję o oddaniu przedmiotowego gruntu (w części na której znajdują się budynki mieszkalne) w użytkowanie wieczyste, czy zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko.

Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.

z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.