Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1438/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 7 ust. 3, art 18 ust. 6, 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 154/17 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 15 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 154/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z [...] września 2016 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym przyjętym przez Sąd I instancji:

W dniu 4 kwietnia 2016 r. D. D. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę.

Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Prezydent W. przyznał wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na córkę w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Organ uznał, że w roku 2014 dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekroczył kwoty 800 zł, mając na uwadze dochód wnioskodawczyni i jej córki ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego i stypendium szkolnego.

Pismem z 9 sierpnia 2016 r. organ I instancji zawiadomił wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przyznanego świadczenia wychowawczego w związku z podjęciem przez wnioskodawczynię zatrudnienia od dnia 16 czerwca 2016 r.

Decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] Prezydent W. orzekł o uchyleniu decyzji z [...] kwietnia 2016 r wskazując, że w dniu 29 czerwca 2016 r. otrzymał informację dotyczącą podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od dnia 16 czerwca 2016 r. w D. Oddziale Okręgowym PCK w W. W przypadku wnioskodawczyni nastąpiła utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu od dnia 28 lutego 2014 r. Nastąpiło również uzyskanie dochodu w związku z podjęciem przez wnioskodawczynię zatrudnienia od dnia 16 czerwca 2016 r. Kwota dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został uzyskany, tj. sierpień 2016 r. według zaświadczenia z 29 lipca 2016 r. wyniosła 1.244,44 zł. Po doliczeniu dochodu ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego i stypendium szkolnego, przeciętny miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.772,77 zł. Kwota ta w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniosła 886,39 zł, a więc przekroczyła kwotę uprawniającą do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od miesiąca sierpnia 2016 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni zaznaczyła, że dochód uzyskany powinien być podzielony przez ilość miesięcy w roku i przez ilość osób w rodzinie. Właściwe wyliczenie daje miesięczny dochód na członka rodziny w wysokości 316,01 zł.

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że dochód z tytułu uzyskanego zatrudnienia za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za lipiec 2016 r. wyniósł 1.244,44 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.772,77 zł (528,33 zł + 1.244,44 zł). W przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wyniósł 886,39 zł, a tym samym przekroczył kwotę uprawniającą do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. 800 zł. Z przepisów ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195; dalej jako: "u.p.p.w.d.") nie wynika, aby dochód uzyskany dzielić przez ilość miesięcy w roku i przez ilość osób w rodzinie. W konsekwencji zainteresowana utraciła prawo do świadczenia wychowawczego od sierpnia 2016 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła skarżąca wskazując, że dochód uzyskany z tytułu zatrudnienia w roku 2016 powinien być podzielony przez 12 miesięcy i przez dwie osoby, a nie doliczony wprost za jeden miesiąc. Takie doliczenie prowadziło do błędnego wniosku, że w całym roku 2016 dochód rodziny wynosił miesięcznie dodatkowo 1.244,44 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d. w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Stosownie do art. 2 pkt 20 lit. c) przez uzyskanie dochodu należy rozumieć uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Sąd I instancji podał, że organy orzekające w sprawie uznały, że w roku 2016 skarżąca uzyskała dochód w związku z podjęciem zatrudnienia w D. Oddziale Okręgowym PCK w W. od dnia 16 czerwca 2016 r. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że miesiącem następującym po miesiącu, w którym dochód został uzyskany jest sierpień 2016 r. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że miesiącem następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu jest lipiec 2016 r. Kwestia ta ma istotne znaczenie da ustalenia miesiąca, od którego nastąpiła utrata prawa do świadczenia wychowawczego. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d. w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W niniejszej sprawie brak jest możliwości zweryfikowania sprzecznych twierdzeń organów obu instancji, ponieważ do akt administracyjnych sprawy nie zostało załączone zaświadczenie o wysokości dochodu z 29 lipca 2016 r., na które powołują się organy obu instancji.

Sąd I instancji podkreślił, że weryfikacja dochodów rodziny skarżącej powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Natomiast organy obu instancji nie wskazały, czy dochód z zatrudnienia, podjętego w dniu 16 czerwca 2016 r., uzyskiwany jest w okresie, na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. dochód członka rodziny powiększa się o kwotę dochodu uzyskanego, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W niniejszej sprawie brak jest możliwości zweryfikowania tej okoliczności, ponieważ do akt administracyjnych sprawy nie została załączona umowa o pracę z 16 czerwca 2016 r. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności przez organy orzekające w sprawie stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 i 18 ust. 6 u.p.p.w.d.

Sąd I instancji wskazał, że organ I instancji orzekł o uchyleniu decyzji z [...] kwietnia 2016 r. przyznającej świadczenie wychowawcze w całości, czyli z mocą wsteczną. Wprawdzie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. stanowi, że organ właściwy (...) może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (...), tym niemniej analiza tegoż przepisu w kontekście systemowym, a także celowościowym, nie daje podstaw do twierdzenia, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu może dotyczyć także zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym świadczeń rodzinnych, ale zachowującym aktualność przy interpretacji art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., utrwalony jest pogląd, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie jest decyzją konstytutywną, kształtującą sytuację strony wyłącznie na przyszłość. Przepis ten nie daje natomiast podstaw do wstecznego określenia okresu, na który przyznano świadczenie, to jest do ponownego orzeczenia określającego inny (krótszy) okres uprawniający do pobierania świadczenia, niż wynikający z decyzji pierwotnej w sytuacji, gdy okres ten upłynął.

Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że uchylenie przez organ I instancji decyzji z [...] kwietnia 2016 r. przyznającej świadczenie wychowawcze i jednocześnie brak rozstrzygnięcia o okresie przysługiwania tego świadczenia spowodowało, że świadczenie wychowawcze nie przysługiwało skarżącej za cały okres świadczeniowy, począwszy od kwietnia 2016 r. Sytuacji tej nie zmienia stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że kwota dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczyła kwotę uprawniającą do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od miesiąca sierpnia 2016 r. Skoro organ uchylił decyzję przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego w całości, a w jej uzasadnieniu wskazał na przekroczenie kwoty dochodu, uprawniającej do świadczenia wychowawczego od sierpnia 2016 r., to wystąpiła tutaj niespójność pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem. Powyższe ustalenie pozwala na stwierdzenie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zaskarżyło wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc na podstawie art. 188 p.p.s.a. o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zrzekł się również przeprowadzenia rozprawy.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. przez błędną jego wykładnię sprowadzającą się do konstatacji, że uchylenie na jego podstawie decyzji w całości ma skutek ex tunc;

2. prawa procesowego, czyli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 7 ust. 3 i art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d., przez przyjęcie, że wysokość uzyskanego przez stronę dochodu może zostać ustalona wyłącznie na podstawie zaświadczenia (nie jest zaś możliwe takie ustalenie z uwzględnieniem oświadczenia strony).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji stwierdził, że uchylenie decyzji dokonywane na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. jest zawsze aktem skutkującym ex nunc, tj. wywołującym skutki prawne na przyszłość, w przeciwieństwie do stwierdzenia nieważności, które ma moc prawną ex tunc, tj. powodującą konieczność uznawania, że decyzja objęta stwierdzeniem nieważności nigdy nie wywołała skutków prawnych. Sąd I instancji podkreślił, że takie rozróżnienie ma fundamentalny charakter dla całego sytemu prawa. Należy przy tym przyjąć, że uchylenie na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. następuje w odrębnym postępowaniu rzutującym na ostateczną decyzję wydaną w innej sprawie administracyjnej (w przeciwieństwie do sytuacji zastosowania instytucji wznowienia postępowania, która może doprowadzić do "uchylenia" decyzji i ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej). Sąd I instancji wywodził, że decyzja uchylająca inną ostateczną decyzję wywołuje w odniesieniu do decyzji uchylanej skutki na przyszłość, a więc decyzja uchylana przestaje obowiązywać od dnia, w którym decyzja uchylająca stała się ostateczna. W rozstrzygnięciu zawartym w decyzji uchylającej nie należy wskazywać daty, od której uchylona decyzja uchylana zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego. To właśnie dokonanie takiego wskazania przez organ I instancji stanowiłoby naruszenie prawa. Organ ten nie wie bowiem, kiedy jego decyzja stanie się ostateczna, a zatem kiedy dokona się wskazany w jej rozstrzygnięciu skutek, jakim jest uchylenie (wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex nunc) decyzji przyznającej świadczenie. Niemniej jednak Sąd I instancji błędnie uznał, że utrzymana przez Kolegium w mocy decyzja organu I instancji wywołała skutek z mocą wsteczną. Upoważnienie przyznane organowi administracji w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. pozwala na "uchylenie ostatecznej decyzji w całości". Nie ulega bowiem wątpliwości, że takie wskazanie w rozstrzygnięciu decyzji dotyczy jej zakresu przedmiotowego, nie zaś mocy prawnej (ex tunc i ex nunc). W zakresie mocy prawnej organ w ogóle nie wypowiada się w rozstrzygnięciu decyzji uchylającej. Znaczenie sformułowania "w całości", jako odnoszącego się do zakresu przedmiotowego decyzji uchylającej, jest wszak jednolicie rozumiane w postępowaniu administracyjnym. Powołać można np. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. W przepisach tych organ rozpatrujący sprawę w postępowaniu odwoławczym został umocowany do uchylenia decyzji "w całości albo w części" (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz uchylenia decyzji "w całości" (art. 138 § 2 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że rozróżnienie decyzji uchylających na takie, które uchylają "w całości" i takie, które uchylają "w części" nie ma nic wspólnego z aspektem czasowym skutku prawnego. Rzecz tylko i wyłącznie w tym, czy uchylane jest całe rozstrzygnięcie (cała decyzja), czy też jego część. Wobec powyższego, organ I instancji prawidłowo uchylił decyzję przyznającą świadczenie w całości, a Kolegium utrzymało pierwszoinstancyjną decyzję w mocy. Stała się ona ostateczna w dniu wydania decyzji drugoinstancyjnej i z tym dniem nastąpiło uchylenie decyzji przyznającej świadczenie. W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., przyjmując że na jego podstawie nie można wydać decyzji uchylającej w całości ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego.

W zaskarżonym wyroku wskazano, że zgromadzony materiał dowodowy nie zawierał zaświadczenia o wysokości dochodu z 29 lipca 2016 r., na które powoływały się organy obu instancji. Tymczasem, orzekając w sprawie Kolegium dysponowało ww. zaświadczeniem i na jego podstawie przyjęło, wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącą. Co istotne, kwestia ta nie była przedmiotem sporu ani w postępowaniu administracyjnym, ani przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. W skardze skarżąca wprost potwierdzała, że jej dochód uzyskany wyniósł 1244,44 zł. Wobec powyższego uchylenie decyzji obu instancji ze względu na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie było zasadne. Nawet jeżeli organ I instancji nie umieścił w przekazywanych do Sądu aktach sprawy, której przedmiotem była weryfikacja prawa do świadczenia wychowawczego, zaświadczenia o wysokości dochodu (gdyż zaświadczenie to pozostawało w aktach równocześnie toczącej się sprawy dotyczącej weryfikacji prawa do świadczeń rodzinnych), to fakt uzyskania dochodu oraz jego wysokość Sąd mógł uznać za udowodnione na podstawie oświadczeń strony, które w pełni potwierdzały ustalenia dokonane na podstawie właściwego dokumentu w toku postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie okazała się skuteczna, albowiem mimo częściowo błędnej argumentacji wyrok odpowiada prawu.

Zasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. W dacie wydawania przez organ odwoławczy decyzji nie upłynął jeszcze okres, na jaki zostało przyznane stronie świadczenie wychowawcze, w związku z czym możliwe było zastosowanie w sprawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość, co Sąd I instancji zaakceptował. Wadliwie Sąd I instancji uznał jednak, że uchylenie decyzji przyznającej świadczenie na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. oznacza, że strona została pozbawiona świadczenia za cały okres, na jaki zostało przyznane, a więc że decyzja wywarła skutek od kwietnia 2016 r. Uchylenie decyzji takiego skutku nie przyniosło. Trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że uchylenie w całości decyzji przyznającej świadczenie nie odnosi się do aspektu temporalnego, w jakim wywoływała ona skutek lecz oznacza usunięcie podstaw do dalszej wypłaty świadczenia. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie jest postępowaniem nowym wobec postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu świadczenia. Nie ma ono na celu weryfikacji poprzedniej decyzji, nie służy do jej kontroli i nie skutkuje ponownym rozpoznawaniem przesłanek do przyznania świadczenia na okres, którego dotyczyła decyzja uchylana lub zmieniana. Zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., w tym stwierdzenie zmiany sytuacji dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczenia, uprawnia organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. W sytuacji gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne, w pierwszej kolejności należy doprowadzić do wydania decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii), a dopiero później ewentualnie orzec (poprzez wydanie decyzji administracyjnej) o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone nienależnie. Skuteczny jest też w części zarzut naruszenia przepisów postępowania, w zakresie dotyczącym art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i z art. 7, 77 i 80 k.p.a., niezależnie od trafności argumentów podanych na ich uzasadnienie. W skardze kasacyjnej nieadekwatnie do treści zawartych w uzasadnieniu wyroku przedstawione zostało stanowisko Sądu I instancji w kwestii naruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji nie stwierdził, że uzyskanie dochodu może być wykazane wyłącznie na podstawie zaświadczenia powoływanego przez organy, a wyłączonego z akt sprawy. Sąd instancji nie zakwestionował także ani faktu uzyskania dochodu, ani jego wysokości i bynajmniej nie z tych powodów uznał decyzje za pozbawione dostatecznych ustaleń faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest jednak związany uzasadnieniem zarzutów skargi kasacyjnej. Skutecznie natomiast w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d.

Warunkiem uwzględnienia przez sąd skargi ze względu na naruszenia przepisów postępowania jest, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stwierdzenie istotnego wypływu naruszeń na wynik postępowania. W niniejszym przypadku wpływu takiego, w odniesieniu do przyjętych przez Sąd I instancji uchybień, nie można stwierdzić.

Kwestią, na którą Sąd I instancji zwrócił uwagę jest to, że w ustaleniach organów obu instancji brak jest spójności co do określenia miesiąca, w którym osiągnięty został dochód, a co w przekonaniu Sądu I instancji przekłada się w prosty sposób na ustalenie miesiąca, od którego nastąpiła utrata prawa do świadczenia. Przepis art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d. stanowi, że w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Organ I instancji wskazał sierpień 2016 r. jako miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty i stwierdził, że od sierpnia 2016 r. dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniająca do świadczenia. Organ I instancji nie określił na podstawie art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d. miesiąca, od którego świadczenie nie przysługuje. Organ II instancji natomiast przyjął, że miesiącem następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu był lipiec 2016 r., a powołując się na przepis art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d. podał, że strona utraciła prawo do świadczenia od sierpnia 2016 r. Tę rozbieżność Sąd I instancji uznał za wymagającą usunięcia przez weryfikację ustaleń faktycznych. Rozbieżność ta nie ma jednak wpływu na wynik postępowania, wobec czego nie uzasadnia uwzględnienia skargi. Jak wyżej zostało wskazane, decyzja wydawana na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. nie służy do zobowiązywania strony do zwrotu pobranego świadczenia, ale rodzi skutek na przyszłość od daty wydania decyzji. Ustalenie, od kiedy świadczenie było ewentualnie nienależne powinno mieć miejsce w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 25 u.p.p.w.d. i w tym postępowaniu będzie wymagane ustalenie, od kiedy świadczenie stało się nienależne.

Niezależnie od zasadności wyżej przedstawionych zarzutów, skarga kasacyjna nie podlega jednak uwzględnieniu, a to ze względu na nieskuteczność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania w odniesieniu do art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 7, 77 i 80 k.p.a. Jakkolwiek zarzut naruszenia tych przepisów został postawiony w skardze kasacyjnej, to nie został uzasadniony. Tymczasem Sąd I instancji jako jedną z trzech przyczyn uwzględnienia skargi podał także brak ustaleń faktycznych w odniesieniu do przesłanki uzyskiwania dochodu w okresie, na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia. Zgodnie z art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Sąd I instancji w oparciu o tę regulacje wskazał, że organy kwestii tej nie ustaliły, a w materiale sprawy brak dokumentu umowy, umożliwiającego weryfikację tej ostatniej przesłanki, związanej z uzyskiwaniem dochodu w okresie, na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia. Strona co do zasady kwestionowała prawidłowość wyliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, warunkującego prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Uzyskanie dochodu jest pojęciem zdefiniowanym w art. 2 pkt 20 u.p.p.w.d. i oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m. in. uzyskaniem zatrudnienia, co zgodnie z art. 2 pkt 21 u.p.p.w.d. oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy. Ustawa definiuje też utratę dochodu, stanowi ją m. in. utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis art. 7 u.p.p.w.d. przy ustalaniu dochodu rodziny wymaga uwzględnienia zarówno dochodu utraconego, jaki i uzyskanego. W przypadku dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, uwzględnia się kwotę dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (przez co należy rozumieć uzyskanie zatrudnienia), ale pod warunkiem, że dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki weryfikowane jest świadczenie. W przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., który przewiduje także zmianę decyzji przyznającej świadczenie, warunek ten ma znaczenie. Jeżeli po roku poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest świadczenie, nastąpiła utrata dochodu (przez co rozumieć należy utratę zatrudnienia), dochodu utraconego nie uwzględnia się, ustalając dochód rodziny (art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d.). W niniejszej sprawie organ odwoławczy orzekał [...] listopada 2016 r., weryfikując prawo do świadczenia w okresie od 1 kwietnia 2016 do 30 września 2017 r., zasadnie odnotował uzyskanie dochodu poprzez zawarcie umowy o pracę, materiał sprawy nie pozwalał jednak sądowi na weryfikację, czy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki świadczenie jest weryfikowane i czy ewentualnie nie nastąpiła jego utrata w rozumieniu ustawy, co mogłoby skutkować koniecznością pominięcia dochodu utraconego. Mimo, że ustawodawca zdefiniował uzyskanie dochodu przez odwołanie się do jednorazowego zdarzenia, jak np. uzyskanie zatrudnienia, to warunek zawarty w art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. pod postacią uzyskiwania dochodu został sformułowany w sposób wskazujący na trwałość i ciągłość uzyskiwania dochodu, co w przypadku nawiązania stosunku pracy należy rozumieć jako trwanie tego stosunku w okresie, którego dotyczy weryfikowanie prawa do świadczenia.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.