Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 579/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Anna Mruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. W., S. W., I. F., Marka H. wspólników spółki cywilnej "B." s.c. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżących A. W., S. W., I. F. i M. H., – wspólników spółki cywilnej "B." s.c. z siedzibą w Ś. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] o nałożeniu na w/w przedsiębiorców kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych - utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] maja 2004 r., w miejscowości L. (PK nr [...]), na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], należący do skarżącego S. W., a użytkowany przez w/w spółkę "B." s.c. w Ś., którym to pojazdem kierował osobiście skarżący S. W.. Podczas przeprowadzonej kontroli pojazdu funkcjonariusz [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w S. stwierdził, że przedstawiona do kontroli dobowa karta opłaty za przejazd po drogach krajowych o serii i nr [...] zakupiona została w dniu [...] kwietnia 2004 r. w Ś.. Inspektor stwierdził ponadto, iż okazana do kontroli karta opłaty posiada wpisy: nr rej. [...], ważna jest od [...] maja 2004 r. od godziny 09:00 do dnia [...] maja 2004 r. do godziny 09:00. Ponadto w protokole stwierdzono, że kierowca oświadczył, iż nieprawidłowy zapis numeru rejestracyjnego jest omyłkowy. W protokole stwierdzono, iż z uwagi na termin zakupu w/w karty oraz jej wypisanie, karta ta nie może stanowić dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych z uwagi na przekroczenie okresu 7 dni na wypisanie karty od daty jej zakupu. Kierowca kontrolowanego pojazdu nie zgłosił zastrzeżeń do treści protokołu, podpisując się pod jego treścią bez uwag (vide: Protokół kontroli z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] – k. 40-40v. akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] maja 2004 r. strona skarżąca została zawiadomiona przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o wszczęciu postępowania administracyjnego i pouczona o przysługujących jej na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. prawach strony.

Ustosunkowując się do zawiadomienia o wszczęciu postępowania strona skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2004 r. stwierdziła, iż brak jest podstaw do stawiania jej zarzutów dotyczących nieuiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Taki zarzut – zdaniem strony – jest krzywdzący. Strona skarżąca zasugerowała, iż na kartach opłaty winna być umieszczona informacja o terminie przydatności, tak jak przy produktach łatwo psujących się, co wykluczyłoby całkowicie tego typu nieporozumienia.

W konsekwencji ustaleń dokonanych w toku kontroli oraz po przeprowadzeniu analizy akt sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] czerwca 2004 r. decyzję nr [...], na podstawie której – działając w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) i Lp. 1.4.1 załącznika do cyt. ustawy, a także w oparciu o przepis § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) – nałożył na skarżących przedsiębiorców - wspólników spółki cywilnej "B." s.c. z siedzibą w Ś. karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż z uwagi na termin zakupu okazanej do kontroli karty opłaty oraz jej wypisanie, karta ta nie może stanowić dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, z uwagi na przekroczenie okresu 7 dni na wypisanie karty od daty jej zakupu. Organ stwierdził, że strona skarżąca jako przedsiębiorca, a zatem podmiot profesjonalnie zajmujący się działalnością gospodarczą, nie może powoływać się na nieznajomość prawa, a więc działanie pod wpływem błędu nie może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący wspólnicy spółki cywilnej w piśmie z dnia [...] lipca 2004 r. odwołali się od w/w decyzji organu I instancji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Reprezentujący wspólników w/w spółki "B." s.c. - skarżący S. W. podniósł w uzasadnieniu, iż w dniu [...] kwietnia 2004 r. złożył zamówienie w Urzędzie Pocztowym w Ś. na zakup 8 sztuk kart dobowych opłaty drogowej dla pojazdu o nr rej. [...]. Skarżący stwierdził, iż w tym czasie nie wiedział, że rozporządzenie ogranicza czas ważności karty do 7 dni od daty zakupu. Wskazał ponadto, iż nie został o tym poinformowany przez pracownika urzędu pocztowego, zaś na samej karcie brak było informacji o tym terminie ważności. Skarżący stwierdził, iż prowadząc działalność gospodarczą nie jest w stanie nadążyć za wszystkimi zmianami, jakie są wprowadzane przez ministerstwa w drodze rozporządzeń. Dodał jednocześnie, iż prowadzona przez stronę skarżącą spółka jest zbyt małą firmą, aby zatrudniać radcę prawnego. Skarżący stwierdził, iż nałożona kara pieniężna jest nieporównywalnie wysoka do omyłki, jaką popełniono. W konsekwencji skarżący zwrócił się z prośbą o nie karanie za czyn, którego strona nie popełniła, z uwagi na posiadanie wypełnionej i ważnej karty opłaty drogowej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] o nałożeniu na skarżących przedsiębiorców kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołując się na obowiązujące w tej materii przepisy prawa materialnego oraz na wyniki przeprowadzonej w dniu [...] maja 2004 r. kontroli pojazdu - stwierdził, iż podstawę faktyczną rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił brak u prowadzącego kontrolowany pojazd ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Główny Inspektor Transportu Drogowego powołując się na ustalenia organu I instancji - stwierdził, iż kontroli dokonano dnia [...] maja 2004 r. o godzinie 8:55, co oznacza, że w chwili kontroli kierowca okazał nieważną kartę opłaty. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego dotyczących braku informacji ze strony pracowników urzędu pocztowego o 7-dniowym okresie ważności kart dobowych, organ odwoławczy wskazał, iż wyjaśnienia te nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia odwołania. Organ stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że kierowca okazał do kontroli dobową kartę opłaty drogowej z błędnie wpisanym numerem rejestracyjnym, wypełnioną po terminie oraz nieważną w chwili kontroli. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego kluczowym dla rozstrzygnięcia jest jednak fakt, iż karta ta w chwili kontroli nie była ważna. Okres jej ważności rozpoczynał się bowiem w dniu [...] maja 2004 r. o godzinie 09:00, natomiast – jak wskazał organ – kontrola miała miejsce o godzinie 08:55. Organ stwierdził, że pod uwagę należy wziąć również fakt, iż pojazd poruszał się także po drodze krajowej zanim został zatrzymany do kontroli. Według Głównego Inspektora Transportu Drogowego powyższe potwierdza treść protokołu przesłuchania kierowcy, który zeznał, iż w chwili kontroli jechał z B. do S. po załadunek. Organ II instancji wskazał, iż kontroli dokonano w L. k. P., co oznacza, że odcinek między B. a L. kierowca pokonał poruszając się po drodze krajowej bez uiszczenia odpowiedniej opłaty, co spowodowało słuszne nałożenie kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził ponadto, iż wyjaśnienia strony skarżącej dotyczące braku wiedzy w zakresie zmieniającego się prawa (rozporządzeń) nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia odwołania, albowiem od osoby profesjonalnie zajmującej się działalnością gospodarczą wymaga się należytej staranności przy organizowaniu i wykonywaniu przez nią tej działalności, a także rzetelnej znajomości i przestrzegania przepisów prawa.

Skarżący przedsiębiorcy złożyli w dniu [...] stycznia 2005 r. skargę do Sądu na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zwrot nałożonej kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych. W uzasadnieniu wskazali, iż sporny przewóz odbywał się drogą krajową nr [...], a nie nr [...], jak podano w decyzji, a ponadto z ważną dobową kartą opłaty za przejazd po drogach krajowych. Strona skarżąca stwierdziła, iż dojazd do miejsca kontroli przebiegał drogami wojewódzkimi nr [...] i nr [...]. Strona wskazała, iż w trakcie jazdy kierujący pojazdem skarżący S. W. otrzymał informację o koniczności jazdy do S.. W związku z tym zatrzymał się o godzinie 09:00 w miejscowości P. i wypełnił dobową kartę opłaty drogowej nr [...] przed wjazdem na drogę krajową nr [...]. Strona skarżąca wskazała, iż kontrola miała miejsce w miejscowości L., oddalonej 4 km od miejscowości P., o godzinie 09:10 (o czym wskazuje załączona do skargi wykresówka tachografu), a nie – jak podano w decyzji – o godzinie 08:55. Zdaniem skarżących podana w decyzji godzina kontroli stwierdzająca nieważność karty drogowej i będąca głównym zarzutem – jest niezgodna ze stanem faktycznym. Według strony skarżącej godzinę kontroli potwierdza też protokół kontroli. Strona skarżąca stwierdziła, iż zarzucanie jej, że odcinek między B. a L. pojazd pokonał poruszając się po drodze krajowej – jest nieprawdziwy, gdyż drogi nr [...] i nr [...] są drogami wojewódzkimi.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że z protokołu kontroli jednoznacznie wynika godzina rozpoczęcia kontroli – 08:55.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] maja 2007 r. pełnomocnik Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o oddalenie skargi – stwierdził, iż karta opłaty w momencie kontroli nie była ważna z dwóch powodów, a mianowicie: - wypełnienia jej po upływie terminu określonego dla dokonania tej czynności, a także – wpisania na karcie godziny jej ważności od 09:00, podczas gdy kontrola rozpoczęła się o godzinie 08:55. Jednocześnie pełnomocnik organu stwierdził, że zgodnie z wykresówką kontrolowany samochód jechał od godziny 08:01 do godziny 09:01.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.), zaś sędziowie sądów administracyjnych podlegają jedynie Konstytucji RP oraz ustawom (art. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga A. W., S. W., I. F., M. H. – wspólników spółki cywilnej "B." s.c. z siedzibą w Ś. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nakładająca na skarżących przedsiębiorców karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych - naruszają prawo.

Zdaniem Sądu należy na wstępie podkreślić, iż zgodnie ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz potwierdzonym następnie na rozprawie w dniu [...] maja 2007 r., kara pieniężna w wysokości 3.000,- zł z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych nałożona została na stronę skarżącą z uwagi na fakt nieważności okazanej do kontroli karty opłaty. Nieważność przedmiotowej karty opłaty w momencie kontroli wynikać miała – w ocenie organu odwoławczego - z dwóch powodów, a mianowicie: po pierwsze – z faktu wypełnienia winiety po upływie terminu określonego dla dokonania tej czynności (tj. po upływie 7 dni od daty wydania/zakupu karty), a po drugie – z uwagi na fakt wpisania na owej karcie godziny jej ważności od 09:00, w sytuacji, w której kontrola przeprowadzona w dniu [...] maja 2004 r. rozpocząć się miała – zdaniem organu – już o godzinie 08:55, a więc przed datą (godziną) jej ważności wpisaną na winiecie.

Przechodząc w pierwszej kolejności do kwestii wpisania godziny jako jednego z powodów nieważności karty opłaty, należy stwierdzić, iż ustalenia organu odwoławczego w tej materii budzą poważne wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

Zauważyć należy bowiem, iż z samego protokołu kontroli z dnia [...] maja 2004r. – wbrew twierdzeniom organu – nie wynika, że kontroli dokonano o godzinie 08:55, skoro na drugiej stronie tego protokołu (vide: k. 40v. akt administracyjnych) inspektor WITD wpisał, iż pojazd zatrzymano do kontroli o godzinie 09:10.

Ponadto z przedstawionej do kontroli wykresówki S. W. również wyraźnie wynika, że skontrolowany pojazd, należący do strony skarżącej, zatrzymał się dopiero po godzinie 09:00, co potwierdził także obecny na rozprawie w dniu [...] maja 2007 r. pełnomocnik Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W tej sytuacji należy uznać, iż organ inspekcji transportu drogowego winien wpierw jednoznacznie ustalić godzinę kontroli drogowej, a dopiero potem wyciągać z tego faktu ewentualne wnioski co do ważności okazanej winiety.

Zdaniem Sądu powyższe wątpliwości świadczą o niestarannym i bardzo nieprecyzyjnym ustaleniu stanu faktycznego, co w kontekście przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. czyni zaskarżoną decyzję wadliwą.

Na marginesie jedynie zauważyć należy, iż także dalsze rozważania organu odwoławczego dotyczące kwestii poruszania się po drogach pojazdu strony skarżącej przed godziną 09:00 w dniu [...] maja 2004 r., również muszą budzić poważne wątpliwości, tym bardziej jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że skarżący S. W., jadąc pojazdem od miejscowości B. do miejscowości P., przed wjazdem na drogę krajową nr [...] - poruszał się po drogach wojewódzkich nr [...] i nr [...], na których – zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym - nie obowiązuje nakaz uiszczania opłat.

Przechodząc do drugiej kwestii mającej stanowić – zdaniem organów obu instancji – przyczynę nieważności okazanej do kontroli dobowej karty opłaty, a mianowicie kwestii wypełnienia tej karty po upływie 7 dni od daty jej wydania (nabycia), stwierdzić należy, iż – w ocenie Sądu – stanowisko wyrażone w tej materii przez organy świadczy o jawnej obrazie stanowiących podstawę ukarania - przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 42 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Należy wskazać, iż ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ustanawia obowiązek uiszczania opłat drogowych przez przedsiębiorców. Przepis art. 42 tej ustawy ustanawia sam obowiązek uiszczania opłat (ust. 1), określa zasady ustalania stawek opłat (ust. 2), jednostki w których opłata może być uiszczana (ust. 3, 4 i 5). Art. 42 ust. 7 cyt. ustawy zawiera również delegację ustawową dla Ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych - zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 2 ustawy, trybu jej wnoszenia i sposobu rozliczania w razie niewykorzystania, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie przedmiotowej opłaty.

Korzystając z tego upoważnienia ustawowego Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. W § 2 ust. 1 tego rozporządzenia organ ustalił rodzaje opłat: dobową, siedmiodniową, miesięczną, półroczną i roczną, a w § 2 ust. 2 ustanowił stawki opłat. W § 4 ust. 1 określił tryb wnoszenia opłaty: poprzez nabycie karty opłat, która następnie ma zostać prawidłowo wypełniona według wskazań zawartych w § 5 rozporządzenia. Wzory kart stanowią załączniki do rozporządzenia. Sposób wypełnienia kart określa szczegółowo § 5 rozporządzenia. Używa on m.in. określenia "termin ważności karty". Jak wynika z zestawienia § 5 ust. 2 i § 5 ust. 3 i ust. 4 oraz załączników ustalających wzory kart, określenie "termin ważności karty" oznacza okres, w którym karta może być użyta jako dowód uiszczenia stosownej opłaty. Termin ten określa się przez wpisanie konkretnych dat, a w kartach krótkoterminowych także godzin, w których karta jest ważna. Ten okres to jedna doba - dla kart dobowych, 7 dni - dla kart siedmiodniowych, miesiąc - dla kart miesięcznych, pół roku - dla kart półrocznych oraz rok - dla kart rocznych. Termin ważności kart krótkoterminowych tj. dobowych i siedmiodniowych zgodnie z § 5 ust.2 może być wpisany przez kierowcę. Termin ważności pozostałych kart wpisuje ich dystrybutor. Określone w załącznikach wzory kart zawierają właściwe rubryki odpowiadające wskazanym unormowaniom.

Rozporządzenie to zostało znowelizowane rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. Nr 188, poz. 1577). Nowela wprowadziła do § 5 ust. 2 dodatkowe postanowienie, iż karta dobowa, w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, może być wypełniona w ciągu 7 od dnia wydania karty, zaś karta siedmiodniowa - w ciągu 14 dni. Unormowanie takie ustanawia de facto drugi, dodatkowy termin ważności kart krótkoterminowych. Jednakże, co dzieje się z wykupioną i opłaconą kartą po upływie tych terminów, rozporządzenie nie wyjaśnia. Brak jest również procedur rozliczania tych kart w razie ich niewykorzystania.

Przepis § 5 ust. 6 omawianego rozporządzenia stanowi, że karta niewypełniona lub wypełniona w inny sposób, niż określony w § 5 ustęp 1, 3-5, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Zdaniem Sądu samo wprowadzenie w rozporządzeniu tego dodatkowego wymogu nie znajduje uzasadnienia w ustawie, zaś sposób w jaki go wprowadzono jest wadliwy i sprzeczny z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa.

Delegacja z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym upoważniała ministra do określenia trybu wnoszenia opłat i wzoru dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty. W pierwszym rozporządzeniu tryb wnoszenia opłat (poprzez nabycie różnego rodzaju kart drogowych i stosowne ich wypełnienie) był ściśle powiązany z wzorami kart. Posługując się właściwym wzorem karty i działając zgodnie z jej treścią, przedsiębiorca nie mógł popełnić błędu i narazić się na karę. Po wprowadzeniu noweli do rozporządzenia przedsiębiorca mógł nabyć taką samą kartę, jak przed zmianą prawa, prawidłowo ją wypełnić i narazić się na zarzut, że karta jest nieważna, (przeterminowana), bowiem w ślad za wprowadzeniem nowego warunku, jaki musi spełniać karta, nie wprowadzono zmiany we wzorze karty i nie dodano informacji, iż może być ona użyta w ciągu 7 lub 14 dni od zakupu. Blankiet karty, dostosowany do treści prawa przed zmianą, zawiera rubryki, w których przedsiębiorca sam wpisuje termin ważności, zawiera więc informację mylącą co do ważności tego dokumentu. Po wprowadzeniu noweli ustanowiony został de facto drugi, dodatkowy termin ważności kart krótkoterminowych, bez jakiejkolwiek informacji o tym na blankietach kart. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest wprowadzenie bardzo krótkiego terminu przydatności do użycia kart bez stosownej informacji i pouczenia na blankiecie karty. W państwie prawa na produktach o ograniczonym okresie przydatności do użytku zawsze znajduje się informacja na ten temat. Tak jest, gdy chodzi o produkty farmaceutyczne, kosmetyczne, spożywcze, a także bilety komunikacji kolejowej, lotniczej czy też miejskiej, itp. Chodzi bowiem o to, aby nabywca mógł prawidłowo posłużyć się nabytym, ograniczonym w czasie, uprawnieniem. Skoro karty opłat drogowych miałyby mieć tę cechę ograniczonej czasowo przydatności do użytku, to nabywca musi być o tym każdorazowo informowany poprzez odpowiedni nadruk na blankiecie karty. Wprowadzając ograniczenie czasowe możliwości użycia zakupionych kart Minister nie wprowadził zmian we wzorach kart krótkoterminowych, narażając tym przedsiębiorców na niezawinione, a kosztowne w skutkach błędy. Takie wadliwe stanowienie aktów podustawowych nie może być akceptowane przez sądy administracyjne, które obowiązane są również kontrolować zgodność tych aktów z Konstytucją, a w razie dostrzeżenia sprzeczności odmawiać ich stosowania.

W ocenie Sądu wprowadzenie dodatkowego warunku użycia kart wkrótce po nabyciu, nie służy wykonaniu ustawy o transporcie drogowym, a wobec tego nie mieści się w granicach delegacji z art.42 ust. 7 tej ustawy. Zgodnie z art. 92 oraz art. 2 Konstytucji RP nie może pojawić się regulacja podustawowa, która nie znajduje bezpośredniego oparcia w ustawie i nie służy do jej wykonania. (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2002, I SA/Po 461/01).

W ocenie Sądu wprowadzone nowelą unormowanie narusza też wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania obywatela do organów państwa i stanowionego przez nie prawa. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego "zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i do prawa, określana także jako zasada lojalności państwa wobec obywatela, wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć..." (tak m.in. wyrok TK z dnia 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK ZU nr 2/2001, s. 164). Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił też, że "zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i do prawa może znajdować się w kolizji z innymi zasadami i wartościami konstytucyjnymi, których realizacja może w pewnych sytuacjach wymagać wprowadzenia zmian na niekorzyść jednostki. Prawodawca wprowadzając zmiany w systemie prawnym powinien jednak preferować rozwiązania najmniej uciążliwe dla jednostki i ustanawiać regulacje, które ułatwią adresatom dostosowanie się do nowej sytuacji" (por. wyrok TK z 16 czerwca 2003 r., K 52/02, OTK-A2003/6/54).

W świetle powyższych wskazań Trybunału Konstytucyjnego uregulowanie wprowadzone nowelą do rozporządzenia zawierało wady, powodujące jego niezgodność z art. 2 Konstytucji RP, stanowiło bowiem dla przedsiębiorców dodatkową, znaczną a nieuzasadnioną celami ustawy uciążliwość, zaś nie zawierając koniecznej zmiany we wzorze blankietu karty, stanowiło także swoistą pułapkę prawną.

Zgodnie z art.178 ust. 2 Konstytucji sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Sędzia może odstąpić od stosowania przepisów rozporządzenia, które uznaje za sprzeczne z ustawą lub z Konstytucją, a nawet orzekać wprost na podstawie Konstytucji.

W ocenie Sądu brak jest powiązania rozwiązania wprowadzonego rozporządzeniem z dnia 18 października 2002 r. z wykonaniem ustawy o transporcie drogowym, a zatem uregulowanie to nie mieści się w granicach delegacji ustawowej z art. 42 ust. 7 ustawy i narusza w ten sposób art. 92 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, iż rozporządzenia wydawane są w celu wykonania ustaw. Już sama ta okoliczność wystarcza dla odmowy stosowania wskazanego rozporządzenia. W ocenie Sądu rozporządzenie narusza także zawartą w art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa poprzez brak określenia skutków użycia blankietu po wskazanych w nim terminach oraz brak jednoczesnego wprowadzenia zmian we wzorach kart opłat.

Mając na uwadze ustawową powinność kontrolowania przez Sąd aktów i czynności z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem, nie może wchodzić w grę zalegalizowanie przez Sąd praktyki nakładania kar na podstawie rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją. W tym stanie rzeczy Sąd odmówił zastosowania § 5 ust. 6 w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. i uznania, że posiadana przez skarżącego karta opłaty drogowej nie jest dowodem uiszczenia opłaty drogowej.

Ustawa przewiduje karę pieniężną tylko za "nie uiszczenie opłaty drogowej". Kara jest bardzo wysoka i wynosi 3.000,- zł. W sprawie niniejszej jest niesporne, że opłata została uiszczona, zaś karę wymierzono w istocie za użycie blankietu karty po terminie przewidzianym rozporządzeniem. Blankiet był prawidłowy i prawidłowo wypełniony (pomijając oczywistą i niewielką omyłkę w numerze rejestracyjnym). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zostało dowiedzione, iż opłata drogowa była uiszczona, a zatem nałożenie kary pieniężnej za brak opłaty było nieuzasadnione. Wobec powyższego zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja I instancji musiały zostać uchylone, jako wydane z naruszeniem prawa, bowiem oparte były na rozporządzeniu nie mieszczącym się w granicach ustawowego upoważnienia i sprzecznym z Konstytucją.

Powyższe stanowisko Sądu wydaje się potwierdzać dodatkowo stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, który w sprawie, jaka toczyła się przed Trybunałem Konstytucyjnym, również podważał zgodność § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (vide: sprawa zakończona postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt U 3/05). Warto zauważyć, iż w sprawie tej nie tylko Rzecznik Praw Obywatelskich, ale także Prokurator Generalny RP wyraził jednoznaczne stanowisko, iż sporny przepis § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury jest niezgodny z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 92 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP przez to, że wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego.

Niezależnie od powyższych, zasadniczych i mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - zastrzeżeń natury konstytucyjnej, zauważyć warto na marginesie, że konieczność wypełnienia i użycia kart w ciągu 7 lub 14 dni od daty zakupu, ustanowiona jest w ustępie 2 § 5 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r., tj. w przepisie nie wymienionym w ustępie 6. Należałoby więc przyjąć a contrario, iż karta wypełniona niezgodnie z postanowieniami § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia stanowi jednak dowód wniesienia opłaty drogowej.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie w dniu kontroli skarżący S. W. posiadał przy sobie prawidłowo wypełnioną kartę dobową opłaty, w której jedynie przez omyłkę wpisano nieprawidłowo część numeru rejestracyjnego pojazdu. W tym przypadku należy uznać, iż przepis Lp. 1.4.1 załącznika do ustawy, nakładającego karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych, nie mógł mieć zastosowania, albowiem wypełniona po terminie 7 dni karta nie jest kartą, o której mowa w dyspozycji przepisu § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy administracji – dokonując nieprawidłowych ustaleń - bezzasadnie przyjęły, iż podmiot kontrolowany nie legitymował się w dacie 19 maja 2004 r. ważnym dowodem uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na przepisie art. 152 p.p.s.a.