Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 582/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23, art. 33 § 1 pkt 1; art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 53a, art. 70 § 1 i § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kowalczyk Sędziowie WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] r., znak: [...] [...], po rozpatrzeniu zażalenia B. S. (dalej jako: skarżąca lub zobowiązana), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] r., znak: [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w kwocie [...]zł oraz odsetki od nieterminowo uiszczanych zaliczek w kwocie [...]zł. Rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 16 marca 2005 r. (sygn. akt I SA/Lu 207/04) oddalił skargę na ww. decyzję. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2006 r. (sygn. akt II FSK 943/05).

Wobec nieuregulowania ww. należności Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. wystawił na skarżącą dwa tytuły wykonawcze: (1) nr [...], którym objęto zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w kwocie należności głównej [...] zł oraz odsetki za zwłokę; (2) [...], którym objęto odsetki od nieterminowo uiszczonych zaliczek w kwocie [...]zł.

W toku postępowania egzekucyjnego dokonywano szeregu czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia rachunków bankowych, świadczeń emerytalno-rentowych, wierzytelności pieniężnych oraz udziału w nieruchomości. Na część z tych czynności pełnomocnik zobowiązanej wnosił skargi, które były oddalane przez organy egzekucyjne.

Pismem z 20 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. odmówił umorzenia postępowania. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] r. Skarga na postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 maja 2014 r. (sygn. akt I SA/Lu 40/14), zaś skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 3219/14).

Kolejny wniosek o umorzenie postępowania został złożony w odwołaniu od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] r. w sprawie odmowy umorzenia odsetek. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. odmówił umorzenia postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 25 września 2014 r. (sygn. akt I SA/Lu 259/14) oddalił skargę na to postanowienie, zaś wyrokiem z 9 grudnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 287/15) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.

Realizując dalsze czynności egzekucyjne, na dzień 3 grudnia 2015 r. wyznaczono termin licytacji udziału w nieruchomości będącej własnością skarżącej. Wobec braku licytantów pierwsza licytacja nieruchomości nie doszła do skutku. Do protokołu licytacji pełnomocnik zobowiązanej złożył skargę na czynności poborcy skarbowego. Skarga została oddalona przez Komornika skarbowego postanowieniem z [...] r., ujętym w protokole licytacji.

Na postanowienie Komornika pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie, jednak postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Komornika.

W następstwie skargi pełnomocnika zobowiązanej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 14 października 2016 r. (sygn. akt I SA/Lu 208/16) uchylił zaskarżone postanowienie z [...] r. W ocenie Sądu treść protokołu licytacji wskazuje, że zobowiązana w istocie domagała się umorzenia, zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej oraz wstrzymania czynności egzekucyjnych, a nawet samego postępowania egzekucyjnego.

Wykonując wyrok Sądu Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. rozpatrzył żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z

[...] r. odmówił umorzenia.

W zażaleniu na postanowienie pełnomocnik zobowiązanej podniósł zarzuty naruszenia szeregu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu pełnomocnik powołał się na nieistnienie obowiązku podatkowego ze względu na jego przedawnienie.

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Dyrektor podniósł, że kwestia przedawnienia należności dochodzonych tytułami wykonawczymi o numerach: [...] i [...], obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. była przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L., który postanowieniem z [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak przesłanek do przedawnienia ww. należności. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r. Z kolei, WSA w Lublinie wyrokiem z 31 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Lu 862/09) oddalił skargę na to postanowienie. Złożona od tego wyroku skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1572/10.

Mając na uwadze ww. prawomocne wyroki NSA i WSA w Lublinie, nie można uznać iż należności dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] przedawniły się.

Wprawdzie ww. zaległości podatkowe - zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - uległaby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2002 r., to jednak bieg tego terminu przedawnienia został przerwany w wyniku zastosowania w dniu 22 lipca 2002 r. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.

W konsekwencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2003 r. (sygn. akt I SA/Lu 898/02), którym uchylono decyzje będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...], [...] i [...], nastąpiło umorzenie postępowania egzekucyjnego, na wniosek wierzyciela. Uchylenie czynności egzekucyjnej po umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie niweczy jednak skutku w postaci przerwy biegu terminu przedawnienia, określonej w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, wywołanej wskutek zastosowanego środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.

W ocenie organu zaległości podatkowe objęte tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] nie uległy przedawnieniu, bowiem bieg terminu przedawnienia został przerwany 14 lipca 2009 r. wskutek zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelności pieniężne. Należności te nadal są wymagalne, gdyż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. zawiadomieniem z [...] r. dokonał zajęcia należącego do skarżącej udziału w nieruchomości, o czym zawiadomiono zobowiązaną. Wobec tego zastosował środek egzekucyjny ponownie przerywający bieg terminu przedawnienia.

Organ powołał się również na ww. wyroki sądów administracyjnych wydawane w sprawach skarżącej, dotyczącej kwestii przedawnienia. Sądy stwierdzały, że nie istnieją przesłanki do uznania dochodzonych od skarżącej należności za przedawnione. W wyroku z 9 grudnia 2016 r. NSA wskazał, iż bieg przedawnienia był skutecznie przerywany, zaś ostatnią czynnością na ówczesnym etapie, było zajęcie udziału w nieruchomości dokonane zawiadomieniem z 21 stycznia 2013 r. Skarga zobowiązanej na tą czynność została oddalona postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r., utrzymanym w mocy postanowieniem Ministra Finansów z

[...] r. Z kolei skarga do sądu na to postanowienie została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 28 kwietnia 2016 r. (sygn. akt III SA/Wa 916/15). W tej sytuacji czynność zajęcia nieruchomości należy uznać za skuteczną

i przerywającą bieg terminu przedawnienia na kolejne pięć lat.

W związku z powyższym na dzień 3 grudnia 2015 r. tj. dzień pierwszej licytacji, egzekwowany obowiązek nie był przedawniony. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał kolejnych czynności powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Powołując się na stanowisko NSA, organ wskazał również, że skarżąca nie może skutecznie żądać ponownie umorzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na takie zdarzenia czy przesłanki, które były już przedmiotem oceny zawartej w prawomocnych orzeczeniach. Ponadto organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stąd nie mogą być skuteczne zarzuty dotyczące jakiejkolwiek decyzji, czy to określającej wysokość zobowiązania podatkowego, czy też wysokość odsetek za zwłokę, podnoszone w ramach postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił również uwagę, że argumenty podnoszone przez pełnomocnika skarżącej, skierowane wobec tytułów wykonawczych nr [...] i [...] nie mogą być rozpatrywane jako zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym, bowiem termin do wniesienia takich zarzutów upłynął w 2004 r. Ponadto rozpatrując zażalenie na postanowienie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ nie może oceniać przesłanki do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, gdyż zmieniłoby to zakres przedmiotowej sprawy.

W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie z [...] r. pełnomocnik B. S. zarzucił naruszenie:

1) art. 23 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) poprzez niedopełnienie obowiązku kontroli przestrzegania przepisów prawa przez wierzyciela i jednocześnie organu egzekucyjnego jakim jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L., w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w okolicznościach faktycznych i prawnych nieistnienia obowiązku, co spowodowało, że nie zostały wyjaśnione okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy,

2) art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 53a i 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, ze zm.; dalej: O.p.), poprzez bezpodstawne niezastosowanie tych przepisów przez organ egzekucyjny w sytuacji, w której doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wydane na podstawie decyzji wymiarowych wydanych, w warunkach faktycznych i prawnych nieistnienia tego zobowiązania,, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3) art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. i w zw. z art. 70 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. orzekania przez organ egzekucyjny w warunkach przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r., to jest w dacie wygaśnięcia tegoż zobowiązania, co skutkuje o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej,

4) art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 O.p., poprzez błędne przyjęcie, że w dacie umorzenia postępowania egzekucyjnego w dniu 29 sierpnia 2003 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy nie doszło do unicestwienia materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego z

22 lipca 2002 r. w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Op., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

5) art. 60 § 1 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uchylenie czynności egzekucyjnych nie powoduje wywołania skutku unicestwienia przerwania biegu terminu przedawnienia, o jakim mowa w art. 70 § 4 O.p. i w konsekwencji bezpodstawną odmowę jego zastosowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

6) art. 59 § 1 pkt.2 i art. 60 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 53a

i 70 § 1 O.p., w zw. z art. 2 i 7 oraz art. 32 Konstytucji RP, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, co spowodowało wadliwe uzasadnienie faktyczne

i prawne zaskarżonego postanowienia,

7) art. 59 § 1 pkt. 2 i art. 60 § 1 w zw. z art.33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a i art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. poprzez niezastosowanie tych przepisów, z których wynika, że po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego które wygasło, bowiem skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, powoduje przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji przez wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu administracyjnego, który doprowadził do wadliwego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zatem w zaskarżonym postanowieniu doszło do błędnego przedstawienia stanu faktycznego sprawy polegającego na wskazaniu, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania mimo, że organ egzekucyjny nie rozpatrzył zgłoszonych zarzutów w tym zakresie, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

8) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że ocena prawna przyjęta w dotychczasowych rozstrzygnięciach administracyjno-sądowych wiąże organ, pomimo odmiennej wykładni prawa wyrażonej w uchwałach NSA i orzecznictwie sądów administracyjnych, co miało istotny wpływ na wydanie wadliwego postanowienia,

9) art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak wyjaśnienia istoty sprawy tj. niewykonanie kontroli zgodności z prawem decyzji ostatecznej pod względem jej, w oparciu o którą zostały wydane tytuły wykonawcze

i prowadzone jest zaskarżone postępowanie egzekucyjne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

10) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy,

11) zasady legalizmu, bowiem w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).

Uzasadniając zarzuty pełnomocnik skarżącej wywiódł, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z [...] r. i decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok oraz odsetek od nieterminowo uiszczonych zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok, jak również wystawione na podstawie tych decyzji tytuły wykonawcze utraciły swój byt prawny. Nie było podstaw prawnych do wydawania decyzji w przedmiocie odsetek od zaliczek, ponieważ po zakończeniu roku podatkowego odsetek od zaliczek nie nalicza się. Ponadto dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązanie w zakresie odsetek od zaliczek nie uiszczonych w terminie płatności na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996 r., przedawniło się z dniem 31 grudnia 2001 r, zaś zobowiązanie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z dniem

31 grudnia 2002 r. Tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu o decyzję wymiarową z dnia [...] r. Organy nie mogą powoływać się na przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniu [...] r. wskutek podjęcia czynności egzekucyjnych (zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego), bowiem w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, w świetle aktualnego orzecznictwa NSA, czynność egzekucyjna nie spowodowała skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia.

W ocenie pełnomocnika nie można również powoływać się na związanie w sprawie oceną prawną zawartą we wcześniejszych wyrokach sadów administracyjnych w sprawach skarżącej, bowiem ocena ta nie wiąże z uwagi na zmianę stanowiska orzecznictwa, która wyraża się w powoływanych przez pełnomocnika uchwałach NSA.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że sprawa wniosków skarżącej o umorzenie tego samego postępowania egzekucyjnego była już trzykrotnie rozpatrywana przez sądy administracyjne, a sprawy kończyły się wyrokami oddalającymi skargi, a zatem potwierdzającymi prawidłowość stanowiska organu egzekucyjnego o braku podstaw do umorzenia postępowania (wyrok WSA w Lublinie z 31 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 862/09, wyrok NSA z 2 marca 2012 r., II FSK 1572/10, oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku; wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 40/14, wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r., II FSK 3219/14, oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku; wyrok WSA w Lublinie z 25 września 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 259/14, wyrok NSA z

9 grudnia 2016 r., II FSK 287/15, oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku).

Już we wcześniejszych wyrokach (por. zwłaszcza wyrok WSA w Lublinie z

25 września 2014 r.) podkreślano, że zobowiązana nie może skutecznie żądać ponownie umorzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na takie zdarzenia czy okoliczności, które dotyczyły okresu już ocenionego przez organ mocą uprzedniego ostatecznego postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, następnie kontrolowanego przez sąd administracyjny, który potwierdził zgodność z prawem odmowy umorzenia. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że rozpatrując ten wcześniejszy wniosek zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ nie był związany podstawą faktyczną i prawną takiego wniosku, a sąd administracyjny, kontrolujący legalność zaskarżonego postanowienia, co do zasady, nie był związany granicami skargi. Stąd wniosek, że zobowiązana jest uprawniona na każdym etapie postępowania egzekucyjnego domagać się jego umorzenia, przy czym taki wniosek skutecznie będzie prowadził do oczekiwanego umorzenia tylko wtedy, gdy nastąpi zmiana stanu sprawy w stosunku do tego, który już był przedmiotem uprzedniego postanowienia odmawiającego umorzenia, a następnie jego sądowej kontroli legalności. Oczywiście ta zmiana stanu sprawy musi być na tyle istotna, że rzeczywiście, a nie tylko w przekonaniu skarżącej, realizuje jedną z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Z drugiej strony zakres powagi rzeczy osądzonej wynikającej z prawomocnego wyroku sądu administracyjnego odnosi się do kontroli legalności konkretnego aktu administracyjnego. Skoro ustawodawca nie ograniczył możliwości wielokrotnego składnia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zobowiązana ma prawo składać takie wnioski, które podlegają każdorazowo rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w drodze postanowienia. Każde takie postanowienie, w razie zaskarżenia, jest przedmiotem odrębnej sprawy przed sądem administracyjnym. Nie dochodzi zatem do zaistnienia stanu res iudicata, bowiem w każdej nowej sprawie przed sądem przedmiotem kontroli jest nowe postanowienie, choć dotyczące tego samego postępowania egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak oczywiście, że argumenty Sądu zawarte w prawomocnych wyrokach dotyczących kontroli poprzednich postanowień nie mają znaczenia w nowej sprawie sądowoadministracyjnej. Wręcz przeciwnie, należy przypomnieć w tym miejscu, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Kwestia ta ma kluczowe znaczenie w badanej sprawie, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części rozważań.

W badanej sprawie pełnomocnik skarżącej upatruje przesłanki umorzenia postepowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w następującej argumentacji:

Aktualnie postępowanie egzekucyjne dotyczące podatku dochodowego za 1996 r. jest wobec skarżącej prowadzone na podstawie dwóch tytułów wykonawczych: (1) nr [...], którym objęto zaległości w podatku dochodowym w kwocie należności głównej oraz odsetki za zwłokę; (2) [...], którym objęto odsetki od nieterminowo uiszczonych zaliczek. Podstawą wystawienia tych tytułów była decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z [...] r.

Z argumentacji pełnomocnika skarżącej wynika, że w istocie kwestionuje on podstawy prawne wystawienia tytułów egzekucyjnych, czyli ww. wspomniane decyzje podatkowe.

W pierwszej kolejności pełnomocnik wywodzi, że brak było podstaw prawnych do określania w decyzji odsetek od zaliczek na podatek dochodowy, bowiem zobowiązanie podatkowe z tytułu zaliczek traci byt prawny po zakończeniu roku podatkowego, w związku z powstaniem zobowiązania podatkowego za ten rok. Oznacza to również, że zobowiązanie z tytułu zaliczek nie może być egzekwowane, jako wygasłe.

Odnosząc się do tych argumentów należy wskazać, że wspomniana wyżej decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r., określająca m.in. wysokość odsetek od nieterminowo uiszczanych zaliczek na podatek, była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Jak już wyżej wskazano, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 16 marca 2005 r. (sygn. akt I SA/Lu 207/04) oddalił skargę na ww. decyzję. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2006 r. (sygn. akt II FSK 943/05).

Argumenty pełnomocnika skarżącej zmierzają w istocie do podważenia tego prawomocnego wyroku, czego zresztą pełnomocnik nie ukrywa, otwarcie zarzucając wadliwość wyroku WSA w Lublinie.

Taka argumentacja żadną miarą nie może być uwzględniona, jest bowiem w sposób oczywisty sprzeczny z treścią powoływanego wyżej art. 170 p.p.s.a., w myśl którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oddalając prawomocnym wyrokiem skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r. WSA w Lublinie w sposób wiążący i niepodważalny ocenił, że decyzja ta, w całej rozciągłości, jest zgodna z prawem. Oceny tej Sąd w badanej sprawie nie może podważyć, nie narażając się na zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a.

Co więcej, w pełni aktualne pozostają wywody zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2016 r. w sprawie dotyczącej innego wniosku skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Sąd zwrócił uwagę na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., z którego wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jednakże nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stąd nie mogą być skuteczne zarzuty dotyczące jakiejkolwiek decyzji, czy to określającej wysokość zobowiązania podatkowego, czy też wysokość odsetek za zwłokę, podnoszone w ramach postępowania egzekucyjnego.

Ponadto ocena legalności decyzji wymiarowej wykracza poza granice badanej sprawy, wyznaczone przedmiotem skargi, czyli postanowieniem o odmowie umorzenia postepowania egzekucyjnego.

W sytuacji, kiedy ostateczna decyzja, stanowiąca podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, przeszła pozytywnie sądową kontrolę legalności, zakończoną prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę, a w konsekwencji pozostaje w obrocie prawnym, nie jest dopuszczalne podważanie jej legalności w postępowaniu egzekucyjnym, poprzez wywodzenie, że zachodzą przesłanki do umorzenia postepowania bowiem egzekwowany obowiązek nie istniał, z uwagi na wadliwość prawną decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.

Druga grupa argumentów pełnomocnika skarżącej odnosi się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie pełnomocnika przedawnienie zobowiązania z tytułu odsetek od zaliczek nastąpiło z dniem 31 grudnia 2001 r., zatem decyzja określająca to zobowiązanie, została wydana po upływie terminu przedawnienia ([...] r.). Analogicznie, zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za rok 1996 r. wygasło z dniem 31 grudnia 2002 r., a zatem znów decyzja określająca to zobowiązanie została wydana po upływie terminu przedawnienia.

W ocenie pełnomocnika nie można zgodzić się z powoływanym w dotychczasowych postępowaniach podatkowych i sądowoadministracyjnych w sprawie decyzji podatkowej oraz w sprawach umorzenia postepowania egzekucyjnego, że w dniu 22 lipca 2002 r. doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, w związku z tym, że zastosowano wówczas środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego.

Z akt sprawy wynika, że czynności egzekucyjne w owym czasie podejmowano na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego w oparciu o decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w L. z [...] r. Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. uchylił decyzję organu I instancji z [...] r. i określił na nowo zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową oraz odsetki. W wyniku skargi do sądu administracyjnego, wyrokiem z 23 kwietnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Lublinie (sygn. akt I SA/Lu 898/02) uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. W konsekwencji tego wyroku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie. Nowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w oparciu o nowe, wskazane wyżej decyzje.

Pełnomocnik skarżącej argumentuje, że skoro postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało umorzone, nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok 1996. Takie stanowisko znajduje oparcie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I FPS 8/13), z której wynika, że uchylenie postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności i w konsekwencji umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego, powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego, w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p.

W tej sytuacji, w ocenie pełnomocnika, zobowiązanie podatkowe, określone decyzją z 16 października 2003 r. przedawniło się już 31 grudnia 2002 r., a zatem organ nie mógł wydać decyzji, z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, co potwierdza przytaczane przez pełnomocnika orzecznictwo, w tym uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2014 r. (sygn. akt II FPS 4/13), w której wskazano, że w świetle art.70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.).

Odnosząc się do tej argumentacji należy podnieść dokładnie takie same argumenty jak w odniesieniu do poprzedniej kwestii zarzutu braku podstaw do orzekania o odsetkach od zaliczek na podatek.

Również w tym przypadku argumenty pełnomocnika skarżącej zmierzają do podważenia legalności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r., na podstawie której wystawiono tytułu wykonawcze, w oparciu o które prowadzona jest aktualnie egzekucja administracyjna.

W tej sytuacji po raz kolejny trzeba powtórzyć wyżej przedstawioną argumentację. Z uwagi na treść art. 170 p.p.s.a. oraz art. 29 u.p.e.a., w sytuacji, kiedy ostateczna decyzja, stanowiąca podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, przeszła pozytywnie sądową kontrolę legalności, zakończoną prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę, a w konsekwencji pozostaje w obrocie prawnym, nie jest dopuszczalne podważanie jej legalności w postępowaniu egzekucyjnym, poprzez wywodzenie, że zachodzą przesłanki do umorzenia postepowania, gdyż egzekwowany obowiązek wygasł na skutek przedawnienia, jeszcze przed wydaniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.

Dodatkowo należy wskazać, że w sprawie poprzednich wniosków pełnomocnika skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnoszone były podobne argumenty odwołujące się do przedawnienia zobowiązania podatkowego jeszcze przed wydaniem decyzji określającej. Argumenty te były oceniane przez sądy administracyjne obydwu instancji. Skoro sądy (zarówno tutejszy Sąd, jak i NSA) uznały, że do przedawnienia nie doszło, a postanowienia odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego były zgodne z prawem, bezpośrednim naruszeniem art. 170 p.p.s.a. byłoby przyjęcie w badanej sprawie oceny całkowicie przeciwnej, zgodnej z tezami formułowanymi przez pełnomocnika skarżącej.

Pełnomocnik skarżącej stara się wykazać, że ocena prawna wyrażona w poprzednim prawomocnym wyroku nie zawsze jest wiążąca. W szczególności, jak to wynika z art. 153 p.p.s.a. ocena taka nie wiąże w przypadku, gdy przepisy prawa uległy zmianie. Oceniając ten argument należy zauważyć, że mamy do czynienia z nową sprawą, z nowym postępowaniem przed sądem, dotyczącym nowego postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji oceniając zakres związania Sądu wcześniejszymi prawomocnymi wyrokami trzeba uwzględnić powoływany wyżej art. 170 p.p.s.a., który tego rodzaju wyjątku od związania prawomocnym wyrokiem sądu nie przewiduje. Z tej samej przyczyny w sprawie nie może znaleźć zastosowania pogląd wyrażony w powoływanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2009 r. (sygn. akt II FSK 940/08), skoro dotyczył art. 153 p.p.s.a. i odnosił się do zupełnie innego problemu, niż zaistniały w badanej sprawie.

Z kolei do kwestii dopuszczalnych odstępstw od związania prawomocnym wyrokiem sądu tutejszy Sąd odnosił się już we wcześniejszym orzeczeniu w sprawie tej samej skarżącej – w powoływanym wyżej wyroku z 25 września 2014 r. Sąd odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FPS 1/08), w której wskazano, że NSA przy rozpatrywaniu ponownej skargi kasacyjnej obowiązany jest – w związku z art. 269 § 1 P.p.s.a. - odstąpić od zastosowania art. 190 tej ustawy, z uwagi na podjęcie uchwały przez NSA w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku NSA, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny. W motywach tej uchwały wyjaśniono, że zezwala na odstąpienie od związania wcześniejszym prawomocnym wyrokiem sądowym, gdy po wydaniu wyroku przez sąd administracyjny pierwszej instancji, w którym zastosowano się w pełni do stanowiska NSA, drugi z tych sądów, w związku z rozpoznawaniem innej sprawy, w podjętej przez skład siedmiu sędziów uchwale odstąpił od przyjętej uprzednio wykładni.

Podobnie jak w wyroku z 25 września 2014 r. także i teraz trzeba wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała zasadniczo inna sytuacja od tej, na tle której podjęta została powołana uchwała w sprawie o sygn. akt I FPS 1/08.

Istnienie w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązanie podatkowe nie wyklucza umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku w wyniku przedawnienia zobowiązania podatkowego już po wydaniu decyzji określającej wysokość zobowiązania.

Zagadnienia te były już przedmiotem rozważań we wcześniejszych, wskazanych wyżej, wyrokach tutejszego Sądu wydawanych w sprawach poprzednich wniosków skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdzie konsekwentnie pełnomocnik skarżącej podnosił argumenty dotyczące przedawnienia.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl art. 70 § 4 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Problem zastosowania nowego brzmienia tego przepisu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie niniejszej (wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych doręczonych zobowiązanej w styczniu i w listopadzie 2004 r.) był przedmiotem obszernej analizy w wyroku tutejszego Sądu z 31 marca 2010 r. Sąd orzekający w badanej sprawie w pełni podziela ten pogląd, argumentacja ta jest znana stronom sporu, nie ma zatem potrzeby jej obszernego przytaczania, wystarczy odwołać się do ostatecznej konkluzji, z której wynika, że art. 70 § 4 O.p., w nowym brzmieniu, ma zastosowanie do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych po dniu 1 września 2005 r. jak i do tych zobowiązań, które powstały przed tą datą i istniały w dniu 1 września 2005 r. W konsekwencji, po przerwaniu przed datą 1 września 2005 r. biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano ten środek.

W tej sytuacji, jak to już wskazywano w orzeczeniach sądów wydanych w poprzednich sprawach skarżącej, bieg terminu przedawnienia był wielokrotnie przerywany przez podejmowanie kolejnych czynności egzekucyjnych: w styczniu 2004 r. (doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr [...] i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego), w listopadzie 2004 r. (doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr [...] i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego), w listopadzie 2006 r. (zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego), w lipcu 2009 r. (zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnych). Ponadto, jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, kolejne przerwy biegu terminu przedawnienia następowały w październiku 2012 r. (zawiadomienie o zajęciu udziału w nieruchomości, następnie uchylonym), w styczniu 2013 r. (zawiadomienie o zajęciu udziału w nieruchomości), w kwietniu 2015 r. (zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnych), styczniu 2017 r. (zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej).

Z uwagi na powyższe przerwy, po których terminu przedawnienia rozpoczyna bieg na nowo (art. 70 § 4 zd. 2 O.p.) nie ma wątpliwości, że nadal nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanego obowiązku.

Konkludując, w ocenie Sądu wszystkie zarzuty podniesione w skardze należy uznać za nieuzasadnione.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 23 § 1, 2 i 3 u.p.e.a., dotyczącego nadzoru nad egzekucją administracyjną, bowiem wbrew argumentom pełnomocnika skarżącej egzekwowany obowiązek nadal istnieje, są zatem podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z wyżej przedstawionych względów odnoszących się do niedopuszczalności podważania w niniejszej sprawie legalności ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, chybione są zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt 1, art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a., art. 53a, art. 70 § 1 i § 4, art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. oraz art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Jeszcze raz trzeba powtórzyć, że wobec prawomocnych wyroków sądów uznających decyzję wymiarową za zgodną z prawem, a także prawomocnych wyroków uznających za zgodne z prawem wcześniejsze postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, niedopuszczalne są zarzuty nieistnienia obowiązku i braku podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oparte na kwestionowaniu legalności decyzji wymiarowej i rozpoznanych już przez sądy zarzutach przedawnienia oraz braku podstaw do określenia zobowiązania podatkowego.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem zasadnicze argumenty przesądzające o ocenie Sądu w badanej sprawie wynikają z kwestii stosowania art. 170 p.p.s.a., czyli obowiązku respektowania mocy wiążącej prawomocnych wyroków sądów administracyjnych.

Bez związku ze sprawą pozostaje zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wydając zaskarżone postanowienie organ egzekucyjny nie dokonywał żadnej oceny dowodów, a jedynie oceny prawnej sprawy. Wnioski wynikające z tej oceny prawnej są prawidłowe.

W ocenie Sądu nie można również zgodzić się z naruszeniem zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i praworządności (art. 7 Konstytucji), bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych przepisów obowiązującego prawa.

Sąd kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia również poza zakresem zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a) nie dostrzegł żadnych uchybień, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.