Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 434/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 118
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art 24
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału ZUS w T. wszczął do majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] października 2018r. o nr od [...] obejmujących zaległości z tytułu składek P. B.-M. Z. sp. z o. o., co do których orzeczono o odpowiedzialności Skarżącego.

W celu realizacji powyższych należności zawiadomieniami z dnia [...] października 2018r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w E. B. S. A. we W.. Zawiadomienia o zajęciu, a także odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Stronie dnia [...] października 2018r.

Pismem z dnia [...] listopada 2018r. Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na: przedawnienie, wygaśnięcie, a co za tym idzie nieistnienie obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a."; niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1, 2, 3, 6 u.p.e.a.; określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).

Wobec przedstawionych okoliczności Strona wniosła o uchylenie tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zarzutów wskazała, że dochodzone należności uległy przedawnieniu z dniem [...] grudnia 2016r. a bieg terminu przedawnienia nie został przerwany, ponieważ nie zaistniały przesłanki z art. 70 § 2 pkt 1 § 3 i 4 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 800 ze zm.) – dalej jako: "O.p.". W okresie od [...] czerwca 2016r. (data wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej) do dnia [...] grudnia 2016r. nie zaistniała żadna okoliczność skutkująca przerwaniem biegu terminu przedawnienia.

Następnie wskazano na odrębność regulacji prawnej z art. 24 ust. 5d ustawy z dnia [...] października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1778 ze zm.) – dalej jako: "u.s.u.s.", w odniesieniu do odpowiedzialności osoby trzeciej. Zdaniem Strony ww. przepis ma zastosowanie tylko wobec należności składkowych dochodzonych na zasadach ogólnych, a do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich stosuje się terminy przedawnienia z art. 24 ust. 5d oraz regulacje z Ordynacji podatkowej, stosowanej na podstawie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Strony, w przypadku dochodzenia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie znajduje zastosowania art. 24 ust. 5b w/w ustawy, tylko art. 118 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto podniesiono, że w przypadku części tytułów wykonawczych, wierzyciel nie przesłał upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Natomiast w przypadku tytułów wykonawczych, do których upomnienia zostały doręczone, wskazane w nich kwoty należności głównych różnią się do kwot należności głównych zamieszczonych w tytułach wykonawczych (o kwoty do ok. [...] zł), co narusza brzmienie powyżej wskazanego art. 15 ustawy.

Skarżący zarzucił niezgodność tytułów wykonawczych z art. 27 u.p.e.a. wobec niewskazania w części A, iż są to kolejne tytuły wykonawcze. Zauważył, że w części E pkt 7 nieprawidłowo wskazano, że "nie pobiera się odsetek", brakuje również wskazania daty, od której nalicza się odsetki oraz daty, od której należność może być dochodzona. Nie podano także stawki odsetek. Jako nieprawidłowe uznał również wskazanie w tytułach wykonawczych dnia [...] stycznia 2018r., jako daty doręczenia upomnień, co należy uznać za brak wskazania daty doręczenia upomnienia.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019r. Dyrektor Oddziału ZUS w T. odmówił uwzględnienia wniesionych zarzutów.

W złożonym zażaleniu Strona ponowiła wcześniej podniesione zarzuty. Poza tym wskazała na nieważność przedmiotowych tytułów wykonawczych wobec okoliczności, że wystawione uprzednio tytuły wykonawcze z dnia [...] maja 2018r. pozostają nieuchylone, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2019r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ w pierwszej kolejności podkreślił, że wypowiedź wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, co do zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 jest wiążąca także dla Dyrektora Izby Skarbowej. Organ odwoławczy nie został bowiem wyposażony przez ustawodawcę w odpowiednie narzędzia i uprawnienia umożliwiające dokonanie kontroli działań wierzyciela. Wobec powyższego organ zauważył, że należności dłużnika pierwotnego nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia zawiesiło podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do ich wyegzekwowania - w tym przypadku było to doręczenie dłużnikowi tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w A. S.A. stanowiącym środek egzekucyjny w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem za bezpodstawne uznał twierdzenia dotyczące przedawnienia należności dłużnika pierwotnego.

W zakresie zarzutu niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. wyjaśniono, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia, z którego wynika data odbioru w dniu [...] stycznia 2018r. Organ podał, że należności wskazane w upomnieniach mogą różnić się od tych ujętych w tytułach wykonawczych. Wynika to z obowiązku określonego w art. 27a u.p.e.a., tj. wskazania w tytule wykonawczym należności pieniężnych po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy. Różnice wynikające z zaokrągleń nie dają jednak podstawy do twierdzenia, że upomnienia nie zostały doręczone.

Odnosząc się do kwestii obliczenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich organ podał, że zastosowanie mają przepisy art. 24 ust. 5-5e u.s.u.s. Zatem wobec tych należności, z uwagi na objęcie ich postępowaniem egzekucyjnym, bieg terminu przedawnienia został zawieszony zgodnie z art. 24 ust. 5b powyżej wskazane ustawy. Dodatkowo należności wynikające z decyzji o odpowiedzialności Strony wierzyciel zabezpieczył wpisami hipotek przymusowych na nieruchomości Strony. Powyższe spowodowało, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należności nie uległy przedawnieniu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 u.p.e.a. Dyrektor uznając go za niezasadny podał, że w tytułach wykonawczych wskazano właściwą datę doręczenia upomnienia, również prawidłowe jest oznaczenie wierzyciela, bowiem Prezes Zakładu realizuje zadania należące do zakresu jego działania za pomocą komórek organizacyjnych Centrali Zakładu oraz terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu, co wynika z § 2 ust. 4 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odsetki za zwłokę zostały naliczone na dzień wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, a dalsze odsetki nie są pobierane. Wynikało to z art. 31 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji (brak odesłania do art. 109 § 2 pkt 1 O.p.). Nie było również konieczności wskazania w tytułach wykonawczych adnotacji o ponownym wystawieniu tytułów wykonawczych, bowiem prowadzone wcześniej postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, a doręczenie przedmiotowych tytułów wszczęło nowe postępowanie egzekucyjne. Prawidłowo wskazano podstawę prawną dochodzonego obowiązku, poprzez powołanie decyzji z dnia [...] czerwca 2013r. orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości P. B.-M. Z. sp. z o. o.

Za niezasadny organ uznał również zarzut z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tj. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4. Przedmiotowe tytuły wykonawcze prawidłowo określają treść dochodzonego obowiązku i są zgodne z decyzją o odpowiedzialności Strony za zaległości P. B.-M. Z. sp. z o. o., która była podstawą ich wystawienia. Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia [...] lipca 2017r. sygn. akt [...] oddalił apelację Skarżącego stwierdzając, iż decyzja została wydana prawidłowo.

Podsumowując Dyrektor podkreślił, że nie posiada kompetencji do podważenia i zweryfikowania stanowiska wierzyciela - ZUS (zawartego w postanowieniu organu egzekucyjnego) w zakresie zarzutów, które są dla organu egzekucyjnego i jego organu nadzoru wiążące (art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7). Polemika w tym przedmiocie możliwa jest dopiero na etapie postępowania sądowego, co potwierdzają orzeczenia sądów administracyjnych. Z tego też względu, Dyrektor Izby Skarbowej nie jest uprawniony do uznania za zasadny zarzutu przedawnienia i orzekania, że dochodzone należności wygasły wskutek upływu terminu przedawnienia.

Odnosząc się do zarzutu nieważności przedmiotowych tytułów wykonawczych wobec nieuchylenia tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2018r. organ wyjaśnił, że dla oceny prawidłowości prowadzonego obecnie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego bez wpływu pozostaje orzeczenie WSA w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2018r. sygn. akt I SA/Bd 770/18, którym uchylono postanowienie organu z dnia [...] sierpnia 2018r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z dnia [...] czerwca 2018r. Wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia z dnia [...] sierpnia 2018r. spowodowało, że ostatecznie została załatwiona sprawa uznania za zasadne części zarzutów dotyczących tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2018r. Skutkiem tego postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, a zatem organ egzekucyjny uprawniony był do wystawienia w dniu [...] października 2018r. przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Pomimo uchylenia przez Sąd uprzednich postanowień w sprawie zarzutów, okoliczność ta nie spowodowała podjęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2018r. Do rozpatrzenia pozostają bowiem zarzuty, których złożenie skutkuje zawieszeniem postępowania do czasu ostatecznego ich rozstrzygnięcia.

W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] lutego 2019r., tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] oraz o umorzenie postępowania zarzucając naruszenie

- art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.w związku z 24 ust. 4 w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. , art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm.) w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanki wygaśnięcia obowiązku z przyczyny przedawnienia. Akcesoryjny charakter odpowiedzialności osoby trzeciej, warunkuje jej odpowiedzialność od istnienia odpowiedzialności podmiotu zobowiązanego. Zobowiązanie P. B.-M. "Z." Sp. z o.o. wygasło w styczniu 2017r.

- art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w związku z art. 118 § 2 oraz art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. , art. 93 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanki wygaśnięcia obowiązku z przyczyny przedawnienia, którego termin upłynął dnia [...] grudnia 2016r.

- rażące naruszanie prawa art. 156 § 1 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wydanie tytułów egzekucyjnych: nr od [...] do [...] bez podstawy prawnej

- rażące naruszanie prawa, poprzez wydanie tytułów egzekucyjnych nr od [...] do [...] gdy istnieją wydane w tej samej sprawie, tj. dotyczące tego samego zadłużenia ,dłużnika oraz wierzyciela tytuły wykonawcze o nr wykonawczych o nr: od [...] do [...], [...] oraz od [...] do [...]. Umorzenie tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...], [...] oraz od [...] do [...] nie jest prawomocne.

Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy: znak sprawy [...] toczącej się w przedmiocie (zaskarżenia) tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...], [...] oraz od [...] do [...] (obecnie na etapie zażalenia skierowanego do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, na okoliczność istnienia nie umorzonych tytułów egzekucyjnych nr: od [...] do [...], [...] oraz od [...] do [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1302) - dalej jako: "p.p.s.a." wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

W skardze Strona w pierwszej kolejności podnosi zarzut rażącego naruszenia prawa poprzez wystawienie tytułów wykonawczych w sytuacji, gdy poprzednio wystawione tytuły dotyczące tych samych należności nie zostały prawomocnie umorzone tzn. postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie były prawomocne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że do tytułów wykonawczych nie mają zastosowania tryby nadzwyczajne regulowane m.in. w art. 156 k.p.a. Tytuły wykonawcze nie są bowiem decyzjami czy postanowieniami do których ta instytucja ma zastosowanie. Natomiast kwestia dopuszczalności ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego (a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie), jest uzależniona od przyczyny umorzenia. Nie będzie więc możliwe ponowne wszczęcie postępowania, jeżeli zostało ono umorzone ze względu na wystąpienie negatywnych przesłanek dopuszczalności prowadzenia egzekucji, takich jak np. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, nieistnienie obowiązku, śmierć zobowiązanego, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego będzie możliwe, jeżeli postępowanie zostało umorzone ze względu na uchybienia formalne popełnione przez wierzyciela lub organ egzekucyjny, takie jak: określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo z przepisu prawa; zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego; niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia. Warunkiem ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie jest w tych przypadkach uchylenie lub zmiana postanowienia o umorzeniu wcześniej toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zatem wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organ egzekucyjny miał prawo wystawić tytuły wykonawcze w październiku 2018r.

Kolejny zarzut podniesiony w skardze to niezasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zdaniem Strony uległo przedawnieniu zarówno wobec spółki PBM "Z." Sp. z o.o. we [...], jak i wobec Skarżącego, ponoszącego jako osoba trzecia akcesoryjną odpowiedzialność za składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być okoliczności enumeratywnie wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., w tym także przedawnienie obowiązku (pkt 1). W zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca - stosownie do dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła potrzeba wydawania przez wierzyciela odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska, co do zgłoszonych zarzutów. W sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest dyrektor oddziału ZUS, wydanie odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela byłoby bezprzedmiotowe, skoro ZUS jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym (v. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FPS 4/06).

W skardze Skarżący argumentuje, że art. 24 ust. 5b u.s.u.s. ma zastosowanie tylko wobec należności składkowych dochodzonych na zasadach ogólnych, a do należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, stosuje się terminy przedawnienia z art. 24 ust. 5d u.s.u.s. oraz regulacje z Ordynacji podatkowej, stosowanej na podstawie art. 31 u.s.u.s. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, gdyż w tym zakresie nie mają zastosowania ani art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., ponieważ regulacje te dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej. Zdaniem Strony skarżącej, zgodnie z art. 118 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 i 32 u.s.u.s. z dniem [...] grudnia 2016r. nastąpiło przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat we [...] z dnia [...] czerwca 2013r., orzekającej o odpowiedzialności T. W. jako członka zarządu PBM "Z." Sp. z o.o we [...] , doręczonej w lipcu 2013r.

W pierwszej kolejności Sąd rozpoznając niniejszą sprawę chciałby wskazać, że w tej samej kwestii tut. Sąd wypowiedział się już w wyroku z dnia 18 grudnia 2018r. sygn. akt I SA/Bd 770/18. Sąd w obecnym składzie wyrażone w przywołanym wyroku poglądy w pełni aprobuje i przywołuje je. Ponieważ sprawa dotyczy odpowiedzialności Skarżącego z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należy odwołać się do ustawy regulującej wymiar, pobór, przedawnienie należności z tytułu zobowiązań składkowych, tj. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5d u.s.u.s., obowiązującym w dacie wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

Przepis ten wszedł w życie od dnia 01 stycznia 2003r. (v. art. 23 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) - podobnie jak art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wydłużający termin przedawnienia zobowiązań z tytułu składek z 5 do 10 lat licząc od dnia ich wymagalności. Regulacja zawarta w ustawie zmieniającej wprowadzała też instytucję nieprzedawnienia się należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką lub zastawem (art. 24 ust. 5 u.s.u.s.), zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek (art. 24 ust. 5a, ust. 5b i ust. 6 u.s.u.s.), przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek (art. 24 ust. 5c u.s.u.s.), a także wspomniane przedawnienie zobowiązania z tytułu składek, wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej ( art. 24 ust. 5d u.s.u.s. ).

Rację jednak ma Skarżący, że przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, albowiem w tym zakresie nie mają zastosowania art. 24 ust. 5a i ust. 5b, ani art. 24 ust. 5c u.s.u.s., ponieważ dotyczą zobowiązań płatnika składek, a nie osoby trzeciej. Z kolei, przepis art. 31 u.s.u.s. nakazywał do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m.in. art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Z art. 118 § 1 O.p. wynika, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zobowiązań z tytułu składek, a kwestia w nim normowana nie została uregulowana w u.s.u.s. Natomiast jeśli chodzi o przepis art. 118 § 2 zdanie pierwsze to wynika z niego, że przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepis ten nie będzie miał zastosowania do regulacji przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej, wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności, ponieważ zagadnienie to zostało uregulowane odmiennie w przepisie art. 24 ust. 5d u.s.u.s.

Z kolei ze zdania drugiego § 2 art. 118 O.p., wynikało, że przepisy art. 70 § 2 pkt 1 i § 3–5 stosuje się odpowiednio, z tym że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata. Normy powołane w tym przepisie regulują kwestię zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności (art. 70 § 2 pkt 1 O.p. w związku z art. 118 § 2 zd. 2 O.p. i art. 31 u.s.u.s.), przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej wynikającego z decyzji o jej odpowiedzialności (art. 70 § 3 i 4 O.p. w związku z art. 118 § 2 zd. 2 O.p. i art. 31 u.s.u.s.). Przepis art. 118 § 2 zdanie drugie Ordynacji podatkowej miał zatem odpowiednie zastosowanie do oceny zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia należności składkowych. Wyraz temu dał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2010r., sygn. akt II FSK 8/09 stwierdzając, że art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązujący od 1 stycznia 2003r. oraz art. 118 § 2 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej regulują – w odmienny sposób i w odniesieniu do różnych zobowiązań tę samą kwestię - przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu. Inny jest termin przedawnienia (odpowiednio – 5 i 3 lata) oraz początek biegu terminu (koniec roku, w którym decyzja została wydana w odniesieniu do należności z tytułu składek, a przy odpowiedzialności podatkowej, w którym została doręczona). Są to dwie różne regulacje prawne. Stąd też "odpowiednie" stosowanie do należności z tytułu składek art. 118 O.p. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy nie ma odpowiedniej regulacji prawnej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec powyższego w zakresie objętym dyspozycją § 2 tego artykułu odpowiednie zastosowanie będzie miało tylko zdanie drugie (przerwanie biegu przedawnienia). Jeśli chodzi o termin przedawnienia i jego bieg zastosowanie ma art. 24 ust. 5d u.s.u.s.

Odnosząc przedstawioną argumentację prawną do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. ZUS orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległe zobowiązania P. B.-M. "Z." sp. z o.o. z tytułu składek, za okres począwszy od września 2010r. do grudnia 2012r. Mając zatem na uwadze treść przepisu art. 118 § 1 O.p., stosowanego odpowiednio na mocy art. 31 u.s.u.s., pięcioletni termin umożliwiający organowi wydanie decyzji w odniesieniu do należności o najwcześniejszym terminie płatności tj. za miesiąc wrzesień 2010r., upływał z dniem [...] grudnia 2015r. Z przepisu tego wynika bowiem, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Na dzień wydania decyzji tj. [...] czerwca 2013r. termin ten nie upłynął, a zatem w tym zakresie organ nie naruszył przepisu art. 118 § 1 O.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s.

Z kolei, zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5d u.s.u.s., obowiązującym w dacie wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Zatem, mając na uwadze podaną datę wydania decyzji, termin ten upłynął z dniem [...] grudnia 2018r. W konsekwencji dla skuteczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego istotne jest czy nastąpiło zawieszenie bądź przerwa biegu terminu przedawnienia. Jak już wskazano wyżej, oceny tej należy dokonać w oparciu o treść art. 70 § 4 O.p. w związku z art. 118 § 2 zd. 2 O.p. i art. 31 u.s.u.s. (a nie jak wskazuje organ odwoławczy za organem egzekucyjnym na podstawie art. 24 ust. 5-5e u.s.u.s.). Zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] października 2018r. Skarżący odebrał zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego (z dnia [...] października 2018r.) co skutkował przerwaniem biegu terminu przedawnienia.

W ocenie Sądu, organ egzekucyjny przeanalizował i wyjaśnił w dostatecznym stopniu kwestię przedawnienia należności składkowych wobec dłużnika pierwotnego, czyli P. B.-M. "Z." sp. z o.o. Dokonując oceny tej kwestii organ uwzględnił, że zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 2010r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony ustawą z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074). Zgodnie z tym przepisem, obowiązującym od [...] stycznia 2003r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne. Ustawa z [...] grudnia 2002r. nie zawierała przepisów przejściowych w zakresie stosowania znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. do należności z tytułu składek wymagalnych i nieprzedawnionych przed dniem [...] stycznia 2003r. Zgodnie jednak z ugruntowanym poglądem prezentowanym w orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych – który to skład orzekający w sprawie w pełni podziela – do nieprzedawnionych do [...] grudnia 2002r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por. uchwały Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008r., sygn. l UZP 4/08 oraz z 2 lipca 2008r., sygn. II UZP 5/08 - Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16 i 17 i wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2008r., II GSK 547/08 oraz z 8 lutego 2011r., II GSK193/10).

W dalszej kolejności, z dniem 01 stycznia 2012r. został zmieniony przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., przez określenie 5-letniego terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. 2011.232.1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 01 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01 stycznia 2012r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 01 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 tej ustawy). W przepisie art. 24 przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia, tj. układ ratalny, zawieszenie, przerwanie biegu terminu przedawnienia, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania świadczenia (art. 24 ust. 5, 5a, 5b, 5c).

Organ egzekucyjny odnosząc się do kwestii przedawnienia należności składkowych wobec dłużnika pierwotnego wskazał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Opisał szczegółowo podjęte czynności egzekucyjne (str. 4-7 decyzji organu egzekucyjnego) wyjaśniając, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było sukcesywnie w zakresie wszystkich okresów objętych decyzją orzekającą o odpowiedzialności Skarżącego. Postanowieniem z [...] grudnia 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki z uwagi na jego bezskuteczność. Nie budzi zatem wątpliwości, że należności z tytułu składek dłużnika pierwotnego nie przedawniły się wobec czego za bezpodstawny uznać należy zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w związku z 24 ust. 4 w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s.

Sąd za prawidłowe uznaje również stanowisko organu co do braku naruszenia art. 27 u.p.e.a w zakresie wypełniania tytułu wykonawczego. Końcowo już tylko odnosząc się do kwestii podniesionej w skardze dotyczącej błędnej podstawy prawnej tj. błędnie wpisanego numeru decyzji wyjaśnić należy, co następuje. Faktycznie w pozycji E.4 wpisano "Decyzja nr [...]". Natomiast jak wynika z akt sprawy decyzja z [...] czerwca 2013r. orzekająca o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego ma numer [...] 1. Nie mniej jak wskazuje się w orzecznictwie naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego by można było zasadnie rozważać instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero taki brak tytułu wykonawczego, który te gwarancję istotnie narusza należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 13 września 2017r. sygn. akt II FSK 2222/15). Takie sytuacja w sprawie nie występuje.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.