Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 358/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt2, pkt 23-24, art. 23 ust. 5, art. 23a ust. 5-6, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 3 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku uprawnienia do świadczeń rodzinnych - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], Nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 1 – 6, art. 8, art. 14, art. 21, art. 23a ust. 5 – 6, art. 25 ust. 1 i 3, art. 29 ust. 1, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. – Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) art. 12 (9) (11), art. 73 (8), art. 75 (8) ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz. WE L 149 z dnia 5 lipca 1971r. ze zm.), art. 10 (12) (13) rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (Dz.Urz. WE L 74 z dnia 27 marca 1972r. ze zm.), § 15 ust. 7 i 8, § 17 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 ze zm.), pkt 2 decyzji nr H1 z dnia 12 czerwca 2009r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej do Spraw Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (Dz.Urz. UE 2010/C/106/05) oraz art. 104 K.p.a., Marszałek Województwa [...] orzekł o braku uprawnienia A.K. do świadczeń rodzinnych na dzieci P.T. w kwocie 64 zł miesięcznie i J.K. w kwocie 64 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego za wrzesień 2006r. na dzieci P.T. w kwocie 100 zł i J.K. w kwocie 100 zł.

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji podniósł, że decyzją z dnia 15 września 2006r. Burmistrz Gminy Ż., zgodnie z wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2006r., przyznał A.K. świadczenia rodzinne na dzieci P.T. i J.K.. A.K. pobierała przyznane jej świadczenia rodzinne we wskazanym okresie.

W dniu 9 lutego 2009r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynęły z brytyjskiej instytucji do spraw rodzinnych formularze unijne na podstawie, których ustalono, że A.K. podjęła zatrudnienie w Wielkiej Brytanii od dnia 25 stycznia 2006r. i ubiega się o brytyjskie świadczenia rodzinne.

Decyzją z dnia [...] Marszałek Województwa [...] orzekł o braku uprawnienia strony do świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r. oraz uznaniu ich za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję A.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009r., sygn. akt II SA/Łd 848/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], wskazując na błędną interpretację przepisów prawa materialnego – art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz brak ustaleń, czy i w jakim okresie skarżąca nabyła uprawnienia do świadczeń w Wielkiej Brytanii, czy instytucja brytyjska uwzględniała fakt wypłacenia w Polsce świadczeń przy ustalaniu świadczeń w Wielkiej Brytanii. Na podstawie akt sprawy ustalono, że A.K. był w Polsce w okresie od dnia 25 stycznia 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r. osobą aktywną zawodowo, zatrudnioną w A. w T., Oddział B.

W związku z powyższym w świetle przepisów unijnych pierwszym krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych w okresie aktywności zawodowej A.K. w Wielkiej Brytanii i A.K. w Polsce jest kraj, w którym zamieszkują dzieci, czyli Polska, pod warunkiem spełniania przepisów polskiej ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym kryterium dochodowego. Prawo polskie, jako warunek konieczny do przyznania świadczeń rodzinnych, wymienia kryterium dochodowe (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Podstawą wyliczenia dochodu rodziny ubiegającej się o świadczenia rodzinne jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy).

Zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne osiągnięty w 2005r. dochód A.K. w wysokości 710,27 zł został uznany za całkowicie utracony. Ze względu na podjęcie przez A.K. zatrudnienia w dniu 25 stycznia 2006r. w Wielkiej Brytanii na dochód rodziny złożyło się wynagrodzenie A.K. za pierwszy, pełny przepracowany miesiąc, tj. luty 2006r. w wysokości 280 funtów, tj. 1550,33 zł (średni kurs funta z dnia 28 lutego 2006r. wyniósł 5,5369 zł tabela 42/A/NBP/2006).

Dochód rodziny K. wyniósł więc 3.338,48 zł miesięcznie, tj. 834,62 zł na osobę. Jest on wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych w Polsce o 330,62 zł na osobę.

Zgodnie z art. 10 § 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72 przysługujące dzieciom prawo do poszczególnych świadczeń rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem polskim, jest zawieszone jedynie wtedy, gdy w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny, uprawniona jest do świadczeń A.K., zgodnie z ustawodawstwem brytyjskim, do wysokości tych świadczeń. Jeżeli jednak kwota świadczeń rodzinnych należnych członkom rodziny w państwie członkowskim miejsca zatrudnienia A.K., tj. w Wielkiej Brytanii, byłaby niższa aniżeli kwota świadczeń należnych w Polsce, to rodzina uprawniona byłaby do świadczenia dodatkowego w wysokości odpowiadającej różnicy między kwotami świadczeń brytyjskich i polskich należnych od właściwej instytucji państwa zamieszkania.

W toku przeprowadzonego postępowania koordynacyjnego ustalono, że łączna wysokość świadczeń brytyjskich na dzieci: P.T. i J.K. jest wyższa od łącznej wysokości świadczeń polskich. W okresie od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 marca 2007r. istniało uprawnienie do świadczenia rodzinnego w kwocie 29,15 funtów tygodniowo na dwójkę dzieci, tj. 116,60 funtów miesięcznie, w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 31 sierpnia 2007r. istniało uprawnienie do świadczenia rodzinnego w kwocie 30,20 funtów tygodniowo na dwójkę dzieci, tj. 120,80 funtów miesięcznie.

Przeliczenia dokonuje się z okresem odniesienia do jednego miesiąca kalendarzowego w relacjach między Polską a Wielką Brytanią. Na podstawie przelicznika walut ogłoszonego przez Komisję Administracyjną Wspólnoty Europejskiej do Spraw Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 574/72 (art. 107 ust. 1 – 4) miesięczna kwota brytyjskiego świadczenia rodzinnego na dwoje dzieci w przeliczeniu na polską walutę wyniosła w okresie od dnia 1 do dnia 30 września 2006r. – 657,62 zł, w okresie od dnia 1 października do dnia 31 grudnia 2006r. – 677,44 zł, w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 marca 2007r. – 676,38 zł, w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2007r. – 706,42 zł, w okresie od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia 2007r. – 678,27 zł. Kwota polskiego świadczenia rodzinnego na dzieci wynosiła w okresie od dnia 1 do dnia 30 września 2006r. – 328 zł, natomiast w okresie od dnia 1 października 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r. – 128 zł miesięcznie. Zatem łączna wysokość świadczeń brytyjskich, do których uprawnienia od dnia zatrudnienia w Wielkiej Brytanii ma A.K. jest w okresie od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. wyższa od łącznej wysokości świadczeń polskich.

Ponadto, w przypadku otrzymywania przez A.K. brytyjskich świadczeń rodzinnych od daty późniejszej niż data zatrudnienia w Wielkiej Brytanii, oznaczało to, iż nie wykorzystała ona swojego uprawnienia do brytyjskich świadczeń, bowiem mogła ubiegać się o nie od daty podjęcia zatrudnienia na terenie Wielkiej Brytanii, tj. od dnia 25 stycznia 2006r.

Decyzja z dnia [...] zawierała pouczenie, iż w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Ponadto w V części wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych z dnia 23 sierpnia 2006r. strona złożyła oświadczenie, iż zapoznała się z warunkami uprawniającymi do zasiłku rodzinnego i zobowiązuje się do niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym - o wyjeździe członka rodziny poza granice Rzeczypospolitej Polskiej. Mimo podjęcia pracy w Wielkiej Brytanii od dnia 25 stycznia 2006r. strona nie dopełniła obowiązku powiadomienia o tym fakcie organu i pobierała świadczenia rodzinne do dnia 31 sierpnia 2007r.

W odwołaniu od tej decyzji A.K. zarzuciła naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nie ustalenie stanu faktycznego sprawy, art. 8 K.p.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie przez organ prowadzący postępowanie, a w szczególności niedopuszczenie dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, tj. wykazania faktycznego dochodu, jaki uzyskiwała A.K. wraz z mężem, w wyniku czego organ uznał, iż kryterium dochodowe zostało przekroczone.

A.K. zakwestionowała ustalenie, iż wraz z mężem uzyskała dochód w wysokości 3.338,48 zł miesięcznie. Podniosła, iż nie bez znaczenia powinien być fakt, że wynagrodzenie, które otrzymywała w całości pokrywało koszty utrzymania lokalu, w którym zamieszkiwała, dojazdu do pracy oraz wyżywienia. Przez cały okres wykonywania pracy w Wielkiej Brytanii nie wysyłała żadnych pieniędzy do Polski do rodziny, bowiem po uregulowaniu wszystkich zobowiązań zostawała jej niewielka kwota. Uznać zatem należy, iż dzieci pozostawały na całkowitym utrzymaniu ojca przebywającego w Polsce. Jej dochód nie powinien zostać uwzględniony, bowiem w czasie pobytu w Wielkiej Brytanii "nie dokładała się" do utrzymania rodziny.

Po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia faktyczne i stanowisko organu pierwszej instancji, że ze względu na podjęcie przez A.K. w dniu 25 stycznia 2006r. zatrudnienia w Wielkiej Brytanii na dochód rodziny złożyło się jej wynagrodzenie za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, tj. luty 2006r. - w wysokości 1.550,33 zł. Dochód rodziny wyniósł więc 3338,48 zł miesięcznie, tj. 834,62 zł na osobę i jest on wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych w Polsce o 330,62 zł na osobę.

Z tego też względu za zasadne uznało stanowisko organu pierwszej instancji o braku uprawnienia strony do świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego wynikającego z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt otrzymywania przez A.K. brytyjskich świadczeń rodzinnych od daty późniejszej niż data zatrudnienia w Wielkiej Brytanii oznacza, iż nie wykorzystała ona swojego uprawnienia do świadczeń brytyjskich, o które mogła się ubiegać od dnia 25 stycznia 2006r.

W skardze na powyższą decyzję A.K. zarzuciła naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy oraz art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, iż dochód rodziny jest wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, że rozpoznając skargę, sąd dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem materialnym oraz normującym postępowanie przed organami administracji.

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W tym też zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy poprzedzające je postępowanie nie jest obciążone wadami, uzasadniającymi jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Z kolei stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując oceny stanowiska zajętego przez organy administracji w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] w tak zakreślonej kognicji należy w pierwszej kolejności przypomnieć, iż rozstrzygnięcia te zostały wydane na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009r., sygn. akt II SA/Łd 848/09 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...].

Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi natomiast, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zgodnie z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane były zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później.

Wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze skargi kasacyjnej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt II GSK 240/06 – Lex 325365).

Równocześnie w takim samym zakresie "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd". Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2007r., sygn. akt I OSK 407/06, Lex – 362477 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt III RN 13/97, publ. OSNAP 1999, nr 1, poz. 2).

Pomiędzy oceną prawną, a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania mają wytyczyć kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2010r., sygn. akt II FSK 1015/09 – Lex nr 745427).

W tej sytuacji nie może więc budzić wątpliwości, iż ocena prawna i wskazania zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 18 grudnia 2009r. przesądzają o kierunku rozstrzygnięcia skargi A.K., gdyż nie utraciły one aktualności na skutek istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany stanu prawnego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, że wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie tego związania.

Mając na względzie dokonaną w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 grudnia 2009r. ocenę prawną oraz zawarte tam wskazania co do dalszego postępowania, stwierdzić należy, iż skarga ta zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji nie w pełni uwzględniły ocenę prawną w nim zawartą i nie zastosowały się do wskazań co do dalszego postępowania.

W związku z powyższym przypomnieć przede wszystkim trzeba, iż w wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, m.in., że organy w ogóle nie ustaliły, czy ostatecznie i w jakim zakresie nabyła skarżąca uprawnienia do świadczeń w Wielkiej Brytanii, czy ewentualnie instytucje brytyjskie uwzględniły fakt wypłacania w Polsce tych świadczeń przy ustalaniu świadczeń w Wielkiej Brytanii.

Wydanie decyzji bez tych ustaleń sąd uznał za przedwczesne, a stanowisko organu, iż sama informacja z kraju zatrudnienia o wystąpieniu tam przez świadczeniobiorcę z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczeń stanowi wystarczającą podstawę - za nieuprawnione.

Podkreślił przy tym, że w szczególności nie uprawnia do tego brzmienie art. 23a ust. 5 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani mające zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie do powołanego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 5 art. 23a).

W przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6 art. 23a). Przy czym przepisy powyższe należy interpretować w zgodzie z zasadami wynikającymi z przepisów wspólnotowych.

W celu ustalenia, czy dana osoba podlega ustawodawstwu innego Państwa, sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia zakresu i czasu podlegania ustawodawstwu innego Państwa, w szczególności rodzaju świadczeń, z jakich osoba taka może tam skorzystać. Za niewystarczającą w tej mierze uznał informację instytucji brytyjskiej o podjęciu zatrudnienia przez skarżącą. Podkreślił, że normy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenia wykonawczego do tegoż rozporządzenia Rady nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. nie rozstrzygają o uprawnieniach poszczególnych osób, a regulują kwestie kolizji ustawodawstwa Państw członkowskich - zawierają normy kolizyjne stosowane w przypadku konfliktów narodowych systemów zabezpieczenia społecznego.

Rozporządzenie Rady nr 1408/71 zapobiega kumulowaniu świadczeń tego samego rodzaju, z tego samego okresu ubezpieczenia (art. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1408/71). Rozdział 7 Tytułu III rozporządzenia Rady nr 1408/71 zawiera przepisy szczególne dotyczące świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 73 tego rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek, podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnieni, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI. Przepis ten tworzy, na korzyść pracownika podlegającego ustawodawstwu państwa członkowskiego innego niż to, na którego terytorium zamieszkują członkowie jego rodziny, uprawnienie do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo państwa zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek. Oznacza to, że na podstawie art. 73 na państwie zatrudnienia spoczywa obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych. Choć za trafne sąd uznał wskazanie na zasadę prawa państwa zatrudniającego, to jednakże wytknął, iż nie ustalono jednak, czy skarżącej przysługiwały w spornym okresie uprawnienia do świadczeń tożsamych ze świadczeniami przysługującymi w Polsce.

Stwierdził również, iż organy nie rozważyły, czy i w jakim zakresie zastosowanie ma norma art. 10 § 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72, który to przepis dotyczy kwestii rozwiązywania kolizji między przepisami prawa ubezpieczeń społecznych zaliczanych do systemów ubezpieczenia, które nie uzależniają nabycia uprawnień do świadczeń rodzinnych od wykazania aktywności zawodowej. Powyższy przepis stosuje się, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie, czyli tak jak w polskiej ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Zastosowanie tego przepisu w praktyce oznacza, że osoba uprawniona może otrzymać świadczenia rodzinne w wysokości wzajemnie się uzupełniającej z dwóch różnych instytucji: właściwej ze względu na państwo członkowskie miejsca zatrudnienia lub prowadzenia działalności zarobkowej na własny rachunek oraz - w wysokości uzupełniającej określonej przepisami prawa zabezpieczenia społecznego obowiązującymi w państwie członkowskim miejsca zamieszkania. Jeżeli zatem świadczenie, które strona mogłaby uzyskać w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny w państwie członkowskim miejsca zamieszkania jest wyższe, to wtedy należy się jej wyrównanie od właściwej instytucji państwa zamieszkania. Oznacza to, iż organy winny wyjaśnić, czy przy zastosowaniu tej normy instytucje brytyjskie, jeżeli przyznały skarżącej uprawnienia do świadczeń, nie zastosowały regulacji z art. 10 § 1 lit. a i czy w związku z tym istniała podstawa do decyzji o zwrocie świadczeń wypłaconych w kraju.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że wyrokiem z dnia 21 lipca 2010r., sygn. akt I OSK 556/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał wskazanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na relacje, jakie zachodzą pomiędzy treścią art. 1 ust. 3, a art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pierwszy z przepisów przewiduje nakaz ustalania przez organy zamieszkiwania osoby (posiadania miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.) na terytorium RP, a od braku takiego miejsca zamieszkania uzależnia utratę prawa do świadczeń. Jednocześnie wskazuje, że reguły tej nie stosuje się - w drodze wyjątku - gdy przepisy o koordynacji wyraźnie tak stanowią. Podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że organy nie wskazały żadnego przepisu koordynacyjnego obowiązującego osoby zarobkujące w Wielkiej Brytanii, który z "wyjazdem członka rodziny" do tego państwa w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wiązałby podstawę do podlegania ustawodawstwu tego państwa ze skutkiem rodzącym tytuł do świadczenia rodzinnego (art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie można inaczej rozumieć "ustalenia podlegania ustawodawstwu", jak tylko jako wymóg: a) wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego Państwa Członkowskiego jako świadczeniobiorcę, albo b) wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. Dopóki nie zostanie wykazane wystąpienie takiego wyjątku od zasady określonej w art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dopóty działa domniemanie, że osoba zamieszkująca w RP korzysta ze świadczeń przyznanych ostateczną decyzją wójta w kraju, aż do końca okresu świadczeniowego. Za trafne uznał wreszcie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że dla stosowania przepisów rozporządzeń Rady, dotyczących zbiegu świadczeń względnie ich kumulacji, organy administracji winny ustalić charakter oraz rodzaj uzyskanych świadczeń z państwa członkowskiego, w którym zatrudniona jest (była) A.K. Podkreślił, że nie jest wystarczające powoływanie się na informację, jaka wpłynęła od brytyjskiej instytucji ds. świadczeń rodzinnych, że matka P.T. i J.K. podjęła zatrudnienie w Wielkiej Brytanii i ubiega się o brytyjskie świadczenia rodzinne.

Przy tego rodzaju informacji Marszałek Województwa winien konkretnie ustalić, jakiego rodzaju świadczenia rodzinne przyznawane są w Wielkiej Brytanii, czy prawo miejsca zatrudnienia przewiduje świadczenia odpowiadające przyznawanemu w Rzeczypospolitej Polskiej świadczeniu rodzinnemu i wreszcie - które z tych świadczeń - oraz czy w ogóle – A.K. w okresie objętym niniejszym postępowaniem pobierała.

Analiza akt sprawy oraz lektura uzasadnień zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] prowadzi tymczasem do wniosku, że organy administracji w dalszym ciągu nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, czy ostatecznie i w jakim zakresie nabyła skarżąca uprawnienia do świadczeń w Wielkiej Brytanii, czy ewentualnie instytucje brytyjskie uwzględniły fakt wypłacania w Polsce tych świadczeń przy ustalaniu świadczeń w Wielkiej Brytanii. Nie wyjaśniły, z jakiego rodzaju świadczeń mogła tam skorzystać skarżąca i nie udokumentowały tego we właściwy sposób. Nie ustaliły, czy jeśli skarżącej przysługiwały w spornym okresie uprawnienia do świadczeń, to czy były one tożsame ze świadczeniami przysługującymi w Polsce.

Trudno bowiem za wystarczające uznać w tej mierze znajdujący się w aktach sprawy wydruk komputerowy, mający przedstawiać zestawienie "wysokości świadczeń rodzinnych w Wielkiej Brytanii" w okresie od dnia 1 maja 2004r. do dnia 12 kwietnia 2010r., skoro nie wskazano w nim nawet podstawy ustalenia tych danych.

Z zestawienia tego nie wynika w sposób jednoznaczny, nie budzący wątpliwości i zrozumiały dla strony postępowania charakter tych świadczeń. Należy w tym miejscu zauważyć, iż w doktrynie przyjmuje się, że fakty znane organowi z urzędu muszą być podane do wiadomości strony, bo mogą być jej nieznane. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 4 K.p.a. powinno nastąpić w takim terminie, aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach oraz zgłoszonych żądaniach (art. 10 § 1 K.p.a.) mogła także ustosunkować się do faktów znanych organowi z urzędu (wyrok NSA z dnia 11 maja 1993r., sygn. akt V SA 2360 – 2364/93, publ. K.p.a. Komentarz, wyd. C.H.Beck, Warszawa 1996, s. 367). Powyższe braki stanowią naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uzasadnień decyzji wydanych w rozpatrywanej zdaje się wynikać zresztą pogląd, iż wyłącznie sama okoliczność podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w Wielkiej Brytanii od dnia 25 stycznia 2006r., bez skorzystania przez nią z przysługujących jej z tego tytułu uprawnień od daty podjęcia zatrudnienia, stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania art. 10 § 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72, który to przepis stanowi, że prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń. Stanowisko takie pozostaje w sprzeczności z przedstawioną wyżej oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2009r.

Należy w tym miejscu dodać, że w kwestii stosowania reguł "antykumulacyjnych" wypowiedział się Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lutego 1981r. wydanym w sprawie Kurt Beck v. Bundesanstalt für Arbeit (orzeczenie wstępne 104/80, Lex nr 132368). W wyroku tym Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że artykuł 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72 zawiesza wypłatę świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych wypłacanych na podstawie ustawodawstwa Państwa zatrudnienia jedynie do wysokości świadczenia otrzymywanego, w odniesieniu do tego samego okresu i tego samego członka rodziny, w Państwie zamieszkania przez małżonka prowadzącego działalności zawodową lub gospodarczą na terytorium tego Państwa. Reguły mające na celu zapobieganie nakładaniu się świadczeń rodzinnych mają zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim nie pozbawiają one, bezpodstawnie, osób zainteresowanych świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego. Podzielając stanowisko zaprezentowane przez Trybunał nie można zaakceptować stanowiska przyjętego przez organy administracji, że samo uprawnienie przysługujące skarżącej z tytułu podjęcia zatrudnienia w Wielkiej Brytanii uzasadnia zastosowanie tego przepisu.

Za niezasadne uznać także trzeba stanowisko organów administracji, że ze względu na podjęcie przez skarżącą w Wielkiej Brytanii w dniu 25 stycznia 2006r. na dochód rodziny złożyło się jej wynagrodzenie za pracę za pierwszy przepracowany miesiąc, tj. luty 2006r. w wysokości 1550,33 zł, którą to okoliczność ustalono wyłącznie na podstawie jej oświadczenia dotyczącego tego właśnie miesiąca, w konsekwencji czego dochód rodziny miał wynosić 3338,48 zł, tj. 834,62 zł na osobę i przewyższać obowiązujące kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych w Polsce o 330,62 zł.

Wprawdzie swoistą podstawę do tego, aby do dochodu rodziny zaliczyć także i te dochody, które zostały uzyskane przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych stanowi § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz.U. nr 105, poz. 881 ze zm. ). Sposób zastosowania regulacji zawartej w tym przepisie przez organy administracji w rozpatrywanej sprawie uznać jednak trzeba za błędny.

Przede wszystkim zauważyć należy, że zgodnie z definicją dochodu rodziny zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych podstawą do ustalenia wysokości dochodu rodziny jest przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z art. 5 ust. 4 i 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych przy obliczaniu dochodu rodziny uwzględnia się dochód utracony i dochód uzyskany. Definicję uzyskania i utraty dochodu zawiera art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyliczając rodzaje źródeł dochodu, których utrata bądź uzyskanie powodują skutki dla osób wnioskujących o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz świadczeniobiorców.

W świetle powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i wyłącznie od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie oznacza to przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie uzyskany w 2004r. Jednocześnie w rozporządzeniu z dnia 2 czerwca 2005r., wydanym na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Minister Polityki Społecznej określił sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszania wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Na podstawie § 18 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia organy administracji powiększyły dochód rodziny skarżącej o miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez nią w lutym 2006r. z tytułu wynagrodzenia za pracę, mimo iż wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 23 sierpnia 2006r. dotyczył okresu zasiłkowego od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r., co zgodnie z definicją dochodu rodziny (art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) obligowało organ do badania dochodów rodziny za 2005r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi poza tym wątpliwości, że zastosowany przez organy orzekające w niniejszej sprawie § 18 ust. 1 wskazanego rozporządzenia wykracza swą treścią poza zakres upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis upoważnia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego wyłącznie do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny zdefiniowanego w art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i pozostaje w sprzeczności z ustawową definicją dochodu zawartą w słowniczku pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych (vide: wyrok NSA z dnia 30 października 2008r., sygn. akt I OSK 1842/07 – Lex nr 510165, vide: wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2009r., I OSK 1200/08, wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 710/09, wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 990/09 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekroczenie przez organ wydający rozporządzenie zakresu upoważnienia zawartego w ustawie wiąże się z określonymi skutkami w postaci stwierdzenia niekonstytucyjności regulacji przez Trybunał Konstytucyjny w trybie kontroli abstrakcyjnej (art. 188 pkt 3 Konstytucji RP) lub pominięcia (niezastosowania danego przepisu) w trybie kontroli konkretnej dokonywanej przez sąd orzekający w indywidualnej sprawie. Wskazane uprawnienie sądów zostało wyinterpretowanie z art. 178 ust.1 Konstytucji RP stanowiącego, że sędziowie przy wyrokowaniu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Mogą zatem w konkretnej sprawie pominąć normę aktu prawnego podustawowego niezgodnego z Konstytucją i wydać rozstrzygnięcie wyłącznie na podstawie ustawy zasadniczej bądź ustawy zwykłej (vide: wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2009r., I OSK 1200/08, wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 710/09, wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 1321/10 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok SN z dnia 7 marca 2003r., sygn. akt III RN 33/02, OSNP 2004/7/111). W wyrokach z dnia 22 października 2009r., sygn. akt I OSK 351/09, z dnia 22 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 990/09, z dnia 10 marca 2010r., sygn. akt I OSK 1568/09 i sygn. akt I OSK 1440/09, z dnia 9 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 1321/10 (dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanych w sprawach o podobnym stanie faktycznym i tożsamym kontekście prawnym, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że zastosowanie omawianego § 18 ust. 1 w jego dosłownym brzmieniu, w taki sposób jak uczyniły to organy administracji w rozpatrywanej sprawie, prowadziłoby do trudnych do zaakceptowania skutków, bowiem zmniejszałoby wysokość świadczenia w zależności od jednorazowego dochodu za pełny przepracowany miesiąc, czego nie zakładał ustawodawca ustalając zupełnie inne kryteria.

Dla prawidłowego rozumienia § 18 ust. 1 rozporządzenia zgodnego z normami ustawowymi konieczna jest jego wykładnia przy zastosowaniu metody systemowej, funkcjonalnej i celowościowej Przy odczytywaniu treści omawianego przepisu wykonawczego nie można pominąć nakazu stosowania tych wyjątkowych przepisów w korelacji z wartościami ujętymi w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Sposób wyliczenia dochodu, o którym stanowi przepis wykonawczy § 18 ust. 1 rozporządzenia oznacza obowiązek ponownego ustalania przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu. Odpowiada on regulacjom zamieszczonym w ustawie oraz wskazówkom zawartym w akcie wykonawczym, lecz rozumianym w sposób uwzględniający dobra chronione konstytucyjnie, jak dobro rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, zasadę równości wobec prawa oraz zasadę sprawiedliwości społecznej.

Nadto, z uwagi na powołanie w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwrócić wreszcie trzeba uwagę na to, że zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne. W wyroku z dnia 19 stycznia 2009r., sygn. akt I OSK 535/08 (Lex nr 499576) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na brak podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzji przyznającej świadczenie, w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane. W taki wypadku zastosowanie znajduje już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, że w dacie orzekania przez organy administracji upłynął już okres zasiłkowy od dnia 1 września 2006r. do dnia 31 sierpnia 2007r., na jaki decyzją z dnia 15 września 2006r. przyznano skarżącej świadczenia rodzinne.

Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie posiada przymiotu wykonalności sąd nie stwierdził podstawy do orzekania w tym zakresie na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny usunąć wskazane wyżej braki oraz zastosować się do przedstawionej w niniejszym wyroku oceny prawnej, a w szczególności do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2009r., sygn. akt II SA/Łd 848/09.

AG