Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1147/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 27 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1758
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z  wystąpieniem stanu epidemii
article: art. 135n ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Dnia 3 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2022 roku sprawy ze skargi P. J. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] czerwca 2021 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej i wymierzenia kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem z [...] czerwca 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. orzekł o utrzymaniu w mocy orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w P. z [...] kwietnia 2021 r. o stwierdzeniu winy policjanta P. J. w zakresie zarzucanego mu nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej i wymierzeniu mu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe za to, że [...] listopada 2020 r. podczas trwającego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, podczas pobytu w pomieszczeniu recepcji Komisariatu Policji P. [...] jawnie zignorował zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia i Ministra Zdrowia mające na celu zminimalizowanie ryzyka wzajemnego zakażenia się osób wirusem SARS-COV-2 i nie zakrył ust oraz nosa, lekceważąc zasady bezpieczeństwa i okazując brak szacunku wobec innych osób, czym naruszył zasady etyki zawodowej policjanta, zgodnie z którymi zobowiązany jest kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610 ze zm.), dalej: ustawa o Policji", w zw. z § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie Zasad etyki zawodowej policjanta, dalej: "Zasady etyki zawodowej policjanta".

Jako podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia powołano art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, co następuje.

Z notatki sporządzonej [...] listopada 2020 r. przez st. sierż. O. C. z Komisariatu Policji P. [...] wynika, że [...] listopada 2020 r. ok. godz. 11:30 na Komisariat Policji P. [...] stawił się P. J. - osoba rozpoznana z nagrania wideo. Wezwano go na komisariat w charakterze osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia z art. 54 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2019 r., poz. 821 ze zm.), dalej: "K.w.", w zw. z § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1758), dalej: "rozporządzenie z [...] października 2020 r.". P. J. w holu komisariatu przebywał bez zakrytych ust oraz nosa. Poproszony o ich zasłonięcie odmówił oświadczając, że nie musi tego robić. Z uwagi na nieprzestrzeganie przepisów reżimu epidemiologicznego odstąpiono od jego przesłuchania.

P. J. jest czynnym funkcjonariuszem pełniącym służbę w Komisariacie Policji P. [...].

Komendant Miejski Policji w P. [...] stycznia 2021 r. postanowił o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko sierż. szt. P. J..

Strona przedstawiła zaświadczenie lekarskie z [...] października 2020 r.

P. J. przesłuchany w charakterze obwinionego [...] stycznia 2021 r. oświadczył, że nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, gdyż [...] listopada 2020 r., nie wykonując żadnych obowiązków służbowych, udał się do KP P. [...] celem złożenia wyjaśnień o wykroczenie. Będąc w recepcji komisariatu nie miał zakrytego nosa ani ust, gdyż posiada zaświadczenie lekarskie, na mocy którego i na podstawie § 27 ust. 6 rozporządzenia z 9 października 2020 r. nie miał prawnego obowiązku zakrywania nosa i ust, co potwierdził Sąd Rejonowy P. [...] w P. w postanowieniu z [...] grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt III W 1405/20. Ponadto nie był chory na chorobę zakaźną ani podejrzany o zakażenie. W chwili zarzucanego czynu nie pełnił obowiązków służbowych, nie miał na sobie munduru, więc nawet gdyby przyjąć, że istnieje powszechny obowiązek maskowania się, to z jego strony nie wyrządziło to żadnych negatywnych skutków dla Policji.

Przesłuchana [...] stycznia 2021 r. w charakterze świadka st. sierż. O. C. zeznała, że [...] listopada 2020 r. ok. godz. 11.30 do KP P. [...] stawił się sierż. szt. P. J. nie mając zakrytych ust oraz nosa. Gdy został poproszony o zasłonięcie ust i nosa odmówił, oświadczając że nie musi tego robić.

Orzeczeniem z [...] kwietnia 2021 r. Komendant Miejski Policji w P. stwierdził winę policjanta w zakresie zarzucanego mu nieprzestrzegania Zasad etyki zawodowej i wymierzeniu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe.

Strona wniosła odwołanie od powyższego orzeczenia.

Organ odwoławczy podał, że P. J. [...] listopada 2020 r. przebywał w pomieszczeniu recepcji Komisariatu Policji P. [...] nie mając zakrytych ust oraz nosa. Sam obwiniony tego nie kwestionuje i nie zaprzecza temu.

Od czasu pojawienia się na terenie Polski epidemii wywołanej zakażeniami wirusem SARS-COV-2 wprowadzono szereg ograniczeń, nakazów i zakazów mających na celu w głównej mierze ochronę zdrowia i życia ludzi, a także zapobieganie rozprzestrzenianiu się choroby Covid-19. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia zalecono m. in. utrzymanie dystansu społecznego, ograniczenie kontaktów oraz zakrywanie ust i nosa w celu uniknięcia zakażenia.

Na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r., poz. 1845), dalej: "ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych", wydano rozporządzenie z 9 października 2020 r. Zgodnie z § 17 ust. 1 tego rozporządzenia nakłada się obowiązek zakrywania ust i nosa. Z kolei jego § 27 ust. 3 lit. a i lit. b stanowią, że obowiązku określonego w ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, które nie mogą zakrywać ust lub nosa z powodu całościowych zaburzeń rozwoju, zaburzeń psychicznych, niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym, znacznym lub głębokim lub z powodu trudności w samodzielnym zakryciu lub odkryciu ust lub nosa. Zgodnie z § 27 ust. 6 tego rozporządzenia, w przypadku o którym mowa w § 27 ust. 3 pkt 3 wymagane jest przedstawienie zaświadczenia lekarskiego lub innego dokumentu potwierdzającego całościowe zaburzenia rozwoju, zaburzenia psychiczne, niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym albo głębokim lub trudności w samodzielnym zakryciu lub odkryciu ust lub nosa. Tymczasem w zaświadczeniu lekarskim z [...] października 2020 r. nie wyartykułowano przeciwwskazania do zakrywania ust i nosa. Wystawiający zaświadczenie lek. med. W. G. potwierdził w nim jedynie fakt leczenia obwinionego w Poradni Zdrowia Psychicznego Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej SP ZOZ w P.. W zaświadczeniu nie ma jednak wskazania czy rekomendacji do niezakrywania przez stronę ust i nosa. Organ podał, że w toku przedmiotowego postępowania zwrócił się do lekarza wystawiającego zaświadczenie o wyjaśnienie, czy jednostka chorobowa skarżącego powoduje niemożność zasłaniania ust i nosa. W odpowiedzi na to zapytanie lekarz W. G. pismem z dnia [...].02.2021r. wyjaśnił, że jednostka chorobowa o kodzie [...] nie powoduje u osoby, u której ją rozpoznano niemożności zakrywania ust i nosa.

Organ wyjaśnił, że stronie zarzucono popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprzestrzeganiu Zasad etyki zawodowej policjanta. Zawód policjanta jest zawodem zaufania publicznego, dlatego też wobec jego przedstawicieli są stosowane szczególne miary norm etycznych. Społeczne wymagania dotyczą nie tylko przestrzegania prawa, lecz również wzorowej postawy moralnej, co jest warunkiem wykonywania tego zawodu. Ponadto zawód policjanta, który jest zawodem zaufania publicznego, związany jest przede wszystkim z oczekiwaniem od wykonujących go osób wysokich standardów etycznych. Służba w Policji wymaga od funkcjonariuszy nie tylko konkretnych predyspozycji psychofizycznych, ale też właściwej postawy moralnej. Uwzględniając znaczenie problematyki moralnej w wykonywaniu zawodu policjanta i jego służebną rolę wobec społeczeństwa, Zasady etyki zawodowej policjanta koncentrują się w poszczególnych punktach na takich cechach osobowych jak rzetelność, uczciwość, odpowiedzialność czy też odwaga podczas podejmowania działań służbowych. Zasady etyki zawodowej obowiązują policjantów nie tylko w czasie wykonywania przez nich czynności służbowych, ale również w życiu prywatnym, poza służbą. Etyka zawodowa Policji jest ważna nie tylko z uwagi na zasady, których przestrzeganie nakazuje, lecz przede wszystkim dlatego, że kształtuje opinię i wizerunek policjantów jako reprezentantów zawodu publicznego zaufania.

Zgodnie z § 2 przywołanych zasad w sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w niniejszych zasadach etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji.

Co prawda żadna z 24 reguł określonych w Zasadach etyki zawodowej policjanta nie odnosi się bezpośrednio do zasłania ust i nosa przez policjanta podczas panującej pandemii, ale trudno wymagać, aby powstały przepisy, które regulowałyby szczegółowo każdy aspekt życia człowieka czy odnosiły się do każdej sytuacji, w której znajdzie się policjant.

Organ podał, że odwołanie do przestrzegania Zasad etyki zawodowej policjanta ma również miejsce w ustawie o Policji. Zgodnie z art. 27 tej ustawy policjant składa ślubowanie według roty, zobowiązując się do przestrzegania zasad etyki zawodowej.

Istotą zarzutu nie są przepisy prawne regulujące zakrywanie ust i nosa, lecz nieprzestrzeganie Zasad etyki zawodowej policjanta w zakresie zachowania bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej i okazywanie szacunku przez obwinionego wobec innych osób - nieprzestrzeganie zasad współżycia społecznego.

Strona nie miała żadnych podstaw do tego, aby nie stosować się do zaleceń wynikających ze stanu epidemii, a jego postawa świadczy o ignorowaniu niebezpieczeństwa związanego z zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Lekceważenie poczucia bezpieczeństwa innych ludzi, brak poszanowania norm społecznych i obowiązujących zasad, a przede wszystkim bagatelizowanie zagrożenia dla życia i zdrowia innych ludzi jest bez wątpienia zachowaniem nagannym, które nie przystoi funkcjonariuszowi Policji.

Poza tym nie sposób zrozumieć zachowania strony w świetle ogólnodostępnych medialnych informacji i apeli o konieczności przestrzegania reżimu sanitarnego, w tym zakrywania ust i nosa. Jego postawa mająca miejsce [...] listopada 2020 r. w pomieszczeniu KP P. [...] świadczy o egoistycznym podejściu do problemu możliwości zarażenia innych osób i całkowitym lekceważeniu zagrożenia. Sama świadomość, że dzięki zakrywaniu ust i nosa można zmniejszyć ryzyko zarażenia innych osób, powinna determinować stronę do podjęcia kroków mających na celu ochronę osób z najbliższego otoczenia przed zachorowaniem, tak jak zdeterminowała zdecydowaną większość społeczeństwa.

Stwierdzenie strony, że [...] listopada 2020 r. nie zlekceważył zasad bezpieczeństwa, gdyż nie był chory, nie miał żadnych objawów chorobowych i nie mógł nikogo zarazić, wynika jedynie z subiektywnego jego odczucia, gdyż jak sam stwierdził, nie wykonywał wtedy żadnego testu w kierunku zachorowania na Covid-19. Strona podniosła co prawda, że bezobjawowi chorzy nie mogą zarażać innych osób, jednak postępowanie dyscyplinarne nie jest pracą o charakterze naukowo - medycznym mającą na celu rozstrzygnięcie tej kwestii.

Zdaniem organu, przedmiotem prowadzonego postępowania dyscyplinarnego nie jest określenie, czy maski medyczne powstrzymują przenikanie do organizmu człowieka wirusa SARS-CoV-2.

Organ podał, że Sąd Rejonowy P. - [...] w P. postanowieniem z 15 grudnia 2020 r. o sygn. akt III W 1405/20 odmówił wszczęcia postępowania wobec strony o to, że [...] października 2020 r. w P. w autobusie nie zastosowała się do przepisów rozporządzenia z 9 października 2020 r. i w miejscu ogólnie dostępnym nie zakryła ust i nosa, tj. o wykroczenie z art. 54 K.w. w zw. z § 27 ust. 1 rozporządzenia z 9 października 2020 r.

Odmowa wszczęcia postępowania spowodowana była uznaniem przez sąd, że § 27 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia wykracza poza granice upoważnienia ustawowego.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał jednak, że nie kwestionuje zasadności i celowości wprowadzania działań profilaktycznych mających na celu chronić społeczeństwo przed rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, a z perspektywy etycznej, moralnej i społecznej zachowanie obwinionego, który odmówił założenia maseczki bez uzasadnionego powodu, a także jego lekceważąca postawa wobec możliwego narażenia na zachorowanie innych osób musi spotkać się z jednoznacznie negatywną oceną.

Tak więc w ocenie Sądu Rejonowego, mimo odmowy wszczęcia postępowania, zachowanie strony było naganne i nieetyczne.

Zdaniem organu, orzeczenie nie narusza art. 134h ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji przez przyjęcie rozstrzygnięcia zapadłego w uprzednio prowadzonym wobec strony postępowaniu dyscyplinarnym jako okoliczności zaostrzającej wymiar kary w niniejszym postępowaniu.

Zgodnie z art. 134h ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji na zaostrzenie wymiaru kary ma wpływ popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez policjanta przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej.

Organ podał, że zarzucany stronie czyn miał miejsce [...] listopada 2020 r., natomiast [...] czerwca 2020 r. Komendant Miejski Policji w P. wydał orzeczenie o stwierdzeniu winy strony i wymierzeniu jej kary nagany. Od tego orzeczenia strona wniosła odwołanie. W dniu [...] lipca 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. orzekł o utrzymaniu w mocy orzeczenia z [...] czerwca 2020 r., które jest prawomocne i podlega wykonaniu. Zgodnie z art. 135q ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji kary dyscyplinarne podlegają zatarciu po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary nagany. W dniu [...] listopada 2020 r. nie nastąpiło zatem jeszcze zatracie kary dyscyplinarnej, która stała się prawomocna [...] lipca 2020 r.

Strona wniosła skargę na orzeczenie z [...] czerwca 2021 r. zarzucając naruszenie:

1. art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta przez brak subsumpcji treści zarzuconego czynu pod wskazaną normę prawną;

2. art. 135e ust. 1 ustawy o Policji przez:

a) oparcie się na niepełnym materiale dowodowym i niewskazanie jakie wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia i Ministra Zdrowia rzekomo zostały zignorowane;

b) niepoczynienie ustaleń co do stanu zdrowia skarżącego w kontekście choroby zakaźnej i bezpodstawne zasugerowanie mu nosicielstwa wirusa SARS-COV-2 oraz dążenia do zarażenia innych osób;

c) niepoczynienie ustaleń co do stanu świadomości (poczytalności) skarżącego w dniu zarzucanego mu czynu w następstwie przedstawienia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego leczenie w związku z jednostką chorobową [...];

d) niepoczynienie ustaleń co do stanu wiedzy naukowej w przedmiocie skuteczności maseczek w hamowaniu transmisji wirusa SARS-Cov-2;

3. art. 134ha ust. 1 i 2 ustawy o Policji przez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przypisanie skarżącemu naruszenia Zasad etyki zawodowej policjanta, mimo że jego działania nie nosiło znamion wykroczenia (przedstawiono zaświadczenie lekarskie i nie potwierdzono stanu choroby Covid-19);

4. art. 132a ust. 1 ustawy o Policji przez stwierdzenie winy umyślnej w przedmiocie zarzucanego czynu, mimo że skarżący nie miał zamiaru popełnienia czynu dyscyplinarnego ani nie przewidywał możliwości jego popełnienia z uwagi na posiadanie stosownego zaświadczenia lekarskiego, a także mając na uwadze orzecznictwo sądów karnych stwierdzających o braku podstaw prawnych co do obowiązku zakrywania nosa i ust w przestrzeni publicznej;

5. art. 134ha ust. 3 zdanie drugie ustawy o Policji przez zignorowanie szeregu wyroków sądów karnych oraz administracyjnych kształtujących prawo w zakresie stosowania obostrzeń epidemicznych w tym nakazu zakrywania nosa i ust;

6. art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji przez nieobiektywne prowadzenie postępowania dyscyplinarnego w kierunku stwierdzenia winy i wymierzenia kary;

7. art. 135ja ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji przez nieumorzenie postępowania mimo braku znamion czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne;

8. art. 134h ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji przez całkowicie dowolny wymiar kary i zaostrzenie jej wymiaru w orzeczeniu organu pierwszej instancji na podstawie uprawomocnienia się 3 marca 2021 r. orzeczenia z 13 stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że na terenie Rzeczpospolitej Polskiej nie istniał powszechny obowiązek zakrywania nosa i ust. W rozporządzeniu z 9 października 2020 r. stwierdzono, że obowiązek zakrywania nosa i ust w przestrzeni publicznej dotyczy określonych osób w określonych okolicznościach. Z takiego obowiązku zostały wyłączone m. in. osoby posiadające schorzenia ujęte w § 27 ust. 3 pkt 3 powyższego rozporządzenia.

Zaświadczenie, o którym mowa w § 27 ust. 6 rozporządzenia z 9 października 2020 r. powinno potwierdzać jedno ze schorzeń określonych w § 27 ust. 3 pkt 3 tego rozporządzenia, przy czym nie przyznano lekarzom uprawnień do decydowania jaki pacjent i w jakich okolicznościach może nie zakrywać nosa i ust, a jedynie nadano uprawnienie do potwierdzenia danego schorzenia.

W tym kontekście odbieranie prawa do niezakrywania nosa i ust osobom posiadającym zaświadczenie wskazane w § 27 ust. 6 powyższego rozporządzenia jest niezgodne z prawem.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że Sąd Rejonowy P. [...] postanowieniem z 15 grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt III W 1405/20 orzekł, że jego czyn nie zawiera znamion wykroczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 P.p.s.a została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (wniosek skarżącego k. 4, brak żądania organu o rozpoznania sprawy na rozprawie).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Sąd podziela stanowisko organu o zasadności wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej za naruszenie § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta. W związku z jego przytoczeniem, powtarzanie go byłoby zbędne.

W ocenie Sądu zarzuty podnoszone w skardze były bezzasadne.

Na wstępie należy wyjaśnić, że nawet przy przyjęciu, że [...] listopada 2020 r. nie istniał prawny obowiązek zakrywania ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, w tym w budynkach użyteczności publicznej, gdyż nakładający taki obowiązek § 27 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia z 9 października 2020 r. wydano z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 46a w zw. z art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, to nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż zasadne jest stanowisko organu, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego określonego w § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta.

Przy uznaniu nieobowiązywania [...] listopada 2020 r. prawnego obowiązku zakrywania ust i nosa konsekwentnie należałoby uznać, że dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, podnoszone przez skarżącego wydanie zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w § 27 ust. 6 rozporządzenia z [...] października 2020 r. i zakres jego skuteczności oraz niepoczynienie ustaleń co do stanu zdrowia skarżącego i jego poczytalności w dniu zarzucanego mu czynu. Skoro jednak skarżący na to zaświadczenie wskazywał należy wyjaśnić, że zaświadczenie z [...].10.2020r. ze wskazaną jednostką chorobową nie zwalniało skarżącego z obowiązku noszenia maseczki. Wynikało to również z pisma wystawiającego to zaświadczenia lekarza z dnia [...].02.2021r., w którym lekarz wyraźnie podał, że jednostka chorobowa skarżącego nie powoduje niemożności zakrywania ust i nosa. Skarżący powoływał się na treść § 27 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z [...] października 2020r., zgodnie z którym z obowiązku zakrywania ust i nosa zwolnione są osoby z powodu: a/ całościowych zaburzeń rozwoju, zaburzeń psychicznych, niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym, znacznym lub głębokim. W toku postępowania nie wykazał, że cierpi na wskazane w tym przepisie zaburzenia, a wręcz przeciwnie, gdyby na nie cierpiał nie mógłby pozostawać w czynnej służbie. Nie naruszono zatem art. 135e ust. 1 ustawy o Policji stanowiącego, że rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy ani art. 134ha ust. 1 i 2 ustawy o Policji stanowiących, że podstawę wszelkich rozstrzygnięć w postępowaniach dyscyplinarnych stanowią ustalenia faktyczne, a przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny kształtują swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

Jak już wyżej wskazano, zasadne jest stanowisko organu, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego określonego w § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta.

Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy Policji prowadzone jest w oparciu o przepisy rozdziału 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" ustawy o Policji.

Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej (art. 132 ust. 1 ustawy o Policji).

W art. 27 ust. 1 ustawy o Policji wprowadzono tekst ślubowania policjanta: "Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję: służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mi zadania, ślubuję pilnie przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych. Ślubuję strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej".

W doktrynie prawa wskazuje się, że przestrzeganie zasad etyki zawodowej odgrywa szczególnie istotne znaczenie w tzw. zawodach zaufania publicznego. Przedstawiciele tych zawodów wykonują ważne z punktu widzenia społecznego usługi publiczne. W swojej codziennej działalności chronią oni ważne z punktu widzenia człowieka wartości takie jak życie, zdrowie, wolność, bezpieczeństwo. Do zawodów tych należy także zawód policjanta (A. Pawłowski, Etyka polskiej Policji. Próba zestawienia głównych problemów (w:) Policja w Polsce - stan obecny i perspektywy, red. A. Szymaniak, W. Ciepiela, t. I, Poznań 2007, s. 252). Sąd Najwyższy w wyroku o sygn. akt I PR 469/90 (OSP 1992, z. 5, poz. 117) podkreślił, że od osób wykonujących zawody szczególnego zaufania publicznego wymaga się czegoś więcej niż tylko formalnego realizowania ich obowiązków służbowych. Muszą one świecić przykładem, nie tylko wykonując zadania wynikające z zajmowanego stanowiska, ale także w sferze stosunków prywatnych, poza służbą.

Postępowanie skarżącego prawidłowo zatem zakwalifikowano jako nieprzestrzeganie § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta, zgodnie z którym w sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w niniejszych zasadach etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. Przepis ten określa wzorzec właściwego zachowania policjanta.

Prawo, moralność i zwyczaj są postrzegane jako warunki wystąpienia kultury zaufania. Przestrzeganie zasad etyki policjanta, kierowanie się zasadami współżycia społecznego i postępowanie w sposób, który jest przykładem praworządności i prowadzi do pogłębiania społecznego zaufania do Policji ma zatem istotne znaczenie społeczne.

Postępowanie skarżącego, który w komisariacie Policji, nawet będąc poza służbą, na wezwanie obecnego tam policjanta nie zakrył ust i nosa, mimo powszechnego społecznego przekonania, że jest to celowe z uwagi na istniejący stan epidemii i niebezpieczeństwo rozprzestrzeniania się choroby Covid-19 a także z uwagi na przepisy rozporządzenia, których obywatele nie poddawali analizie pod kątem prawidłowego stosowania techniki prawodawczej, mogło zostać zakwalifikowane jako brak kierowania się zasadami współżycia społecznego, lekceważenie norm społecznych i stanowiło postępowanie, które nie prowadzi do pogłębiania społecznego zaufania do Policji.

W sytuacji, gdy w społeczeństwie powszechne było przekonanie, że nakaz zakrywania ust i nosa wynika z prawidłowo ustanowionego przepisu prawa a i jest zasadne, postępowanie skarżącego mogło być w społecznym odbiorze postrzegane jako lekceważenie zasad praworządności przez funkcjonariusza Policji.

Nie ma w powyższym kontekście znaczenia, czy zakrywanie ust i nosa przy pomocy maseczki ma uzasadnienie naukowe ani jaki charakter mają zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia i Ministra Zdrowia. Nie naruszono zatem art. 135e ust. 1 ustawy o Policji stanowiącego, że rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy.

Mimo zatem, że jako obywatel skarżący mógł zastanawiać się nad prawidłowością wprowadzenia do sytemu prawnego ustanowionego nakazu to jako funkcjonariusz Policji, z uwagi na wyżej wskazane argumenty wynikające z jego służby w Policji, winien na komisariacie [...] listopada 2020 r. dostosować się tego nakazu. Jako funkcjonariusz miał świadomość, że nakaz zakrywania ust i nosa był również egzekwowany wobec innych obywateli przez funkcjonariuszy, lekceważenie przez niego obowiązku odbierane być więc mogło jako godzące w dobre imię policji.

W powyższym kontekście brak również podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 132a ust. 1 ustawy o Policji stanowiącego, że przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Samo bowiem posiadanie zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w § 27 ust. 6 rozporządzenia z 9 października 2020 r. ani orzecznictwo sądów karnych stwierdzające przekroczenie upoważnienia ustawowego w ustanowieniu takiego obowiązku nie oznaczają, że przewinienie dyscyplinarne jest niezawinione.

Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (art. 135g ust. 1 ustawy o Policji). Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (art. 135g ust. 2 ustawy o Policji). W stanie faktycznym ustalonym przez organ zasadnie stwierdzono winę skarżącego. On sam nie kwestionował przebiegu zdarzenia z [...] listopada 2020r. Wbrew zapatrywaniu skarżącego, materiał dowodowy jest w tej sprawie obszerny i został oceniony prawidłowo, a jego twierdzenia nie znajdują potwierdzenia w tym materiale.

Brak było podstaw do umorzenia postępowania dyscyplinarnego, gdyż nie ustalono, aby czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne przypisany skarżącemu nie wypełniał znamion czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne (art. 135ja ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji).

W ocenie Sądu nie ma znaczenia dla sprawy fakt, iż Sąd Rejonowy P. [...] postanowieniem z dnia 15 grudnia 2020r. w sprawie o sygn. III W 1405/20 orzekł, że jego czyn nie zawiera znamion wykroczenia. Podkreślenia bowiem wymaga, że w uzasadnieniu tegoż postanowienia wskazano, iż zachowanie policjanta ma wymiar negatywny. Sąd w tymże uzasadnieniu wskazał, że nie kwestionuje zasadności i celowości wprowadzenia działań profilaktycznych mających na celu chronić społeczeństwo przed rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Z perspektywy etycznej, moralnej i społecznej zachowanie obwinionego który odmówił założenia maseczki bez uzasadnionego powodu, a także jego lekceważąca postawa wobec możliwego narażenia na zachorowanie innych osób musi spotkać się z jednoznacznie negatywną oceną.

Nie zasługuje również na aprobatę zarzut dotyczący zignorowania wyroków sądów karnych o braku podstaw prawnych do zasłaniania ust i nosa. Wyroki te bowiem nie mają żadnego związku z przedmiotową sprawą. Przedmiotem postępowania dyscyplinarnego przeciwko P. J. nie była bowiem analiza wyroków sądowych lecz zachowanie Skarżącego związane z naruszeniem zasad etyki zawodowej policjanta.

Organ nie naruszył zatem art. 132 ust. 1 w zw. z § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta.

Odnośnie kary, podnieść należy, że w postępowaniu dyscyplinarnym dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., I OSK 2687/12).

Zgodnie z art. 134 ustawy o Policji karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku;

4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;

5) obniżenie stopnia;

6) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby;

7) wydalenie ze służby.

Skarżącemu wymierzono karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe.

Zgodnie z art. 134 d ust. 1 kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oznacza odwołanie lub zwolnienie z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i powołanie lub mianowanie na stanowisko służbowe niższe od dotychczas zajmowanego. Wymierzenie kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe powoduje utratę uprawnień, o których mowa w art. 6e ust. 3 i art. 103 ust. 2.

Obwinionemu wymierza się karę dyscyplinarną współmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia (art. 134h ust. 1 ustawy o Policji).

Przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające (art. 134h ust. 1a ustawy o Policji).

Na zaostrzenie wymiaru kary ma wpływ popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez policjanta przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej (art. 134h ust. 2 ustawy o Policji).

Zarzucany stronie czyn miał miejsce [...] listopada 2020 r., natomiast [...] czerwca 2020 r. Komendant Miejski Policji w P. wydał w toku innego postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko stronie orzeczenie o stwierdzeniu winy policjanta i wymierzeniu kary nagany. Od powyższego orzeczenia funkcjonariusz złożył odwołanie do organu odwoławczego, a [...] lipca 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. orzekł o utrzymaniu w mocy orzeczenia dyscyplinarnego z [...] czerwca 2020 r.

Kara nagany podlega zatarciu po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się jej orzeczenia (art. 135q ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji), a zatem [...] listopada 2020 r. nie nastąpiło jeszcze jej zatracie. W związku z tym wymierzenie kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe nie jest niewspółmierne do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia (art. 134h ust. 1 ustawy o Policji). Nadto orzeczeniem z [...] stycznia 2021r. nr [...] Komendant Miejski Policji orzekł o stwierdzeniu winy skarżącego w zakresie nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej (brak maseczki w autobusie w dniu [...] października 2020r.) i wymierzył mu karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. Stosowana więc była gradacja kar a skarżący mimo ich nakładania nadal kwestionował obowiązek noszenia maseczek w przestrzeni publicznej.

Postanowieniem nr [...] Komendanta Policji z dnia [...] maja 2021 r. powołana została komisja do zbadania odwołania sierż.szt. P. J. od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] kwietnia 2021 r. W skład komisji wszedł również przedstawiciel związku zawodowego zakładowej organizacji związkowej wskazany przez skarżącego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych.

Na zakończenie Sąd stwierdza, że charakter czynu skarżącego jak najbardziej uzasadnia karę ostrzeżenia wyznaczenia na niże stanowisko służbowe. Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że kara ta jest karą rażąco niewspółmierną.

Policjant jako funkcjonariusz publiczny powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i swoją postawą udowadniać poprawne zachowanie. Brak maseczki u policjanta może wzbudzić brak zaufania społeczeństwa do organów ścigania. Funkcjonariusz Policji będąc uprawnionym do egzekwowania zachowań zgodnych z porządkiem publicznym, sam musi dawać przykład nienagannego zachowania.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.