Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2435/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. i H. L na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji komunalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA 2435/03

UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania małżonków L. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r. odmawiającą w trybie wznowienia postępowania - uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. o stwierdzeniu nabycia przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...], a uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...].

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał następujący stan faktyczny i prawny:

Małżonkowie L. wnioskiem z dnia [...] grudnia 1999 r. wystąpili o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. w sprawie komunalizacji rzeczonej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] marca 2000 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania. W wyniku odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, iż strony wnosząc o wznowienie postępowania wykazały istnienie interesu prawnego, podając, że jeszcze przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej posiadały uprawnienia właścicielskie do budynku znajdującego się na konkretnym gruncie. Zalecono również rozpatrzenie sprawy według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r., to jest na dzień wejścia w życie cytowanej na wstępie ustawy.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2001 r. Wojewoda [...] wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Wojewoda [...] – po wznowieniu postępowania – odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r., bowiem z akt sprawy wynikało, iż zachodziły przesłanki do komunalizacji przedmiotowych działek na rzecz Gminy S., gdyż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. rzeczona nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, zaś uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do przedmiotowej nieruchomości wykonywał terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, co oznacza, że mienie to należało do terenowego organu stopnia podstawowego w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. Wnioskodawcy natomiast nie udokumentowali, iż byli właścicielami budynku gospodarczego znajdującego się na wyżej wymienionych działkach (lub w części posadowionych na wyżej wymienionych działkach) w powyższej dacie. W wyniku odwołania decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na stwierdzenie, co właściwie nabyli małżonkowie L. od Agencji [...] oraz czy i w jakim zakresie przedmiotowa nieruchomość należała do Agencji [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Wojewoda [...] odmówił uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę S. własności nieruchomości opisanej w sentencji niniejszej decyzji. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że małżonkowi L. zakupili od Agencji [...] aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1994 r. Gospodarstwo Rolne w G. wraz z zabudowaniami znajdującymi się na szeregu działkach. Jednakże działki [...] i [...] nie były przedmiotem zakupu, a ponadto nie figurują one w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Z całości akt sprawy wynika, iż w dniu 27 maja 1990 r. rzeczona nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa oraz pozostawała w gestii terenowego organu administracji państwowej.

W wyniku odwołania od tej decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2002 r. ponownie uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody [...], podkreślając, że nadal nie wiadomo, co nabyli małżonkowie L. od A., ponieważ brak stosownej umowy notarialnej.

Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Wojewoda [...] po raz kolejny odmówił uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości opisanej w sentencji niniejszej decyzji. Wojewoda wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1994 r. małżonkowie L. nabyli od A. z nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. następujące działki: nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami na nich się znajdującymi.

Analiza wyżej wymienionego aktu notarialnego, jak również całość akt sprawy zgromadzonych dotychczas w przedmiotowej sprawie potwierdziła, że w skład nabytej przez małżonków L. od Agencji [...] zabudowanej nieruchomości nie wchodziła nieruchomość stanowiąca działki: nr [...] i [...] zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], które zostały skomunalizowane z mocy prawa na rzecz Gminy S.

Z całości akt sprawy wynika, iż w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona w obrębie [...], oznaczona jako działki nr [...] i [...] stanowiła własność Skarbu Państwa. Z operatu ewidencji gruntów obrębu [...] wynika, że działka nr [...] pozostawała we władaniu Urzędu Gminy S. z przeznaczeniem pod świetlicę, zaś działka nr [...] pozostawała we władaniu OSP-G.

Powyższy stan faktyczny i prawny potwierdzał zasadność komunalizacji przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa na rzecz Gminy S.

W kolejnym odwołaniu od tej decyzji małżonkowie L. zarzucili, że organ pierwszej instancji pominął fakt braku wytyczonych granic, gdzie PGR wznosił na swoim siedlisku budowle. Odwołujący się kupili były PGR wraz z budynkami, drogami i ogrodzeniem i od 1994 r. są użytkownikami całego siedliska. Działki te więc nie były we władaniu Urzędu Gminy a tylko i wyłącznie we władaniu PGR.

Organ drugiej instancji w oparciu o akt notarialny mocą którego małżonkowie L. nabyli własność nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...] stwierdził, że merytorycznie prawidłowe było rozstrzygnięcie Wojewody z dnia [...] marca 2000 r. odmawiające wznowienia postępowania.

Państwo A. i H. L. w ogóle nie powinni być traktowani jako strona postępowania w sprawie komunalizacji nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] oraz uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Podnosząc, że są właścicielami różnych urządzeń znajdujących się na wymienionych działkach nie przyjmują do wiadomości oczywistego faktu, że zgodnie z art. 48 kc owe urządzenia stanowią części składowe gruntu i jako takie nie mogą być odrębnymi od gruntu, przedmiotami prawa własności.

Zgodnie z jednolitym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stronami postępowania komunalizacyjnego są właściwa gmina i Skarb Państwa. Inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym tylko wtedy, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż nieruchomość stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 1998 r., I SA 873/98). Małżonkowie L. tego nie wykazali, zatem nie są stroną postępowania komunalizacyjnego i nie mogą też żądać wznowienia takiego postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...]. Skoro jednak owa okoliczność została wykazana już po wznowieniu postępowania, organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Wojewody odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.

Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli małżonkowie L. zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych art. 28, 7, 145 i 151 oraz 107 § 3 kpa oraz przepisów materialnych art. 5 ust. 1 i art. 18 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. przez przyjęcie, że mienie było ogólnonarodowe mimo znajdującego się tam budynku i urządzeń prywatnych. Wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji Wojewody [...]. Skarżący podnieśli, że ostatnia decyzja popada w sprzeczność z wcześniejszymi decyzjami Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, gdzie Komisja przyjmowała, iż skarżący mają przymiot strony postępowania komunalizacyjnego, bo są właścicielami budynku. Skarżący podnieśli, że Urząd Gminy nigdy nie był użytkownikiem budynku pobudowanego przez PGR, a obecnie jago właścicielami są skarżący. W takich warunkach komunalizacja jest niedopuszczalna, bo mienie w całości nie było ogólnonarodowe. Komunalizując to mienie, Wojewoda bezprawnie ingerował we własność skarżących. Skarżący nabywając działki od Agencji [...] byli przeświadczeni, że przedmiotowe działki nr [...] i [...] znajdują się w innym miejscu.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191) mienie państwowe należące do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W świetle przepisów tej ustawy dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia, istniejący w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie powołanej ustawy.

Nie budzi wątpliwości w oparciu o materiał dowodowy sprawy, że nieruchomość składająca się z działek nr [...] i [...] stanowiła w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dacie z którą ustawa wiąże powstanie określonego skutku prawnego z mocy prawa – własność Skarbu Państwa. Skarżący przyznają, że działek nr [...] i [...] nie nabyli od Agencji [...].

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym komunalizacji mienia ogólnonarodowego (państwowego) z mocy prawa utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania administracyjnego, które na podstawie przejścia z mocy ustawy własności mienia ze Skarbu Państwa na gminę, są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina. Inna osoba może być stroną tego postępowania, jeżeli wykaże, że posiada tytuł własności tych nieruchomości.

Małżonkom L. nie przysługuje tytuł własności do przedmiotowych działek, a zatem nie mogą skutecznie żądać wznowienia postępowania w sprawie ich komunalizacji.

Skoro wniosek o wznowienie postepowania złożyły osoby nie mogące być stronami w postępowaniu komunalizacyjnym to Wojewoda nie mógł wydać decyzji odmawiającej uchylenia decyzji komunalizacyjnej, natomiast powinien był wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania, co prawidłowo zauważyła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

To uchybienie formalne nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem skoro postępowanie wznowieniowe nie powinno się toczyć, to tym bardziej nie mogła być uchylona decyzja komunalizacyjna, będąca przedmiotem postępowania wznowieniowego.

Wobec powyższego skarga sądowa musiała zostać oddalona, co Sąd uczynił w oparciu o art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.