Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 106/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1 i 2 pkt 8, art. 52 § 1, art. 149 § 1, 1a i 2, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1, 2 i 3, art. 36 § 1 i 2, art. 37 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 sierpnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2016 roku sprawy ze skarg A. O. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie prawidłowości wybudowania budynku mieszkalnego 1. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 1.500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 3. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego A. O. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego A. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

II SAB/Łd 106/16

Uzasadnienie

A.O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargi na bezczynność oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 21 stycznia 2014 r. w przedmiocie wybudowania budynku mieszkalnego położonego w miejscowości Ł. 28 (działka nr 117 obręb [...] gm. B.). Skarżący wniósł o:

1/ zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego,

2/ stwierdzenie, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3/ wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), dalej p.p.s.a., mając na względzie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4/ przyznanie w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej,

5/ zasądzenie w trybie art. 200 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skarg podniesiono, że wniosek o wszczęcie postępowania złożony został w dniu 21 styczna 2014 r. Pismem z dnia 26 lutego 2014 r. organ poinformował stronę, że podjął czynności wyjaśniające, wyznaczając termin kontroli obiektu. W dniu 3 marca 2014 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł zażalenie na bezczynność organu w trybie art. 37 k.p.a. W czasie jego rozpoznawania organ powiatowy, pismem z dnia 15 kwietnia 2014 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie budynku mieszkalnego i wyznaczał oględziny obiektu na dzień 7 maja 2014 r.

Postanowieniem z dnia [...] organ wyższego stopnia wyznaczył organowi powiatowemu dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 maja 2014 r.

Pismem z dnia 8 maja 2014 r. organ powiatowy wyznaczył II oględziny budynku mieszkalnego na dzień 2 czerwca 2014 r.

Pismem z dnia 26 maja 2014 r. organ w trybie art. 36 k.p.a. zawiadomił strony o nowym terminie zakończenia postępowania, tj. w dniu 26 czerwca 2014 r.

Pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. organ wyznaczył III termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 4 lipca 2014 r. Jednocześnie pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. organ powiatowy w trybie art. 36 k.p.a. zawiadomił strony o nowym terminie zakończenia postępowania, tj. w dniu 4 sierpnia 2014 r.

Pismem z dnia 8 lipca 2014 r. organ wyznaczył IV termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 4 sierpnia 2014 r.

Postanowieniem z dnia [...]organ, rozpatrując wniosek właściciela obiektu mieszkalnego, odmówił zawieszenia postępowania w sprawie.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. organ wyznaczył V termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 8 września 2014 r.

Pismem z dnia 10 września 2014 r. organ wyznaczył VI termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 7 października 2014 r.

Pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. organ wyznaczył VII termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 11 lutego 2015 r.

Pismem z dnia 17 lutego 2015 r. organ wyznaczył VIII termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 17 marca 2015 r.

Postanowieniem z dnia [...]organ powiatowy, rozpatrując wniosek właściciela obiektu mieszkalnego, odmówił zawieszenia postępowania w sprawie.

Pismem z dnia 29 maja 2015 r. organ wyznaczył IX termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 30 czerwca 2015 r.

Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. organ wyznaczył X termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 2 lipca 2015 r.

Pismem z dnia 8 lipca 2015 r. organ powiatowy, w trybie art. 36 k.p.a., zawiadomił strony o nowym terminie zakończenia postępowania, tj. w dniu 21 sierpnia 2014 r.

Pismem z dnia 27 lipca 2015 r. organ wyznaczył XI termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 26 sierpnia 2015 r.

Pismem z dnia 13 listopada 2015 r. organ wyznaczył XII termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 15 grudnia 2015 r.

Pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. organ wyznaczył XIII termin oględzin budynku mieszkalnego na dzień 21 stycznia 2016 r.

Skarżący podkreślił, że w ciągu dwóch lat organ powiatowy nie był w stanie dokonać oględzin obiektu będącego przedmiotem postępowania. W jego ocenie bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ polega na uchylaniu się od wydania zgodnej z prawem decyzji administracyjnej, podejmowaniu pozornych czynności w długich odstępach czasu.

Skarżący podniósł także, że w dniu 23 lutego 2016 r. jego pełnomocnik w postępowaniu administracyjnym wniósł do organu wojewódzkiego, w trybie art. 37 k.p.a., zażalenie na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ powiatowy.

Pismem z dnia 21 marca 2016 r. organ wojewódzki odpowiedział pełnomocnikowi skarżącego, że nie posiada interesu prawnego w sprawie. Takie stanowisko zajął na podstawie akt postępowania prowadzonego w organie wojewódzkim, z którego wynika, że dotychczas nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po D.O. Organ wojewódzki rozpoznając zażalenie nie zażądał nawet akt postępowania przed organem powiatowym, do których załączona jest kopia aktu darowizny przez D.O. nieruchomości położonej w miejscowości Ł. 29 skarżącemu - swojemu synowi A.O. który będąc już właścicielem nieruchomości ustanowił pełnomocnictwo S.M.

Zatem S.M. – działając jako pełnomocnik skarżącego - był uprawnionym do wniesienia zażalenia na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ powiatowy, czym dopełniony został ustawowy obowiązek wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia przed zaskarżeniem do Sądu.

W odpowiedzi na skargi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o ich oddalenie.

Wskazał, że po złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania dotyczącego legalności obiektów wybudowanych na nieruchomości w miejscowości Ł. 28, organ, pismem z dnia 15 kwietnia 2014 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce 117, obręb [...], gmina B..

W toku postępowania organ rozdzielił sprawę na dwa odrębne postępowania:

1/ znak: [...]- postępowanie dotyczące prawidłowości wybudowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego ww. działce;

2/ znak: [...]- postępowanie w zakresie legalności i prawidłowości wybudowania budynków gospodarczych zlokalizowanych na ww. działce.

Niniejsze skargi dotyczą postępowania w zakresie prawidłowości wybudowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Organ wskazał dalej, że wyznaczał czternastokrotnie termin przeprowadzenia środka dowodowego w postaci oględzin przedmiotu postępowania, które z powodów leżących wyłącznie po stronie właścicieli nieruchomości, tj. z uwagi na nieudostępnianie obiektu przez właścicieli posesji, nie zostały przeprowadzone.

W związku z powyższym pismami z dnia 7 maja 2014 r., 7 lipca 2014 r., 31 października 2014 r., 17 lutego 2015 r. oraz 28 maja 2015 r. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w B. z prośbą o zbadanie, czy w sprawie nie zostało popełnione wykroczenie z art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane.

Z informacji przekazanych z Prokuratury Rejonowej w B. wynika, że w dniu 14 kwietnia 2015 r. skierowany został akt oskarżenia przeciwko K.i I.P. o to, że w okresie od 23 marca 2014 r. do 11 lutego 2015 r. udaremniali przeprowadzenie kontroli przez PINB na swojej nieruchomości, tj. o czyn z art. 91 ust 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Sąd Rejonowy w B. w dniu [...] wydał wyrok nakazowy ([...]), mocą którego uznał K.P. i I. P. winnych dokonania zarzucanego im czynu i wymierzył im kary grzywny. Natomiast z informacji znanych organowi z urzędu wynika, że wyrokiem z dnia [...].,[...], Sąd Okręgowy w P. utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.

Obecnie wyznaczono na dzień 2 czerwca 2016 r. kolejny termin oględzin przedmiotu postępowania, po przeprowadzeniu których organ będzie mógł zająć stanowisko stosownym rozstrzygnięciem. Bez przeprowadzenia oględzin organ nie może wydać niewadliwego rozstrzygnięcia.

Organ uznał zatem, że okoliczność przewlekłości czy też niezachowania ustawowych terminów w sprawie jest niezależna od niego.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. organ poinformował dodatkowo, że w dniu [...]wydał decyzję o nałożeniu na K. i I. P., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016, poz. 290 ze zm.), obowiązku sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 30 listopada 2016 r. projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego samowolnie wykonane zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych związanych z rozbudową i dobudową spornego budynku mieszkalnego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że po dokonaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. organ ustalił, że w wyniku robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego, inwestorzy wprowadzili samowolnie istotne zmiany do zatwierdzonego projektu budowlanego.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie prawidłowości wybudowania budynku mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skargi są zasadne.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach niepodejmowania przez organy administracyjne nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Przedmiotem skarg A.O. jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie legalności budowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości Ł. 28, na działce nr 117.

Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Niezbędne jest w takiej sytuacji złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę do Sądu. Co istotne, skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia.

Zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy świadczy bezspornie o wyczerpaniu przez skarżącego trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Niewątpliwie pełnomocnik skarżącego – S.M., wniósł w dniu 23 lutego 2016 r, w formie elektronicznej, do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. zażalenie na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.. Zatem skarga wniesiona w dniu 11 kwietnia 2016 r. jest dopuszczalna.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.

Z kolei przepisy prawa nie definiują wprost, na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a i art. 37 § 1 k.p.a. Należy jednak przyjąć, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Organ prowadzi tym samym postępowanie w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy znaczenia (por. wyroki NSA z dnia 26 października 2012 r., II OSK 1956/12, z dnia 5 lutego 2015 r., II GSK 2038/13, z dnia 10 lutego 2015 r., II OSK 2104/14).

W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 7 marca 2013 r., II OSK 34/13) stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Stwierdzenie, że w określonej dacie, a tą będzie data orzekania przez sąd, można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymagać będzie gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania.

W toku postępowania administracyjnego jedną z podstawowych zasad jest szybkość postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

W myśl art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1/ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2/ zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3/ stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Pierwszą czynnością, jaką wykonał organ w niniejszej sprawie, zainicjowanej wnioskiem z dnia 21 stycznia 2014 r., było uzupełnienie akt o pełnomocnictwo udzielone S.M. przez wnioskodawczynię D.O. a następnie organ podejmował kolejne nieudane próby dokonania oględzin spornego budynku mieszkalnego, doręczając jednocześnie stronom zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 11 kwietnia 2014 r. W międzyczasie, na skutek zażalenia na bezczynność PINB w B., organ wyższego stopnia, postanowieniem z dnia [...]uznał że PINB w B. pozostaje w bezczynności i wyznaczył organowi powiatowemu termin załatwienia sprawy do dnia 30 maja 2014 r. Kolejne oględziny – w datach prawidłowo wskazanych w skardze, nie odbywały się wobec nieobecności inwestora. W trakcie kolejnych prób przeprowadzenia oględzin nieruchomości organ nałożył na inwestorów grzywnę za nieusprawiedliwione niezastosowanie się do wezwania i nieokazanie przedmiotu oględzin, jednak postanowienia w tym przedmiocie zostały uchylone przez organ odwoławczy, a postępowanie w tym przedmiocie umorzone. Organ również zwrócił się do Komendy Policji Powiatowej w B. i Prokuratury Rejonowej w B. o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia przez inwestorów przepisów Prawa budowlanego polegającego na utrudnianiu wykonywania czynności organu, co skończyło się skierowaniem do Sądu Rejonowego w B. aktu oskarżenia przeciwko K. i I. P. o to, że w okresie od 23 marca 2014 r. do 11 lutego 2015 r. udaremniali przeprowadzenie kontroli przez PINB na swojej nieruchomości, tj. o czyn z art. 91 ust 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Sąd Rejonowy w B. w dniu [...]. wydał wyrok nakazowy ([...])mocą którego uznał K.P. i I. P. winnych dokonania zarzucanego im czynu i wymierzył im kary grzywny.

Należy jednak podkreślić, że żadna z podejmowanych czynności procesowych ani trochę nie przybliżyła organu do ostatecznego załatwienia sprawy. Działania organu okazały się zupełnie nieefektywne, a przy tym podejmowane były w odległych odstępach czasowych. Z art. 35 § 3 k.p.a. jednoznacznie wynika, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Tymczasem od dnia złożenia wniosku o wszczęcie postępowania (21 stycznia 2014 r.) do dnia złożenia skargi do Sądu (11 kwietnia 2016 r.) organ nie posunął się ani o krok naprzód. Dodatkowo mimo upływu ponad 2 lat i mimo kilkunastokrotnych prób dokonania oględzin nieruchomości organ jedynie trzykrotnie – w dniu 26 maja 2014 r., w dniu 9 czerwca 2014 r. i w dniu 8 lipca 2015 r. – poinformował strony w trybie art. 36 k.p.a. o niemożności zakończenia sprawy w ustawowym terminie, wyznaczając nowy termin jej zakończenia. Żaden z tych dodatkowych terminów nie został dochowany.

W związku z powyższym należy uznać, że w dacie wniesienia skargi PINB w B. pozostawał w bezczynności, która miała charakter rażący.

Z bezczynnością czy z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy nieefektywne działania nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności, nie prowadzą do zakończenia postępowania, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postepowania.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, scharakteryzowana w treści skargi, dostarcza aż nadto argumentów, aby wyciągnąć wniosek o jej prowadzeniu w sposób przewlekły. Niespornym jest bowiem, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prowadzi postępowanie od stycznia 2014 r. w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie pojedynczych czynności w znacznych odstępach czasu, mających niekiedy cechy pozorności, czego ewidentnym dowodem jest chociażby kilkanaście bezskutecznie wyznaczonych terminów oględzin nieruchomości, które nie odbyły się z uwagi na brak udostępnienia budynku przez właściciela obiektu i odwlekanie w czasie powiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa z art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane. Taka sytuacja nie jest możliwa do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje, że przewlekłość postępowania organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie postępowanie nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. próbował zwolnić się ze stawianego mu zarzutu podnosząc, że niewywiązanie się z ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej spowodowane było brakiem możliwości przeprowadzenia oględzin przedmiotu postępowania, a tym samym brakiem możliwości zgromadzenia podstawowego materiału dowodowego. Takie stanowisko jest nie do zaakceptowania. To organ administracji jest gospodarzem postępowania i to organ powinien tak zorganizować postępowanie, aby nie dopuścić do stanu bezczynności oraz do przewlekłego prowadzenia postępowania. Tymczasem okazuje się, że w niniejszej sprawie to inwestorzy dyktują warunki organowi, który sparaliżowany brakiem współdziałania z ich strony, po prostu stoi w miejscu. Organ nadzoru budowlanego winien był podjąć zdecydowane działania i rozważyć skorzystanie z innych możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jakie dają przepisy k.p.a. czy prawa budowlanego, w tym ewentualnie w art. 81c ustawy - Prawo budowlane.

Oczywiście wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. decyzji z dnia [...], a więc na dwa dni przed terminem rozprawy w niniejszej sprawie, która załatwia sprawę merytorycznie, powoduje, że zbędne staje się orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego. Wydana decyzja załatwia bowiem sprawę merytorycznie, zatem w dniu orzekania przez Sąd organ nie pozostaje już w bezczynności. Konstatacja taka nie oznacza jednak, że w stanie takim nie pozostawał, a zważywszy czas trwania postępowania przed PINB, jak i brak efektywnych działań organu, przyjąć należy, że bezczynność miała charakter rażący. Wydanie decyzji nie może też zmienić oceny, że postępowanie prowadzone było przez organ w sposób rażąco przewlekły, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. Organ w sposób oczywisty i niczym nieuzasadniony uchybił terminom załatwienia sprawy administracyjnej wynikającym z przepisów k.p.a. Stąd rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 wyroku.

W świetle powyższego, zasadne jest również orzeczenie w pkt 2 wyroku o wymierzeniu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jej wysokość określono biorąc pod uwagę argumentację podnoszoną w odpowiedzi na skargę, uznając, że jest ona adekwatna do stopnia naruszenia prawa i spełni swą dyscyplinującą rolę.

Na wniosek skarżącego Sąd przyznał mu sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (pkt 3 wyroku), przewidzianą w art. 149 § 2 p.p.s.a. Należy podkreślić, że ze względu na literalne brzmienie powołanego przepisu art. 149 § 2 i użycie przez ustawodawcę spójnika "lub", wymierzenie organowi grzywny i przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w określonej wysokości mogą być stosowane przez Sąd jednocześnie, jak i każda z tych instytucji może być zasądzona oddzielnie. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, uwzględniając skargi na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania, wziął pod uwagę całość opisanych wyżej okoliczności sprawy, w tym stopień przyczynienia się organu do rażącej bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania i przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną, której celem jest przeciwdziałanie takim działaniom organu i która stanowi pewnego rodzaju zadośćuczynienie dla skarżącego.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzono na rzecz skarżącego zwrot poniesionych przezeń kosztów postępowania w kwocie równej uiszczonym wpisom sądowym (200 zł).

IB