Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 199/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
article: art. 32
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska -Filipowicz sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 2375/01 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 zwana dalej ustawą o kombatantach) orzekł w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji własnej z dnia [...] Nr [...], którą pozbawił skarżącego B. S. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki ZBOWiD w G. orzeczeniem z dnia [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej od dnia [...] maja 1949 r. do dnia [...] maja 1950 r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, ze w okresie który został zaliczony – skarżącemu do działalności kombatanckiej pełnił on służbę w Wojsku Polskim [...] Pułk KBW – JW [...] i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. W związku z tym organ uznał, że skarżący uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", co w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, uzasadnia pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich.

Następnie, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący podniósł zarzut, że uprawnienia kombatanckie otrzymał nie tylko z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, ale również z powodu walk z oddziałami Wherwolfu i "pospolitymi rabusiami". Jednak Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Odnosząc się do podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii udziału skarżącego w walkach z Wherwolfem, Kierownik Urzędu stwierdził, że skarżący twierdzeń swoich nie udowodnił, zaś z posiadanego przez organ wykazu CAW nie wynika, żeby jednostka, w której skarżący służył, brała udział w walkach z UPA lub Wherwolfem, natomiast są zapisy o walkach z niepodległościowym podziemiem.

Od powyższej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, B. S. wniósł skargę do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku.

W skardze zarzucił, że pozbawienie go uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej nie ma uzasadnienia w jego faktycznym działaniu w jednostce wojskowej, w której służył. Powyższa służba polegała bowiem na uczestniczeniu w likwidacji "band rabunkowych i terrorystycznych". Ponadto stwierdził, że pozbawienie jego uprawnień kombatanckich jest działaniem prawa wstecz i narusza zasadę lex retro non agit.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 2375/01 wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej ppsa), oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji orzekł, że nie zostały naruszone w tej sprawie przepisy prawa procesowego jak i prawa materialnego..

W pierwszym przypadku Sąd orzekł, że prawidłowo został ustalony stan faktyczny w tej sprawie. Wynika jednoznacznie z niego, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Z tych względów, orzekł Sąd I instancji, nie nastąpiło także naruszenie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przepisów prawa materialnego, które zastosował w tej sprawie tj. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Jednocześnie Sąd I instancji orzekł, odnosząc się do zarzutów ze skargi, że prawo działa wstecz jeżeli wiąże skutki ze zdarzeniami, które miały miejsce przed początkiem obowiązywania normy prawnej. Natomiast zasada lex retro non agit nie sprzeciwia się pozbawianiu praw wcześniej nabytych, o ile pozbawianie to będzie wiążące po wejściu w życie prawa.

Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów cyt. ustawy ppsa.

Od powyższego wyroku Sądu I instancji zaskarżając go w całości skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł B. S., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. W treści skargi kasacyjnej podniósł następujące zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.

Po pierwsze, błędnej wykładni art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

Po drugie, błędnej wykładni art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez przyjęcie jednostronnej oceny dowodów na niekorzyść skarżącego i nierówne jego potraktowanie.

Z tych względów pełnomocnik skarżącego wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Ponadto należy podkreślić, że w świetle art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a ponadto

2/ naruszeniu przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie, skarga kasacyjna oparta została w pierwszej kolejności na podstawie ustawowej, określonej w art. 174 pkt 1 powołanej ustawy, bez nawet jednak odwołania się do podstawy skargi kasacyjnej z tego przepisu czyli art. 174 pkt 1 powołanej ustawy w zakresie przytoczenia podstaw kasacyjnych.

W tej sprawie, w oparciu o niekwestionowane ustalenia faktyczne, skarżący B.S. został pobawiony uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm. zwana dalej ustawą o kombatantach), ponieważ wcześniejsze uprawnienia kombatancie uzyskał wyłącznie z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej od dnia [...] maja 1949 r. do dnia [...] maja 1950 r. w ramach [...] Pułku KBW – JW [...] (orzeczenie Zarządu Wojewódzkiego ZBOWiD w G. z dnia [...] karta nr [...] akt administracyjnych sprawy oraz zaświadczenie Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] karta nr 3 akt administracyjnych, z którego wynika, że B.S. brał osobiście udział w walkach z reakcyjnym podziemiem przeciwko pięciu wymienionym w tym zaświadczeniu "bandom").

Na powyższej materialnoprawnej podstawie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się bowiem uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 jako uczestników walk o utrwalania władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. , co w tej sprawie nie wystąpiło.

Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA i grupami Wherwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych. Dlatego też, fakt udziału skarżącego w walkach z niepodległościowym podziemiem – nawet jeżeli był nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej w KBW powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Ponadto – co prawidłowo orzekł Sąd I instancji – brak jest przesłanek do twierdzenia, że oddział, w którym skarżący służył, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia, walczył także z UPA lub oddziałami Wherwolfu. Jednocześnie – co wynika z treści skargi kasacyjnej – nawet pełnomocnik skarżącego nie podniósł w podstawach kasacyjnych zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Natomiast , należy podkreślić, że zgodnie z dyspozycją art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

Ubocznie należy stwierdzić, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) został zaliczony przez Sąd Najwyższy do aparatu bezpieczeństwa (uchwała 7 sędziów SN z dnia 7 maja 1992 r. , sygn. akt II UZP 7/91 – OSNC APU nr 10/92 poz. 174 , a także przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994r. sygn. T 15/93 opublik. OTK 1994/1/4 oraz w wyroku NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 536/05 Lex Nr 194856). Natomiast w świetle art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c/ cyt. ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcje w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne, związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też, tym osobom nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów.

Oznacza to, że w tym stanie faktycznym i prawnym całkowicie bezzasadny jest zarzut ze skargi kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni przez Sąd I instancji art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

Z tych względów także jest oczywiście chybiony zarzut ze skargi kasacyjnej, a dotyczący błędnej wykładni przez Sąd I instancji art. 32 Konstytucji RP w zakresie naruszenia zasady równości wobec prawa.

Dlatego też, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna podlega oddaleniu.