Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 827/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Pani M. P. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz S. T. i M. T. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz S. T..

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Prezydent Miasta [...] przyznał wnioskowane świadczenia rodzinne, na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r., z uwagi na przekroczenie przez rodzinę ustawowego kryterium dochodowego w kwocie:

- [...] zł miesięcznie w okresie od [...] listopada 2017r. do [...] listopada 2017r.,

- [...] zł miesięcznie w okresie od [...] grudnia 2017r. do [...] października 2018r.

W dniu [...] lipca 2018r. Pani M. P. poinformowała organ wypłacający świadczenia o nowej umowie o pracę od kwietnia 2018 r.

W dniu [...] lipca 2018 r. Prezydent Miasta [...] wszczął postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. Pani M. P. poinformowała, że nowa umowa o pracę jest kontynuacją wcześniejszej zawartej z tym samym pracodawcą umowy na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] kwietnia 2018 r.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. umorzył postępowanie wszczęte w dniu [...] lipca 2018 r. w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r.:

1. uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r.,

2. odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz M. i S. T. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz S. T..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję, tj. umowa o pracę zawarta pomiędzy Panią M. P., a Szpitalem [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., zawarta na czas od [...] kwietnia 2016 r. do [...] kwietnia 2018r.

Przeliczenie dochodu rodziny Pani M. P. przy uwzględnieniu ww. umowy, tj. przyjęcie zgodnie z przepisami prawa, że dochód za 2016 r. stanowi dochód uzyskany i należy go podzielić przez 9 miesięcy, a nie 12 miesięcy spowodowało przekroczenie przez rodzinę ustawowego kryterium uprawniającego do zasiłku rodzinnego.

W dniu [...] stycznia 2019 r. Prezydent Miasta [...] wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 20, art. 30 ust. 1 ust. 2 pkt 4, ust. 6, ust. 7 i ust. 8 oraz art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220) ustalił, że kwota [...]zł pobrana przez Panią M. P. tytułem zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] lipca 2018 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi.

W uzasadnieniu decyzji wskazano na wystąpienie przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy, tj. przyznania świadczenia na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Pani M. P. złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Odwołująca wskazała, że nie zgadza się z decyzją organu, gdyż nie było zarówno utraty, jak i uzyskania dochodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] czerwca 2019r. na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2019 r.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium argumentowało, że podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie znalazł zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zasiłek rodzinny, na rzecz S. i M. T., na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r., został przyznany Pani M. P. przez Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., która w wyniku wznowienia postępowania została uchylona i odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz M. i S. T. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz S. T..

W konsekwencji powyższego, świadczenia rodzinne w kwocie [...]zł, tj.: [...] x [...] zł = [...] zł, [...] zł x [...] = [...] zł. pobrane przez Panią M. P., na podstawie decyzji, którą uchylono w wyniku wznowienia postępowania i odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego, na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2017 r., uznać należy za świadczenie nienależnie pobrane, na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy. Świadczenia nienależnie pobrane Pani M. P. jest zobowiązana zwrócić.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję organu odwoławczego z [...] czerwca 2019r. wniosła M. P. zaskarżając ją w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 7 Kpa, art. 77 Kpa, oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2019 r.,

2. umorzenie kwoty [...]zł;

3. zwolnienie z kosztów sądowych.

W uzasadnieniu argumentowała, że podjęła zatrudnienie na czas określony tj. od [...] kwietnia 2016 roku do [...] kwietnia 2018 roku w szpitalu [...] w [...]. W roku 2016 poinformowała [...] Centrum Świadczeń o fakcie podjęcia zatrudnienia przedstawiając swoją umowę o pracę dnia [...] maja 2016 roku wraz z zaświadczeniem o zarobkach. Na poparcie powyższego skarżąca przedłożyła kserokopię powyższych dokumentów z adnotacją przedłożenia organowi umowy o pracę z [...] kwietnia 2016r. w dniu [...] maja 2016r., oświadczenia o podjęciu pracy w kwietniu 2016 – [...] maja 2016r. oraz zaświadczenia o zarobkach za maj 2016r. – w dniu [...] czerwca 2016r.

Skarżąca dalej wskazała, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 roku zwróciła się do [...] Centrum Świadczeń o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami na rzecz synów M. i S. T. przedstawiając dochód członków rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, dotyczące członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informację odpowiedni o: formie opłacanego podatku, wysokości przychodu, stawce podatku, wysokość opłacanego podatku w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz małoletnich synów S. i M. T. oraz inne niezbędne dokumenty do wydania decyzji administracyjnej w związku z w/w sprawą. Dalej wyjaśniała, że wniosek o zasiłek rodzinny oraz wniosek o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] wypełniła zgodnie z instrukcją pracownika [...] Centrum Świadczeń informując go wcześniej o wszystkich zaistniałych okolicznościach dotyczących finansowej sytuacji rodzinnej. Po konsultacji z urzędnikiem [...] Centrum Świadczeń została również poinformowana, iż skoro dostarczyła umowę o pracę z dnia [...] kwietnia 2016 roku, dnia [...] maja 2016 roku to również nie musi ponownie jej dostarczać, umowa o pracę z dnia [...] kwietnia 2016 roku znajduje się w aktach sprawy. W tym stanie sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 roku przyznano jej na rzecz dzieci zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego stosując zasadę "złotówka za złotówkę". W kwietniu 2018 roku szpital, w którym pracuje przedłużył umowę o pracę i po konsultacji z [...] Centrum Świadczeń zostałam poinformowana, iż również tą umowę powinna przedłożyć w Urzędzie wraz z zaświadczeniem o zarobkach. W dniu [...] sierpnia 2018 roku dostarczyła do [...] Centrum Świadczeń drugą umowę o pracę wraz z zaświadczeniem o zarobkach, która jest kontynuacją pierwszej umowy o pracę i została zawarta tym razem na czas nieokreślony od dnia [...] kwietnia 2018 roku u tego samego pracodawcy wraz z zaświadczeniem o zarobkach. W związku z powyższym [...] Centrum Świadczeń wydało postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 roku o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. przyznającą zasiłek rodzinny na rzecz małoletnich dzieci oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na rzecz syna S. T.. Zdaniem skarżącej pracownik organu popełnił błąd przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 roku - źle weryfikując i przeliczając dochód rodziny, w wyniku czego rodzina jest teraz zobowiązana do zwrotu wypłaconych środków na skutek błędu oraz ponosi odpowiedzialność Urzędu i jego pracowników. Wydana decyzja z dnia [...] lutego 2019 roku wynika z błędnego rozliczenia dochodów rodziny nie z winy skarżącej. Ze swojej strony skarżąca dopełniła wszelkich obowiązków do wydania decyzji. Nie zataiłam żadnych faktów osobistych i finansowych rodziny. Wielokrotnie informowała pracownika prowadzącego sprawę by wszystkie fakty zostały dokładnie sprawdzone, ponieważ organ posiada wszystkie dokumenty wraz z umową o pracę z dnia [...] kwietnia 2016 roku i w związku z dopełnieniem wszelkich staranności nie należy spornych świadczeń kwalifikować jako nienależnie pobranych. Skarżąca opisała swoją sytuację życiową i finansową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Prezydent Miasta zasadnie uznał zasiłek rodzinny pobrany przez M. P. od dnia [...] listopada 2017r. do dnia [...] lipca 2018 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] w okresie od [...] listopada 2017r. do [...] lipca 2018r. za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi.

Materialnoprawną podstawą orzekania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, zwanej dalej "u.ś.r.").

Z akt sprawy wynika, że M. P. złożyła [...] sierpnia 2017r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego (k. 7 akt adm. I inst.). Organ przystępując do rozpoznania powyższego wniosku dołączył do akt sprawy dokument zaczerpnięty z Portalu Informacyjno-Usługowego [...] z którego wynika, że M. P. w 2016r. uzyskała uprawnienie do ubezpieczenia zdrowotnego od [...] kwietnia 2016r., podlega ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu jako pracownik (k. 9 akt adm. I inst.) oraz że w 2016r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł (k. 10 akt adm. I inst.). Z karty obliczenia dochodu wynika, że organ po odjęciu odliczeń z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatku dochodowego podzielił uzyskany dochód przez 12 miesięcy i następnie wyliczył średni dochód rodziny (3 osoby) w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie na kwotę [...]zł. W oparciu o tak wyliczony dochód Prezydent Miasta [...] decyzja z [...] sierpnia 2017r. przyznał wnioskodawczyni zasiłek rodzinny na synów za okres od [...] listopada 2017r. do [...] października 2018r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] jednorazowo od [...] września 2018r. do [...] września 2018r. na rzecz syna S..

W tym miejscu wskazać należy okoliczność, na którą powoływała się skarżąca, w toku całego postępowania administracyjnego, że udzielała wszelkich informacji o stanie zatrudnienia, stanie rodziny i uzyskiwanych dochodach. Potwierdziła to przed Sądem przedkładając do skargi kopie umowy o pracę z [...] kwietnia 2016r., którą udostępniła organowi w dniu [...] maja 2016r., oświadczenie o podjęciu pracy w kwietniu 2016r. - przedłożone organowi [...] maja 2016r. oraz zaświadczenie o zarobkach od maja 2016r. – przedłożone organowi [...] czerwca 2016r. (k. 10-12 akt sąd.)

Późniejsze ponowne przedłożenie w dniu [...] sierpnia 2018r. przez skarżącą umowy o pracę z [...] kwietnia 2016r. oraz umowy o pracę z [...] marca 2018r. - już na czas nieokreślony u tego samego pracodawcy - było wypełnieniem obowiązków ciążących na skarżącej z tytułu korzystania ze świadczeń rodzinnych w świetle art. 25 ust. 1 u.ś.r. Nie mogło jednak rodzić po stronie skarżącej ujemnych konsekwencji w związku z ponownym przeliczeniem dochodu i przekroczeniem kryterium dochodowego w wysokości niepozwalającej zastosować nawet zasady "złotówka za złotówkę", bowiem organ w istocie był poinformowany, że skarżąca zawarła umowę o pracę od [...] kwietnia 2016r. i to przed złożeniem wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych z [...] sierpnia 2017r., bo już czerwcu 2016r.

W tych okolicznościach z akt sprawy bezspornie wynika, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie skarżącej zasiłku rodzinnego w sierpniu 2017r. posiadał pełną wiedzę, potwierdzoną dokumentami przedłożonymi przez skarżącą (umowa o pracę z [...] kwietnia 2016r.) oraz pozyskanymi samodzielnie przez organ w zakresie objęcia ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym od [...] kwietnia 2016r., że dochód jaki uzyskała skarżąca w 2016r. dotyczy 9 miesięcy. Zatem organ błędnie wyliczył dochód rodziny dzieląc go przez 12 miesięcy, a nie przez 9, jak to wynika z treści art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, (...) w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, (...), osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Z treści art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r. wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, (...) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast dochód członka rodziny – to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (art. 3 pkt 2a u.ś.r.). Dochód jaki uzyskała skarżąca w 2016r. – roku poprzedzającym okres zasiłkowy był dochodem uzyskanym w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit c ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W świetle powyższych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód uzyskany w 2016r. należało podzielić przez 9 miesięcy, jak to słusznie uczynił organ, ale dopiero po wznowieniu postępowania decyzją z [...] września 2018r.

Prawidłowo, więc organy administracji ustaliły, że świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku na synów za okres od dnia [...] listopada 2017r. do [...] października 2018 r. zostało pobrane przez skarżącą pomimo przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do jego pobierania. Wysokość uzyskiwanego dochodu nie pozwoliła także na zastosowanie zasady "złotówka za złotówkę".

Do rozstrzygnięcia pozostaje jednak kwestia, czy w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy ograny były uprawnione do uznania, że jest to świadczenie nienależnie pobrane i do nałożenia na skarżącą obowiązku jego zwrotu.

W świetle art. 30 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, osoba która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Jak stanowi ust. 2 art. 30 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

1a) świadczenie rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Decydujące zatem znaczenie dla oceny prawidłowości wydanych w rozpatrywanej sprawie decyzji, ma dokonana przez orzekające organy wykładnia powyższych przepisów ustawy.

Należy w tym miejscu podkreślić, że ani w art. 30 ust. 1, ani w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., nie występuje przesłanka negatywnego zachowania się strony ukierunkowanego na niezgodne z prawem administracyjnym korzystanie ze środków publicznych. W piśmiennictwie wskazuje się natomiast, iż od organu nie wymaga się wykazania winy strony, co oznacza, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku, o którym mowa powyżej, także wówczas, jeżeli strona nie zawiniła w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało.

Regulacja zamieszczona w art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. jest bowiem odmienną regulacją od pozostałych (zamieszczonych w art. 30 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 u.ś.r.), toteż w jej przypadku nie można brać pod uwagę świadomości strony co do spełnienia przesłanek ustawowych, ewentualnego wprowadzenia w błąd, świadomości podania nieprawdy, ani oceniać skutków braku pouczenia o prawie do określonego świadczenia.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy nie były zobowiązane do badania, czy można skarżącej przypisać winę w pobraniu nienależnego świadczenia rodzinnego. Kwestia ta nie ma znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, skoro podstawę uznania za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne stanowił przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. Wprawdzie każde świadczenie wypłacone w warunkach z art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. należy traktować jako świadczenie nienależnie pobrane, to jednak okoliczności faktyczne niniejszej sprawy upoważniają do stwierdzenia, że niezasadne jest zobowiązanie skarżącej do jego zwrotu.

W rozpatrywanej sprawie orzekające organy stanęły na stanowisku w związku z poinformowaniem o zawarciu umowy o pracę od [...] kwietnia 2016r., po wznowieniu postępowania, że zasadne było ponowne przeliczenie dochodu skarżącej i ustalenie, czy spełnia kryterium dochodowe do pobierania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego. Skutkiem powyższego organy ustalił, że dochód skarżącej uzyskiwany w roku poprzedzających okres świadczeniowy nie daje podstaw do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego – uchylono zatem decyzję przyznającą świadczenia i odmówiono przyznania prawa do zasiłki rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego. W konsekwencji zdaniem organu skarżąca pobrała nienależne jej świadczenia rodzinne i zobowiązana została do ich zwrotu.

W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd stoi na stanowisku, że skarżąca nie może ponosić winy i odpowiedzialności za działanie organu i niewłaściwe wyliczenie dochodu rodziny, który na skutek tego błędnego wyliczenia stał u podstaw przyznania jej prawa do świadczeń rodzinnych. Skarżąca działała w zaufaniu do organu, wypełniła wszystkie ciążące na niej obowiązki, przedłożyła wymagane dokumenty i mogła zasadnie zakładać, że jej wniosek zostanie prawidłowo rozpatrzony i skoro przyznano jej świadczenia to rzeczywiście jej przysługują.

Uwzględnienie powyższych okoliczności, dowodów i rozważań – które zostały niezasadnie przez organy administracji obu instancji pominięte – prowadzi do wniosku, że skarżąca nie może być zobowiązana do zwrotu pobranych świadczeń.

W tym stanie rzeczy decyzje organów administracji nie mogły się ostać, zatem należało wyeliminować jej z obrotu prawnego.

Wobec faktu, że okoliczności sprawy zostały wystarczająco wyjaśnione oraz że skarżąca w świetle zasady pogłębiania zaufania obywateli nie może ponosić konsekwencji błędnego ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego i dodatku do świadczenia rodzinnego postępowanie administracyjne należało umorzyć. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do żądania od Skarżącej zwrotu wypłaconych świadczeń, co zarazem oznacza, iż postępowanie administracyjne w tej sprawie okazało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Odmienne stanowisko organów obu instancji w powyższej kwestii może być rzeczywiście postrzegane jako w istocie przerzucanie na skarżącą odpowiedzialności za błąd organu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2019r., a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2019r., albowiem wydano je z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a, art. 7 k.p.a, art. 8 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 wyroku) oraz umorzył postępowanie administracyjne w całości (pkt 2 wyroku).

Zgodnie z dyspozycja art. 239 § 1 pkt 1a P.p.s.a. skarżąca zwolniona jest z urzędu od obowiązku poniesienia kosztów sądowych z uwagi na przedmiot sprawy dotyczący pomocy i opieki społecznej.