Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1031/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Wodne prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1, 2, 5, 5c, 6
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 36 ust. 1 i  ust. 3 pkt 4, art. 37 pkt 2, art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Hanna Raszkowska sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant referent Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 23 kwietnia 2015r. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. ‘[...]" w E. zgłosiła Prezydentowi Miasta (dalej jako: "organ I instancji") zamiar budowy indywidualnej, przydomowej, biologicznej oczyszczalni ścieków bytowo-gospodarczych na działkach gruntu nr "[...]" i nr "[...]", w obrębie 30, przy ul. "[...]"

w E. Do wniosku załączono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projekt budowlany instalacji, w tym kopię mapy zasadniczej obrazującą lokalizację projektowanego przedsięwzięcia. Podano, że średni dobowy zrzut ścieków bytowo-gospodarczych wyniesie 4,5 m3.

Postanowieniem z dnia 13 maja 2015r. Kierownik Referatu Administracji Architektoniczno-Budowlanej w Departamencie Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w E., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.), nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia zgłoszenia poprzez doprowadzenie przedłożonych materiałów do zgodności z obowiązującymi przepisami

w zakresie odległości przydomowych oczyszczalni ścieków od okien i drzwi budynków przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od granicy działek sąsiednich wymaganych dla zabudowy wielorodzinnej, tj. § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2002r. nr 75, poz. 690 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie". Wyjaśniono, że według przedłożonych materiałów projektowaną oczyszczalnię usytuowano zgodnie z wymogami dla zabudowy jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej. Dodatkowo organ zobowiązał inwestora do przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie oczyszczonych ścieków do wód lub do ziemi oraz na wykonanie wylotu odprowadzającego ścieki do środowiska.

W piśmie z dnia 19 maja 2015r. organ I instancji uzasadnił wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego Wskazał, że zgodnie z art. 36 ustawy Prawo wodne, jeżeli ścieki z oczyszczalni mają być wprowadzone do wód powierzchniowych płynących, które są własnością Skarbu Państwa lub na grunt nie będący własnością użytkownika oczyszczalni to takie korzystanie wykracza poza korzystanie zwykłe, jest korzystaniem szczególnym i pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie wylotu ścieków do wód lub do gruntu oraz na wprowadzanie tych ścieków do wód lub do ziemi, niezależnie od ich ilości. Zauważono, że z przedłożonej dokumentacji dot. projektu przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr "[...]" wynika, że miejsce wylotu ścieków do gruntu zlokalizowano na działce nr "[...]" i ścieki będą powierzchniowo, grawitacyjnie odprowadzone, zgodnie z ukształtowaniem terenu, do pobliskiego cieku wodnego znajdującego się na działce ewidencyjnej nr 16/1 stanowiącej własność Skarbu Państwa - Nadleśnictwa. Z tego wynika, że ścieki muszą przepłynąć przez działkę nr "[...]", będącą własnością Gminy Miasto, która jest administrowana przez Zarząd Budynków Komunalnych. Podano, że istnieje także duże prawdopodobieństwo, że ścieki mogą się przedostawać na działkę sąsiednią, ponieważ studzienka i wylot ścieków do gruntu znajduje się w bliskim sąsiedztwie granicy działki nr 64 stanowiącej własność Państwa H. i M. B. Zarzucono też, że działka nr "[...]" nie stanowi współwłasności wszystkich członków wspólnoty. Wyszczególniono członków Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. "[...]" w E., którzy nie są właścicielami działki nr "[...]’.

W wyznaczonym terminie inwestor przedłożył poprawiony projekt budowlany, wnosząc o umożliwienie wymiany wyszczególnionych stron przedłożonej pierwotnie dokumentacji w celu doprowadzenia tego projektu do zgodności z obowiązującymi przepisami prawa (pismo z dnia 29 maja 2015r.). Wskazano, że zgodnie z korektą projektowane odprowadzenie oczyszczonych ścieków do ziemi nastąpi tylko na obszarze działki nr "[...]" poprzez złoże rozsączające zabezpieczone geowłókniną, ułożone w nasypie wykonanym z piasków średnich/grubych bez frakcji pylastej i ilastej. Zaznaczono, że oczyszczone ścieki będą wprowadzane do ziemi w ilości 4,5 m3 na dobę. Stwierdzono też, że wszyscy współwłaściciele nieruchomości gruntowej nr "[...]" wydali Zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej zgodę na wprowadzenie ścieków. Podkreślono, że wszyscy współwłaściciele działki nr "[...]" są również współwłaścicielami działki nr 53. Zważono, że w tej sytuacji odpadają przesłanki wskazujące na potencjalną możliwość jakiegokolwiek szczególnego korzystania z wód i uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego jest całkowicie zbędne.

Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji zgłosił sprzeciw w sprawie przyjęcia zgłoszenia przedmiotowych robót budowlanych. W uzasadnieniu organ stwierdził, że inwestor nie wykonał nałożonych obowiązków. Ocenił, że usytuowanie odpowietrzenia przydomowej oczyszczalni ścieków nie spełnia wymogu z § 36 ust. 1 rozporządzenia w zakresie zachowania odległości co najmniej 7,5 m od granicy z działką sąsiednią. Ponadto organ podtrzymał stanowisko o konieczności przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego. Wyjaśnił, że co prawda inwestor obecnie zamierza zastosować odprowadzanie oczyszczonych ścieków do ziemi poprzez złoże rozsączające. Jednakże usytuowanie urządzeń oczyszczalni na działce sąsiedniej nr ‘[...]", która nie stanowi współwłasności wszystkich członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. "[...]" powoduje, że następuje szczególne korzystanie z wód wykraczające poza korzystanie zwykłe, zgodnie z art. 36 i 37 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 469). Podkreślono, że w ramach zwykłego korzystania z wód, właściciel może bez pozwolenia wodnoprawnego odprowadzić do 5 m3 ścieków, ale pochodzących tylko z własnego gospodarstwa domowego oraz rolnego, na grunt będący jego własnością .

W odwołaniu od tej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa zaprzeczyła ustaleniom organu I instancji co do niezachowania wymaganej odległości. Wskazała, że z treści rysunku PZ1 (doręczonego organowi rysunku zamiennego do projektu) jednoznacznie wynika, że omawiana odległość 7,5 m będzie zachowana. Ponadto zarzuciła organowi błędną wykładnie i bezpodstawne zastosowanie w sprawie art. 37 pkt 2 ustawy Prawo wodne. W tym zakresie powtórzono argumenty przytoczone w piśmie z dnia 29 maja 2015r.

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Wydziału Infrastruktury, Geodezji i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego, działając z upoważnienia Wojewody, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że przedłożony przez inwestora rysunek PZ1, jako załącznik do zgłoszenia oraz zamienny rysunek PZ1 - przedłożony przy piśmie z dnia 29.05.2015 r. uzupełniającym zgłoszenie, wskazujący lokalizację przydomowej oczyszczalni ścieków, nie spełnia wymagań określonych w § 36 ust. 1 rozporządzenia w zakresie usytuowania wylotów wentylacji min. 7,5 m od granicy sąsiedniej nieruchomości, tj. działki nr "[...]’. Poza tym organ II instancji uznał zasadność nałożenia na inwestora obowiązku dostarczenia pozwolenia wodnoprawnego, z przyczyn podanych przez organ I instancji. Zaznaczono, że nie wszyscy przyszli użytkownicy oczyszczalni są właścicielami działki nr "[...]", na terenie której przewidywane jest odprowadzanie ścieków do gruntu. Natomiast fakt, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. "[...]" w E. uzyskała zgodę właścicieli działki nr "[...]’ na budowę przedmiotowej oczyszczalni stanowi tylko o tym, że inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wyjaśniono, że zgodnie z treścią art. 36 ustawy Prawo wodne tylko właściciel gruntu może odprowadzać do 5 m3 ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego bez uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w związku z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 11, art. 32 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszeniem art. 37 pkt 2 Prawa wodnego i § 36 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. W uzasadnieniu przytoczono argumenty dotychczas podnoszone. Powołano się na treść zamiennego rysunku nr PZ1, który jak zauważono, jednoznacznie dowodzi zachowanie kwestionowanej odległości 7,5 m wylotu odpowietrzenia kanału wentylacyjnego od granicy działki nr "[...]". Podkreślono też, że odprowadzanie oczyszczonych ścieków będzie następowało tylko na obszarze działki nr "[...]" poprzez odpowiednie złoże rozsączające, za zgodą wszystkich właścicieli tejże działki, którzy są również członkami Wspólnoty Mieszkaniowej. Zgoda wyrażona została w sposób pisemny i jednoznaczny. Zarzucono, że zaskarżona decyzja narusza podmiotowe prawo właścicieli działki nr "[...]" do korzystania z tej nieruchomości w sposób określony w art. 36 i art. 37 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 140 k..c., podczas gdy udzielenie zgody stanowi realizację podmiotowego prawa własności.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał na rysunek PZ1 (k. 48 akt administracyjnych), podnosząc że projekt zagospodarowania projektowanej przydomowej oczyszczalni ścieków został opracowany na mapie zasadniczej w skali 1:500, natomiast projekt oczyszczalni wraz z odległościami – wymiarami został wrysowany nie w tej skali, tj. wskazany wymiar 755 cm odpowiada rzeczywistemu wymiarowi ok. 380 cm. Dlatego nie można uznać, że inwestycja ta została zlokalizowana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 1647.) sąd administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonych aktów organów administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja podtrzymała sprzeciw wobec budowy indywidualnej przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 4,50 m3 na dobę. Zgodnie z regulacją art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego realizacja zgłoszonego zamierzenia nie wymagała pozwolenia na budowę, lecz stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy podlegała obowiązkowi zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres

i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia,

w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji (art. 30 ust. 5c ustawy). Zgłoszenia, o którym mowa

w ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu (art. 30 ust. 5 ustawy). Nałożenie obowiązku, o którym mowa w ust. 5c, przerywa bieg terminu,

o którym mowa w ust. 5.

Stosownie do art. 30 ust. 6 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli:

1. zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę;

2. budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy;

3. zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje.

W rozpatrywanym przypadku sprzeciw został wniesiony z dwóch powodów. Po pierwsze stwierdzono naruszenie § 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zakresie zachowania 7,5 m odległości wylotów wentylacji od granicy sąsiedniej nieruchomości. Zdaniem organu projektowane zamierzenie naruszy ten wymóg, gdyż zaznaczona na kopii mapy zasadniczej w skali1:500 (rysunek nr PZ1- k. 48 akt administracyjnych) odległość 755 cm w rzeczywistości wyniesie ok. 380 cm. Po drugie wskazano na konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wobec ustalenia, że nie każdy użytkownik oczyszczalni,

a więc nie każdy członek Wspólnoty Mieszkaniowej jest właścicielem działki nr "[...]", na której zaprojektowano lokalizację urządzeń rozsączających. Zdaniem organów pozwolenie wodnoprawne jest wymagane zawsze, niezależnie od ilości odprowadzanych ścieków, jeżeli użytkownik oczyszczalni nie jest właścicielem gruntu, na którym oczyszczone ścieki będą wprowadzane do ziemi. Rozumowanie organów nie ma uzasadnionych podstaw prawnych.

Odnosząc się do pierwszego z podanych powodów, wskazać należy, że w myśl cytowanego art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, inwestor nie ma obowiązku dołączać do zgłoszenia żadnych kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej. Ze względu na uproszczony tryb postępowania zgłoszeniowego wystarczające jest poprzestanie na zwykłym szkicu lub rysunku, na którym inwestor określa parametry i lokalizację zamierzenia budowlanego, w tym deklaruje jakie zostaną zachowane odległości. W takim ujęciu nie można czynić inwestorowi zarzutu, że przedstawił rozmieszczenie projektowanej oczyszczalni przy pomocy kopii mapy zasadniczej, bez zachowania skali w jakiej została ona sporządzona. Skoro inwestor zaznaczył na rysunku, że odległość wylotu wentylacyjnego położonego na działce nr "[...]’ wyniesie od granicy działki nr "[...]" - 755 cm, to organ przyjmujący zgłoszenie był związany tym zapewnieniem inwestora, chyba że stwierdziłby okoliczności uniemożliwiające zachowanie podanej odległości. W niniejszej sprawie jednak takowych nie dostrzeżono, a spór dotyczył jedynie sposobu zobrazowania lokalizacji oczyszczalni i urządzeń z nią związanych, co jak wyjaśniono nie dawało podstaw do przyjęcia, że deklarowana odległość nie zostanie zachowana.

Nie można też się zgodzić ze stanowiskiem organów co do obowiązku uzyskania przez Wspólnotę Mieszkaniową pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do ziemi na terenie działki nr "[...]’ oczyszczonych ścieków o pojemności 4,5 m3 na dobę. Zgodnie

z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. W myśl art. 37 pkt 2 tej ustawy, szczególnym korzystaniem z wód jest wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe. Natomiast art. 36 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi, że właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie; prawo to nie stanowi prawa do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 39 ust. 3 pkt 4 nie stanowi zwykłego korzystania z wód wprowadzanie do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5m3 na dobę. Z treści tych przepisów wynika, że przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie

z wód od szczególnego korzystania z wód w postaci wprowadzania oczyszczonych ścieków do wód lub do ziemi jest jedynie ilość wprowadzonych do ziemi oczyszczonych ścieków na dobę. Oczywistym jest natomiast w świetle art. 36 ust. 1 ustawy Prawo wodne, że uprawnienie takie przysługuje właścicielowi gruntu, a więc tylko taki podmiot mógłby ubiegać się o pozwolenie wodnoprawne z powodu szczególnego korzystania z wód, czyli przekroczenia dobowej ilości wprowadzanych do ziemi oczyszczonych ścieków. Właściciel gruntu ma prawo wprowadzać do ziemi na terenie należącej do niego działki oczyszczone ścieki w ilości do 5 m3 na dobę, bez względu na to czy są to ścieki własne. Przepis nie ogranicza bowiem możliwości wprowadzania oczyszczonych ścieków do ziemi od pochodzenia tych ścieków. Tylko przekroczenie podanej ilości obligowałoby właściciela gruntu do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym skoro Wspólnota Mieszkaniowa wykazała, że dysponuje zgodą właścicieli działki nr "[...]", którzy są nota bene wszyscy członkami Wspólnoty Mieszkaniowej, do wprowadzania oczyszczonych ścieków do ziemi na terenie tej działki w ilości 4,5 m3 na dobę, to niezasadnie organy domagały się okazania pozwolenia wodnoprawnego, które w świetle ustawy Prawo wodne nie jest wymagane.

Zgłoszony zamiar budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z zaprojektowanym złożem rozsączającym wprowadzającym oczyszczone ścieki do ziemi nie wymagał także pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o przepis art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego, bowiem tego typu oczyszczalnia nie jest urządzeniem wodnym, gdyż nie została objęta ustawową definicją urządzenia wodnego zamieszczoną w art. 9 pkt 19 Prawa wodnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni przedstawioną ocene prawną, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu stronie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi, orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.