Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 685/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 67, art. 68
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 13 ust. 1, art. 14
journal: Dz.U. 1980 nr 4 poz 8
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody z dnia 1 sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 1 sierpnia 2012 r. Wojewoda uchylił orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z 4 kwietnia 1962 r. o przyznaniu na rzecz J. P. odszkodowania pieniężnego za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 19 kwietnia 1955 r. nieruchomość, położoną w G., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 8309 m2 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 25 września 1953 r. Zjednoczenie Budownictwa Miejskiego w G. wystąpiło do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. o wydanie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości położonych przy ul. H. w G. We wniosku tym wskazano m.in. nieruchomość położoną w G., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 8309 m2, stanowiącą własność J. P.

Orzeczeniem z 19 kwietnia 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wywłaszczyło nieruchomość położoną w G., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 8309 m2, stanowiącą własność J. P. Natomiast orzeczeniem z 4 kwietnia 1962 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych przyznało J. P. odszkodowanie w kwocie 9.396 zł za wywłaszczoną orzeczeniem z 19 kwietnia 1955 r., nieruchomość.

Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył L. P., który na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. z 26 października 1955 r., sygn. akt [..], stał się jednym ze spadkobierców po zmarłym J. .

Pismem z 6 kwietnia 2010 r. radca prawny, R. S., pełnomocnik J. W. wniósł o rozpatrzenie odwołania od orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 4 kwietnia 1962 r.. We wniosku wskazał, że J. W.jest jedną ze spadkobierczyń po zmarłym S. P. Z kolei S. P. był jednym ze spadkobierców po zmarłym J. P.

Postanowieniem z 8 października 2010 r. Wojewoda przekazał wniosek pełnomocnika J. W., z 6 kwietnia 2010 r. Ministrowi Infrastruktury, jako organowi właściwemu w sprawie.

Pismem z 20 lipca 2011 r. Minister Infrastruktury zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Ministrem a Wojewodą i wskazanie Wojewody jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku pełnomocnika J. W.

Pismem z 25 sierpnia 2011 r. Wojewoda, powołując się na rozstrzygnięcie Prezesa Rady Ministrów z 9 lutego 2011 r., zapadłe w podobnym stanie faktycznym, stwierdził, iż jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku pełnomocnika J. W.

Pismem z 23 marca 2012 r. Wojewoda zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz zwrócił się do nich z prośbą o przedstawienie, w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma, wszelkich dokumentów będących w posiadaniu stron, związanych z orzeczeniem odszkodowawczym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z 4 kwietnia 1962 r. oraz poprzedzającym je orzeczeniem wywłaszczeniowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 19 kwietnia 1955 r..

Wojewoda zwrócił się także do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z zapytaniem, czy przed Ministrem lub poprzednikami prawnymi właściwymi w zakresie spraw wywłaszczeniowych toczyło się lub toczy się jakiekolwiek postępowanie administracyjne dotyczące orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z 4 kwietnia 1962 r. w szczególności postępowanie odwoławcze.

Ustalono również, że ani w archiwum Urzędu Wojewódzkiego, ani w archiwum firmy [...] S.A. nie ma akt wywłaszczenia działki nr [...] o pow. 8309 m2..

Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej poinformowało, że z posiadanego rejestru nie wynika, aby przed Ministrem toczyło się postępowanie administracyjne dotyczące orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z 4 kwietnia 1962 r. Także Urząd Miasta poinformował, że w Archiwum Urzędu Miasta nie odnaleziono archiwalnych akt postępowania wywłaszczeniowego, dotyczących powyższej nieruchomości.

Rozpoznając sprawę Wojewoda podkreślił, że w archiwalnych aktach sprawy, dotyczących działki nr [...], brak jest odwołania od orzeczenia z 4 kwietnia 1962 r. Jak jednak wynika z treści pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Departamentu Społeczno-Administracyjnego z 16 kwietnia 1962 r. oraz odpowiedzi Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z 30 kwietnia 1962 r. L. P. złożył "skargę" na przedmiotowe orzeczenie do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

W ocenie Wojewody nie jest istotna treść zarzutów, jakie podniósł L. P., ponieważ sam fakt złożenia takiego pisma wskazuje na jego niezadowolenie z treści decyzji odszkodowawczej.

Badając termin wniesienia odwołania i jego dopuszczalność organ odwoławczy wskazał, że L. P. był jednym ze spadkobierców po zmarłym J. P. W archiwalnych aktach postępowania brak jest informacji w jakim dniu skarga została złożona. Biorąc jednakże pod uwagę fakt, iż decyzja o ustaleniu odszkodowania za działkę nr [...] została wydana w dniu 4 kwietnia 1962 r., a pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, skierowane do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych, wraz z którym przesłano "skargę Ob. L. P. (...) w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość", nosi datę 16 kwietnia 1962 r., stwierdził organ odwoławczy, że po 12-stu dniach od wydania decyzji pismo to znajdowało się w posiadaniu organu odwoławczego, a zatem 14-dniowy termin na wniesienie odwołania został zachowany.

Rozpoznając przedmiotową sprawę organ odwoławczy miał na uwadze konieczność uwzględnienia zmiany stanu prawnego i faktycznego, jaki miał miejsce po wydaniu zaskarżonego orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy nie tylko ocenia podstawy - prawną i faktyczną - zaskarżonego orzeczenia, ale i orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania własnego orzeczenia. Oznacza to, że jeśli w czasie pomiędzy wydaniem orzeczenia w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania ulegnie zmianie stan prawny lub faktyczny sprawy, to organ odwoławczy, zachowując tożsamość sprawy, obowiązany jest stan ten uwzględnić. Podkreślił organ, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w G., stanowiącą własność J. P. prowadzone było na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (j. t. z 1952 r., Dz. U. Nr 4, poz. 31) i przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 52, poz. 339).

Wojewoda podniósł, że nie udało się odnaleźć jakichkolwiek dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy, które potwierdziłyby rozpoznanie odwołania i wydanie w tym zakresie stosownego orzeczenia przez ówczesny lub późniejszy organ odwoławczy. W związku z powyższym uznano, że sprawa nie została dotychczas rozpatrzona w trybie odwoławczym, a zatem aktualnie pozostaje ona nadal w toku na etapie rozpoznawania przed organem II instancji. W obecnym stanie prawnym instytucję wywłaszczenia nieruchomości oraz odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 233 tej ustawy "sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów".

Zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja wywłaszczeniowa i odszkodowawcza poprzedzająca wydanie kwestionowanego orzeczenia powstała przed 50 laty i odpowiada wymaganiom ówczesnego dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., zachodzi zatem konieczność zweryfikowania materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie w świetle wymagań aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i wydania na tej podstawie nowego orzeczenia w sprawie przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...]. Powoduje to konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z kwietnia 1962 r. i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, właściwemu w sprawach z zakresu wywłaszczeń nieruchomości, którym, w stosunku do nieruchomości położonych na terenie miasta G., w aktualnym stanie prawnym jest Prezydent Miasta G., wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej. Przeprowadzenie bowiem przez organ odwoławczy w całości postępowania administracyjnego w zakresie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość naruszałoby wspomnianą zasadę dwuinstancyjności.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Prokurator Okręgowy, domagając się stwierdzenia jej nieważności i zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, a także z naruszenie art. 128, art. 76 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.

Prokurator wskazał, że w toku prowadzonego postępowania Wojewoda nie odnalazł skargi złożonej przez L. P., a mimo to automatycznie przyjął, że tak zatytułowane pismo stanowi odwołanie od decyzji odszkodowawczej. Uznanie tego pisma za odwołanie nie znajduje oparcia w materiale dowodowym, a co najmniej nastąpiło przedwcześnie. Z pisma przewodniego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - Departamentu Społeczno-Administracyjnego z 16 kwietnia 1962 roku nie wynika, aby złożona przez L. P. skarga dotyczyła orzeczenia odszkodowawczego. W formularzu tym wskazano jedynie ogólnie, że skarga dotyczy odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Natomiast z odpowiedzi Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 30 kwietnia 1962 roku wynika jednoznacznie, że od orzeczenia z 4 kwietnia 1962 roku nie wniesiono odwołania. Z treści tego pisma wynika także, że skarga L. P. dotyczyła odszkodowania za pozbawienie użytkowania nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowania za pozbawienie użytkowania gruntu po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (należy sądzić, że chodzi o okres od wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego do wydania decyzji o wywłaszczeniu), nie zaś odszkodowania z tytułu pozbawienia własności nieruchomości. Słusznie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wskazało, że odszkodowania z tytułu pozbawienia użytkowania gruntu należy dochodzić na drodze sądowej.

Dalej Prokurator przyznał, że zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy, że z jego treści wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Jednakże niedopuszczalna jest uznawanie jakiekolwiek pisma pochodzącego od strony za odwołanie. Prokurator poniósł, że pismo tytułowane jako "skarga" odnosiło się do całkowicie innych kwestii niż rozstrzygnięte orzeczeniem.

Zgłoszenie dodatkowych żądań - w tym wypadku dotyczących odszkodowania za pozbawienie użytkowania nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego oraz po jego wszczęciu, a przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu - nie oznacza, zdaniem Prokuratora, niezadowolenia strony z rozstrzygnięcia o odszkodowaniu z tytułu pozbawienia własności nieruchomości. Są to bowiem roszczenia innego rodzaju, których dochodzenie winno odbywać się w innym trybie, nie przed organami administracji, lecz przed sądem powszechnym.

W przekonaniu skarżącego uznanie pisma L. P. za odwołanie od decyzji odszkodowawczej narusza art. 76 § 1 k.p.a., który stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z domniemania prawdziwości korzysta więc pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 30 kwietnia 1962 roku, w którym wprost stwierdzono, że od orzeczenia odszkodowawczego nie wniesiono odwołania. Wojewoda nie przeprowadził dowodu przeciwko prawdziwości tego dokumentu ani nie ustalił w inny sposób, że decyzja z 4 kwietnia 1962 roku została zaskarżona. Naruszenia prawa procesowego dopuścił się zatem Wojewoda, opierając swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach sprzecznych z treścią dokumentu urzędowego.

Prokurator podniósł, że decyzja odwoławcza została wydana została z rażącym naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.. W niniejszej sprawie nie nastąpiła wspomniana przez Wojewodę zmiana stanu faktycznego, która mogłaby uzasadniać uchylenie decyzji odszkodowawczej. Z decyzji Wojewody nie wynika, w jaki sposób została stwierdzona i na czym miałaby polegać zmiana stanu faktycznego. Ponadto, z uzasadnienia decyzji z 1 sierpnia 2012 roku nie wynika, aby organ odwoławczy przeprowadził wszechstronne i wyczerpujące poszukiwania dokumentów dotyczących ewentualnego rozpatrzenia w trybie odwoławczym skargi L. P. przez uprawniony organ (obowiązek z art. 77 § 1 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie mogłaby ewentualnie zachodzić konieczność oceny zgromadzonych dowodów w świetle aktualnie obowiązującej ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Pojęcie "wyjaśnienie sprawy" użyte w art. 138 § 2 k.p.a. należy rozumieć jako prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Wojewoda nie wskazał na braki czy nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w 1962 roku, a pod pojęciem "wyjaśnienia sprawy" organ odwoławczy zdaje się błędnie rozumieć zastosowanie aktualnie obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 roku.

Podkreślił Prokurator, że art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji tylko wówczas, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki:

decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania,

konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wojewoda nie stwierdził, aby decyzja odszkodowawcza naruszała w jakikolwiek sposób przepisy postępowania. Z pewnością nie została zatem spełniona pierwsza z przesłanek i już samo to oznacza, że całkowicie niedopuszczalne było wydanie przez Wojewodę decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zmiana stanu prawnego została w istocie wskazana przez Wojewodę jako jedyna przyczyna uchylenia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 4 kwietnia 1962 roku o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Żaden przepis prawa nie stanowi jednak, że zmiana stanu prawnego stanowić może samoistną przesłankę uchylenia decyzji przez organ odwoławczy. Oznacza to zdaniem skarżącego o rażącym naruszenie przepisu art. 138 § 1 k.p.a.

Dodatkowo podniósł skarżący, iż mimo braku nieprawidłowości w odniesieniu do orzeczenia z 1962 r. decyzja kasacyjna spowodowała powstanie sytuacji, w której Prezydent Miasta zobowiązany jest ponownie ustalić odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Zastosowanie w niniejszej sprawie znaleźć musiałyby przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, że odszkodowanie zostałoby ustalone według stanu nieruchomości z dnia wywłaszczenia, ale według cen z chwili obecnej. Skutkowałoby to bez uprzedniego stwierdzenia nieprawidłowości ustalonego i wypłaconego wcześniej odszkodowania ponownym ustaleniem i koniecznością wypłaty nieporównywalnie wysokiego odszkodowania ze środków publicznych. Podkreślił także Prokurator nawiązując do treści art. 138 § 2 k.p.a., że brak wskazania okoliczności jakie winien wziąć pod uwagę organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy determinuje także wadliwość podjętego rozstrzygnięcia kasacyjnego. Wytyczne, wskazówki i zalecenia organu II instancji co do postępowania wyjaśniającego stanowią obligatoryjny element decyzji kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga poddana kognicji Sądu dotyczy decyzji Wojewody z 1 sierpnia 2012 r. w przedmiocie odwołania od orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 4 kwietnia 1962 r. Organ odwoławczy przyjął, że w kwietniu 1962 r. zostało wniesione odwołanie, które do dziś nie zostało rozpatrzone.

W niniejszej sprawie rozważenia w pierwszej kolejności wymaga kwestia dopuszczalności orzekania w niej przez sąd administracyjny. Odwołać się należy do uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt OPS 21/99, w którym wskazano: "...problem przedstawiony do wyjaśnienia składowi siedmiu sędziów wiąże się z zagadnieniem dopuszczalności zaskarżania do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzji wydanych w postępowaniach wszczętych przed dniem 1 września 1980 r., w świetle przepisów art. 67 i art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm)/, zwanej dalej ustawą o NSA, zamieszczonych w rozdziale 4 "Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe".

Rozpoznając powyższą wątpliwość Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, że skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję administracyjną w sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 4 poz. 8), to jest przed dniem 1 września 1980 r. i zakończonej wydaniem decyzji po wejściu w życie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm)/, to jest po dniu 1 października 1995 r. - jest dopuszczalna.

Naczelny Sąd Administracyjny przy wyjaśnianiu przedstawionej wątpliwości prawnej uwzględnił także obowiązującą regulację konstytucyjną, przede wszystkim art. 45 ust.1, art. 77 ust. 2 i art. 184 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. Z przepisów tych, statuujących prawo do sądu i sądową kontrolę działalności administracji publicznej wynika, że wszelkie wątpliwości związane z zakresem kompetencji sądu administracyjnego do kontroli tej części działalności administracji publicznej, która dotyczy załatwiania spraw indywidualnych powinny być rozstrzygane na rzecz dopuszczalności takiej kontroli. Zawarte w art. 184 Konstytucji RP odesłanie do określenia w ustawie zakresu w jakim Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej nie może ograniczać prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2. Pozwala natomiast w ustawie zwykłej w różny sposób kształtować formy i przesłanki sprawowania kontroli działalności administracji przez sądy administracyjne.

Skład orzekający w sprawie przychyla się do zaprezentowanego powyżej stanowiska, pomimo regulacji art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że ocena prawna wyrażona w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę, o której mowa w art. 97 § 1. Przyznać należy, że taka wykładnia jest najbliższa standardom Konstytucji RP i stanowi gwarancje prawa do sądu, a tym samym pozwala na kontrolę sądową wydanej w niniejszej sprawie decyzji przez Wojewodę Pomorskiego.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji wskazać należy, że jest ona wadliwa z uwagi na naruszenie przepisów postępowania. Zanim jednak zostaną wyartykułowane dostrzeżone przez Sąd z urzędu wady postępowania konieczna jest kontrola ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie.

Orzeczeniem z 19 kwietnia 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wywłaszczono J. P. z prawa własności nieruchomości o pow. 8309 m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. KW 1055, nr parceli [...] karta mapy 17 położonej w G.

Decyzją z 4 kwietnia 1962 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej orzekło o przyznaniu odszkodowania dla J. P. za wywłaszczoną nieruchomość orzeczeniem z 19 kwietnia 1955 r. Organ odwoławczy ustalił, że L. P., syn J. P., wniósł w terminie odwoławczym pismo tytułowane jako "skarga" i uznał je za odwołanie, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy znajduje się postanowienie z dnia 26 października 1955 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. P., synu Michała i Marianny, zmarłym w dniu 9 listopada 1953 r.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że pisma kwalifikowanego przez organ odwoławczy nie można uznać za odwołanie, zwłaszcza, że pismo to nie zostało odnalezione. Istnieją wystarczające dowody pośrednie (notatka stwierdzająca, że pismo L. P wpłynęło w terminie odwoławczym i że wnoszący je był niezadowolony z wysokości odszkodowania) do uznania, że pismo mające status odwołania wpłynęło.

Rozpatrując przedmiotową sprawę organ winien był zbadać na podstawie jakich przepisów proceduralnych winna zostać rozstrzygnięta.

Organ odwoławczy rozpoznał pismo uznane za odwołanie na podstawie obecnie obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co stanowi naruszenie wypełniające przesłankę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), daje zwanej P.p.s.a.. Uznając, że postępowanie przed organem odwoławczym zostało wszczęte w kwietniu 1962 r. należy sięgnąć do regulacji zawartej w przepisie art. 13 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8), który wszedł w życie 1 września 1980 r. i stanowił, że postępowanie administracyjne wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i niezakończone do tego dnia toczy się do zakończenia w danej instancji według przepisów dotychczasowych. Oznacza to, że chodzi o przepisy obowiązujące w dacie rozpoczęcia postępowania odwoławczego, a więc w kwietniu 1962 r. Zatem do rozpoznania odwołania zastosowanie powinny znaleźć przepisy działu II rozdziału 9 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązujące w kwietniu 1962 r. Przepis ówczesnego art. 120 § 1. k.p.a. stanowił, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i wydaje w tym zakresie nową decyzję.

Zgodnie z przepisem § 2 organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia dowodów, których przeprowadzenie bezpośrednio przed organem odwoławczym byłoby zbyt uciążliwe lub połączone ze znacznymi kosztami.

Zaskarżona decyzja została natomiast wydana w oparciu o przepis obecnie obowiązujący tj. art. 138 § 2 k.p.a., co w świetle powyższego jest nieprawidłowe. Z zestawienia dat wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania (4 kwietnia 1962 r. ) i daty śmierci J. P. ( 9 listopad 1953 r.) wynika, że w dacie orzekania o odszkodowaniu osoba, do której skierowano decyzję nie żyła. Podobnie w dacie orzekania o wywłaszczeniu. Nie może także umknąć uwadze w niniejszej sprawie konieczność rozważenia przez organ obowiązku wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 4 kwietnia 1962 r. z powodu skierowania tego rozstrzygnięcia do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, a taką przesłankę wyczerpuje skierowanie i decyzji do osobę nieżyjącej. Taką wadą jest obarczone także orzeczenie z 19 kwietnia 1955 r. o wywłaszczeniu J. P. z własności nieruchomości.

Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.