Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2522/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 b ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 70/18 w sprawie ze skargi M.H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 sygn. akt II SA/Lu 70/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddalił skargę.

Sąd przedstawił następujący przebieg postępowania:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M.H. (dalej także: "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" bądź "organ pierwszej instancji") z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], zobowiązującą skarżącą do udostępnienia części nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, spółce [...] (dalej: "Spółka") na okres 1 miesiąca, w celu usunięcia awarii linii telekomunikacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowił art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody.

W rozpoznawanej sprawie spółka wystąpiła do Starosty z wnioskiem o wydanie decyzji zobowiązującej skarżącą – właścicielkę nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], do udostępnienia części tej działki w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii sieci telekomunikacyjnej poprzez naprawę uszkodzonego kabla doziemnego na terenie tej działki. Spółka wyjaśniła, że negocjacje ze skarżącą dotyczące dobrowolnego udostępnienia nieruchomości nie przyniosły rezultatu. Wskazano, że projektowana naprawa będzie polegała na wymianie uszkodzonego odcinka kabla telefonicznego pod utwardzonym wjazdem na działkę poprzez wykonanie przewiertu pod wjazdem oraz montażu doziemnych złączy kablowych po obu stronach wjazdu. We wniosku wskazano także, że Spółka posadowiła na tej działce w 1997 r., w ramach inwestycji prowadzonej wspólnie z Urzędem Gminy w [...], doziemną sieć teletechniczną.

W ocenie Sądu I instancji ustalony przez organy stan faktyczny uzasadniał wydanie decyzji, na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zobowiązującej skarżącą do udostępnienia Spółce wskazanej wyżej działki, celem wykonania opisanych robót. Spółka dołączyła do akt sprawy wyciąg z rejestru majątku trwałego Spółki w miejscowości [...], stanowiący dowód, że doziemna linia telekomunikacyjna, zlokalizowana na działce nr [...] w miejscowości [...], stanowi mienie Spółki. Z wyjaśnień Spółki wynikało, że umiejscowienia uszkodzenia linii na obszarze działki nr [...], dokonano po wykonaniu dokładnych elektrycznych pomiarów lokalizacyjnych, gdzie badano minimum 3 miejsca na każde 1000 m. przebiegu linii kablowej w miejscowości [...]. Potwierdza to także informacja o sposobie ustalenia uszkodzenia, znajdująca się we wspomnianym zgłoszeniu. Wymienione okoliczności jednoznacznie potwierdzają zatem, że doziemna linia telekomunikacyjna na terenie działki nr [...] faktycznie uległa awarii i wymaga jej naprawy w celu dalszej eksploatacji.

Sąd I instancji przywołał treść art. 2 pkt. 27 lit. b ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1907 ze zm.), który wskazuje, że Spółka jest operatorem, który dostarcza publiczną sieć telekomunikacyjną, będąc jej właścicielem, w tym także tą części sieci która jest zlokalizowana na nieruchomości Skarżącej. Spółka, co oczywiste, jest również dostawcą powszechnych usług telekomunikacyjnych świadczonych dla abonentów. Nadto stosownie do art. 30 i 33 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1537 ze zm.), właściciel nieruchomości ma obowiązek zapewnienia dostępu i obowiązek umożliwienia budowy na nieruchomości urządzeń telekomunikacyjnych a także umożliwienie ich późniejszej eksploatacji i konserwacji, w tym napraw i usuwania awarii. Niezależnie zatem od obowiązków wynikających z zastosowania art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, na skarżącej ciążył, wynikający z innych przepisów rangi ustawowej, obowiązek umożliwienia Spółce naprawy uszkodzonej linii telekomunikacyjnej, na terenie jej nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła M.H.

Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez dopuszczenie się błędu wykładni i niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 124b i art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, z późn. zm. - dalej też "ustawa o gospodarce nieruchomościami") poprzez uznanie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. (znak: [...]) nie narusza prawa.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie zarzuciła brak uprawnień właścicielskich po stronie spółki zobowiązanej do naprawy.

Skarżąca kasacyjnie podniosła że spółka w toku postępowania administracyjnego wskazywała że infrastruktura przesyłowa, której dotyczyła awaria, powstała na podstawie wspólnej inwestycji poprzednika prawnego Uczestnika postępowania i jednostki samorządu terytorialnego (Gmina [...]). Brak było zatem jednoznacznych podstaw faktycznych do przyjęcia, że infrastruktura stanowi własność przedsiębiorstwa przesyłowego. Powyższe wątpliwości Skarżącej odnośnie wchodzenia, bądź nie wchodzenia urządzeń przesyłowych w skład nieruchomości skarżącej powinny zostać wyjaśnione, bowiem zgodnie z art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzja wydana na w/w podstawie prawnej mogła być wydana jedynie w sytuacji, gdy decyzja dotyczy "ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości". Wbrew twierdzeniom Sądu, w ocenie skarżącej kasacyjnie, okoliczność, czy infrastruktura przesyłowa wchodziła na majątek Spółki wnoszącej o wydanie decyzji miało istotne znaczenie bowiem zgodnie z art. 49 § 1 Kc jedynie wówczas, gdy infrastruktura przesyłowa wchodzi w skład przedsiębiorstwa, stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania [...] wniósł o oddalenie skargi w całości.

W uzasadnieniu uczestnik wskazał, że prawidłowe są ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, oparte na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania, w tym szczególnie na wykazie z majątku trwałego według stanu na dzień [...].02.2017 r., odpisie pełnym z KRS uczestnika, mapie zasadniczej z naniesionym przebiegiem linii telekomunikacyjnej w m. [...] zarejestrowanej w państwowych zasobach geodezyjnych a także na pozostałych dokumentach - potwierdzających, że doziemna linia telekomunikacyjna, przebiegająca także przez działkę nr [...] w m. [...], w świetle art. 49 k.c. stanowi własność Uczestnika [...]. Bezspornie również, to uczestnik a nie żaden inny podmiot, jest zobowiązany do wykonania czynności usunięcia awarii na działce nr [...] w [...]. Wskazany przez uczestnika sposób naprawy jest najmniej uciążliwy dla właścicielki nieruchomości i w zakresie ingerencji sprowadza się do niezbędnego minimum.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 tej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Autorka skargi kasacyjnej sformułowała w skardze kasacyjnej wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się zatem do analizy i zastosowania art. 124b ust. 1 i 2 ugn. Autorka skargi kasacyjnej w sformułowanym zarzucie nie wskazała wprawdzie jednostki redakcyjnej tego artykułu, której naruszenia upatruje w rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ale wada ta mogła zostać usunięta na podstawie argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 124b ust. 1 ugn starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, nie wyraża na to zgody.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskodawca będący operatorem, publicznej sieci telekomunikacyjnej domagał się udostępnienia należącej do skarżącej działki w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii linii podziemnej.

Zakres prac na nieruchomości skarżącej, wprost wynikał z wniosku uczestniczki postepowania. W piśmie tym wskazano, ze projektowana naprawa będzie polegała na wymianie uszkodzonego odcinka kabla telefonicznego pod utwardzonym wjazdem na działkę poprzez wykonanie przewiertu pod wjazdem oraz montażu doziemnych złączy kablowych po obu stronach wjazdu. Czynności te nie wykraczają poza zakres konserwacji i remontu instalacji i niewątpliwie mają na celu usunięcie awarii sieci w tym miejscu. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że prace remontowe mogą być przy tym prowadzone z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów. Z żadnego dowodu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, aby planowane roboty przy wymianie kabla miałyby cechy zmierzające do zmiany parametrów sieci. Powyższe nie było kwestionowane wobec braku zarzutów naruszenia przepisów postepowania.

Podkreślenie wymaga, też, że przepis art. 124 b ust. 1 u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia rokowań w jakiejkolwiek formie. Wystarczy jedynie brak zgody właściciela gruntu na udostępnienie nieruchomości. Przesłanka braku zgody została niewątpliwie w sprawie niniejszej zrealizowana, skoro skarżąca kwestionuje uprawnienie spółki do wykonania prac.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela także stanowisko sądu I instancji, że wykazanie przez spółkę prawa własności remontowanych lub konserwowanych urządzeń nie jest przesłanką zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. Jeśli urządzenia te nie są bezspornie częścią składową nieruchomości to obowiązek utrzymywania ich w należytym stanie obciąża przedsiębiorstwo zawiadujące daną linią przesyłową, a okoliczności związane z prawem własności nie mają istotnego znaczenia. Konieczność wykazywania prawa własności każdego elementu linii telekomunikacyjnej w postępowaniu mającym na celu przywrócenie jej funkcjonalności unicestwiłoby cel regulacji art. 124b ust. 1 u.g.n., którym jest umożliwienie zapewnienia sprawnego działania infrastruktury określonej w tym przepisie i niezakłóconego korzystania z linii.

Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.