Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1245/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej P. Sp. j. z siedzibą w S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P. spółka jawna z siedziba w S. (dalej też jako "skarżący") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2015r. nr [...], którą Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267)- dalej jako "Kpa", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 - zwanej dalej "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 - zwanej dalej jako "udp").

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] września 2014 r. w W. na Al. [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...]. Pojazdem członowym kierował R. C., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem 960 sztuk bloczków umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu P. spółka jawna.

Podczas kontroli stwierdzono, że przedmiotowy pojazd członowy poruszając się drogą krajową nr [...] w W. przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 200 kg. Nacisk na pojedynczej osi napędowej wyniósł 10,2 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), a podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. . Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych dopuszczalnych norm.

Powołując się na dopuszczenie do ruchu - przy uwzględnieniu potrzeby ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego - pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy (art. 41 ust. 1 udp) i delegację ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu:

dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8

- wskazał na wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061).

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, droga krajowa nr [...] na odcinkach [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Uznał, że w ustalonym stanie faktycznym należało nałożyć karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii IV, które stosownie do lp. 4 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze krajowej:

o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej,

o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

o długości nieprzekraczającej:

15 m dla pojedynczego pojazdu,

23 m dla zespołu pojazdów,

30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym: karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 ustala się w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III—VII.

Po wszczęciu postępowania, strona w piśmie z 30 września 20114r. nie negowała przeciążenia osi pojazdu, czyniąc odpowiedzialnym za to załadowcę, który nie posiadał wagi kontrolnej.

[...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] nałożył karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

W odwołaniu skarżący wskazywał na to, że odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinna zostać skierowana do załadowcy, zwracając uwagę na art. 92a ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Okoliczności sprawy i dowody wskazują, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia. Poza tym podniósł, że kierowca przekazał inne informacje, niż te które wynikają z treści protokołu jego przesłuchania w charakterze świadka, co świadczy o dobrowolnym i niezgodnym z procedurami dokonaniu przez kierowcę rozmieszczenia ładunku na naczepie. Kwestię tę uznał za istotną, gdyż pojazdy zostały wyposażone w barometry ciśnieniowe, mierniki obciążenia osi tylnej. Skarżący wskazywał na to, że to kierowca nie dochował należytej staranności, w związku z czym powinien zostać ukarany mandatem karnym jako winny przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi. Zatrudnieni kierowcy odbyli szereg szkoleń, posiadane pojazdy wyposażone są w specjalistyczne mierniki nacisków osi, które wskazują ile ładunku kierowca powinien załadować, zatem przedsiębiorca nie ma możliwości nadzoru czynności przy każdym załadunku towaru. Poza tym podnosił, że kara pieniężna w wysokości 5000 zł jest nieadekwatna do stwierdzonego naruszenia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Ponowił ustalenia faktyczne wskazując na to, że w dniu kontroli R. C. wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem 960 sztuk bloczków umieszczonych na paletach (ładunek podzielny), co wynika z dokumentu [...] z dnia [...] września 2014 r., którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Podczas kontroli sporządzono również dokumentację fotograficzną przewożonego ładunku. Brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do jego podzielności. Dokonał oceny, że należało stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nałożyć karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III—VI.

Podniósł, ze miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] sierpnia 2014 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do 30 września 2015 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] września 2014 r. jako materiał dowodowy powołał nadto tabelę wyników pomiarów i ważenia pojazdu, arkusz pomiarowego, protokół przesłuchania w charakterze świadka kontrolowanego kierowcy, dowód rejestracyjny kontrolowanego pojazdu członowego, prawo jazdy kierowcy, wypisu nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, dokumentu [...] z dnia [...] września 2014 r., protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, świadectwa legalizacji wag, dokumentacji fotograficznej.

Odnosząc się do podnoszonej odpowiedzialności kierowcy wskazał, że podmiot wykonujący przejazd nie może przenieść odpowiedzialności za powstałe naruszenia na kierowcę. Jakkolwiek organ nie kwestionuje argumentu, iż kontrolowany kierowca odbył szkolenia pracownicze, to ta okoliczności pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Niemnie jednak z art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd wynika, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Ustawodawca nie wskazał przeto "kierowcy" jako adresata takiej decyzji i był to zabieg celowy. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414) - np. art. 92, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej). Ustawodawca w treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, nie określił kierującego pojazdem jako stronę postępowania administracyjnego, lecz wskazał jasno, że stroną postępowania administracyjnego jest podmiot wykonujący przejazd.

Wskazał, że za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca, w niniejszym przypadku spółka. To na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowców), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Zgodnie bowiem z zasadą ryzyka pracodawcy (tzw. ryzyko osobowe) to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe w skutek ich nie zaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Pracodawca w ramach stosunku pracy ma wiele instrumentów prawnym by dyscyplinować podległych pracowników, aby swoje czynności wykonywali z należytą starannością, a mianowicie m.in. posiada możliwość zwrócenia się ze stosownym roszczeniem odszkodowawczym na drodze cywilnej.

W związku z powyższym ocenił, że nie stanowią okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przez przedstawione wraz odwołaniem podstawowe czynności i obowiązki kierowcy wykonującego krajowy i międzynarodowy przewóz drogowy, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, świadectwo kwalifikacji.

Jego zdaniem, z punktu widzenia przewoźnika (wykonującego przejazd) kwestie załadunkowe nie są istotne dla odpowiedzialności administracyjnej, w przeciwieństwie chociażby do załadowcy, którego istota odpowiedzialności sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływie na nienormatywność pojazdu. Każdy z podmiotów odpowiada za czynności do których był zobowiązany, z uwzględniłem charakteru wpływu lub godzenia się na wykonywanie przejazdu bez zezwolenia. Czynnością za którą odpowiada zaś przewoźnik jest przewóz. Zatem to stricte z tymi czynnościami należy wiązać przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd określone w art. 140 aa ust. 1 udp. Czynności załadunkowe jako takie nie są związane z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przejazd, o której mowa w art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 prd. Podmiot wykonujący przejazd odpowiada bowiem za przejazd i z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140 aa ust. 1 udp

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 prd. Uznał, że strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o tę regulację. Nie przewożono ładunku sypkiego, ani drewna, a 960 sztuk bloczków umieszczonych na paletach. Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy prd. Strona pismem z dnia 30 września 2014 r. złożyła wyjaśnienia, które nie stanowią dowodów świadczących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia nie przedstawiła. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną. Ustawodawca nie narzuca w tym względzie gotowych rozwiązań. Ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności. To podmiot wykonujący przejazd przecież decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przejazdu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. W bardzo obszernym jej uzasadnieniu zarzucił:

naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.1137 z 2012r.),

naruszenie treści art. 7 Kpa poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,

naruszenie art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 Kpa poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom przedsięwziętym przez organ I instancji bez podstawy prawnej,

naruszenie art. 77 § 1 Kpa poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym,

naruszenie art. 75 § 1 (legalność dowodu) poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wagi.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podnosił m.in., że do pomiaru nacisków osi użyto wagi przenośne do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II numerach fabrycznych [...]. Pomiar polegał na jednoczesnym wjeździe kołami jednej osi na dwie wagi i odczytaniu przez kontrolującego inspektora wyników z dwóch odrębnych wag i następnie ich zsumowaniu i wpisaniu do protokołu kontroli jako jeden pomiar. Wyniki uzyskane podczas kontroli ewidentnie i bezspornie nie spełniają warunków atestu wagi. Przede wszystkim zgodnie z treścią Świadectwa Homologacji Wagi nr [...] waga SAW 10C została homologowana jako nie-automatyczna waga elektromechaniczna do pomiaru obciążenia koła w ramach nadzoru ruchu drogowego. Ponadto jak wynika z punktu 5.2 świadectwa homologacji nr [...] wagi SAW 10C istnieje możliwość połączenia dwóch wag do pomiaru obciążenia koła o tej samej konstrukcji, przy wykorzystaniu istniejącego interfejsu oraz przewodu, w celu stworzenia wagi do pomiaru obciążenia osi (sama waga, nawet w przypadku posiadania kilku sztuk, nadal pozostaje wagą do pomiaru nacisku koła, nie osi). Waga do pomiaru obciążenia koła, podłączona przy pomocy kolorowego przewodu, automatycznie wyświetli na wbudowanym wyświetlaczu wartość obciążenia osi poprzedzoną literą "A"; podziałka na wyświetlaczu wagi musi się jednocześnie automatycznie podwoić z 50kg do lOOkg, ponieważ tylko w takim przypadku:

nie będzie wymagany dodatkowy proces homologacji wagi do pomiaru obciążenia osi, oraz

dopuszczalne jest połączenie dwóch pojedynczych wag z homologacja.

Skoro z wymogów homologacyjnych wagi wynika, iż podziałka wagi musi przy pomiarze dwoma wagami wzrosnąć automatycznie do 100 kg, to nie sposób logicznie wyjaśnić, w jaki sposób organ ustalił wyniki ważenia poszczególnych osi z dokładnością do 50 kg:

nacisk drugiej osi składowej naczepy - 6,85 t,

nacisk trzeciej osi składowej naczepy - 6,85 t.

Wg świadectwa homologacji wagi SAW wyniki ważenia z dokładnością do 50 kg przy zachowaniu warunków homologacyjnych wagi są niemożliwe do uzyskania przy pomiarze nacisków osi zgodnie z warunkami homologacji, co wynika bezpośrednio nie tylko z dokumentów certyfikacyjnych, ale również z instrukcji obsługi. Powyższe wskazuje niezbicie, iż pomiar został wykonany nie tylko z naruszeniem obowiązującego prawa (art. 80 Kpa), ale także niezgodnie z warunkami określonymi przez producenta wagi i w warunkach homologacji. Pomiar zrealizowany przez inspektorów wymaga zgodnie z warunkami homologacji dodatkowego procesu homologacji polegającego na ustaleniu warunków pomiaru osi poprzez wykonanie dwóch odrębnych pomiarów nacisku koła (obecna homologacja nie przewiduje takiego pomiaru). Ponadto pomiar nacisków osi niepołączonymi wagami nie spełnia warunków przywołanej homologacji. Co istotne, do tej samej konkluzji można dojść po analizie samej treści instrukcji obsługi, bez zagłębiania się w świadectwo homologacji wagi SAW. Jak wynika z działu 2.6 instrukcji: "Przy eksploatacji dwóch wag SAW należy połączyć ze sobą przeciwne wagi przy pomocy 5-metrowego przewodu łączącego" (kopia instrukcji obsługi wagi powinna być obecna w aktach sprawy). Z kolei z działu 3.2 instrukcji wynika, że "po zakończeniu autotestu, automatycznie namierzany jest punkt zerowy, a waga gotowa jest do eksploatacji. Litera "A" oznacza, że waga dokonuje obecnie pomiaru obciążenia osi, co oznacza, że na ekranach dwóch połączonych wag wyświetlana jest suma obciążenia obu kół". Instrukcja wskazuje zatem niezbicie, iż do celów pomiaru nacisku osi "należy" połączyć obie wagi - w tej kwestii producent nie pozostawia alternatywy. Ta sama konkluzja wynika z wcześniej przywołanych informacji zawartych w treści homologacji wagi SAW.

Zarzucił, że pracownik organu (inspektor) dokonał ważenia pojazdu i nacisków osi w sposób nieuregulowany w przywołanych dokumentach. Taki pomiar nie może zatem stanowić dowodu spełniającego warunki określone w art. 75 § 1 Kpa. Brak możliwości uznania sposobu przeprowadzonego pomiaru jako prawidłowego wynika także z szerokiego aktualnego orzecznictwa WSA i NSA w zbieżnym zakresie. Przykładowo podał trzy wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie m.in. z dnia 9 grudnia 2013 roku sygn.VI SA/Wa 1189/13, wskazujące, że wagi SAW 10C nie są przystosowane do pomiaru nacisków osi wielokrotnej przy użyciu wyłącznie jednej pary wag.

Na stronie 7 uzasadnienia skargi, strona wniosła m.in. o zobowiązanie organu do przesłania do Sądu dokumentu oryginalnej treści instrukcji obsługi wagi SAW 10C/II. Uznała, że analiza sprawy przez skład orzekający wymaga skonfrontowania treści decyzji z oryginalną treścią instrukcji obsługi wagi SAW 10C/II.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasową argumentację, nie odnosząc się do jej zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych.

Wobec zakwestionowania w skardze wyników ważenia ustalenia ostatecznie wymagało, czy miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oraz czy miało miejsce przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, o których mowa w przytoczonych w podstawie prawnej decyzji regulacjach prawnych art. 140aa ust. 1, ust, 3 pkt 1, ust. 4 , art. 64c i art.140ab ust. 1 pkt 2 udp.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie ustalenia te poczyniono na podstawie protokołu kontroli, zaś w odpowiedzi na skargę organ nie ustosunkował się do jej zarzutów wskazujących na to, że uzyskany pomiar został wykonany nie tylko z naruszeniem obowiązującego prawa (art. 80 Kpa), ale także niezgodnie z warunkami określonymi przez producenta wagi i w warunkach homologacji (atestu). Skarżący bowiem twierdzi, że pomiar nacisków osi niepołączonymi wagami nie spełnia warunków homologacji, co potwierdza także pkt 2.6 instrukcja obsługi, któwy wymaga przy eksploatacji 2 wag SAW połączenia ze sobą przeciwnych wag przy pomocy 5 metrowego przewodu łączącego

Istota sporu sprowadza się do tego, czy do ustalenia stwierdzonych protokołem nacisków drugiej osi kontrolowanego pojazdu i naczepy użyto przewidzianych do tego celu wag, czy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zachowana została prawidłowa procedura ważenia umożliwiając uzyskanie wiarygodnych wyników, a zatem czy wskazane w protokole wyniki kontroli odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy.

Poczyniona uwaga jest o tyle istotna, jeśli zważyć, że skoro ustawa uzależnia nałożenie kary i jej wysokość od wyników kontroli ważenia, to ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej nie mogą budzić żadnych wątpliwości odnośnie prawidłowości ich dokonania.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pomiaru pojazdu członowego składającego się z pojazdu silnikowego o dwóch osiach i przyczepy ciężarowej trzyosiowej dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C posiadających w chwili dokonywania kontroli świadectwa homologacji i dokumenty potwierdzające ich legalizację, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Ponadto wskazać należy, że z akt sprawy wynika także, iż procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym.

Powyższe ustalenia nie mogą dla rozstrzygnięcia tej sprawy mieć decydującego znaczenia, bowiem jak to już wyżej podniesiono problemem dla sprawy istotnym nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. Czy zachowano procedurę ważenia przewidzianą w instrukcji producenta i zgodną z atestem (świadectwem homologacji).

Prawidłowość ważenia ma dla skarżącego istotne znaczenie, ponieważ stwierdzona nie normatywność na 2 osi pojedynczej napędowej wynosi tylko 200 kg, za co przewidziana kara wynosi 5000zł. Okoliczność prawidłowego ważenia ma zatem istotne znaczenie z punktu widzenia wyników, jak i z tego punktu widzenia, że świadectwa homologacji wag przenośnych nieautomatycznych do pomiarów statycznych typu SAW 10C co do zasady wskazują, iż wagi tego typu, są przeznaczone do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi.

Z zarzutu skargi wynika natomiast, że wagi SAW 10 C mogły być użyte podczas kontroli jedynie w układzie dwóch wag połączonych. Powyższe oznacza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, iż co do zasady mogły służyć do pomiarów nacisku osi, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. Natomiast z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych istotną w sprawie pozostaje możliwość użycia wskazanych w protokole kontroli wag do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej czy wielokrotnej (poczwórnej) osi naczepy.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odnosi się do sposobu ważenia. Faktem jest, że strona nie podnosiła zarzutów w trakcie postępowania administracyjnego, bowiem nie kwestionowała wyników ważenia. Niemniej jednak strona ma prawo w skardze zmienić zdanie, postawić nowe zarzuty, a organ w odpowiedzi na skargę ma obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania dowodów w sposób wyczerpujący, bowiem dopiero wyczerpująco dokonane ustalenia pozwolą na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Brak w aktach zarówno instrukcji wag SAW 10C jak i świadectwa homologacji uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji pod kątem skargi i wypowiedzenia się, czy te zarzuty mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niemniej jednak zakres możliwej konfrontacji wyników pomiarów i ważenia pojazdu/zespołu pojazdów i arkusz pomiarowy (str. 10 i 11 akt adm.) wskazują, że pomiar na drugiej osi, który przekracza o 200 kg wagę normatywną, przeprowadzony był dla obu kół oddzielnie, bowiem tabele zawierają dwa wyniki: (jak i w pozostałych pozycjach gdzie nie przekroczono normatywności): 4 900 i 5 600, które sumowano. Także z protokołu zeznań świadka C. wynika, że kierowca osobiście odczytywał wartości nacisków poszczególnych kół wskazywanych przez wagi, a nie połączonego wyniku nacisku osi. Zatem należy stwierdzić, że zarzut skarżącego, że poprzez to, że wagi nie zostały połączone 5 metrowym kablem w celu uzyskania jednego pomiaru nacisku osi pojazdu - jest uzasadniony i może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Procedura ważenia wynika z zeznań kierowcy jak i protokołów ważenia uwzględniających poszczególne wyniki. Materiał ten nie został poddany ustaleniom ani ocenie w zakresie prawidłowości ważenia przez organy obu instancji, natomiast Sąd nie jest uprawniony do wyręczania organu w zakresie dokonania ustaleń faktycznych i ich oceny. Ponadto ocena taka musiałaby być skonfrontowana z dokumentami: instrukcji obsługi wag SAW 10C i świadectwem homologacji (atestem), by skonfrontować z nimi zarzuty skargi.

Skoro skarżący twierdzi, że do celów pomiaru nacisku osi należy połączyć obie wagi , bowiem w tej kwestii producent nie pozostawia alternatywy, powyższe winno być wykonane.

Organ odwoławczy nie złożył tych dokumentów wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w której nie odniósł się do zarzutów.

Powyższe ma taki skutek, że brak jest możliwości skontrolowania zasadności zarzutów skargi w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co potem jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji. Skoro, na skutek zarzutu strony, świadectwa homologacji, świadectwa legalizacji mają być poddane weryfikacji przez sad administracyjny w oparciu o zasady użytkowania urządzeń określonych przez producentów wag, to instrukcje takie winny być dołączone do materiału dowodowego i poddane wnikliwej analizie przez organ w konfrontacji ze stanem faktycznym.

Zdaniem NSA w sprawie z dnia 11 marca 2015r. II GSK 240/14 " trafnie przyjął Sąd I instancji, że sposób ważenia pojazdów musi odpowiadać przepisom technicznym, a więc tym, które związane są z technicznym sposobem wykonania pomiaru wynikającym z instrukcji obsługi (wyrok NSA

W tym zakresie Sad nie wyręczy organu, który przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oceni, czy ważenie osi odbyło się zgodnie z instrukcją producenta wag i atestem (świadectwem homologacji), a w konsekwencji, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe. Skonfrontowania powyższego z zarzutem, że uzyskane w czasie kontroli wyniki ważenia nie spełniają warunków atestu wagi

Powołane w skardze prawomocne wyroki tut. Sądu VI SA/Wa 1189/13, VI SA/Wa 1004/13 i VI SA/Wa 2488/12 wyroki wydane zostały w innym stanie faktycznym, bowiem ocena dotyczyła kontrolowanego pojazdu posiadającego ponad 3 osie składowe (4 i pięć osiowe). Np.: naczepa wyposażona w oś wielokrotną, która według ustaleń organu składa się z 5 osi składowych i 4-osiowy ciągnik w sprawie VI SA/Wa 1004/13, pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego o trzech osiach i naczepy ciężarowej czteroosiowej w sprawie VI SA/Wa 1189/13, 4-osiowy ciągnik [...]i 5-osiową naczepa [...] w sprawie VI SA/Wa 1004/13.

Niemniej jednak w sprawach tych WSA i NSA wyraziły poglądy, które miałyby znaczenie na gruncie niniejszej sprawy . Np. w wyroku z dnia 11 marca 2015r. II GSK 240/14 zajął stanowisko, że "stosowne przepisy techniczne i dokumenty homologacyjne jednoznacznie wskazują, że przy pomocy dwóch wag SAW 10C można dokonać pomiaru nacisku osi wielokrotnych pojazdu, ale tylko w odniesieniu do maksymalnie trzech osi składowych".

Z kolei WSA w Warszawie w wyrok z dnia 21 marca 2013 roku sygn. VI SA/Wa 2488/12, od którego skarga kasacyjna została oddalona (II GSK 1333/13 z dnia 21 października 2014r. Sąd wyraził pogląd, że "Zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co potem jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji. Ze świadectwa Homologacji UE nr [...] wynika, że waga nieautomatyczna SAW 10C/ II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag)."

Skoro tak, to rzeczą organu będzie zbadanie kwestii zastosowanego sposobu ważenia i zajęcie stanowiska w przedmiocie jego prawidłowości gwarantującej uzyskanie wiarygodnych wyników. Wymogi instrukcji obsługi i świadectwa homologacji (atestu) , które zostały pominięte przez organ administracji publicznej w niniejszym postepowaniu muszą uwzględnione i ocenione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, iż dokonanie czynności kontrolnej (ważenia) z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów podanych w Instrukcji Obsługi wag SAW serii II, było miarodajne dla prawidłowego ustalenia wyników uzyskanych w czasie kontroli. Brak stosownego wyjaśnienia powyższej kwestii stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), które w rezultacie mogło prowadzić do naruszenia także przepisu art. 80 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uzyskany wynik ważenia był podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

Uwzględniając powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na podstawie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. (c) p.p.s.a.(a nie przepisów materialnoprawnych z lit a tej normy).

O kosztach postępowania sądowego Sad orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.