Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2868/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Andrzej Góraj (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1224/13 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 15 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1224/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 1 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2013 r. K. S. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad bratem E. S..

Ustalono, że na podstawie decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy R. [...] października 2012 r. nr GOPS8129/74/1524ŚP/11/12 przyznano wnioskodawcy na okres od 1 sierpnia 2012 r. do 30 września 2015 r. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad bratem E. S., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ustrzykach Dolnych, działając z upoważnienia Wójta Gminy R., odmówił K. S. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad bratem E. S.. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że K. S. nie sprawuje opieki nad bratem, co ustalono na postawie oświadczenia E. S., złożonego w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Organ ponadto wyjaśnił, że w czasie przeprowadzania wywiadu K. S. pracował w gospodarstwie rolnym i był nieobecny w domu. Brak jest zatem podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto organ poddał w wątpliwość, czy w przypadku K. S. miała miejsce rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, bowiem z przedstawionej umowy zlecenia wystawionej przez [...] Sp. z o.o. wynika, że K. S. był zatrudniony na krótki okres czasu: od 16 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r. Zrezygnował z zatrudnienia 30 lipca 2013 r. na jeden dzień przed zakończeniem umowy, co potwierdza zaświadczenie pracodawcy.

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji K. S. nie zgodził z decyzją organu I instancji. Podał, że jego brat choruje na padaczkę, jest osobą niepełnosprawną i "często ma urojenia", co, z uwagi na fakt, że K. S. jest jedynym członkiem rodziny w pełni zdrowia, uzasadniało jego rezygnację z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad bratem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, zwane dalej SKO lub Kolegium, po rozpoznaniu odwołania K. S. od wskazanej wyżej decyzji organu I instancji, decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 dnia czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że zgodnie art. 16a ust. 1 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia rehabilitacji i edukacji.

W ocenie organu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący nie mógł być uznany za osobę, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem i która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki, mimo spełnienia innych przesłanek przyznania ww. zasiłku, tj. istnienia po stronie skarżącego obowiązku alimentacyjnego wobec brata oraz spełnienia przesłanki kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że opieka nad niepełnosprawnym ojcem (organ zapewne miał na myśli brata) nie spowodowała faktycznej rezygnacji, bowiem opieki tej faktycznie nie sprawuje. Umowa zlecenia została rozwiązana z dniem 30 lipca 2013 r. podczas, gdy niepełnosprawność brata, co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, istnieje od 21 sierpnia 2012 r., a zatem K. S. nie zrezygnował z zatrudnienia z związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem.

W skardze na decyzję Kolegium dnia [...] października 2013 r. K. S. podniósł, że decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, gdyż w jego przekonaniu spełnił przesłanki konieczne do przyczynia wnioskowanego świadczenia. Faktycznie zrezygnował z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad bratem, ponieważ wszyscy domownicy są osobami przewlekle chorymi i nie są w stanie się nim zajmować. Rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła przypadkowo o jeden dzień wcześniej niż termin zakończenia umowy, z uwagi na znaczne pogorszenie stanu zdrowia brata. Nieobecność K. S. w domu podczas wywiadu środowiskowego miała charakter chwilowy i wynikała z tego, że poszedł wykopać ziemniaki na obiad i nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania zasiłku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu i powołanym na wstępie z 15 lipca 2014r. sygn.akt II SA/Rz 1224/13 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że uwzględnił skargę, uznając, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie spełnia wymogów z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

WSA w Białymstoku wskazał, że zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a., zapewniają gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji jest obowiązany podjąć: 1) ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego, 2) rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Sąd I instancji wyjaśnił, że przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przez pojęcie dowodu należy rozumieć "środek dowodowy", a zatem ten środek, który umożliwia dowodzenie, a więc pozwala na przekonanie się o istnieniu lub nieistnieniu oznaczonych faktów, a tym samym o prawdziwości, względnie nieprawdziwości twierdzeń o tych faktach.

WSA wskazał, że Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wprost, co należy rozumieć przez pojęcie przedmiotu dowodu. Na podstawie przepisu art. 7 k.p.a. oraz przepisów szczególnych, można przyjąć, że przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla sprawy, a organ administracji publicznej dokonuje ustaleń stanu faktycznego, nie tylko opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym lecz również na podstawie domniemań, dopuszczając możliwości uprawdopodobnienia istnienia tych okoliczności.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy. Określenia zaś faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego, będącego podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Fakty zapisane w normie prawa materialnego, składają się na fakty mające znaczenie w sprawie, do których ustalenia obowiązany jest organ administracji publicznej rozpoznając sprawę.

WSA zwrócił uwagę, że pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a., uzasadniające uwzględnienie skargi.

Sąd I instancji podniósł, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm).

Zgodnie z art. 16a ust. 1 cyt. ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (....).

WSA wskazał, że z załączonego do akt administracyjnych wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący K. S. nie sprawuje opieki nad swoim niepełnosprawnym bratem E. S..

Treść wywiadu środowiskowego z dnia 30 sierpnia 2013 r. wskazuje na to, iż wywiad ten przeprowadzono z E. S., który go podpisywał. Wynika zeń, iż skarżący K. S. był nieobecny w domu w tym czasie i faktycznie nie zapewnia opieki niepełnosprawnemu bratu E. Jego nieobecność była spowodowana "pracą na gospodarstwie rolnym, wykonuje prace polowe".

Z oświadczeń zalegających w aktach wynika, iż zarówno skarżący, jak i jego brat nie mają gospodarstwa rolnego. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 18 kwietnia 2013 r. w epikryzie zapisano "pacjent został przekazany do zakładu opieki hospicyjnej". W wywiadzie środowiskowym pkt 8 zatytułowanym "czy ktoś z członków rodziny korzysta lub korzystał z domu pomocy (...) wpisano "SDS w Woli R." zakreślając "tak".

Zdaniem WSA, na podstawie tego wywiadu, trudno ustalić faktyczną sytuację istniejącą w tej rodzinie. Jeżeli skarżący nie opiekuje się bratem E., kto zapewnia mu faktyczną opiekę, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności uznaje go za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym od 21 sierpnia 2012 r. Sąd zauważył, iż skarżący decyzją z dnia [...] października 2012 r. miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad bratem E. na okres od 1 sierpnia 2012 r. do 30 września 2015 r., utracił je w związku ze zmianą przepisów. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wówczas, o których mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną oraz rezygnacja z zatrudnienia.

WSA podniósł, że w uzasadnieniu cytowanej decyzji brak jest informacji co do tych przesłanek.

W związku z tym, iż jeden z podstawowych dowodów w sprawie, jakim jest wywiad środowiskowym, nie spełnia wymogów, o których mowa w z art. 7, 77 § 1 k.p.a., Sąd I instancji uwzględnił skargę K. S.

Reasumując WSA w Rzeszowie uznał, że prowadząc ponownie postępowanie organ w sposób prawidłowy ustali czy K. S. sprawuje opiekę nad swoim bratem E., odnosząc się również do jego wniosków dowodowych przedstawionych w piśmie skierowanym do WSA z dnia 24 marca

2014 r. WSA stwierdził, że należy również w sposób wyczerpujący odnieść się do spełnienia drugiej z przesłanek, a to rezygnacji z zatrudnienia, nawiązując do decyzji przyznającej uprzednio świadczenie pielęgnacyjne.

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. Sąd I instancji uwzględnił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu.

Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że zaskarża wyrok Sądu I instancji w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie:

1) przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w zw. z art. 7, art. 77 k.p.a., polegające na uchyleniu decyzji Kolegium, pomimo, że nie zaistniało naruszenie przepisów postepowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a które polegać miało na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, podczas gdy zbadany materiał dowodowy w sprawie jest wyczerpujący, a wskazane przez WSA w Rzeszowie niejasności nie wymagają dodatkowego przeprowadzenia postepowania;

- art. 145 § 1 pkt lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w zw. z art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu z daty orzekania przez organ II instancji, poprzez uznanie, iż pobieranie świadczenia przyznanego w oparciu o przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2012 r. ma wpływ na przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na mocy powołanego art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy przesłanki przyznania świadczeń przed i po zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych były różne, a celem zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych była właśnie konieczność ściślejszej weryfikacji ubiegających się między innymi pod kątem sprawowania faktycznej opieki i badanie związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. Zmianą ustawodawca wykluczył niepodejmowanie zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną w oparciu o co było przyznane wcześniejsze świadczenie skarżącemu;

- art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w zw. z art. 80, art. 77 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż pobyt w ŚDS przez osobę o orzeczeniu niepełnosprawności rzutuje na prawo do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, pomimo że z samej istoty ŚDS ujętej w przepisie art. 51 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) wynika, iż ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są: środowiskowy dom samopomocy lub klub samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, zwanych dalej "uczestnikami", które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększenia zaradności i samodzielności życiowej, a także ich integracji społecznej. Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym, co potwierdza tezę przyjętą przez organy obu instancji, że skarżący nie sprawuje stałej opieki nad bratem, bo brat korzysta z innych form pomocy;

- art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodu z oświadczenia osoby wymagającej opieki i bez uzasadnienia nie danie wiary twierdzeniom w nim zawartym.

Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości,

2) zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu stosownych kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku,

3) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie,

4) zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu stosownych kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. S. pismem z dnia

1 października 2014 r. wniósł o:

1) oddalenie skargi kasacyjnej w całości,

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Skarga kasacyjna nie mogła odnieść zamierzonego skutku, albowiem zaskarżony wyrok odpowiadał prawu.

Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiązały się z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymagała uprzedniego odniesienia się do istoty problemu w niniejszej sprawie, tj. do kwestii istnienia przesłanek faktycznych uprawniających organ do wydania kwestionowanej decyzji.

W realiach niniejszej sprawy, przede wszystkim należało zwrócić uwagę na to, że zgodnie z uregulowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 i 77), organ administracji w pierwszej kolejności musi zebrać materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny. Tylko wyczerpujące zebranie dowodów umożliwi bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Dopiero zaś kolejnym krokiem organu może być dokonanie subsumpcji stanu faktycznego do określonej normy prawnej.

Stąd więc, brak wyczerpującego zebrania dowodów, czy też nieustalenie stanu faktycznego sprawy powodują, iż rozstrzyganie przez organ jawi się jako przedwczesne. Normę prawa materialnego organ może bowiem stosować tylko do konkretnego stanu faktycznego. Brak wiec ustaleń faktycznych pozbawia strony postępowania, a w razie zaskarżenia rozstrzygnięcia do Sądu administracyjnego, także Sąd, możliwości weryfikacji poprawności decyzji. Rozstrzygnięcie merytoryczne musi bowiem zawierać się w konkretnych i ustalonych realiach faktycznych sprawy. Rozpoznanie sprawy przez organ nie polega bowiem na przeprowadzeniu teoretycznych dywagacji, a na odniesieniu się do konkretów danego przypadku. Decyzja musi więc być ściśle i dokładnie usytuowana w realiach faktycznych rozstrzyganej sprawy.

Zestawiając powyższe wnioski z treścią uzasadnień uchylonych decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, badane rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jawiło się jako poprawne.

Prawidłowo Sąd I instancji zdyskredytował jedyny dowód, na jakim bazował organ, w postaci protokołu z wywiadu środowiskowego. Zwrócić należało uwagę na fakt, że organ, swoją tezę o niesprawowaniu opieki przez skarżącego nad bratem, oparł wyłącznie na wniosku wysnutym przez pracownika ośrodka pomocy społecznej, przeprowadzającego przedmiotowy wywiad środowiskowy. Nie dokonał natomiast samodzielnej oceny dowodu z protokołu przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. W szczególności, w ogóle nie ocenił wiarygodności osoby, z którą przeprowadzano powyższy wywiad. Nie odniósł się też do informacji podanych przez tę osobę, ani nie dokonał weryfikacji jej oświadczeń, mimo iż, jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, winny one budzić wątpliwości.

Aktywność w powyższym zakresie należy zaś tylko i wyłącznie do organu rozpoznającego sprawę. To na nim, w myśl przepisu art. 7 i 77 k.p.a., spoczywa ustawowy obowiązek zebrania materiału dowodowego, i na jego podstawie - po jego zweryfikowaniu i ocenie - ustalenie stanu faktycznego. W tym zakresie organy administracji nie mogą wyręczać się, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, wnioskami wysnuwanymi przez pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy. Opinia takiego pracownika stanowi bowiem tylko jeden z dowodów, który powinien dopiero zostać oceniony i zweryfikowany przez orzekający organ. Brak takiej oceny sprawia, że stan faktyczny nie może być uznany za prawidłowo ustalony.

W świetle powyższego trafnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, że biorąc pod uwagę sytuację panującą w rodzinie skarżącego, oraz fakt, że brat strony jest osobą, wobec której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności, weryfikacja zawartych w protokole z wywiadu środowiskowego twierdzeń brata skarżącego, że brat nie sprawuje nad nim opieki, winna zmierzać do ustalenia tego, kto w takim razie opiekę tę faktycznie sprawuje.

Słusznie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podkreślił, że winno wzbudzić wątpliwości organu oświadczenie E. S. – brata skarżącego – iż powodem nieobecności strony w domu było wykonywanie przez nią prac polowych w gospodarstwie rolnym w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikał fakt posiadania przez stronę takowego gospodarstwa. Tej jednak wątpliwości, rzutującej na wynik sprawy, organy obydwu instancji nie wyjaśniły.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, wniosku o niesprawowaniu opieki przez skarżącego nad bratem nie sposób wywieść także z faktu adnotacji dokonanej przez pracownika socjalnego w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego, iż ktoś z członków rodziny korzystał ze Środowiskowego Domu Samopomocy. Takiego wniosku nie można bowiem wywodzić a priori, przed dokonaniem szczegółowych ustaleń. Organ nie wyjaśnił natomiast tego, w jakim okresie brat skarżącego korzystał z pomocy powyższej placówki. Nie jest więc wiadomym, czy ewentualny czas przebywania przez E. S. w Środowiskowym Domu Samopomocy, pokrywa się z okresem podlegającym ocenie przy rozpoznawaniu wniosku, który zainicjował niniejsze postępowanie. Organ nie zbadał też tego, czy E. S. korzystał ze Środowiskowego Domu Samopomocy w trybie dziennym (jeśli tak, to w jakim przedziale czasu), czy w trybie całodobowym. Ustalenie tych okoliczności związane jest zaś bezpośrednio z możliwością oceny tego, czy skarżący sprawuje stałą opiekę nad bratem.

Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał też, iż organ nie odniósł się w sposób wystarczający do faktu zaistnienia przesłanki rezygnacji przez stronę z zatrudnienia, w celu sprawowania opieki nad bratem. Nie ocenił bowiem materiału dowodowego zgromadzonego na tę okoliczność. Stwierdził jedynie, że wnioskodawca nie zrezygnował faktycznie z zatrudnienia "albowiem zaprzestał on zatrudnienia, bo opieki tej faktycznie nie sprawuje". Nie odniósł się jednak do dowodów przedstawionych przez stronę dla wykazania rezygnacji z zatrudnienia. Samo zaś zdyskredytowanie twierdzeń strony, bez oceny dowodów mających wykazywać te twierdzenia, jest działaniem zbyt pochopnym.

W świetle argumentów przedstawionych na wstępie niniejszego uzasadnienia, wywodzenie zaś wniosków o nie spełnieniu przesłanki rezygnacji zatrudnienia z faktu niesprawowania opieki nad bratem, jest również działaniem przedwczesnym.

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez wpływu pozostaje okoliczność podnoszona przez organ, iż niepełnosprawność E. S. istnieje od 21 sierpnia 2012 r., a strona nie zrezygnowała z zatrudnienia przed tą datą. Należy bowiem mieć na względzie, że przedmiotem oceny organu pozostaje aktualny wniosek strony inicjujący postępowanie. We wniosku tym strona powoływała się zaś na fakt rezygnacji z zatrudnienia z dniem 30 lipca 2013 r. Ta wiec okoliczność winna stać się przedmiotem zainteresowania organów rozpoznających sprawę. W niniejszym postępowaniu organy nie mają bowiem uprawnień do kontestowania prawidłowości decyzji przyznającej skarżącemu omawiane świadczenie, decyzją wydaną w 2012 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.