Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 283/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi N. Sp. j. z siedzibą w M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia zakładu mlecznego do zbierania i transportu mleka oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii po rozpatrzeniu odwołania N. Sp. j. z siedzibą w M., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] wycofująca zatwierdzenie zakładu mleczarskiego N. Sp. j. z siedzibą w M. [...] gm. S. do zbierania i transportu mleka surowego oraz produkcji mleka spożywczego, sera twarogowego, śmietanki i masła.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż przesłanką do wydania decyzji organu I instancji była kontrola zakładu przeprowadzona w dniach 17 i 24 września 2008 r. przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w M., której ustalenia zostały potwierdzone protokołami kontroli: nr [...]: LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) oraz nr [...]: LISTA KONTROLNA SPIWET ogólne wymagania dla zakładów zatwierdzonych i zarejestrowanych wraz z załącznikiem "Sekcja IX - Surowe mleko i produkty mleczne". Podczas przedmiotowej kontroli został stwierdzonym szereg uchybień, szczegółowo wyszczególnionych w decyzji organu I instancji i w decyzji organu odwoławczego.

Od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z dnia [...] października 2008 r. strona złożyła odwołanie, w którym zobowiązała się do zlikwidowania wszelkich uchybień stwierdzonych w toku kontroli przeprowadzonej w dniach 17 i 24 września 2008 r. do dnia 10 listopada 2008 r.

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii stwierdził, iż podmiot prowadzący działalność w zakresie zbierania i transportu mleka surowego oraz produkcji mleka spożywczego i przetworów mlecznych zobowiązany jest do spełnienia wymogów określonych w przepisach rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE.L 02.31.1), rozporządzenia nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2008 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. U. UE.L 04.139.1), rozporządzenie nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. UE.L.04.139.55), rozporządzenie Komisji Europejskiej (WE) Nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. U. UE.L. 05.338.1).

W świetle przytoczonych przepisów to producent zobowiązany jest do zapewnienia wszelkich warunków sanitarno - weterynaryjnych, które gwarantują odpowiednią jakość zdrowotną wprowadzanych na rynek produktów.

Organ podniósł, że analiza akt sprawy ujawniła, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się w związku z naruszeniem wymagań weterynaryjnych określonych w powołanych wyżej przepisach w odniesieniu do:

obowiązków podmiotów działających na rynku spożywczym oraz monitorowania żywności,

wymagań dla pomieszczeń, w których przechowuje się, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze oraz higieny osobistej osób pracujących z żywnością,

higieny w czasie zbierania i transportu mleka, kryteriów dotyczących surowego mleka, wymogów dotyczących obróbki cieplnej mleka oraz opakowania produktów,

badania zgodności z kryteriami mikrobiologicznymi, pobierania próbek z obszarów produkcyjnych oraz badania zgodności z kryteriami ciągu całego okresu przydatności do spożycia.

W ocenie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, Powiatowy Lekarz Weterynarii w M. w dniach 17 i 24 września 2008 r. przeprowadził wnikliwa kontrolę dokumentacji oraz zakładu należącego do N. Sp. j. z siedzibą w M., a ustalenia odnotowano w protokołach kontroli. Organ podkreślił, iż strona nie wniosła uwag i zastrzeżeń do protokołu nr [...]: LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) oraz protokołu kontroli nr [...]: LISTA KONTROLNA SPIWET ogólne wymagania dla zakładów zatwierdzonych i zarejestrowanych wraz z załącznikiem

"Sekcja IX - Surowe mleko i produkty mleczne", jak również po zapoznaniu się z materiałem dowodowym nie zgłosiła zastrzeżeń, ani nie złożyła stosownych wniosków dowodowych. Powyższe pozwala organowi odwoławczemu na stwierdzenie, że stan faktyczny został w niniejszy postępowaniu bezsprzecznie ustalony.

W ocenie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii charakter, jak i skala uchybień stwierdzonych podczas kontroli w dniach 17 i 24 września 2008 r., stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego.

W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii stwierdził, iż stan higieniczno - sanitarny zakładu mleczarskiego N. Sp. j. ulega systematycznemu pogarszaniu się. Powiatowy Lekarz Weterynarii w M. podczas regularnych kontroli zakładu stwierdzał szereg uchybień, które nakazał usuwać (decyzja z dnia [...] marca 2008 r., decyzja z dnia [...] maja 2008 r.). Przesłankę do wydania powołanych decyzji stanowiło stwierdzenie szeregu uchybień, m. in.: brak wyników badania mleka surowego w kierunku ogólnej liczby bakterii i komórek somatycznych, brak informowania organu o dostawcach, którzy dostarczają mleko niezgodne z kryteriami, brak wyników skuteczności pasteryzacji, niepełna i niewiarygodna dokumentacja dotycząca rejestru dostawców, niewiarygodna dokumentacja dotycząca rejestru temperatur, zły stan techniczny maszyn, drzwi, ścian i posadzek w pomieszczeniach produkcyjnych, niesprawne umywalki, nieoznakowane lub nieczytelnie oznakowane opakowania zawierające produkt gotowy. W związku z przedmiotowymi decyzjami organ pierwszej instancji wydał decyzje w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Opieszałość w wykonywaniu obowiązków decyzji z dnia [...] marca 2008 r. spowodowała konieczność przymuszenia strony do usunięcia uchybień w drodze postępowania egzekucyjnego - nałożono karę grzywny postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r.

Organ odwoławczy stwierdził, iż rodzaj i charakter uchybień wskazanych w poprzednio wydanych decyzjach z dnia [...] marca i z dnia [...] maja 2008 r., szczególnie zaś nieprzestrzeganie obowiązków podmiotu działającego na rynku spożywczym w zakresie monitorowania żywności i identyfikacji dostawców, powtórzył się ponownie w przedmiotowej sprawie. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii podzielił stanowisko organu I instancji, iż powtarzalność oraz pogłębianie się nieprawidłowości w zakresie spełniania wymagań prawa żywnościowego, a także opieszałość w usuwaniu przez stronę uchybień, nie daje pewności, iż strona zapewni spełnianie warunków sanitarno - weterynaryjnych w zakresie prowadzonej działalności.

Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie N. Sp. j. z siedzibą w M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie szeregu przepisów postępowania tj: art. , 7 w związku z art. 77 , 8, 8 w związku z art. 75 § 1, 10, 11 w związku z art. 107 § 3, 15 kpa, a także art. 54 rozporządzenia (WE) 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE.L 40.165.1 z późniejszymi zmianami), załącznika II Rozdziału XII ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, załącznika II Rozdziału II ust. 1 lit. a, b, d, e, f rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r., art. 18 ust. 4 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiający procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, zał. III sekcji IX rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Akcesja Polski do Unii Europejskiej wniosła z dniem 1 maja 2005r. obowiązek przestrzegania prawa wspólnotowego, a Polska jako państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej obowiązana jest respektować zasadę pierwszeństwa tego prawa. Konsekwencją tej zasady jest bezpośrednie stosowanie rozporządzeń organów Unii Europejskiej, czyli Parlamentu Europejskiego, Rady lub Komisji Europejskiej.

Z powyższego wynika, iż we Wspólnocie Europejskiej, ustalając obowiązujący stan prawny w danej dziedzinie prawa, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy w tym zakresie obowiązują rozporządzenia organów Unii Europejskiej, w następnej kolejności należy ustalić stan prawny regulowany powszechnie obowiązującymi przepisami krajowymi.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji zgodnie z zasadą pierwszeństwa w hierarchii aktów prawnych ustaliły obowiązujące w danej dziedzinie prawa rozporządzenia wspólnotowe, które stosowane są bezpośrednio a następnie ustawę krajową jaką jest ustawa z dnia 16 grudnia 2005r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. Nr 17, poz. 127 ze zm.).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego powiatowy lekarz weterynarii albo urzędowy lekarz weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii wydają decyzje administracyjne lub wykonują czynności w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia nr 853/2004, rozporządzenia nr 854/2004 i rozporządzenia nr 882/2004 lub z przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tych rozporządzeń.

Powiatowy lekarz weterynarii, na obszarze swojej właściwości, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, prowadzi m.in. rejestr zakładów sektora spożywczego poddających obróbce produkty pochodzenia zwierzęcego podlegających zatwierdzeniu. Organ ten w ramach swojej właściwości wydaje decyzje administracyjne w sprawach zatwierdzania, zawieszania albo cofania zatwierdzenia, warunkowego zatwierdzenia albo przedłużania warunkowego zatwierdzenia zakładów, które podlegają zatwierdzeniu oraz prowadzi wykaz zatwierdzonych zakładów. Decyzje administracyjne w sprawie zawieszania i cofania zatwierdzenia zakładów podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Zakład mleczarski N. Sp. j. decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] maja 2007r. uzyskał zatwierdzenie w zakresie zbierania i transportu mleka surowego, produkcji mleka spożywczego, sera twarogowego, śmietanki i masła.

Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE.L. 04.165.1, ze zm. dalej zwane rozporządzeniem nr 882/2004) zawiera podstawowe, obowiązujące we Wspólnocie przepisy prawne z zakresu urzędowych kontroli mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi w szczególności na:

a) zapobieganie, eliminowanie lub ograniczanie dopuszczalnych poziomów zagrożenia ludzi i zwierząt, bezpośrednio lub poprzez środowisko naturalne;

oraz

b) gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością oraz ochronę interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom.

Stosownie do art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 882/2004 w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności.

Powiatowy Lekarza Weterynarii w M. dokonywał regularnych kontroli zakładu. Stwierdzone w czasie tych kontroli uchybienia zawarte zostały w decyzjach z dnia [...] marca 2008r. i z dnia [...] maja 2008r.

W dniach 17 i 24 września 2008r. w zakładzie mleczarskim N. Sp. j. została ponownie przeprowadzona kontrola przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. Wyniki tej kontroli i stwierdzone w czasie niej uchybienia w zakładzie mleczarskim zostały przedstawione w protokole z kontroli Nr [...] Lista kontrolna SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) oraz w protokole Nr [...] Lista kontrolna SPIWET ogólne wymagania dla zakładów zatwierdzonych i rejestrowanych wraz z załącznikiem "Sekcja IX - Surowe mleko i produkty mleczne". Oba protokoły zostały podpisane przez wspólników spółki jawnej N. A. N. i H. N. bez zastrzeżeń. Stwierdzone w czasie kontroli uchybienia naruszają przepisy rozporządzeń Unii Europejskiej.

Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE.L. 02.31.1, dalej zwane rozporządzeniem nr 178/2002) ma zastosowanie do wszystkich etapów produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności, z wyłączeniem produkcji podstawowej na własny domowy użytek lub do domowego przygotowywania, obróbki lub przechowywania żywności do własnego spożycia (art. 1).

Zgodnie z art. 18 rozporządzenia nr 178/2002 podmioty działające na rynku spożywczym i pasz są obowiązane zapewnić możliwość śledzenia ruchu żywności, pasz, zwierząt hodowlanych oraz wszelkich substancji przeznaczonych do dodania do żywności lub pasz, bądź które można do nich dodać na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, tak aby móc zidentyfikować każdą osobę lub podmiot, które dostarczyły im środek spożywczy, paszę, zwierzę hodowlane lub składnik żywności. Określane to jest jako system identyfikowalności surowców i produktów w zakładzie. W tym celu podmioty te powinny utworzyć we własnym zakresie wewnętrzne procedury identyfikacji innych przedsiębiorców, którzy dostarczyli im te produkty, oraz przedsiębiorców, którym produkty te zostały przekazane. Ponadto żywność lub pasze wprowadzane na rynek lub, które mogą być wprowadzone na ten rynek we Wspólnocie, powinny być stosownie etykietowane lub oznakowane w celu ułatwienia możliwości ich śledzenia, za pomocą stosownej dokumentacji lub informacji, zgodnie z odnośnymi wymogami lub bardziej szczegółowymi przepisami. W toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono uchybienie ust. 1, 2 i 4 art. 18 rozporządzenia nr 178/2002, gdyż w miesiącu wrześniu 2008r. do zakładu było dostarczane mleko przez podmioty nie wpisane na listę dostawców oraz opakowanie zawierające twaróg w chłodni nie było oznakowane.

Rozporządzenie (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. UE.L. 04.139.55, dalej zwane rozporządzeniem nr 853/2004) ustanawia szczególne przepisy dla przedsiębiorstw sektora spożywczego w zakresie higieny żywności pochodzenia zwierzęcego. Przepisy te stanowią uzupełnienie przepisów ustanowionych w rozporządzeniu (WE) nr 852/2004. Stosuje się je w odniesieniu do nieprzetworzonych i przetworzonych produktów pochodzenia zwierzęcego (art. 1 ust. 1).

Załącznik III sekcja IX rozporządzeniem nr 853/2004 dotyczy surowego mleka, siary, przetworów mlecznych i produktów na bazie siary. Przedsiębiorstwa sektora spożywczego produkujące lub, w odpowiednim przypadku, zbierające surowe mleko i siarę muszą zapewnić zgodność z wymogami, o których mowa w rozdziale I dotyczącym produkcji pierwotnej surowego mleka i siary. Tymczasem w czasie kontroli stwierdzono, że 19 dostawców, od których we wrześniu 2008r. odbierane było mleko posiada decyzje zakazujące wprowadzania do obrotu mleka surowego do czasu spełnienia wymagań weterynaryjnych przy jego produkcji wydanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. Decyzje te przesłane były również do właścicieli zakładu mleczarskiego N. Sp. j. Ponadto cysterna, która dostarcza mleko do zakładu oraz pojemnik, do którego wlewa się mleko przy jego odbiorze z gospodarstwa nie spełniają wymogów higienicznych, o których mowa w załączniku III sekcja IX rozdział I część II A ust. 3 i 4. W dniu kontroli brak było pomiaru temperatury mleka surowego u dostawców przed odbiorem, co narusza załącznik III sekcję IX rozdział I część II B ust. 2 w/w rozporządzenia nakazującego bezpośrednio po dojeniu schłodzić mleko do odpowiednich temperatur.

Surowe mleko musi spełniać odpowiednie kryteria, co wymaga stosownych kontroli, które w zakładzie mleczarskim N. Sp. j. nie były przestrzegane, co narusza załącznik III sekcję IX rozdział I część III ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 853/2004.

W czasie kontroli stwierdzono naruszenie wymogów dotyczących obróbki cieplnej surowego mleka - pasteryzacji, co narusza załącznik III sekcję IX rozdział II ust. 1 w/w rozporządzenia.

Zgodnie z załącznikiem III sekcją IX rozdziałem III rozporządzenia nr 853/2004. zamykanie opakowań konsumenckich musi być przeprowadzane natychmiast po ich wypełnieniu w zakładzie, w którym ostatnia obróbka termiczna płynnych przetworów mlecznych i produktów na bazie siary odbywa się przy zastosowaniu urządzeń zamykających zapobiegających zakażeniu. System zamykania musi być tak zaprojektowany, aby po otworzeniu można było wyraźnie i łatwo stwierdzić, że opakowanie zostało otwarte. Tymczasem w zakładzie brak było sprawdzania szczelności opakowań z mlekiem spożywczym oraz procedury opisującej to postępowanie.

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. U. UE.L. 05.338.1, dalej zwane rozporządzeniem nr 2073/2005) określa kryteria mikrobiologiczne, które muszą być przestrzegane przez przedsiębiorstwa sektora spożywczego na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności. Rozporządzenie określa kryteria mikrobiologiczne dla określonych środków spożywczych obejmujące następujące mikroorganizmy: Listeria monocytogenes, Salmonella, enterotoksyny gronkowcowe, Enterobacter sakazakii, E. coli, histaminę. W toku kontroli stwierdzono w tym zakresie naruszenie art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 2073/2005, gdyż badania produktu gotowego były niezgodne z harmonogramem. Zakład nie posiadał również harmonogramu pobierania prób środowiskowych. Producenci żywności zobowiązani są do prowadzenia badań w celu potwierdzenia zgodności z kryteriami określonymi w rozporządzeniu w ciągu całego okresu przydatności do spożycia wyrobów gotowych. Chodzi o tzw. badania przechowalnicze. Załącznik II do rozporządzenia zawiera wytyczne dotyczące sposobu i metod przeprowadzania takich badań. Mimo obowiązku prowadzenia takich badań, w przedmiotowym zakładzie mleczarskim brak było badań przechowalniczych produktu gotowego.

Rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. U. UE.L. 04.139.1, dalej zwane rozporządzeniem nr 852/2004) zawiera podstawowe, ogólnie obowiązujące w Unii Europejskiej przepisy w zakresie higieny żywności. Załącznik II do rozporządzenia określa wymagania dla wszystkich przedsiębiorstw sektora spożywczego poza produkcja pierwotną. W poszczególnych rozdziałach tego załącznika określone zostały wymagania w zakresie higieny. Rozdział I dotyczy ogólnych wymagań w odniesieniu do pomieszczeń żywnościowych (innych niż wymienione w rozdziale III). Stosownie do ust. 4 tego rozdziału w zakładzie musi być dostępna odpowiednia liczba umywalek, właściwie usytuowanych i przeznaczonych do mycia rąk. Umywalki do mycia rąk muszą mieć ciepłą i zimną bieżącą wodę, muszą być zaopatrzone w środki do mycia rąk i do higienicznego ich suszenia. W miarę potrzeby należy stworzyć takie warunki, aby stanowiska do mycia żywności były oddzielone od umywalek. W czasie kontroli stwierdzono uszkodzenie odpływu z pod umywalki w hali produkcji mleka spożywczego.

Z kolei rozdział II załącznika II do rozporządzenia nr 852/2004 określa szczegółowe wymagania dla pomieszczeń, w których się przygotowuje, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze (za wyjątkiem miejsc spożywania posiłków oraz obiektów wymienionych w rozdziale III). W pomieszczeniach tych w szczególności powierzchnie podłóg, powierzchnie ścian muszą być utrzymane w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczenia, oraz w miarę potrzeby, do dezynfekcji. Okna i inne otwory muszą być skonstruowane w sposób uniemożliwiający gromadzenie się zanieczyszczeń. Drzwi muszą być łatwe do czyszczenia oraz, w miarę potrzeby, do dezynfekcji. Powierzchnie (wraz z powierzchniami wyposażenia) w obszarach, w których pracuje się z żywnością, a w szczególności te pozostające w kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczenia, w miarę potrzeby, do dezynfekcji. W zakresie tym w czasie kontroli stwierdzono uchybienia.

Z kolei rozdział XII ust. 1 załącznika II do rozporządzenia nr 852/2004 nakłada na przedsiębiorstwa sektora spożywczego obowiązek zapewnienia nadzoru i/lub szkolenia w sprawach higieny żywności personelu zatrudnionego przy pracach z żywnością. W czasie kontroli stwierdzono brak nadzoru nad personelem zakładu w sprawach higieny żywności.

Rozporządzenie nr 882/2004 w art. 54 ust. 2 określa uprawnienia przysługujące organom urzędowej kontroli w przypadku stwierdzenia niezgodności, w szczególności organ może podejmować następujące działania:

a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt;

b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt;

c) monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności;

d) upoważnienie do wykorzystania paszy lub żywności do celów innych niż te, do których były początkowo przeznaczone;

e) zawieszenie działania lub zamknięcie całego lub części danego przedsiębiorstwa na właściwy okres czasu;

f) zawieszenie lub wycofanie zatwierdzenia zakładu;

g) środki określone w art. 19 dotyczące przesyłek z państw trzecich;

h) wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe.

Art. 55 rozporządzenia nr 882/2004 ustanawia generalny wymóg, że w przypadku stwierdzenia naruszeń ustanowione sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

W przedmiotowej sprawie, wcześniejsze kontrole zakończone decyzjami Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z dnia [...] marca 2008r. i z dnia [...] maja 2008r. również stwierdzały uchybienia, na usunięcie których organ wyznaczał zakładowi mleczarskiemu N. Sp. j. termin do ich usunięcia. Rodzaj i charakter naruszeń wskazanych w tych decyzjach powtórzył się w czasie kontroli przeprowadzonej w dniach 14 i 24 września 2008r. w zakładzie mleczarskim. Wynika z tego, że sankcje nałożone decyzjami z dnia [...] marca 2008r. i z dnia [...] maja 2008r. okazały się nieskuteczne i nieodstraszające. W tej sytuacji, sankcja za stwierdzone ponownie uchybienia nałożona zaskarżoną decyzją w postaci cofnięcia zatwierdzenia zakładu musi być oceniona jako proporcjonalna, skuteczna i odstraszająca.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 10 kpa należy wskazać, że rację ma skarżąca Spółka podnosząc, iż nie została zawiadomiona przez organ drugiej instancji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, co w konsekwencji uniemożliwiło jej wypowiedzenia się w trybie art. 10 kpa.

Okoliczność ta, w ocenie Sądu pozostaje jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (II OSK 831/05 wyrok NSA z dnia 18 maja 2006r. ONSAiWSA 2006/6/157). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie udokumentowała, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji uległ zmianie stan faktyczny sprawy.

Wbrew stanowisku skarżącej zaskarżona decyzja oraz treść jej uzasadnienia potwierdzają, że w sprawie została zachowana zasada dwuinstancyjności ustanowiona w art. 15 kpa.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący. Również prawidłowo został ustalony stan faktyczny w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody. Dowody, jakimi są protokoły z kontroli zostały podpisane przez właścicieli zakładu mleczarskiego bez zastrzeżeń. Podpisując protokoły nie kwestionowali ustaleń kontroli w zakresie stwierdzonych naruszeń w zakładzie mleczarskim. Naruszenia te nie były również kwestionowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odwołaniu tym zawarto jedynie usprawiedliwienie dlaczego do takich naruszeń doszło, nie kwestionując faktu, że w dacie kontroli faktycznie wystąpiły. Kwestionowanie stanu faktycznego sprawy nastąpiło dopiero na etapie skargi do sądu. Jednocześnie należy zauważyć, że decyzja organu I instancji nie zawiera sankcji w postaci wyznaczenia terminu do usunięcia stwierdzonych w czasie kontroli naruszeń. To sama strona w odwołaniu wyznaczyła sobie termin do usunięcia wszystkich stwierdzonych w czasie kontroli naruszeń. Skoro organ takiego terminu nie wyznaczył, nie miał obowiązku badać czy w wyznaczonym przez stronę terminie wywiązała się ona z nałożonego na siebie zobowiązania. Gdyby strona usunęła w wyznaczonym przez siebie terminie wszystkie naruszenia, zainteresowana byłaby powiadomić o tym organ, czego jednak nie uczyniła. Wobec czego brak jest podstaw do uznania, że w sprawie pomiędzy wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej i decyzji drugoinstancyjnej uległ zmianie stan faktyczny sprawy. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutu skargi naruszenia art. 7 i 77 kpa.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 1 kpa i uzasadnia stronie zasadność zastosowanej sankcji. Jak już wyżej wskazano, w odwołaniu strona nie kwestionowała ustaleń przyjętych przez organ I instancji, a edynie usprawiedliwiała stwierdzone naruszenia. Nie było zatem konieczności odnoszenia się do stwierdzeń strony zawartych w odwołaniu.

Dowód w postaci protokołów z kontroli zakładu mleczarskiego sporządzonych przez organ I instancji jest nadal obowiązującym dowodem w postępowaniu odwoławczym. Strona nie zdezaktualizowała, ani w jakikolwiek inny sposób nie podważyła tego dowodu. Odmienne stanowisko zaprezentowane w skardze nie znajduje potwierdzenia w aktach postępowania administracyjnego. Skoro strona nie kwestionowała wyników kontroli przeprowadzonej w dniach 17 i 24 września 2008r. i nie przedstawiła dowodu, że uległ zmianie stan faktyczny, brak było podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli zakładu mleczarskiego na etapie postępowania odwoławczego. W tych warunkach działanie organu nie naruszyło art. 8, art. 67 § 1 i art. 75 § 1 kpa.

W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut strony naruszenia art. 54 rozporządzenia nr 882/2004. Nie można zapominać, że w zakładzie mleczarskim N. Sp. j. prowadzone były wcześniej regularne kontrole, które wykazały naruszenia, pokrywające się z naruszeniami z ostatniej kontroli. Uchybienia te, jak i nakaz ich usunięcia został zawarty w decyzjach Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z dnia [...] marca 2008r. i z dnia [...] maja 2008r. Decyzje te umożliwiały skarżącej poprawę warunków prowadzonej działalności w zakresie wymogów sanitarno-weterynaryjnych i dostosowanie jej do obowiązujących przepisów rozporządzeń unijnych. Jednakże zastosowane sankcje okazały się nieskuteczne i nie doprowadziły do trwałej poprawy warunków w zakładzie. Wbrew stanowisku strony stwierdzone uchybienia są bardzo liczne i poważne. W tej sytuacji zasadne było i uzasadnione przez organ zastosowanie najostrzejszej sankcji.

Skoro w dniu kontroli przeprowadzonej 17 września 2008r. kontrolujący odnotowali zachowanie personelu zakładu w sposób naruszający dobre praktyki higieniczne, to potwierdza to, że personel pracujący z żywnością nie był właściwie nadzorowany i szkolony w sprawach higieny.

Sąd podziela stanowisko organu, że przepisy załącznika II rozdziału II ust. 1 rozporządzenia nr 852/2004 mówiąc, że w celu utrzymania higieny procesu produkcji należy zapewnić w szczególności dobry stan powierzchni, co wymaga stosowania odpowiednich materiałów, uniemożliwia przyjęcie, że stan ten jest zachowany jeżeli w czasie kontroli stwierdzono ubytki w posadzce i drzwiach, ubytki fug na łączeniach cokołu ze ścianą, łuszczącą się farbę, trudno zmywalną obudowę kontaktów elektrycznych, ślady rdzy. Dobry stan powierzchni jest pojęciem nieostrym. Należy je oceniać w oparciu o zasady dobrej praktyki higienicznej. A takie zasady wobec stwierdzonych niezgodności w zakładzie mleczarskim N. Sp. j. zostały naruszone.

Art. 18 rozporządzenia nr 178/2002 nakłada na podmioty działające na rynku spożywczym obowiązek zapewnienia możliwości monitorowania żywności. Żywność wprowadzana na rynek lub, która może być wprowadzona na ten rynek, powinna być stosownie etykietowana lub oznakowana w celu ułatwienia jej monitorowania, za pomocą stosownej dokumentacji lub informacji. Wymóg monitorowania żywności obejmuje wszystkie etapy produkcji. Skoro w zakładzie mleczarskim w dniu kontroli znalazł się świeżo wyprodukowany twaróg zapakowany w tymczasowe opakowanie bez stosownej etykiety lub oznakowania w celu ułatwienia jej monitoringu, tzn. że wymóg monitorowania żywności na wszystkich etapach jej produkcji został naruszony.

Nie kwestionując faktu, że w zakładzie mleczarskim skarżącej pakowanie mleka spożywczego następuje maszynowo, i że maszyna używana do pakowania jest sprawna technicznie, w związku z czym nie dochodzi do nieszczelności opakowań, to zauważyć jednak należy, że brak jest dokumentacji potwierdzającej ten stan w postaci procedury sprawdzania szczelności opakowań i jej stosowania.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.