Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 769/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 800
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2,
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi D. M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania D. M. G. od decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. wydanej z upoważnienia Burmistrza przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie zaległej faktury za energię elektryczną – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż pismem z dnia 1 czerwca 2010 r. D. G. zwrócił się m.in. o przyznanie mu środków na opłacenie zaległej faktury za energię elektryczną. Z akt sprawy wynika, że dochód strony wyniósł 247,47 zł i wynikał z posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,1955 zł przeliczeniowych.

Z treści art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Kwota ta podniesiona została do 207 zł rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 127, poz. 1055). Stąd też dochód skarżącego ustalono na 247,47 zł (1.1955 ha x 207 zł).

W dalszej części organ odwoławczy zacytował treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wyjaśniając rodzaje potrzeb bytowych, na które ma być przyznany zasiłek celowy.

Ponadto, Kolegium podniosło, że w sprawie niniejszej ma zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Organ I instancji został pisemnie poinformowany przez Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O. o tym, że D. G. nie podjął przydzielanych mu prac społecznie użytecznych. Natomiast na podstawie pisma Powiatowego Urzędu Pracy w O., organ ten ustalił, iż skarżący przeszedł badania lekarskie w Poradni Medycyny Pracy z wynikiem pozytywnym i otrzymał zaświadczenie lekarskie z dniem 3 marca 2010 r. Z pisma tego wynika również, iż D. G. rozpoczął procedurę odwoławczą od orzeczenia Poradni Medycyny Pracy poprzez złożenie wniosku o ponowne badania lekarskie, a według stanu na dzień wydania decyzji przez organ I instancji sprawa ta pozostawała w toku.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. D. G. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna i w związku z tym powinien wykazywać gotowość do podjęcia pracy. Skarżący przeszedł badania lekarskie i został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy do wykonywania prac społecznie użytecznych. Nie zgłosił się jednak do Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O., gdzie miały być wykonywane prace. Samo złożenie wniosku o ponowne badania lekarskie nie jest podstawą do usprawiedliwienia nie podjęcia prac społecznie użytecznych. Kolegium podkreśla, iż innym wnioskiem strona ubiega się o przyznanie świadczeń takich jak papier i atrament do drukarki, które mają służyć do drukowania dokumentów aplikacyjnych i pomóc w znalezieniu pracy. Zatem niezrozumiałe jest, iż wnioskodawca wykazuje zainteresowanie uzyskaniem środków z pomocy społecznej, które mają służyć znalezieniu pracy, a nie stawia się, aby wykonywać zlecone mu przez właściwy urząd prace społecznie użyteczne, które także są sposobem na wyjście z trudnej sytuacji życiowej. W związku z powyższym Kolegium uznało, iż odmowa wykonywania prac społecznie użytecznych była nieuzasadniona i stanowi ona podstawę do odmowy przyznania świadczenia w niniejszej sprawie.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący podnosi, że decyzje są niezgodne z prawem , naruszają zasady współżycia społecznego. Ponadto "organy nie zwracają uwagi czy osoba trwale bezrobotna ma możliwość obrony, czy posiada środki na papier, aby godnie reprezentować swoją osobę".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.

Z uwagi na to, że skarżący domagał się zasiłku celowego, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".

Przepis art. 4 ustawy nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy, z którego wynika, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r. , I OSK 456/08, niepubl.). Dlatego też osoby, które wnoszą o przyznanie im świadczeń z pomocy społecznej na zaspokojenie własnych potrzeb mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r. , I OSK 11415/07, niepubl.). Bowiem w myśl art. 11 ust. 2 ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Konstrukcja powołanego art. 11 ust. 2 ustawy wskazuje na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, które pozwala organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia. Uznanie, oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy.

O tym jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują swobodnego uznania organów administracji. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji.

W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

W myśl przepisu art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 §1 i 80 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie bowiem do przepisu art. 136 i 138 kpa przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.

W rozpoznawanej sprawie, organy administracji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że postawa skarżącego wskazuje na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżący jako osoba bezrobotna spełnia przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej, jednakże jak wynika z materiału dowodowego, nie wykorzystuje on własnych możliwości, które mogłyby przyczynić się do poprawy jego sytuacji życiowej.

Za brak współdziałania, o jakim mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, niewątpliwie uznać należy odmowę podjęcia prac społecznie użytecznych, do których skierowany został D. G. Podkreślenia wymaga akt, że skarżący został uznany przez lekarza medycyny pracy za osobę zdolną do podjęcia takich prac. Natomiast fakt, że złożył on odwołanie od badań poprzez złożenie wniosku o ponowne badanie lekarskie nie może stanowić usprawiedliwienia odmowy wykonywania wskazanych prac (na stanowisku pracownika gospodarczego).

Tak więc w ocenie Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, uwzględniły bowiem wskazane wyżej w uzasadnieniu przepisy ustawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego, rozważając wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Mając zatem na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1270).