Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 608/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt w zw. z art. 127 par. 3, art. 145a par. 1 , art. 147 w zw. z art. 149 par. 1, art. 150 par. 1, art. 57 par. 4, art. 57 par. 5 pkt 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 par. 1,2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. M. kwotę [...] zł ([...]) obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzje z dnia [...]o odmowie przyznania L.D. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej wyżej ustawie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że L.D. nie spełniła warunku zawartego w art. 2 pkt 2 lit. a ww. ustawy - deportacji do pracy przymusowej, bowiem z akt sprawy wynika, że pracowała w [...], a więc na terytorium państwa polskiego w jego graniach sprzed dnia [...]r. Nie nastąpiła więc deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 145a § 1, art. 147 w zw. z art. 149 § 1 oraz art. 150 § 1 K.p.a. wznowił podstępowanie administracyjne w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia [...] o odmowie przyznania L.D. uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Jako przyczynę wznowienia postępowania organ przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07, którym Trybunał stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 ww. ustawy z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w graniach przedwojennego państwa polskiego.

Decyzją z dnia[...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145a § 1 K.p.a. i art. 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez IIII Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07, odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ odwołując się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznał, że niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej połączonej z wysiedleniem (wyrwaniem) z dotychczasowego środowiska. Nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Następnie organ stwierdził, że strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w obrębie stałego miejsca zamieszkania, w miejscowości [...]. Praca ta nie przybrała zatem szczególnie dotkliwej formy, o której mówi Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku, tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska.

W związku z otrzymaniem opisanej wyżej decyzji L.D. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie sprawy zwracając się z prośbą o przyznanie wnioskowanego świadczenia w oparciu o złożone wcześniej wyjaśnienia i dokumenty.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3, art. 151 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia[...]. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 145a K.p.a., art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz najistotniejsze, w jego ocenie, fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07. Organ zauważył, że w uzasadnieniu wyroku z dnia [...]r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż wyrok ten ma charakter zakresowy i kwestionuje nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych. Naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów "geograficznych" (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczeń przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Trybunał Konstytucyjny nie ma natomiast zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił ponadto, iż ,,(...) ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy fizycznych możliwości), były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do "zwykłej" pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np. brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze (dotyczy to zwłaszcza osób wywiezionych do części azjatyckiej ZSRR). Okoliczności te nabierają szczególnego znaczenia, jeżeli weźmie się pod uwagę, że "na roboty" wywożeni byli przede wszystkim (zwłaszcza na początku okupacji) ludzie młodzi. Warto zauważyć, że podobne stanowisko co do zaostrzonego charakteru represji w postaci pracy przymusowej połączonej z deportacją (wywiezieniem) wyrażały także sądy administracyjne na tle sytuacji konkretnych osób, ubiegających się o świadczenie na podstawie zaskarżonego przepisu".

Następnie organ podał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż L.D. pracowała w m. [...], w niewielkim oddaleniu do miejsca swojego zamieszkania (miejscowość [...]). Praca ta nie przybrała zatem szczególnie dotkliwej formy o której mówił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. W ocenie organu, przepisy ustawy nie przewidują świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy.

L.D. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, że pracę przymusową wykonywała w okresie od [...]r., a więc przez okres niemalże całej okupacji. Skarżąca podała, że z domu rodzinnego została zabrana przez [...] już w momencie, gdy ukończyła [...] lat. W domu niemieckiej rodziny pracowała od świtu do nocy, wykonując różnego typu prace, zgodnie z rozkazami swych gospodarzy - od bawienia dzieci po zbieranie owoców w [...]. L.D. podkreśliła, że za swoją katorżniczą pracę nie otrzymywała jakiegokolwiek wynagrodzenia. Równocześnie biciem zmuszana była do posługiwania się językiem niemieckim. Całodobowa praca i brak możliwości powrotu na noce do domu skutkował wyjątkowo sporadycznym kontaktem z rodzinną miejscowością, którego nie sposób uznać za utrzymywanie więzi z pozostawionymi w miejscowości Parowa najbliższymi. Na poparcie tych twierdzeń skarżąca dołączyła protokół z dnia [...] r. z zeznań świadków E.T. oraz J.R., złożonych w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie o sygn. akt [...].

Następnie skarżąca zauważyła, że fakt wykonywania pracy przymusowej potwierdzony został wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., sygn. akt [...],

w którym zwiększono jej wymiar okresu składkowego o okres pracy przymusowej trwający od [...]r.

Odwołując się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

[...] r. skarżąca wskazała, że w przypadku jej osoby nie sposób mówić o jakimkolwiek "pozostawaniu w otoczeniu rodziny i znajomych", który to argument zdaniem Kierownika Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych miałby przemawiać za odmową przyznania dochodzonego świadczenia. Skarżąca podała, że zmuszona była do pracy w odległości kilkunastu kilometrów od rodzinnego domu, w miejscowości, której nigdy wcześniej nie znała i w której nie miała jakichkolwiek znajomych. Ponadto, nawet gdyby znajomości takowe posiadała, katorżnicza praca od świtu do zmierzchu i konieczność spędzania nocy pod dachem swych [...] gospodarzy wykluczała jakąkolwiek aktywność w ich kultywowaniu. W konsekwencji znalazła się w sytuacji, w której zmuszona została zamieszkać w nowym miejscu, bez możliwości kontaktu z rodziną, bez znajomości języka niemieckiego, do którego używania zmuszali ją niemieccy gospodarze, a której znajomości nie sposób wymagać od [...] dziecka (a tyle tylko lat liczyła w momencie deportacji).

Skarżąca nie zgodziła się z konkluzją zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zgodnie z którą, wykonywana praca nie przybrała szczególnie dotkliwej formy o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. To "wyrwanie", w ocenie skarżącej, istotnie miało miejsce, pracę wykonywała ona bez możliwości kontaktu z rodziną i znajomymi, w zupełnie obcym sobie środowisku, zmuszona do posługiwania się wyłącznie językiem niemieckim i do zorganizowania sobie od podstaw nowego życia. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku przyjęcia przez organ administracji błędnego założenia, iż jedynie odległość od domu rodzinnego przesądza o przyznaniu prawa do świadczenia deportacyjnego, nie zaś warunki, w jakich rzeczywistości zmuszona ona była wykonywać pracę przymusową. Wykładania taka mija się z celem i intencją, które przyświecały Trybunałowi Konstytucyjnemu w momencie wydawania wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt. K 49/07.

L.D. zwróciła uwagę, że zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia[...]. jako oparta na błędnej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a w konsekwencji niezgodna z prawem, powinna zostać uchylona. Decyzja ta wzbudziła jednocześnie poważne wątpliwości skarżącej ze względu na wyjątkową lakoniczność uzasadnienia.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu [...]r., ustanowiony skarżącej w ramach prawa pomocy pełnomocnik – adwokat M.M. w całości poparł skargę dodając, że podstawowy argument organu ograniczał się do przytoczenia treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym dokonano wykładni przepisu. Pełnomocnik stwierdził, że skarżąca spełnia warunki do uzyskania wnioskowanego świadczenia i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpatrując sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przyczyną wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiającą L.D. przyznania wnioskowanego świadczenia, stało się orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez IIII Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, określanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", w zakresie w jakim unormowanie to pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego. Przepisem prawa procesowego umożliwiającym wznowienie postępowania administracyjnego w takiej sytuacji jest art. 145a. Według art. 145a § 2 K.p.a., skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Jak można domniemać z postanowienia organu z dnia 3 lutego 2010 r. o wznowieniu postępowania w trybie art. 145a K.p.a., choć nie wynika to z jego uzasadnienia, za wniosek strony o wznowienie postępowania organ przyjął pismo skarżącej, zatytułowane "odwołanie" nadane przez L.D. listem poleconym w dniu [...] r. (w poniedziałek). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Urzędowym z dnia 23 grudnia 2009 r. (Nr 220, poz. 1734).

Pomimo widniejącej daty rzekomego sporządzenia przez skarżącą ww. pisma skierowanego do Kierownika Urzędu ([...] r.), należy mieć na uwadze fakt, że rzeczą dość powszechnie znaną jest błędne wpisywanie przez strony dat sporządzanej korespondencji. Dlatego istotniejszą kwestią pozostaje data złożenia pisma. Jeżeli pismo jest wnoszone za pośrednictwem operatora pocztowego, dla zachowania terminu niezbędne jest nadanie pisma przed upływem ustawowego terminu do jego wniesienia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, jak stanowi art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie ostatnim dniem złożenia pisma był [...] r., który przypadał w sobotę. Co prawda sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 K.p.a., jednakże w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego akceptuje się, aby przy obliczaniu terminów wolną sobotę traktować podobnie jak dzień ustawowo wolny od pracy, skoro ustawą z dnia 1 marca 2001 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz. U. Nr 28, poz. 301) wprowadzono pięciodniowy tydzień pracy (por. wyrok NSA z dnia

22 grudnia 2009 r., sygn. akt I FSK 1034/08 (publ. na str. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W takim stanie rzeczy, przyjmując najkorzystniejszą dla strony ocenę powyższych okoliczności faktycznych i prawnych, zaaprobować można uznanie przez organ dochowania przez skarżącą miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia

16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07 i następnie wznowienie postępowania.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym, represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945, bądź Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie K 49/07, utraciła byt prawny norma zawarta w art. 2 pkt 2 ustawy w zakresie w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego.

W takim stanie sprawy, obowiązkiem organu było zbadanie, czy praca skarżącej w okresie od [...] r. we wsi [...], w gospodarstwie prowadzonym przez kolonistów niemieckich, była "zwykłą" pracą przymusową, czy też była to praca związana z deportacją (wywiezieniem) o cechach, które wskazał Trybunał Konstytucyjny, a które organ przytoczył w swoim uzasadnieniu.

Lektura uzasadnienia kontrolowanej decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że pomimo swej pozornej obszerności, uzasadnienie to jedynie w szczątkowej części odnosi się do oceny charakteru pracy L.D. wykonywanej w okresie od [...]r. Poza przywołaniem fragmentów uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. z decyzji wynika jedynie, że Kierownik Urzędu przyjął, iż "L.D. pracowała w m. [...], w niewielkim oddaleniu od miejsca swojego zamieszkania (miejscowość [...]). Praca ta nie przybrała zatem szczególnie dotkliwej formy o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r.". Co prawda Kierownik Urzędu dokonał oceny charakteru pracy skarżącej, jednakże zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji stanowisko organu w tej kwestii jest, jak słusznie podniesiono w skardze, tak lakoniczne, że nie pozwala na uznanie zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem, a w szczególności z art. 107 § 3 K.p.a.

Ponadto, zdaniem składu orzekającego, stanowisko to jest też bardzo powierzchowne i nie uwzględnia kontekstu sytuacyjnego w jakim zaistniały zdarzenia wskazane przez skarżącą. Opiera się ono bowiem wyłącznie na założeniu, że o dotkliwości pracy przymusowej świadczy jedynie odległość miejsca pracy od dotychczasowego miejsca zamieszkania.

Taki tok rozumowania organu nie uwzględnia szeregu istotnych okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy praca jaką wykonywała skarżącą może być uznana jako praca wykonywana w warunkach deportacji do pracy przymusowej w rozumieniu ustawy. A zatem, czy była to praca niewolnicza w stosunku do powszechnego obowiązku pracy podczas okupacji.

W szczególności Kierownik Urzędu nie uwzględnił tego, że:

- do pracy przymusowej została wywieziona dziewczynka w wieku [...] lat, a więc osoba, co do której w cywilizacji tamtego okresu nie istniał obowiązek pracy, gdyż było to dziecko;

- skierowanie do pracy przymusowej łączyło się z wywiezieniem z dotychczasowego miejsca zamieszkania,

- wywiezienie wiązało się z pobytem w nowym środowisku, w otoczeniu osób nieprzyjaźnie nastawionych, posługujących się jedynie obcym dziecku językiem niemieckim,

- wywiezienie skarżącej do pracy najprawdopodobniej łączyło się z oddzieleniem od rodziców i osób najbliższych, a zatem, pobyt w miejscowości pracy przymusowej powodował niewątpliwą traumę związaną z brakiem rodziców i w przypadku tak małego jeszcze dziecka mniejsze znaczenie ma to, czy odległość oddalenia od najbliższych wynosiła 1,5 czy też 15 km.

Organ nie wyjaśnił również istotnych dla sprawy okoliczności takich jak

np.: częstotliwość i możliwość pobytu skarżącej w domu rodzinnym, o czym wspomniała w swoich zeznaniach siostra skarżącej E.T. do protokołu z dnia [...] r. przed Sądem Rejonowym w [...] (kopię protokołu dołączono do skargi), czy skarżąca miała kontakt z osobami jej najbliższymi, gdzie przebywali rodzice, w jakich warunkach skarżąca zamieszkiwała u niemieckich kolonistów.

Wszystkie te okoliczności ujmowane łącznie dawałyby pełniejszy obraz wykonywania pracy nie tylko przymusowej, ale przede wszystkim pracy niewolniczej, niosącej ze sobą dolegliwości ponad zwykłą miarę, a więc takiej, jaka jest objęta dyspozycją art. 2 pkt 2 cyt. ustawy.

W przekonaniu Sądu, Kierownik Urzędu powinien był uwzględnić wyżej przedstawione okoliczności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy a rozważaniom swym dać należyty wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonując oceny charakteru pracy wykonywanej przez L.D. w okresie II wojny światowej tylko przez pryzmat odległości jej wywiezienia z dotychczasowego miejsca zamieszkania naruszył art. 2 pkt 2 ustawy, a poprzez brak ustaleń faktycznych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszył także art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku oparte zostało na art. 135, zaś o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia Sąd orzekł na mocy art. 250 ww. ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).