Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 621/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części i poprzedzającą ją decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. D.-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt 1 nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] przyznającą zasiłek rodzinny, dodatki do zasiłku rodzinnego i dodatki z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz odmawiającą przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., po rozpoznaniu wniosku K. D.-M.: I. przyznał: 1) zasiłek rodzinny na dziecko – R. D. od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. wraz z dodatkami: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła; 2) zasiłek rodzinny na dziecko – M. D. od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. wraz z dodatkami: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła; 3) zasiłek rodzinny na dziecko – K. D. od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. wraz z dodatkami: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 oraz z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; 4) zasiłek rodzinny na dziecko – D. D. od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. wraz z dodatkami: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 oraz z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz II. odmówił przyznania: 1) dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – K. D. i 2) dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – D. D. Uzasadniając odmowę przyznania dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2009 r. wnioskodawczyni zawarła związek małżeński, a zatem zgodnie z definicją ustawową nie jest osobą samotnie wychowująca dziecko, a tym samym nie została spełniona przesłanka do przyznania ww. świadczeń.

Po rozpoznaniu odwołania K. D.-M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazało, że z brzmienia art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w sposób jednoznaczny wynika, że jedną z przesłanek przyznania świadczenia z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jest właśnie samotne jego wychowywanie. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumie się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Pozostając zatem w związku małżeńskim, wnioskodawczyni, w świetle ww. definicji, nie może być uznana za osobę samotnie wychowująca dziecko. Tym samym nie spełnia przesłanki ustawowej do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

Na powyższą decyzję, w części odmawiającej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. D.-M.. W uzasadnieniu skargi wskazała, że przedstawiona przez organy interpretacja przepisu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest sprzeczna z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym osobą samotnie wychowująca dziecko jest każda osoba wychowująca dziecko bez drugiego rodzica tego dziecka, natomiast stan cywilny osoby ubiegającej się o to świadczenie pozostaje bez znaczenia dla kwestii jego przyznania. Skoro zatem ojcowie obu córek skarżącej nie żyją, i nie jest możliwe wychowywanie tych dzieci wspólnie z ich ojcami, organy powinny przyznać świadczenie z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Skarżąca wskazała ponadto, że w ubiegłych latach organ stał na stanowisku, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, na dowód czego przedłożyła dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] i z dnia [...] maja 2012 r. nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie ponadto do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, w części, w której odmawiają skarżącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci – K. D. i D. D., naruszają prawo, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z treścią art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została natomiast zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że osobą tą jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

W ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie, skarżącej nie można uznać za osobę samotnie wychowującą dzieci – K. D. i D. D. w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem w dniu [...] lutego 2009 r. zawarła ona związek małżeński z M. M., co zdecydowało o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem Sądu takie stanowisko organów nie jest prawidłowe.

Dokonując wykładni wskazanego przepisu nie można bowiem pominąć faktu, że w kwestii definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 (Dz.U. Nr 119, poz. 770), w którym uznał, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.

Stosownie do treści art. 18 Konstytucji, małżeństwo, jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 32 ust. 1 Konstytucji wynika natomiast, iż wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 1 Konstytucji: "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych."

Zdaniem Sądu, pomimo tego, iż powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego bezpośrednio odniósł skutek jedynie w sprawach dotyczących zaliczek alimentacyjnych, nie można go pominąć orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Bezspornym jest bowiem, iż zakwestionowana powyższym wyrokiem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, użyta dla potrzeb ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych winna zostać tak samo zinterpretowana. Artykuł 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ma charakter blankietowy. Cechą tego rodzaju przepisów jest to, że przewidując powstanie określonych skutków prawnych, łączą ich zaistnienie z okolicznościami określonymi w innych przepisach. Przepisy blankietowe nie rozstrzygają zatem samodzielnie pewnych kwestii, lecz wydawane rozstrzygnięcia uzależniają od postanowień innych przepisów. Z tego względu przepis, do którego ustawodawca odsyła, powinien być interpretowany analogicznie zarówno na gruncie ustawy macierzystej, jak i ustawy, w której występuje odesłanie. Skoro zatem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 27 października 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 776/09; WSA w Lublinie z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 353/10; WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 125/12 - www.nsa.gov.p).

Trafne jest zatem stanowisko skarżącej, że skoro ojcowie jej córek – K. D.i D. D. nie żyją, to jest ona osobą samotnie wychowującą dzieci i nie zmienia tego okoliczność zawarcia przez skarżącą nowego związku małżeńskiego. Fakt powtórnego wyjścia za mąż nie ma bowiem wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem ww. dzieci.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia zarówno okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim, jak też nawet i to, że z tego nowego związku posiada inne dzieci, które wychowują się wspólnie z dziećmi uprawnionymi do tego świadczenia. Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06, jak również powołane wyżej przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie, odmawiając skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dzieci jedynie na tej podstawie, iż pozostaje ona w związku małżeńskim, naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a w szczególności dokonaną przez Sąd wykładnię art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 152 P.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.