Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 911/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] października 2000 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [..] czerwca 2002 r.


UZASADNIENIE

Krajowa Rada Radców Prawnych w Warszawie uchwałą z dnia [...] października 2000r. Nr [...], działając na podstawie art.33 ust.1 i 3 w związku z art.31 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r. nr 19 poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r. Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § l k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącego – J. G. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

J. G. przystąpił do postępowania konkursowego na aplikację radcowską w roku 2000. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] odmówiła wpisania J. G. na listę aplikantów radcowskich. Podstawą odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie przez skarżącego zbyt niskiej ilości punktów co uzasadniało odmowę wpisu na listę aplikantów radcowskich. Ustalono, że po przeprowadzonym postępowaniu skarżący uzyskał 145 punktów a więc znalazł się poza limitem ustalonym na 151 punktów.

Od tej uchwały skarżący złożył odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] podnosząc zarzuty co do braku rzetelności oceny pracy pisemnej i wnosił o weryfikację tej oceny. Zdaniem skarżącego oceniający nie wzięli pod uwagę wskazówek co do zakresu pracy przedstawionych przed tym etapem konkursu przez Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Wskazywał, że opinie recenzentów są zdawkowe i niekonkretne co narusza obowiązki wynikające z przepisów art. 9 i 103 § 7 k.p.a. Wnosił o podwyższenie punktacji. Twierdził, że brak wyczerpującego uzasadnienia zawierającego elementy opisane przepisie art.103 § 7 k.p.a. powoduje wadliwość uchwały. Wskazywał, że kryteria oceny pracy pisemnej winny być opisane w Instrukcji dotyczącej sposobu przeprowadzania konkursu na aplikację a nie wskazywane ustnie przez przedstawiciela Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] tak jak to miało miejsce. Podnosił, że przy ocenie rozwiązań testowych popełniono błędy np. w ocenie odpowiedzi na pytania - 21, 57. Wskazał, że pytania były nieprecyzyjne i zostały omyłkowo, przez osobę sprawdzającą test, uznane za rozwiązane błędnie.

Wskazywał, nieprawidłowości w przeprowadzeniu testu psychologicznego i językowego – nierówne szanse przy rozwiązywaniu – związane z nie zapewnieniem równej ilości czasu na ich rozwiązanie. Ponadto wskazywał, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] przeprowadzając konkurs nie potrafiła uzasadnić, po jego zakończeniu, dlaczego odpowiedzi zakreślone jako prawidłowe były uznane za błędne.

Wskazywał, że wyniki z rozmowy kwalifikacyjnej zostały zaniżone a błędy popełnione przez egzaminatorów na tym etapie miały wpływ na uzyskanie zaniżonej liczby punktów. Podnosił, że o wynikach rozmowy kwalifikacyjnej można było się dowiedzieć dopiero po ogłoszeniu ostatecznych wyników konkursu. Taki system oceny, zdaniem skarżącego, podważa zasadę zaufania do działania organów samorządu i stanowi naruszenie przepisu art.8 k.p.a. Zdaniem skarżącego brak protokołów z rozmowy kwalifikacyjnej uniemożliwia weryfikację tej części postępowania konkursowego a taki brak narusza przepis art.31 prim ust.2 i 3 ustawy o radcach prawnych, który to przepis gwarantuje możliwość weryfikacji całego postępowania konkursowego.

Okręgowa Izba Radców Prawnych przesyłając stanowisko do Krajowej Rady Radców Prawnych wskazała, że podniesione zarzuty są bezzasadne. Podniosła, że test był sporządzony prawidłowo a pytania były tak skonstruowane, że wykluczały dwuznaczność odpowiedzi. Test psychologiczny przeprowadzono prawidłowo a rozmowa kwalifikacyjne odbywała się przez komisją złożoną z trzech doświadczonych radców prawnych zgodnie z odpowiednimi postanowieniami regulaminowymi a to wykluczało błędną i dowolną ocenę kandydata.

Krajowa Rada Radców Prawnych po zapoznaniu się z przebiegiem postępowania konkursowego przed Radą Okręgowej Izby Radców Prawnych i z aktami J. G. oraz pismem z dnia [...] września 2000r. uzupełniającym odwołanie stwierdziła, że nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Wskazała, że Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art.60 pkt.8 ustawy o radcach prawnych.

W wyniku tego postępowania J. G. uzyskał 145 punktów, a więc poza limitem ustalonym na 155 punktów.

Wskazano, że w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2000r. nie podniesiono zarzutów co do prawidłowości postępowania kwalifikacyjnego, mogących mieć wpływ na ocenę kandydata, skutkującą wpisanie na listę aplikantów radcowskich. Wnioskodawca nie osiągnął minimum punktowego przewidzianego dla pozytywnego zakończenia konkursu.

Zdaniem Krajowej Rady Radców Prawnych ocena pracy pisemnej nie budzi zastrzeżeń – była oceniona wysoko, jednak brak w pracy opisania zachowania Polski oraz decyzji UE spowodowało niemożność ocenienia pracy na bardzo dobrze. Krajowa Rada Radców Prawnych odrzuciła zarzuty, co do błędów popełnionych przez oceniających test i nie uznała aby zarzuty dotyczące testu psychologicznego były zasadne.

Od tej uchwały skarżący złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc zarzuty jak w odwołaniu i piśmie uzupełniającym odwołanie.

Podniósł, że organ nie zajął stanowiska co do podnoszonych zarzutów.

Powołując się na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wnosił aby sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał organom samorządu wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską.

Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o oddalenie skargi podnosząc, że ocena pracy pisemnej nie budzi zastrzeżeń. W zakresie odpowiedzi testowych wskazano, że test został prawidłowo oceniony, podobnie jak rozmowa kwalifikacyjna i test psychologiczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1271 , Nr 240 poz. 2052) – "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Tak więc, w niniejszej sprawie, do Sądu należała ocena pod względem zgodności z prawem zaskarżonej uchwały Krajowa Rada Radców Prawnych w Warszawie Krajowa Rada Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] października 2000r. Nr [...], oraz uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] odmawiających wpisu na listę aplikantów radcowskich po przeprowadzonym konkursie.

Uchwały organów obu instancji zapadały na podstawie przepisów podjętych jako uchwały organów samorządowych, wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.).

W dniu 18 lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie.

W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych, związanych z naborem na aplikację radcowską, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02, opublikowanym w Dz.U. z 4 marca 2004 roku orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.

W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ jednak przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucje przeprowadzające konkurs dopuszczający do aplikacji nie mają jednocześnie pełnej niezależności w ustaleniu jej zasad. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do podjęcia postępowania w sprawach, w których Trybunałowi postawione zostały pytania prawne i umożliwia sądowi pytającemu uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisów, które mają stanowić jedną z podstaw rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być natomiast podstawą do automatycznego unieważnienia wszystkich konkursów, przeprowadzonych przez samorządy zawodowe.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte m.in. na przepisach wydanych o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.).

Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne. Z uwagi na kognicję Sądu Administracyjnego nie jest również możliwe uwzględnienie wniosku skarżącego zawartego w piśmie uzupełniającym skargę by sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał organom samorządu wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.