Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3377/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: załącznik nr 7, § 38 ust. 2,
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 16 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 28 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 408/15 w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 28 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 408/15, oddalił skargę Z. N. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Z. N. we wniosku z [...] kwietnia 2013 r., w trzecim roku 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, zadeklarował realizację Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone i Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w ich ramach realizację następujących wariantów:

- wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach NATURA 2000 na powierzchni 0,73 ha obejmującej działkę rolną C;

- wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 na powierzchni

40 ha, obejmującej działki rolne A i B.

Do wniosku został dołączony materiał graficzny z zaznaczonymi działkami rolnymi i ich położeniem na działkach ewidencyjnych oraz wymaganym obszarem niekoszenia na użytkach zielonych.

W gospodarstwie skarżącego w dniach [...] listopada 2013 r. została przeprowadzona kompleksowa kontrola na miejscu, następnie poszerzona o kontrolę programu rolnośrodowiskowego, która odbyła się w okresie od [...] listopada do [...] grudnia 2013 r.

W raporcie z kontroli programu rolnośrodowiskowego, w odniesieniu do wariantu 3.1.2., wykazane zostały następujące nieprawidłowości:

- na działce rolnej C naruszone zostały wymogi pakietowe w zakresie: pozostawienia większej niż 5-10% nieskoszonej powierzchni działki rolnej i pozostawienia nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej - innej niż zaznaczona na materiale graficznym,

- z zestawienia wyników kontroli na miejscu przeprowadzonych [...] grudnia oraz [...] listopada 2013 r. w zakresie powierzchni niekoszenia wynikało, że na działce rolnej C wykonano dodatkowe koszenie, które nastąpiło w niedozwolonym przepisami prawa terminie, tj. po [...] września, wykonany pomiar obszaru niekoszenia z [...] grudnia 2013r. wyniósł 0,20 ha i był mniejszy niż obszar niekoszenia w dniach [...] listopada 2013r. (0,55 ha).

Z powodu stwierdzonych niezgodności nie przyznano płatności do pakietu 3 w wariancie 3.1.2. Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe) za wykoszenie w nieodpowiednim terminie łąki, co miało miejsce na działce rolnej C, zmniejszenie płatności wynosi 100% do działki rolnej, na której zaistniała powyższa nieprawidłowość. Do pakietu 3 - wariant 3.1.2 deklarowano tylko działkę C dlatego Kierownik Biura powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności do tego pakietu.

Odnośnie wariantu 5.1 na działce rolnej A i B stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- na działce rolnej A stwierdzono, że powierzchnia niekoszenia wynosi 20%,

- pozostawiono nieskoszoną niewłaściwą część działki rolnej,

- na powierzchni 22,17 ha stwierdzono nie zebrany w terminie pokos trawy,

- w trakcie kontroli ujawniono dokoszenie trawy na obszarze działki rolnej A, który w dniach [...] listopada 2013 r. pozostawał nieskoszony,

- na działce rolnej B kontrolerzy stwierdzili, podobnie jak na działce rolnej A, brak zebrania pokosu na obszarze o powierzchni 0,46 ha.

Na deklarowanych do wariantu 5.1 działkach rolnych A i B, ze względu na występujące niezgodności zmniejszono płatności osobno dla każdej z działek rolnych, zgodnie z § 38 ust. 2 i treścią załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Z uwagi na to, że sankcja za naruszenia wymogów na działce rolnej A przekracza 100%, płatność do działki rolnej A nie została przyznana.

W trakcie kontroli na działce rolnej B stwierdzono powierzchnię 12,78 ha, jednak pomocą objęto powierzchnię 12,30 ha, gdyż zgodnie z art. 16 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz.UE L 2011.25.8, dalej: rozporządzenie nr 65/2011), jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany. Po zastosowaniu 20% współczynnika zmniejszenia, wynikającego z zastosowania sankcji pakietowej, kwota przyznanej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 wyniosła [...] zł do wariantu 5.1 do działki rolnej B.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej: Kierownik Biura AriMR), decyzją z [...] czerwca 2014 r. przyznał Z. N. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości tj. 13.480,80 zł.

Skarżący złożył odwołanie.

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy potwierdził ustalenia kontrolerów związane z nieprawidłowościami na działkach rolnych deklarowanych do wariantu 3.1.2 i wariantu 5.1., dotyczące wymogów pakietowych. Organ podniósł, że wymogi odnoszące się do wariantu 3.1.2., co do pozostawienia obszaru niekoszenia, jak również terminu i sposobu koszenia wynikają bezpośrednio z treści załącznika nr 3, dział III ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Z kolei wymóg dla pakietu 5, wariantu 5.1, w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych został zawarty w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym w załączniku nr 3, dziale IV ust. 2 pkt 4. Stwierdzone w raporcie z kontroli na miejscu niezgodności ujawnione na działkach rolnych A i B, na których realizowano wariant 5.1, miały swoje odzwierciedlenie w przyznaniu i naliczeniu płatności rolnośrodowiskowej.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprawidłowości popełnionych przy przeprowadzaniu kontroli na miejscu, podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej stwierdza stan faktyczny zastany w dniu kontroli ([...] listopada 2013 r. i [...] grudnia 2013 r.). Materiał fotograficzny przesłany przez odwołującego się nie przedstawia kierunku wykonywania fotografii, więc nie jest możliwe rzetelne zweryfikowanie jego argumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę wniesioną przez Z. N. na decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2014 r.

Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenia organów dokonane na podstawie raportu z kontroli rolnośrodowiskowej z [...] grudnia 2013 r. i stwierdził, że był obowiązany ocenić, czy zgromadzony materiał dowody pozwalał organom stwierdzić, że beneficjent rzeczywiście nie dopełnił warunków wykazanych we wspomnianym raporcie. W tym zakresie Sąd wziął pod uwagę zasady wyznaczone przez art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a także odpowiednie regulacje dotyczące płatności rolnośrodowiskowej.

WSA zauważył, że w trakcie kontroli na miejscu, przeprowadzonych przez uprawnionych kontrolerów, podczas ustalania powierzchni działek rolnych i powierzchni niewykoszonej na tych działkach, posłużono się techniką pomiaru powierzchni GPS. Technika ta jest zgodna ze standardami pomiarów przyjętymi do płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65, dalej: rozporządzenie nr 1122/2009), powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1 ha. Przepis ten znajduje zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowej na mocy art. 15 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Z treści powołanych przepisów wynika, że metoda badawcza, za pomocą której określa się powierzchnię działek rolnych, na której spełnione są wymogi przyznania danej płatności, ma gwarantować należytą dokładność pomiaru. W ocenie Sądu pierwszej instancji zastosowana przez organ metoda polegająca na dokonaniu pomiarów działek za pomocą urządzeń GPS, pozwalała na stwierdzenie w sposób precyzyjny powierzchni, na których były przestrzegane wymogi, zgodnie z przyjętym przez rolnika zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować ustalenia poczynione w oparciu o technikę pomiaru GPS. Szerokość strefy buforowej i tolerancja pomiaru były zgodne z wymienionymi normami. Sąd uznał za niezasadne zarzuty skarżącego, że pomiarów dokonano wzdłuż ewidencyjnych granic działek, zamiast według faktycznego stanu użytkowania. Jak wynika z raportu kontroli z [...] grudnia 2013 r., kontrolerzy w swoich pomiarach ustalili zarówno powierzchnie działek ewidencyjnych, jak i rolnych. WSA uznał za miarodajne, kluczowe dla zastosowania sankcji, ustalenia, dotyczące powierzchni działek rolnych "dokoszonych" przez skarżącego po kontroli z [...] listopada 2013 r. Powierzchnię działek rolnych, która nie została skoszona ustalono za pomocą niekwestionowanej metody GPS odrębnie w trakcie każdej z dwóch kontroli. Wnioski dotyczące różnic w powierzchni działek nieskoszonych zostały ujęte w raporcie z kontroli z [...] grudnia 2013 r., przy czym kontrolerzy na str. 18 tego raportu zaznaczyli, że pomiary z kontroli z [....] listopada 2013 r. zostały przepisane do protokołu z kontroli rolnośrodowiskowej. Wobec powyższego Sąd uznał ustalenia organu w tym zakresie za kompletne. WSA podkreślił, że dla oceny wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ obu instancji istotne znaczenie ma to, że ustalenia zawarte w protokole z kontroli z [...] grudnia 2013 r. zostały poparte bogatym materiałem fotograficznym oraz szkicami działek sporządzonymi w dniach [...] i [...] grudnia 2013 r. Na każdym ze zdjęć jest zamieszczona data jego sporządzenia. Ponadto na wspomnianych szkicach zostały naniesione punkty, z których wykonano poszczególne zdjęcia ze wskazaniem kierunku, w jakim zostały zrobione. Tak zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za wyczerpujący i pozwalający na dokonanie jednoznacznych ustaleń, że na działkach skarżącego doszło do niezgodności opisanych w raporcie z kontroli z [...] grudnia 2013 r. tj. że rolnik nie przeprowadził na części działek wymaganego koszenia, nie zebrał w terminie ściętej biomasy oraz "dokosił" fragmenty działek już po kontroli z [...] listopada 2013 r. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przy ocenie prawidłowości ustaleń organów wziął również pod uwagę, że z porównania załącznika graficznego do wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 z pokontrolnymi szkicami działek [...] (z [...] i [...] grudnia 2013 r.) wynika, że powierzchnia niewykoszona była w rzeczywistości większa niż zadeklarowana przez skarżącego. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to przepisy stosuje się w sprawie na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich).

Sąd zaznaczył, że skarżący kwestionując ustalenia organów Agencji przedstawił własne zdjęcia, które miały jego zdaniem dowieść, że nie dopuścił się zarzucanych mu przez organ niezgodności w przestrzeganiu wymogów. Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zdaniem WSA nie można uznać, by skarżący rzeczywiście dowiódł podnoszonych okoliczności. Z opisu skarżącego wynika, że zdjęcia zostały wykonane w sierpniu i wrześniu 2014 r., sprawa zaś dotyczyła płatności za 2013 r. Okoliczności co do przestrzegania wymogów płatności na rok 2013 nie można wywodzić na podstawie stanu faktycznego istniejącego w 2014 r. Z tych powodów Sąd uznał za nietrafny zarzut skarżącego, że nie uwzględniono jego wniosku o przeprowadzenie ponownej kontroli w 2014 r., aby wykazać wadliwość kontroli z 2013 r. Nieprawidłowości dotyczące nieprzestrzegania wymogów na działkach A, B i C zostały zawarte w raporcie z kontroli przeprowadzonej [...] grudnia 2013 r., sporządzonego zgodnie z przepisami. Zawiera on wszystkie wymagane dla takiego raportu elementy, określone w § 7 ust. 1 pkt 1-11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji na miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1493). Tym samym Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego, że pominięto ustalenia z kontroli z [...] grudnia 2013 r., które były podstawą dla przyznania wnioskowanej płatności w pomniejszonej wysokości.

WSA nie podzielił również argumentacji skarżącego, że nie przedstawiono mu raportu kontroli z [...] listopada 2013 r. Z notatki służbowej z [...] grudnia 2013 r., wynika, że skarżący odmówił podpisania protokołów z kontroli z [...] listopada 2013 r., która odbyła się w zakresie kwalifikowalności powierzchni i dotyczyła płatności obszarowej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, podstawową zasadą w odniesieniu do tego rodzaju kontroli jest brak obowiązku ze strony organu do wcześniejszego powiadamiania rolnika o zamiarze przeprowadzenia takich kontroli, gdyż te mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Jeśli zaś chodzi o kontrolę rolnośrodowiskową z [...] grudnia 2013 r., to przepisy art. 31 ust. 1 - 8 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie wymagają zawiadomienia ani obecności beneficjenta podczas takiej kontroli. Mimo to, [...] listopada 2013 r. skarżący został powiadomiony o kontroli telefonicznie. Z raportu kontroli z [...] grudnia 2013 r. wynika, że skarżący odmówił podpisania protokołu oraz dopisał do niego swoje uwagi. Następnie w piśmie z [...] grudnia 2013 r. wniósł formalne zastrzeżenia, które zostały rozpatrzone przez Dyrektora Oddziału ARiMR, o czym skarżący został poinformowany w piśmie z [...] stycznia 2014 r.

W związku z tym Sąd uznał, że procedura formalna związana z poinformowaniem o kontroli rolnośrodowiskowej, sporządzeniem raportu i umożliwieniem stronie wniesienia do niego zastrzeżeń została dochowana.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy w sposób pełny i wyczerpujący dowiodły nieprzestrzeganie przez skarżącego wymogów, warunkujących przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Sąd nie dopatrzył się naruszenia w toku postępowania administracyjnego uchybień przepisom postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Organy Agencji prawidłowo zastosowały przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, określającego sankcje z tytułu nieprzestrzegania wymogów udzielenia płatności. W sprawie zachodziły bowiem podstawy, aby zastosować, zgodnie z § 38 ust 2 w związku z załącznikiem nr 7 rozporządzenia, sankcje w wysokości 100% w odniesieniu do działki A i C za wykoszenie działki w nieodpowiednim terminie, co stało się powodem odmówienia przyznania płatności dla tych obszarów oraz sankcji 20% dla działki B z powodu nieusunięcia ściętej biomasy na łące w odpowiednim terminie.

Z. N. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 134 i 129 § 2 k.p.a. — poprzez pominięcie i oddalenie wszelkich dowodów majach istotne znaczenie do ustalenia faktycznej prawdy materialnej i nieprzeprowadzenie w żadnym zakresie weryfikacji stanowiska Dyrektora Oddziału ARiMR co do zarzutu rzekomego niewykoszenia powierzchni działki rolnej większej niż 5 - 10 % i pozostawienia powierzchni niewykoszonej w niewłaściwej części działki, oraz rzekomy brak zebrania pokosów,

- art. 145 §1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a. i art. 129 §2 k.p.a. oraz art. 238 §1 k.p.a. w związku z art. 227 k.p.a. i art. 3 §1 i 2 pkt 2 p.p.s.a. - poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem skargi z [...] października 2014 r. na decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2014 r. nr [...] i jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a.,

- art. 106 § 3 p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżącego dowodów z dokumentów i uniemożliwienie przedstawienia dowodów z opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa - celem usunięcia wątpliwości co do zebrania z działki [...], [...], i [...] biomasy skoszonej trawy, jak też pozostawienia części nieskoszonej o prawidłowej powierzchni i w prawidłowy miejscu wynikającym z decyzji rolno środowiskowej dla wariantu 5.1.,

- art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. - poprzez dowolna ocenę materiału dowodowego w sprawie, zaniechanie przez Sąd dochodzenia prawdy obiektywnej, brak ustalenia stanu faktycznego w sprawie i zaniechanie przeprowadzenia niezbędnych środków dowodowych do dokładnego i obiektywnego wyjaśnienia sprawy, poprzez pominięcie oferowanych przez skarżącego środków dowodowych z dokumentów oraz zaciągnięcia opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a. i art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 238 § 1 k.p.a. w związku z art. 227 k.p.a. i art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem skargi na decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2014 r. i jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest niezasadny. Skarga kasacyjna nie zawiera wyjaśnienia, na czym polegało naruszenie powyższych przepisów. Wskazane w ramach omawianego zarzutu, przez skarżącego, przepisy dotyczą niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.), terminu złożenia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.), zawiadomienia o załatwieniu skargi (art. 238 § 1 k.p.a.), skargi na niewłaściwe lub przewlekłe prowadzenia sprawy przez organ (art. 227 k.p.a.), bądź odnoszą się do zakresu kontroli organów administracji przez sądy administracyjne ( art. 3 § 1 k 2 pkt 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga nie tylko wskazania naruszonych przepisów, ale także uzasadnienia, co do tego w czym skarżący dopatruje ich naruszenia, oraz wykazania jego istotnego wpływu na wynik sprawy, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania może skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej Natomiast wymienienie przepisów, nie odnoszących się do istoty sprawy oraz nie przedstawienie uzasadnienia sposobu ich naruszenia, skutkuje brakiem możliwości ich kontroli merytorycznej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z powołanym ostatnio przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Cel powołanej regulacji wyraża się w tym, że uzupełniające postępowania dowodowego z dokumentu, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. będzie dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem postępowania uzupełniającego nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05; A. Hanusz Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Państwo i Prawo 2009 z. 2, s. 49 - 51). Postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., realizuje cel, któremu służy całe postępowanie sądowoadministracyjne - kontrolę działalności administracji publicznej (por. np. wyrok NSA z 4 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1788/09).

Z akt sprawy wynika, że Sąd pierwszej instancji nie prowadził postępowania, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił, że dowody na okoliczność stanu działek w 2014 r. nie były przydatne w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Strona skarżąca zarzucając naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. kwestionowała oddalenie przez WSA wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wobec jednoznacznej regulacji art. 106 § 3 p.p.s.a. stwierdzić należy, że ten zarzut jest oczywiście niesłuszny.

Dodać także trzeba, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż "Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdyby dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd, nie mogłoby być jednoznacznie oceniane jako naruszające prawo procesowe i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy." Sąd bowiem nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów, jeśli materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający do jej rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 5 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 782/10). Naczelny Sąd Administracyjny w obecny składzie w pełni podziela ten pogląd.

Niezasadne okazały się również, w świetle powyższych wywodów, zarzuty dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie i zaniechanie przez Sąd dochodzenia prawdy obiektywnej, brak ustalenia faktycznego stanu w sprawie i zaniechanie przeprowadzenia niezbędnych środków dowodowych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, poprzez pominięcie oferowanych przez skarżącego środków dowodowych z dokumentów oraz zasięgnięcia opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa.

W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że postępowanie przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostało w dosyć istotny sposób zmodyfikowane. Ustawodawca między innymi wyłączył stosowanie zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. W świetle art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, na organach Agencji nie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a jedynie jego wyczerpujące rozpatrzenie. Ponadto z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że organy Agencji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. Strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ustawodawca zmodyfikował obowiązki organu wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a. i w omawianym zakresie powołane przepisy nie mają zastosowania w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, gdyż postępowania te toczą się z uwzględnieniem uregulowań szczególnych. W toku postępowania została przeprowadzona kontrola na miejscu, a z czynności kontrolnych został sporządzony raport, który Sąd pierwszej instancji ocenił jako zgodny z obowiązującymi przepisami. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31 ust. 8 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. Skarżący zgłosił takie zastrzeżenia i otrzymał w związku z nimi stosowne wyjaśnienia.

W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. w sposób opisany w zarzucie nie mógł przynieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Sąd, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie był bowiem zobowiązany do dochodzenia prawdy obiektywnej, ustalenia stanu faktycznego w sprawie i przeprowadzenia niezbędnych środków dowodowych do dokładnego i obiektywnego wyjaśnienia sprawy. Obowiązki organów Agencji w omawianym zakresie były ograniczone, z uwagi na omówione wyżej regulacje przewidziane w art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Podkreślić należy, że wnioski dowodowe zgłaszane przez skarżącego nie odnosiły się do przedmiotu postępowania – spełnienia w roku 2013 wymogów dla poszczególnych pakietów i wariantów przewidzianych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym.

W związku z tym niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a., gdyż dowody, które nie zostały dopuszczone nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.