Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 4/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 6, art. 16 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 7 i art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3 i art. 137, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. znak [...] Starosta P. orzekł o zwrocie na rzecz p. S.B., p. H.B. i p. T.K. w 1/4 części każdemu z nich oraz p. W.B. i p. J.B. w 1/8 części każdemu z nich, nieruchomości położone w P. w rejonie ulic Z. i O. oznaczone w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb Ł. o powierzchni [...] m2, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu jako własność Miasta Poznania, działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb Ł. o powierzchni [...] m2, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu jako własność Miasta Poznania (pkt I), umorzeniu postępowania (...) o zwrot nieruchomości położonych w Poznaniu w rejonie ulic Z. i O oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, działka nr [...] o powierzchni [...] m2, działka nr [...] o powierzchni [...] m2, działka nr [...] o powierzchni [...] m2 i działka nr [...] o powierzchni [...] m2, arkusz mapy [...], obręb Ł., o powierzchni [...] m2, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu jako własność Miasta P., działka nr [...]o powierzchni [...] m2, działka nr [...] o powierzchni [...] m2 i działka nr [...] o powierzchni [...] m2, arkusz mapy [...], obręb Ł., o powierzchni [...] m2, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu jako własność Miasta Poznania, działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb Ł o powierzchni [...] m2, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu jako własność Miasta Poznania (pkt II) oraz o zobowiązaniu do zwrotu na rzecz Miasta Poznania ww. osób łącznie kwoty [...] zł tytułem należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (pkt III).

Od powyższej decyzji (od punktu I i III) odwołanie złożyło Miasto Poznań reprezentowane przez p. D.S.

Pełnomocnik Miasta Poznania zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 Kpa oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołująca wskazała, iż akt notarialny z [...] czerwca 1977 r. nie formułuje jasno celu nabycia przedmiotowych działek przez Skarb Państwa a organ winien zbadać czy umowa sprzedaży zawarta była w warunkach zagrożenia wywłaszczeniem.

W ocenie pełnomocnika Miasta Poznania, brak ustaleń w przedmiocie celu nabycia stanowi naruszenie art. 77 § 1 Kpa, zaś brak zagrożenia wywłaszczeniem uniemożliwia przyjęcie, że umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. co powoduje niemożność zwrotu nieruchomości. Ponadto "przeprowadzone oględziny wykazały, iż teren zwracanych działek jest terenem niezagospodarowanym otwartym, tak jak przewidywał plan zagospodarowania przestrzennego, który obowiązywał w okresie od 1975 do 1994 r. Zatem trudno uznać, że nie zrealizowano celu wywłaszczenia i zachodzą przesłanki wynikające z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami".

Pełnomocnik Miasta Poznania wskazała także, iż ustalone w punkcie III kwoty nie są obliczone proporcjonalnie do zwracanych części nieruchomości.

Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewoda Wielkopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2010r., nr [...] uchylił punkt III zaskarżonej decyzji i orzekł o zobowiązaniu p. S.B. do zwrotu na rzecz Miasta Poznania kwoty [...] zł ([...]), p. H.B. do zwrotu na rzecz Miasta Poznania [...] zł ([...]), p. T.K. do zwrotu na rzecz Miasta Poznania kwoty [...] zł ([...]), p. W.B. do zwrotu na rzecz Miasta Poznania kwoty [...] zł ([...]) -p. J.B. do zwrotu na rzecz Miasta Poznania kwoty [...] zł ([...]), tj. łącznie kwoty [...] zł. tytułem należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na podstawie analizy akt organ II instancji ustalił następujący stan faktyczny:

Aktem notarialnym z [...] czerwca 1977 r. (repertorium A.I. nr [...]) pp. M. i W.B. (poprzednicy prawni p. H.B., p. T.K., p. S.B., p. W.B. oraz p. J.B.) sprzedali w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94 ze zm.) Skarbowi Państwa - Zarządowi Zielni Miejskich w Poznaniu działki nr [...],[...],[...],[...] zapisane w Kw nr [...] , działki nr [...],[...] i [...] zapisane w KW nr [...] i działkę nr [...] zapisaną w Kw nr [...] stanowiące rolę, łąkę i pastwiska. Wymienione działki położone były w Poznaniu przy ulicach: P., Ś, O.

Podczas sporządzania powyższego aktu przedstawiciele Skarbu Państwa przedłożyli m.in.: pismo Urzędu Miejskiego w Poznaniu, Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu z [...] maja 1977 r. znak [...] wyrażające zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów nabywanych przez Zarząd Zieleni Miejskich w Poznaniu a przeznaczonych pod ogródki działkowe oraz pismo Biura Planowania Przestrzennego w Poznaniu z [...] października 1976 r. znak [...] stwierdzające poszerzenie terenów ogródków pracowniczych w rejonie ulicy Ś. i O., a z załączonej mapy wynika, iż wymienione działki leżą na terenach przeznaczonych pod ogródki działkowe, a także opinię szacunkową biegłego do spraw wywłaszczeń, wyceniającą ww. działki na kwotę [...] złotych.

Pismem z 2 marca 2007 r. skierowanym do Starosty Poznańskiego p. S.B. wniósł o wszczęcie postępowania o zwrot działek nr: [...],[...],[...],[...] o powierzchni [...] ha, działek nr: [...],[...] i [...] o powierzchni 9[...] ha oraz działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Do wniosku dołączono dokumenty, na podstawie których ustalono, że spadek po p. M.B. oraz po p. W.B. nabyli: p. H.B., p. T.K., p. S.B. oraz p. A.B. Spadek po p. A.B. nabyli następnie p. W.B. oraz p. J.B..

Postanowieniem z [...] marca 2007 r. znak [...] Starosta Poznański przekazał powyższy wniosek według właściwości Dyrektorowi Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ działającemu z upoważnienia Prezydenta Miasta Poznania, który następnie przekazał go Wojewodzie Wielkopolskiemu (postanowienie z [...] lipca 2007 r. znak [...]). Wojewoda Wielkopolski wyznaczył Starostę Poznańskiego jako organ właściwy do załatwienia zwrotu przedmiotowych nieruchomości (postanowienie z [...] września 2007 r. znak [...]).

Na postawie wypisów z rejestru gruntów ustalono, iż działce nr [...] odpowiadają obecnie działki nr [...] i [...], działce nr [...] - działki nr [...] i [...] zaś działce nr [...] - działki nr [...] i [...]. Pismem z [...] sierpnia 2010 r. pełnomocnik wnioskodawców wycofał wniosek o zwrot działek nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (arkusz mapy [...], obręb Ł.) oraz działki nr [...] (arkusz mapy [...], obręb Ł).

W trakcie przeprowadzonych w dniach 30 kwietnia 2008 r. oraz 4 grudnia 2008 r. oględzin przedmiotowych nieruchomości ustalono m.in., iż działka nr [...] w całości stanowi ugór, jest niezagospodarowana (niezabudowana), nieogrodzona, porośnięta wysokimi chwastami, działka nr [...] znajduje się poza terenem ogródków działkowych, stanowi ugór, także jest niezagospodarowana.

Na zlecenie Starosty Poznańskiego rzeczoznawca majątkowy w dniu 15 lipca 2010 r. sporządził operaty szacunkowe określające wartości rynkowe działki nr [...] (obręb Ł., arkusz mapy nr [...]) oraz działki nr [...] (obręb Ł., arkusz mapy nr [...]).

Wojewoda Wielkopolski podał, że w aktach niniejszej sprawy znajdują się także wypis i wyrys z planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 1975 r. zatwierdzonego przez Wojewodę Poznańskiego w dniu 22 sierpnia 1975 r., wypis z rejestru gruntów z 5 maja 2008 r., oraz pismo Urzędu Miasta Poznania (Wydziału Urbanistyki i Architektury) z [...] czerwca 2009 r. znak [...] informujące, iż w planie zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 1975 r., który obowiązywał w latach 1975-1994, przedmiotowe działki należały do jednostki strukturalnej C VI dla której funkcją podstawową było rolnictwo, zaś funkcją uzupełniającą nauka. Ponadto działki te położone były na terenie oznaczonym na rysunku planu jako tereny zieleni umiarkowanego i okresowego użytkowania z możliwością lokalizacji ogrodów działkowych.

Odnosząc się do meritum niniejszego postępowania zwrotowego, Wojewoda zauważył, iż zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm) przepisy regulujące zwrot nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm). Organ II instancji przytoczył treść art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym kontekście Wojewoda wskazał, iż celem prowadzonego postępowania dowodowego winno być ustalenie, na jaki dokładnie cel nieruchomość była wywłaszczona (nabyta) oraz w jaki sposób nieruchomość była i jest wykorzystywana. Z uwagi na fakt, iż odwołaniem nie został objęty punkt II decyzji Wojewoda Wielkopolski stwierdza jedynie, iż organ pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie o zwrot tych działek. Dalsze rozważania organu odwoławczego dotyczą zaskarżonych punktów decyzji Starosty Poznańskiego (punktu I i III).

W zakresie pkt I decyzji Starosty Poznańskiego, Wojewoda Wielkopolski wskazuje, iż odwołanie pełnomocnika Miasta Poznania oparte zostało w swej istocie na jednym zarzucie - braku jasno sformułowanego celu wywłaszczenia w umowie sprzedaży przedmiotowych działek. Zdaniem organu II instancji, z dokumentów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu jednoznacznie wynika, iż celem dla realizacji którego nastąpiło wywłaszczenie działek objętych wnioskiem o zwrot było urządzenie (zorganizowanie) ogródków działkowych. Wskazują na to ww. pisma przedłożone podczas sporządzania aktu notarialnego przez przedstawicieli Skarbu Państwa.

Wojewoda Wielkopolski stwierdził, iż dowody zgromadzone w niniejszej sprawie bezsprzecznie wskazują, iż cel wywłaszczenia - urządzenie ogródków działkowych nie został zrealizowany w terminach przewidzianym w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami na działkach nr [...] oraz [...] (m.in. protokoły oględzin z 30 kwietnia 2008 r. oraz 4 grudnia 2008 r., pisma Okręgowego Zarządu w Poznaniu Polskiego Związku Działkowców z [...] września 2008 r., [...] lutego 2010 r., [...] maja 2010 r., decyzja Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia [...] listopada 1981 r.). Innymi słowy, w stosunku do działek nr [...] i [...] ze względu na spełnienie jednej z przesłanek zwrotu wyrażonych w art. 137 ustawy ( brak realizacji celu wywłaszczenia) ziściła się przesłanka obligująca organ administracji publicznej do przywrócenia prawa własności spadkobiercom wywłaszczonych właścicieli nieruchomości.

Następnie Wojewoda Wielkopolski przytoczył treść art. 140 ust. 1 – 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uwzględniając, że wysokość odszkodowania wypłaconego dawnym współwłaścicielom za nabytą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o łącznej pow. [...] nr wynosiła [...] zł., Wojewoda stwierdził, iż waloryzacja wypłaconego odszkodowania została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Organ odwoławczy ocenił, iż rzeczoznawca majątkowy w sposób prawidłowy oszacował wartość wszystkich zwracanych działek, określając ją w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami (vide: operaty szacunkowe z 15 lipca 2010r. str. 13 i nast).; operaty szacunkowe zostały przez biegłego sporządzone prawidłowo pod względem formalnym i mogą stanowić podstawę do ustalenia rozliczenia związanego ze zwrotem nieruchomości spadkobiercom poprzedniego właściciela.

Wojewoda Wielkopolski uznał za zasadny zarzut sformułowany w odwołaniu, iż ustalone w punkcie III decyzji kwoty, które spadkobiercy wywłaszczonych współwłaścicieli nieruchomości zobowiązani są do zwrotu na rzecz Miasta Poznania, nie zostały obliczone proporcjonalnie do zwracanych części nieruchomości. W związku z tym organ ustalił, na podstawie znajdujących się w aktach niniejszej sprawy postanowień o nabyciu praw do spadku, iż p. H.B., p. S.B. oraz p. T.K. dziedziczą spadek po byłych współwłaścicielach przedmiotowych działek w 1 /4 części zaś p. W.B. oraz p. J.B. w 1/8 części. W takich też proporcjach został orzeczony zwrot przedmiotowych działek i w takich powinno zostać orzeczone zwaloryzowane odszkodowanie należne Miastu Poznań.

Wojewoda wskazał, iż uchylenie punktu III decyzji Starosty Poznańskiego i wydanie w tym zakresie orzeczenia reformatoryjnego oznacza, iż przedmiotowa decyzja w pozostałej części objętej odwołaniem (punkt I) została utrzymana w mocy (punkt II decyzji jako niezaskarżony stał się ostateczny z upływem terminu do wniesienia odwołania).

Na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Miasta Poznań, działając przez pełnomocnika Panią D.S.. Decyzji zarzucono naruszenie: przepisów prawa materialnego art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm), wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przypomniano fakt nabycia przedmiotowych nieruchomości, objętych wnioskiem o zwrot, przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...].06.1977 r., nr rep. A. [...] nr [...]w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. A także, że do aktu notarialnego przełożono dwa pisma z Urzędu Miasta Poznania: z dnia [...] maja 1977 r., nr [...], I wyrażające zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów nabywanych przez Zarząd Zieleni Miejskiej w Poznaniu, a przeznaczonych pod ogródki działkowe" oraz z dnia [...] października 1976 r., nr [...], stwierdzające poszerzenie I terenów ogródków pracowniczych w rejonie ulicy Ś. i O. Zdaniem Miasta Poznań, powołane w akcie notarialnym dokumenty nie stanowią podstawy wywłaszczenia i nie precyzują celu nabycia.

Skarżący przywołał treść art. 15 ust. 1-3 ustawy z dnia 12.03.1958r., z którego wynika, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Do wniosku należało dołączyć m.in., zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, a w przypadku wywłaszczania kompleksu nieruchomości kopię planu urbanistycznego i odpis decyzji zatwierdzającej ten plan. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że dopiero [...]czerwca 1980r., decyzja Biura Planowania Przestrzennego nr [...], zatwierdziła plan realizacyjny Pracowniczych Ogrodów Działkowych przy ul. Z.. W przedmiotowym akcie notarialnym z dnia [...].06.1977 r., brak jest wyjaśnienia, że istniała zatwierdzona lokalizacja szczegółowa dotycząca nabywanego terenu, brak jest zatem jasno sprecyzowanego celu wywłaszczenia. Nadto, z planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta Poznania z 1975 r. wynika, że wywłaszczone nieruchomości stanowiące działki nr [...] i [...] znajdowały się w jednostce strukturalnej C, dla której funkcją podstawową była zieleń. Powołując się na pismo Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta Poznania z dnia [...].06.2009 r., nr [...], ustalono, że zwrócone nieruchomości należały do jednostki C, dla której funkcją podstawową było rolnictwo, zaś funkcją uzupełniającą nauka. Zgodnie z wyrysem przedmiotowego terenu, wymieniona nieruchomość położona była w obszarze terenów otwartych - zieleni umiarkowanego i okresowego użytkowania z możliwością lokalizacji ogrodów działkowych.

Zdaniem strony skarżącej, w przypadku braku jasno sprecyzowanego celu wywłaszczenia oraz w związku z przeznaczeniem nieruchomości w planie zagospodarowania obowiązującego w latach 1975 -1994 r. pod rolnictwo i naukę, należało ustalić czy umowa sprzedaży przedmiotowych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa zawarta została w warunkach zagrożenia wywłaszczeniem. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 1994 r. (sygn. akt IV SA 1153/93), stwierdzono, że brak zagrożenia wywłaszczeniem uniemożliwia przyjęcie, iż umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r., co uniemożliwia zwrot nieruchomości.

Zdaniem strony skarżącej, organ nie zbadał, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 3 i 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Dopiero po ustaleniu, że umowa z dnia 29.06.1977r., odpowiada warunkom wynikającym z art. 6 ustawy z 12.03.1958 r., badaniem objąć należało spełnienie przesłanek zwrotu wynikających z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt SA/Po 859/04). Zdaniem Miasta Poznań, brak ustaleń w przedmiocie celu nabycia stanowi naruszenie art. 77 § 1 K.p.a.

Ponadto przeprowadzone oględziny wykazały, że teren zwracanych działek jest terenem niezagospodarowanym otwartym, tak jak przewidywał plan zagospodarowania przestrzennego, który obowiązywał w okresie od 1975 r. do 1994r., Zatem trudno uznać, że nie zrealizowano celu wywłaszczenia i zachodzą przesłanki wynikające z art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie skarżącego Miasta Poznania nie przeprowadzono w pełnym zakresie postępowania dowodowego. Powyższe prowadzi do naruszenia zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, ujętej w art. 7 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.–dalej ppsa), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się zatem do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania tego aktu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż Wojewoda Wielkopolski w sposób prawidłowy przedstawił stan prawny sprawy. W związku z faktem, że nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot, tj. działki: nr [...] oraz [...], arkusz mapy [...], obręb Ł. w Poznaniu zostały sprzedane przez spadkodawców wnioskodawców - pp. M. i W.B na podstawie aktu notarialnego z [...] czerwca 1977 r. (repertorium A.I. nr [...]) w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (wówczas: Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94 ze zm.) Skarbowi Państwa - Zarządowi Zieleni Miejskich w Poznaniu, organ odwoławczy trafnie powołał się na art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: ugn). W myśl tego przepisu: "Przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79 – dalej ustawa z 12 marca 1958r.). Wobec tego, do rozważenia pozostawało, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości unormowane w art. 136 i art. 137 ugn.

W myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 cyt. Ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jak wynika z powyższego, przy podejmowaniu decyzji o zwrocie nieruchomości konieczne jest zbadanie, jaki był cel jej wywłaszczenia oraz dokonanie oceny czy a także kiedy cel ten został zrealizowany. Innymi słowy, w ramach postępowania o zwrot, organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe nakierowane na ustalenie celu wywłaszczenia oraz ustalenie, czy został on zrealizowany.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy głównie tego, czy cel nabycia przedmiotowych działek przez Skarb Państwa został przez organ prawidłowo ustalony.

Według organu odwoławczego, cel ten wynika przede wszystkim z przedłożonych przez przedstawicieli Miasta Poznania do aktu notarialnego dokumentów Urzędu Miasta Poznania, tj. pisma z [...] maja 1977 r. znak [...] wyrażającego zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów nabywanych przez Zarząd Zieleni Miejskich w Poznaniu pod ogródki działkowe oraz pisma z [...] października 1976 r. znak [...] stwierdzającego poszerzenie terenów ogródków pracowniczych w rejonie ulicy Ś. i O, oraz z załączonej mapy i wyrysu mapy, które dopuszczają możliwość lokowania na przedmiotowym terenie ogrodów działkowych. Zdaniem organu II instancji, z powyższych dokumentów jednoznacznie wynika, iż celem dla realizacji którego nastąpiło wywłaszczenie działek objętych wnioskiem o zwrot było urządzenie (zorganizowanie) ogródków działkowych.

Z tym stanowiskiem nie zgadza się pełnomocnik Miasta Poznania. Zdaniem strony skarżącej, akt notarialny z [...] czerwca 1977 r. nie formułuje jasno celu nabycia przedmiotowych działek przez Skarb Państwa, zatem Wojewoda winien zbadać, czy umowa sprzedaży zawarta była w warunkach zagrożenia wywłaszczeniem. Na poparcie tego toku rozumowania wskazano na treść art. 16 ust. 1-3 ustawy z 12 marca 1958r. (w odwołaniu mylnie podano: art. 15 ust.1-3), w myśl którego, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenia. Do wniosku należało dołączyć m. in. zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej. W tym kontekście strona skarżąca podała, że dopiero 20 czerwca 1980 r. decyzja Biura Planowania Przestrzennego zatwierdziła plan realizacyjny Pracowniczych Ogrodów Działkowych przy ul. Z. W przedmiotowym akcie notarialnym brak jest wyjaśnienia, że "istniała zatwierdzona lokalizacja szczegółowa dotycząca nabywanego terenu, brak jest zatem jasno sprecyzowanego celu wywłaszczenia". Dodano też, iż z ówcześnie obowiązującego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta Poznania nie wynika wprost, że przedmiotowy teren był przeznaczony do organizacji ogrodów działkowych.

Ustosunkowując się do stanowisk obu stron, Sąd zauważa, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli umowa zawarta na podstawie art. 6 ugn nie precyzuje celu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, to w postępowaniu o zwrot nieruchomości cel ten powinien być ustalony na podstawie innych dokumentów (patrz wyrok z 10 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Po 859/04; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd jest zdania, iż zebrany materiał dowodowy stanowił dla Wojewody wystarczającą podstawę dla określenie celu nabycia przez Skarb Państwa - Zarząd Zieleni Miejskiej w Poznaniu przedmiotowych działek: nr [...] oraz [...], tj. na organizację ogrodów działkowych. Wynika to z przedstawionych do aktu notarialnego przez przedstawicieli ZZM w Poznaniu wyżej wymienionych pism. Stanowisko takie jest spójne z postanowieniami obowiązującego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta Poznania, łącznie z wyrysem. Z pisma Urzędu Miasta Poznania z [...] czerwca 2009 r. (znak [...]) wynika, że przedmiotowe działki położone były na terenie oznaczonym na rysunku planu jako tereny zieleni umiarkowanego i okresowego użytkowania z możliwością lokalizacji ogrodów działkowych.

Nadto, nawiązując do argumentacji strony skarżącej Sąd zwraca uwagę na dodatkową okoliczność, wskazującą na to, że przedmiotowa umowa sprzedaży zawarta była w "warunkach zagrożenia wywłaszczeniem". W akcie notarialnym wskazano podstawę jego zawarcia, tj. art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. wraz z uwagą, że zawarcie następuje: "przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, na podstawie porozumienia stron." Zdaniem Sądu, trudno o bardziej jasno wyrażony stan "zagrożenia wywłaszczeniem".

Na tle powyższych uwag, Sąd zauważa także, iż strona skarżąca nietrafnie powołała się na art. 16 ust. 1-3 ustawy z 12 marca 1958 r. Przepis ten dotyczy bowiem kolejnej fazy procesu wywłaszczeniowego, tj. jeżeli nie doszło do porozumienia stron i zbycia nieruchomości w trybie umowy (art. 6). W przepisie tym mowa o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Tymczasem w niniejszej sprawie doszło do porozumienia i zawarcia umowy, zatem art. 16 ugn w ogóle nie miał zastosowania. Kontynuując, nietrafnie też, zdaniem Sądu, strona skarżąca zarzuca, że w dniu zawarcia umowy nie było dowodu uzgodnienia z właściwym organem miejsca realizacji inwestycji (decyzji lokalizującej inwestycje na danym terenie), bowiem decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny Pracowniczych Ogrodów działkowych wydana została dopiero 20 czerwca 1980r. Zdaniem Sądu, ustawa z 12 marca 1958 r. wymaga przedłożenia takiej decyzji w postępowaniu wywłaszczeniowym (art. 16 ust. 3), a nie na etapie negocjacji i porozumienia co do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości (art. 6 ust. 1).

Podsumowując, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż celem nabycia przez Skarb Państwa – ZZM Miasta Poznania przedmiotowych nieruchomości było ich przeznaczenie na organizację ogrodów działkowych, co wynika zarówno z treści aktu notarialnego, jak i planu, który przewidywał możliwość lokalizacji na tym terenie takich ogrodów. Tym samym, zasadne było zastosowanie w niniejszej sprawie art. 136 i art. 137 ugn.

Zdaniem Sądu, Wojewoda Wielkopolski trafnie też uznał, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wprost potwierdzają to: protokoły oględzin z 30 kwietnia 2008 r. oraz 4 grudnia 2008 r. wynika to także z pisma Okręgowego Zarządu w Poznaniu Polskiego Związku Działkowców: z [...] września 2008 r. oraz z decyzji Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia [...] listopada 1981 r. W piśmie z [...] maja 2010 r. Prezes Okręgowego Zarządu w Poznaniu Polskiego Związku Działkowców informuje, że "działki geodezyjne: [...],[...]oraz [...] z arkusza mapy [...] nie są użytkowane przez Rodzinny Ogród Działkowy "Z. II" i na terenie tych działek nie realizowano żadnych inwestycji." W tym stanie rzeczy, Wojewoda Wielkopolski zasadnie uznał, iż spełnione zostały przesłanki zwrotu przedmiotowych nieruchomości.

.Trafnie też Wojewoda Wielkopolski uchylił pkt III decyzji organu I instancji i orzekł o zwrocie kwot, które spadkobiercy wywłaszczonych współwłaścicieli zobowiązani są do zwrotu na rzecz Miasta Poznania, proporcjonalnie do zwracanych części nieruchomości.

Uwzględniając powyższe, Sąd nie stwierdził, zarzucanych przez Miasto Poznań organowi odwoławczemu, naruszeń przepisów Kpa

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji wyroku.

ja