Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 109/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...]; II. przyznaje pełnomocnikowi skarżącej adwokat M. Z. 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) z VAT - tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej; III. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak [...], nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. - po rozpatrzeniu odwołania K. K. – utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], znak [...], nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu u K. K.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, iż K. K. pracowała w A we W. kolejno na stanowiskach :

- od 10.07.1967 r. do 01.04.1970 r. jako laborant w odlewni,

- od 01.04.1970 r. do 31.12.1972 r. jako metalurg,

- od 01.01.1973 r. do 30.04.1973 r. jako referent techniczny,

- od 01.05.1073 r. do 31.08.1973 r. jako samodzielny metalurg,

- od 01.09.1973 r. do 30 04.1974 r. jako konstruktor w dziale taboru kolejowego,

- od 01.05.1074 r. do 30.06.1978 r. jako samodzielny konstruktor,

- od 01.02.1986 r. do 29.07.1988 r. jako mechanik ds. miernictwa w laboratorium pomiaru długości kąta.

Od 1988 r. skarżąca przebywała na rencie inwalidzkiej III grupy.

Relacjonując następnie przebieg postępowania w sprawie organ II instancji wskazał, że skarżąca była badana po raz pierwszy w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. w dniu [...], gdzie stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W wyniku zaś odwołania skierowana została na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który po konsultacji w dniu [...] wydał datowane na dzień [...] orzeczenie lekarskie nr [...] orzekając w nim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, iż "stopień i charakter zmian w narządzie słuchu (zweryfikowane audiometrią obiektywną ABR, tympanometrią) nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej". Rozpoznano wówczas także "zmiany pozapalne w uchu środkowym prawym, przebytą operację ucha środkowego lewego z powodu otosklerozy, obustronny ubytek słuchu typu mieszanego z przewagą komponentu przewodzeniowego". Jak stwierdził dalej organ odwoławczy - postępowanie diagnostyczne nie zostało zakończone wydaniem decyzji w sprawie choroby zawodowej, decyzją ZUS nr [...] przyznano skarżącej od dnia [...] III grupę renty inwalidzkiej, a organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie prowadziły postępowania administracyjnego i nie wydawały decyzji w sprawie choroby zawodowej.

Organ II instancji podał następnie, że w dniu [...] K. K. zgłosiła podejrzenie choroby zawodowej narządu słuchu wobec czego skarżącą skierowano na badania do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., który w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...], poprawionym następnie w dniu [...] z powodu błędnego uwzględnienia okresu narażenia oraz miejsca badań, uznał brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Wymieniona placówka rozpoznała "obustronne ubytki słuchu typu pozaślimakowego (resztki słuchowe). Stan po usunięciu migdałków podniebiennych. Szumy uszne". D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. zaznaczył, iż z charakterystyki stanowiska pracy z dnia [...] wynika, że w latach 1967-1974 r. K. K. była narażona w środowisku pracy na hałas 80-92 dB, natomiast podawane przez skarżącą informacje, że pracując na stanowisku konstruktora w latach 1974 - 1986 r. również była pośrednio narażona na hałas podczas konsultacji dokonywanych bezpośrednio w wydziałach nie znajdują potwierdzenia w karcie oceny narażenia zawodowego z 2004 r., jak i w charakterystyce stanowiska pracy z 1988 r. Ponadto zmiany w narządzie słuchu rozpoznane już podczas badań przeprowadzonych w 1995 r. u skarżącej nie spełniają klinicznych kryteriów zawodowego uszkodzenia słuchu określonych w wykazie chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia RM z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). W ocenie Ośrodka, w oparciu zgromadzoną dokumentację lekarską, zarówno aktualną, jaki i z roku 1995 r., wyniki badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w 1995 r., dane dotyczące oceny narażenia zawodowego oraz okres jaki upłynął od czasu pracy w narażeniu na hałas patogenny, nie dają podstaw do uznania zmian w narządzie słuchu za chorobę zawodową.

Następnie w trybie odwoławczym zainteresowana była badana w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej, uzasadniając podjęte stanowisko tym, iż: "K. K. już w chwili podejmowania pracy zawodowej w 1967 r. na stanowisku laboranta miała słuch nieprawidłowy". Ponadto – jak wskazano - badania ABR z dnia [...] wykazały, że ubytek słuchu dla częstotliwości 1,2 kHz wynosi 40,55 i 65 dB, natomiast w aktualnych badaniach z 2005 r. stwierdzono ubytek obustronny głęboki, tym samym przyjść należy, że nastąpiła dalsza progresja głuchoty co dodatkowo przemawia za etiologią pozazawodową ubytku słuchu. Uszkodzenie słuchu spowodowane przez hałas ma charakter trwały i nie obserwuje się progresji niedosłuchu ani poprawy słuchu po ustaniu ekspozycji na hałas.

Na podstawie wydanych orzeczeń lekarskich Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. w dniu [...] wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zawodowego uszkodzenia słuchu u K. K.

Odnosząc się do złożonego przez K. K. odwołania od podjętego rozstrzygnięcia w sprawie - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zważył, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § l ust. l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

Odnosząc się do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie dokumentującego przebieg zatrudnienia i warunki środowiska pracy organ II instancji wskazał, iż orzekające w sprawie placówki służby zdrowia zgodnie zaopiniowały, że zmiany stwierdzone u skarżącej w narządzie słuchu- ubytki słuchu typu mieszanego nie kwalifikują się do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Ponadto przeprowadzone badania audiologiczne bezspornie wykazały, że przyczyną ubytku słuchu są zmiany patologiczne dotyczące ucha środkowego. W ocenie organu II instancji sam fakt narażenia na hałas w środowisku pracy jest niewystarczający do uznania choroby zawodowej narządu słuchu.

W konkluzji swych wywodów Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., analizując wydane przez obie placówki medyczne orzeczenia uznał, iż są obiektywne oraz zgodne, zawierają pełne uzasadnienie, a zatem spełniają wymogi opinii biegłego i w tym świetle nie dopatrzył się względów, z powodu których mógłby zmienić bądź uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Od powołanej decyzji ostatecznej K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając, że postępowanie zostało wszczęte już w roku 1994 r. przed Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym we W. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie winny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294), które w sposób korzystniejszy regulują przesłanki warunkujące uznanie choroby za zawodową. Ponadto skarżąca zarzuca, iż dokumentacja lekarska Instytutu Medycyny Pracy w Ł. i S. nie uwzględnia faktu, iż wykonywała pracę korzystając z aparatu słuchowego oraz podaje, iż w latach 1986 -1988 na jej stanowisku pracy również istniało narażenie na hałas, czego dokumentacje lekarskie nie uwzględniają. Skarżąca powołuje się także na dokumentację lekarską związaną z przyznawaniem jej aparatu słuchowego.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Ponadto strona skarżąca wskazała, iż korespondencja z 1994 r. dotycząca opinii dla Sądu Pracy nie wiązała się z wydaniem decyzji w sprawie choroby zawodowej oraz podkreśliła, że tryb postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej narządu słuchu został rozpoczęty dopiero w 2004 r., zatem w czasie obowiązywania rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach skrótem "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przewidziano między innymi możliwość uchylenia decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, jednakże tylko wtedy, gdy sąd ten stwierdzi, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też z innym uchybieniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu skarga jest zasadna.

Zgodnie z § 10 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., na mocy którego podjęto zaskarżoną decyzję, postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Zatem w przedmiotowej sprawie istota problemu sprowadza się do ustalenia momentu wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia choroby zawodowej i określenia zdarzenia wszczynającego to postępowanie. Ustalenie momentu wszczęcia postępowania jest o tyle istotne, że od tego ustalenia zależy, przepisy którego z rozporządzeń regulujących postępowanie w sprawie rozpoznania chorób zawodowych będą miały zastosowanie. Ustosunkowując się przy tym do zarzutu skargi, iż ubytek słuchu powstał w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. i dlatego też przepisy tego rozporządzenia powinny znaleźć zastosowanie w postępowaniu dotyczącym ustalenia u skarżącej choroby zawodowej należy wszakże zauważyć, iż § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. przyjmuje formalne, a nie materialne kryterium decydujące o zastosowaniu unormowań tego aktu prawnego do postępowania w sprawie choroby zawodowej. Decydujące więc znaczenie ma nie sam fakt powstania czy istnienia choroby uznawanej za zawodową w świetle przepisów poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294), ale okoliczność wszczęcia pod jego rządami postępowania w sprawie rozpoznania choroby zawodowej.

Jak wynika z akt sprawy oraz sformułowań skargi, skarżąca była poddana w 1995 r., a więc pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., badaniom przez uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych placówki medyczne – w kierunku ewentualnego rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu, z tym, że według stwierdzenia organu II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – postępowanie administracyjne w sprawie nie było wówczas prowadzone i decyzja administracyjna nie została wydana. A zatem w kontekście brzmienia § 10 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. należy rozważyć, czy rzeczywiście organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji słusznie przyjęły, że postępowanie administracyjne w sprawie rzeczonej choroby zawodowej u skarżącej nie zostało uprzednio wszczęte na podstawie wcześniej obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r.

W tej materii należy zważyć, iż stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.:

"1. W razie podejrzenia o chorobę zawodową u pracownika:

1) zakłady społecznej służby zdrowia,

2) lekarze i lekarze stomatolodzy (lekarze dentyści), którzy przy wykonywaniu zawodu poza zakładami społecznej służby zdrowia powzięli podejrzenie o chorobę zawodową,

3) lekarze weterynarii, którzy przy wykonywaniu zawodu stwierdzili u pracownika stykającego się z chorymi zwierzętami objawy mogące nasuwać podejrzenie o chorobę zawodową.

4) zakład pracy zatrudniający tego pracownika,

- są obowiązani skierować tego pracownika do zakładu społecznej służby zdrowia właściwego, zgodnie z § 7, do rozpoznawania chorób zawodowych, dołączając do skierowania posiadaną dokumentację lekarską.

2. Podejrzenie o chorobę zawodową może również zgłosić zainteresowany pracownik. Pracownik zgłasza podejrzenie o chorobę zawodową za pośrednictwem zakładu społecznej służby zdrowia sprawującego opiekę profilaktyczną nad zakładem pracy zatrudniającym pracownika.

4. W razie, gdy zgłoszenia podejrzenia o chorobę zawodową dokonały jednostki lub osoby nie będące zakładem pracy zatrudniającym pracownika, o fakcie zgłoszenia oraz skierowania w celu rozpoznania choroby zawodowej należy zawiadomić zakład pracy".

Z cytowanego przepisu wynika, że zgłoszenie przez pracownika podejrzenia choroby zawodowej w swej istocie odpowiada żądaniu, o jakim mowa w art. 61 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie skarżąca pismem z dnia [...] (którego odpis załączyła do skargi na poparcie swych twierdzeń) zwróciła się do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o zajęcie stanowiska w kwestii opinii lekarskich dotyczących stanu zdrowia skarżącej. Skarżąca powoływała się na swe pismo z dnia [...] zatytułowane "wniosek o uznanie ubytku słuchu naturalnego i zawodowego jako choroby zawodowej", co wskazywało na zamiar i żądanie skarżącej podjęcia czynności zmierzających do stwierdzenia choroby zawodowej w trybie administracyjnym. Pismem z dnia [...] D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. zgłosił brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u K. K., podobnie Instytut Medycyny Pracy w Ł., wydał datowane na dzień [...] orzeczenie lekarskie nr [...] orzekając w nim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Powyższe jednoznacznie potwierdza okoliczność, iż skarżąca podejmowała na podstawie rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. czynności zmierzające do wydania stosownych decyzji administracyjnych w sprawie. Podkreślić trzeba, że nie ma znaczenia, czy skarżąca jednocześnie nosiła się z zamiarem ewentualnego wykorzystania wydanych orzeczeń lekarskich jako dowodów w prowadzonych postępowaniu przed sądem powszechnym o przyznanie renty. Z materiału sprawy wynika bowiem, że organ pierwszej instancji otrzymał orzeczenia lekarskie dotyczące stanu zdrowia skarżącej - nadesłane przez uprawnione placówki medyczne (D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł.), i już sam ten fakt obligował Powiatowego Inspektora Sanitarnego do wydania stosownej decyzji, a to wobec jednoznacznego brzmienia § 10 ust. 1 w związku z § 8 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., na tle przywołanego art. 61 § 3 k.p.a. oraz art. 104 § 1 k.p.a. zobowiązującego organ administracji do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji.

Zgodnie z § 8 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych jednostki organizacyjne, o których mowa w § 7 ust. 1-3, po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego przesyłają orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej wraz z posiadaną niezbędną dokumentacją państwowemu terenowemu lub powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, zwanemu dalej "właściwym inspektorem sanitarnym". Lektura akt potwierdza, że organ pierwszej instancji otrzymał w tym trybie orzeczenia lekarskie, tym samym stosownie do art.61 § 3 k.p.a. należy przyjąć, iż najpóźniej z tą datą otrzymał żądanie strony. Niezależnie od przywołanych regulacji kodeksu postępowania administracyjnego godzi się podkreślić, iż § 10 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, iż na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Tryb imperatywny tego przepisu (przez użycie określenia – "inspektor sanitarny wydaje") obliguje organ do wydania decyzji o stwierdzeniu, bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W konsekwencji zauważyć należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. i w ramach tego postępowania nie zostało wydane rozstrzygnięcie, co oznacza, że w sprawie zastosowanie znajduje § 10 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., a ponowienie przez skarżącą wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej z tytułu uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem należy traktować jako czynność procesową strony w toku nadal zawisłej sprawy, w której postępowanie nie zostało jeszcze zakończone.

Powyższe uzasadnia w pełni konstatację, że w przedmiotowej sprawie organy obu instancji nieprawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia na rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r., ponieważ wobec wszczęcia postępowania w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., ten właśnie akt prawny powinien stanowić podstawę wydanych orzeczeń. W postępowaniu naruszono zatem przepisy prawa materialnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż obowiązujące obecnie rozporządzenie w sposób bardziej obostrzony w stosunku do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. określa przesłanki, spełnienie których uzasadnia stwierdzenie choroby zawodowej z tytułu ubytku słuchu.

W przedstawionym świetle, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie I wyroku. Orzeczenie w pkt II i III znajduje wsparcie w art. 152 oraz art. 250 p.p.s.a.