Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 395/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: § 27
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)
article: § 1, § 4, § 9
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Małgorzata Korycińska Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [....] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 930/08 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 930/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. po rozpoznaniu skargi H. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2008 roku, Nr [...], w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie renty strukturalnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r.

Sąd orzekał w następujących okolicznościach faktycznych sprawy.

W dniu 5 października 2004 r. H. S. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, deklarując przekazanie w drodze umowy dzierżawy 2,07 ha użytków rolnych na powiększenie gospodarstwa rolnego A. W..

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. orzekł o spełnieniu przez H. S. warunków do przyznania renty strukturalnej.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał H. S. rentę strukturalną. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie zmienione w zakresie wysokości renty strukturalnej decyzjami z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...] oraz z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...].

W trakcie pobierania przez H. S. renty strukturalnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. uzyskał informację o składaniu przez żonę wnioskodawcy – Z. S. w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosków o przyznanie w latach 2005-2007 płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz pomocy z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną o przyznaniu H. S. renty strukturalnej, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., Nr [...] uchylił tę decyzję oraz decyzję z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] i odmówił H. S. przyznania renty strukturalnej.

W uzasadnieniu organ podał, że H. S. nie zadeklarował do przekazania w zamian za rentę strukturalną działki o nr ewid. 289/1 położonej w W. M., stanowiącej własność Z. i H. S.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wyjaśnił, że powyższa działka została wydzierżawiona w dniu 1 września 2004 r., jednakże umowa dzierżawy nie została zawarta w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.), dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. Organ podał również, że Z. S. w latach 2004-2007 składała do innego organu ARiMR wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych i pomocy na wspieranie działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...], Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił, że organy administracji rozpoznające sprawę pominęły fakt wejścia w życie z dniem 21 czerwca 2007 r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), dalej: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r.

W ocenie Sądu I instancji pomimo faktu, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., które stanowiło podstawę rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie, nie utraciło mocy obowiązującej, to jednak organy powinny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o regulacje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r.

Sąd I instancji wskazał, że przepisy obu cytowanych wyżej rozporządzeń uzależniają przyznanie renty strukturalnej od przekazania wszystkich posiadanych przez rolnika i jego małżonka użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Przy czym Sąd zwrócił uwagę, że chodzi o użytki rolne posiadane bądź współposiadane, a nie o grunty stanowiące własność lub współwłasność. Tylko posiadanie zawiera bowiem w sobie element rzeczywistego władztwa nad rzeczą.

Sąd zwrócił uwagę, że przepisy regulujące renty strukturalne powinny być wykładane w taki sposób, aby osiągnięty został cel, dla którego zostały one wprowadzone – to jest, aby następowało przekazywanie gospodarstw rolnych młodszym rolnikom i tym samym poprawa rentowności tych gospodarstw. Przepisy muszą być tak interpretowane, żeby zapewniły rzeczywiste odsunięcie starszych rolników od gospodarowania i spowodowały zastąpienie ich przez następców. W przepisach unijnych i polskich nie chodzi natomiast o generalne uregulowanie tytułów własności wszystkich gruntów rolnych, która to kwestia ma znaczenie tylko drugorzędne i ma przyczyniać się do wyeliminowania nadużyć i doprowadzić do prawidłowego ustalenia, czy przekazanie gospodarstwa przez rolnika prowadzącego na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym rzeczywiście nastąpiło.

Zdaniem Sądu I instancji, organy administracji bez bliższego rozważenia, czy rzeczywiście H. S. jest wraz z małżonką posiadaczem działki rolnej o nr ewid. 289/1 uznały, że nie spełnił on przesłanek do przyznania renty strukturalnej. Powyższa działka na podstawie umowy z dnia 1 września 2004 r. została bowiem wydzierżawiona przez nich D. S. na okres 10 lat i w momencie zawarcia tej umowy posiadanie gruntu rolnego przeniesione zostało z wydzierżawiającego na dzierżawcę.

Sąd podkreślił, że organy administracji nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy rzeczywiście H. S. posiada grunty rolne i czy zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej i tym samym naruszyły § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. oraz art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 93 i art. 94 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. 05. 277. 1 ze zm.), dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 oraz art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), dalej: ustawa z dnia 7 marca 2007 r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 lutego 2009 r. oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. oraz art. 10-12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.99.160.80 ze zm.; Dz.U.UE-sp.03-25-391 ze zm.), dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999, a nadto art. 1, art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), dalej: ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., poprzez ich błędne niezastosowanie i w rezultacie błędne przyjęcie, iż organy powinny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o regulacje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., mimo iż decyzje w niniejszej sprawie, będące przedmiotem oceny legalności przez Sąd I instancji, dotyczą przyznania renty strukturalnej na podstawie wniosku złożonego w 2004 r. w celu przyznania pomocy na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999, a wobec tego przy wydaniu rozstrzygnięcia zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999;

2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 4 ust. 5 i 6, § 6 ust. 1 pkt 1, § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że organy administracji wydając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. naruszyły przepisy prawa materialnego, stosując przy jej wydaniu przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., mimo iż w sprawie na podstawie art. 93 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 oraz na podstawie art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 lutego 2009 r. oraz na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., a nadto na podstawie art. 1, art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oraz na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia z 2004 r., a organy administracji nie naruszyły, a prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy § 4 ust. 4 i 5, § 6, § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r.;

3) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 336 i 337 w zw. z art. 140 i 693 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej: K.c., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że właściciel rzeczy może nie być jej posiadaczem samoistnym, gdy rzecz zostanie przez niego wydzierżawiona, i posiadanie samoistne związane jest w tym przypadku nierozerwalnie z dzierżeniem rzeczy, a w związku z tym błędnym przyjęciem, że dzierżenie gospodarstwa rolnego przez dzierżawcę pozbawia właściciela posiadania samoistnego tego gospodarstwa, podczas gdy ustalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że własność nierozerwalnie wiąże się z posiadaniem samoistnym, a istotą posiadania samoistnego jest element woli posiadania rzeczy jak właściciel (rozporządzania nią) i oddanie rzeczy w posiadanie zależne nie powoduje utraty posiadania samoistnego;

4) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 4 pkt 4 i 5 w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 i 2, § 9 pkt 1, 20 ust. 7 i § 21 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. poprzez błędną wykładnię i przez przyjęcie, że wymagane dla uzyskania renty strukturalnej przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia o spełnianiu warunków do przyznania renty:

– nie obejmuje gruntu stanowiącego własność wnioskodawcy lub jego małżonka, który został wydzierżawiony przed wydaniem decyzji o przyznaniu renty lub przed złożeniem wniosku o rentę osobie innej niż przejmujący wskazany we wniosku o przyznanie renty i nie wymaga przekazania tego gruntu w odpowiedni sposób (określonym podmiotom) w stosownej formie w terminie określonym w § 20 ust. 7 oraz

– upoważnia właściciela gospodarstwa do posiadania gospodarstwa nieprzekazanego w trybie określonym rozporządzeniem z dnia 30 kwietnia 2004r., pomimo przekraczania przez to gospodarstwo wielkości określonej w § 9 ust 1 cytowanego rozporządzenia;

– obowiązek przekazania gospodarstwa rolnego w trybie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. nie dotyczy wszystkich posiadanych gruntów rolnych;

mimo iż przepisy rozporządzenia wyraźnie wskazują, że w trybie określonym w rozporządzeniu powinny zostać przekazane wszystkie grunty stanowiące własność wnioskodawcy i jego małżonka lub ich współwłasność w trybie określonym w rozporządzeniu i ustalonym zgodnie z warunkami rozporządzenia przejmującemu, a przepisy rozporządzenia zaprzestanie działalności gospodarczej wiążą z przekazaniem w trybie rozporządzenia wszystkich gruntów stanowiących własność wnioskodawcy i jego małżonka, z zachowaniem uprawnienia do posiadania gruntów rolnych o powierzchni do 0,5 ha;

5) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 7 i 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ze względu na błędne przyjęcie przez Sąd, że postępowanie organu wymaga uzupełnienia o ustalenia, czy skarżący rolnik zaprzestał prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej na gruntach i jednoczesne zignorowanie przez Sąd faktu ustalenia posiadacza samoistnego gospodarstwa oraz faktu nieprzekazania w terminie i określonej przepisami formie tego gospodarstwa, tj. błędne zarzucenie organowi rozpatrującemu sprawę naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie przepisów postępowania przez Sąd w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia przez Sąd, stąd też naruszenie przez Sąd ww. przepisów postępowania stanowi okoliczność mającą istotny wpływ na wynik sprawy;

6) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 133 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 k.p.a., art. 149 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ze względu na błędne przyjęcie przez Sąd, iż w sprawie organ rozpoznając sprawę w trybie wznowienia postępowania winien uchylić wszystkie decyzje wydane wskutek waloryzacji renty po wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, w sytuacji gdy podstawę waloryzacji renty stanowiła decyzja o przyznaniu renty strukturalnej, stąd podstawę uchylenia decyzji o waloryzacji renty w trybie wznowienia postępowania stanowi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., które to wznowienie winno nastąpić po uzyskaniu przez decyzję o uchyleniu decyzji o przyznaniu renty waloru wykonalności, a naruszenie ww. przepisów postępowania przez Sąd w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia przez Sąd, stąd też naruszenie przez Sąd ww. przepisów postępowania stanowi okoliczność mającą istotny wpływ na wynik sprawy;

7) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 10 i art. 81 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na niepoinformowanie strony w trybie art. 10 k.p.a. o przysługujących jej uprawnieniach, w sytuacji gdy strona nie składała dodatkowych wniosków dowodowych w odwołaniu, a kwestionowała jedynie wykładnię przepisów prawa materialnego, tak więc potencjalne naruszenie przez organ ww. przepisów postępowania nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, a więc nie mogło stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podał, że art. 10-12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. obowiązują i są stosowane w zakresie w jakim dotyczą rent strukturalnych wnioskowanych w okresie od 2004 r. - 2006 r. i przyznawanych ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Do tychże rent strukturalnych nie mają więc zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r.

Organ wskazał, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. można uznać za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1 tego rozporządzenia. Zdaniem organu, rolnik przekazujący gospodarstwo rolne w celu uzyskania renty strukturalnej nie może pozostać posiadaczem samoistnym innego gospodarstwa, wydzierżawionego na podstawie umowy, która nie została zawarta w trybie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. Prowadziłoby to do nieuzasadnionej kolizji z przepisami zezwalającymi rolnikowi na pozostawienie sobie jedynie 0,5 ha użytków rolnych.

Organ podniósł, że przekazanie gospodarstwa rolnego nabywcy powinno być dokonane na przejrzystych warunkach, aby uniemożliwić przyznawanie rent strukturalnych niezgodnie z celami omawianych przepisów. Zatem, aby można było uznać, iż miało miejsce przekazanie gospodarstwa rolnego na potrzeby ubiegania się o rentę strukturalną, po stronie przekazującego powinna nastąpić trwała utrata więzi decyzyjnych, ekonomicznych i gospodarczych związanych z przekazywanym gospodarstwem. Co do zasady, po przekazaniu gospodarstwa, przekazujący nie powinien czerpać korzyści z efektów pracy nabywcy gospodarstwa.

Organ podał, że przekazanie gospodarstwa rolnego może nastąpić przez przekazanie użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat, pisemnej umowy dzierżawy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków albo umowy w formie aktu notarialnego. W przypadku przekazania użytków w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. na podstawie umowy dzierżawy, gwarancją realizacji celu przyświecającego instytucji renty strukturalnej jest zawarcie umowy dzierżawy na cały okres, na jaki przyznano rentę. W przedmiotowej sprawie umowę dzierżawy zawarto zaś jeszcze przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną. Przyjęcie stanowiska Sądu wyrażonego w zaskarżonym orzeczeniu prowadziłoby do obejścia przepisów prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego. Doszłoby bowiem do sytuacji, w której dzierżawa gruntów, która rozpoczęła się przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej, zakończyłaby się wcześniej niż okres, w którym przyznawana byłaby renta.

W ocenie organu wnioskodawca jest zobowiązany wykazać we wniosku o przyznanie renty strukturalnej wszystkie grunty stanowiące na dzień składania wniosku o rentę strukturalną jego własność, własność małżonka lub przedmiot współwłasności i zadeklarować je wszystkie (z możliwością pozostawienia sobie jedynie użytków rolnych o powierzchni do 0,5 ha) do przekazania podmiotom przejmującym, spełniającym warunki określone w rozporządzeniu.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że nie zostały przekazane w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. wszystkie użytki rolne stanowiące własność wnioskodawcy, jego małżonka lub stanowiące ich współwłasność. Wobec wprowadzenia w § 9 powyższego rozporządzenia definicji legalnej "zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej" niedopuszczalne jest badanie przez organ, czy na posiadanych samoistnie gruntach, nieprzekazanych przejmującemu w trybie rozporządzenia Rady Ministrów 30 kwietnia 2004 r., rzeczywiście prowadzona jest działalność rolnicza przez wnioskodawcę.

Organ podał, że z uwagi na niewydanie postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2006 r. wbrew odmiennemu stanowisku Sądu I instancji nie było możliwe uchylenie tejże decyzji.

Autor skargi kasacyjnej podał, że wbrew stanowisku Sądu, organ II instancji poinformował stronę o przysługujących jej na podstawie art. 10 k.p.a. uprawnieniach, co prawdopodobnie nie zostało odnotowane w aktach sprawy. Na dowód powyższego złożył kopię pisma i dowód jego doręczenia stronie i podniósł, że niepoinformowanie strony w trybie art. 10 k.p.a. o przysługujących jej uprawnieniach nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia i z tej przyczyny decyzja nie może zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. S. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania w przypadkach określonych w § 2. Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują zakres działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaką powinien on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

Skarżący zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego, podniósł w pierwszej kolejności, że Sąd I instancji błędnie ustalił, iż organy powinny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., w sytuacji gdy wniosek o przyznanie renty strukturalnej został złożony w 2004 r. i do jego rozstrzygnięcia mają zastosowanie przepisy rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r., ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 marca 1999 r.

Zgodnie z § 27 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. do postępowań w sprawach przyznania rent strukturalnych prowadzonych w ramach wdrażania Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotyczące wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

W wyniku uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu H. S. renty strukturalnej, postępowanie wszczęte jego wnioskiem z 5 października 2004 r. o przyznanie renty strukturalnej nie było zakończone, a zatem zgodnie z § 27 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. do postępowania tego miały zastosowanie dotychczasowe przepisy dotyczące wspierania obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz w wydanym na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. W § 1 powyższego rozporządzenia RM określone zostały szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur), o których mowa w art. 10-12 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999. W myśl art. 93 ust. 1 tiret trzeci rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, rozporządzenie (WE) nr 1257/1999 stosuje się nadal do działań zatwierdzonych przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2007 r., natomiast rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 zgodnie z treścią art. 94 tiret drugi ma zastosowanie do wsparcia wspólnotowego okresu programowania rozpoczynającego się w dniu 1 stycznia 2007 r.

Treść przytoczonych przepisów wskazuje, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że organy powinny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., jest uzasadniony.

W stanie faktycznym sprawy mają bowiem zastosowanie przepisy rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r., ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999. Pogląd Sądu I instancji, iż organy powinny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. jest zatem błędny, jednakże ta błędna ocena prawna nie miała wpływu na wynik sprawy, ponieważ Sąd I instancji powołał w podstawie prawnej wyroku także przepisy rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r., w tym wskazał, że istotne dla wyniku sprawy ustalenia dotyczące rzeczywistego posiadania przez H. S. gruntów rolnych i zaprzestania prowadzenia przez niego na tych gruntach działalności rolniczej zostały dokonane przez organy z naruszeniem art. 9 rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r. oraz przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a więc przepisów mających zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Słusznie natomiast zarzuca skarżący w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, że powołane w podstawie prawnej wyroku przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. zostały błędnie zastosowane, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia w tym zakresie odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być uznany za usprawiedliwiony podniesiony w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 336 i 337 w związku z art. 140 i 693 k.c., ponieważ Sąd I instancji przytaczając treść przepisów art. 336 i art. 693 k.c. regulujących posiadanie i dzierżawę nie twierdził, że dzierżenie gospodarstwa rolnego przez dzierżawcę pozbawia właściciela posiadania samoistnego tego gospodarstwa. Wskazał jedynie na konieczność ustalenia przez orzekające w sprawie organy, czy H. S. faktycznie przekazał użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego i czy zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. W świetle tego przepisu przeszkodą do uzyskania renty strukturalnej jest posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej na gruntach o powierzchni przekraczającej 0,5 ha.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład NSA orzekający w niniejszej sprawie podziela, że odmowa przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej wyłącznie na tej podstawie, iż przekazał on gospodarstwo rolne przed dokonaniem weryfikacji jego wniosku przez organ bez sprawdzenia czy spełnia on przesłanki do przyznania mu tego świadczenia określone w § 4 rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004 r., jest nieuzasadniona i stanowi naruszenie powołanego przepisu (por. wyrok NSA z 23 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 849/05, LEX nr 236589).

Przy uwzględnieniu tego poglądu w rozpoznawanej sprawie, w której organ po wznowieniu postępowania prowadzi postępowanie wyjaśniające, co do zgodności z prawem decyzji o przyznaniu wnioskodawcy renty strukturalnej, weryfikacja tej decyzji wymaga sprawdzenia czy zachodzą przeszkody do przyznania tego świadczenia, określone w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. Bez sprawdzenia zatem, czy łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez wnioskodawcę i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha oraz czy działalność prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokojeniu potrzeb własnych wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a także czy wnioskodawca i jego małżonek nie prowadzą działu specjalnego produkcji rolnej, odmowa przyznania renty strukturalnej stanowi naruszenie tego przepisu.

Skoro organy nie poczyniły takich ustaleń, Sąd I instancji postąpił prawidłowo uchylając wydane przez nie decyzje. Podniesiony w pkt 6 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia wymienionych tam przepisów prawa nie może być w związku z tym uznany za usprawiedliwiony, a powołane w jego uzasadnieniu tezy nie zostały sformułowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania wymienionych w pkt 6 petitum skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony. Podstawę procesową kwestionowanego przez organ uchylenia przez Sąd I instancji decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. stanowił przepis art. 135 p.p.s.a. Przepis ten nie został jednak powołany w podstawie skargi kasacyjnej, w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej i wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia nie mógł uczynić tego zarzutu przedmiotem kontroli kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 10 i art. 81 k.p.a., ponieważ uchybienie takie nie zaistniało. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest cały materiał dowodowy i faktyczny sprawy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Sąd I instancji stwierdzając, że organ nie powiadomił H. S. przed wydaniem zaskarżonej decyzji o prawie zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału dowodowego (art. 10 k.p.a.) ustalił, że akta sprawy nie zawierają takiego pouczenia. Skarżący podniósł w skardze kasacyjnej, że nie uchybił temu obowiązkowi i na dowód tego załączył do skargi kasacyjnej pismo z dnia 15 września 2008 r. informujące H. S. o zebraniu materiału dowodowego, na podstawie którego zostanie wydana decyzja kończąca postępowanie odwoławcze oraz o możliwości wypowiedzenia się i uzupełnienia materiału dowodowego, złożenia wyjaśnień i dokumentów. Pismo to nie zostało jednak dołączone do akt administracyjnych przedstawionych Sądowi I instancji, w związku z tym Sąd ten nie mógł go uwzględnić przy orzekaniu, co czyni chybionym powyższy zarzut skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.