Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1549/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 września 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez R. J. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 14 lipca 2017r., którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A., dokonaną zawiadomieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako k.p.a., oraz art. 54 § 5 i art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201), powoływanej dalej jako u.p.e.a.

Rozstrzygnięcie organu II instancji zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - R. J. na podstawie, tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2017r., obejmującego zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2008 r. w kwocie należności głównej w wysokości 112.001 zł. Podstawę prawną dochodzonego obowiązku stanowiła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 5 grudnia 2016 r., uchylająca decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2014 r. w całości i ustalająca zryczałtowany 75% podatek od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 r. w wysokości 112.001 zł.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny dokonał na podstawie zawiadomienia z dnia 13 kwietnia 2017 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. Odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 18 kwietnia 2017 r., natomiast wydruk wystosowanego zawiadomienia doręczono stronie w dniu 28 kwietnia 2017 r. W odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie pismem z dnia 19 kwietnia 2017 r. "A" S.A. poinformował organ egzekucyjny o braku możliwości realizacji zajęcia, bank nie prowadzi bowiem rachunku bankowego na rzecz zobowiązanego.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2017r. zobowiązany, w oparciu o przesłanki z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a., wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2017r. wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego oraz zawieszenie postępowania do czasu ostatecznego rozpatrzenia zarzutów. Postanowieniem z dnia 5 maja 2017r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], na skutek rozpoznania zażalenia zobowiązanego postanowieniem z dnia 6 lipca 2017r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Ponadto pismem z dnia 21 kwietnia 2017r. zobowiązany wniósł skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A., którą Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 8 maja 2017 r. oddalił. W wyniku rozpoznania sprawy w postępowaniu zażaleniowym, zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r.

Jednocześnie pismem z dnia 29 kwietnia 2017 r. R. J. wniósł skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A., dokonaną zawiadomieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 8 maja 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. z uwagi na brak skutecznego zajęcia. R. J. złożył zażalenie na ww. postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A., odmówił uchylenia tej czynności oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia R. J. nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowieniem z dnia 22 września 2017 r. utrzymał je w mocy.

Organ II instancji podniósł, że skarga w rozumieniu art. 54 § 1 u.p.e.a. jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Organ stwierdził, że przedmiotem skargi R. J. na czynność egzekucyjną mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowych czynności. W związku z tym zarzut bezprawnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, organ uznał za wykraczający poza przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowe stwierdził, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, tj. egzekucja z rachunku bankowego (art. 80-87 u.p.e.a.). W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono w dniu 28 kwietnia 2017 r. zobowiązanemu wydruk wystosowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomienia z dnia 13 kwietnia 2017 r. Natomiast odpis tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2017r., będący podstawą doręczonego zawiadomienia o zajęciu, doręczony został zobowiązanemu w dniu 18 kwietnia 2017r. Organ egzekucyjny, wystawiając zawiadomienie z dnia 13 kwietnia 2017r. oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu jego wydruku do zobowiązanego dopełnił wszystkich wymogów, wynikających z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a.

Organ II instancji wskazał, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, zawierało wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 i art.67 § 2a u.p.e.a. Z uwagi zaś na fakt, że zawiadomienie o zajęciu doręczono przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, to w myśl art. 67 § 1a u.p.e.a. w sprawie nie znalazł zastosowana wzór określony przez Ministra Finansów w załączniku nr 3 rozporządzenia z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339). Tym samym, zdaniem organu, argumenty zobowiązanego co do wadliwości zawiadomienia o zajęciu, z uwagi na brak odcisku pieczęci urzędowej oraz podpisu osoby upoważnionej nie znajdują uzasadnienia.

Organ II instancji stwierdził, że toczące się postępowania ze skarg oraz postępowania odwoławcze, na które powołuje się zobowiązany w zażaleniu, nie wpływają na sposób rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną z dnia 29 kwietnia 2017r.

Organ wskazał, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A. na podstawie zawiadomienia nie nastąpiło w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie ww. zawiadomienie zostało doręczone do banku w dniu 19 kwietnia 2017r., a zatem przed sporządzeniem i złożeniem zarzutów pismem z dnia 21 kwietnia 2017r. na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne w momencie dokonania zajęcia nie było zatem zawieszone na mocy art. 35 § 1 u.p.e.a., a data doręczenia zobowiązanemu wydruku ww. zawiadomienia pozostaje bez wpływu na powyższą ocenę.

Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie egzekucyjne nie uległo także zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Decyzją z dnia 31 maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił bowiem odroczenia terminu płatności dochodzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2017r. zaległości podatkowej, a decyzją z dnia 3 kwietnia 2017r. odmówił rozłożenia na raty przedmiotowej zaległości podatkowej. Organ wskazał, że sam fakt złożenia wniosku o odroczenie płatności lub rozłożenie na raty zaległości nie powoduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu, że organ egzekucyjny nie uwzględnił stanowiska organu nadzoru wyrażonego w postanowieniu z dnia 6 lipca 2017r., organ II instancji stwierdził, iż zarzut ten jest bezzasadny. Przedmiotowym postanowieniem organ nadzoru, po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 8 maja 2017r. wydanego w trybie art. 61a k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania ze skargi zobowiązanego z dnia 29 kwietnia 2017r., uchylił w całości ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Czynność egzekucyjna, będąca przedmiotem skargi zobowiązanego, okazała się nieskuteczna, "A" S.A nie prowadzi bowiem rachunku bankowego na rzecz skarżącego. Jednakże pomimo nieskutecznego zajęcia wierzytelności, przedmiot postępowania ze skargi zobowiązanego z dnia 29 kwietnia 2017r. na czynność egzekucyjną istniał. Skoro bowiem organ egzekucyjny podjął działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, skargę na czynność egzekucyjną należało rozpatrzyć. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uwzględnił w całości stanowisko organu nadzoru i rozpatrzył skargę zobowiązanego z dnia 29 kwietnia 2017r. na czynność egzekucyjną.

Ponadto organ zauważył, iż stosownie do art. 54 § 6 u.p.e.a. wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, a organ egzekucyjny lub organ nadzoru może, w drodze postanowienia, wstrzymać prowadzenie postępowania egzekucyjnego w uzasadnionych przypadkach. W niniejszej sprawie nie zaistniały jednak przesłanki, uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 54 § 6 u.p.e.a.

Podsumowując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i odpowiada wymogom prawa, zawiera także wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a.

W skardze na powyższe postanowienie R. J. podniósł zarzuty :

I. naruszenia przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.,

2. art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi na czynności egzekucyjne,

3. art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 18 i art. 54 § 1 § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie,

II. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 68 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2014 r. ustalającej wysokość podatku), powoływanej dalej jako o.p., w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 i art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek nieuwzględnienia sprzeczności z Konstytucją RP przepisu art. 68 § 4 o.p. i przedawnienia pięcioletniego terminu do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.,

2. art. 68 § 4 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do dnia utraty obowiązującej przez ten przepis, to jest do dnia 28 lutego 2015r.), art. 4 ustawy z dnia 16 stycznia 2015r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 251) obowiązujący od 28 lutego do 31 grudnia 2015r., art. 68 ust. 4a Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r.) w zw. z art. 25 f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r. w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 i art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przedawnienia prawa do wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r.

Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji.

Uzasadniając wnioski i zarzuty skargi, skarżący podniósł, że wbrew ocenie organów obydwu instancji skarga na czynności egzekucyjne zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarga powinna być uwzględniona ze względu na nieprawidłowe pod względem formalnym zawiadomienie o zajęciu, a zaskarżona czynność uchylona, m.in. z tego względu, iż w związku z zajęciem zostały naliczone koszty egzekucyjne.

Skarżący podniósł, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie odpowiada formie przewidzianej w przepisach wykonawczych do u.p.e.a., jak również nie precyzuje egzekwowanego obowiązku, tj. nie oznaczono prawidłowo rodzaju i wysokości egzekwowanego obowiązku, co m.in. dotyczy odsetek za zwłokę. Zawiadomienie nie zawiera podpisu pracownika organu egzekucyjnego ani pieczęci organu egzekucyjnego. W ocenie skarżącego, wystosowanie zawiadomienia w formie elektronicznej do banku nie zwalnia organu egzekucyjnego z obowiązku doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia spełniającego wszystkie wymogi formalne dokumentu urzędowego.

Ponadto skarżący zarzucił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem i nie może być uznana za zgodną z prawem pod względem formalnym czynność egzekucyjna w postępowaniu, które podlega umorzeniu w całości na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący wskazał, że w skardze na czynności egzekucyjne nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, w związku z powyższym wynik niniejszej sprawy jest związany z rozstrzygnięciami w innych sprawach, tj. w:

-postępowaniu ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 6 lipca 2017r., które utrzymuje w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 5 maja 2017r. uznające za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 marca 2017r., odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, odmawiające uchylenia zastosowanego środka egzekucyjnego,

-postępowaniu ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 6 lipca 2017 r., które utrzymuje w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 8 maja 2017r., które oddala skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A. dokonanego na podstawie zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 3 kwietnia 2017r., odmawia uchylenia czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonanej na podstawie zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 3 kwietnia 2017r., odmawia wstrzymania postępowania egzekucyjnego,

-postępowaniu ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 8 grudnia 2016r., która uchyla decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2014r. w całości i ustala zryczałtowany 75 % podatek od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 r. w wysokości 112.001 zł (WSA w Gdańsku prowadzi w tej sprawie prowadzi postępowanie o sygn. akt I SA/Gd 412/17),

-postępowaniu ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] nr z dnia 16 sierpnia 2017r., która utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 3 kwietnia 2017 r., która po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 grudnia 2016 r. odmawia rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 r. w kwocie 112.000 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 2.326 zł.

Skarżący podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął względem niego postępowanie egzekucyjne, mimo że wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z odsetkami za zwłokę. W dniu 18 kwietnia 2017r. został mu doręczony odpis tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2017r. wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Skarżący podkreślił, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przed datą sporządzenia (3 kwietnia 2017r.) i datą doręczenia (18 kwietnia 2017r.) decyzji odmawiającej rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W tym samym dniu (18 kwietnia 2017r.) zostało mu doręczone zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 3 kwietnia 2017r. nr o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A.

Skarżący zarzucił również, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 35 § 1 u.p.e.a., gdyż zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostało mu doręczone po zawieszeniu z mocy prawa prowadzenia postępowania egzekucyjnego na skutek zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Zdaniem skarżącego, wniesienie pismem z dnia 21 kwietnia 2017r., zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 marca 2017r. spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie było dopuszczalne podejmowanie przez organ egzekucyjny nowych czynności egzekucyjnych.

Ponadto skarżący podniósł, że sprzeczny z Konstytucją RP przepis art. 68 § 4 o.p. nie mógł stanowić przed datą utraty mocy obowiązującej, wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w z dnia 18 lipca 2013r. sygn. akt SK 18/09, podstawy do wydania przez organ I instancji decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym, a decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 8 grudnia 2016r została wydana niewątpliwie po upływie terminów wynikających z art. 68 § 4 o.p.

W ocenie skarżącego, w tytule wykonawczym błędnie uznano, że istnieje zaległość podatkowa i naliczono zawyżone odsetki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. W części E.1 poz. 3 organ egzekucyjny wskazał, iż kwota odsetek za zwłokę wynosi 4.412,50 zł. Z części E.1 poz. 2 wynika, że odsetki zostały naliczone za zbyt długi okres, to jest od dnia 3 maja 2014r., a więc prawdopodobnie od daty upływu 14 dnia od daty doręczenia decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2014r. do dnia wystawienia tytułu wykonawczego. Wierzyciel nie wziął pod uwagę, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia 8 grudnia 2016r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2014r. i ustalił zryczałtowany 75 % podatek od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008r. w wysokości 112.001 zł. Decyzja ostateczna została doręczona w dniu 27 grudnia 2016r. Zdaniem skarżącego, na skutek decyzji organu odwoławczego zmieniła się data płatności podatku - 14 dni od daty doręczenia decyzji ostatecznej, a nie 14 dni od daty doręczenia uchylonej decyzji organu I instancji. W tej sytuacji odsetki, o ile w ogóle obowiązek istnieje, mogły być naliczane z upływem 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w wydanym postanowieniu.

| | |

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sad stwierdził, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a podniesione w skardze zarzuty nie są uzasadnione.

W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

Skarga na czynność egzekucyjną jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Postępowanie to ma charakter komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., sygn. akt II GSK 1377/13, wyrok WSA w Gdańsku 15 listopada 2017 r. sygn. I SA/Gd 1241/17). Skarga, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010r., sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 139/09).

Zatem za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. W postępowaniu za skargi na czynności egzekucyjne, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się zatem o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13), nie dokonuje się oceny istnienia egzekwowanej należności, zarówno co do należności głównej jak i odsetek. Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące przedawnienia lub nieistnienia należności głównej i należności z tytułu odsetek oraz braku ich wymagalności mogły być rozpatrywane jedynie w postępowaniu dotyczącym zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach zarzutów określonych w art. art. 33 § 1 pkt 1 -3 u.p.e.a.

Skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oparte na art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 7, 8 i 10, zarzuty te nie zostały przez organ uwzględnione, a skarga na postanowienie organu w tym przedmiocie została oddalona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1286/17.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 68 § 4 o.p., podniesione w punkcie II 1 i 2 skargi nie zasługiwały zatem na uwzględnienie. Także zarzut skargi, że zajęcia dokonano z postępowania egzekucyjnym podlegającym umorzeniu w całości na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie jest uzasadniony.

Za niezasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, podniesione w punkcie I ppkt 1-3 skargi, dotyczące naruszenia przepisów normujących kwestię skargi na czynność egzekucyjną, zajęcia wierzytelności z tytułu bankowego i orzeczenia organu odwoławczego.

Podniesione w skardze argumenty związane z wieloma toczącymi się postępowaniami przed organami i tutejszym sądem nie uzasadniają uchylenia wydanego postanowienia. Postępowania te nie miały bowiem wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. W ramach postępowania sądowego Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, a tym w badanej sprawie było wyłącznie postanowienie o uznaniu za niezasadną skargi na czynności egzekucyjne. Kwestia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skargi na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A., prawidłowości ostatecznej decyzji ustalającej podatek od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 r., oraz prawidłowości odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej nie podlegały zatem badaniu w niniejszej sprawie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 239e o.p., decyzja ostateczna wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Sam fakt wniesienia skargi do sądu nie skutkuje brakiem wymagalności obowiązku, a z akt sprawy nie wynika, aby przed dokonaniem zajęcia, organ podatkowy lub sąd administracyjny wydał orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji podatkowej.

Organy prawidłowo oceniły, że w sprawie nie doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie wpływa w żaden sposób na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dopiero udzielenie takiej ulgi w postaci rozłożenia na raty spłaty należności wywołuje skutki, które mogą być dwojakiego rodzaju. Jeżeli nastąpi to przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wówczas stanowi podstawę do uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 34 § 4 i art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej nastąpi po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, stanowi to podstawę do zawieszenia tego postępowania na mocy art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i to niezależnie od tego, czy zobowiązany zgłosi taki zarzut czy też nie. Jak wynika z okoliczności sprawy, wniosek skarżącego o udzielenie ulgi w spłacie nie został uwzględniony, co powoduje niezasadność zgłoszonego zarzutu.

Skarżący wskazał, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 35 § 1 u.p.e.a., gdyż zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostało mu doręczone po zawieszeniu z mocy prawa prowadzenia postępowania egzekucyjnego na skutek wniesionych zarzutów. W wydanym postanowieniu organ prawidłowo ocenił, że zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone do banku w dniu 19 kwietnia 2017r., a zatem przed sporządzeniem i złożeniem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. pismem z dnia 21 kwietnia 2017r. Postępowanie egzekucyjne w momencie dokonania zajęcia nie było zatem zawieszone na mocy art. 35 § 1 u.p.e.a., a data doręczenia zobowiązanemu wydruku ww. zawiadomienia o zajęciu nie wpływu ocenę czasu dokonania zajęcia. Zgodnie bowiem z art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, a nie powiadomienia o tym fakcie dłużnika.

Zaskarżona skargą czynność egzekucyjna polegała na zajęciu wierzytelności z tytułu rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Obowiązkiem organu jest przesłanie do banku lub też jego oddziału zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Jak stanowi art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny obowiązany jest zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności przez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny przesłał do banku zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Bank w odpowiedzi udzielił informacji, że nie prowadzi rachunku dłużnika.

Zwrócić należy uwagę, że przepisy u.p.e.a. nie uzależniają możliwości wysłania do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności rachunku bankowego od wiedzy organu, co do faktu jego prowadzenia przez bank. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Z przepisu tego wynikam, że dopiero po dokonaniu zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności, którym w tym wypadku jest bank, składa oświadczenie czy uznaje zajęcie. W przypadku przesłania zawiadomienia o zajęciu bankowi, który nie prowadzi rachunku bankowego, zajęcie nie wywoła skutków egzekucyjnych w postaci zakazu wypłat przez dłużnika zajętej wierzytelności i nie przyniesie żadnych efektów finansowych w postaci wyegzekwowania należności. W ocenie Sądu, czynność organu egzekucyjnego nie jest z tego powodu czynnością naruszającą przepisy postępowania, lecz czynnością nieskuteczną.

Prawidłowość dokonania zajęcia i konieczność jego uchylenia w drodze skargi na czynność egzekucyjną należy w takiej sytuacji oceniać w zależności od spełnienia unormowań dotyczących tej czynności egzekucyjnej. Organ prawidłowo ocenił, że dokonane zajęcie spełniało wymogi przepisów prawa.

Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa z kolei art. 67 § 2 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 67 § 1a u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Ustawodawca w art. 86b u.p.e.a. wskazał, że zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej to:

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (N1P) zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;

3) zawiadomienie o zajęciu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 67 § 2a u.p.e.a.). W przypadkach, o których mowa w § 1 a, organ egzekucyjny sporządza wydruk zawiadomienia o zajęciu. Doręczenie zobowiązanemu wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia (art. 67 § 2b u.p.e.a.).

Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w niniejszej sprawie jest zgodne z powyższymi unormowaniami.

Z uwagi zaś na fakt, że zawiadomienie o zajęciu doręczono przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, w myśl art. 67 § 1a u.p.e.a. w sprawie nie znalazł zastosowana wzór określony przez Ministra Finansów w załączniku nr 3 rozporządzenia z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Tym samym argumenty skarżącego, co do wadliwości zawiadomienia o zajęciu wobec braku odcisku pieczęci urzędowej oraz podpisu osoby upoważnionej, nie znajdują uzasadnienia. Podobnie za niezasadny Sąd uznał zarzut braku określenia obowiązku, w zawiadomieniu o zajęciu wysokość należności został bowiem określona.

Kwestia wskazanych w zajęciu kosztów zajęcia nie stanowi istotnego argumentu przemawiającego za uznaniem za sprzeczne z prawem i uchyleniem nieskutecznej czynności, bowiem kwota egzekwowanej należności, jak i kosztów nie została organowi przekazana. Wskazać nadto należy na unormowanie art. 64 § 4 i 5 u.p.e.a., zgodnie z którymi opłaty za zajęcia, o których mowa w § 1 pkt 2-6, pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane, a jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, za dokonanie kolejnej czynności egzekucyjnej pobiera się opłatę egzekucyjną pomniejszoną o opłatę za wcześniej dokonaną czynność egzekucyjną. Organ dokonał w niniejszej sprawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A.

Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. W uzasadnieniu postanowienia zostały ustalone okoliczności faktyczne sprawy, wskazana i wyjaśniona podstawa prawna rozstrzygnięcia, rozpoznane zostały podniesione w zażaleniu zarzuty i w sposób wyczerpujący wyjaśnione przyczyny, dla których organ uznał, że skarga na czynności egzekucyjne nie zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako niezasadną.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.