Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2374/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia [...] maja 2019 r.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełni wszystkie wymienione w nim warunki, brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

W przedmiotowym postepowaniu kluczowe są powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Dodatkowo trzeba wskazać, że okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby.

Zdaniem organu pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb, czy niedostatku, sytuacji życiowej wnioskodawcy, ale zaistnienia w sprawie szczególnych okoliczności, które usprawiedliwiają brak możliwości przyznania danego świadczenia w trybie zwykłym.

Po ponownej wnikliwej analizie zebranego materiału dowodowego prezes ZUS nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Strona nie wykazała, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowały okoliczności, na które nie miał wpływu.

Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że w wieku 53 lat, tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy, ubezpieczony udowodnił 20 lat, 10 miesięcy, 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Natomiast w 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę oraz przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentował 11 miesięcy i 14 dni z tych okresów.

Prezes ZUS podkreślił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje krótki okres, usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami.

Z posiadanej dokumentacji wynika, że od [...] grudnia 1997 r. do [...] października 2008 r. oraz od [...] maja 2010 r. do [...] lutego 2014 r., tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy, ubezpieczony nie wykonywał pracy ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. We wskazanym okresie nie była też orzeczona całkowita niezdolność do pracy.

Organ stwierdził, że przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Analiza akt sprawy nie wskazuje, w ocenie organu, aby w wykazanych przerwach wymieniony nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została ustalona orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2019 r. dopiero od [...] lutego 2014 r. Zatem nie istniały przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiły kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala, zdaniem Prezesa ZUS, przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych.

Orzeczona od [...] grudnia 2013 r. częściowa niezdolność do pracy jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała wnioskodawcy całkowicie wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym.

Prezes ZUS nadmienił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że przerwy w wykonywaniu zatrudnienia spowodowane były złym stanem zdrowia. Organ, odnosząc się do tego twierdzenia, zauważył, że samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Ustalenie początków niezdolności do pracy nie może opierać się na dowolnych przypuszczeniach, lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności. Wnoszący nie przedłożył żadnych nowych dowodów na potwierdzenie, że w latach 1997-2008 oraz 2010-2014 stan zdrowia uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia, jak stwierdził organ.

Fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS lub komisję lekarską ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania samego zainteresowanego.

Podnoszona przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sama trudna sytuacja panująca na rynku pracy nie ma charakteru okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Samego faktu występowania zjawiska jakim jest bezrobocie nie można uznać za "szczególną okoliczność", ponieważ w praktyce powodowałoby to obowiązek przyznawania wspomnianego świadczenia – nie w drodze wyjątku – jak stanowi o tym ustawa a powszechnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2013 r., sygnatura I OSK 2908/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2016 r., sygnatura I OSK 3375/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prezes ZUS poinformował nadto skarżącego, że samo powoływanie się na fakt pozostawania bez pracy nie może być oceniane jako okoliczność szczególna. Istotne znacznie mają bowiem w tym wypadku dowody potwierdzające rzeczywistą aktywność w poszukiwaniu pracy. Nie jest zatem okolicznością szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej sam fakt bezrobocia, jeżeli ubezpieczony nie podejmuje żadnych działań w celu znalezienia pracy, choćby działania te zakończyły się niepowodzeniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 października 2009 r., sygnatura I OSK 295/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...].

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

‒ art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające, iż zachodzą szczególne okoliczności, wskutek których skarżący nie spełnił warunków do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku,

‒ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego przesłanki szczególnych okoliczności, wskutek których skarżący nie spełnił warunków ustawowych do uzyskania świadczenia w postaci renty, pomimo wykazania okoliczności pogarszającego się stanu zdrowia,

‒ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej, z uwagi na brak wskazania przez organ faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a także przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności dowodowej, wybiórcze i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego przejawiające się w schematycznym uzasadnieniu decyzji bez odwołania się do indywidualnej sytuacji skarżącego,

‒ art. 11 k.p.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w całości.

W treści skargi skarżący nadmienił, iż ma obecnie 58 lat, z czego łącznie przepracował 20 lat 10 miesięcy i 13 dni. Okresy składkowe wynoszą 18 lat 11 miesięcy i 3 dni. Do 1996 r. skarżący podejmował zatrudnienie w różnych zakładach pracy, m.in. jako pracownik budowlany, operator agregatu tynkowego, hydraulik czy ślusarz.

Jednak już w wieku 35 lat nastąpiło znaczące pogorszenie jego stanu zdrowia z uwagi na skokowe nadciśnienie tętnicze, które praktycznie przekreśliło jego ścieżkę zawodową jako pracownika fizycznego. Podczas badań okresowych przeprowadzonych w 1996 r. w związku z chęcią przedłużenia umowy o pracę w odmówiono mu przyznania zdolności do dalszej pracy. Umowa o pracę wygasła, a skarżący został bezrobotnym. Pogarszający się stan zdrowia potwierdza m.in. książeczka ubezpieczeniowa. Ważna jest również okoliczność, iż w styczniu 1997 r. skarżącemu przyznane zostało świadczenie rehabilitacyjne (najpierw na okres 12 miesięcy, następnie przedłużone na kolejne 6 miesięcy).

Mimo złego stanu zdrowia, skarżący podejmował wszelkie wysiłki celem znalezienia zatrudnienia. Pogłębiające się dolegliwości uniemożliwiały nawiązanie długotrwałego stosunku pracy. Skarżący nie mógł bowiem przedłożyć badań potwierdzających zdolność do pracy.

Nadciśnienie tętnicze wywoływało u skarżącego dolegliwości bólowe do tego stopnia uciążliwe, iż w ich wyniku wielokrotnie tracił przytomność. Problemy zdrowotne wzmagały się przez lata. Zdiagnozowany został zawał prawej półkuli móżdżku, cukrzyca typu 2, miażdżyca tętnic szyjnych oraz inne liczne schorzenia. Choroby doprowadziły do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy od 1 grudnia 2013 r. do 26 lutego 2014 r. oraz całkowitej niezdolności do pracy od 27 lutego 2014 do 31 maja 2021 r. Orzeczono także brak zdolności do samodzielnej egzystencji (orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.).

Ubezpieczony cierpiał też na martwicę palców stopy prawej oraz ropowicę stopy. W wyniku schorzeń w dniu 1 maja 2014 r. doszło do amputacji podudzia prawego z powodu stopy cukrzycowej.

Sytuacja rodzinna strony również ulegała znacznym komplikacjom z uwagi na chorobę żony, która od 2013 r. do dnia wniesienia skargi przeszła łącznie 8 operacji.

Skarżący podkreślił, że proces pogarszania się stanu zdrowia rozpoczął w stosunkowo młodym wieku (35 lat). Pomimo tego zdołał on w swoim życiu przepracować łącznie 20 lat 10 miesięcy i 13 dni, przy czym 18 lat, 11 miesięcy i 3 dni to okresy składkowe.

Fakt częściowej niezdolności skarżącego do pracy powinien być odczytywany na gruncie ustawy nie jako przesłanka niezbędna do podjęcia decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia, lecz jako element stanu faktycznego, który uzasadnia przyczyny z powodu których ubezpieczony nie mógł znaleźć pracy ani podjąć innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym (szczególne okoliczności).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie.

W myśl przepisu art. 124 omawianej ustawy, w postępowaniu w sprawach o świadczenia w niej określone stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Tak więc Prezes ZUS, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym regułom postępowania, i to w sposób mający istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez niewyczerpujące i mało wnikliwe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Okoliczności, o których mowa w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie zostały należycie zbadane i rozważone. Zaskarżona decyzja została podjęta przy niewłaściwej ocenie stanu faktycznego oraz bez wyjaśnienia okoliczności, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie wyjaśnił zatem wszystkich aspektów sprawy.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2000 r. o sygn. akt II SA 306/00, niepublikowany), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby.

Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się zwrotem "szczególnych okoliczności", prawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo uwypukla i podkreśla cel regulacji. Jednak nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców. Artykuł 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie może być – co czyni organ – interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie (co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142639).

W orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2019 r. stwierdzono, że J. M. jest całkowicie niezdolny do pracy od dnia [...] lutego 2014 r., zaś powstanie częściowej niezdolności do pracy datuje się na dzień [...] grudnia 2013 r. Prezes ZUS, wydając zaskarżoną decyzję, błędnie oparł się wyłącznie na ustaleniach zawartych w tym orzeczeniu oraz nie wyjaśnił sprawy w sposób wyczerpujący. W postępowaniu administracyjnym ciężar dowodu spoczywa bowiem na organie, który w tym zakresie obowiązany jest między innymi do przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wystąpienia do strony z żądaniem przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń, czy też wystąpienia do innych organów lub instytucji o udzielenie będących w ich posiadaniu informacji bądź udostępnienie dokumentów, mogących przyczynić się do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.

W niniejszej sprawie Prezes ZUS nie wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłania dokumentów, które miały potwierdzić podnoszone przez niego na etapie postępowania administracyjnego twierdzenia dotyczące przebiegu jego choroby, począwszy od 1996 r. i związanych z tą chorobą problemów, które skutkować miały trudnościami w znalezieniu zatrudnienia znacznie wcześniej, aniżeli przed stwierdzeniem całkowitej niezdolności do pracy. Załączona do akt dokumentacja, dotycząca historii rozwijającej się u skarżącego choroby w postaci nadciśnienia tętniczego, otyłości prostej znacznego stopnia miała – zdaniem Sądu – wpływ na ocenę stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji na możliwość przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z dokumentacji tej wynika bowiem, że pierwsza choroba skarżącego ujawniła się już pod koniec 1996 r. i była na tyle poważna, że [...] stycznia 1997 r. skarżącemu zostało przyznane świadczenie rehabilitacyjne na okres 12 miesięcy, przedłużone następnie na kolejne 6 miesięcy.

Powyższe fakty wyraźnie wskazują, iż J. M. już na długo przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy miał poważne problemy dotyczące zdrowia. Problemy te pojawiły się już pod koniec 1996 r. (skarżący miał wówczas 35 lat) i z czasem tylko się nasilały, co z pewnością, biorąc pod uwagę ilość i rodzaj chorób skarżącego a także jego przygotowanie zawodowe, miało wpływ na jego aktywność zawodową.

Zdaniem Sądu, przedstawione argumenty świadczą o mniejszej atrakcyjności skarżącego, jako pracownika, dla potencjalnych pracodawców. Prezes ZUS okoliczności tej w ogóle nie uwzględnił. Organ nie zbadał i nie wyjaśnił w sposób wystarczający, jak długo rozwijały się choroby skarżącego, które w rezultacie spowodowały jego całkowitą niezdolność do pracy. W niniejszej sprawie – w myśl wcześniejszych rozważań Sądu odnośnie pojęcia "szczególnych okoliczności" – jest to nader istotne, bowiem stan zdrowia, co wynika z nadesłanych dokumentów, w sposób znaczący ograniczał i utrudniał skarżącemu możliwość podjęcia zatrudnienia i uzyskania w ten sposób świadczenia w trybie zwykłym. Fakt pozostawania bez pracy przez skarżącego może wskazywać na obiektywnie istniejące przyczyny, niezależne od jego woli, udaremniające możliwość przepracowania wymaganego okresu w ostatnim dziesięcioleciu, a tym samym na istnienie szczególnych okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy, wskutek których nie spełnił on wymagań warunkujących uzyskanie prawa do renty na zasadach ogólnych. Sąd zwraca uwagę, że żaden przepis cytowanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone tylko indywidualnie.

W konsekwencji, wobec stwierdzonych uchybień, zasadne było uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozpoznając sprawę ponownie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych winien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi oraz wnikliwie zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy pod kątem szczególnych okoliczności, w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, z poszanowaniem reguł procedury administracyjnej, w tym słusznego interesu strony – art. 7 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.