Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1733/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 203 pkt. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek, Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński (spr.), Jacek Chlebny, Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt V SA 3493/03 w sprawie ze skargi Zbigniewa Sawickiego na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 13 lipca 2003 r. Nr [...] [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz Z. S. kwotę 1.465 zł (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt V SA 3493/03 po rozpoznaniu skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 13 lipca 2003 r. nr [...], [...], [...] - oddalił skargę.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 25 kwietnia 1999 r. Z. S. nabył na giełdzie samochodowej od osoby, która jak następnie ustalono posługiwała się sfałszowanym dokumentem tożsamości oraz podrobionym dowodem rejestracyjnym, samochód osobowy marki Wartburg, a następnie w dniu 11 maja 1999 r. sprzedał ten samochód S. K., który z kolei odsprzedał go C. W.. W toku rejestracji tego pojazdu w Starostwie Powiatowym we Włodawie stwierdzono, że dowód rejestracyjny tego pojazdu został podrobiony.

W związku z nieustalonym statusem celnym tego samochodu Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie wszczął w tej sprawie postępowanie, a następnie decyzją z dnia 19 stycznia 2001 r. nr [...] stwierdził powstanie długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia tego samochodu na polski obszar celny, objął go procedurą dopuszczenia do obrotu uznając, że dłużnikami obowiązanymi solidarnie do uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego są: Z. S., S. K. oraz C. W..

Po rozpatrzeniu odwołań Z. S., S. K. i C. W., Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 18 kwietnia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie.

Z. S., S. K. oraz C. W. zaskarżyli powyższą decyzję Prezesa GUC do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który po rozpoznaniu skargi S.K., wyrokiem z dnia 7 marca 2002 r. sygn. akt V SA 1533/01 uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł, a następnie postanowieniami z dnia 12 marca 2002 r. i 18 marca 2002 r. umorzył postępowania sądowe ze skarg Z. S. i C. W., z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia po uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa GUC.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołań Z. S., S. K. i C. W. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2001 r., Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 13 lipca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej Czesława Wróbla i umorzył postępowanie w stosunku do tego skarżącego, natomiast decyzję w pozostałej części utrzymał w mocy uznając, że Z. S. i S. K. są dłużnikami celnymi, ponieważ nie dochowali należytej staranności przy sprawdzaniu czy samochód nie posiada wad prawnych.

Oddalając skargę Z. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że organy celne prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, oraz że był zarejestrowany w Niemczech do 10 kwietnia 2000 r. i do tej daty nie figurował jako utracony na terenie Niemiec. Sąd wskazał ponadto, że z informacji Biura Łączności Komendy Głównej Policji wynika, że do dnia 28 lipca 2000 r. pojazd ten nie pozostawał w zainteresowaniu Policji, oraz że brak było informacji o fakcie jego poszukiwania na terenie Polski.

W ocenie Sądu organy celne, działając na podstawie art. 38 Kodeksu celnego, podjęły wszelkie niezbędne działania do uregulowania sytuacji prawnej przedmiotowego samochodu oraz rozważyły w zindywidualizowany sposób przesłanki decydujące o przypisaniu poszczególnym osobom cech dłużników celnych.

Sąd wskazał, że z uwagi na fakt, iż pojęcie "należytej staranności" nie zostało zdefiniowane na gruncie Kodeksu celnego, jego określenie dla konkretnej osoby następuje poprzez wskazanie zakresu powinności jakich winna dochować, biorąc pod uwagę między innymi miejsce w łańcuchu transakcji jakie osoba ta zajmuje, jak również inne warunki osobiste mające lub mogące mieć wpływ na ocenę danej sytuacji.

Sąd uznał, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie można uznać, iż dopełnił on wszystkich wymaganych prawem formalności związanych z zakupem przedmiotowego pojazdu i nie uchybił należytej staranności w zakresie możliwości dowiedzenia się, że zgłoszenie celne nie zostało złożone. Fakt, iż samochód posiadał polskie numery rejestracyjne i polski dowód rejestracyjny, sprzedawca legitymował się dowodem osobistym i prawem jazdy, a cena samochodu nie odbiegała od ówczesnej ceny giełdowej, w ocenie Sądu nie świadczy o tym, iż skarżący podjął chociażby próbę ustalenia czy sprzedawca posługuje się autentycznymi dokumentami. Skarżący, jak sam zeznał, ograniczył się jedynie do porównania numerów identyfikacyjnych pojazdu z danymi z dowodu rejestracyjnego oraz porównania tegoż dokumentu z dokumentem tożsamości sprzedającego i na tej podstawie uznał, iż samochód wolny jest od wad prawnych. W ocenie Sądu, skarżący jako osoba profesjonalnie, zawodowo zajmująca się sprzedażą samochodów winien był zachować dużo większą ostrożność przy zakupie samochodu na giełdzie od nieznanej osoby. Dlatego Sąd uznał, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wnikliwego sprawdzenia przedmiotu zakupu. Realia funkcjonowania giełdy samochodowej i sposoby zawierania umów przez strony nie mogą być brane pod uwagę, w sytuacji kiedy strona zna lub powinna znać z racji wykonywanego zawodu zasady funkcjonowania rynku samochodowego oraz związane z nim niebezpieczeństwa.

W ocenie Sądu, skarżący nabywając samochód nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, mógł przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się (zorientować), że pojazd, który zamierzał nabyć został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, stał się dłużnikiem w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Sąd uznał również, że wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia także zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (w przedmiotowej sprawie odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej), podkreślając, że analiza akt postępowania wskazuje, iż postępowanie organów orzekających było prawidłowe. Organy obydwóch instancji, w ocenie Sądu, zbadały wnikliwie wszystkie okoliczności sprawy, poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne, dokonały oceny wyjaśnień złożonych przez skarżącego, co znalazło wyraz w obszernym uzasadnieniu faktycznym i prawnym ich decyzji.

Z. S., na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając, że został on wydany z:

1. naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 210 § 3 Kodeksu celnego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na dokonaniu wadliwej oceny przesłanki braku należytej staranności, warunkującej odpowiedzialność skarżącego za powstały dług celny;

2. naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), polegającym na pominięciu w toku rozstrzygania przedmiotowej sprawy oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt V SA 1533/01, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (art. 185 § 1 p.p.s.a.);

2. zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w wyroku NSA z dnia 7 marca 2002 r. został wyrażony pogląd, iż podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest stwierdzenie, czy osoby wskazane w decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł, tj. Z.S., W. K. oraz C. W. są dłużnikami celnymi w rozumieniu art. 210 § 3 Kodeksu celnego, tj. czy są osobami, które nabyły, posiadały, lub posiadają towar nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny podlegający należnościom celnym przywozowym i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Sąd stwierdził , że organ celny ustalając, iż dana osoba jest dłużnikiem celnym w rozumieniu wskazanego przepisu, nie powinien ograniczyć się jedynie do stwierdzenia braku należytej staranności przy dokonywaniu czynności związanych z nabyciem lub wejściem w posiadanie towaru, ale także zobligowany był do wskazania powinności jakie winien dochować podmiot, którego zachowanie ocenia się w celu przypisania długu celnego. Sąd wskazał także, że organ celny stosując art. 210 § 3 Kodeksu celnego musi określić na czym w odniesieniu do każdego z dłużników polega należyta staranność determinowana okolicznościami dokonywanej transakcji. Sąd podkreślił również niedopuszczalność prezentowanego przez organ celny stanowiska, zgodnie z którym w każdym przypadku nabycia pojazdu na giełdzie samochodowej na wszystkich uczestnikach takiej transakcji ciąży obowiązek sprawdzenia legalności sprowadzenia samochodu na polski obszar celny, obejmujący dokonanie kontroli stosownych danych przez Policję oraz w urzędzie celnym.

Skarżący stwierdził, że wskazany wyżej pogląd mający walor oceny prawnej w rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) był wiążący dla organu celnego w toku dalszego rozpatrywania sprawy i rozciągał się na postępowanie dotyczące wszystkich osób, którym przypisywano status dłużników celnych.

Skarżący nie podzielił wyrażonego w zaskarżonym wyroku stanowiska Sądu, że nie wykazał on należytej staranności w realiach dokonywania transakcji na giełdzie samochodowej i nie dokonał wszelkich czynności mogących doprowadzić do ustalenia rzeczywistego pochodzenia przedmiotowego pojazdu.

Skarżący podniósł, że unormowanie art. 210 § 3 Kodeksu celnego uzależnia dopuszczalność obciążenia danej osoby należnościami celnymi pod warunkiem kumulatywnego spełnienia szeregu przesłanek. Przede wszystkim towar powinien znaleźć się nielegalnie na polskim obszarze celnym i winny na nim ciążyć należności celne przywozowe. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia warunkuje zasadność badania kolejnych przesłanek omawianego przepisu, jednak nie determinuje samoistnie dopuszczalności przypisania konkretnej osobie obowiązku pokrycia długu celnego. Grono osób, którym można przypisać miano dłużników celnych wskazane jest w art. 210 § 3 Kodeksu celnego. Odpowiedzialność tych osób za dług celny opiera się na kryteriach obiektywnych. W pierwszej kolejności dłużnikiem celnym jest więc osoba, która nielegalnie wprowadziła towar na polski obszar celny. W tym wypadku postępowanie można ograniczyć do stwierdzenia faktu nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny oraz wykrycia osoby, która takiego wprowadzenia dokonała. W sytuacji określonej w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, ustawodawca przyjął koncepcję uzależnienia odpowiedzialności za dług celny od niezachowania przez dany podmiot należytej staranności. Przesłanka opierająca się na braku należytej staranności ma charakter klauzuli generalnej. Tym samym nie można sprowadzić jej do enumeratywnego wyliczenia zachowań lub też zaniechań, które miałyby oznaczać zachowanie należytej staranności lub jej brak. Takie ukształtowanie normy prawnej obliguje stosujący je organ do każdorazowego zdefiniowania należytej staranności jaką podmiot winien zachować w danej sytuacji, przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności towarzyszących danej sprawie. W szczególności za niedopuszczalne uznać należy przypisanie odpowiedzialności za dług celny jedynie w oparciu o stwierdzenie, że dana osoba nie zachowała w swoich poczynaniach należytej staranności. Organ orzekający, a w konsekwencji sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji powinien wskazać, jakie czynności winien zachować podmiot, aby jego działania nosiły znamiona zachowania należytej staranności. Co więcej, niezbędne jest wskazanie, czy dochowanie takiej staranności mogłoby skutkować realnie uniknięciem obrotu towarem nielegalnie wprowadzonym na polski obszar celny. Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie poczynił takich rozważań w wydanym wyroku.

Skarżący podniósł, że w sytuacji, gdy Sąd ustalił, że do dnia 28 lipca 2000 r. samochód nie był przedmiotem zainteresowania policji i nie był poszukiwany na terenie Polski, to oznacza, że nie było faktycznej możliwości stwierdzenia, że został on wprowadzony nielegalnie na polski obszar celny, nawet, gdyby skarżący zwrócił się do Policji o sprawdzenie tego samochodu.

Skarżący odrzucił zarzut Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczący niesprawdzenia dokumentu odprawy celnej podnosząc, że nie mógł stwierdzić, że samochód pochodzi z zagranicy, ponieważ z okazanego mu dowodu rejestracyjnego wynikało, że sprzedający jest pierwszym właścicielem pojazdu. Samochody marki Wartburg pomimo, że były produkowane w Niemieckiej Republice Demokratycznej pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych były sprzedawane w Polsce w pierwotnym obrocie w oficjalnych salonach. Można było tym samym przyjąć, iż pojazd pochodzi od pierwszego właściciela, od którego żądanie dokumentów odprawy celnej było w tych okolicznościach bezzasadne.

Skarżący zakwestionował również pogląd Sądu, zgodnie z którym bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że samochód posiadał polskie numery rejestracyjne, polski dowód rejestracyjny, a jego cena nie odbiegała od ówczesnej ceny giełdowej, podnosząc, że powyższe okoliczności mają kluczowe znaczenie dla oceny jego zachowania oraz zdefiniowania należytej staranności jaką w danym przypadku winien on zachować i wskazał, że inne działania składają się na zachowanie należytej staranności przy nabyciu pojazdu w obrocie giełdowym w wypadku zakupu nowego, ekskluzywnego samochodu, sprzedawanego po niezwykle niskiej cenie, a inne w wypadku nabycia 10-letniego samochodu marki Wartburg za cenę zgodną z ówczesnymi realiami obrotu.

Skarżący wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym ocena należytej staranności, o której mowa w art. 210 § 3 Kodeksu celnego, nie powinna być oderwana od istniejących na giełdzie samochodowej możliwości ustalenia czy samochód został legalnie wprowadzony na polski obszar celny oraz czy jego sprzedawca posługuje się autentycznymi dokumentami (por. wyrok NSA z 26.04.2001 r. sygn. akt VSA 2113/00, publ. LEX nr 51330 oraz wyrok NSA z 17.01.2000 r. sygn. akt V SA 2371/98, ONSA 2001/1/38). Wskazane wyżej stanowisko zostało również podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w wyroku z dnia 7 marca 2002 r. Ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu była wiążąca dla organu celnego ponownie orzekającego w sprawie w myśl art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, lecz nie została uwzględniona przez Dyrektora Izby Celnej w Warszawie. Odstępstwo od tej zasady byłoby możliwe jedynie w wypadku, gdyby zmianie uległy przepisy prawne stanowiące podstawę oceny (por. wyrok NSA z dnia 06.09.2001 r. sygn. akt III SA 3377/00, publ. LEX nr 54000). Zdaniem skarżącego taka sytuacja nie zaistniała jednak w rozpoznawanej sprawie.

Skarżący podniósł, że również Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 7 marca 2001 r. Tym samym doszło do oczywistego naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), co w konsekwencji w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy i stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, że skarżący zawodowo trudnił się handlem używanymi samochodami, prowadząc działalność gospodarczą. Zatem jego wiedza o zagrożeniach w obrocie używanymi samochodami winna być nieporównywalnie większa od osoby nie trudniącej się taką działalnością. Mimo tego skarżący w trakcie transakcji na giełdzie samochodowej nie sprawdził w najbliższym komisariacie Policji czy przedmiotowy samochód nie jest poszukiwany, nie sprawdził autentyczności dowodu rejestracyjnego w najbliższym wydziale komunikacji, a także nie sprawdził w urzędzie celnym czy pojazd został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. Nie uczynił tego nawet przed przekazaniem samochodu do dalszej odsprzedaży, pomimo że lojalność wobec swoich klientów nakazywała taką weryfikację pojazdu. Okoliczności te zdaniem organu świadczą o braku należytej staranności po stronie skarżącego, zaś zarzut błędnej wykładni art. 210 § 3 Kodeksu celnego jest bezzasadny.

Organ nie zgodził się również z zarzutem skarżącego, iż podczas orzekania pominięto ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt V SA 1533/01 z dnia 07.03.2002 r. stwierdzając, że przy rozpatrywaniu sprawy organ celny II instancji uwzględnił w całości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w ww. wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku gdy, tak jak w rozpoznawanej sprawie, skarżący oprze skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., oceny w pierwszej kolejności wymaga podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), dalej: przepisy wprowadzające, gdyż podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 210 § 3 Kodeksu celnego może być przedmiotem oceny dopiero wtedy, gdy podstawa z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okaże się "nieusprawiedliwiona". Zarzut naruszenia prawa materialnego może być bowiem przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Zgodnie z przytoczonym w podstawie skargi kasacyjnej art. 99 przepisów wprowadzających, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Przez użyte w art. 99 przepisów wprowadzających pojęcie "ocena prawna" należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisu prawnego i sposobu jego zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za błędne, a także jakie zdaniem tego Sądu zastosowanie lub interpretacja przepisu prawnego powinna mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem.

W wyroku z dnia 7 marca 2002 r. sygn. akt V SA 1533/01 Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wskazał, że przepis ten przewiduje bardzo szeroki krąg osób, które nabyły, posiadały lub posiadają towar wprowadzony na polski obszar celny podlegający należnościom celnym przywozowym. Osoby te stają się dłużnikami, gdy zostanie wykazane, że wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że towar został wprowadzony nielegalnie. Wykazanie należytej staranności powinno nastąpić przez wskazanie powinności jakich powinna dochować osoba, której zachowanie ocenia się z uwzględnieniem przede wszystkim miejsca, jakie zajmuje ona w łańcuchu transakcji. Sąd wskazał, że inaczej należy oceniać staranność profesjonalisty, zawodowo trudniącego się obrotem towarami danego rodzaju, a inaczej jego kontrahenta lub konsumenta. Oznacza to według Sądu, że art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wymaga w wypadku, gdy w łańcuchu transakcji występuje wiele osób, wobec których można stosować różne kryteria należytej staranności, aby przypisanie długu celnego następowało w zindywidualizowany sposób. Organ celny musi wskazać na czym w odniesieniu do każdej z tych osób polega in concreto zaniedbanie staranności determinowanej okolicznościami konkretnego przypadku. Tym wymogom nie odpowiada abstrakcyjne wyliczenie w decyzji wszelkich sposobów sprawdzenia statusu towaru bez odniesienia do poszczególnych osób i bez względu na to, czy zastosowanie tych sposobów było realne w okolicznościach towarzyszących transakcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Dyrektor Izby Celnej w Warszawie byli związani wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną w zakresie interpretacji i zastosowania w sprawie przepisu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Związanie to nakładało na Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązek skontrolowania, czy zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej została wydana z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2002 r.

Skarżący zasadnie zarzuca w skardze kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok nie zastosował się do tej oceny, wskutek czego nie rozważył w sposób prawidłowy, czy rozstrzygnięcie organu może być uznane za zgodne z prawem.

W wiążącej ocenie prawnej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że ocena czy dana osoba jest dłużnikiem w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego powinna być zindywidualizowana, wskazywać na czym konkretnie polegało zaniechanie przez te osobę aktów należytej staranności, a także czy w okolicznościach towarzyszących transakcji mogła ona realnie sprawdzić, czy towar został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że skarżący mógł przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się, że samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, nie wskazał jakie konkretnie czynności skarżący powinien był wykonać, aby tę istotną dla wyniku sprawy okoliczność ustalić.

Dokonując oceny staranności skarżącego, Sąd pominął w swoich rozważaniach fakt, że w dacie nabycia przez skarżącego pojazdu na giełdzie samochodowej Policja nie dysponowała informacją, że pojazd ten jest poszukiwany na terenie Polski i nie ocenił, czy w związku z tym skarżący mógł ustalić, że kupowany przez niego samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny.

W wiążącej ocenie prawnej Naczelny Sąd Administracyjny poddał w wątpliwość stanowisko organów celnych, że przepis art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego może być interpretowany i stosowany w taki sposób, że w każdym przypadku zakupu używanego samochodu na uczestniku takiej transakcji ciąży obowiązek przeprowadzenia badań legalności tego pojazdu w organach Policji i w urzędach celnych.

Uznając, że skarżący, jako osoba profesjonalnie zajmująca się sprzedażą samochodów, powinien wykazać się wyższą starannością, Sąd nie podał jakie konkretnie czynności, poza faktycznie wykonanymi na giełdzie samochodowej, skarżący powinien jeszcze wykonać i nie uzasadnił w sposób przekonywujący dlaczego dokonane przez skarżącego na giełdzie samochodowej porównanie danych pojazdu z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym oraz ustalenie tożsamości sprzedawcy na podstawie okazanego przez niego dowodu osobistego i prawa jazdy nie było wystarczające w okolicznościach konkretnej transakcji.

Powyższe uchybienia wskazują, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastosował przy wyrokowaniu do wiążącej oceny prawnej zawartej w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w konsekwencji zaskarżony skargą kasacyjną wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wyczerpuje podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 99 przepisów wprowadzających.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni interpretację i zasady stosowania art. 210 § 3 Kodeksu celnego zawarte w wiążącej ocenie prawnej, wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2002 r. sygn. akt V SA 1533/01.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.