Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 71/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 2,
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku dla opiekuna oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 4 czerwca 2014 r. M. W. wystąpił do Burmistrza Głuchołaz o ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu sprawowanej opieki nad ojcem – B. W. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 6 czerwca 2014 r., co wynika z daty prezentaty. We wniosku oraz w dołączonym do niego oświadczeniu M. W. wskazał, że jest kawalerem, w okresie od 1 lipca 2013 r. i obecnie sprawuje opiekę nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, w tym czasie nie pracował, natomiast od roku 1977 prowadzi gospodarstwo rolne i nie zaprzestał jego prowadzenia. Ponadto oświadczył, że nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty bądź innych świadczeń. Dołączył też orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Nysie z dnia 28 lutego 2012 r. o zaliczeniu B. W. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe.

Decyzją z dnia 8 lipca 2014 r. nr [...], Burmistrz Głuchołaz odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna. Jako podstawę prawną wskazał przepisy art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567 - zwanej dalej ustawą) w zw. z art. 17, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456, z późn. zm.) oraz art. 104 i 108 K.p.a. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia 12 marca 2012 r. na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznał M. W. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem – B. W. od 1 lutego 2012 r. Wyjaśnił, że decyzja ta wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. na podstawie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548 - zwanej dalej ustawa zmieniającą). Z kolei, z dniem 15 maja 2014 r. weszła w życie powołana w podstawie prawnej rozstrzygnięcia ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, która przewiduje w art. 2, że zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od 1 lipca 2013 r. do dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 14 maja 2014 r., wraz z odsetkami. Burmistrz zaznaczył, że w celu weryfikacji okoliczności dotyczących spełnienia warunków do przyznania zasiłku dla opiekuna wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach, który w drodze wywiadu środowiskowego ustalił, iż M. W. sprawuje należytą opiekę nad B. W., tym samym spełnia warunek określony w art. 7 ustawy. Organ zauważył, że przepis art. 3 ustawy stanowi jednak, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego i stwierdził, że we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku M. W. oświadczył, że prowadzi gospodarstwo rolne i - jak wynika z tego oświadczenia - na tym gospodarstwie pracuje. Nie spełnia zatem warunków do otrzymania zasiłku dla opiekuna, gdyż nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Nie godząc się z tą decyzją M. W. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu odwołanie, w którym wskazał, że opiekuje się 94-letnim ojcem, który jest niepełnosprawny i chory. Podniósł, że z powierzchni gospodarstwa wynoszącej 4,75 ha użytkuje tylko część obejmującą 2,14 ha gruntów ornych, 0,65 ha - łąki i 0,14 ha - lasy oraz ponad 1 ha - nieużytków popowodziowych. Reszta gruntów znajduje się pod budynkami. Gospodarstwo nie należy do dochodowych, grunty są mało urodzajne (III, IV i V klasy) i z powodu małej opłacalności zaprzestał hodowli zwierząt, a nadto został okradziony z części do ciągnika. Z tego względu w wykonywaniu prac uprawowych korzysta z pomocy znajomych rolników, a jego praca ogranicza się do zakupu nawozów i pielęgnacji niewielkiego ogródka przydomowego. Za niesprawiedliwe i krzywdzące uznał wyeliminowanie niektórych rolników, w tym małorolnych, z kręgu uprawnionych do zasiłki, pomimo że angażują się w opiekę nad swymi najbliższymi. Zarzucił, że koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej jest nieporównywalnie wyższy od kwoty zasiłku.

Za pismem z dnia 4 września 2014 r. organ pierwszej instancji przesłał do organu odwoławczego oświadczenie M. W. z dnia 2 września 2014 r., z którego wynikało, iż od 1 września 2014 r. zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Poza tym, w oświadczeniu M. W. podał, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Do oświadczenia dołączono kopię umowy dzierżawy gruntów o powierzchni 4,38 ha, zawartej przez M. W. z W. K. w dniu 1 września 2014 r. na okres 5 lat.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 31 października 2014 r. nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekając co do istoty sprawy jednocześnie odmówiło przyznania M. W. prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem – B. W. na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. oraz rozstrzygnęło o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna na okres od 1 września 2014 r. bezterminowo, w kwocie 520 zł miesięcznie. Uzasadniając orzeczenie, po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania, Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 2, art. 3 ustawy oraz art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. i stwierdziło, że nie budzi wątpliwości, iż ojciec wnioskodawcy – B. W. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 1 lutego 2012 na stałe, a jego syn M. W., będąc krewnym w linii prostej, jest osobą, na której zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego ojca i sprawuje on faktycznie taką opiekę, co potwierdzono w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego. Poza tym, strona miała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad ojcem, ustalone decyzją organu pierwszej instancji z dnia 12 marca 2012 r. bezterminowo od dnia 1 lutego 2012 r. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, co oznacza, że spełniony został warunek określony w art. 2 ust. 1 ustawy. Kolegium odnotowało, że przesłanką konieczną do uzyskania przez rolnika oraz małżonków rolnika i domowników zasiłku dla opiekuna jest jednak zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź -w przypadku małżonków i domowników rolnika - zaprzestanie prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto, od tych osób wymagane jest złożenie odpowiedniego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego albo zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej. W oparciu o przedłożone w sprawie dowody Kolegium stwierdziło, że M. W. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. nie spełniał warunku przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co powoduje brak podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku dla opiekuna w ww. okresie. Tym samym, za ten okres nie przysługują również odsetki. Natomiast zgodnie z oświadczeniem z dnia 2 września 2014 r., złożonym pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, M. W. zaprzestał od 1 września 2014 r. prowadzenia gospodarstwa rolnego i w nim już nie pracuje. Okoliczność ta, zdaniem Kolegium, uzasadniała uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzeczenie o odmowie przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. oraz o przyznaniu tego zasiłku od 1 września 2014 r.

Nie godząc się z powyższą decyzją M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, w której wskazał, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i niezgodna z prawem. Zarzucił, że bezpodstawnie nie uzyskał wyrównania za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r., pomimo że ustawodawca wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. został zobowiązany do ustanowienia ustawy umożliwiającej zwrot należności wszystkim bez wyjątku (również rolnikom), którzy nabyli je na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. i utracili je niezgodnie z prawem. Stwierdził, że w tej ustawie nie ma mowy o oświadczeniach, a przepis art. 2 ust. 2 ustawy w punktach 1 i 2 nie rozgranicza okresów, kiedy zasiłek przysługuje. Zdaniem skarżącego, przepis art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy obejmuje wszystkich, którzy utracili świadczenia, włącznie z rolnikami, bez konieczności składania oświadczeń o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa, natomiast ust. 2 pkt 2 ustawy obejmuje wszystkich, wraz rolnikami, którzy muszą spełnić dodatkowe warunki zawarte w specjalnie dla nich utworzonym art. 3 ustawy. Skarżący wywiódł, że zaległe świadczenie należy się rolnikowi z mocy prawa. Poza tym stwierdził, że w dniu 3 września 2014 r. złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, które dotyczy zarówno wyrównania, jak i okresu bieżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 17 kwietnia 2015 r. M. W. podtrzymał zaprezentowane stanowisko dotyczące interpretacji art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy i stwierdził, że organ powinien w sprawie wydać decyzję o przyznaniu zasiłku od 1 września 2014 r. bezterminowo oraz przyznaniu zasiłku od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. wraz z wyrównaniem i odsetkami, a nadto odmówić przyznania świadczenia od 15 maja 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. Podkreślił, że art. 3 ustawy dotyczy tylko rolników, którzy ubiegają się o przyznanie zasiłku od maja 2015 r. w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, czyli innej ustawy niż ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w której nie ma mowy o żadnych oświadczeniach rolnika i rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący wskazał, że z komunikatu Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wynika, iż takie oświadczenie może dotyczyć zarówno okresu od 15 maja 2014 r., jak i okresu od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. Poza tym zarzucił, że treść odpowiedzi na skargę wskazuje, iż organ odwoławczy błędnie zinterpretował jego żądanie, gdyż nie jest prawdą, że domagał się przyznania zasiłku od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 15 maja 2014 r., jak to podało Kolegium. Tym samym organ ograniczył jego żądanie, pomimo obowiązującej w postępowaniu odwoławczym zasady niepogarszania sytuacji strony odwołującej się.

Na rozprawie sądowej skarżący podtrzymał skargę oraz wywody zawarte w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 17 kwietnia 2015 r. i dodał, że Kolegium powinno zastosować się do treści art. 5 ust. 3 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Dodać ponadto należy, że zakres kontroli sądowej wyznaczony jest przez przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Przeprowadzając w granicach kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w tak określonej kognicji, Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw proceduralnych i materialnoprawnych, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie tego aktu z porządku prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylająca decyzję Burmistrza Grodkowa o odmowie przyznania zasiłku dla opiekuna i orzekająca o odmowie przyznania tego świadczenia za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. oraz o przyznaniu zasiłku od 1 września 2014 r., czyli decyzja o charakterze merytoryczno-reformacyjnym. Uprawnienie organu drugiej instancji do wydawania tego rodzaju decyzji wynika z art. 138 § 1 pkt 2 zdanie pierwsze K.p.a. Zastosowanie tego przepisu jest wyznaczone zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.). Ocena organu drugiej instancji nie jest bowiem ograniczona wyłącznie do decyzji administracyjnej, ale jej przedmiotem jest sprawa administracyjna w takich granicach, w jakich organ orzeka o obowiązku lub interesie prawnym strony. Złożenie odwołania ma ten skutek, że organ odwoławczy uzyskuje możliwość rozpatrzenia sprawy, w której zapadła decyzja organu pierwszej instancji. Zakresem postępowania odwoławczego objęte jest zatem zarówno rozpatrzenie konkretnej sprawy i jej załatwienie, jak i weryfikacja decyzji organu pierwszej instancji.

Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), która - stosownie do zapisu zawartego w art. 1 - określa warunki nabywania prawa do zasiłków dla opiekunów oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń, w tym również warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie jest wątpliwym, że skarżący sprawuje opiekę nad ojcem – B. W., który legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Ponadto, okolicznością niekwestionowaną jest fakt, że skarżący do dnia 30 czerwca 2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne przyznane bezterminowo na mocy decyzji Burmistrza Głuchołaz z dnia 12 marca 2012 r., nr [...], z uwagi na konieczność opieki nad ojcem. Świadczenie to utracił w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Stosownie do art. art. 11 ust. 3 tej ustawy decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych, wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, tj. po dniu 30 czerwca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13 (OTK-A 2013 nr 9, poz. 134, Dz. U. 2013, poz. 1557) orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. są niezgodne z Konstytucją RP. W wykonaniu wytycznych Trybunału uchwalona została ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, która weszła w życie z dniem 15 maja 2014 r., tj. po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, stosownie do art. 26 tej ustawy. Omawiany akt prawny w art. 2 ust. 2 przewiduje, że zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Wskazana w powołanym ostatnio przepisie ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2006, nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przewidywała w art. 17, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przepisie art. 3 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów ustawodawca postanowił, że jeżeli o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, 1623 i 1650) , świadczenie to przysługuje odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Po myśli art. 3 ust. 2 tej ustawy, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem z klauzulą odnośnie świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, która zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przyznała więc wprost uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikowi, który zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, a małżonkowi rolnika lub domownikowi - w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Przepisy tej ustawy wyraźnie bowiem uzależniają przyznanie nowego świadczenia od spełnienia wymienionych w niej dodatkowych warunków i zasad. W przypadku osób będących rolnikami w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, warunkiem takim, zawartym w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 tej ustawy, jest m.in. konieczność zaprzestania prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, potwierdzona oświadczeniem według klauzuli określonej w art. 3 ust. 2 ww. ustawy.

Z powołanych wyżej przepisów wynika ponadto, że zasiłek dla opiekuna nie jest przyznawany automatycznie - jak tego chce skarżący - wszystkim osobom, które do dnia 30 czerwca 2013 r. pobierały świadczenie pielęgnacyjne. Nie można nie dostrzegać, że obydwa rozwiązania przewidziane w art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, nawiązują jednoznacznie do spełnienia przez osobę, która się o nie ubiega, warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Niezależnie więc od okresu, za który albo na który ma być przyznany zasiłek dla opiekuna, koniecznym warunkiem uwzględnienia wniosku jest spełnianie przez osobę ubiegającą się wszystkich ustawowych przesłanek przewidzianych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Należy do nich między innymi wymóg niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę wymienioną w pkt 1-3 tego przepisu, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o wymaganym stopniu niepełnosprawności.

Nie jest więc wystarczające spełnienie tylko niektórych z wymaganych przesłanek, a więc np. tylko sprawowanie przez osobę zobowiązaną do alimentacji opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wadliwe jest stanowisko skarżącego prezentowane w skardze, oparte na założeniu, że prostą konsekwencją złożenia wniosku o przyznanie zasiłku w trybie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, odpowiadającego wymogom z art. 3 ust. 2 tej ustawy, jest przyznanie wyrównania za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. wraz z odsetkami, niezależnie od daty wskazanej w tym oświadczeniu.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy zauważenia wymaga, że do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna skarżący dołączył oświadczenie z dnia 5 czerwca 2014 r., w którym podał, że "w okresie od 1 lipca 2013 r. do chwili obecnej" sprawuje opiekę nad ojcem i w okresie tym nie pracował, natomiast prowadzi gospodarstwo rolne od roku 1977 i nie zaprzestał jego prowadzenia. Dopiero w oświadczeniu z dnia 2 września 2015 r., opatrzonym również klauzulą wymaganą przepisem art. 3 ust. 2 ustawy, skarżący podał, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 1 września 2015 r. Fakt, że skarżący - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - prowadził nieprzerwanie do dnia 31 sierpnia 2014 r. gospodarstwo rolne o powierzchni 4,75 ha (6,53 ha przeliczeniowych), stanowił zatem negatywną przesłankę do uzyskania przez niego zasiłku dla opiekuna za okres poprzedzający datę wskazaną w oświadczeniu, gdyż nie został spełniony wymóg określony w art. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w postaci zaprzestania w tym okresie prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego dopiero od dnia 1 września 2015 r. skutkowało również tym, że brak było podstaw do oceny, czy skarżący spełnił wszystkie wymagania określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., który - co należy jeszcze raz przypomnieć - zawierał wymóg niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane rolnikowi. Na tle powołanego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 (opubl. na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W motywach uzasadnienia Sąd dokonał wykładni logicznej i systemowej postanowień art. 17 ust. 1 tej ustawy i stwierdził, że w sensie ekonomicznym prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika różni się od form aktywności zawodowej wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, a to oznacza, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. W rezultacie - na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych - do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznając niniejszą sprawę jest związany poglądem prawnym wyrażonym w powołanej uchwale, należącej do uchwał abstrakcyjnych, które posiadają tzw. ogólną moc wiążącą. Takie związanie nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej niż przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl bowiem art. 269 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Tym samym w sprawie podobnej do tej, w której podjęto uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, a taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, sądy powinny respektować pogląd wyrażony w tej uchwale. Odstąpienie od zawartego tam stanowisko wymaga zwrócenia się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozpatrzenie danego zagadnienia prawnego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 i nie widzi podstaw do jego kwestionowania.

Z tych względów należało zaakceptować prawidłowość zaskarżonego kasacyjno-reformatoryjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który nie naruszył przepisu art. 138 § 1 pkt 2 zdanie pierwsze K.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. oraz przyznając skarżącemu zasiłek dla opiekuna od dnia 1 września 2015 r., czyli począwszy od wskazanej przez skarżącego w oświadczeniu z dnia 2 września 2015 r. daty zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, w wysokości określonej w art. 4 ustawy, wynoszącej 520 zł miesięczne.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.