Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3796/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. od decyzji Zarządu [...] W. z dnia [...].08.2015 r., Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa oraz zobowiązania do zastąpienia drzewa nowymi nasadzeniami na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, uchyliło zaskarżoną decyzję w części dot. terminu i zmieniło termin określony w pkt 1 i 2 decyzji na dzień 31.05.2016 r. w pozostałym zakresie utrzymało zaś w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w/w decyzją z dnia [...].08.2015 r., Zarząd [...] W. zezwolił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na usunięcie drzewa z gatunku modrzew europejski o obw. pnia 51 cm, rosnącego na terenie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (nr ew. działki [...] z obrębu [...]), zgodnie z załącznikiem graficznym w terminie do dnia 31.10.2015 r. (pkt 1), zobowiązał spółkę do zastąpienia drzewa ujętego w pkt 1 nowymi nasadzeniami w liczbie 2 sztuk drzew w formie piennej, należących do szlachetnych gatunków ozdobnych (z rodzajów, np. klon, dąb, platan, buk, lipa, świerk, jodła, modrzew) o obw. pnia 12-14 cm na wysokości 1,3 m, na terenie ww. nieruchomości, w miejscu wolnym od infrastruktury, w terminie do dnia 31.10.2015 r. (pkt 2), o wykonaniu niniejszego obowiązku zobowiązał powiadomić Wydział Ochrony Środowiska [...] w terminie 14 dni od dokonania nasadzeń (pkt 2.1) oraz ustalił, że wycięcie drzewa wymienionego w pkt 1 decyzji nie podlega opłacie na rzecz Miasta W. (pkt 3).

Od powyższej decyzji odwołanie, z zachowaniem ustawowego terminu złożyła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając pkt 2 i 2.1 decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż nałożenie na skarżącą obowiązku dokonania nowych nasadzeń jest całkowicie bezpodstawne. Organ nakładając ww. obowiązek w żaden sposób nie uzasadnił swojej decyzji w tym zakresie, natomiast winien w odpowiedni sposób wyjaśnić motywy rozstrzygnięcia. Spółka podniosła, iż wystąpiono o wydanie zezwolenia, gdyż drzewo to stanowi zagrożenie dla użytkowników budynku, ale także parkujących samochodów. Za sprzeczne z naczelnymi zasadami państwa prawa wydaje się być obciążanie spółki kosztami dokonania nowych nasadzeń w sytuacji, gdy spółka nie jest w jakikolwiek sposób odpowiedzialna za uschnięcie drzewa, a wniosek o zezwolenie na jego wycinkę uzasadniony jest zapewnieniem bezpieczeństwa ludzi korzystających z obiektu. Rozpoznając sprawę organ wskazał, że w sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 zd. 1 ww. ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Z kolei w myśl ust. 3 art. 83c wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, 3, może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.

Zdaniem Kolegium decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest uiszczenie opłaty lub dokonanie nowych nasadzeń mających zrekompensować zmiany w środowisku, jakie powstały wskutek działalności podmiotu uprawnionego do jego pogorszenia. Oba elementy decyzji są zatem ze sobą powiązane. Nie można zatem skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia. Podkreślono, że przepis art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody daje organowi swobodę, a więc organ może, ale nie musi uzależnić wydania zezwolenia na wycięcie drzew od ich przesadzenia lub zastąpienia ich innymi drzewami. Zatem, to organ administracji biorąc pod uwagę słuszny interes obywatela oraz interes społeczny rozstrzyga tę kwestię. Rozstrzygając na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania ustawy o ochronie przyrody. Nadto, wskazanie w decyzji obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych jest możliwe i bez wątpienia zgodne z interesem społecznym oraz podstawowym celem ustawy o ochronie przyrody.

W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja z dnia [...].08.2015 r. została wydana po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, a wydając zakwestionowaną decyzję organ pierwszej instancji miał na względzie interes społeczny, realizując zasadę dbałości o przyrodę zgodnie z treścią art. 4 ustawy o ochronie przyrody, a także art. 83c ust. 3 tej ustawy.

Nałożony obowiązek nasadzenia drzew w ilości wskazanej w decyzji jest zgodny z art. 83c ust. 3 ww. ustawy. Usunięcie przedmiotowego drzewa wywoła w ocenie organu uszczerbek w środowisku, a zatem nasadzenie nowych drzew leży w szeroko pojętym interesie społecznym. Ponadto zauważono, że ochrona drzew przewidziana w ustawie o ochronie przyrody jest ochroną zdecydowanie ukierunkowaną na zachowanie tego elementu przyrody, związaną z możliwością uzależnienia przez organ zgody na usunięcie drzewa od jego przesadzenia, lub zastąpienia innym drzewem, wiążącą się ze znacznymi opłatami i wysokimi sankcjami w razie naruszenia obowiązującego zakazu usunięcia drzewa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 83/13, LEX nr 1467917).

Podkreślono także, że rolą organu administracji jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym oraz ochrona składników przyrody w tym do zachowania zieleni w miastach, dlatego też nie odstąpiono od dokonania nasadzeń drzew. Nasadzenia zastępcze stanowią bowiem rekompensatę przyrodniczą w stosunku do usuwanego drzewa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy, ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu, ale również odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody. Jak wskazano w piśmie z dnia [...].09.2015 r., organ pierwszej instancji nakładając nasadzenia zastępcze kierował się zatem nie tylko rekompensatą przyrodniczą, a także polityką przestrzenną [...], w której należy podkreślić ideę Miasta [...]. Jakkolwiek więc zdaniem Kolegium Zarząd [...] W. w zaskarżonej decyzji nie uzasadnił przyczyn nałożenia na skarżącą obowiązku dokonania nowych nasadzeń, jednakże należy zauważyć, że lakoniczność uzasadnienia lub jego brak, wskazuje co prawda na niedochowanie należytej dbałości o jego jakość, co prowadzi w dalszej kolejności do uchybienia zasadzie przekonywania (art. 11 Kpa), jednak nie dyskredytuje podjętego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się natomiast do terminu określonego w decyzji zarówno w pkt 1, jak i 2 decyzji biorąc pod uwagę okres wegetacji drzew i ze względu na korzystny termin do ich sadzenia umożliwiający ukorzenienie się drzew przed nadejściem okresu zimowego, należało zmienić ww. termin do wykonania obowiązku nasadzenia drzew na dzień 31.05.2016 r. Natomiast w pozostałym zakresie utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzucając jej naruszenie:

1. art. 107 § 1 k.p.a polegające na braku tym przepisem elementu decyzji w postaci uzasadnienia prawnego oraz w szczególności poprzez nie wyjaśnienie zarówno w sferze prawnej, jak i podstaw poczynionych ustaleń w zakresie nałożenia na Spółkę obowiązku dokonania nasadzeń,

2. naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a poprzez brak merytorycznego odniesienia się postawionych przez Spółkę zarzutów odnośnie decyzji organu I instancji i utrzymanie w mocy decyzji, która nie zawiera uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności zakresie nałożonego na Spółkę obowiązku.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dot. utrzymania w mocy decyzji Zarządu [...] W. oraz uchylenie tej decyzji w zakresie pkt. pkt. 2.1, oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosowanie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami tej skargi-zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego prawo do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowanie administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045) stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) w brzemieniu obowiązującym do 28 sierpnia 2015r. tj. obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania tj. złożenia wniosku przez skarżącą (wniosek z dnia [...] sierpnia 2015r wpłynął do organu 25 sierpnia 2015r.) .

Tym samym błędnie organ odwoławczy w uzasadnieniu powołuje się na art. 83 c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, który wszedł w życie 28 sierpnia 2015r., a w świetle w/w przepisów nie miał zastosowania w sprawie.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 83 ust. 1 zd. 1 ustawy w brzmieniu wskazanym na wstępie, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Z kolei w myśl ust. 3 art. 83 wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów.

Jak słusznie zauważył zatem organ odwoławczy zgoda na wycięcie drzew, jak również zobowiązanie do nasadzenia kolejnych drzew w miejsce wyciętych, ma formę decyzji o charakterze uznaniowym. Uznanie administracyjne jest uprawnieniem organu administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody, którą pozostawiają przepisy prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł proceduralnych, co oznacza, że decyzje uznaniowe nie mogą być decyzjami dowolnymi. Zatem organ, działając w ramach uznania administracyjnego, może uwzględnić wniosek o usunięcie drzew lub odmówić wyrażenia zgody, jak również uzależnić wydanie zezwolenia od przesadzenia drzew w inne miejsce lub zastąpienia drzew wycinanych innymi drzewami. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ - działając w ramach uznania - winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy uwzględnienia wniosku lub orzeczenia w sposób odbiegający od sprecyzowanego w nim żądania (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078).

W ocenie Sądu rozpoznając przedmiotową sprawę organ odwoławczy nie tylko powołał się na przepis, który nie znajduje zastosowania w sprawie ale nie dokonał również jej oceny i rozważania pod kątem wyważenia interesu społecznego i strony w zakresie konieczności nałożenia na nią obowiązku nasadzeń, jak również nie uzasadnił swojego stanowiska w przedmiotowym zakresie. Na marginesie należy dodać, że nie uczynił tego nawet pomimo okoliczności, że tego typu obowiązek wynika obecnie wprost z przepisu przywołanego przez organ.

Tymczasem z akt sprawy wprost wynika, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie spornego drzewa z uwagi na to, że drzewo to obumarło i stanowi zagrożenie dla ludzi i mienia. Okoliczność ta została potwierdzona w trakcie przeprowadzonych przez organ oględzin.

Zgodnie więc z art. 86 ust. 1 pkt 9 w/w ustawy organ I instancji odstąpił od naliczenia w niniejszej sprawie opłaty za usunięcie spornego drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1 ustawy. Przepis ten wprowadza bowiem zasadę, że posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, natomiast zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. W myśl art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, iż mamy do czynienie z usunięciem drzewa, które obumarło, a zatem przestało bez wątpienia pełnić funkcje przyrodnicze, oraz z sytuacją gdy strona ustawowo zwolniona została z obowiązku ponoszenia opłaty za jego wycinkę. Chcą zatem skorzystać z uprawnienia jakie daje organowi art. 83 ust. 3 ustawy organ winien wykazać i uzasadnić czym kieruje się nakładając na stronę obowiązek dokonania nasadzeń we wskazanych miejscach, dlaczego i na jakiej podstawie uznaje, że adekwatnym w sprawie jest nasadzenie 2 sztuk nowych drzew należących do gatunków szlachetnych ozdobnych. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek wyjaśnień i rozważań w tym zakresie, co na gruncie rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu, pomimo naruszenia wskazanego powyżej przepisu prawa materialnego, stanowi dodatkowo naruszenie art. 6, 7, 8, 11, 15, 77 § 1 i 107§3 k.p.a w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach oparto o art. 200 w/w ustawy.