Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 98/99
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2000-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ honoruje uprawnienia kombatanckie nabyte w związku z udziałem w walkach z oddziałami UPA o tyle tylko, o ile udział ten wiąże się z zaszeregowaniem zainteresowanego do jednostek Wojska Polskiego, bądź jednostek wchodzących w skład zmilitaryzowanych służb państwowych.

Za takową nie może uchodzić Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej, która jako organizacja społeczna o charakterze paramilitarnym powstała w roku 1946 w celu współdziałania z Milicją Obywatelską w zakresie dotyczącym utrzymania porządku i spokoju publicznego i do roku 1967 funkcjonowała w oparciu o inny niż ustawa akt prawny.

TEZY

Art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ honoruje uprawnienia kombatanckie nabyte w związku z udziałem w walkach z oddziałami UPA o tyle tylko, o ile udział ten wiąże się z zaszeregowaniem zainteresowanego do jednostek Wojska Polskiego, bądź jednostek wchodzących w skład zmilitaryzowanych służb państwowych.

Za takową nie może uchodzić Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej, która jako organizacja społeczna o charakterze paramilitarnym powstała w roku 1946 w celu współdziałania z Milicją Obywatelską w zakresie dotyczącym utrzymania porządku i spokoju publicznego i do roku 1967 funkcjonowała w oparciu o inny niż ustawa akt prawny.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Bronisława S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 17 grudnia 1998 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia 19 października 1998 r. (...) orzekł o pozbawieniu uprawnień kombatanckich Bronisława S. syn Jana urodzonego w dniu 7 sierpnia 1927 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ ten ustalił, że Bronisław S. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z siedzibą w J. z dnia 12 maja 1980 r. z tytułu " walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej " w okresie od dnia 15 marca 1946 r. do dnia 31 grudnia 1947 r. Na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K. z dnia 4 marca 1980 r. (...) i akt kombatanckich ustalono, że w okresie od dnia 15 marca 1946 r. do roku 1980 był on członkiem ORMO.

W okolicznościach sprawy znajduje zatem zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej " lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy.

Art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz z grupami Wehrwolfu. Do kategorii służb zmilitaryzowanych nie można zaliczyć Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. Została ona bowiem powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1946 r., a jej utworzenie uzasadniano koniecznością wzmożenia walki z bandytyzmem, rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnieniem ochrony porządku publicznego. W świetle powyższych wywodów jakakolwiek działalność wykonywana w ramach ORMO nie może być uznana za działalność kombatancką.

Po otrzymaniu opisanej wyżej decyzji Bronisław S. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, iż w ramach samoobrony uczestniczył wspólnie z Wojskiem Polskim w walkach z oddziałami UPA. Członkiem ORMO był od 1946 r. do września 1949 r. kiedy to powołany został do odbycia służby wojskowej. Po jej ukończeniu nie działał już w szeregach ORMO, a dane dotyczące tej działalności podał pozostając pod wpływem oficera spisującego jego dane w związku z ubieganiem się o uzyskanie uprawnień kombatanckich. Obecnie jest człowiekiem wielce schorowanym, praktycznie pozbawionym możliwości poruszania się, pozostającym pod opieką lekarską i wymagającym korzystania stale z leków, co wiąże się ze znacznymi nakładami. Pozbawienie go uprawnień kombatanckich rzutować będzie wysoce negatywnie na jego warunki życiowe i jest wielce dla niego krzywdzącym.

Po rozpatrzeniu tegoż wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając w oparciu o art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 par. 3 Kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego decyzją z dnia 17 grudnia 1998 r. (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy odwołując się ponownie do argumentów zaprezentowanych w jej uzasadnieniu i dodając, iż we wniosku o -ponowne rozpatrzenie sprawy Bronisław S. nie naprowadził żadnych nowych faktów i dowodów, które miałyby wpływ na odmienną ocenę jej okoliczności.

Tę ostatnią decyzję zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bronisław S. nie wskazując bliżej kierunku jej weryfikacji, twierdząc jednak iż jest ona wielce dla niego krzywdząca i zarzucając obrazę art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy w związku z zakwalifikowaniem jego udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii jako walki o utrwalenie władzy ludowej w szeregach ORMO. Nie przecząc przynależności do ORMO skarżący podnosi, iż od roku 1946 brał czynny udział w walkach z oddziałami UPA na terenie Bieszczad posiadając broń i uczestnicząc w przeprowadzanych przez Wojsko Polskie akcjach m.in. na terenie Tworylnego, Rajskiego i innych miejscowości. Dlatego też przynależności do ORMO w owym czasie nie można łączyć z walką o utrwalenie władzy ludowej, ale właśnie z walką o niepodległość Polski, tym bardziej że wówczas nasilenie walk było bardzo duże, okoliczne wsie były terroryzowane a w toku tych walk ginęli zarówno żołnierze jak i cywile. Jego udział w nich wiązał się z przymusowym wcieleniem do Wojska.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, a podniesione w niej zarzuty stanowią li tylko nieuzasadnioną polemikę z dokonanymi w toku postępowania administracyjnego ustaleniami, które bezpośrednio rzutują na wynik sprawy odpowiadający w swojej istocie prawu, a tylko pod tym kątem zgodnie z zapisem zawartym w art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zaskarżona decyzja podlega ocenie Sądu w postępowaniu administracyjnosądowym. Oznacza to, że poza, sferą kognicji Sądu w tym przypadku pozostają względy słuszności i racje wynikające z zasad współżycia społecznego, do których w swojej skardze odwołuje się Bronisław S.

Odnosząc się zatem do poruszonych w niej argumentów natury prawnej podkreślić wypadnie, iż są one chybione. W okolicznościach sprawy poza sporem bowiem pozostaje, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu " walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej " uczestnicząc jako członek ORMO na terenie Bieszczad w walce z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej wyżej ustawy, do którego skarżący odwołuje się honoruje uprawnienia kombatanckie nabyte w związku z udziałem w walkach z oddziałami UPA o tyle tylko, o ile udział ten wiązał się z zaszeregowaniem zainteresowanego do jednostek Wojska Polskiego, bądź jednostek wchodzących w skład zmilitaryzowanych służb państwowych. Za takową nie może uchodzić Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej, która jako organizacja społeczna o charakterze paramilitarnym powstała w roku 1946 w celu współdziałania z Milicją Obywatelską w zakresie dotyczącym utrzymania porządku i spokoju publicznego i do roku 1967 funkcjonowała w oparciu o inny niż ustawa akt prawny. Brak zatem tytułu w wymienionej ustawie do zachowania uprawnień kombatanckich, eliminuje możliwość uwzględnienia zarzutów skarżącego odnoszących się do tej materii, a fakt nabycia przez niego uprzednio tych uprawnień jedynie z tytułu uczestnictwa w " walkach o ustalenie i utrwalenie władzy ludowej " w świetle zasadnie powołanego przez organ zapisu zawartego w art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy obligował organ do pozbawienia go tych uprawnień.

W tym stanie rzeczy skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, to działając na zasadzie wyrażonej w art. 27 ust. 1 powołanej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, należało orzec jak w sentencji.