Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 166/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1-5, 7 i 8; art. 67 ust. 1; art. 72 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: § 23; § 28 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 232
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do  kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych  sprawach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz J. R. kwotę 200 zł (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania A. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Marszałka Województwa L. z dnia [...] lutego 2019 r. i unieważniło praktyczny egzamin państwowy w zakresie kategorii C+E prawa jazdy A. P., przeprowadzony w dniu [...] grudnia 2018 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w L. przez egzaminatora J. R..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Marszałek Województwa L. odmówił unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego w zakresie kategorii C+E prawa jazdy A. P., przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2018 r. przez egzaminatora J. R..

Organ pierwszej instancji ustalił, że w części praktycznej egzaminu prowadzonej na placu manewrowym egzaminowany A. P. dwukrotnie nieprawidłowo wykonał zadanie egzaminacyjne Przygotowanie do jazdy, sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy, określone w poz. 1 tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r., poz. 232 z późn. zm.). W obydwu próbach A. P. nie wykonał sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym w czasie 15 minut, przewidzianym na wykonanie tego zadania.

Marszałek Województwa wskazał, że zgodnie z kryteriami określonymi w poz. 1 pkt 4 lit. b tabeli nr 4 w odniesieniu do sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym (sytuacja wyjściowa - pojazd silnikowy obok przyczepy) - na wykonanie zadania osoba egzaminowana ma nie więcej niż 15 minut, a osoba niepełnosprawna, mająca niedowład kończyn dolnych lub górnych, ma na wykonanie tego zadania nie więcej niż 30 minut. Sposób wykonania części zadania określonego w pkt 4 lit. b jest opisany jako: podjazd pojazdem silnikowym przed przyczepę, cofnięcie pojazdem silnikowym w kierunku przyczepy w sposób umożliwiający dokonanie sprzęgnięcia, regulacja wysokości zaczepu przyczepy (w przypadku gdy konstrukcja przyczepy to umożliwia), dokonanie połączenia zaczepu przyczepy z hakiem lub zaczepu pojazdu silnikowego oraz zabezpieczenie przed rozłączeniem, podłączenie do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy (silnik pojazdu wyłączony), przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działania świateł przyczepy, zwolnienie hamulca postojowego, jeżeli przyczepa jest wyposażona w hamulec postojowy.

Jak wynika z nagrania egzaminu, w obydwu próbach A. P. nie sprawdził działania świateł przyczepy.

Organ zauważył, że według stanowiska A. P. stosując zapis poz. 1 tabeli nr 4, zgodnie z którym: "W przypadku niewłaściwego wykonania zadania w trakcie drugiej próby sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle", w drugiej próbie egzaminowany powinien wykonać wyłącznie czynności polegające na podłączeniu do pojazdu silnikowego przewodów elektrycznych przyczepy, przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzeniu działania świateł przyczepy oraz zwolnieniu hamulca postojowego przyczepy. Według egzaminowanego, nie powinien on ponownie dokonywać połączenia przyczepy z pojazdem silnikowym.

Natomiast w ocenie Marszałka Województwa L. egzaminator prawidłowo polecił egzaminowanemu ponowne wykonanie całego zadania określonego w poz. 1 pkt 4 lit. b tabeli nr 4, czyli zadania polegającego na sprzęganiu przyczepy z pojazdem silnikowym.

Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z powołanymi przepisami na wykonanie wszystkich elementów zadania określonego w poz. 1 pkt 4 lit. b tabeli nr 4 osoba egzaminowana ma 15 minut czasu. Zastosowanie rozwiązania postulowanego przez egzaminowanego A. P., polegającego na wykonaniu w drugiej próbie wyłącznie tej części zadania, której nie zdążył wykonać w pierwszej próbie, powodowałoby, że na wykonanie wszystkich czynności określonych w poz. 1 pkt 4 lit. b tabeli nr 4 osoba egzaminowana miałaby dwukrotnie więcej czasu, niż przewidują przepisy, czyli 30 minut.

Zdaniem organu pierwszej instancji powyższej oceny nie podważa zapis w poz. 1 tabeli nr 4, według którego w przypadku niewłaściwego wykonania zadania w trakcie drugiej próby sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle. Organ podkreślił, że w świetle tego przepisu sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle. Natomiast zadanie podlega wykonaniu w całości od początku.

W konsekwencji organ stwierdził, że egzamin A. P. był przeprowadzony zgodnie w obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, wobec czego nie zaistniały przesłanki unieważnienia egzaminu przewidziane przepisem art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł A. P.. Odwołujący podniósł, że podczas pierwszej próby wykonał poprawnie większość elementów zadania, ale ze względu na upływ 15 minut nie sprawdził działania świateł przyczepy. Zdaniem odwołującego w takiej sytuacji w drugiej próbie powinien wykonać jedynie ostatni element zadania, czyli podłączenie do pojazdu silnikowego przewodów elektrycznych przyczepy, przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działania świateł przyczepy i zwolnienie hamulca postojowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 z późn. zm.) unieważniło praktyczny egzamin państwowy w zakresie kategorii C+E prawa jazdy A. P., przeprowadzony przez egzaminatora J. R. w dniu [...] grudnia 2018 r.

Kolegium podniosło, że zgodnie z zapisami w poz. 1 pkt 4 lit b tabeli nr 4 rozporządzania Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, na wykonanie zadania, które polega na sprzęganiu przyczepy z pojazdem silnikowym (sytuacja wyjściowa - pojazd silnikowy obok przyczepy) - osoba egzaminowana ma nie więcej niż 15 minut, a osoba niepełnosprawna, mająca niedowład kończyn dolnych lub górnych, ma na wykonanie tego zadania nie więcej niż 30 minut.

Rozporządzenie określa następujący sposób wykonania części zadania wskazanego w pkt 4 lit. b:

- podjazd pojazdem silnikowym przed przyczepę,

- cofnięcie pojazdem silnikowym w kierunku przyczepy w sposób umożliwiający dokonanie sprzęgnięcia,

- regulacja wysokości zaczepu przyczepy (w przypadku gdy konstrukcja przyczepy to umożliwia),

- dokonanie połączenia zaczepu przyczepy z hakiem lub zaczepu pojazdu silnikowego oraz zabezpieczenie przed rozłączeniem,

- podłączenie do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy (silnik pojazdu wyłączony), przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działania świateł przyczepy, zwolnienie hamulca postojowego, jeżeli przyczepa jest wyposażona w hamulec postojowy.

Jak wynika z akt sprawy, egzaminowany za pierwszym razem nie wykonał zadania prawidłowo, zaniechał bowiem sprawdzenia działania świateł przyczepy. Druga próba wykonania zadania poprzedzona została rozłączeniem przez egzaminatora zestawu pojazdu silnikowego z przyczepą i nakazaniem wykonania w całości przedmiotowego zadania. Ponowne wadliwe wykonanie zadania i niesprawdzenie działania świateł przyczepy egzaminator ocenił negatywnie, co w konsekwencji oznaczało negatywny wynik egzaminu.

W ocenie organu odwoławczego w świetle obowiązujących przepisów i ich podstawowej wykładni nie można zaakceptować zarówno stanowiska egzaminatora, jak i organu pierwszej instancji. Przy ocenie prawidłowości przeprowadzonego egzaminu egzaminator i organ dokonali nieuprawnionej wykładni rozszerzającej, która nie jest zgodna z intencją ustawodawcy. Zadanie określone w poz. 1 pkt 4 lit. b tabeli nr 4 rozporządzenia składa się z kilku wyżej wymienionych elementów, które stanowią jedną całość zadania. Świadczy o tym ich wyodrębnienie treściowe za pomocą tiret. Jednym z tych elementów zadania jest podłączenie do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy (silnik pojazdu wyłączony), przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działania świateł przyczepy, zwolnienie hamulca postojowego, jeżeli przyczepa jest wyposażona w hamulec postojowy. Przy określaniu zadania rozporządzenie wyraźnie wskazuje, co następuje w przypadku niewłaściwego wykonania zadania za pierwszym razem oraz jakie czynności egzaminowany musi zrealizować podczas drugiej próby, aby zadanie było zaliczone z oceną pozytywną. Rozporządzenie wskazuje w sposób jasny i precyzyjny, że w przypadku niewłaściwego wykonania zadania w trakcie drugiej próby sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle. Zatem całkowicie niewłaściwa jest interpretacja dokonana przez organ pierwszej instancji, który uznał, że nie elementy, ale całe zadanie podlega ponownemu wykonaniu. Jeżeli taka byłaby intencja ustawodawcy, to nie zostałoby użyte sformułowanie "elementy zadania", a jedynie "zadanie". Skoro takiego zastrzeżenia w przepisach brak, to w drugiej próbie egzaminowany nie powinien realizować zadania od początku, a jedynie przeprowadzić czynności wadliwie wykonane w pierwszej próbie. Nie było więc właściwe rozłączanie zestawu przez egzaminatora i nakazanie przeprowadzenia zadania w całości. Nie ma przy tym znaczenia zagadnienie czasu, gdyż ustawodawca jedynie określa maksymalny czas na wykonanie całości zadania, tj. 15 min i to od egzaminowanego zależy ile czasu zostanie przez niego przeznaczone na poszczególne elementy zadania. Istotne jest tylko, że limit czasu na całość zadania nie może być przekroczony.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyraźne brzmienie obowiązujących przepisów nie pozwala na przyjęcie, iż w przypadku nieprawidłowego wykonania któregoś z elementów wyżej wymienionego zadania, egzaminowany ma obowiązek wykonania zadania w całości, od początku. Nawet gdyby przyjąć, że redakcja tych unormowań budzi wątpliwości, chociażby z punktu widzenia braku limitowania czasu na ponowne wykonanie jedynie elementów zadania, to egzaminowany nie może ponosić negatywnej konsekwencji takiej treści przepisów prawa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że A. P. egzaminowany na kategorię prawa jazdy C+E dwa razy nie wykonał w określonym czasie części zadania określonego w poz. 1 pkt 4 lit. b tabeli nr 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach. Zadanie określone w poz. 1 tabeli nr 4 składa się z 5 punktów. W pkt 4 lit. b przewidziano sprzęganie przyczepy z pojazdem silnikowym (sytuacja wyjściowa - pojazd silnikowy obok przyczepy) - na wykonanie zadania osoba egzaminowana ma nie więcej niż 15 minut, a osoba niepełnosprawna, mająca niedowład kończyn dolnych lub górnych ma na wykonanie tego zadania nie więcej niż 30 minut.

Sposób wykonania części zadania określonego w pkt 4 lit. b obejmuje:

- podjazd z pojazdem silnikowym pod przyczepę,

- cofnięcie pojazdem silnikowym w kierunku przyczepy w sposób umożliwiający dokonanie sprzęgnięcia,

- regulację wysokości zaczepu przyczepy (w przypadku gdy konstrukcja przyczepy to umożliwia),

- dokonanie połączenia zaczepu przyczepy z hakiem lub zaczepu pojazdu silnikowego oraz zabezpieczenie przed rozłączeniem,

- podłączenie do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy (silnik pojazdu wyłączony), przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działanie świateł przyczepy, zwolnienie hamulca postojowego, jeżeli przyczepa jest wyposażona w hamulec postojowy.

Skarżący zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało nieuprawnionej wykładni przepisów rozporządzenia, przyjmując podział wykonania tej części zadania na oddzielne elementy oraz uznając, że kwestia czasu nie ma żadnego znaczenia. Część zadania określonego w poz. 1 pkt 4 lit. b tabeli nr 4 rozporządzenia złożona jest bowiem z czynności, na których wykonanie osoba egzaminowana ma nie więcej niż 15 minut.

Skarżący zaznaczył, że w trakcie egzaminu nie nakazał wykonania w całości przedmiotowego zadania egzaminacyjnego nr [...], ale nakazał jedynie poprawienie części zadania egzaminacyjnego nr [...] w punkcie 4 lit. b, to jest wykonanie od początku do końca sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym.

Powołując się na zaprezentowane w uzasadnieniu skargi przykłady skarżący zauważył, że w praktyce egzaminacyjnej nie jest możliwe zastosowanie zasady, na której oparło swoją decyzję Kolegium, a mianowicie, że z wyżej wymienionych elementów zadania poprawie podlegałby jedynie określony tiret. Reguła wyrażająca się w stwierdzeniu, że "jeden element do poprawy w zadaniu egzaminacyjnym to jeden tiret" nie znajduje także odniesienia w przepisach normujących zasady egzaminowania.

Reguła ta, zdaniem skarżącego, jest też niemożliwa do realizacji w praktyce egzaminacyjnej. Wskazanie przez egzaminatora osobie zdającej egzamin konieczności sprawdzenia świateł po wykonaniu czynności połączenia pojazdu z przyczepą uniemożliwiłoby faktyczny sprawdzian jego umiejętności. W ten sposób egzaminator zastosowałby ze swojej strony niedozwoloną pomoc, faktycznie uniemożliwiłby sprawdzenie czy egzaminowany został zapoznany z tą procedurą i potrafi ją wykonać.

Ponadto konieczność poprawienia przez osobę przystępującą do egzaminu całego punktu nr 4 lit. b zadania egzaminacyjnego nr [...], to jest sprzęgania pojazdu silnikowego z przyczepą, w niczym nie zaburzyło prawidłowości sprawdzianu. Pozwoliło bowiem na stwierdzenie, czy osoba zdająca wie i potrafi po każdym sprzęgnięciu tych pojazdów sprawdzić światła zewnętrzne przyczepy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika K. L., które w piśmie z dnia [...] października 2019 r. przyłączyło się do stanowiska skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu według wskazanych reguł kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jako wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 67 ust. 1 tej ustawy marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych. W myśl tego przepisu, w ramach nadzoru organ rozpatruje skargi dotyczące egzaminu (pkt 1), kontroluje działalność wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów (pkt 2), wydaje zalecenia pokontrolne (3), unieważnia egzamin (4), zawiesza przeprowadzanie przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego egzaminów (5) oraz wykonuje inne czynności wymienione w pozostałych punktach (6 -10).

W myśl art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że wydanie decyzji o unieważnieniu egzaminu uzależnione jest od spełnienia łącznie następujących przesłanek:

- stwierdzenia, że egzamin na prawo jazdy prowadzony był niezgodnie z przepisami;

- wykazania, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu.

Przy tym użyty przez ustawodawcę zwrot "niezgodny z przepisami ustawy", nie oznacza tylko niezgodności z przepisami ustawy o kierujących pojazdami, ale także z przepisami wykonawczymi do tej ustawy, tj. rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r. poz. 232 z późn. zm.), albowiem to ten właśnie akt prawny - wydany na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1-5, 7 i 8 ustawy o kierujących pojazdami - w Rozdziale 5 określa warunki i tryb przeprowadzania części praktycznej egzaminu państwowego.

Wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmiennie niż Marszałek Województwa L. uznało, że egzamin, do którego przystąpił A. P. ubiegający się o uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C+E, został przeprowadzony niezgodnie z powołanymi wyżej przepisami, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu.

Jednakże zdaniem Sądu ocena dokonana w tym zakresie przez organ odwoławczy nie jest prawidłowa.

Okoliczności stanu faktycznego sprawy nie są sporne. Mianowicie w części praktycznej egzaminu prowadzonej na placu manewrowym egzaminowany A. P., wykonując zadanie egzaminacyjne Przygotowanie do jazdy, sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy, w obydwu próbach nie wykonał prawidłowo sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym, gdyż w wyznaczonym na te czynności czasie 15 minut nie sprawdził działania świateł przyczepy. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny sprawy nie jest sporny i znajduje podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w adnotacjach w poz. 1 Arkusza przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy, treści uwag zamieszczonych przez egzaminatora na tym Arkuszu oraz w opisie wyniku egzaminu, jako negatywnego. W uwagach odnoszących się do zadania z poz. 1 – Przygotowanie do jazdy egzaminator podał, że uwagi dotyczą sprzęgania oraz, że "Dwa razy upłynął czas, zadanie nieprawidłowo wykonane". Powyższe znajduje także potwierdzenie w nagraniu przebiegu egzaminu, jak również w wyjaśnieniach egzaminatora złożonych w sprawie zarzutów zgłoszonych przez A. P..

Egzaminowany A. P. nie kwestionował opisanych okoliczności. Przeciwnie, w odwołaniu wskazał, że podczas pierwszej próby ze względu na upływ 15 minut nie sprawdził działania świateł przyczepy. Jednakże egzaminowany podnosił, że w drugiej próbie egzaminator sprzecznie z obowiązującymi przepisami prawa polecił ponowne wykonanie całego zadania polegającego na sprzęganiu przyczepy z pojazdem. Przed rozpoczęciem drugiej próby egzaminator rozłączył przewody łączące pojazd z przyczepą, odłączył pojazd od przyczepy i odjechał pojazdem parkując go obok przyczepy. Egzaminowany wskazywał ponadto na brak w przepisach prawa zapisu określającego limit czasu w drugiej próbie.

W związku z tak określonym przedmiotem sporu wskazać należy, że w myśl § 28 ust. 1 pkt 2 lit. a powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne.

W świetle § 23 rozporządzenia część praktyczna egzaminu państwowego dla prawa jazdy kategorii C+E polega między innymi na wykonaniu na placu manewrowym zadań określonych w tabeli nr 2 w poz. 1 i 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia (§ 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia).

Załącznik nr 2 do rozporządzenia określa zadania egzaminacyjne stosowane na egzaminie państwowym. Tabela nr 2 załącznika nr 2 w pozycji 1 wymienia zadanie egzaminacyjne Przygotowanie do jazdy, sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy.

Kryteria wykonania zadań opisane są w tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Tabela nr 4 obejmuje trzy kolejne kolumny, opisane jako: "Poz.", "Poz. zadania z tabeli 2", "Kryteria". Pod pozycją 1 tabeli nr 4, w odniesieniu do zadania z pozycji 1 tabeli nr 2, to jest zadania obejmującego Przygotowanie do jazdy, sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy, w zakresie kryteriów przewidziano:

1) sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu drogowego - osoba egzaminowana musi zaprezentować, że potrafi sprawdzić:

a) poziom oleju w silniku,

b) poziom płynu chłodzącego,

c) poziom płynu hamulcowego,

d) obecność płynu w spryskiwaczach,

e) działanie sygnału dźwiękowego,

f) działanie świateł pozycyjnych/postojowych,

g) działanie świateł mijania,

h) działanie świateł drogowych,

i) działanie świateł hamowania "STOP",

j) działanie świateł cofania,

k) działanie świateł kierunkowskazów,

l) działanie świateł awaryjnych,

m) działanie świateł przeciwmgłowych tylnych

- jeżeli występuje.

Sposób wykonania części zadania określonej w pkt 1:

- na wykonanie czynności osoba egzaminowana ma nie więcej niż 5 minut,

- osoba egzaminowana powinna co najmniej wskazać, gdzie i przy użyciu jakich przyrządów lub wskaźników sprawdza się poziom odpowiednich płynów w pojeździe,

- w przypadku dokonywania sprawdzenia świateł, o których mowa w lit. i lub j, osoba egzaminowana może poprosić egzaminatora o potwierdzenie działania światła zewnętrznego,

- losowy dobór elementów czynności dla każdej osoby egzaminowanej dokonywany jest przez ośrodek egzaminowania przy użyciu urządzenia komputerowego. Urządzenie losuje 1 element spośród elementów określonych w lit. a-e oraz 1 element spośród elementów określonych w lit. f-m. W przypadku gdy ośrodek egzaminowania nie dysponuje odpowiednim urządzeniem komputerowym, losowego doboru elementów części pierwszej zadania dokonuje każda osoba egzaminowana, przed przystąpieniem do wykonania zadania, z zachowaniem podziału losowanych elementów zadania jak dla losowania komputerowego;

2) właściwe ustawienie fotela, lusterek, zagłówków i zapięcie pasów bezpieczeństwa (jeżeli pojazd jest w nie wyposażony), upewnienie się czy drzwi pojazdu są zamknięte.

Sposób wykonania części zadania określonej w pkt 2:

- w lewym lusterku osoba egzaminowana powinna widzieć lewy bok pojazdu i lewy obszar przestrzeni za pojazdem,

- w prawym lusterku osoba egzaminowana powinna widzieć prawy bok pojazdu i prawy obszar przestrzeni za pojazdem,

- w wewnętrznym lusterku osoba egzaminowana powinna widzieć przez tylną szybę obszar przestrzeni za pojazdem,

- zagłówki powinny być ustawione blisko za głową na wysokości głowy;

3) dodatkowo dla kategorii AM, A2, A1, A:

a) wykorzystanie odpowiedniego stroju ochronnego, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f oraz pkt 3,

b) sprawdzenie stanu łańcucha (w przypadku, gdy pojazd jest wyposażony w łańcuch),

c) zdjęcie pojazdu z podpórki i przemieszczenie go przy unieruchomionym silniku,

d) podparcie pojazdu na podpórce;

Sposób wykonania części zadania określonego w pkt 3:

- zdjęcie z podpórki i przemieszczenie pojazdu z poz. 1 do poz. 2 w wyznaczonym stanowisku przy unieruchomionym silniku,

- nienajeżdżanie na linie ograniczające stanowisko,

- maksymalnie 3 zmiany kierunku ruchu (do tyłu, do przodu, do tyłu);

4) dodatkowo dla kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E, T:

a) sprawdzenie mechanizmu sprzęgającego (w tym przewodów hamulcowych i elektrycznych), elementów przyczepy związanych z jej załadunkiem, sposobu zabezpieczenia ładunku,

b) sprzęganie przyczepy z pojazdem silnikowym (sytuacja wyjściowa - pojazd silnikowy obok przyczepy) - na wykonanie zadania osoba egzaminowana ma nie więcej niż 15 minut, a osoba niepełnosprawna, mająca niedowład kończyn dolnych lub górnych, ma na wykonanie tego zadania nie więcej niż 30 minut.

Sposób wykonania części zadania określonego w pkt 4 lit. b:

- podjazd pojazdem silnikowym przed przyczepę,

- cofnięcie pojazdem silnikowym w kierunku przyczepy w sposób umożliwiający dokonanie sprzęgnięcia,

- regulacja wysokości zaczepu przyczepy (w przypadku gdy konstrukcja przyczepy to umożliwia),

- dokonanie połączenia zaczepu przyczepy z hakiem lub zaczepu pojazdu silnikowego oraz zabezpieczenie przed rozłączeniem,

- podłączenie do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy (silnik pojazdu wyłączony), przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działania świateł przyczepy, zwolnienie hamulca postojowego, jeżeli przyczepa jest wyposażona w hamulec postojowy;

5) dodatkowo dla kategorii D1, D1+E, D, D+E, sprawdzenie nadwozia, drzwi, wyjść awaryjnych, wymaganego wyposażenia: liczby miejsc, liczby wyjść, koła zapasowego, liczby gaśnic, apteczki.

Pod treścią przytoczonych wyżej 5 punktów, w końcowej części kolumny "Kryteria" tabeli nr 4 załącznika nr 2, przewidziano, że w przypadku niewłaściwego wykonania zadania w trakcie drugiej próby sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle.

W ocenie Sądu konstrukcja zawartej w tabeli nr 4 kolumny obejmującej "Kryteria", w szczególności umieszczenie ostatnio przytoczonego zdania pod całą wcześniejszą treścią rubryki wskazuje, że zapis ten dotyczy wszystkich kategorii prawa jazdy. Za taką oceną przemawia także treść zapisu, w którym mowa o niewłaściwym wykonaniu zadania, co musi odnosić się do zadania nr 1 jako całości.

Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości zastosowania tego zapisu w okolicznościach niniejszej sprawy, to jest w sytuacji gdy podczas egzaminu na kategorię C+E w pierwszej próbie stwierdzono nieprawidłowe wykonanie zadania nr [...] z tej przyczyny, że egzaminowany w przewidzianym czasie 15 minut nie wykonał sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym (pkt 4 lit. b) w sposób przewidziany w tabeli nr [...], gdyż nie dokonał sprawdzenia w przewidzianym czasie działania świateł przyczepy.

Według zapisu dotyczącego drugiej próby wykonania zadania nr [...], w trakcie drugiej próby sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle.

W niniejszej sprawie sporne jest, co należy rozumieć pod pojęciem elementu zadania w powyższym znaczeniu oraz czy w konsekwencji w okolicznościach faktycznych sprawy egzaminator prawidłowo nakazał powtórzenie przewidzianego w pkt 4 lit. b sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym poczynając od sytuacji wyjściowej - pojazd silnikowy obok przyczepy, a zatem wykonanie wszystkich czynności składających się na sposób wykonania pkt 4 lit. b, czy też należało powtórzyć jedynie czynności wymienione w ostatnim tiret, polegające na podłączeniu do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy, przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzeniu działania świateł przyczepy oraz zwolnieniu hamulca postojowego.

Rozważając przedstawione zagadnienie nie można nie zauważyć, że zapisy w kolumnie "Kryteria" tabeli nr 4 załącznika nr [...] posługują się różnymi pojęciami dla określenia czynności składających się na zadanie nr [...].

W pkt 1 kolumny "Kryteria" posłużono się pojęciem elementów, jako elementów czynności wymienionych pod kolejnymi literami w tym punkcie, gdyż przewidziano, że losowy dobór elementów czynności dla każdej osoby egzaminowanej dokonywany jest przez ośrodek egzaminowania przy użyciu urządzenia komputerowego. Urządzenie losuje 1 element spośród elementów określonych w lit. a-e oraz 1 element spośród elementów określonych w lit. f-m. W przypadku gdy ośrodek egzaminowania nie dysponuje odpowiednim urządzeniem komputerowym, losowego doboru elementów części pierwszej zadania dokonuje każda osoba egzaminowana, przed przystąpieniem do wykonania zadania, z zachowaniem podziału losowanych elementów zadania jak dla losowania komputerowego.

W kolumnie "Kryteria" mowa jest także o sposobach wykonania "części zadania określonej w pkt 1", "części zadania określonej w pkt 2", ale również "części zadania określonego w pkt 3" (dodatkowo dla kategorii AM, A2, A1, A) oraz "części zadania określonego w pkt 4 lit. b" (dodatkowo dla kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E, T). Ponadto w pkt 4 lit. b – w odniesieniu do sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym (sytuacja wyjściowa - pojazd silnikowy obok przyczepy) – przewidziano, że na wykonanie zadania osoba egzaminowana ma nie więcej niż 15 minut, a osoba niepełnosprawna, mająca niedowład kończyn dolnych lub górnych, ma na wykonanie tego zadania nie więcej niż 30 minut.

Nie budzi zaś wątpliwości, że zarówno pkt 3, jak i cały pkt 4 (lit. a oraz lit. b) – w odniesieniu do określonych w tych punktach kategorii praw jazdy – składają się na jedno zadanie egzaminacyjne oznaczone w tabeli nr [...] jako zadanie 1 – Przygotowanie do jazdy, sprawdzenie stanu technicznego podstawowych elementów pojazdu odpowiedzialnych bezpośrednio za bezpieczeństwo jazdy.

W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia sporu zaistniałego w okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że w pkt 4 lit. b zadania 1 przewidziane zostało ograniczenie czasowe. Na zrealizowanie tego punktu osoba egzaminowana ma nie więcej niż 15 minut, a osoba niepełnosprawna, mająca niedowład kończyn dolnych lub górnych, nie więcej niż 30 minut.

W konsekwencji stwierdzić należy, że w przypadku niewłaściwego wykonania zadania 1 w zakresie objętym pkt 4 lit. b i przekroczenia kryterium czasowego, druga próba, o której mowa w ostatnim zapisie kolumny "Kryteria", powinna zaczynać się od sytuacji wyjściowej – pojazd silnikowy obok przyczepy oraz powinna obejmować te wszystkie części, które są wymienione w ramach sposobu wykonania wskazanego pkt 4 lit. b, z zachowaniem wymogu czasu 15 minut. Tylko bowiem w takiej sytuacji egzaminowany działa w ramach określonego przepisem limitu czasu i jest możliwa ocena zachowania tego limitu. Prawodawca wyraźnie wymaga bowiem nie tylko wykonania przez kandydata na kierowcę czynności określonych w pkt 4 lit. b, ale także określonej sprawności wykonania sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym, na co wskazuje ściśle oznaczony limit czasowy. Sprawdzenie i ocena drugiej próby następują stosownie do treści końcowego zapisu w kolumnie "Kryteria" tabeli nr 4, zgodnie z którym w przypadku niewłaściwego wykonania zadania w trakcie drugiej próby sprawdzeniu i ocenie podlegają wyłącznie te elementy zadania, które zostały wykonane nieprawidłowo lub nie zostały wykonane w ogóle.

Tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż A. P. w czasie egzaminu na prawo jazdy kategorii C+E wykonując zadanie z poz. 1 tabeli nr 4 załącznika nr [...] nie wykonał prawidłowo pkt 4 lit. b, to jest sprzęgania przyczepy z pojazdem silnikowym w wymaganym przepisami rozporządzenia czasie 15 minut, gdyż w związku z upływem wskazanego limitu czasu nie sprawdził świateł przyczepy.

W opisanych okolicznościach z przyczyn omówionych wyżej zachodziły więc podstawy do rozpoczęcia drugiej próby obejmującej wszystkie czynności opisane w ramach sposobu wykonania pkt 4 lit. b, począwszy od sytuacji wyjściowej – pojazd silnikowy obok przyczepy, czyli: podjazd pojazdem silnikowym przed przyczepę, cofnięcie pojazdem silnikowym w kierunku przyczepy w sposób umożliwiający dokonanie sprzęgnięcia, regulację wysokości zaczepu przyczepy (w przypadku gdy konstrukcja przyczepy to umożliwia), dokonanie połączenia zaczepu przyczepy z hakiem lub zaczepu pojazdu silnikowego oraz zabezpieczenie przed rozłączeniem, podłączenie do pojazdu silnikowego: przewodów elektrycznych przyczepy, przewodów hamulcowych przyczepy, sprawdzenie działania świateł przyczepy, zwolnienie hamulca postojowego.

Nie jest kwestionowane w sprawie, że w tak przeprowadzonej drugiej próbie egzaminowany ponownie wadliwie wykonał sprzęganie, gdyż w wymaganym czasie ponownie nie sprawdził świateł przyczepy. Musiało to więc skutkować negatywnym wynikiem egzaminu, stosownie do § 28 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach.

W ocenie Sądu odmienna interpretacja przepisów przywołanego rozporządzenia dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zasługuje na podzielenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wysnuło błędne wnioski z samego opisu sposobu wykonania części zadania z pkt 4 lit. b z podziałem za pomocą tiret, natomiast pominęło istotne dla rozstrzygnięcia spornej w sprawie kwestii znaczenie wyznaczenia limitu czasowego dla wykonania pkt 4 lit. b z zadania 1 tabeli nr 4. Zdaniem Sądu w świetle jednoznacznej treści pkt 4 lit. b organ odwoławczy mylnie także przyjął brak limitowania czasu na ponowne wykonanie jedynie elementów zadania. To właśnie określenie limitu czasowego przemawia za uznaniem, że w drugiej próbie powtórzeniu podlegają wszystkie czynności opisane w pkt 4 lit. b, z zachowaniem także w tej próbie limitu 15 minut na ich wykonanie.

Nie można także odmówić trafności argumentowi podniesionemu przez skarżącego J. R., iż wskazanie przez egzaminatora osobie zdającej egzamin konieczności dokonania w drugiej próbie ściśle określonej czynności spośród składających się na sposób wykonania pkt 4 lit. b stanowiłoby formę niedozwolonej pomocy ze strony egzaminatora i uniemożliwiłoby faktyczny sprawdzian wiedzy egzaminowanego w zakresie rodzaju czynności niezbędnych do wykonania w ramach sprzęgania przyczepy z pojazdem oraz umiejętności ich wykonania.

Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego.

W konsekwencji zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Ponownie rozstrzygając w sprawie organ uwzględni dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnię przepisów prawa.

Z omówionych przyczyn i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania uzasadniają przepisy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.