Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 348/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec, Irena Kamińska, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA 1119/03 w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od H. L. J. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120,00 zł (słownie: sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2001 r. Minister Finansów stwierdził przejście udziału w wysokości ¼ prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej jako działka 330, Obr. 4, dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw 34 [...], należąca do H. L. a uprzednio należąca do I. Z. Podstawą wydania przedmiotowej decyzji był art. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. – o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12, poz. 65) w związku z Układem z dnia 16 lipca 1960 r. – między Rządem Stanów Zjednoczonych a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

Decyzją z dnia 16 października 2001r. Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 31 sierpnia 2001r.

W związku ze złożonym wnioskiem przez H. L. o stwierdzenie nieważności tych decyzji Minister Finansów decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie decyzją z dnia [...] Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę ostatnią decyzję Ministra Finansów złożył H. L.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako Sąd właściwy do rozpoznania sprawy stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1271) oddalił skargę H. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd podnosi, że zarówna zaskarżona decyzja z dnia [...] jak i decyzja z dnia [...] zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym. Tym samym jedynymi przesłankami jakie mogą być brane pod uwagę z punktu widzenia nieważności decyzji są okoliczności przewidziane w art. 156 § 1 kpa. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności jest rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), które ma miejsce wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jak akt wydany przez organ praworządnego państwa. Jednocześnie Sąd podkreśla, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem, obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej decyzji.

Podstawą prawną wydania decyzji Ministra Finansów z dnia 31 sierpnia 2001 r. utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia 16 października 2001 r. był art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. – o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12, poz. 65) w związku z Układem zawartym w dniu 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Powyższy Układ dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych jest umową międzynarodową w rozumieniu powołanej ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Takiej wykładni cyt. ustawy i Układu dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 17 maja 1999 r. (OSA 2/98 – ONSA 1999, nr 4, poz. 110) a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podzielił.

Podstawą przejścia własności (ew. innych praw) na rzecz Skarbu Państwa jest wystąpienie o odszkodowanie i otrzymanie odszkodowania. Stanowisko to wynika również z uzasadnienia postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r. sygn. SK 31/99/05K24 Nr 7 37/2000), w którym również podkreślono, że przyznawanie odszkodowania uzależnione było od złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa własności.

Nadto Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że fakt przyjęcia odszkodowania w zamian za utratę własności potwierdzony jest w oświadczeniu obejmującym zrzeczenie się własności na rzecz rządu Polski. Takie też oświadczenie złożyła I. Z.. Sąd podniósł, że we wniosku Nr 3566 w pkt 11 I. Z. stwierdziła, że nie utraciła obywatelstwa Stanów Zjednoczonych. Również Sąd zwrócił uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, że wszystkie powojenne akty prawne dotyczące nacjonalizacji i innych form przejęcia własności abstrahowały od kryterium obywatelstwa czy narodowości właściciela.

Zatem ustawy i dekrety wywoływały skutek wobec ogółu obywateli polskich, niezależnie od ich zamieszkania i ewentualnie przyjęcia przez nich obywatelstwa państwa obcego. Różnica sytuacji prawnej obywateli polskich nie posiadających innego obywatelstwa i tych którzy uzyskali obywatelstwo Stanów Zjednoczonych polegało na tym, że obywatele polscy nie uzyskiwali rekompensaty za utracone mienie, a obywatele Stanów Zjednoczonych otrzymywali odszkodowanie wypłacane przez Rząd Stanów z pieniędzy przekazanych na ten cel przez rząd polski.

W dniu 16 lutego 2005 r. pełnomocnik H. L. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2004 r. Strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów z dnia 16 października 2001 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Ministra Finansów z dnia 31 sierpnia 2001 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania za obydwie instancje według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. – o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12, poz. 65) polegające na przyjęciu, że za obywateli państw obcych w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć osoby legitymujące się tzw. podwójnym obywatelstwem (polskim i obcym),

2. naruszenie prawa materialnego poprzez nie zastosowanie art. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49) zgodnie z którym obywatel polski w myśl prawa polskiego nie może być równocześnie uznany za obywatela innego państwa, a z zebranych dowodów wynika, że I. Z. była obywatelką polską,

3. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1 ust.1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. (Dz. U. Nr 12, poz. 65) polegające na przyjęciu, że za przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości i innych praw rzeczowych w rozumieniu tego przepisu należy uważać utratę możliwości używania nieruchomości określoną w pkt II pkt b układu między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z dnia 16 lipca 1960r., na skutek poddania jej ograniczeniom w korzystaniu wynikającym z ustawy z dnia 30 stycznia 1995 – prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestionowane jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym kwestia obywatelstwa polskiego I. Z. pozbawiona jest doniosłości prawnej. Strona argumentuje, że I. Z. w toku postępowania przed Komisją powołaną przez Rząd Stanów Zjednoczonych na mocy Układu z dnia 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki i Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych podała się za obywatelkę amerykańską. Na mocy decyzji z dnia 16 lutego 1966 r., nr [...], zostało jej przyznane odszkodowanie, a okoliczność ta stała się podstawą do wydania przez Ministra Finansów decyzji z dnia 31 sierpnia 2001 r., w trybie – art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. – o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Jak wskazuje się w skardze kasacyjnej przesłanką wydania powyższej decyzji Ministra Finansów powinno być ustalenie, że przejęta nieruchomość należała – jak stanowi powołany przepis do "obywatela państwa obcego". Nie przesądzają o tym fakcie ustalenia poczynione w toku postępowania przed Komisją powołaną przez Rząd Stanów Zjednoczonych, a rozumienie pojęcia "obywatel państwa obcego" winno uwzględniać legalne definicje przyjęte w polskim systemie prawa - ustawa z dnia 9 kwietnia 1968r. (Dz. U. Nr 12, poz. 65) jest elementem krajowego porządku prawnego i pojęcie "obywatel obcego" winno być uwzględnione według zasady wykładni systemowej w polskim systemie prawa.

W skardze kasacyjnej strona wskazuje, że w myśl art. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. – o obywatelstwie polskim, obywatel polski nie może być równocześnie uznawany za obywatela innego państwa. Z powyższego wynika, że wszyscy obywatele polscy mają pod tym względem tożsamą pozycję prawną i nie mogą być traktowani jako obywatele obcy w zakresie swojego statusu prawnego. Jak podkreśla strona I. Z. była obywatelką polską od urodzenia i nie zrzekła się tego obywatelstwa ani nie została go pozbawiona aż do śmierci. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. – o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, nie zawiera odrębnej definicji obywatelstwa i tym samym należy stosować w tym zakresie zasady prawne dotyczące obywatelstwa wynikające z ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. – o obywatelstwie polskim. Odmiennej wykładni nie uzasadnia niedostosowanie postanowień Układu do prawa polskiego ani stosowanie go przez Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki przez pryzmat własnych uregulowań prawnych, dopuszczających tzw. podwójne obywatelstwo. Strona kwestionuje ponadto, statut powołanego Układu jako aktu normatywnego, przypisując mu jedynie charakter umowy międzyrządowej. Tym samym w skardze kasacyjnej stawiana jest teza, zgodnie z którą interpretacja Układu oraz nawiązującej do jego treści ustawy może być dokonana wyłącznie w sposób korespondujący z regulacją prawną obywatelstwa, nawet jeśli prowadzi to do stwierdzenia sprzeczności Układu z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa.

Pełnomocnik skarżącego podkreśla, że ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. – o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, miała charakter wtórny i formalny. Powyższe stanowisko oparte jest na fakcie, iż kolejne, szczegółowe akty nacjonalizacyjne regulowały zagadnienie ujawniania nowego stanu prawnego w księgach wieczystych, jednak zawierane w okresie późniejszym umowy międzynarodowe odnosiły się do tej kwestii po raz kolejny, ze względu na uchybienia zasadzie słusznego odszkodowania. Zdaniem strony fakt zawarcia przez Polskę wspomnianych umów międzynarodowych oznaczał uzależnienie przez państwo polskie legalności aktów nacjonalizacyjnych od wypłaty odszkodowań. Skarżący wskazuje także na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 1999 r. (ONSA 1999/4/110), iż umowy międzynarodowe regulujące kwestię wypłaty odszkodowań nie stanowiły samoistnej podstawy prawnej przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa i walor taki nie przysługiwał także składanym na ich podstawie oświadczeniom o zrzeczeniu się roszczeń. Według strony zakres ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. – o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o regulowaniu roszczeń finansowych, nie obejmuje wszystkich zdarzeń stanowiących podstawę wypłaty odszkodowań, tj. tylko te, które przewidują przejście własności nieruchomości lub innych praw rzeczowych na rzecz Skarbu Państwa. Poza materią regulowaną przez ustawę pozostają zdarzenia nie ingerujące w sferę materialno-rzeczową nieruchomości. Według Układu uprawnieni mogą otrzymywać odszkodowanie nie tylko za odjęcie im praw rzeczowych do nieruchomości, lecz także utratę (choćby przemijającą) prawa do korzystania z niej w dotychczasowym zakresie. Uszczerbek ten – zgodnie z art. II pkt b Układu – był traktowany odrębnie od przejęcia prawa własności.

I. Z. otrzymała odszkodowanie za poddanie należącej do niej nieruchomości ograniczeniom w korzystaniu wynikającym z ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. – Prawo lokalowe (Dz.U. nr 10, poz. 59). Wskazane wyżej zdarzenie nie powodowało odjęcia własności nieruchomości lub innych praw rzeczowych i jego przejścia na Skarb Państwa w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Nie stanowi ku temu przeszkody błędne rozumienie wspomnianego Układu ani oświadczenia złożonego przez stronę w przedmiocie zrzeczenia się praw do nieruchomości, które jest zdaniem strony prawnie indyferentne (wyrok NSA z dnia 17 maja 1999 r., opubl. ONSA 1999 1999/4/110).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów wnosił o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jedynie z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej tj. podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej jak i podmiotem zaskarżenia. Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Istotną okoliczność, którą należy rozważyć w niniejszej sprawie, to układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, który został zawarty w Waszyngtonie w dniu 16 lipca 1960 r.

Powszechnie wiadomo, że w okresie powojennym wydano Polsce szereg aktów prawnych, które w sposób zasadniczy zmieniły stosunki własnościowe. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 24 października 2000 r., sygn. SK 31/99 "przejście własności na Skarb Państwa dokonujące się w trybie różnych ustaw i dekretów wydanych po wojnie, często następowało z naruszeniem obowiązującego wówczas prawa, a przejmowanie mienia bez odszkodowania nawet jeśli było zgodne z przepisami było oceniane jako pogwałcenie standardów obowiązujących w państwach demokratycznych". Przejęciu podlegało także mienie należące do obywali państw obcych, którzy posiadali w Polsce nieruchomości, akcje, itp. Z preambuły układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki wynika, że układ ten został uzgodniony w celu aby "dokonać uregulowania roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Polski" przy czym chodziło o zaspokojenie roszczeń z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia, które miało miejsce w dniu lub przed wejściem w życie układu. W art. II układu wyliczone zostały kategorie roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych a mianowicie z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw związanych lub odnoszących się do tego mienia; przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia; długów przedsiębiorstw, które zostały znacjonalizowane lub przejęte przez Polskę.

W celu realizacji układu Rząd Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jak wynika to z art. I zapłacił określoną w tym przepisie kwotę w walucie Stanów Zjednoczonych na "całkowite uregulowanie i zaspokojenie wszystkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz "praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia". Natomiast rozdzielenie kwoty o jakiej mowa w art. I, miało nastąpił stosownie do art. III w sposób i zgodnie z metodą podziału, zastosowaną według uznania Stanów Zjednoczonych. Rząd Polski zobowiązał się jedynie na życzenie Rządu Stanów Zjednoczonych do przekazania informacji i dowodów zawierających szczegóły z zakresu własności i wartości mienia, co zostało szczegółowo uregulowane w art. V układu. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na postanowienie zawarte w art. Vc układu, z którego to przepisu wynika, że to Rząd Stanów Zjednoczonych a nie Rząd Polski badał zgłoszone roszczenie w zakresie czy jest ono "ważne".

Dokonując analizy postanowień układu należy dojść do wniosku, że to Rząd Stanów zjednoczonych badał każdy wniosek zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym. O tym zatem czy dana osoba uznana była za obywatela Stanów Zjednoczonych rozstrzygał Rząd Stanów Zjednoczonych na podstawie danych tego Państwa w tym przedmiocie. Wbrew temu co podano w skardze kasacyjnej Rząd Polski nie ustalał obywatelstwa i nie mogły być stosowane w tym zakresie przepisy obowiązujące na terenie Polski tj. podana w skardze kasacyjnej ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. – o obywatelstwie polskim. Jak wyżej zostało podane to do Rządu Stanów Zjednoczonych należało ustalenie "ważności" zgłaszanych roszczeń. Badanie to dotyczyło pod względem podmiotowym i przedmiotowym zgłaszającego w tym zakresie roszczenie na podstawie powołanego układu. Bezsporną okolicznością w sprawie jest, iż I. Z. – poprzedniczka prawna wnoszącego skargę kasacyjną, posiadała obywatelstwo Stanów Zjednoczonych od dnia 16 października 1946 r., o przywrócenie którego starła się znacznie wcześniej, a wynika to z jej pisma z 10 listopada 1946 r. (dowód k-89 akt administracyjnych). Skoro zatem Rząd Stanów Zjednoczonych uznawał I. Z. za obywatelkę swojego Państwa, a to wiązało się z przyznaniem jej odszkodowania za przejęte mienie znajdujące się na terenie Polski, jest bez znaczenia posiadanie przez nią podwójnego obywatelstwa. Zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie jest bezpodstawny.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów Sąd podnosi, że układ między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych stworzył podstawę do dochodzenia i zaspokojenia żądań, które w ogóle nie były uregulowane wówczas w polskich przepisach. Ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. – Prawo lokalowe (Dz.U. nr 10, poz. 59), na którą powołuje się skarżący, nie przyznawała żadnych praw właścicielom nieruchomości z tytułu ograniczenia ich praw w korzystaniu z nieruchomości. Dopiero układ przyznawał prawo do odszkodowania obywatelom Stanów Zjednoczonych niezależnie od tego jakie uprawnienia osób, których mienie zostało przejęte przez Państwo Polskie, były uregulowane w ustawodawstwie polskim.

Z decyzji z dnia 7 marca 1990 r. orzekającej o zwrocie przedmiotowej nieruchomości (k-62 akt administracyjnych) wynika, że decyzją z dnia 18 marca 1953 r. znak [...] działka 1 kat 165/33, o pow. 542,50 m2 położona przy ulicy [...] wraz z domem została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 8 kwietnia 1948 r. – o wywłaszczeniu majątków na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945. Tym samym powołany wyżej układ z dnia 16 lipca 1960 r. znajdował zastosowanie w zakresie wypłaty odszkodowania za tą nieruchomość. Jeżeli chodzi o zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. - o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12, poz. 65) to należy zważyć, że przepis ten zawiera regulację określającą zakres stosowania ustawy i dotyczy własności nieruchomości oraz innych praw obywateli państw obcych , które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na postawie międzynarodowych umów i uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Nieratyfikowany i niepublikowany układ z dnia 16 lipca 1960 r. nie mógł stanowić podstawy przeniesienia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Także samo oświadczenie o zrzeczeniu się roszczeń i potwierdzeniu otrzymania odszkodowania przez I. Z. nie przeniosło prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego ustawowo uregulowana została sprawa dotycząca własności nieruchomości, za których przejęcie Państwo Polskie na mocy układów międzynarodowych, wypłaciło odszkodowanie. Taką regulację stanowi ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. - o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12, poz. 65) przewidująca wydanie decyzji przez Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa (art.2). Celem zatem podanej ustawy było nie tylko unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księdze wieczystej, a uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które zostały przejęte przez Państwo i za które na mocy umów międzynarodowych wypłacono odszkodowanie z funduszy przekazanych przez Rząd Polski. Z powyższego wynika, że ustawa ta dokonała transformacji stanu rzeczy na gruncie prawa polskiego. Gdyby bowiem przejście własności nieruchomości, czy praw następowało na podstawie układu czy umowy międzynarodowej ratyfikowanej i publikowanej (art. 5 ust.2), to zbędne byłoby wydanie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i wydanie decyzji administracyjnej. Z oświadczenia I. Z. z dnia 25 marca 1966 r. wynika, że zostało jej przyznane odszkodowanie przez Komisję ds. Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych (w tym za utratę ¼ własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]) oraz, że zrzekła się i przeniosła na Rząd Polski wszystkie prawa i tytuły prawne przysługujące jej do tego mienia. W sprawie niniejszej rozstrzygające znaczenie ma okoliczność za jakie nieruchomości zostało przyznane odszkodowanie I. Z. w decyzji Komisji oraz zrzeczenie się przez nią roszczeń z tytułu przejętego mienia. Decyzje Ministra Finansów stwierdzające przejście na własność Skarbu Państwa udziału 1/4 części własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], należącego do I. Z. mają podstawę w powołanych przepisach ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. - o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12, poz. 65). Odmowa stwierdzenia nieważności tych decyzji znajduje uzasadnienie.

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu na odstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).