Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1047/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1, art. 96, art. 98 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W. D. i R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej:"SKO"), decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] uchyliło uprzednio wydaną decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca.2018 r., nr [...] w sprawie ustalenia Skarżącym R. D. i W. D. łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. z nieruchomości położonej w miejscowości R., nr ew. działek [...], [...], [...] i [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem SKO, dla dokonania prawidłowego wymiaru podatku niezbędne jest ustalenie, czy działka nr [...], w ewidencji gruntów i budynków sklasyfikowana jako droga stanowiąca własność R. i W. D., znajduje się w posiadaniu samoistnym gminy.

Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił R. D. i W. D. łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r. na kwotę 300,00 zł z nieruchomości położonej w miejscowości R., nr ew. działek [...], [...], [...] i [...]. Do opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto: grunty pozostałe o pow. 399,00 m.kw. oraz grunty pozostałe o pow. 2 420,00 m.kw.

Strona w odwołaniu wskazała, że jej zastrzeżenia dotyczą pozycji - grunty pozostałe - 399 m.kw. x 0,40 zł = 159,60 zł, zaś "pozycja ta dotyczy działki nr [...], która od dnia [...] września 2017 r., a więc od uprawomocnienia się decyzji o podziale działki nr [...] w obrębie geodezyjnym R. przeszła z mocy prawa na własność samorządu Gminy S. i jest drogą publiczną".

SKO zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Nr [...], na podstawie art. 220 § 2 w zw. z art. 13 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej jako "O.p.") oraz § 1 pkt 1 lit c uchwały nr XXXVI/153/2016 Rady Gminy S. z dnia 2 listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 9581), utrzymało w mocy decyzję Wójta. Za istotę sporu wskazało ustalenie tego, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości położonej w miejscowości R. - działka nr [...] Nieruchomość ta jest własnością R. i W. D., zaś w ewidencji gruntów i budynków została sklasyfikowana jako droga.

SKO wskazało, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu do akt załączono:

- uproszczony wypis z rejestru gruntów dla działki [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., gdzie użytek opisano jako grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych, o symbolu Tp. Jako właścicieli działki [...] wypis wskazuje W. i R. D..

- kopię wyroku Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] września 2019 r., sygn. akt [...] o zapłatę tytułem wynagrodzenia za przejęcie przez gminę S. działki [...], która powstała z podziału działki [...], stanowiącej własność powodów.

Zdaniem SKO, z decyzji Wójta z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] o podziale nieruchomości położonej w obr. R., gm. S., stanowiącej działkę o nr [...] w wyniku którego powstały nowe działki o nr [...], [...] i [...] wynika, że "Działki po podziale oznaczone jako: [...] i [...] mają zapewniony dostęp do drogi publicznej ozn. jako nr ewid. [...] poprzez działkę oznaczoną jako [...] stanowiącą poszerzenie drogi oznaczonej jako dz. [...] oraz poprzez działkę ozn. jako [...] stanowiącą nowoprojektowaną drogę dojazdową". SKO powołało się na art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst .jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") oraz art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 2019, poz. 1256). Zdaniem SKO, gdy nieruchomość jest w posiadaniu samoistnym osoby innej niż właściciel, to na posiadaczu samoistnym ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Przeprowadzone postępowanie wykazało brak podstaw do uznania, iż sporna działka nr [...] z obrębu R., gm. S. jest przedmiotem samoistnego posiadania Gminy. Według SKO, decyzja Wójta z dnia [...] września 2017 r. o podziale nieruchomości nie powoduje przypisywanego w odwołaniu skutku. Podział geodezyjny działki jest jednym z etapów, który prowadzić może ewentualnie do zmiany właściciela nowopowstałych działek, służy dokonaniu w następnej kolejności prawnego podziału nieruchomości tj. zbyciu wydzielonych ewidencyjnie części nieruchomości na odrębną własność innym podmiotom. Wymiar podatku od nieruchomości w decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2019 r. został ustalony prawidłowo na podstawie § 1 pkt 1 lit. c uchwały nr XXXVI/153/2016 Rady Gminy S. z dnia 2 listopada 2016 r. Zdaniem SKO, na mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm., dalej "P.g.k.") dane ujawnione w ewidencji dotyczące gruntu nie mogą być zignorowane przez organy podatkowe w procesie wymiaru podatku od nieruchomości.

W skardze do Sądu, podobnie, jak uprzednio w odwołaniu, wskazano, że działka nr [...], która od dnia 27 września 2017 r., a więc od uprawomocnienia się decyzji o podziale działki nr [...] w obrębie geodezyjnym R. przeszła z mocy prawa na własność samorządu Gminy S. i stanowi drogę publiczną. Zatem to nie Skarżący powinni być podatnikami w zakresie tej nieruchomości. Zdaniem Skarżących, działka [...] powstała z podziału działki [...], zaś podziału dokonano na wniosek właścicieli, zgodnie z art 93 ust. 1, oraz art 96 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., dalej "u.g.n."). Jednakże Wójt Gminy zapisał w Decyzji podziałowej dz. [...], że nowopowstała działka [...] o pow. 0,0399ha stanowi nowoprojektowaną drogę dojazdową: nie dodając słowa "publiczną". Skutkiem tego Skarżący nie mogli dokonać ujawnienia nowego właściciela tej działki w KW. W Decyzji zapisano, że podziału dokonano na podstawie art 93 ust 1, oraz art 96 ust. 1 u.g.n. Skarżący wskazali, że art. 98 ust.2 u.g.n. precyzuje dokładnie procedurę ujawnienia własności w Księgach Wieczystych. To organ niezwłocznie ujawnia własność w KW na podstawie prawomocnej Decyzji o podziale. Gmina nie ujawniła własności przedmiotowej działki. Skoro nie ma ujawnionych własności w KW, to i nie ma w rejestrze gruntów i budynków. Istnieją tam nadal byli właściciele.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz sytuacji kryzysowych.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Skargę należy oddalić.

Sporne w sprawie jest to, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości położonej w miejscowości R. - działka nr [...], w sytuacji, kiedy z ewidencji gruntów i budynków wynika, że działka stanowi własność R. i W. D.. Zródłem nieporozumień między Skarżącymi a organami administracji publicznej jest ocena skutków prawnych decyzji Wójta Gminy S. z [...] września 2017 r. zatwierdzającej podział działki [...], w wyniku którego wydzielona została m.in. działka [...].

Skarżący twierdzą, że nie można uznać ich za podatników podatku od nieruchomości w odniesieniu do spornej działki, ponieważ nie przysługuje im w stosunku do powyższej działki prawo własności. Wywodzą, że z chwilą, w której decyzja podziałowa Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2017 r. stała się ostateczna, wydzielona z nich działka nr [...] przeznaczona pod drogę dojazdową stała się własnością Gminy S..

Zdaniem organów podatkowych powyższa działka stanowi własność Skarżących, dlatego są oni podatnikami podatku od nieruchomości w odniesieniu do przedmiotowej działki.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy, że w kompetencji sądów administracyjnych nie leży rozstrzyganie sporów o własność. W konsekwencji ustalenie, czy prawo własności powołanej nieruchomości należy do Skarżących czy do jednostki samorządu terytorialnego, nie leży w kompetencjach sądu administracyjnego. W szczególności nie jest zadaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę dokonywanie oceny prawidłowości decyzji podziałowej z dnia [...] września 2017 r. Jak wskazano wyżej sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem aktów administracyjnych. Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] marca 2020r. w oparciu o wskazane kryterium, Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu.

Zgodnie z art. 98 ust.1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Zgodnie z art. 98 ust.2 u.g.n. właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Zdaniem Sądu, choć przewidziany w art. 98 u.g.n. skutek prawnorzeczowy w postaci przejścia na właściwy podmiot publiczny prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną następuje z mocy samego prawa, to kwestia, czy skutek ten wystąpił czy nie, jest rozstrzygana przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1676/09, LEX nr 554064). Tych kwestii nie rozstrzygają zatem organy administracji publicznej samodzielnie, zwłaszcza w ramach postępowania podatkowego.

Co istotne, z przywołanej decyzji podziałowej z dnia [...] września 2017 r., nie zostało wskazane, by podział odbywał się na podstawie art. 98 u.g.n., ze skutkiem przewidzianym w art. 98 ust. 2. Okoliczności tej nie wykazali również Skarżący w sprawie. Z decyzji Wójta z dnia [...] września 2017 r.o podziale nieruchomości (jak sami Skarżący zadeklarowali: na podstawie art. 93 ust. 1 i art. 96 u.g.n.) położonej w obr. R., gm. S., stanowiącej działkę o nr [...] w wyniku którego powstały nowe działki o nr [...], [...] i [...], wynika, że "Działki po podziale oznaczone jako: [...] i [...] mają zapewniony dostęp do drogi publicznej ozn. jako nr ewid. 34 poprzez działkę oznaczoną jako [...] stanowiącą poszerzenie drogi oznaczonej jako dz. 34 oraz poprzez działkę ozn. jako [...] stanowiącą nowoprojektowaną drogę dojazdową".

Z kolei Sąd Rejonowy w S., Wydz. [...] Cywilny, wyrokiem z dnia [...] września 2019 ( k. 38 akt administracyjnych), oddalając powództwo R. D. i W. D. przeciwko Gminie S. o zapłatę tytułem wynagrodzenia za przejęcie przez gminę Sochaczew działki [...], która powstała z podziału działki [...], stanowiącej własność powodów wskazał, że "z samego faktu wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki nr 45/6 z wydzieleniem działki nr [...] z przeznaczeniem na nowoprojektowaną drogę nie można wyprowadzić wniosku o objęciu tej działki przez Gminę we władanie. W konsekwencji, skoro nie zostało wykazane, iż powodowie utracili władztwo nad tą działką, pozwana Gmina nie jest jej posiadaczem (...). Sąd przyjął, że działka ta stanowi wewnętrzny ciąg komunikacyjny, prowadzący od działki nr [...] poprzez działkę [...], która stanowi poszerzenie drogi – do drogi publicznej (działka nr [...])".

Wskazać należy także, że podstawę wymiaru podatków od nieruchomości stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowi jasno, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak wskazuje się w orzecznictwie, odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w dokumentach urzędowych, czy innych rejestrach publicznych. Księgi wieczyste, podobnie zresztą jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 9 października 2013 r., sygn. akt V CSK 450/12 (LEX nr 1415129) powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, oparte na art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 tej ustawy, w myśl którego prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (por. wyrok NSA z dnia 1.08.2014 r. sygn. akt II FSK 1930/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Znamienne, że w przedmiotowej sprawie, zarówno z ewidencji gruntów, jak również z księgi wieczystej nie wynika, aby nastąpiło przejście własności spornej działki na rzecz Gminy S.. Nie było zatem możliwe orzeczenie w sposób sprzeczny z treścią wypisu z ewidencji gruntów i budynków, tak przez Sąd, jak przez przez organy podatkowe prowadzące postępowanie w sprawie. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane.

Zdaniem Sądu gdyby przyzwalać na takie podważanie danych zawartych w ewidencji gruntów, oznaczałoby to w istocie, że art. 21 ust. 1 nie ma żadnej treści normatywnej, że jest po prostu zbędny, skoro niezależnie od tego, że on istnieje, i tak można byłoby przeprowadzać kontradowód względem ewidencji. Tymczasem aktualny pozostaje zakaz wykładni per non est – nie można udawać, że art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego nie istnieje, albo że jest normatywnie pusty. Tym sposobem jest wykluczenie możliwości zwyczajnego kwestionowania danych ewidencyjnych. Jeśli podatnik je podważa, powinien dysponować innym dowodem z dokumentu urzędowego. Dopiero wtedy możliwe będzie zachowanie spójności systemu prawa i uniknięcie niepożądanej w państwie praworządnym sytuacji, kiedy w arbitralny sposób przyznaje się prymat jednym danym urzędowym kosztem innych takich danych (z innego urzędowego źródła).

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3. W świetle bowiem art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Istotne jest również, że w świetle treści art. 3 ust. 4 u.p.o.l, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a - 6. Skoro zatem w przypadku gdy nieruchomość (przedmiot opodatkowania) jest w posiadaniu samoistnym osoby innej niż właściciel, to na posiadaczu samoistnym ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości.

Zdaniem Sądu, skoro przeprowadzone postępowanie wykazało brak podstaw do uznania, iż sporna działka nr [...] z obrębu R., gm. S. jest przedmiotem samoistnego posiadania Gminy i zostało to potwierdzone przez Sąd powszechny, to obowiązek zapłaty podatku powinien – z mocy prawa – obciążać właściciela/właścicieli nieruchomości.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.