Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 864/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi A. G. – S.J i R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium z dnia 30 marca 2010 r. nr sygn. akt [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 734 (siedemset trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 października 2009 r. Prezydent Miasta ustalił łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2009 na kwotę 2.306 zł na rzecz A. G. oraz R. J., będących właścicielami działki o numerze [...] położonej w G. przy ul. [...] o łącznej powierzchni 1,4153 ha. Z uwagi na oznaczenie działek, które tworzą tę nieruchomość, podlegały ona podatkowi od nieruchomości oraz podatkowi rolnemu.

Po rozpoznaniu wniesionego przez podatników odwołania, decyzją z dnia 30 marca 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że według ewidencji gruntów i budynków na powierzchnię przedmiotowej nieruchomości składają się łąki oraz grunty zadrzewione (pow. 0,0730 ha) zwolnione z podatku oraz grunty orne nie objęte zwolnieniem z podatku rolnego (pow. 0,6978 ha). Z tego względu organ ustalił wysokość należnego podatku rolnego na kwotę 195 zł.

W odniesieniu do podatku od nieruchomości wyjaśniono, że według ewidencji gruntów podlegająca opodatkowaniu powierzchnia gruntu wynosi 0,6445 ha, a tym samym należny podatek ustalono na kwotę 1.933,50 zł. Ponadto, ze złożonej deklaracji wynikało, że na gruncie posadowiony jest budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 286,94 m2, a zatem należny z tego tytułu podatek od nieruchomości to suma 177,90 zł. Tym samym organ ustalił należny podatek od nieruchomości na sumę 2.111 zł.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że z uwagi na niezgodność danych zawartych w złożonej deklaracji z zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków dokonał obliczenia wysokości należnego podatku w oparciu o informacje zawarte w ewidencji. Takie działanie uzasadniono związaniem organów podatkowych zapisami zawartymi

w ewidencji gruntów i budynków oraz brakiem uprawnień do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Bez znaczenia dla wymiaru podatku uznano natomiast faktyczny sposób użytkowania gruntu.

Na powyższą decyzję podatnicy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 128, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 i art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a ponadto naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "P.g.k."), art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 i 6c ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r., nr 136, poz. 969) oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, 3 ust. 1 pkt 1, 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r., nr 121, poz. 844).

W jej uzasadnieniu podniesiono, że organy obu instancji nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy i dokonały nieprawidłowej klasyfikacji przedmiotowej nieruchomości, zaś swoje rozstrzygnięcia oparły wyłącznie na zapisach zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie stron takie postępowanie było wadliwe, albowiem organy winny swoje rozstrzygnięcie poprzedzić poczynieniem własnych ustaleń faktycznych w zakresie klasyfikacji gruntów, ich przeznaczenia i faktycznego wykorzystania. W konsekwencji organy podatkowe nieprawidłowo przyjęły, że grunt oznaczony w ewidencji jako "B" nie podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym lecz podatkiem od nieruchomości.

Ponadto skarżący zwrócili uwagę na to, że decyzje zostały wydane na podstawie danych zawartych w ewidencji, która nie została zaktualizowana z przyczyn leżących

po stronie Prezydenta Miasta.

Nieprawidłowe było również zdaniem podatników to, że organy nie uwzględniły złożonych wniosków dowodowych zmierzających do wykazania, iż dane zawarte

w ewidencji nie powinny zostać uwzględnione. Zdaniem stron w przypadku sprzeczności zapisów zawartych w ewidencji strona ma prawo przedstawienia dowodów w celu wykazania rzeczywistego charakteru i przeznaczenia gruntów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 6 sierpnia 2010 r. skarżący złożyli wnioski o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270

z późn. zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), o dopuszczenie dowodu z dokumentów dotyczących klasyfikacji nieruchomości oraz dokumentów na podstawie których dokonywano zmian w ewidencji gruntów a ponadto o odroczenie terminu rozprawy.

Na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gdańsku oddalił wniosek o odroczenie rozprawy oraz o zawieszenie postępowania.

Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalił ww. skargę. Sąd uznał,

że istotę sporu stanowiła kwestia wpływu zapisów zawartych w ewidencji gruntów

i budynków na ustalenie wysokości opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Stanowisko strony skarżącej sprowadzało się bowiem do tego, że dane wynikające

z ewidencji nie mają w kwestii ustalania wysokości należnego podatku znaczenia przesądzającego, albowiem organy podatkowe w każdym przypadku winny przeprowa-dzić stosowne postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia prawidłowej klasyfikacji gruntów, ich przeznaczenia i sposobu wykorzystywania, z czym nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Rozpatrujący sprawę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżących uznając, że decyzje organów obu instancji wydane były bez naruszenia prawa.

Analizując treść przepisu art. 21 ust. 1 P.g.k. Sąd doszedł bowiem do wniosku, że ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości organy podatkowe

nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane

w ewidencji. Zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków są wiążące, organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tej mierze. Wskazano jednocześnie, że od reguły tej nie zostały przewidziane żadne wyjątki. Podkreślono,

że dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, przez

co stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Podważenie tych danych, bądź też ich zmiana może nastąpić w postępo-wania prowadzonym przed właściwymi organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione, jako uprawnione do tych działań w treści przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wydanego na jego podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia

29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454).

Przeciwko ustalaniu wysokości podatku od nieruchomości w oparciu o zapisy wynikające z ewidencji nie świadczy także okoliczność, iż przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie odwołują się wprost do danych zawartych w ewidencji gruntów

i budynków, jak to zostało uczynione w ustawie o podatku rolnym. O zastosowaniu zapisów dla potrzeb ustalania wysokości podatku od nieruchomości decyduje bowiem wprost norma zawarta w art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości stosuje się dane zwarte w ewidencji, które są istotne z punktu widzenia ustalenia przedmiotu i podstaw opodatkowania. Brak bezpośredniego odwołania zawartego w przepisach ustawy podatkowej nie przekreśla więc stosowania tego przepisu przy wymiarze podatku.

Sąd nie stwierdził również naruszenia wskazanych przez stronę przepisów Ordynacji podatkowej. W szczególności organy podatkowe nie uchybiły przepisom

art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 dotyczących postępowań dowodowych we wszelkiego rodzaju postępowaniach podatkowych. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowa-nia, a zarazem przedmiotem ustaleń faktycznych czynionych w jego trakcie przez organy podatkowe było ustalenie przedmiotu opodatkowania w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości. Czynności te, prowadzone w kierunku określenia rodzaju

i powierzchni nieruchomości (gruntów), dokonywane są w oparciu o dane zawarte

w ewidencji gruntów i budynków, co stanowi odstępstwo od ogólnego modelu postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym. Dane zamieszczone w tej ewidencji mają dla organów podatkowych charakter wiążący do tego stopnia, że nie mogą one samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby z nimi sprzeczne. W tym zakresie postępowanie dowodowe doznaje więc istotnego ograniczenia, w związku z czym nie można w tym przypadku zarzucać skutecznie niedopełnienia przez organy podatkowe swoich obowiązków w tym zakresie.

Mając na uwadze całokształt przeprowadzonego przez organy postępowania podkreślono, że postępowanie to nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego ustalony w sprawie stan faktyczny uznano za prawidłowy.

Sąd nie uznał za zasadne uwzględnienia wniosku strony skarżącej o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., albowiem wynik postępowania prowadzanego przez Prezydenta Miasta w przedmiocie zatwierdzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, na które się powoływano nie ma w rozpoznawanej sprawie charakteru prejudycjalnego. Ten organ administracyjny nie rozstrzyga bowiem zagadnienia, które pozostaje z niniejszym postępowaniem w takim związku, że warunkuje możliwość dalszego jego prowadzenia, a treść rozstrzygnięcia ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania toczącego się przed sądem.

Nie stwierdzono również podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem ewentualne ustalenie popełnienia czynu karalnego przez Prezydenta Miasta nie pozostaje w takim związku, że mogłoby wywrzeć wpływ na treść rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie.

Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia uznano przedłożone przez strony dokumenty oraz kwestię ewentualnych zaniedbań jakich zdaniem stron dopuścił się Prezydent Miasta przy dokonywaniu zmian w ewidencji gruntów i budynków.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając wyrok sądu pierwszej instancji w całości, skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniesione zarzuty dotyczyły naruszenia:

I. przepisów postępowania, tj.:

1) art. 151 w związku z art. 125 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji polegające na:

a) oddaleniu skargi w sytuacji gdy postępowanie sądowe w sprawie powinno być zawieszone,

b) bezzasadnym oddaleniu wniosków o zawieszenie postępowania

na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r.,

c) nieprawidłowej ocenie wniosków o zawieszenie postępowania

w uzasadnieniu orzeczenia;

2) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i § 2, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 192, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji,

gdy skarżący wykazali, że postępowanie organów podatkowych dotknięte było wadami uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego

w sprawie, skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi;

3) art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku

z art. 122, art. 187 § 1 O.p., poprzez, niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, w którym przedstawiono stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, w szczególności poprzez bezzasadne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że przedmiot opodatkowania, tj. nieruchomość położona w G. przy ul. [...] nr [...] stanowiąca działkę nr [...], nie ma w całości charakteru nieruchomości rolnej;

4) art. 141 § 4 związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 1 P.g.k., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidło-wym uzasadnieniu wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że dane zawarte w ewidencji gruntów były wystarczające do określenia podstawy opodatkowania oraz że organy podatkowe przy wymiarze podatku od nieruchomości są związane danymi znajdującymi się w ewiden-cji gruntów i nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tej mierze;

II. naruszenia prawa materialnego, tj.:

1) art. 21 ust. 1 P.g.k. poprzez błędną wykładnię w związku z art. 151

i z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi;

2) art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6c ust. 1 u.p.r.

i art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l.

w zw. z art. 21 ust. 1 P.g.k. w związku z art. 151 i z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędem polega-jącym na nieuwzględnieniu skargi.

Wyrokiem z dnia 11 lipca 2012 r., II FSK 2632/10 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej w skrócie "NSA", uchylił zaskarżony wyrok w całości

i przekazał sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W ocenie sądu odwoławczego, co trafnie podnieśli skarżący, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku

z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. (zarzuty 3 i 4 skargi kasacyjnej). Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej uznano z kolei za nietrafne (zarzuty 1 i 2), wadliwie skonstruowane

(zarzut 2), bądź przedwczesne (zarzuty 5 i 6).

Jak wyjaśniono, WSA w Gdańsku niewystarczająco uzasadnił bowiem swoje rozstrzygnięcie co rodzi uzasadnione wątpliwości odnośnie prawidłowości oceny zaskarżonej decyzji SKO w świetle art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Niewystarczająca kontrola oceny stanu faktycznego przyjętego przez organy podatkowe doprowadziła do błędnego rozstrzygnięcia, czym Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.

Nieprawidłowe uzasadnienie wyroku uzasadniono błędnym przyjęciem, że przedmiot opodatkowania nie ma w całości charakteru nieruchomości rolnej. Stanowisko Sądu pierwszej instancji pomija okoliczność przedłożenia przez skarżących projektu klasyfikacji rolnej (operatu technicznego pomiarowo-klasyfikacyjnego) dla działki nr [...] z obrębu [...] sporządzonego przez klasyfikatora mgr inż. R. Ż. oraz wydania przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia 6 lipca 1995 r., nr [...], o zatwierdzeniu zmiany klasyfikacji ww. gruntów, wydanej na wniosek poprzednich właścicieli ww. nieruchomości i wprowadzonej do obrotu prawnego (doręczonej) po dacie nabycia prawa własności ww. nieruchomości przez skarżących. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji w sposób niewystarczający rozważył tę okoliczność faktyczną sprawy, albowiem doszło do nieprawidłowości w zaklasyfikowaniu ww. nieruchomości w ewidencji gruntów. Wydział Geodezji UM w G. nie uwzględnił zmian pomiarów i klasyfikacji ww. nieruchomości mimo dysponowania ww. projektem klasyfikacji. Okoliczność ta była także podnoszona przez skarżących w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta, zatem prawidłowa kontrola zaskarżonej do WSA w Gdańsku decyzji SKO powinna była obejmować analizę podnoszonego przez skarżących faktu przyjęcia przez organ ewidencyjny ww. operatu.

Wskazano ponadto na element stanu faktycznego, który pominął Sąd pierwszej instancji, tj. okoliczność, że w dniu 23 grudnia 2008 r. ww. operat techniczny aktualizacji klasyfikacji gruntów na działce nr [...], obręb [...] położonej w G. przy ulicy [...], nr [...] został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Prezydent Miasta nie wykazał, aby przedstawiony przez strony operat techniczny był wadliwy lub został przyjęty do państwowego zasobu w wyniku błędnych ustaleń, natomiast wskazane drobne usterki nie wpłynęły na jego wartość techniczną. Omawiany operat został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - dokumenty wpisano do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 23 grudnia 2008 r. pod nr [...].

Powyższa okoliczność została udokumentowana przez skarżących poprzez przedłożenie NSA kopii decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego

i Kartograficznego w G. z dnia 24 sierpnia 2011 r. Dokument ten nie był i nie mógł być znany WSA w Gdańsku w dniu rozpoznawania sprawy, tj. 17 sierpnia 2010 r., lecz w ocenie NSA na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji skarżący w sposób wystarczający zasygnalizowali problem rozbieżności ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, powołując się na złożenie ww. operatu. Sąd pierwszej instancji powinien był rozważyć przedłożoną kwestię, czego nie uczynił, a przynajmniej wbrew art. 141 § 4 P.p.s.a. nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponadto, WSA w Gdańsku powinien był zwrócić uwagę, że w myśl art. 20 w związku z 22 ust. 1 P.g.k. oraz § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków starosta (prezydent miasta) jest organem administracji publicznej, który prowadzi ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów. Obowiązkiem starosty (prezydenta miasta) jest prowadzenie oraz utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Mając na uwadze źródła danych ewidencyjnych wpływające na utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności stwierdzono, że WSA w Gdańsku powinien był ocenić skutki prawne działań skarżących, zmierzających do uzgodnienia klasyfikacji ww. nieruchomości w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, czego nie uczynił. Ponadto, w sprawie istotnym elementem stanu faktycznego jest okoliczność, że na etapie postępowania przed organami administracyjnymi zachodziła tożsamość organu podatkowego pierwszej instancji

i organu ewidencyjnego pierwszej instancji, którym był Prezydent Miasta. Stąd, prawidłowa kontrola sądowa decyzji ostatecznej SKO powinna była obejmować rozważania, jaki wpływ na wynik sprawy miała ocena SKO w zakresie posiadanych przez organ pierwszej instancji informacji o działaniach skarżących, zmierzających

do uzgodnienia danych w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym.

NSA wskazał przy tym, że co do zasady, organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń dotyczących klasyfikacji gruntu, zatem wiążąca dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji na podstawie art. 21 ust. 1 P.g.k. Według tego przepisu ewidencja gruntów

i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych

w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a więc organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów. Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte

o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Jednakże w sytuacji, gdy podatnik uprawdopodobni, że w przewidzianej prawem procedurze zainicjował uzgodnienie klasyfikacji danej nieruchomości w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, a wbrew przesłankom do takiej zmiany organy ewidencyjne nie skorygowały klasyfikacji, orany podatkowe są zobowiązane do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów, aby uczynić zadość naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. NSA zgodził się tym samym ze skarżącymi, że w takiej sytuacji ewidencja gruntów ma moc dokumentu urzędowego, przeciwko treści którego mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z art. 194 § 3 O.p. W rozpoznawanej sprawie klasyfikacja ewidencji gruntów, na którą powoływały się organy podatkowe w postępowaniu podatkowym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej SKO pozostawały w sprzeczności z treścią innego dokumentu urzędowego - decyzją Prezydenta Miasta z dnia 6 lipca 1995 r., nr [...]. Dodatkowo, organ podatkowy pierwszej instancji, który oparł się na danych z ewidencji gruntów, był jednocześnie organem ewidencyjnym, przed którym skarżący bezskutecznie próbowali skorygować dane ewidencyjne. Kwestia ta nie została należycie oceniona przez WSA w Gdańsku, co prowadzi do konkluzji, że naruszono art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez skarżących skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II FSK 2632/10 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W związku z powyższym, w rozpatrywanej przez Sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną

w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowa-nia sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji.

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie,

że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez NSA, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak - Molczyk [w:] H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska,

T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku NSA. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko sądu wyższej instancji.

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że skarga z dnia 14 kwietnia 2010 r. zasługuje na uwzględnienie, albowiem ponowna ocena legalności zaskarżonego aktu prowadzi do wniosku, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem prawa polegającym na niewystarczającym zbadaniu stanu faktycznego sprawy, czym naruszono przepisy art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie "O.p.".

Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, stanął bowiem na stanowisku, że dla klasyfikacji przedmiotu opodatkowania decydujące znaczenie ma ewidencja gruntów i budynków, przy czym wynikające z niej dane są dla organu podatkowego wiążące i ostateczne co powoduje, że nawet

w przypadku ich niezgodności rzeczywistym stanem, nie jest możliwa ich weryfikacja.

Z poglądem takim nie można się zgodzić. Przepis art. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "P.g.k.") stanowiący, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przepis ten przewiduje więc, że dla organów podatkowych klasyfikacja gruntów wynikająca z ewidencji jest wiążąca i nie pozwala

im na dokonywanie samodzielnych ustaleń co do klasyfikacji gruntu. W tym świetle ewidencja gruntów i budynków jest zatem urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a więc organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów. Dane te mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym, organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym.

Jednakże, w ślad za NSA podkreślić należy, że w sytuacji gdy podatnik uprawdopodobni, iż w przewidzianej prawem procedurze zainicjował uzgodnienie klasyfikacji danej nieruchomości w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym, a wbrew przesłankom do takiej zmiany organy ewidencyjne nie skorygowały klasyfikacji, organy podatkowe są zobowiązane do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów aby uczynić zadość naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. W takiej sytuacji, ewidencja gruntów ma moc dokumentu urzędowego, przeciwko treści którego mogą być przeprowadzone dowody przeciwne zgodnie z art. 194 § 3 O.p.

Podzielając wyrażone w sprawie stanowisko NSA podkreślić należy, że przeciw-na wykładnia systemowa ww. przepisów prawa prowadziłaby do zbytniego formalizmu, który godziłby nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia

2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej w skrócie: Konstytucja RP).

Nie można bowiem przyjąć, że ze względu na silnie formalistyczną wykładnię art. 21 P.g.k. ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej. Wniosek ten potwierdza możliwość przeprowadzenia na podstawie art. 194 § 3 O.p. przeciwdowodu względem dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 O.p. Ponadto, wyrażona powyżej wykładnia jest zgodna z zasadą ekonomii procesowej, bowiem w takim przypadku organy podatkowe nie muszą czekać na wyczerpanie środków prawnych przez podatników w postępowaniu przed organami ewidencyjnymi. Tym samym możliwa jest realizacja art. 125 O.p. na etapie postępowania podatkowego, a w przypadku kontroli decyzji zapadłej w tym postępowaniu przez sąd administracyjny – art. 7 P.p.s.a. i art. 45 Konstytucji RP.

Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca sygnalizowała organom, przed którymi toczyło się postępowanie podatkowe rozbieżność ewidencji gruntów

ze stanem rzeczywistym. Już w odwołaniu od decyzji organu I instancji (k. 11 akt administracyjnych) skarżący podnosili, że w sprawie doszło do nieprawidłowości

w zaklasyfikowaniu przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów, bowiem Wydział Geodezji UM w G. nie uwzględnił zmian pomiarów i klasyfikacji nieruchomości mimo dysponowania projektem klasyfikacji rolnej operatu technicznego pomiarowo-klasyfikacyjnego. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje również okoliczność, że w dniu 23 grudnia 2008 r. ww. operat techniczny aktualizacji klasyfikacji gruntów na działce nr [...], obręb [...] położonej w G. przy ulicy [...], nr [...], został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Prezydent Miasta nie wykazał, aby przedstawiony przez strony operat techniczny był wadliwy lub został przyjęty do państwowego zasobu w wyniku błędnych ustaleń. Omawiany operat techniczny zawiera m.in. podpisany przez strony protokół z przeprowadzenia klasyfikacji gruntów (z adnotacją "protokół kontroli klasyfikacji i kontroli powierzchni faktycznie zabudowanej") wraz z mapą klasyfikacji gruntów, opisy odkrywek (określające przydatność rolniczą gleby pod uprawę, jako "kompleks pszenny dobry" oraz "kompleks zbożowo-pastewny mocny"), obliczenia powierzchni, wykaz zmian gruntowych oraz protokół kontroli technicznej. W protokole kontroli ww. operatu nie wykazano znaczących usterek lub nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby przyjęcie opracowania do zasobu. Natomiast wskazane drobne usterki nie wpłynęły na jego wartość techniczną. W związku z czym omawiany operat został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dokumenty wpisano do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 23 grudnia 2008 r. pod nr [...]. Należy również podkreślić, że klasyfikacja ewidencji gruntów, na którą powoływały się organy podatkowe pozostawała w sprzeczności z treścią innego dokumentu urzędowego, tj. decyzją Prezydenta Miasta z dnia 6 lipca 1995 r., nr [...] o zatwierdzeniu klasyfikacji przedmiotowych gruntów wydanej na wniosek poprzednich właścicieli.

W tym miejscu wyłania się kolejna istotna kwestia. Zauważyć bowiem należy,

że Prezydent Miasta w niniejszej sprawie występuje w dwojakiej roli. Jest

on zarówno organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków, jak również organem podatkowym, który na podstawie ww. ewidencji kreuje sytuacje podatników. Jak wynika z art. 20 w związku z 22 ust. 1 P.g.k. oraz § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r., nr 38, poz. 454) starosta (prezydent miasta) jest organem administracji publicznej, który prowadzi ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów. Obowiązkiem starosty (prezydenta miasta) jest prowadzenie oraz utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności,

tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Może być wywołana wnioskiem lub działaniem organu z urzędu. Przepis § 45 ust. 2 ww. rozporządzenia określa, że źródłami danych ewidencyjnych są m.in.: materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; wyniki pomiarów fotogrametrycznych; wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych; dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne; wyniki oględzin. Dodatkowo § 46 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że z urzędu wprowadza się zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych.

W takiej sytuacji, wszelkie ewentualne błędy tego organu popełnione w postępowaniu ewidencyjnym rzutują na prawa i obowiązki podatnika w postępowaniu podatkowym. W związku z powyższym, dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej, organ odwoławczy powinien zwrócić szczególną uwagę na wskazującą uchybienia

w prowadzonej ewidencji argumentację strony, tak aby nie poniosła ona negatywnych konsekwencji uchybień przez nią niezawinionych, a za takie uznać należy nieterminową aktualizację ewidencji. Z akt sprawy wynika, że podatnicy zgłaszali organowi ewidencyjnemu konieczność aktualizacji danych wynikających z ewidencji, wobec czego nie można zarzucić stronie najmniejszych uchybień w tej kwestii. Brak aktualizacji danych obciąża zatem organ ewidencyjny (a zarazem organ podatkowy) powodując dopuszczalność przeprowadzenia dowodu przeciwnego.

W konsekwencji stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki, w ramach których organ podatkowy II instancji powinien był powziąć wątpliwość co do rzetelności danych wynikających z prowadzonej przez Prezydenta Miasta ewidencji gruntów i budynków, a następnie rozpocząć starania w celu prawidłowej klasyfikacji przedmiotowej nieruchomości na potrzeby podatkowe. Zobowiązanie do takiego działania, jak już podkreślono wynika z zasady prawdy materialnej, której naruszenie powoduje konieczność wyeliminowania rozstrzygnięcia

z obrotu prawnego.

Stwierdzając naruszenie art. 122 i art. 187 § O.p. wyrażające się w wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy zarzuty naruszenia prawa materialnego uznano

za przedwczesne.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane zostaje do dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ ten powinien ustalić aktualną klasyfikację nieruchomości w świetle dokonanej w sprawie wykładni. Dopiero wyjaśnienie ww. okoliczności da podstawę do ustalenia skarżącym zobowiązania podatkowego.

Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylona decyzja nie może być wykonana.

Ponadto, wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd,

na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądził na rzecz strony skarżącej od organu administracji.