Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 6/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 4, art. 58 par. 1, art. 58 par. 3, art. 232 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 53, art. 54, art. 58, art. 63a par. 1, art. 35, art. 42 par. 1, 2, art. 45
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1991 nr 42 poz 188
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i  organów samorządu notarialnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Pąsiek po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Rady Izby Notarialnej we W. w przedmiocie wszczęcie postępowania dyscyplinarnego postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej wpis sądowy od skargi w kwocie 100 (sto) złotych.


UZASADNIENIE

Pismem dnia [...] maja 2013 r. M. K. (zwany dalej "skarżącym") wniósł skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej we W. w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu [...] listopada 2012 r. złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko notariuszowi. W odpowiedzi na wniosek Rada Izby Notarialnej poinformowała skarżącego o pozostawieniu jego pisma bez dalszego biegu. Następnie skarżący skierował pismo do Krajowej Rady Notarialnej w W. wnosząc o podjęcie działań przez organ wyższego stopnia w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Krajowa Rada Notarialna poinformowała skarżącego, iż nie ma kompetencji do podjęcia jakichkolwiek działań. Wobec powyższego skarżący złożył kolejny wniosek do Rady Izby Notarialnej o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, na który nie otrzymał żadnej odpowiedzi. W ocenie skarżącego Rada Izby Notarialnej nie podejmując uchwały w przedmiocie jego wniosku naruszyła art. 58 Prawa o notariacie i art. 1 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 § 1 i 2 oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Ponadto sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem (art. 58 § 3 p.p.s.a.).

W przypadku skargi na bezczynność organu wskazanej w pkt 8 przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał ustawowy obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyżej przytoczonych przepisów lub przepisów szczególnych (np. ustawy –Prawo o notariacie) zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.

Istotą zatem rozstrzygnięcia jest ustalenie czy Rada Izby Notarialnej miała obowiązek wypowiedzieć się na skutek wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec notariusza i czy brak odpowiedzi w tym zakresie stanowił bezczynność w sprawie należącej do właściwości sądu administracyjnego.

Nawiązać tu należy do przepisów o odpowiedzialności dyscyplinarnej notariuszy na gruncie ustawy z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1158 ze zm.). W kwestii odpowiedzialności dyscyplinarnej orzekają sądy dyscyplinarne złożone z przedstawicieli tego zawodu, wybierani przez odpowiednie organy danego samorządu zawodowego. Sądownictwo dyscyplinarne jest dwuinstancyjne, a postępowanie dyscyplinarne oparte jest na modelu postępowania karnego przed sądami powszechnymi. Sąd dyscyplinarny jest w zakresie orzekania niezawisły. Od orzeczeń sądów dyscyplinarnych wydawanych w drugiej instancji przysługuje obwinionemu kasacja do Sądu Najwyższego (por. art. 53 i 54, 63a § 1 Prawa o notariacie). Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do notariusza mogą zgłosić Minister Sprawiedliwości lub rada właściwej izby notarialnej po wstępnym wyjaśnieniu okoliczności koniecznych do ustalenia znamion czynu zarzuconego obwinionemu oraz złożeniu wyjaśnień przez obwinionego, chyba że złożenie tych wyjaśnień nie jest możliwe (art. 58 ustawy – Prawo o notariacie).

Powołany wyżej art. 58 Prawa o notariacie określa zatem podmioty uprawnione do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, są nimi Minister Sprawiedliwości i rada właściwej izby notarialnej. Wystąpienie zatem z żądaniem wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez jakikolwiek inny podmiot nie obliguje ani Ministra Sprawiedliwości, ani rady do złożenia takiego wniosku. Żądanie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego pochodzące od podmiotu nieuprawnionego w świetle przepisów ustawy – Prawo o notariacie, stanowi jedynie informację o możliwości popełnienia deliktu dyscyplinarnego. Rzeczą Ministra Sprawiedliwości lub rady właściwej izby notarialnej jest natomiast dokonanie w takiej sytuacji wstępnego wyjaśnienia okoliczności koniecznych do ustalenia znamion czynu zarzucanego obwinionemu i ewentualne wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Wskazać ponadto trzeba, że przepisy ustawy Prawo o notariacie (rozdział 6) kompleksowo regulują przebieg postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez organy samorządu zawodowego względem notariuszy określając również zakres sądowego postępowania kontrolnego w sprawach dyscyplinarnych wraz z możliwością wniesienia kasacji na ściśle określonych podstawach do Sądu Najwyższego. Przepisy te nie przewidują w żadnym stopniu i na żadnym etapie postępowania dyscyplinarnego kontroli sądów administracyjnych w tych sprawach.

Jeśli chodzi o zakres działania rady izby notarialnej to należy do niej nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności notariusza (art. 35 ustawy – Prawo o notariacie). Z kolei nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego sprawuje Minister Sprawiedliwości osobiście, za pośrednictwem prezesów sądów apelacyjnych lub sądów wojewódzkich (obecnie okręgowych) albo przez wyznaczone osoby (art. 42 § 1). Szczegółowe zagadnienia sposobu wykonywania nadzoru znajdują się w samym prawie o notariacie, jak też w wydanym na podstawie delegacji z art. 42 § 2 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188). Działania w ramach postępowania nadzorczego takie jak czynności kontrolne organów nadzoru, sposób oceny kwestionowanych czynności notarialnych, odstąpienie od żądania wszczęcia wobec notariusza postępowania dyscyplinarnego (por. art. 45 Prawa o notariacie), sposób załatwienia skargi na notariusza - nie podlegają kontroli sądów administracyjnych.

Wobec powyższego przyjąć należy, że sąd administracyjny nie jest władny rozpoznawać skargę na bezczynność w niepodjęciu przez Radę Izby Notarialnej działania w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, z tej racji, iż postępowanie dyscyplinarne notariuszy jako takie nie zostało powierzone sądom administracyjnym do kontroli (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 32/13).

W konsekwencji zatem – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – orzeczono, jak w punkcie I sentencji. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt II sentencji).