Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3684/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 1 pkt 41
journal: Dz.U. 2017 poz 1221
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Anna Chołuj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 września 2017 r. nr 0114-KDIP4.4012.256.2017.1.AKO w przedmiocie podatku od towarów i usług. oddala skargę


UZASADNIENIE

G. w W. S.A. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka, wnioskodawca lub G.) wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zastosowania zwolnienia od podatku świadczonej usługi polegającej na udostępnianiu serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji, według stanu prawnego obowiązującego od 1 lipca 2017 r.

We wniosku przedstawiono zdarzenie przyszłe, z którego wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność, o której mowa w art. 21 ust. 1-3a ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1636 ze zm.), tj. prowadzi rynek regulowany (giełdę instrumentów finansowych).

Zgodnie z ustawą o obrocie instrumentami finansowymi, przedmiotem działalności spółki polegającej na prowadzeniu rynku regulowanego może być wyłącznie: prowadzenie rynku regulowanego, organizowanie alternatywnego systemu obrotu, prowadzenie platformy aukcyjnej lub prowadzenie innej działalności w zakresie organizowania obrotu instrumentami finansowymi oraz działalności związanej z tym obrotem.

Dodatkowo, zgodnie z wymogami regulacyjnymi, w szczególności brzmieniem ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (art. 18 ust. 1 pkt 3), skarżąca zapewnia upowszechnianie jednolitych informacji o kursach i obrotach instrumentami finansowymi, które są przedmiotem obrotu na danym rynku organizowanym przez tę spółkę, w tym w przypadku organizowania obrotu akcjami - w sposób i w zakresie określonym w art. 12, art. 13, art. 17-20 oraz art. 27-32 Rozporządzenia Komisji (WE) 1287/2006 z 10 sierpnia 2006 r. oraz Dyrektyw MiFID, tj. Dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych, Dyrektywy Komisji 2006/73/WE wprowadzającej środki wykonawcze do Dyrektywy 2004/39/WE oraz Rozporządzenia Komisji nr 1287/2006 z 10 sierpnia 2006 r. wprowadzającego środki wykonawcze do Dyrektywy 2004/39/WE.

W ramach opisanej wyżej działalności, spółka świadczy kompleksową usługę, której przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, która podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. i pkt 41 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT). Powyższa usługa świadczona jest przez spółkę na rzecz:

• członków giełdy, o których mowa w § 60 ust. 2 regulaminu giełdy (między innymi domów maklerskich, banków prowadzących działalność maklerską, zagranicznych firm inwestycyjnych prowadzących działalność maklerską na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej),

• emitentów instrumentów finansowych.

• odbiorców giełdy.

W ramach świadczenia kompleksowej usługi prowadzenia rynku regulowanego, której przedmiotem są instrumenty finansowe, spółka wykonuje na rzecz członków giełdy, emitentów instrumentów finansowych oraz odbiorców danych odpłatnie, między innymi, następujące czynności:

• dopuszczanie oraz wprowadzanie instrumentów finansowych do obrotu na giełdzie instrumentów finansowych,

• notowanie instrumentów finansowych dopuszczonych do obrotu na giełdzie,

• przyjmowanie, przetwarzanie i realizacja (za pośrednictwem systemów informatycznych G.) zleceń maklerskich członków giełdy,

• wystawianie na rzecz członków giełdy i przekazywanie im kart umów stanowiących dowód zawarcia transakcji giełdowych, jak też przekazywanie kart umów do Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych w celu rozliczenia transakcji dokonanych na giełdzie,

• prowadzenie sesji giełdowych, w tym nadzór nad przebiegiem i porządkiem sesji giełdowych, zawieszanie, wydłużanie sesji, opóźnianie lub przerywanie sesji, przeprowadzanie tzw. dogrywki,

• udostępnianie danych transakcyjnych czasu rzeczywistego, w tym z prawem do dalszej dystrybucji na rzecz inwestorów; udostępnianie danych w czasie rzeczywistym oznacza udostępnienia danych przed upływem 15 minut od momentu ich wytworzenia przez spółkę; jej odbiorcami są członkowie giełdy i odbiorcy danych.

Przedmiotem wniosku są wyłącznie czynności G. polegające na udostępnianiu odbiorcom danych serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji.

Dane (serwisy giełdowe) czasu rzeczywistego przekazywane odbiorcom danych obejmują:

a) dane na rynku kasowym oraz na rynku terminowym, w tym:

- dane o zawartych transakcjach (kursy, wolumeny, anulacje),

- dane o 5 najlepszych ofertach kupna i sprzedaży oraz o wszystkich pozostałych ofertach kupna i sprzedaży (pełen arkusz zleceń),

- informacje uzupełniające (status instrumentu, komunikaty tekstowe itp.),

b) dane o wartościach indeksów publikowanych przez spółkę.

Dystrybucja danych czasu rzeczywistego przez odbiorców danych skierowana jest do abonentów będących zasadniczo inwestorami, którzy korzystają z usług członków giełdy w zakresie transakcji giełdowych, tj. przede wszystkim usług prowadzenia rachunków instrumentów finansowych oraz realizacji zleceń maklerskich, gdyż to oni (abonenci - inwestorzy) są realnie zainteresowani danymi czasu rzeczywistego, za których otrzymanie ponoszą opłaty.

W przeciwieństwie do danych opóźnionych, które służą odbiorcom zasadniczo do celów statystycznych, analitycznych czy badania rynku, dane czasu rzeczywistego udostępniane odbiorcom danych wraz z prawem do ich dalszej dystrybucji służą odbiorcom danych oraz abonentom ich serwisów (tj. inwestorom), przede wszystkim jako zasilenie w dane giełdowe ich systemów informatycznych, które są używane do podejmowania i realizacji decyzji inwestycyjnych i zawierania transakcji na giełdzie, których przedmiotem są instrumenty finansowe lub inne walory, których wartość jest uzależniona od wartości instrumentów finansowych notowanych na giełdzie prowadzonej przez skarżącą.

Mając na uwadze powyższe, spółka traktuje przedmiotowe usługi polegające na udostępnianiu odbiorcom danych serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawieniem do ich dalszej dystrybucji jako zwolnione od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 w zw. z art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, co zostało potwierdzone w interpretacji indywidualnej z 23 stycznia 2013 r. (sygn. IPPP3/443-1113/12-2/SM) wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej.

Obecnie, z uwagi na zmianę przepisów będących podstawą dotychczasowego zwolnienia od podatku od towarów i usług, tj. uchylenie art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, spółka w niniejszym wniosku chce potwierdzić, że również w stanie prawnym obowiązującym od 1 lipca 2017 r. świadczona przez nią usługa będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.

W związku z powyższym skarżąca zapytała, czy opisana świadczona przez nią usługa polegająca na udostępnianiu odbiorcom danych serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT w stanie prawnym obowiązującym od 1 lipca 2017 r.

Przedstawiając własne G. wskazała, że usługa polegająca na udostępnianiu odbiorcom danych serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT w stanie prawnym obowiązującym od 1 lipca 2017 r.

Zdaniem skarżącej zasadniczym przedmiotem jej działalności gospodarczej jest prowadzenie rynku regulowanego (giełdy instrumentów finansowych) w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, co niewątpliwie stanowi usługę zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. Działalność ta ma charakter tzw. działalności regulowanej, tj. ograniczona jest ramami prawnymi wynikającymi z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.

Spółka wskazała, że zarówno ustawodawstwo krajowe, jak też unijne nakłada na nią szereg obowiązków, których wypełnianie stanowi warunek konieczny, niezbędny do zgodnego z wymogami regulacyjnymi prowadzenia zasadniczej działalności w postaci rynku regulowanego (giełdy instrumentów finansowych). W tym zakresie powołała się na art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Takim szczególnym obowiązkiem i jednocześnie wymogiem regulacyjnym, jak też praktycznym, jest obowiązek dystrybucji (upowszechniania) informacji giełdowej. Skoro więc ustawodawca nakłada na podmioty prowadzące rynek regulowany (giełdę instrumentów finansowych, której prowadzenie bezsprzecznie stanowi świadczenie usług zwolnionych od podatku VAT) obowiązek upowszechniania danych giełdowych, to uznać należy, że czynności składające się na taką dystrybucję danych, w tym w szczególności udostępnianie danych czasu rzeczywistego na rzecz podmiotów niebędących członkami giełdy z prawem dalszej dystrybucji, stanowi niezbędny element takiej działalności.

Obecnie, spółka traktuje przedmiotowe usługi polegające na udostępnianiu odbiorcom danych serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawieniem do ich dalszej dystrybucji, jako zwolnione od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 w zw. z art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, co zostało potwierdzone w interpretacji indywidualnej z 23 stycznia 2013 r. (sygn. 1PPP3/443-1113/12-2/SM) wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz G. .

Spółka argumentowała, że uchylenie od 1 lipca 2017 art. 43 ust. 13 ustawy o VAT r. jest konsekwencją wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał lub TSUE) z 17 marca 2016 r. w sprawie C-40/15 Minister Finansów przeciwko Aspiro S.A., dawniej BRE Ubezpieczenia sp. z o.o., w której Trybunał uznał, że usługi likwidacji szkód nie korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, jako tzw. usługi pomocnicze do usług ubezpieczeniowych (na mocy art. 43 ust. 13 ustawy o VAT), a z uzasadnienia ustawy wprowadzającej tę nowelizację wynika, że celem uchylenia art. 43 ust. 13 ustawy o VAT jest wyłączenie ze zwolnienia usług świadczonych przez podmioty trzecie na rzecz zakładów ubezpieczeń, a w szczególności usług likwidacji szkód.

Zdaniem G. uchylenie art. 43 ust. 13 ustawy o VAT nie powinno mieć wpływu na możliwość zastosowania zwolnienia od podatku VAT w odniesieniu do usług, które obecnie korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 40-41, stanowiących odpowiedniki dla przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1. z późn. Zm), tj. art. 135 ust. 1 lit d) oraz art. 135 ust. 1 lit. f.

W konsekwencji, w ocenie spółki, świadczone przez nią usługi polegające na udostępnianiu serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym, które obecnie korzystają ze zwolnienia z VAT w oparciu o art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, również po wejściu w życie ustawy z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2024; dalej ustawa zmieniająca), powinny korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT w stanie prawnym obowiązującym od 1 lipca 2017 r., jako element usługi zasadniczej, jaką jest prowadzenie rynku regulowanego.

Wnioskodawca powołał się na wyroki TSUE w sprawach C-2/95, C-235/00 i C-350/10 argumentując, że bez czynności prowadzenia rynku regulowanego (giełdy instrumentów finansowych), usługa udostępniania danych czasu rzeczywistego, jako usługa odrębna będąca w oderwaniu od prowadzenia rynku regulowanego, byłaby pozbawiona ekonomicznego sensu. Z kolei prowadzenie rynku regulowanego nie byłoby efektywnie możliwe, gdyby nie udostępnianie przez spółkę danych, które bezsprzecznie są niezbędne do dokonywania transakcji mieszczących się w zakresie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. Brak udostępniania tych danych uniemożliwiałby bowiem skuteczne prowadzenie przez skarżącą rynku regulowanego (giełdy instrumentów finansowych) oraz eliminowałby możliwość realnego uczestnictwa inwestorów w transakcjach giełdowych.

Ponadto, w ocenie spółki, na podstawie danych giełdowych w czasie rzeczywistym podejmowane są określone decyzje inwestycyjne, czego efektem jest przeprowadzanie określonych transakcji (tj. kupna/sprzedaży określonych akcji). Nie sposób również uznać, że usługa udostępniania danych czasu rzeczywistego stanowi usługę stricte techniczną, która - w świetle przytoczonego orzecznictwa Trybunału - nie powinna korzystać ze zwolnienia z VAT. Analizowana usługa ma bowiem bezpośredni wpływ na dokonanie konkretnych transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe - efektywnie skutkując faktyczną zmianą sytuacji finansowej stron danej transakcji. Celem usługi jest zatem doprowadzenie do prawidłowego wykonania usługi transakcji na instrumentach finansowych.

Wnioskodawca stoi też na stanowisku, że analizowana usługa udostępniania danych czasu rzeczywistego powinna zostać także uznana za usługę, która jest właściwa dla usługi finansowej świadczonej przez spółkę (tj. usługi prowadzenia rynku regulowanego, zwolnionej od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT). Taka czynność występuje bowiem w praktyce wyłącznie przy czynnościach prowadzenia rynku regulowanego.

W konsekwencji w ocenie skarżącej, biorąc pod uwagę charakter usług przez nią świadczonych, a także kryteria uznania określonych usług za stanowiące element usług finansowych funkcjonujące w orzecznictwie Trybunału, świadczone przez G. usługi w zakresie udostępniania danych czasu rzeczywistego powinny zostać uznane za usługi stanowiące element usług finansowych korzystające ze zwolnienia od podatku VAT.

Zdaniem wnioskodawcy, niezależnie od obowiązywania art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, świadczona przez G. usługa udostępniania danych czasu rzeczywistego:

• stanowi odróżniającą się całość,

• stanowi element składowy usługi zasadniczej jaką jest prowadzenie rynku regulowanego (giełdy instrumentów finansowych), a bez czynności prowadzenia rynku regulowanego usługa udostępniania danych rynkowych czasu rzeczywistego nie mogłaby być świadczona,

• jednocześnie prowadzenie rynku regulowanego nie byłoby możliwe bez udostępnianych danych czasu rzeczywistego, które są niezbędne do podejmowania decyzji inwestycyjnych przez inwestorów,

• usługi te dotyczą danych o instrumentach finansowych, które są niezbędne do zawarcia właściwych transakcji na rynku.

W interpretacji indywidualnej wydanej 5 września 2017 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS) uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe.

Organ wskazał, że omawiana zmiana, tj. uchylenie art. 43 ust. 13 ustawy o VAT prowadzi do usunięcia z regulacji dotyczących zwolnień od VAT, zwolnienia dla usług stanowiących element zwolnionej od podatku usługi finansowej lub ubezpieczeniowej, wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 7 oraz 37-41 ustawy, stanowiących odrębną całość oraz będących właściwymi i niezbędnymi do świadczenia usługi zwolnionej. Celem przedmiotowej zmiany jest ściślejsze odwzorowanie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE dotyczących zakresu stosowania zwolnienia do usług finansowych i ubezpieczeniowych oraz orzecznictwa TSUE. Z uwagi na to, że interpretacja zgodna z orzecznictwem Trybunału w zakresie usług finansowych może i powinna zostać wyprowadzona bezpośrednio z przepisów art. 43 ust. 1 pkt 7 i 38-41, przepis art. 43 ust. 13 jest zbędny. Przy dokonywaniu interpretacji przepisów art. 43 ust. 1 pkt 7 i 38-41 ustawy o VAT uwzględnić należy orzecznictwo TSUE dotyczące usług finansowych (w tym usług stanowiących element usług finansowych). Ze zwolnienia będą nadal korzystać usługi stanowiące element usług finansowych wymienionych w art, 43 ust. i pkt 7 i 38-41, jeżeli takie zwolnienie wynika z orzecznictwa TSUE.

Dyrektor KIS powołał się, między innymi, na wyrok TSUE w sprawie C-349/96 oraz koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych i wyjaśnił, że aby móc wskazać, że dana usługa jest usługą złożoną (kompleksową), winna składać się z różnych świadczeń, których realizacja prowadzi do jednego celu. Na usługę złożoną składa się kombinacja różnych czynności, prowadzących do realizacji określonego celu - do wykonania świadczenia głównego, na które składają się różne świadczenia pomocnicze. Natomiast usługę należy uznać za pomocniczą, jeśli nie stanowi ona celu samego w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania usługi zasadniczej. Pojedyncza usługa traktowana jest zatem jak element usługi złożonej wówczas, jeżeli cel świadczenia usługi pomocniczej jest zdeterminowany przez usługę główną oraz nie można wykonać lub wykorzystać usługi głównej bez usługi pomocniczej.

W konsekwencji, świadczenie złożone ma miejsce wówczas, gdy relacja poszczególnych czynności (świadczeń) wykonywanych na rzecz jednego nabywcy dzieli je na świadczenie podstawowe i świadczenia pomocnicze - tzn. takie, które umożliwiają skorzystanie ze świadczenia podstawowego (lub są niezbędne dla możliwości skorzystania ze świadczenia podstawowego). Jeżeli jednak świadczenia te można rozdzielić tak, że nie zmieni to ich charakteru, ani wartości z punktu widzenia nabywcy — wówczas świadczenia takie powinny być traktowane jako dwa (lub więcej) niezależnie opodatkowane świadczenia. Jeśli więc wykonywanych jest więcej czynności i są one ze sobą ściśle powiązane oraz stanowią całość pod względem ekonomicznym i gospodarczym, to wówczas dla potrzeb VAT należy potraktować je jako jedną czynność opodatkowaną. Skutkiem powyższego, świadczenie pomocnicze, co do zasady dzieli los prawny świadczenia głównego, w szczególności w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego, miejsca świadczenia oraz stawki podatku od towarów i usług. Stosownie do powyższego, świadczeniami powiązanymi ze sobą pod względem ekonomicznym i gospodarczym będą świadczenia pomocnicze oraz świadczenia główne uzasadniające ekonomiczne istnienie świadczeń pomocniczych.

Zdaniem organu usługi udostępniania danych czasu rzeczywistego, objęte przedmiotowym wnioskiem, nie stanowią wraz z pozostałymi usługami w zakresie prowadzenia rynku regulowanego, jednego kompleksowego świadczenia, które dzieli zasady opodatkowania świadczenia głównego.

Opisane we wniosku udostępnianie danych czasu rzeczywistego, w ocenie Dyrektora KIS, uznać należy więc za czynności o charakterze administracyjnym i technicznym, niestanowiące elementu spełniającego szczególne oraz istotne funkcje usługi w zakresie prowadzenia rynku regulowanego.

Organ argumentował też, że analizowana usługa nie jest usługą, której przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a którą obejmowałoby zwolnienie od podatku zawarte w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. Dane te dotyczą instrumentów finansowych, a więc zawartych transakcji, kursów itd., jednak przedmiotem świadczonych usług nie są instrumenty finansowe, ale dane się do nich odnoszące. Tak więc pomimo iż podjęcie decyzji inwestora o przeprowadzeniu określonych transakcji kupna bądź sprzedaży instrumentów finansowych może być dokonane na skutek analizy informacji dostarczonych przez wnioskodawcę, to jednak świadczona przez spółkę usługa dostarczania danych nie jest usługą, której przedmiotem są instrumenty finansowe. Nie spełnia więc ona, jako taka specyficznych i istotnych funkcji zwolnionej usługi finansowej, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia - zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyroki C-2/95 SDC - pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. - pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj - pkt 24).

Organ powołał się dodatkowo na uzasadnienie wyroku TSUE z 28 lipca 2011 r. w sprawie C-350/10 Nordea Pankki Suomi Syj, zgodnie z którym zwolnione od podatku od towarów i usług są transakcje, których przedmiotem są papiery wartościowe, jeżeli świadczone usługi skutkują przekazaniem środków pieniężnych oraz prowadzą do zmian prawnych i finansowych, podczas gdy dostarczenie zwykłego świadczenia fizycznego lub technicznego, takiego jak udostępnienie bankowi systemu informatycznego, pozostaje poza zakresem takiego zwolnienia. Organ zwrócił uwagę, że Trybunał w uzasadnieniu powyższego orzeczenia podniósł, iż "sama tylko okoliczność, iż dany składnik jest nieodzowny do realizacji określonej transakcji objętej zwolnieniem, nie pozwala uznać, że usługa odpowiadająca temu składnikowi objęta jest zwolnieniem" oraz zauważył, że "(...) skoro usługi Swift są usługami elektronicznego przesyłania wiadomości, których wyłącznym przedmiotem jest przekazywanie danych, nie spełniają one jako takie żadnej z funkcji którejkolwiek z transakcji finansowych, o których mowa w art. 13 część B lit. d) pkt 3 i 5 szóstej dyrektywy, tj. nie skutkują przeniesieniem środków lub papierów wartościowych i nie posiadają zatem ich cech".

Dyrektor KIS wskazał dalej, że z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT wynika, iż zwolnione od podatku są usługi których przedmiotem są instrumenty finansowe, a nie usługi odnoszące się do usług finansowych. Wobec powyższego skoro świadczenie przez spółkę usługi udostępniania danych transakcyjnych czasu rzeczywistego, w tym z prawem do dalszej dystrybucji na rzecz inwestorów, nie skutkuje przekazaniem środków pieniężnych i nie prowadzi do zmian prawnych i finansowych stron transakcji, to w rezultacie nie stanowi instrumentu finansowego, a jedynie ma charakter techniczny. W rezultacie więc usługi te nie podlegają zwolnieniu, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą interpretację indywidualną spółka wniosła o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wedle norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przedstawiona we wniosku usługa udostępniania odbiorcom danych serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym, wraz z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji, nie stanowi elementu świadczenia, którego przedmiotem są instrumenty finansowe, a w konsekwencji uznanie, że świadczona przez spółkę usługa - jako mająca charakter czysto techniczny - nie może korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług w stanie prawnym obowiązującym od 1 lipca 2017 r., podczas gdy, świadczona przez skarżącą usługa spełnia kryteria określone przez orzecznictwo TSUE dotyczące usług finansowych pozwalające na uznanie tej usługi za stanowiącą element usługi finansowej, a w konsekwencji, powinna korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Spółka podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu wniosku, w szczególności powołała się na przesłanki wynikające z orzecznictwa TSUE dotyczącego usług finansowych wyprowadzając, że ze zwolnienia od opodatkowania VAT będą korzystać usługi stanowiące element usług finansowych, jeżeli:

1) z ogólnego punktu widzenia stanowią odrębną całość,

2) obejmują funkcje charakterystyczne dla usługi zwolnionej,

3) świadczone usługi muszą pociąga ze sobą zmiany w sytuacji prawnej i finansowej zainteresowanych podmiotów.

Zdaniem skarżącej przesłanki te dla świadczonej przez nią usługi są spełnione.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawa do zastosowania po 1 lipca 2017 r. zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT do usługi polegającej na dystrybucji (upowszechnianiu) danych rynkowych wraz uprawnieniami do ich dalszej dystrybucji.

Skarżąca zarzuciła organowi błędną wykładnię art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT polegającego na uznaniu, że przedstawiona we wniosku usługa udostępniania odbiorcom danych serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym, wraz z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji, nie stanowi elementu świadczenia, którego przedmiotem są instrumenty finansowe, a w konsekwencji uznaniu, że świadczona przez spółkę usługa nie może korzystać ze zwolnienia z podatku od towarów i usług.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Powyższy przepis stanowi wyraz implementacji do krajowego porządku prawnego przepisu art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1. z późn. zm., dalej Dyrektywa 2006/112/WE), który stanowi, że państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw lub papierów wartościowych.

Należy zaznaczyć, że polski ustawodawca rozszerzył w art. 43 ust.13 ustawy o VAT zwolnienie przewidziane w powołanym powyżej art. 135 ust. 1 lit. d Dyrektywy 2006/112/WE, co wynika wprost z bezpośredniego porównania treści tychże przepisów. Zgodnie z art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi wymienionej w ust. 7 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 37-41. Przepisu ust. 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Dokonując wykładni badanego przepisu Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 8 maja 2018 r., sygn akt I FSK 1185/16 (dostępny, podobnie jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zauważył, że stanowi on odzwierciedlenie tez wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczących zwolnienia z podatku w zakresie usług finansowych przewidzianego w treści art. 135 ust. 1 lit. d Dyrektywy 2006/112/WE (dawniej art. 13 część B lit. d VI dyrektywy) i dokonał wykładni autentycznej w zgodzie orzecznictwem TSUE tego przepisu. Sąd ten wyjaśnił, że aby móc zakwalifikować czynność jako czynność zwolnioną z opodatkowania wykonane usługi powinny tworzyć odrębną całość, która - jeśli oceniać ją globalnie - w konsekwencji wypełnia specyficzne i istotne funkcje usługi opisanej w tym przepisie (wyroki TSUE w sprawach: C-2/95 pkt 66, C-235/00 pkt 25, C-169/04 pkt 70, C-453/05 pkt 27, C-242/08 pkt 450). Innymi słowy dla zastosowania zwolnienia, o którym mowa w badanym przepisie ustawodawca przewidział wymóg, aby dana usługa była nie tylko niezbędna ale też specyficzna dla świadczenia usługi finansowej. Oznacza to, że nie można zgodzić się z poglądem, iż wykładnia art. 43 ust. 13 ustawy o VAT prowadzi do wniosku, że aby skorzystać ze zwolnienia z podatku usługa pomocnicza nie musi powodować zmian w sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, NSA podkreślił, że zwolnieniu od VAT podlegają tylko takie czynności będące odrębnym elementem usługi finansowej, które zmieniają sytuację prawną lub finansową beneficjenta usługi (tak też np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2017 r. I FSK 1002/15). Nadto przyjąć należy, że sama niezbędność czynności dla wykonania usługi zwolnionej, nie przesądza jeszcze, że ta czynność sama w sobie również jest zwolniona. Do zastosowania bowiem zwolnienia czynność powinna wypełniać też specyficzne i istotne funkcje usługi finansowej. Innymi słowy do zwolnienia o jakim mowa w art. 41 ust. 13 ustawy o VAT dochodzi jedynie wówczas gdy spełnione są łącznie wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie.

NSA w powołanej powyżej sprawie sygn.. akt I FSK 1185/16, na poparcie poprawności przeprowadzonej powyżej wykładni, prześledził zmiany wprowadzane przez ustawodawcę w badanym przepisie, zakończone wyeliminowaniem tego przepisu z porządku prawnego z 1 lipca 2017 r. Sąd orzekający w sprawie niniejszej, podzielając w całości stanowisko wyrażone przez NSA w powyższej sprawie, posłużył się także argumentacją tam przytoczoną. Mianowicie przepis art. 43 ustawy o VAT został zmieniony przez art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 226, poz. 1476). Jej efektem było to, że czynności zwolnione dotychczas a wymienione w załączniku nr 4 do ustawy o podatku od towarów i usług zostały ujęte w ust. 1 pkt 18 – 41 oraz w ust. 13 – 18 tego artykułu. Przenosząc katalog czynności zwolnionych, wskazanych w załączniku nr 4 do ustawy, ustawodawca zdecydował się na doprecyzowanie oraz modyfikację zakresu tych zwolnień. Było to przede wszystkim konsekwencją dostosowania terminologii dotyczącej zwolnień do terminologii stosowanej w tym zakresie w Dyrektywie 2006/112/WE. Ustawodawca zrezygnował też z określenia zakresu czynności zwolnionych poprzez odwołanie się do określonych pozycji PKWiU, co spowodowało, że niektóre rodzaje czynności przestały być objęte zwolnieniem. Wskazane wyżej wyeliminowanie art. 14 ust. 13 ustawy o VAT z porządku prawnego na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (DZ.U. z 2016 r. poz. 2024) potwierdza, że zamiarem ustawodawcy było systematyczne ograniczanie zwolnienia zawartego w tym przepisie, a nie rozszerzania go.

NSA w powołanej już sprawie o sygn. akt I FSK 1185/16 przyjął, że usługi dostarczania danych rynkowych nie stanowią elementu usługi finansowej o jakiej mowa w art. 43 ust. 1 pkt 13 ustawy o VAT w związku z tym nie korzystają ze zwolnienia o jakim mowa w tym przepisie.

Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy, zdaniem sądu pierwszej instancji, w zaskarżonej interpretacji trafnie zauważono, że powyższa zmiana - uchylenie ust. 13 art. 43 ustawy o VAT - prowadzi do usunięcia z regulacji dotyczących zwolnień od VAT, zwolnienia dla usług stanowiących element zwolnionej od podatku usługi finansowej lub ubezpieczeniowej, wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 7 oraz 37-41 ustawy, stanowiących odrębną całość oraz będących właściwymi i niezbędnymi do świadczenia usługi zwolnionej.

Celem przedmiotowej zmiany jest ściślejsze odwzorowanie przepisów Dyrektywie 2006/112/WE dotyczących zakresu stosowania zwolnienia do usług finansowych i ubezpieczeniowych oraz orzecznictwa TSUE. Z uwagi na to, że interpretacja zgodna z orzecznictwem TSUE w zakresie usług finansowych może i powinna zostać wyprowadzona bezpośrednio z przepisów art. 43 ust. 1 pkt 7 i 38-41, przepis art. 43 ust. 13 w istocie jest zbędny. Przy dokonywaniu interpretacji przepisów art. 43 ust. 1 pkt 7 i 38-41 ustawy o VAT uwzględnić należy orzecznictwo TSUE dotyczące usług finansowych (w tym usług stanowiących element usług finansowych). Ze zwolnienia będą nadal korzystać usługi stanowiące element usług finansowych wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7 i 38-41, jeżeli takie zwolnienie wynika z orzecznictwa TSUE.

Trafnie też podniesiono w zaskarżonej interpretacji, że - co do zasady - każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji gdy jedna usługa obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia usługi nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedną usługę kompleksową, obejmującą kilka świadczeń pomocniczych. Jeżeli jednak w skład świadczonej usługi wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu usługi kompleksowej.

Wyjaśnić należy, że aby móc wskazać, iż dana usługa jest usługą złożoną (kompleksową), powinna składać się z różnych świadczeń, których realizacja prowadzi do jednego celu. Natomiast usługę należy uznać za pomocniczą, jeśli nie stanowi ona celu samego w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania usługi zasadniczej. Pojedyncza usługa traktowana jest zatem jak element usługi złożonej wówczas, jeżeli cel świadczenia usługi pomocniczej jest zdeterminowany przez usługę główną oraz nie można wykonać lub wykorzystać usługi głównej bez usługi pomocniczej.

W konsekwencji, świadczenie złożone występuje wówczas, gdy relacja poszczególnych czynności (świadczeń) wykonywanych na rzecz jednego nabywcy dzieli je na świadczenie podstawowe i świadczenia pomocnicze, tzn. takie, które umożliwiają skorzystanie ze świadczenia podstawowego (lub są niezbędne dla możliwości skorzystania ze świadczenia podstawowego). Jeżeli jednak świadczenia te można rozdzielić tak, że nie zmieni to ich charakteru, ani wartości z punktu widzenia nabywcy — wówczas świadczenia takie powinny być traktowane jako dwa (lub więcej) niezależnie opodatkowane świadczenia.

Zatem jeśli wykonywanych jest więcej czynności i są one ze sobą ściśle powiązane oraz stanowią całość pod względem ekonomicznym i gospodarczym, to wówczas dla potrzeb VAT należy potraktować je jako jedną czynność opodatkowaną. Skutkiem powyższego, świadczenie pomocnicze - co do zasady - dzieli los prawny świadczenia głównego, w szczególności w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego, miejsca świadczenia oraz stawki podatku od towarów i usług. Stosownie do powyższego, świadczeniami powiązanymi ze sobą pod względem ekonomicznym i gospodarczym będą świadczenia pomocnicze oraz świadczenia główne uzasadniające ekonomiczne istnienie świadczeń pomocniczych.

Koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych wypracował TSUE w wydanych orzeczeniach na podstawie pierwotnie obowiązującej Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) oraz obecnie obowiązującej Dyrektywy 2006/112/WE, w szczególności w wyroku z 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96 Card Protection Plan Ltd (CPP) przeciwko Commissioners of Customs & Excise. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w wyroku z 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95 Sparekassernes Datacenter (SDC) przeciwko Skatteministeriet, czy też w orzeczeniu z 27 października 2005 r. w sprawie C-41/04 Levob Verzekeringen BV, OV Bank NV przeciwko Staatssecretaris van Financien.

Zatem w przypadku usług o charakterze złożonym, o wysokości stawki podatku decydować będzie to, czy w danych okolicznościach mamy do czynienia z jedną usługą kompleksową, czy też z szeregiem jednostkowych usług. Ocena tej okoliczności winna odbywać się więc w oparciu o to, czy dokonywane czynności (świadczenia) wykazują ze sobą tak ścisłe powiązanie, że w sensie gospodarczym tworzą jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter.

W niniejszej sprawie organ zasadnie przyjął, że świadczone usługi udostępniania danych czasu rzeczywistego nie stanowią wraz z pozostałymi usługami w zakresie prowadzenia rynku regulowanego, jednego kompleksowego świadczenia, które dzieli zasady opodatkowania świadczenia głównego. Wnioskodawca wskazał, że na podstawie danych giełdowych w czasie rzeczywistym podejmowane są określone decyzje inwestycyjne, czego efektem jest przeprowadzanie określonych transakcji (tj. kupna/sprzedaży określonych akcji). Opisane we wniosku udostępnianie danych czasu rzeczywistego uznać należy więc za czynności o charakterze administracyjnym i technicznym, niestanowiące elementu spełniającego szczególne oraz istotne funkcje usługi w zakresie prowadzenia rynku regulowanego.

Ustawodawca, określając ramy przedmiotowe art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, odwołał się do definicji zawartej w ustawie z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1636, zpóźn. zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, instrumentami finansowymi są:

1) papiery wartościowe;

2) niebędące papierami wartościowymi:

a) tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania,

b) instrumenty rynku pieniężnego,

c) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy tub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne,

d) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,

e) opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez dostawę, pod warunkiem, że są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu,

f) niedopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani w alternatywnym systemie obrotu opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar, które mogą być wykonane przez dostawę, które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,

g) instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,

h) kontrakty na różnicę,

i) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych, uprawnień do emisji oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także wszelkiego rodzaju inne instrumenty pochodne odnoszące się do aktywów, praw, zobowiązań, indeksów oraz innych wskaźników, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych.

Przy czym zgodnie z art. 3 pkt 1 powyższej ustawy, przez papiery wartościowe rozumie się:

a) akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z 15 września 2000 r. — Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, z późn. zm.), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,

b) inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego (prawa pochodne).

Natomiast, jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego, skarżąca świadczy usługi udostępniania danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji, a więc usługi służące inwestorom, jako zasilenie w dane giełdowe ich systemów informatycznych, które są używane do podejmowania i realizacji decyzji inwestycyjnych i zawierania transakcji na giełdzie, których przedmiotem są instrumenty finansowe lub inne walory.

Prawidłowo zatem organ wywiódł, że usługa ta nie jest usługą, której przedmiotem są instrumenty finansowe. Niewątpliwie dane te dotyczą instrumentów finansowych, a więc zawartych transakcji, kursów itd., jednak przedmiotem świadczonych usług nie są instrumenty finansowe, ale dane się do nich odnoszące. Chociaż podjęcie decyzji inwestora o przeprowadzeniu określonych transakcji kupna bądź sprzedaży instrumentów finansowych może być dokonane na skutek analizy informacji dostarczonych przez spółkę, to jednak świadczona przez nią usługa dostarczania danych nie jest usługą, której przedmiotem są instrumenty finansowe. Nie spełnia więc ona, jako taka specyficznych i istotnych funkcji zwolnionej usługi finansowej, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyroki C-2/95 SDC - pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. - pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj - pkt 24).

Argument strony, że czynności przez nią wykonywane stanowią element usługi prowadzenia rynku regulowanego i obrotu instrumentami finansowymi również nie przesądza o tym, że czynności te powinny być zwolnione od podatku.

Z analizy orzeczeń TSUE (wyroki C-2/95 SDC – pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. - pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj – pkt 24) w kontekście niniejszej sprawy wynika, że ze zwolnienia będą korzystać usługi stanowiące element usług finansowych, jeżeli:

· z ogólnego punktu widzenia stanowią osobną całość,

· obejmują funkcje charakterystyczne dla usługi zwolnionej,

· świadczone usługi muszą pociągać za sobą zmiany w sytuacji prawnej i finansowej zainteresowanych podmiotów,

· odpowiedzialność usługodawcy musi wykraczać poza aspekty czysto techniczne.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym świadczoną przez skarżącą usługę udostępniania danych czasu rzeczywistego należy uznać za czynności o charakterze administracyjnym i technicznym, niestanowiącą elementu spełniającego szczególne oraz istotne funkcje usługi w zakresie prowadzenia rynku regulowanego. Stanowią one narzędzie informacyjne/analityczne dla potencjalnych inwestorów, mogące wpływać na ich decyzje (przy czym inwestor może zdanych tych skorzystać, ale nie musi), natomiast nie skutkuje przekazaniem środków pieniężnych, nie zmienia sytuacji prawnej i finansowej stron transakcji. Wobec czego nie spełnia funkcji charakterystycznych dla zwolnionej usługi finansowej. Ze złożonego wniosku wynika, że w ramach świadczenia kompleksowej usługi prowadzenia rynku regulowanego spółka zobowiązana jest do dystrybucji informacji giełdowej. Udostępnia więc dane transakcyjne czasu rzeczywistego z prawem do dalszej dystrybucji - odbiorcami są członkowie giełdy i odbiorcy danych. Następnie dystrybucja danych czasu rzeczywistego przez odbiorców danych skierowana jest do abonentów będących zasadniczo inwestorami, którzy korzystają z usług członków giełdy w zakresie transakcji giełdowych, tj. przede wszystkim usług prowadzenia rachunków instrumentów finansowych oraz realizacji zleceń maklerskich, gdyż to oni (abonenci - inwestorzy) są realnie zainteresowani danymi czasu rzeczywistego, za których otrzymanie ponoszą opłaty.

Z powyższego niewątpliwie wynika, że zasadniczym celem świadczonej usługi jest przekazywanie informacji o danych transakcyjnych dotyczących instrumentów finansowych. Fakt, że inwestorzy opierając się na powyższych danych podejmują decyzje inwestycyjne, nie świadczy, że jest to usługa, której przedmiotem są instrumenty finansowe.

Organ trafnie także zwrócił uwagę, że sformułowanie udostępnienie danych transakcyjnych czasu rzeczywistego, w tym z prawem do dalszej dystrybucji na rzecz inwestorów; udostępnianie danych w czasie rzeczywistym oznacza udostępnianie danych przed upływem 15 minut od momentu ich wytworzenia przez spółkę; jej odbiorcami są członkowie giełdy i odbiorcy danych. Zawarte w przepisie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT pojęcie "usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe" obejmuje czynności związane z emisją i obrotem instrumentami finansowymi, o których mowa w ustawie z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi oraz pośrednictwo w tych transakcjach, w następstwie których dochodzi do powstania, zmiany lub wygaśnięcia praw i obowiązków ich stron. Oznacza to, że w hipotezie tego przepisu nie mieszczą się usługi przekazywania informacji i udostępniania ich uprawnionym podmiotom.

Prawidłowo także organ zauważył, że istnieje różnica znaczeniowa pomiędzy określeniem "których przedmiotem są" oraz "odnoszące się do". Okoliczność, że upowszechnienie danych rynkowych jest czynnością pomocniczą w realizacji transakcji na instrumentach finansowych, nie oznacza, że jest to usługa, której przedmiotem są instrumenty finansowe. Przedmiotem wskazanej usługi jest wyłącznie udostępnienie danych giełdowych w czasie rzeczywistym wraz z uprawnieniem do dalszej dystrybucji, a więc informacji - co stanowi czynność wyłącznie techniczną. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że analizowana usługa ma "bezpośredni wpływ na zawieranie konkretnych transakcji finansowych, których przedmiotem są instrumenty finansowe". Transakcje w zakresie obrotu instrumentami finansowymi będą miały bowiem miejsce na dalszym etapie obrotu, celem opisywanej usługi jest natomiast przekazywanie informacji. Usługi udostępniania informacji o danych giełdowych nie są transakcjami prowadzącymi do powstania, zmiany lub wygaśnięcia praw i obowiązków stron w odniesieniu do instrumentów finansowych.

Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej interpretacji znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 22 marca 2017 r. sygn. akt I FSK 1708/15. W wyroku tym zakwestionowano, że świadczone przez skarżącą usługi przyjmowania, gromadzenia informacji o zawartych kontraktach na instrumentach pochodnych oraz udostępniania tych informacji uprawnionym podmiotom, zgodnie z regulacjami EMIR, stanowią usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe. NSA w wyroku tym odwołał się do orzecznictwa TSUE, wskazując, że w wyroku z 19 lipca 2012 r. w sprawie C-44/11 Deutsche Bank AG Trybunał stwierdził (teza 36) odnośnie zakresu art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 2006/112/WE, że transakcje, których przedmiotem są udziały, akcje lub inne papiery wartościowe, są transakcjami na rynku zbywalnym papierów wartościowych, a obrót papierami wartościowymi obejmuje akty, które zmieniają prawne i finansowe stosunki pomiędzy stronami (podobnie wyroki z 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95 SDC, Rec. s. 1-3017, pkt 72, 73; z 5 lipca 2012 r. w sprawie C-259/11 DTZ Zadelhoff. dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 22). Sformułowanie "transakcje [...] których przedmiotem są [...] papiery wartościowe" odnosi się zatem do transakcji, które mogą doprowadzić do powstania, zmiany lub wygaśnięcia praw i obowiązków stron w odniesieniu do papierów wartościowych (w szczególności wyrok z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 CSC Financial Services, Rec. s. 1-10237, pkt 33; wyżej wymieniony wyrok w sprawie DTZ Zadelhoff, pkt 23 (teza 37). Chociaż usługi nabywania i zbywania papierów wartościowych mogą być objęte zakresem art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 2006/112/WE, nie można tego powiedzieć jednak o usłudze analizowania i nadzorowania aktywów, gdyż ta ostatnia usługa niekoniecznie obejmuje transakcje, które mogą prowadzić do powstania, zmiany lub wygaśnięcia praw i obowiązków stron w odniesieniu do papierów wartościowych (teza 39).

W świetle powołanych powyżej przepisów oraz stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych tak TSUE jak i sądów krajowych, przyznać należało rację organowi, że usługa udostępniania serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym, w tym z prawem do ich dalszej dystrybucji, nie jest usługą, której przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. Istotą tej usługi nie jest bowiem obrót instrumentami finansowymi. Pomimo, że wskazane czynności odnoszą się w pewien sposób do instrumentów finansowych, gdyż na podstawie tych danych mogą być podejmowane przez inwestorów decyzje inwestycyjne, czego efektem może być przeprowadzanie określonych transakcji, to niewątpliwie nie można uznać, że ich przedmiotem są instrumenty finansowe. Skarżąca nie uczestniczy w zmianach prawnych i finansowych stron konkretyzujących obrót instrumentami finansowymi, i nie można zgodnie z orzecznictwem TSUE, uznać udostępniania wyżej wymienionych danych za usługę zwolnioną z podatku VAT.

Podkreślić należy, że zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą, określenia użyte do sformułowania zwolnień w art. 135 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować ściśle, gdyż stanowią one wyjątki od ogólnej zasady, wedle której podatek VAT obciąża wszelkie usługi świadczone odpłatnie przez podatnika. Zasada ta ma również zastosowanie do wykładni art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT i zamieszczonego w nim sformułowania dotyczącego usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Podsumowując, opisane we wniosku usługi udostępnienia odbiorcom danych serwisów danych giełdowych czasu rzeczywistego wraz z prawem do ich dalszej dystrybucji są czynnościami rodzajowo oddalonymi od usług zasadniczych, w związku z czym nie można im nadać cech usług których przedmiotem są instrumenty finansowe. Nie obejmują bowiem cech charakterystycznych dla tych usług, nie zmieniając sytuacji prawno - finansowej stron transakcji. Z uwagi na ich charakter bliższe są usługom technicznym czy informatycznym, gdyż ich zasadniczym celem jest ułatwienie klientom korzystanie z oferowanych im usług finansowych.

Organ zasadnie także przyjął, że w analizowanej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja skarżącej oparta na wydanej 30 czerwca 2017 r. przez Ministra Rozwoju i Finansów interpretacji ogólnej znak PT6.8101.5.2017. Interpretacja ta dotyczy traktowania na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług określonych czynności wykonywanych przez (1) organizacje płatnicze na rzecz agentów rozliczeniowych i wydawców kart płatniczych lub innych instrumentów płatniczych oraz (2) agentów rozliczeniowych na rzecz akceptantów, w celu realizacji transakcji płatniczych, dokonywanych przy pomocy kart płatniczych. Twierdzenia zawarte w powyższej interpretacji dotyczące usług o charakterze techniczno- administracyjnym nie stoją natomiast w sprzeczności z poglądem organu przyjętym w zaskarżonej interpretacji. W szczególności w powołanej interpretacji ogólnej Minister Rozwoju i Finansów, jako przykład takich czynności podał, między innymi, usługi niezwiązane ściśle i niewarunkujące realizacji transferów środków pieniężnych. Opis czynności świadczonych przez skarżącą, tj. udostępnienie danych transakcyjnych czasu rzeczywistego, w tym z prawem do dalszej dystrybucji na rzecz inwestorów, przy czym udostępnianie danych w czasie rzeczywistym oznacza udostępnianie danych przed upływem 15 minut od momentu ich wytworzenia przez spółkę, jak wyżej wykazano nie wpływa na zmianę sytuacji prawnej i finansowej stron transakcji (której przedmiotem są instrumenty finansowe) oraz niewątpliwie wpisuje się w czynności o charakterze techniczno-administracyjnym.

Biorąc zatem pod uwagę wnioski wynikające z przytoczonych orzeczeń TSUE i sądów administracyjnych, nie można zgodzić się ze skarżącą, że usługi polegające na udostępnianiu serwisów danych giełdowych w czasie rzeczywistym, z uprawnieniem do ich dalszej dystrybucji, w stanie prawnym od 1 lipca 2017 r. są zwolnione od podatku VAT. Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT należało uznać za niezasadny.

W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej p.p.s.a.).