Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 480/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 5a ust. 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1,  § 5a ust. 1 pkt 3 w zw. z § 5a ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 193 poz 1397
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich  na lata 2007-2013

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1956/12 w sprawie ze skargi T. C. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. C. 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1956/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), uwzględnił skargę T. C., uchylając zaskarżony akt Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], o odmowie przyznania T. C. pomocy finansowej ze środków unijnych.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

W dniu 17 stycznia 2011r. skarżący T. C. złożył w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 priorytet "środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego".

[...] Oddział Regionalny ARiMR pismem nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r. poinformował wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy, z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 5a ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 z późn. zm., - dalej: rozporządzenie, rozporządzenie MRiRW z dnia 17 października 2007 r.). Organ podniósł, iż na podstawie § 5a ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o pomoc na operację dotyczącą priorytetu, o którym mowa w art. 16 a ust. 1 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, mogą ubiegać się wymienione podmioty jeżeli co najmniej od roku prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka. Jednocześnie treść przepisu § 5a ust. 3 wskazuje, że warunek ten w przypadku podmiotów, które nabyły gospodarstwo w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy, uznaje się za spełniony, jeżeli w nabytym gospodarstwie działalność rolnicza w zakresie produkcji mleka jest prowadzona co najmniej od roku.

Organ ustalił, że wnioskodawca nabył działki rolne o powierzchni 25 ha, wydzierżawił działki siedliskowe, użyczył zabudowania służące do prowadzenia produkcji mlecznej oraz nabył 51 sztuk bydła mlecznego wraz z częścią kwoty indywidualnej w wysokości 58 340 kg od W. C. W dniu 1 marca 2011r. umową darowizny zostały mu przekazane działki siedliskowe wraz z zabudowaniami, a w dniu 31 maja 2011r. pozostała część kwoty mlecznej od W. C. w wysokości 103 406 kg. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie doszło do nabycia przez wnioskodawcę gospodarstwa jako zorganizowanej całości służącej produkcji mleka, a rozpoczęto prowadzenie działalności rolniczej w zakresie produkcji mleka i trwało to krócej niż rok.

W wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ARiMR pismem z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] stwierdził, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa. Wyjaśnił, że z definicji gospodarstwa rolnego, określonej w art. 553 Kodeksu cywilnego, do której deleguje przepis § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynika, że za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Nabycie powinno dotyczyć gospodarstwa jako zorganizowanej całości. Umowa darowizny zabudowanej nieruchomości położonej we wsi S. oznaczonej numerami 271/1 i 520/1 o powierzchni 4,30 ha, która stanowiła siedlisko gospodarstwa została zawarta dopiero w dniu 01 marca 2011r. (Akt notarialny Repertorium nr 898/2011). Na dzień złożenia wniosku siedlisko było wydzierżawione.

Zdaniem organu administracji, termin "nabycie" wskazuje, że chodzi o wstąpienie w uprawnienia właściciela gospodarstwa rolnego, co może nastąpić wskutek zawarcia umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy przekazania nieruchomości rolnej następcy lub innej podobnej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności (por. art. 155 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej: "kodeks cywilny"), natomiast nie następuje w przypadku zawarcia umowy oddającej nieruchomość w posiadanie zależne (umowa dzierżawy).

Zdaniem Sądu I instancji, przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło do naruszenia § 5a ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. oraz art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.; dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich").

Sąd uznał, że § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. nie ustanawia warunku w postaci uzyskania prawa własności do gospodarstwa rolnego, w którym prowadzona była produkcja mleka. Przepis ten - w przeciwieństwie np. do § 2 ust. 1 pkt 1 tego samego rozporządzenia - nie zawiera bowiem odesłania do kodeksu cywilnego. Sąd dodał, że treść § 5a ust. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. przewiduje, iż przedmiotem nabycia ma być gospodarstwo, w którym od roku wytwarzane jest mleko, a zatem kładzie nacisk na działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka prowadzoną w wymaganym prawem okresie.

W ocenie Sądu I instancji, skarżący nabył gospodarstwo rolne w rozumieniu rozporządzenia, bowiem stał się właścicielem ponad 25 ha oraz kwoty mlecznej, jak również posiadaczem zależnym (na podstawie umowy dzierżawy) zabudowanych działek rolnych o pow. 4,3 ha.

Z zaświadczenia ARR- Oddziału Terenowego w W. z dnia 14 stycznia 2011r. wynika, że został wpisany do rejestru producentów, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 11, poz. 65 z późn. zm.) od dnia 13 stycznia 2011r. z przysługującą mu na ten dzień kwotą indywidualną dla dostawcy hurtowego w wys. 58340 kg. Jak wynika zaś z zaświadczenia ARR z 3 czerwca 2011 r. poprzednik prawny skarżącego, był wpisany do wspomnianego rejestru od 2004 r. i wprowadził do obrotu mleko w roku kwotowym 2009/2010 tj. od 1 kwietnia 2009 do 31 marca 2010 w ilości 141501 kg , zaś w roku kwotowym 2010/2011 tj. od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 marca 2011 r. poprzednik prawny i skarżący wprowadzili łącznie 140331 kg mleka. Jednoznacznie zatem wynika ze wspomnianych zaświadczeń, ż w okresie co najmniej 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku w nabytym gospodarstwie rolnym prowadzono działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka.

Sąd I instancji nie podzielił poglądu skarżącego co do faktu, że spełnienie przez niego wymogów wynikających z treści § 5a rozporządzenia z 17 października 2007 r., możliwe jest dopiero na dzień rozstrzygania sprawy przez organ, podzielając w tym zakresie stanowisko organu, że wymogi te powinny być spełnione na datę złożenia wniosku, z tym że uznał jednocześnie, że kwestionowany przez organ wymóg określony w § 5a ust 1 pkt 3 w zw. z § 5a ust.3 rozporządzenia został przez stronę spełniony.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożyła Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zaskarżając wyrok w całości. Wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p. p. s. a. naruszenie prawa materialnego:

a . § 5a ust. 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 z późn. zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze), poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż przez ,,nabycie gospodarstwa" należy rozumieć poza posiadaniem samoistnym również posiadanie zależne, podczas gdy nabycie gospodarstwa należy identyfikować tylko z przeniesieniem własności (posiadaniem samoistnym);

b . § 5a ust. 1 pkt 3 w zw. z § 5a ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez niewłaściwe zastosowanie będące następstwem uznania, iż wnioskodawca nabył gospodarstwo rolne rozumiane jako zorganizowany zespół składników niezbędnych do prowadzenia produkcji w zakresie mleka spełniając tym samym warunki otrzymania pomocy, w konsekwencji czego rozstrzygnięcie organu o odmowie przyznania pomocy na postawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. Nr 64, poz.427 ze zm.) w ocenie Sądu I instancji narusza prawo;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem, co miało istotny wpływ na wynik rozpoznanej sprawy

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ARiMR stwierdziła w szczególności, że oprócz warunków obowiązujących wszystkich wnioskujących o pomoc w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych" w rozporządzeniu wprowadzone zostały dodatkowe warunki związane z działalnością w zakresie produkcji mleka, w tym obowiązek prowadzenia co najmniej od roku działalności rolniczej w zakresie produkcji mleka, przy czym warunek ten był uznany za spełniony w przypadku podmiotów, które nabyły gospodarstwo w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy, jeżeli w nabytym gospodarstwie działalność rolnicza w zakresie produkcji mleka jest prowadzona co najmniej od roku (§5a ust.3 rozporządzenia). Nabycie w wyniku darowizny części gruntów rolnych gospodarstwa, krów wraz z częścią kwoty mlecznej, jednakże bez budynków gospodarczych i niezbędnej infrastruktury, nie może świadczyć o nabyciu gospodarstwa rolnego w myśl przepisów 553 kodeksu cywilnego jako zorganizowanej całości. Prowadzenie produkcji mleka wymaga bowiem specjalnego zaplecza (miejsce przetrzymywania zwierząt, izolatka, hala udojowa, pomieszczenia do przygotowywania mleka do sprzedaży wyposażone w schładzalnik itp.), których T. C. z chwilą zawarcia umowy darowizny nie nabył, lecz przed złożeniem wniosku wszedł w ich posiadanie zawierając umowę dzierżawy.

Organ wskazał, że pojęcie "nabycia" jako takie nie zostało wprost zdefiniowane w obowiązujących przepisach prawa, niemniej przyjmuje się, że oznacza ono przejęcie danego mienia na własność. Zwrócił uwagę, iż stanowisko ARiMR w zakresie identyfikacji "nabycia gospodarska rolnego" z przeniesieniem własności nie jest odosobnione, bowiem zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Z 2009 r. Nr 11, poz. 65 z późn. zm.) ,,W przypadku zbycia gospodarstwa producenta przyznane mu prawo do kwoty indywidualnej przechodzi na nabywcę gospodarstwa" . Natomiast w przypadku dzierżawy lub innego posiadania zależnego gospodarstwa, dzierżawca lub inny posiadacz zależny uzyskuje prawo do kwoty indywidualnej przyznanej dotychczasowemu producentowi na czas trwania umowy dzierżawy lub innej umowy przenoszącej tytuł prawny. I tak, w przedmiotowej sprawie w związku z tym, że nie miało miejsca nabycie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. T. C. zostało przekazane jedynie prawo do części kwoty mlecznej (58 340 kg). Pozostała kwota mleczna nadal przysługiwała W. C. (ojcu).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. C. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej wyznaczył poprzez zarzucenie Sądowi pierwszej instancji naruszenia § 5a ust. 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1, § 5a ust. 1 pkt 3 w zw. z § 5a ust. 3 tego rozporządzenia

oraz 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Uchybienie tym przepisom miało polegać na: wadliwym uznaniu, że skarżący spełnił przesłankę przyznania wnioskowanej pomocy, polegającą na prowadzeniu co najmniej od roku działalności rolniczej w zakresie produkcji mleka, w sytuacji gdy przed złożeniem wniosku nie nabył gospodarstwa rolnego w myśl przepisów art. 553 kodeksu cywilnego jako zorganizowanej całości służącej do produkcji mleka, nabył bowiem jedynie grunty, krowy i kwotę mleczną i wszedł w posiadanie budynków gospodarczych i niezbędnej infrastruktury służących produkcji mleka.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art.1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem. Tak sformułowany zarzut bez wskazania na czym miałyby polegać nieprawidłowości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli zaskarżonego aktu czyni zarzut nieskutecznym.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w rozpoznawanej obecnie skardze kasacyjnej nie prowadziły do podważenia przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego. Zatem dla oceny zarzutów dotyczących stosowania prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny za miarodajny musiał uznać stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji jako podstawę faktyczną wyrokowania przyjął ustalenia dokonane przez organ administracji i wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia ARiMR. Sąd stwierdził zatem, że: skarżący na podstawie umowy darowizny z dnia 14 grudnia 2010 r. otrzymał od rodziców nieruchomości rolne o pow. 25 ha, stado krów i część kwoty mlecznej. Na podstawie umowy dzierżawy z 30 grudnia 2010 r. dzierżawił od ojca nieruchomość z zabudowaniami do produkcji mlecznej, którą dnia 1 marca 2011 r. na podstawie kolejnej umowy darowizny otrzymał od ojca na własność, a 31 maja 2011 r. uzyskał pozostałą część kwoty mlecznej. Skarżący został wpisany do rejestru producentów, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 11, poz. 65 z późn. zm.) od dnia 13 stycznia 2011r. z przysługującą mu na ten dzień kwotą indywidualną dla dostawcy hurtowego w wys. 58340 kg. Jak wynika zaś z zaświadczenia ARR z 3 czerwca 2011 r. poprzednik prawny skarżącego był wpisany do wspomnianego rejestru od 2004 r. i wprowadził do obrotu mleko w roku kwotowym 2009/2010 tj. od 1 kwietnia 2009 do 31 marca 2010 w ilości 141501 kg , zaś w roku kwotowym 2010/2011 tj. od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 marca 2011 r. poprzednik prawny i skarżący wprowadzili łącznie 140331 kg mleka.

Nie są usprawiedliwione zarzuty dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni § 5a ust. 3 w zw. z §2 ust.1 pkt 1 i niewłaściwego zastosowania § 5a ust.1 pkt 3 w zw. z §5a ust.3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. Zgodnie z § 5a ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r., o pomoc na operację dotyczącą priorytetu, o którym mowa w art. 16a ust. 1 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (tj. priorytetu "Środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego"), mogą ubiegać się: osoba fizyczna, osoby wspólnie wnioskujące, osoba prawna, wspólnicy spółki cywilnej, spółka osobowa w rozumieniu Kodeksu spółek handlowych, jeżeli co najmniej od roku prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka. Z kolei § 5a ust. 3 tego rozporządzenia, stanowi, że warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, w przypadku podmiotów, które nabyły gospodarstwo w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy, uznaje się za spełniony, jeżeli w nabytym gospodarstwie działalność rolnicza w zakresie produkcji mleka jest prowadzona co najmniej od roku.

W drugim z zacytowanych przepisów prawodawca użył sformułowania "nabycie gospodarstwa". Analiza wcześniejszych przepisów wspomnianego rozporządzenia wskazuje, że chodzi tu o nabycie gospodarstwa rolnego. Jednocześnie ani w rozporządzeniu MRiRW z dnia 17 października 2007 r., ani w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w której zawarto upoważnienie do wydania wspomnianego rozporządzenia, nie została sformułowana - na potrzeby tych aktów prawnych - legalna definicja zwrotu "nabycie gospodarstwa".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zasadnicze znaczenie dla ustalenia prawidłowego znaczenia wspomnianego zwrotu mają dwie kwestie: 1) treść terminu "gospodarstwo rolne" oraz 2) sposób określenia w rozporządzeniu MRiRW z dnia 17 października 2007 r. zakresu podmiotowego przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych".

Odnośnie do pierwszej ze wskazanych kwestii stwierdzić należy, że z treści § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. wynika, iż na gruncie tego aktu prawnego gospodarstwo rolne powinno być rozumiane zgodnie z jego definicją zawartą kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 55³ kodeksu cywilnego, za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W doktrynie wyrażany jest pogląd, że z punktu widzenia definicji gospodarstwa rolnego nie mają większego znaczenia stosunki własnościowe (zob. E. Niezbecka, Komentarz do art. 55³ kodeksu cywilnego [w:] A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna., WKP, 2012). W skład gospodarstwa rolnego mogą wchodzić grunty stanowiące własność osoby prowadzącej gospodarstwo rolne, jak też osób trzecich, np. grunty dzierżawione, grunty stanowiące jedynie przedmiot posiadania samoistnego bez tytułu prawnego (por. R. Budzinowski, Pojęcie gospodarstwa rolnego według kodeksu cywilnego (rozważania na tle art. 55(3) k.c.), "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 1991, z. 3, s. 59).

We wspomnianym już § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. prawodawca określił również, że o pomoc w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" może ubiegać się osoba fizyczna, która m.in. jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że pomoc kierowana jest nie tylko do właścicieli elementów składających się na gospodarstwo rolne, lecz mogą się o nią ubiegać także posiadacze zależni gospodarstwa (a więc np. dzierżawcy) - oczywiście o ile spełniają ponadto pozostałe warunki do uzyskania takiej pomocy. Z treści § 5a ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. wynika, że wymóg określony w § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia musi być także spełniony w przypadku, gdy pomoc jest przyznawana w ramach priorytetu "Środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego". Analiza wszystkich określonych w § 5a ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. warunków przyznania pomocy w ramach wspomnianego priorytetu prowadzi do wniosku, że pomoc ta jest kierowana do producentów rolnych, którym przysługuje wskazana kwota indywidualna i którzy prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka co najmniej od roku. Jak już wskazano, o pomoc tę mogą się ubiegać także producenci rolni będący posiadaczami zależnymi gospodarstwa, w którym prowadzona jest działalność rolnicza w zakresie produkcji mleka. Z żadnego przepisu rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r., ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, czy właściwych w sprawie rozporządzeń unijnych nie wynika natomiast, by zamiarem prawodawcy było różnicowanie podmiotów uprawnionych do uzyskania przedmiotowej pomocy pod względem tytułu prawnego do dysponowania gospodarstwem rolnym.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że użyty w § 5a ust. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. zwrot "nabycie gospodarstwa" nie może być rozumiany wyłącznie jako nabycie własności całego gospodarstwa rolnego np. w sposób określony w art. 155 § 1 kodeksu cywilnego. Zakres znaczeniowy tego sformułowania - biorąc pod uwagę problematykę przyznawania pomocy w ramach priorytetu "Środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego" oraz warunki podmiotowe przyznania tej pomocy wskazane w § 5a ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. - musi obejmować także wejście w posiadanie samoistne lub zależne gospodarstwa rolnego, nawet jeśli nie wiązało się ono z nabyciem własności wszystkich elementów składających się na to gospodarstwo. Przyjęcie odmiennego stanowiska (zgodnie z którym spełnienie warunku opisanego w § 5a ust. 3 w zw. z § 5a ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. może nastąpić tylko, gdy dany podmiot nabył własność gospodarstwa w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku) prowadziłoby do naruszenia zasady równości, obligującej do jednakowego traktowania podmiotów w identycznych, analogicznych lub w znacząco podobnych sytuacjach. Nie można przy tym uznać, że podmiot, który w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy wszedł w posiadanie zależne gospodarstwa (lub co do części gospodarstwa stał się jego właścicielem, a co do części posiadaczem zależnym) , w którym co najmniej od roku prowadzona jest działalność rolnicza w zakresie produkcji mleka i jednocześnie spełnia przesłanki z § 5a ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. jest w innej sytuacji niż podmiot, który spełnia te same przesłanki z tą różnicą, że jest właścicielem gospodarstwa, skoro z woli prawodawcy (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) pomoc ta kierowana jest zasadniczo zarówno do posiadaczy samoistnych, jak i posiadaczy zależnych gospodarstw rolnych.

Zauważyć należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II GSK 117/13 został wyrażony odmienny pogląd odnośnie do wykładni użytego w § 5a ust. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. zwrotu "nabycie gospodarstwa". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela argumentacji wyrażonej w tym zakresie w uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia.

W następstwie przedstawionych wyżej rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zgodne z prawem stanowisko Sądu I instancji, że skarżący spełnił warunek przyznania pomocy określony w § 5a ust. 1 pkt 3 w zw. z § 5a ust. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r., skoro - w świetle ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd i niezakwestionowanych skutecznie w skardze kasacyjnej - w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy stał się on co do części właścicielem, a co do pozostałej części posiadaczem zależnym gospodarstwa rolnego, w którym prowadzono działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka przez co najmniej rok.

Przywołany w skardze kasacyjnej przepis art.30 ust.1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych stanowi, że indywidualna kwota mleczna w przypadku przeniesienia własności gospodarstwa przechodzi na osobę nabywającą gospodarstwo na bez ograniczeń czasowych, natomiast w myśl ust.2 posiadacz zależny uzyskuje prawo do kwoty indywidualnej przyznane dotychczasowemu producentowi na czas trwania umowy przenoszącej tytuł prawny. Potwierdza to tezę, że w skład gospodarstwa rolnego, również zajmującego się produkcją mleczną, mogą wchodzić zarówno grunty stanowiące własność producenta rolnego jak i te, których jest posiadaczem zależnym.

W konsekwencji za prawidłowe należało uznać również stanowisko Sądu I instancji, że ARiMR nie miała podstaw do zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.204 pkt 2 p.p.s.a.