Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1010/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 149 poz 887
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. sprawy ze skargi G.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rodziny zastępczej – ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania G.B., decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającą z upoważnienia Prezydenta Miasta T., z dnia [...] r. nr [...], ustalającą odpłatność za pobytu syna –M.B. - w rodzinie zastępczej w wysokości 900 zł miesięcznie, pomniejszoną o kwotę płaconych alimentów tj. : od 1 kwietnia 2012 r. do 31 maja 2021 r. – w wysokości 700 zł. miesięcznie; od 1 czerwca 2021 r. do 25 czerwca 2021 r. – w wysokości 583,25 zł. miesięcznie.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W związku z umieszczeniem M.B. w rodzinie zastępczej w dniu 13 czerwca 2012 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w celu ustalenia opłaty za pobyt w niej dziecka. Wyżej wskazaną decyzją z dnia [...]r. opłata taka została ustalona, z powołaniem na przepis art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r. Nr 149, poz. 887 ze zm., dalej: ustawa) oraz postanowienia Uchwały Nr [...] Rady Miasta T. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ponoszonej przez rodziców. Jeśli rodzic płaci alimenty przez okres co najmniej sześciu miesięcy, to zgodnie z tą Uchwałą można umorzyć opłatę do wysokości płaconych alimentów.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył G.B. podnosząc m.in., że organ bezzasadnie przyjął wysokość osiąganych przez niego dochodów, prognozując je na 9 lat, nie uwzględnił także ponoszonych wydatków. Ponadto, jak stwierdził, opłata jest zbyt wysoka jak na jego możliwości finansowe. Podkreślił także, iż matka dziecka nie płaci na jego utrzymanie od 5 lat, natomiast rodzice odpowiadają za to solidarnie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 80 ust. 1 i ust. 3, art. 37 oraz art. 193 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 i art. 194 ust. 1 - 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Stosownie do postanowień art. 80 ust 1 z dnia 9 czerwca 2011 r. tej ustawy, rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota: 1) 660 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej; 2) 1000 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Wysokość świadczenia pomniejsza się o kwotę nie wyższą niż 50% dochodu dziecka, nie więcej jednak niż o 80% kwot, wskazanych wyżej. Według art. 80 ust. 3 za dochód dziecka uważa się otrzymywane alimenty, rentę rodzinną oraz uposażenie rodzinne. Objęcie dziecka jedną z form pieczy zastępczej, po myśli art. 37 ust. 1 ustawy, następuje na okres nie dłuższy niż do osiągnięcia pełnoletniości.

Stosownie do art. 193 ust.1 pkt. 1, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Za ponoszenie tej opłaty rodzice odpowiadają solidarnie.

Opłatę ustala w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty określa rada powiatu w drodze uchwały. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając tę uchwałę może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty (art. 194 ustawy).

W ocenie Kolegium, ustalenie opłaty znajdowało uzasadnienie prawne w wyżej przywołanych przepisach. Środki publiczne łożone na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej winny się zwrócić w formie opłat wnoszonych przez rodziców.

Dziecko – M.B. (ur. [...] r.) zostało umieszczone w rodzinie zastępczej niespokrewnionej. Rodzina ta otrzymuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania w wysokości 900 zł. miesięcznie oraz 100 zł z dochodów dziecka z tytułu kwoty płaconych przez stronę alimentów: łącznie w wysokości 1000 zł. Następne 100 zł z płaconych alimentów pozostaje do dyspozycji dziecka. Organ pierwszej instancji, w ocenie Kolegium, prawidłowo ustalił G.B. opłatę za pobyt syna w pieczy zastępczej w wysokości 700 zł miesięcznie. Prawidłowo także zastosował § 2 pkt 2 Uchwały Nr [...] Rady Miasta T. z dnia [...] r. W przypadku gdy rodzic płaci alimenty na dziecko przez okres co najmniej 6 miesięcy, na podstawie tego przepisu można umorzyć opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej do wysokości płaconych alimentów.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło również, iż dziecko jest objęte pieczą zastępczą do osiągnięcia pełnoletniości (art. 37 ust. 1 ustawy). M.B. osiągnie pełnoletniość dnia [...] r., z tego też względu organ pierwszej instancji ustalił odpłatność do tej daty.

Odnosząc się do zarzutu strony o błędnej wysokości osiąganego dochodu stwierdzono, iż kwota dochodu 1.800,45 zł została wykazana w przedłożonym zaświadczeniu o zarobkach z dnia 3 lipca 2012 r., wystawionego przez Spółkę A w T.

Kolegium, jak wyjaśniło w uzasadnieniu, uzyskało informację od organu pierwszej instancji o toczącym się postępowaniu dotyczącym odroczenia odpłatności za pobyt dziecka M.B. w pieczy zastępczej wobec matki dziecka – D.F., na czas jej pobytu w areszcie śledczym.

Na decyzji organu odwoławczego G.B. wniósł skargę, podnosząc w niej zarzuty dotyczące ruszenia prawa procesowego oraz prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy .

Naruszenia prawa procesowego, w tym art. 156 § 1 pkt. 4 w zw. z art. 28 k.p.a. polegają na błędnym przyjęciu przez organy orzekające w sprawie, iż skarżący był stroną postępowania, a w ślad za tym bezzasadnym nałożeniu na niego obowiązku ponoszenia kosztów pobytu dziecka – M.B. w rodzinie zastępczej. Jak wyjaśnia w uzasadnieniu skargi, jest ojcem dziecka – M.B., płaci na niego alimenty od 2007 r., natomiast jego ojcostwo wobec M. B. nigdy nie zostało stwierdzone sądownie, ani też przez uznanie. Z tym wiąże naruszenie art. 7, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na pozbawieniu go możliwości aktywnego uczestniczenia w postępowaniu oraz dokonaniu przez organy dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów, w wyniku czego podjęte decyzje nie uwzględniają całokształtu okoliczności sprawy i są niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym

Naruszenia prawa materialnego upatruje w art. 193 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w zw. z art. 129 § 1 i art. l35 § 1 k.r.i.o., poprzez ich niezastosowanie i obciążenie kosztami pobytu dziecka w rodzinie zastępczej jedynie skarżącego. Obowiązek finansowania pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, będący odpowiednikiem obowiązku alimentacyjnego, obciąża solidarnie oboje rodziców. Jego zdaniem, w przypadku braku możliwości wyegzekwowania świadczeń od matki, obowiązek alimentacyjny przechodzi na dalszych krewnych np. dziadków. C. F., będący dziadkiem dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej, osiąga z tytułu emerytury górniczej dochody w wysokości ok. 3,500 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez G.B. organ odwoławczy podnosi m.in., iż zawierają one sprzeczności bowiem z jednej strony stwierdza on, że nie ma dowodów potwierdzających jego ojcostwo, zaś z drugiej ojcostwu temu nie zaprzecza i od 2007 r. płaci na dziecko alimenty.

W trakcie rozprawy sądowej w dniu 1 października 2013 r. G.B. poinformował Sąd, iż nie jest ojcem dziecka – M.B., za którego pobyt w rodzinie zastępczej ustalono odpłatność, ale M.B., na którego płaci alimenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta T., z dnia [...] r. nr [...], ustalającą G. B. odpłatność za pobyt syna, M.B. w rodzinie zastępczej .

Przepis art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887, dalej: ustawa), stanowiący materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie, wprowadza zasadę ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przez jego rodziców. W przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka wysokość tych opłat jest równa wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy. Zgodnie z art. 193 ust. 6 ustawy, opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. W art. 194 ust. 3 powyższej ustawy przewidziano możliwość umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub w ogóle odstąpienia od ustalenia opłaty. Szczegółowe warunki umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, powinny zostać określone w drodze uchwały rady powiatu (art. 194 ust. 2 ustawy).

Nie budzi zatem wątpliwości, iż obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej może zostać nałożony jedynie na rodziców dziecka. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt postępowania oraz oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 1 października 2013 r., obowiązek taki został nałożony na G.B. w sytuacji, kiedy nie jest on ojcem dziecka, za którego opłatę miałby ponosić. W zaskarżonej decyzji, podobnie jak w i decyzji organu I instancji zobowiązano skarżącego do ponoszenia opłaty za M.B., podczas gdy jest on ojcem M.B.

Pomimo tego, że w "Protokole dot. postępowania ws. ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej" z dnia [...] r., sporządzonym przez organ I instancji,(k. 2) wyraźnie mowa jest o M. B., decyzja tegoż organu, podobnie jak i kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wskazują na M.B.

Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, iż tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja ja poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego mającym istotny wpływ na wynik sprawy ze względu na nałożenie na G.B. obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w rodzinie zastępczej dziecka, którego nie jest on ojcem.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji zastosują się do oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.