Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1095/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9, 6 i 7, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: w związku z art. 62 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 106 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 77/12 w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 77/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] listopada 2011 r., w przedmiocie przyznania zasiłku stałego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że Burmistrz P. decyzją z dnia [...]sierpnia 2011 r. przyznał skarżącemu zasiek stały w kwocie 372,47 zł w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 28 lutego 2012 r. oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w powyższym okresie w wysokości określonej przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu decyzji I instancji wskazano, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą, niezdolną do pracy, posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W decyzji tej ustalono, że miesięczny dochód skarżącego wynosi 104,53 zł i nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, które wynosi 477 zł.

W związku z powyższym organ I instancji, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy, przyznał skarżącemu zasiłek stały w kwocie 372,47 zł, stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (477 zł) a dochodem tej osoby (104,53 zł), dodając, że kwota tego zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł i niższa niż 30 zł miesięcznie. Jako przyczynę uzasadniającą przyznanie tego zasiłku podano niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym (orzeczenie z dnia 20 lutego 2009 r. ) i ubóstwo.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o merytoryczne rozpoznanie sprawy i skontrolowanie postępowania OPS, umorzenie postępowania OPS z dnia 17 sierpnia 2011 r. i uchylenie decyzji oraz przyznanie zasiłku stałego od marca 2009 r. w pełnej wysokości, czyli w kwocie 444 zł. Zarzucił m.in. fałszowanie dowodów, które doprowadziły do przyznania zasiłku stałego od dnia 1 sierpnia 2011 r. i pomniejszenie jego wysokości o nieistniejący dochód w kwocie 104,53 zł.

Kolegium po rozpoznaniu odwołania stwierdziło, że w dniu 3 sierpnia 2011 r. (w decyzji Kolegium błędnie określono tę datę jako 3 marca 2011 r.– uwaga Sądu) skarżący złożył oświadczenie, że zamieszkuje wspólnie z E. B., jednak prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Podał, że jego stan zdrowia jest zagrożony z uwagi na brak środków do życia. Podczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w dniu 4 sierpnia 2011 r., ubiegał się o przyznanie zasiłku stałego, pod tym bowiem świadczeniem widnieje podpis skarżącego.

Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje, jest wyrejestrowany w urzędzie pracy, posiada orzeczenie z dnia 20 lutego 2009 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na okres do dnia 28 lutego 2012 r. Decyzją Burmistrza z dnia 31 maja 2011 r., nr [...] przyznano żonie skarżącego dodatek mieszkaniowy w wysokości 209,07 zł miesięcznie w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 30 listopada 2011 r.

Przyznany dodatek stanowi dochód wszystkich mieszkańców danego lokalu proporcjonalnie do ilości osób zamieszkujących dany lokal. Skoro skarżący zamieszkuje z żoną i prowadzi z nią odrębne gospodarstwo domowe, to przyznany dodatek stanowi dochód małżonków w wysokości ½ dla każdego z nich, czyli w kwocie 104,53 zł. Kwota ta stanowi dochód skarżącego.

Wysokość zasiłku stałego, przysługująca skarżącemu w kwocie 372,47 zł, została ustalona zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy. W myśl tego przepisu od kwoty 477 zł, stanowiącej kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, należy odjąć kwotę stanowiącą dochód tej osoby, który w przypadku skarżącego wynosi 104,53 zł (477 zł – 104,53 zł = 372,47 zł).

Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Skoro wniosek o przyznanie zasiłku stałego skarżący złożył w sierpniu 2011 r., to od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 28 lutego 2012 r. (data upływu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) przysługuje mu prawo do tego zasiłku. Skarżący domagał się przyznania świadczenia od marca 2009 r. powołując się na złożony wniosek o przyznanie prawa do zabezpieczenia społecznego. Z protokołu nie wynika jednak o jakiego rodzaju świadczenie z zabezpieczenia społecznego ubiega się skarżący. Sprawa dotycząca rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18 marca 2009 r. jest obecnie przedmiotem postępowania Kolegium wskutek zażalenia skarżącego na bezczynność Kierownika OPS.

Skargę na powyższą decyzję złożył H. B.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, iż skarżący pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r., w którym wskazał że jego stan zdrowia jest zagrożony z uwagi na brak środków do życia złożył wniosek o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ustawy. Potwierdza to treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 4 sierpnia 2011 r., z którego rubryki nr IIII obejmującej potrzeby i oczekiwania osoby (rodziny) zgłoszone podczas przeprowadzania tego wywiadu jednoznacznie wynika, że skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłku stałego. O zasiłku tym jest również mowa w rubryce nr IV wywiadu zawierającej ocenę sytuacji osoby (rodziny) i wnioski pracownika socjalnego. Skarżący potwierdził powyższe dane własnoręcznym podpisem składając oświadczenie, że dane te są zgodne z prawdą. Rodzinny wywiad środowiskowy sporządzany jest na urzędowym kwestionariuszu i stanowi formę protokołu w rozumieniu art. 67 § 2 pkt 2 i 3 k.p.a., z których wynika, że organ administracji sporządza protokół z przesłuchania strony (pkt 2), co miało miejsce w niniejszej sprawie czy dokonania oględzin (pkt 3). Do protokołu zawierającego rodzinny wywiad środowiskowy znajduje także zastosowanie art. 68 § 2 k.p.a., zatem osoby biorące udział w sporządzeniu tego wywiadu powinny podpisać ten dokument bezpośrednio po udzieleniu wyjaśnień, a odmowę lub brak podpisu należy omówić w protokole. Skarżący zaś, jak już wyżej wskazano, podpisał rodzinny wywiad środowiskowy nie zgłaszając żadnych uwag co do jego treści, do których miał prawo wynikające z art. 68 § 1 k.p.a., co oznacza że złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Rodziny wywiad środowiskowy obejmuje nie tylko zebranie niezbędnej dokumentacji, o której mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 27, poz. 138), ale i obserwację warunków zamieszkiwania, a także przeprowadzenie rozmowy w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby i właśnie ustalenia poczynione w ten sposób, w tym w trakcie tej rozmowy, zawarte są w poszczególnych rubrykach kwestionariusza wywiadu, a więc i we wspomnianej rubryce nr III, obejmującej potrzeby i oczekiwania wnioskodawcy, które w niniejszej sprawie sprecyzowane zostały w formie zasiłku stałego. A zatem, powyższe pozwala przyjąć, że w trakcie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłku stałego. W tej sytuacji nie można podzielić zarzutów skarżącego podniesionych w skardze, iż nie znał treści wywiadu środowiskowego oraz że złożył podpis na czystym (niewypełnionym) druku kwestionariusza wywiadu. Poza tym skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji domagał się przyznania prawa do zasiłku stałego z datą wcześniejszą, tj. od marca 2009 r. w kwocie 444 zł, co dodatkowo świadczy, że ubiegał się o przyznanie prawa do tego zasiłku. Ponadto także treść skargi wniesionej do Sądu potwierdza, że skarżący nie kwestionuje prawa do zasiłku stałego, ale jego wysokość.

Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające w sprawie w prawidłowy sposób ustaliły, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, zdefiniowaną w art. 6 pkt 10 ustawy, czyli osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, co wynika z treści jego podania z dnia 3 sierpnia 2011 r. oraz oświadczenia opatrzonego tą samą datą (złożonego w organie I instancji następnego dnia) i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, w kwocie 104,53 zł, obejmującego ½ kwoty dodatku mieszkaniowego, który wymienioną wyżej, decyzją Burmistrza z dnia 31 maja 2011 r. został przyznany jego żonie, z którą wspólnie zamieszkuje, w wysokości 209,07 zł na okres 6 miesięcy od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r.

Dodatek mieszkaniowy jest źródłem dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, z którego wynika, że za dochód uważa się sumę miesięcznych dochodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis ten w pkt 1–3 wymienia obciążenia i wydatki, które pomniejszają dochód, a w ust. 4 określa również świadczenia, które nie są wliczane do dochodu (jednorazowe pieniężne świadczenie socjalne, zasiłek celowy, pomoc materialna mająca charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawana na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartość świadczeń w naturze, świadczenia przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych). Świadczenia, wymienione w art. 8 ust. 4 ustawy, które nie są wliczane do dochodu, stanowią katalog zamknięty i nie obejmują dodatku mieszkaniowego.

W orzecznictwie sądowym ugruntowany został przy tym podgląd, zgodnie z którym świadczenia z tytułu dodatku mieszkaniowego wliczane są do dochodu, o którym mowa w powołanej ustawie (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2001 r. sygn. akt I SA 2170/00, Lex nr 53793; wyrok NSA z dnia 16 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1901/11, Lex nr 1145078).

Sąd zwrócił uwagę, iż w uzasadnieniu wspomnianej decyzji przyznającej żonie skarżącego dodatek mieszkaniowy wskazano, że dodatek ten jest przeznaczony na pokrycie wydatków mieszkaniowych związanych z konkretnym lokalem. Skoro zaś skarżący we wniosku z dnia 3 sierpnia 2011 r., podał, że zamieszkuje wspólnie z żoną, mimo iż prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i ponosi koszty utrzymania mieszkania obejmujące opłaty za czynsz, wodę i wywóz nieczystości, to powyższe pozwala przyjąć, że koszty te zostały pomniejszone o przyznany dodatek mieszkaniowy i wobec tego dodatek ten stanowi również dochód skarżącego. Dodatek mieszkaniowy zmniejsza obciążenia z tytułu odpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego. Dodatek ten jest zatem, w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, źródłem dochodu dla każdego z małżonków wspólnie zamieszkujących, pomimo że każdy z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Tym samym organy administracji trafnie ustaliły, w sposób określony w art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy, wysokość zasiłku stałego w kwocie 372,47 zł, czyli w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 477 zł, a wysokością dochodu tej osoby, tj. w kwocie 104,53 zł (477 – 104,53 = 372,47).

Zasiłek ten nie przekracza również maksymalnej kwoty, określonej w art. 37 ust. 2 pkt 1, czyli 444 zł i nie jest niższy od kwoty minimalnej, która zgodnie z ust. 3 tego przepisu, wynosi 30 zł. Z powyższych względów brak jest podstaw prawnych do przyznania przez organy administracji skarżącemu zasiłku stałego w maksymalnej wysokości, czyli w kwocie 444 zł.

Sąd wskazał także, iż z treści art. 106 ust. 3 ustawy wynika, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego w dniu 4 sierpnia 2011 r. Słusznie zatem organy orzekające w sprawie przyznały skarżącemu prawo do zasiłku stałego począwszy od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie, tj. od sierpnia 2011 r. do dnia upływu terminu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tj. do dnia 28 lutego 2012 r. W świetle powyższego zasadne jest stanowisko Kolegium, że zasiłek stały nie przysługuje skarżącemu od marca 2008 r., tj. od momentu złożenia wniosku o ustalenie praw do świadczeń z zabezpieczenia społecznego (skarżący błędnie określił w odwołaniu od decyzji I instancji datę złożenia tego wniosku podając marzec 2009 r. – uwaga Sądu). Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 marca 2008 r. został sporządzony w mieszkaniu skarżącego protokół zawierający jego ustny wniosek o ustalenie prawa do wspomnianych świadczeń.

Postępowanie dotyczące ustalenia prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego zostało wszczęte odrębnym wnioskiem, złożonym dnia 18 marca 2008 r., i zostało ono, jak to wskazano w odpowiedzi na skargę, zakończone powyższym postanowieniem Kolegium z dnia 14 grudnia 2011 r. uznającym za niezasadne zażalenie skarżącego na bezczynność i odmawiającym wyznaczenia temu organowi dodatkowego terminu na załatwienie wniosku z dnia 18 marca 2008 r. Z postanowienia tego wynika, że skarżący nie sprecyzował jakiego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej domaga się w ramach zabezpieczenia społecznego.

Postępowanie dotyczące ustalenia prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego dotyczyło zatem zupełnie innej kwestii niż przyznanie prawa do zasiłku stałego.

Tym samym organy orzekające w sprawie nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do prawa (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron (art. 10 k.p.a.), tak jak to zarzucił skarżący w skardze. Orany te w wyczerpujący sposób zgromadziły i rozpatrzyły całokształt zebranego materiału dowodowego, o którym mowa w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co czyni zarzuty skarżącego w tym zakresie bezzasadne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył H. B., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu.

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

– art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaoszczędzone wydatki strony stanowią jej dochód, w sytuacji gdy nie wynika to z treści wskazanego przepisu;

– art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dodatek mieszkaniowy stanowi dochód wszystkich mieszkańców lokalu proporcjonalnie do ilości zamieszkujących w nim osób, w sytuacji gdy zgodnie z treścią powyższych przepisów dodatek przyznawany jest na wniosek osoby uprawnionej, w drodze decyzji administracyjnej skierowanej do tej osoby, a więc stanowi dochód wyłącznie tej osoby;

– art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku uznania skarżącego za stronę postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego i beneficjenta decyzji, w sytuacji gdy H. B. nie był uczestnikiem powyższego postępowania oraz w decyzji Burmistrza z dnia 31 maja 2011 r. nie został wskazany jako strona;

– art. 37 ust, 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie skarżącemu zasiłku stałego w kwocie 372,47 zł, podczas gdy prawidłowo ustalona wysokość zasiłku powinna wynosić 444 zł;

– naruszenie art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 6 k.p.a. w wyniku jego niewłaściwego zastosowania i przyjęcia, że świadczenie pieniężne należało przyznać skarżącemu od sierpnia 2011 r., a nie od marca 2008 r., w sytuacji gdy w marcu 2008 r. skarżący po raz pierwszy złożył w tym zakresie wniosek;

– art. 9 k.p.a. i art. 6 i 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w wyniku braku pouczenia strony o przysługujących mu rodzajach świadczeń z opieki społecznej i uznania, że wniosek z dnia 18 marca 2008 r. nie dotyczył zasiłku stałego,

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 62 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak wszechstronnego rozważenia sprawy i nieprzeprowadzenie dowodu z akt postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego w celu ustalenia, jakimi kryteriami posłużył się organ ustalając wysokość dodatku, w szczególności czy uwzględnił okoliczności dotyczące skarżącego (w tym jego dochody) oraz czy dodatek przyznany został żonie skarżącego jako osobie prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości według norm przepisanych, albowiem nie zostały one uiszczone w całości ani w części przez stronę.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

Ponieważ opiera się na obu podstawach to w pierwszej kolejności należy odnieść się do naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem uznanie, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, bądź nie został skutecznie podważony, pozwala na właściwą ocenę dokonanej subsumcji. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną związany jest jej granicami, co oznacza, iż nie posiada uprawnień do precyzowania, zmiany czy uzupełniania jej zarzutów. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania sądowego, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W związku z tym skarga kasacyjna została rozpoznana zgodnie przedstawionymi zarzutami. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 77 § 1, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 62 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z akt postępowania dot. dodatku mieszkaniowego. Powołany przepis art. 62 pkt 1 ww. ustawy nie może bowiem stanowić podstawy przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym. Przepis ten określa uprawnienia Przewodniczącego wydziału, które mają charakter organizacyjno-formalny. Nawet gdyby zaistniały uchybienia dotyczące trybu przygotowania do rozprawy nie mogą być uznane za mające wpływ na wynik sprawy. Bowiem kompetencje do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów posiada sąd, stosownie do art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu w tym zakresie, to brak jest możliwości odniesienia się merytorycznego do przedstawionego zarzutu.

Podobnie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 9, 6 i 7 k.p.a., który wprawdzie został wskazany jako zarzut naruszenia prawa materialnego, ale przepisy te mają charakter procesowy. Z oczywistych względów Sąd I instancji nie mógł stosować tych przepisów – dotyczą one bowiem kwestii związanych z obowiązkiem dokonania stosownych pouczeń przez organ administracji publicznej. W niniejszej sprawie nie tylko ze strony sądu nie istniała taka potrzeba, ale również ze strony organów. Kwestia zgłoszonego przez skarżącego wniosku z dnia 18 marca 2008 r. dot. przyznania "pomocy w ramach zabezpieczenia społecznego" jest przedmiotem odrębnego postępowania. Nie jest w związku z tym również zasadny zarzut naruszenia art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że zasiłek stały przysługuje dopiero od sierpnia 2011 r., a nie od marca 2008 r. Jak to słusznie zauważył Sąd I instancji z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący w dniu 4 sierpnia 2011 r. zgłosił wniosek o przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego. W tej sytuacji prawidłowo uznano, że zasiłek ten winien być przyznany od miesiąca sierpnia 2011 r. Co do zarzutów dotyczących kwestii zaliczenia połowy uzyskanego przez żonę skarżącego dodatku mieszkaniowego, to również nie są one zasadne.

Przede wszystkim Sąd I instancji nie dokonywał oceny postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego toczącego się z wniosku żony skarżącego. Tym bardziej nie stwierdzał, że skarżący był stroną tego postępowania. Fakt, że dodatek mieszkaniowy był przyznany na wniosek żony skarżącego nie oznacza, że świadczenie to stanowiące określony dochód, w stosownej części nie powinno być uznane jako dochód również skarżącego. Bezsprzeczne bowiem jest, że skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu, a więc obciążają go stosowne koszty z tym związane, które jak sam stwierdził, ponosi. Wskazać przy tym należy, że stosownie do przepisów powołanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, dodatki te przyznawane są na konkretny lokal, a jego przyznanie i wysokość uzależniona jest m.in. od powierzchni normatywnej lokalu w kontekście liczby osób w nim zamieszkujących. Przyznany w określonej wysokości dodatek mieszkaniowy jest przekazywany bezpośrednio zarządcy domu lub osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny i zaliczony na poczet tych należności. Co oznacza, że należności te są pomniejszane o wysokość dodatku i w związku z tym skarżący ma mniejsze obciążenie związane z zamieszkaniem w danym lokalu. Nie jest również zasadny zarzut błędnego zaliczenia części przyznanego dodatku jako dochodu skarżącego w rozumieniu art. 8 ust. 3 ww. ustawy o pomocy społecznej. Sąd I instancji dokonał bowiem prawidłowej interpretacji powołanego przepisu i właściwie ją umotywował. Przepis ten określa generalną zasadę uznającą za dochód, w rozumieniu ustawy, sumę miesięcznych przychodów zyskanych w określonym czasie, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, wskazując jednoczesne enumeratywne wyliczenie odliczenia od tego dochodu. A ponadto ust. 4 art. 8 zawiera zamknięty katalog świadczeń, które nie podlegają wliczeniu do dochodu i w tym katalogu nie znalazł się dodatek mieszkaniowy. W związku z tym Sąd I instancji zasadnie uznał, że dodatek ten wlicza się do dochodu, powołując się m.in. na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które od lat jest już w tym zakresie ugruntowane.

Reasumując, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka, zgodnie ze swoimi kompetencjami wojewódzki sąd administracyjny.