Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1301/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 341
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1040/19 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1040/19 oddalił skargę W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania W. R., decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty B. z [...] maja 2019 r. nr [...] o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C.

Organy w toku postępowania ustaliły, że Sąd Okręgowy w K. prawomocnym wyrokiem z [...] września 2018 r. sygn. [...] orzekł wobec W. R. zakaz kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, z wyłączeniem pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagana jest kategoria C, na okres 3 lat, obowiązujący od [...] września 2018 r. do [...] września 2021 r. W dniu [...] września 2018 r. W. R. zwrócił dokument prawa jazdy kategorii: B, C nr [...], druk nr [...]. Następnie na podstawie w/w wyroku sądowego oraz zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy wykonawczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 676) i art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341), powoływanej dalej jako "u.k.p." Starosta B. decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] orzekł o cofnięciu wyżej wymienionemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B.

W. R. we wniosku z [...] kwietnia 2019 r. zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C.

Kolegium wskazało, że w okresie obowiązywania orzeczonego wobec wnioskodawcy prawomocnym wyrokiem sądu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym w zakresie kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C1E, CE, D1, D, BE, D1E, DE, T oraz w czasie obowiązywania decyzji z [...] grudnia 2018 r. o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, dokument prawa jazdy kategorii C nie może być zwrócony zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 u.k.p. Kolegium wyjaśniło, że z mocy tych przepisów konsekwencją orzeczenia środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B jest ustawowe rozciągnięcie zakazu (w ramach sankcji administracyjnej w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy) również na inne kategorie prawa jazdy, w tym także na te, co do których sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, albo co do których zakaz ten wyłączył. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami innych - wyższych - kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd kamy nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Takie stanowisko jest zgodne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Kolegium uznało zatem, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, dokonał jego oceny, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, prawidłowo też zastosował przepisy prawa materialnego.

W. R. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, którą Sąd powołanym na wstępie wyrokiem oddalił. Sąd przyjął, że stan faktyczny ustalony przez organy administracyjne nie jest sporny. Mianowicie wyrokiem Sądu Rejonowego w K., II Wydział Karny z [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...] skarżący uznany został winnym tego, że w określonym miejscu i czasie kierował samochodem osobowym po drodze publicznej, będąc w stanie nietrzeźwości (1,23 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). W punkcie II tego wyroku orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym na okres 4 (czterech) lat. Wspomniany wyżej wyrok, na skutek apelacji skarżącego, został wyrokiem Sądu Okręgowego w K. II Wydział Karny z [...] września 2018 r. sygn. akt [...] zmieniony w ten sposób, że: "obniża orzeczony wobec oskarżonego W. R. środek karny w postaci zakazu kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym do 3 (trzech) lat z wyłączeniem pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagana jest kategoria "C". Skarżący zwrócił się do Starosty B. o zwrot prawa jazdy kat. C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych w ww. wyroku.

Sąd Wojewódzki wskazał, że u.k.p. rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami) od osób, które takie uprawnienia posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, który wyrokiem karnym nie został pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami kat. C, dlatego wystąpił z wnioskiem o zwrot prawa jazdy w zakresie tej kategorii. Przepis art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienia w swej treści okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy, a jedną z nich jest wskazany w pkt 2 zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei z art. 12 ust. 2 u.k.p. wynika, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy, określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, nie objętych orzeczonym zakazem. Tym samym w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwolił na prowadzenie pojazdów pozostałych kategorii. Ratio legis tego zakazu stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z tych powodów Sąd nie podzielił odmiennego stanowiska przywołanego przez skarżącego zawartego w wyroku WSA w Poznaniu z 8 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 1034/16.

Sąd nie zgodził się ze skarżącym, że organy nie respektują wyroku karnego. Wskazał, że ustawodawca z jednej strony przewidział stosowanie sankcji karnej za czyn polegający na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości (kara oraz środek karny za popełnienie przestępstwa z art. 178a K.k.), a z drugiej wprowadził rozszerzenie sankcjonowania powyższego czynu przez sankcję administracyjną wymierzoną niezależnie od sankcji karnej, a której przejawem są przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 u.k.p. U podstaw "dwutorowości" karnoprawnego i administracyjnoprawnego sankcjonowania naruszenia obowiązków ustawowych stoją różne cele związane ze specyfiką sankcji karnych i administracyjnych (represyjne, prewencyjne, ochronne, inne) jako narzędzi osiągania stanu bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym. Sąd podkreślił, że źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie jest w tym wypadku sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji za pośrednictwem decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Takie rozwiązanie ustawowe, jak zawarta w przepisach art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. podstawa nałożenia sankcji administracyjnej w drodze decyzji administracyjnej – niezależnej od sankcji karnoprawnej – nie narusza wzorców konstytucyjnych. Organy orzekające w sprawie nie miały więc podstaw do odstąpienia od zastosowania wskazanych wyżej przepisów ustawy, nawet jeżeli oznacza to de facto dodatkową sankcję dla skarżącego. Przepisy te są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, tym samym organy administracji nie miały możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. R. zaskarżając wyrok w całości i – na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." – zarzucił mu naruszenie:

I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 12 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. przez błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że odmowa wydania prawa jazdy kategorii C przez organ administracyjny w sytuacji, gdy sąd powszechny orzekł środek kamy w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii z wyłączeniem kategorii C nie stanowi niedopuszczalnego rozszerzenia decyzją administracyjną sankcji karnej orzeczonej wyrokiem sądu karnego;

II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 12 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. przez błędną wykładnię, co doprowadziło do jego niezasadnego zastosowania w niniejszej sprawie, tj. przyjęcia że odmowa wydania prawa jazdy kategorii C osobie, w stosunku do której sąd karny orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów mechanicznych określonych kategorii, w tym kategorii C, nie stanowi naruszenia zasady ochrony praw nabytych poprzez faktyczne pozbawienie takiej osoby uprawnień do kierowania pojazdami kat. C nieobjętej zakazem wynikającym z wyroku sądu karnego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych i oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, że nie zgadza się z poglądem Sądu I instancji dotyczącym relacji pomiędzy prawem karnym a prawem administracyjnym, czy relacji pomiędzy środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów orzekanym na podstawie art. 42 K.k. a przepisami u.k.p. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 K.k. nie budzi wątpliwości. Wątpliwości budzi natomiast interpretacja Sądu I instancji dotycząca tego przepisu i przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., która powoduje, że przez wydanie decyzji administracyjnej można wyprowadzać z prawomocnego wyroku karnego konsekwencje , które nie wynikają z jego treści i de facto rozszerza zastosowanie wyroku karnego w sposób oczywiście sprzeczny z motywami sądu powszechnego. Takie rozumienie prowadzi do zastosowania dodatkowej sankcji dla Skarżącego, o czym jest mowa wprost w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd zdaje sobie sprawę więc, że przyjęta przez niego interpretacja u.k.p. powoduje dodatkowe negatywne skutki dla strony. W ocenie Skarżącego nie można w drodze decyzji administracyjnej stosować dodatkowych represji w sytuacji, gdy takich nie przewiduje wyrok wydany w sprawie karnej. Obywatele w takich sprawach jak niniejsza narażeni są na stosowanie podwójnej sankcji za ten sam czyn. Nie można przy tym mówić o tym, że skazanie wyrokiem karnym, a w tym przypadku orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów, może powodować dodatkowe konsekwencje na gruncie prawa administracyjnego, ponieważ w praktyce dochodzi w ten sposób do modyfikacji i zmiany prawomocnego wyroku karnego. Brak dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdem stanowi przeszkodę do zgodnego z prawem poruszania się m.in. po drogach publicznych. Dla Skarżącego różnica pomiędzy orzeczonym przez sąd powszechny środkiem karnym w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi a odmową zwrotu bądź wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi jest zatem stosunkowo niewielka, ponieważ oba te rozstrzygnięcia uniemożliwiają mu legalne korzystanie w charakterze kierującego pojazdem z dróg publicznych oraz dróg położonych w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu, a różnica sprowadza się do rodzaju sankcji za sprzeczne z prawem kierowanie pojazdem mechanicznym. Naruszenie zakazu orzeczonego przez sąd stanowi bowiem przestępstwo, o jakim mowa w art. 244 K.k., zaś kierowanie pojazdem mechanicznym bez dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania nim – wykroczenie, o jakim mowa w art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń Trudno w tej sytuacji mówić o budowaniu zaufania obywatela do państwa skoro w jego odczuciu, uzasadnionym okolicznościami, jest karany podwójnie za ten sam czyn i nie może otrzymać dokumentu prawa jazdy co do kategorii, która nie została objęta zakazem Sądu. Zachodzi istotna różnica pomiędzy art. 12 ust. 2 pkt 2 a art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p, gdyż ten ostatni przepis nie wprowadza dla strony dodatkowych dolegliwości i sankcji, a jedynie ustanawia zasady wykonania na gruncie przepisów prawa administracyjnego prawomocnego orzeczenia sądu karnego w dotyczącej orzeczonego środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Interpretacja w/w przepisów przez Sąd I instancji sprowadza się do jednolitego ich traktowania, co jest niezasadne. Nie sposób też nie zauważyć sprzeczności cytowanych przepisów u.k.p. z przepisami Konstytucji RP, w szczególności z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175. Środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest orzekany przez sąd powszechny, który kieruje się dyrektywami wymiaru kary określonymi w K.k i bierze pod uwagę stopień społecznej szkodliwości czynu, dotychczasowy sposób życia oskarżonego/obwinionego, jak i jego sytuację osobistą, rodzinną i zawodową. Sąd powszechny może wyłączyć określoną kategorię pojazdów spod zakazu orzekanego na podstawie art. 42 K.k., uznając, że orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w okolicznościach konkretnej sprawy byłoby nadmiernie surowe. Podobnie rzecz się miała w niniejszej sprawie, gdzie wobec W. R. został ostatecznie orzeczony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C na skutek wyroku Sadu Okręgowego w K. z [...] września 2018 r. sygn. akt [...]. Wyrok ten zapadł na skutek apelacji W. R. od wyroku Sądu I instancji - Sądu Rejonowego w K. II Wydział Karny sygn. akt [...] z [...] kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i wyłączył z orzeczonego zakazu kategorię C, uznając takie rozstrzygnięcie za celowe i uzasadnione w sytuacji Skarżącego. Co istotne wobec Skarżącego w postępowaniu przygotowawczym nie stosowano zatrzymania prawa jazdy jak i taki środek nie został zastosowany w postępowaniu sądowym. Dopiero po wyroku Sądu II instancji Skarżący złożył dokument prawa jazdy we właściwym Wydziale Komunikacji. Tym bardziej więc rażące jest następcze stosowanie wobec Skarżącego sankcji na gruncie przepisów prawa administracyjnego. Skarżący zwrócił uwagę, że do pewnego czasu obowiązywała wykładnia wskazanych przepisów u.k.p., która przyznawała pierwszeństwo wyrokowi karnemu, uznając za niedopuszczalne dodatkową jego modyfikację przez organ administracyjny. Skarżący wskazał, że czuje się pokrzywdzony, gdyż według jego wiedzy jest on jedną z pierwszych osób, co do której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uchyliło decyzji Starosty B. o odmowie zwrotu prawa jazdy. Tym bardziej, że dopełnił wszelkich innych formalności przy składaniu wniosku o zwrot prawa jazdy, tj. dostarczył orzeczenie lekarskie, orzeczenie psychologa oraz dowód uiszczenia opłaty za zwrot wyłączonej spod zakazu kategorii prawa jazdy. Okazało się to bezcelowe.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem. W konsekwencji przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Oceniając skargę kasacyjną według wskazanych powyżej kryteriów należało uznać ją za niezasadną.

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Natomiast istotą sporu jest prawidłowość wykładni prawa materialnego.

Autor skargi kasacyjnej koncentruje się w zarzutach i w uzasadnieniu na treści art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. wskazując, że skoro wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z [...] września 2018 r. sygn. akt [...] zmieniono wyrok Sądu Rejonowego w K. z [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...] w ten sposób, że obniżono wobec W. R. orzeczony środek karny w postaci zakazu kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym do 3 lat z wyłączeniem pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagana jest kategoria "C", to powinno mu być zwrócone prawo jazdy kategorii C, gdyż uprawnień w tym zakresie Skarżący nie utracił.

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z argumentacją i stanowiskiem prawnym Sądu I instancji. Wskazać też trzeba, że sporna kwestia wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.k.p. była wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. przykładowo wyroki z 29 października 2015 r. sygn. akt I OSK 382/14, 13 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3181/15, z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 226/16, 6 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1860/17, 21 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1891/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy prawo jazdy nie może zostać wydane m. in. osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami.).

Z zestawienia przepisów art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. wynika, że sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego i nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. Skonkretyzowany decyzją o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego dokumentu prawa jazdy ustawowy zakaz wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy został bowiem rozciągnięty na te kategorie, które nie zostały objęte orzeczonym w wyroku środkiem karnym zakazu prowadzenia pojazdów. Treść art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. implikuje wniosek, że właściwy organ nie może uwzględnić wniosku o wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy kategorii C w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Ponieważ względem W. R. orzeczono w wyroku karnym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy z wyjątkiem kategorii C, dlatego należy uznać, że - zgodnie z hipotezą reguły wynikającej z art. 12 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. - nie jest dopuszczalne wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy kategorii C. Wniosku tego nie podważa treść prawomocnego wyroku karnego. Źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy nie jest bowiem sam wyrok karny, lecz norma ustawowa, która podlega konkretyzacji za pośrednictwem decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.

Na tle powołanych przepisów prawa nie sposób za Skarżącym kasacyjnie przyjąć, aby organy mogły wydać inne rozstrzygnięcie niż to, które zapadło w sprawie przed organem I instancji, a zatem rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało bowiem, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, CE, C1, C1E, D1, D, DE, D1E, BE, T, ale także nie może być mu zwrócone prawo jazdy tej kategorii, o którą się ubiegał, czyli kategorii C. W istocie z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagana jest kategoria C, ale pośrednio - przez obowiązujący organy administracji publicznej art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. - również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C. Do kierowania tymi pojazdami wymagane jest bowiem posiadanie uprawnień kat. B. Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec W. R. zakazy z uwzględnieniem przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem (wprost) środka karnego orzeczonego przez sąd karny. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że decyzja o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii C nie wkracza bezpośrednio w sferę nabytych przez Skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami powyższej kategorii. Decyzja ta konkretyzuje jedynie względem niego ustawowy zakaz zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C. Oznacza to, że Skarżący nie utracił na podstawie decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C. Powyższa decyzja rozstrzyga jedynie negatywnie jego wniosek o zwrot dokumentu prawa jazdy, który wobec ustawowego zakazu nie może zostać zwrócony. W konsekwencji Skarżący kasacyjnie nie może wykonywać uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii C, pomimo że uprawnienia te nie zostały mu w sensie materialnym odebrane (cofnięte). Taka konstrukcja ustawowej sankcji administracyjnej sprzężonej z sankcją karną jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjna dopuszczalna i legalna. W tej sytuacji niedopuszczalne jest przyjęcie stanowiska Skarżącego kasacyjnie, że przez wykonanie swoich obowiązków organ administracji modyfikuje treść wyroku Sądu Okręgowego w K. Z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy.

Za taką interpretacją ww. przepisu przemawia wykładnia nie tylko językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Tak jak wskazał Sąd I instancji, ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to, znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca, pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B), zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych (kat. C).

Zaskarżony wyrok nie narusza zatem art. 12 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., skoro nie jest dopuszczalny zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy określonej kategorii, pomimo zachowania w sensie materialnoprawnym uprawnienia do kierowania pojazdami w ramach tej kategorii. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię należało uznać zatem za niezasadny.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 i § 3 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.