Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 137/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano organ do dokonania czynności
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 6.
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1- 3, art. 149 par. 1a,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi T. H. na bezczynność Prezesa A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) wymierza Prezesowi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 5) zasądza od Prezesa A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego T. H. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez T. H., jest bezczynność Prezesa A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2017 r., T. H. - dalej zwany także skarżącym, powołując się na przepis art. 61 Konstytucji RP zwrócił się do Prezesa ww. Spółki o udostępnienie (przesłanie na wskazany adres e-mail) informacji publicznej w następującym zakresie:

"1. Jakie rejestry, ewidencje, systemy komputerowe, systemy finansowo-księgowe zawierające informacje dotyczące zawieranych umów, zobowiązań, wydatków funkcjonują w A sp. z o.o. w [...] (dalej jako "A").

Odpowiedzi do każdego funkcjonującego zbioru:

1. Czy zbiór informacji prowadzony jest w formie elektronicznej.

W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie w pkt 1 ppkt 1 w odniesieniu do zbioru:

1. Jakie oprogramowanie służy do prowadzenia zbioru. Jakie oprogramowanie bazodanowe wspiera funkcjonowanie zbioru.

Wnoszę o przesłanie stosowanych umów (wraz z załącznikami i specyfikacją), faktur i protokołów zdawczo-odbiorczych.

2. Jakie są możliwe kryteria przeszukiwania zbioru.

3. Czy oprogramowanie wykorzystywane do prowadzenia zbioru umożliwia wydruk zestawienia, eksport informacji w zakresie pozycji spełniających określone kryteria. Jakie są możliwe kryteria przeszukiwania zbioru na potrzeby przeszukiwania zestawienia, eksportu informacji. Jakie dane może zawierać to zestawienie, eksport z zbioru. W jakich formatach danych możliwe jest sporządzenie zestawienia, eksportu z zbioru.

4. Z jakim wyprzedzeniem nie dłuższym niż 14 dni należy uprzedzić A o woli do wymienionego rejestru.

2. Jakie informacje odnośnie pozycji gromadzi zbiór.

3. Jakie przepisy (ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, regulaminy itp.) regulują funkcjonowanie zbioru. Wnoszę o przesłanie ich kopii.

4. Czy zaplanowana jest publikacja tego zbioru.

2. W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie z pkt 1, proszę o odpowiedź na pytanie: na jakim etapie jest wdrożenie rejestru umów w A."

Wniosek został złożony przez skarżącego drogą elektroniczną na adres Spółki.

Wobec braku realizacji wniosku, w dniu 17 sierpnia 2017 r. skarżący przesłał do Spółki oświadczenie, podając, że upłynął termin na udostępnienie informacji i jeżeli w dalszym ciągu jego wniosek pozostanie bez rozpoznania, to w takiej sytuacji złożona zostanie skarga na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Pismem datowanym na dzień 13 sierpnia 2017 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Prezesa Spółki poprzez nieudostępnienie informacji publicznej, zgodnie z wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2017 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. w zakresie, w jakim nie udostępniono informacji (pkt 1), art. 61 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione ograniczenie prawa do informacji (pkt 2), art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, z poźn. zm. - zwanej dalej: u.d.i.p.), pkt 3. W skardze tej zawarte zostało żądanie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, która nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący zaakcentował, iż nie otrzymał także odpowiedzi na wezwanie do wykonania wniosku, które przesłał do Spółki w dniu 17 sierpnia 2017 r. Zdaniem skarżącego, skoro Spółka, jako podmiot objęty dyspozycją art. 5 u.d.i.p., nie podjęła żadnych czynności związanych z udostępnieniem żądanych informacji, stąd skarga jest zasadna w przedmiocie bezczynności, bowiem naruszono art. 13 ust. 2 cyt. ustawy. Organ był bezczynny aż 56 dni do dnia złożenia skargi w sytuacji, gdy do udzielenia żądanej informacji zobligowany był w ciągu 14 dni. Powyższe świadczy, w ocenie skarżącego, że bezczynność Spółki w tej sprawie ma charakter rażący. W związku z powyższym skarżący zawnioskował również o ukaranie grzywną zobowiązanego podmiotu, tj. Prezesa A - Sp. z o.o. z siedzibą w [...]

W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej ze względu na zakres żądanych informacji. W uzasadnieniu Spółka stwierdziła, że nie neguje swojego obowiązku wynikającego z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Jednocześnie Spółka uznała, że udostępnienie treści umów podlega ograniczeniu, a to z uwagi na zawarte w nich informacje, które stanowią tajemnicę przedsiębiorcy i podlegają one ochronie na zasadzie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Ponadto, zakres żądanych informacji wiąże się z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy.

W piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2017 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w kwestii pozostawania w bezczynności skarżonej Spółki. Dodał, że powoływanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa musi posiadać odpowiednie uzasadnienie tak formalne, jak i materialne. W tej materii skarżący przywołał dwa orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych.

Natomiast Spółka w piśmie procesowym z dnia 17 października 2017 r. wskazała, że nie jest organem, lecz kapitałową spółką prawa handlowego i nie wydaje decyzji, ani nie pośredniczy w przekazywaniu skarg zgodnie z art. 54 § 2 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest co do zasady oczywiście uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do regulacji zawartej w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ/podmiot w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd orzeka na podstawie art. 149 P.p.s.a., który w § 1 stanowi, że sąd:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1);

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2);

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).

Na zasadzie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wspomnieć też trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Zatem, na takiej podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Prezesa Spółki w przedmiocie informacji publicznej.

W pierwszej kolejności odnotować należy, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej żadnym środkiem zaskarżenia. W ocenie składu orzekającego, powyższe stanowisko jest aktualne również po nowelizacji P.p.s.a. dokonanej w dniu 1 czerwca 2017 r. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Przepisem art. 9 pkt 3 lit. b ustawy zmieniającej dodano m.in. art. 53 § 2b P.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Na podstawie art. 1 pkt 9 ustawy zmieniającej, nowe brzmienie otrzymał również art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.) poprzez wprowadzenie środka zaskarżenia w postaci ponaglenia, które zastąpiło dotychczasowe zażalenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazać też można, że w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wyjaśniono, iż regulacja art. 53 § 2b P.p.s.a. - dotycząca obowiązku wyczerpania środka zaskarżenia w postaci ponaglenia przed wniesieniem skargi na bezczynność - wprowadzona została w związku ze zmienionym brzmieniem art. 37 K.p.a. Zgodnie z założeniami ustawodawcy wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. stanowi warunek formalny do wywiedzenia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania (co znalazło wyraz w nowym brzmieniu art. 52 § 2 P.p.s.a.). Ponaglenie wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia na gruncie K.p.a. Bezsprzecznie, przewidziany w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnosi się do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Z kolei zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej u.d.i.p., przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym przepisy K.p.a. nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym do czynności materialno-technicznych w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., natomiast omawiana u.d.i.p. nie wskazuje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym w ramach jej realizacji, za wyjątkiem art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy. W konsekwencji przyjąć należy, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez wniesienia ponaglenia do właściwego organu, a ponadto nie są wiążące żadne terminy do jej skutecznego złożenia do sądu administracyjnego.

Uwzględniając powyższe rozważania przypomnienia wymaga, że w niniejszej sprawie skarżący zarzucił Prezesowi Spółki bezczynność w zakresie udostępnienia informacji opisanych we wniosku z dnia 3 sierpnia 2017 r., a przywołanych i zacytowanych w całości na wstępie. Żądane informacje głównie dotyczą zawieranych umów, zobowiązań, wydatków, a w szczególności ich rejestrów, ewidencji i systemów finansowo-księgowych funkcjonujących w Spółce. Przy czym, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z informacji zawartej w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że jedynym wspólnikiem Spółki jest Gmina [...], posiadająca 100% udziałów. Wobec tego reprezentujący Spółkę Prezes jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jej posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej - art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Ponadto, okoliczność ta nie jest też kwestionowana przez Spółkę, jako podmiotu wymienionego u.d.i.p.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie pozostaje natomiast to, czy objęte żądaniem skarżącego informacje posiadają walor informacji publicznej, a więc, czy został spełniony warunek przedmiotowy u.d.i.p. Stąd też wyjaśnić przyjdzie, że ogólna zasada dostępu do informacji publicznej sformułowana została wprost w art. 61 Konstytucji RP i jest ona związana z zasadą jawności życia publicznego. Odnosi się ona do publicznej sfery działania dotyczącej wykonywania zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W zakresie informacji odnoszących się do gospodarowania mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa) zasada ta koresponduje z zasadą jawności finansów publicznych, wyrażoną w art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077), która stanowi, że gospodarka środkami publicznymi jest jawna i przewiduje wyłączenie tej jawności jedynie w odniesieniu do środków publicznych, których pochodzenie lub przeznaczenie zostało uznane za informację niejawną na podstawie odrębnych przepisów lub gdy wynika to z umów międzynarodowych. Ponadto, na zasadzie art. 61 ust. 2 Konstytucji RP, obejmuje ona m.in. dostęp do dokumentów, co oznacza, że informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów dotyczących podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.

Z kolei, tryb realizacji prawa dostępu do informacji publicznej oraz udzielania takiej informacji, według art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej, która w art. 1 ust. 1 definiuje samo pojęcie informacji publicznej określając, że informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 ust. 1 ustawy, który w formie katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Jednakże podkreślić należy, że nie jest to katalog wyczerpujący, a jedynie przykładowy. Reguły wykładni uprawnienia dotyczącego dostępu do informacji publicznej wyznacza natomiast art. 61 Konstytucji. Z tego też względu przyjąć należy taką interpretację, która gwarantuje szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do informacji publicznej, o jakiej mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i zmierza do poszerzania, a nie zawężania obowiązku informacyjnego.

Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. Podkreślić trzeba, że w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca wymienia jedynie przykładowe sfery działalności, o których informacja podlega udostępnieniu jako informacja publiczna. Stąd też, informacja może dotyczyć m.in. zasad funkcjonowania podmiotów zobowiązanych (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącego z zadysponowania majątkiem, oraz pożytków z tego majątku i jego obciążeń (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Informacje mogą obejmować również dane o dochodach i stratach spółek handlowych oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.d.i.p.).

W świetle przywołanych wyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że dane dotyczące zawieranych umów przez Spółkę, jej zobowiązań finansowych, czy też wydatków związanych z funkcjonowaniem Spółki, stanowią informację publiczną. Pamiętać bowiem trzeba, że jedynym wspólnikiem Spółki jest Gmina [...] - 100% udziałów, zatem gospodarowanie środkami publicznymi przez jednostkę komunalną jest jawne. Podobnie, dane dotyczące zawieranych umów w zakresie funkcjonowania i realizacji zadań statutowych stanowią istotną informację o wydatkowaniu majątku publicznego, do którego odnosi się zasada jawności gospodarowania środkami publicznymi. Dlatego też, sposób dysponowania majątkiem tej Spółki, w tym związanym z jej funkcjonowaniem, jest informacją publiczną, co wynika wprost z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. Ponadto z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p. wynika, że informacja publiczna jest informacją o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych.

W kontrolowanej sprawie należy przyjąć, że informacje żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 3 sierpnia 2017 r. w zakresie rejestrów, ewidencji, umów, zobowiązań i wydatków stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, jako dane, które mieszczą się w pojęciu informacji o zasadach funkcjonowania podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej oraz jego majątku, której tryb udostępnienia jest regulowany przepisami u.d.i.p. Wniosek skarżącego w powyższym zakresie podlegał zatem rozpoznaniu w trybie przewidzianym przepisami tej ustawy.

Godzi się również wyjaśnić, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Wedle art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Ponieważ u.d.i.p. nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej na wniosek, dlatego jej udostępnienie ma formę czynności materialno-technicznej. Natomiast forma decyzji przewidziana została jedynie w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - dla odmowy udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 ust. 1 wynikające z zasad określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych oraz ust. 2 ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy) oraz dla umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.

W świetle cyt. powyżej uregulowań prawnych przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Nie chodzi bowiem o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale o przedstawienie jej w takim zakresie i w taki sposób, jaki odpowiada treści żądania. Natomiast zajęcie przez podmiot zobowiązany stanowiska, według którego informacja publiczna zasługuje na ochronę ustanowioną w art. 5 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., wymaga sformułowania tego stanowiska w formie odmowy, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1643/09, LEX nr 595248; z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 3052/14, LEX nr 2064281). Jednakże dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością zobowiązanego organu/podmiotu. Wniesienie skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15, LEX nr 2067891).

Odnosząc powyższe rozważania prawne do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że Prezes Spółki, jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, nie podjął w terminie 14 dni odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia, czy o umorzeniu postępowania. Skoro podmiot ten w wymaganym prawem terminie nie rozpatrzył wniosku skarżącego, w jeden ze sposobów określonych przez u.d.i.p., to uznać należało, że pozostaje on w bezczynności w jego rozpoznaniu. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że podmiot pozostaje w błędnym przekonaniu, iż wszystkie żądane informacje nie stanowiły informacji publicznej oraz że nie ciążył na nim obowiązek udzielenia informacji. Takie bowiem stanowisko przedstawił Prezes Spółki dopiero w odpowiedzi na skargę. Stąd w kontrolowanej sprawie konieczne stało się zobowiązanie Prezesa Spółki do wydania aktu lub dokonania czynności załatwiającej wniosek z dnia 3 sierpnia 2017 r., o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Wyjaśnienia również wymaga, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność, Sąd nie może określić sposobu rozpoznania sprawy, w której dany podmiot pozostaje w bezczynności; nie może bowiem nakazywać temu podmiotowi wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści. Powtórzyć przyjdzie, że przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej rola Sądu sprowadza się jedynie do oceny, czy wniosek o udzielenie informacji podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów u.d.i.p. oraz czy został w tym trybie załatwiony przez jego adresata. Zatem, uwzględnienie skargi może polegać jedynie na zobowiązaniu adresata wniosku do jego załatwienia w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p. Sąd nie może natomiast na tym etapie postępowania ingerować w uprawnienia podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, w ramach których pozostawiona jest ocena, czy określona informacja publiczna, będąca w posiadaniu tego podmiotu, może być udostępniona, czy też zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia, wynikające choćby z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p.

Reasumując, stwierdzić należało, że na dzień złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności, gdyż nie zareagował na wniosek skarżącego w żaden ze sposobów przewidzianych w u.d.i.p., a więc dopuścił się bezczynności w udostępnieniu żądanych informacji publicznych, co uzasadniało orzeczenie zawarte w punkcie 2 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Oceniając stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność kontrolowanego podmiotu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 3 wyroku, na zasadzie art. 149 § 1a P.p.s.a. Pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu powyższego przepisu, należy rozumieć takie działania lub zaniechania zobowiązanego organu bądź podmiotu, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie wniosku o udzielenie informacji publicznej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, ponieważ od dnia otrzymania wniosku (3 sierpnia 2017 r.) upłynął znaczny okres czasu, a nadto zobowiązany podmiot nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia wniosku skarżącego. Brak działań Prezesa Spółki nakierowanych na terminowe załatwienie wniosku skutkuje natomiast oczywistym naruszeniem obowiązków tego podmiotu w ramach przyznanych mu kompetencji w omawianej u.d.i.p.

Rezultatem powyższej oceny było orzeczenie przez Sąd - w punkcie 4 wyroku - o wymierzeniu skarżonemu podmiotowi grzywny, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Podstawą podjęcia orzeczenia w tym przedmiocie było to, że stwierdzona bezczynność Prezesa Spółki miała kwalifikowany charakter i związana była z całkowitym zaniechaniem podejmowania przez ten podmiot jakichkolwiek działań prowadzących do załatwienia (pozytywnego bądź negatywnego) wniosku z dnia 3 sierpnia 2017 r. Wysokość grzywny w kwocie 500 zł ustalono jednak w dolnych granicach, wynikających z art. 154 § 6 P.p.s.a., uznając, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasądzona kwota jest adekwatna do zawinienia podmiotu, a orzeczona grzywna, zdaniem Sądu, spełni też swą funkcję prewencyjną.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na wniosek skarżącego w punkcie 5 wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.