Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 607/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Asesor WSA Marta Katarzyna Waksmundzka – Karasińska, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi D.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za sierpień 1999 – grudzień 2000 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2001r. skarżący złożył wniosek o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty targowej z tytułu działalności handlowej dokonywanej w lokalu użytkowym – placówce handlowej odrębnie wybudowanej na ten cel, nie będącej targowiskiem w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 3 dekretu z dnia 2 sierpnia 1951 – o targach i targowiskach (Dz. U. Nr 41, poz. 312), w związku z czym nie objętej przepisami o opłacie targowej.

W dniu [...] listopada 2003r. Prezydent [...] W. decyzją nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od [...] sierpnia 1999r. do [...] grudnia 2000r. za dokonywanie sprzedaży na targowisku "[...]". Decyzja ta została wydana po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji Burmistrza Gminy W.- [...] z dnia [...] września 2001r. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2003r. została wydana w wykonaniu wyroku NSA z dnia 22 listopada 2002r. (sygn akt. III 907/02) który uchylił poprzednie rozstrzygnięcie Kolegium utrzymujące w mocy wspomnianą decyzję Burmistrza Gminy W.- [...]. Zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku NSA stwierdzającym niedopuszczalność pobierania opłaty targowej w formie abonamentu w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji powinien rozważyć możliwość zwrotu opłaty targowej wniesionej przez skarżącego.

W związku z powyższym Prezydent [...] W. zwrócił się do Zarządu Terenów Publicznych o przesłanie pełnej dokumentacji w sprawie opłaty targowej wniesionej przez skarżącego. W uzasadnieniu wydanej decyzji stwierdził, iż obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej powstaje zgodnie z art. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. (Dz. U . z 2002r. Nr 9 poz. 84 z późn. zm.; dalej u.p.o.l.), z mocy prawa a jej pobór uzależniony jest od spełnienie łącznie dwóch przesłanek- dokonywania sprzedaży i realizowania tej czynności na targowisku. Skarżący był najemcą stoiska handlowego na targowisku "[...]" na podstawie umowy najmu z dnia [...] sierpnia 1999r zawartej z Zarządem Terenów Publicznych, wypowiedzianej [...] maja 2000r. ze skutkiem na [...] sierpnia 2000r. Był zobowiązany do uiszczania opłaty targowej w stawkach dziennych, określonych w uchwale Rady Gminy W.- [...] z dnia [...] stycznia 1997r. Nr [...] w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, terminów płatności oraz sposobu jej poboru (t.j. Zarządzenie nr 1 Prezydenta [...] Warszawy z [...] kwietnia 1999r. w sprawie opublikowania tekstu jednolitego uchwały Nr [...] ze zm.). Skarżący nigdy nie opłacał opłaty targowej we wskazanej wysokości - wnosił opłaty niższe, po terminie płatności i jedynie za [...] dni w miesiącu mimo dokonywania czynności sprzedaży przez cały miesiąc.

Organ I instancji stwierdził, iż kupcy wpłacali opłatę targową dobrowolnie w formie abonamentu stanowiącego [...]-krotność stawki dziennej, w kasie Zarządu Terenów Publicznych usytuowanej na targowisku i żaden z nich nie był wzywany do uiszczenia tej opłaty. Przywołana uchwała Rady Gminy przewidywała uiszczenie opłaty targowej obok jednorazowych opłat dziennych także w formie abonamentów miesięcznych. Uchwałą ta została uchylona przez NSA w wyroku z 25 października 2002r. (syg. akt. III SA 680/02) jednakże tylko w zakresie dotyczącym poboru opłaty w formie abonamentu, a w pozostałej części pozostała zgodna z prawem. Z przesłanej przez Zarząd Terenów Publicznych informacji zawierającej dokumentację prowadzoną przez kierownika targowiska wynikało, iż uiszczana przez skarżącego opłata targowa była należna za co najmniej [...] dni każdego miesiąca we wnioskowanym okresie. Zgodnie z dokładnymi ustaleniami poczynionymi w tym zakresie organ wskazał, iż wpłaty w formie abonamentu zostały zaliczone na poczet należnej opłaty targowej za poszczególne dni sprzedaży od [...] sierpnia 1999r. do [...] grudnia 2000r. wraz z odsetkami. Zobowiązanie z tego tytułu wyniosło [...] zł, wpłacona kwota [...] zł – do zapłaty pozostało więc [...] zł, tym samym organ nie stwierdził nadpłaty w opłacie targowej. .

W dniu [...] grudnia 2003r. skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie i wydanie rozstrzygnięcia ustalającego stwierdzenie nienależnie uiszczonej opłaty targowej za lata 1999-2000, a także przeprowadzenie postępowania uzupełniającego celem ustalenia wysokości nienależnie pobranej opłaty targowej i oprocentowania od dnia jej pobrania. Jego zdaniem przekazanie postępowania dowodowego do Zarządu Terenów Publicznych stanowiło naruszenie praw podatnika. Zarząd Terenów Publicznych powinien dostarczyć niezbędnych dokumentów i informacji, w szczególności protokółów potwierdzających dokonywanie sprzedaży, sporządzonych przez inkasenta i wezwań do uiszczenia opłaty targowej dziennej. Zarząd Terenów Publicznych przekazał wybiórczo materiały w kopiach, a przekazane informacje nie mają pokrycia w faktach i dokumentach. Organ powołując się na bliżej niesprecyzowany notatki i informacje, które w rzeczywistości nie istniały i które nie mogą być uznane za dowody w postępowaniu podatkowym, wykazał iż wydana decyzja stanowi próbę naprawienia nieudolności w kwestii poboru opłaty targowej dziennej. Skarżący wskazał, że Zarząd Terenów Publicznych w piśmie z [...] czerwca 2001r. skierowanym do organu I instancji potwierdził zaniechanie poboru opłat dziennych, potwierdzając pobór opłaty w formie abonamentu.

W dniu [...] lutego 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż wniesione odwołanie nie wskazywało dowodów na poparcie argumentów skarżącego. Załączone do jego treści wezwanie do zapłaty opłaty targowej nie było skierowane do skarżącego i nie dotyczyło okresu dotkniętego wnioskiem. Załączone pismo z dnia [...] czerwca 2001r. także nie dotyczyło skarżącego i odnosiło się do innej osoby. Z odwołania nie wynikało jaka kwota opłaty targowej według oceny skarżącego została nienależnie uiszczona i dlaczego stwierdzenie nadpłaty miałoby dotyczyć dni kiedy sprzedaż była prowadzona. Zdaniem SKO organ I instancji prawidłowo rozliczył opłatę wnoszoną przez skarżącego, ponieważ nie było możliwe dokonywanie sprzedaży na targowisku bez wnoszenia z tego tytułu opłaty targowej. Zarzuty dotyczące wadliwości dowodów na których oparto postępowanie w I instancji nie znalazły potwierdzenia w aktach sprawy, a skarżący nie przedstawił dowodów na ich poparcie. Wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu organ I instancji rozstrzygnął kwestię nadpłaty - nie stwierdził jej istnienia, a wręcz przeciwnie ustalił znaczną niedopłatę z tytułu opłaty targowej za poszczególne dni sprzedaży.

W dniu [...] marca 2004r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżonej decyzji zarzucił:

-naruszenie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.; dalej ord. pod.),

-nierozpoznanie istoty sprawy,

- błędnie ustalenia w zakresie stanu faktycznego,

- naruszenie praw skarżącego.

Wskazał, iż w sprawie naruszono zarówno przepisy prawa materialnego jak i procesowego - ponieważ nie zostały w sposób wyczerpujący zebrane i ocenione wszystkie dowody mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Organ II instancji ocenił tylko dowody potwierdzające uiszczanie opłaty targowej w formie abonamentu, opierając się na tym co stwierdził organ I instancji i pomijając treść wniosku skarżącego w którym wnosił o zwrot nienależnie pobranej opłaty targowej za okresy kiedy nie prowadził faktycznej działalności handlowej. Skarżący znalazł w swojej dokumentacji skierowane do niego wezwanie do uiszczenia opłaty targowej, jednakże SKO nie wydało postanowienia dowodowego celem zobowiązanie organu I instancji do dostarczenia do akt sprawy niezbędnych dokumentów. Zdaniem skarżącego organ powinien wezwać go do wskazania dni, w które nie prowadził działalności handlowej lub przeprowadzić dowód przeciwny. Organ oparł się jedynie na wyjaśnieniach Zarządu Terenów Publicznych. Zdaniem skarżącego zgromadzona w sprawie dokumentacja nie pozwala na twierdzenie, iż prowadził on działalność w rozumieniu art. 535 k.c. we wszystkie [...] dni miesiąca. Organ odwoławczy wbrew art. 122 i 187 w zw. z art. 235 i 210 § 4 ord. pod. uchylił się od wszechstronnego i wyczerpującego zbadania sprawy, przerzucając ciężar dowodu na wnioskodawcę uchybiając, tym samym art. 229 ord. pod.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2004r. SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazało, iż skarżący mógł przedstawić dowody na poparcie swoich żądań w trakcie toczącego się postępowania, a także wnosić o jego uzupełnienie, podczas gdy w rzeczywistości jego postawa była bierna. Załączone do skargi wezwanie do zapłaty pochodzi z dnia [...] czerwca 2001r. nie odnosi się do okresu wskazanego we wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie wobec stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 22 listopada 2002r. (sygn. akt. III 907/02) i zawartego następnie w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2003r. organ I instancji zobowiązany był do zbadania przesłanek zwrotu skarżącemu opłaty targowej uiszczonej w formie abonamentu z tytułu prowadzonej na targowisku "[...]" działalności handlowej. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), obowiązującym przed 1 stycznia 2004r., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznając niedopuszczalność poboru opłaty targowej w formie płatnego z góry abonamentu, wskazał iż pobór taki, może prowadzić do niedopuszczalnego pobrania należności podatkowej za okres, za który nie powstał obowiązek podatkowy.

Zdaniem Sądu organ I instancji wywiązał się z ciążących na nim obowiązków i dokonał stosownych ustaleń. W szczególności, ustalił, iż na skarżącym zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 u.p.o.l. ciążył obowiązek uiszczania opłaty targowej z tytułu prowadzonej sprzedaży na targowisku. Charakter obiektu, w którym prowadził działalność – pawilon z wydzielonymi stoiskami - nie wyłączał bowiem ustawowego obowiązku uiszczania z tego tytułu opłaty targowej. Skarżący powinien był uiszczać opłatę w stawce określonej w uchwale Rady Gminy W.- [...] z dnia [...] stycznia 1997r. Nr [...].

Wobec stwierdzenia nieważności powyższej uchwały wyrokiem NSA z dnia 25 października 2002r. (sygn. akt III SA 680/02) w części dopuszczającej pobór opłaty targowej w formie abonamentu i podobnego stanowiska NSA w wyroku, który zapadł w sprawie skarżącego, powstała konieczność ustalenia czy uiszczanie opłaty targowej w formie abonamentu mogło w rozpatrywanym przypadku doprowadzić do sytuacji, w której uiszczona nienależnie lub w wysokości większej niż należna oplata targowa byłaby podlegającą zwrotowi nadpłatą w rozumieniu art. 72 ord. pod. W związku z powyższym organ I instancji dokonał ustaleń odnośnie terminów opłacania abonamentu i okresów za które był on opłacany w zestawieniu z dniami, w których skarżący faktycznie dokonywał sprzedaży i za które zgodnie ze wskazanymi przepisami zobowiązany był do uiszczania należnej opłaty.

Zawarte w decyzji organu I instancji zestawienie w ocenie Sądu dowodzi, iż pomimo opłacania opłaty targowej w formie abonamentu, kwota wpłaconej opłaty targowej była w rzeczywistości niższa niż należna z tytułu dokonywania przez skarżącego sprzedaży na targowisku "[...]" w poszczególnych dniach objętego ustaleniami okresu. Wyliczenie to wskazywało bardziej na istnienie zaległości z tego tytułu niż na zasadność zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Forma opłacania opłaty targowej, pomimo iż niedopuszczalna z przytoczonych względów, była w oczywisty sposób bardziej korzystna dla tych kupców, którzy tak jak skarżący prowadzili działalność handlową przez prawie wszystkie dni handlowe miesiąca.

Na tle powyższego Sąd pragnie stwierdzić, iż niezasadny jest zarzut, że organy podatkowe nie rozstrzygnęły sprawy co do istoty. Skarżący składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty z dnia [...] maja 2001r. oparł ten wniosek na argumentacji, która w toku sprawy okazał się bezpodstawna. Kwestia możliwości powstania nadpłaty w opłacie targowej na skutek jej uiszczania w formie abonamentu, pojawiła się już po złożeniu wniosku. Organy w toku prowadzonego postępowania rozstrzygnęły tą kwestię, w tym także ewentualne wnoszenia opłaty za okresy, w których skarżący nie prowadził działalności handlowej.

Odnośnie zarzutów dotyczących przebiegu postępowania, Sąd nie stwierdził w tej mierze naruszeń, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji uzyskał od Zarządu Terenów Publicznych wyczerpującą dokumentację, na podstawie której dokonano stosownych wyliczeń należnej opłaty targowej. Należy wskazać, iż na tym etapie postępowania skarżący miał prawo do wypowiedzenia się co do zupełności materiału dowodowego i w przewidzianym terminie z tego prawa nie skorzystał. Sąd pragnie zauważyć, iż obowiązki ciążące na organie podatkowym wyrażone w treści art. 122 i 187 ord. pod. nie mają charakteru nieograniczonego i nie stanowią o konieczności poszukiwania przez organ podatkowy dodatkowych dowodów, jeśli już zebrany materiał pozwala na wyczerpującą ocenę stanu faktycznego, szczególnie w przypadku biernej postawy strony postępowania.

Podobnie oceniając postępowanie odwoławcze należy stwierdzić, iż wyrażona w art. 229 ord. pod. możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w II instancji, na wniosek strony lub z urzędu, jest fakultatywna – tzn. organ może (ale nie musi) przeprowadzić takie postępowania jeśli okoliczności sprawy nie zostały jego zdaniem wyczerpująco wyjaśnione. W rozpatrywanej sprawie Sąd podziela stanowisko organu, iż wobec prawidłowości ustaleń poczynionych I instancji nie było takiej konieczności i nie naruszało to praw skarżącego.

Mając powyższe na uwadze sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi i w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.