Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 239/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 ust 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 598/12 w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 598/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania K. G., decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2012 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia K. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości K., powiat oszmiański, woj. wileńskie.

Decyzja Ministra Skarbu Państwa wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

K. G. wnioskiem z 30 grudnia 2008 r., wystąpiła do Wojewody Pomorskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości K., pow. oszmiański, województwo wileńskie. Na przedmiotowym wniosku widnieje pieczęć Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, z której wynika, że przedmiotowy wniosek wpłynął do ww. Urzędu w dniu 2 stycznia 2009 r.

Z postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieście Wydział I Cywilny z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I Ns 943/09, wynika, że spadek po M. W. z domu L., zmarłej 1 stycznia 1946 r. w Warszawie, ostatnio stale zamieszkałej w Warszawie na podstawie ustawy nabyła w całości córka K. G.. Zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej właściwym do prowadzenia postępowania o potwierdzenia prawa do rekompensaty jest Wojewoda Mazowiecki. Wobec powyższego Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] przekazał akta przedmiotowej sprawy Wojewodzie Mazowieckiemu celem rozpatrzenia sprawy zgodnie z właściwością.

Wojewoda Mazowiecki pismem z dnia [...] lipca 2011 r. zwrócił się do Wojewody Pomorskiego o udzielenie wyjaśnień na temat daty i okoliczności złożenia wniosku przez K. G.. Organ wskazał, że do wniosku przekazanego przez Wojewodę Pomorskiego nie była dołączona koperta, w której wniosek mógł zostać pierwotnie złożony. Na wniosku natomiast znajdowała się wyłącznie pieczęć Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, z której wynikało, że wniosek wpłynął w dniu 2 stycznia 2009 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w ustawie zabużańskiej. Wojewoda Mazowiecki zwrócił się ponadto o przesłanie ewentualnych dokumentów potwierdzających datę złożenia przedmiotowego wniosku, np. koperty lub uwierzytelnionej kserokopii zestawienia daty wpływu pisma. W odpowiedzi na pismo, Wojewoda Pomorski w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], a następnie w piśmie z dnia [...] września 2011 r. nr [...] wskazał, że wniosek K. G. został złożony do Wojewody Pomorskiego osobiście dnia 2 stycznia 2009 r.

K. G. w piśmie z dnia 14 września 2011 r. wskazała kategorycznie, że wniosek o którym mowa wyżej złożyła przed upływem terminu, tj. przed dniem 31 grudnia 2008 r. Na dowód niemożności złożenia wniosku osobiście w ustalonym przez Wojewodę Pomorskiego terminie K. G., dołączyła kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, że w dniach 1 stycznia 2009 r. – 6 stycznia 2009 r. przebywała w szpitalu Akademii Medycznej w Gdańsku.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] odmówił K. G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Marię W. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej podnosząc, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przedmiotowej sprawie został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w ustawie zabużańskiej.

Od decyzji tej K. G. wniosła pismem z 31 stycznia 2012 r. odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzję z [...] lutego

2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2012 r. Minister przytoczył ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji, a następnie podzielił jego ocenę, że wniosek K. G. złożony został z uchybieniem terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Organ odwoławczy wskazał, że wniosek K. G. został złożony osobiście dnia 2 stycznia 2009 r. (data widniejąca na pieczęci Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego), tj. po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy. Terminu tego nie można przywrócić, gdyż jest to termin prawa administracyjnego materialnego i nie podlega przywróceniu, pomimo uchybienia temu terminowi bez winy osoby ubiegającej się o jego przywrócenie. A zatem organ odwoławczy uznał, że nie ma zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. i dlatego w przypadku uchybienia temu terminowi organ jest zobowiązany zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister podniósł, że ustawa zabużańska nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty winien zostać złożony w określonym w art. 5 ust. 1 ustawy terminie, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu jest tym samym warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania wniosku, gdyż po jego upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa, co z kolei oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Zdaniem Ministra, organ pierwszej instancji działa zatem wyłącznie na żądanie strony.

Minister stwierdził, że organ wojewódzki powziąwszy wątpliwość, co do daty złożenia wniosku przez K. G. przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, a w szczególności zwrócił się o udzielenie informacji do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, do którego pierwotnie wniosek został złożony. Jak wynika z informacji udzielonych przez Wojewodę Pomorskiego oraz z uwierzytelnionej kserokopii dziennika korespondencji Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wniosek K. G. został złożony osobiście w dniu 2 stycznia 2009 r., tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że powyższym ustaleniom nie przeczy fakt pobytu w tym czasie przez K. G. w szpitalu Akademii Medycznej w Gdańsku. Złożenie wniosku osobiście oznacza, że przedmiotowy wniosek został złożony bezpośrednio w biurze podawczym organu administracji publicznej, bez pośrednictwa instytucji czy osób wskazanych w art. 57 § 5 k.p.a. A zatem nie można uznać, że obecność K. G. w dacie ustalonej przez Wojewodę, jako data złożenia wniosku, w szpitalu wyklucza możliwość osobistego złożenia wniosku. W ocenie Ministra, wystąpienie z wnioskiem osobiście nie musi bowiem oznaczać, że to wnioskodawca figurujący we wniosku sam, osobiście dostarcza wniosek do organu administracji publicznej. Osobiste złożenie wniosku będzie miało miejsce również wtedy, gdy taki wniosek złoży inna osoba z polecenia wnioskodawcy bezpośrednio do organu administracji publicznej, a nie za pośrednictwem osób czy instytucji wskazanych w art. 57 § 5 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Minister uznał, że bezcelowe byłoby przesłuchiwanie E. M. na okoliczność daty złożenia wniosku przez K. G., gdyż w tym zakresie organ pierwszej instancji przeprowadził już postępowania wyjaśniające.

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. K. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej, prowadzone przez organy administracji postępowania wyjaśniające nie uwzględniły i dogłębnie nie wyjaśniły następujących faktów i okoliczności: - zgromadzenia przez nią licznych dokumentów potwierdzających jej prawa do ubiegania się o rekompensatę w okresie poprzedzającym dzień 31 grudnia 2008 r. co potwierdza jej znajomość treści ustawy, z której chce skorzystać, - datowania wniosku datą 30 grudnia 2008 r., - załączenia do wniosku dodatkowego oświadczenia o wskazaniu uprawnionego do rekompensaty za mienie zabużańskie z dnia 30 grudnia 2008 r., - istnienia lub pominięcia świadka w osobie E. M. w towarzystwie, której swój wniosek złożyła do organu, - przebywania jej w szpitalu w dniach od 1 styczeń 2009 r. – 6 stycznia 2009 r. na skutek urazu chirurgicznego, co wynika z załączonej dokumentacji medycznej. Tym samym, wskazana przez nią data złożenia wniosku jest datą w jakiej dokonała czynności. A zatem zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i podważa jej zaufanie do organów administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest dochowanie przez skarżącą terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej i okoliczności złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty.

W ocenie WSA w Warszawie, organy tej kwestii wyczerpująco nie zbadały.

I tak, jak wskazał Sąd I instancji, z akt sprawy wynika, iż do niniejszego wniosku nie była dołączona koperta, w której wniosek mógł zostać pierwotnie złożony. Na wniosku natomiast znajdowała się wyłącznie prezentata Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, z której wynikało, że wniosek wpłynął w dniu 2 stycznia 2009 r. Z kolei z dziennika korespondencji Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wynika, że wniosek ten skarżąca złożyła osobiście. W ocenie Sądu wyjaśnienie powyższej kwestii jest o tyle istotne, że przedmiotowy wniosek opatrzony jest datą 30 grudnia 2008 r. (ostatni dzień terminu do jego złożenia). Sądowi nie wiadomo jednak, która z dat czy data z prezentaty organu (2 styczeń 2009 r.), czy data wniosku 30 grudzień 2008 r. jest datą złożenia wniosku, gdyż w tej kwestii są rozbieżności. Organy obu instancji uznały, że datą wniesienia wniosku do organu jest data z prezentaty organu 2 styczeń 2009 r. Z kolei, zdaniem skarżącej, datą tą jest data wniosku 30 grudzień 2008 r. (na dowód czego wniosła o przesłuchanie E. M. w charakterze świadka na ww. okoliczność). Osoba ta, jak twierdzi skarżąca, w tym samym dniu, tj. 30 grudnia 2008 r. złożyła wniosek o analogiczne roszczenie i osoba ta mogła by ewentualnie potwierdzić, że razem 30 grudnia 2008 r. złożyły osobiście na biurze podawczym ww. wnioski. Należy również wskazać, że skarżąca na dowód niemożności złożenia wniosku osobiście w terminie ustalonym przez organy dołączyła kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, że w dniach 1 stycznia 2009 r. – 6 stycznia 2009 r. przebywała w szpitalu Akademii Medycznej w Gdańsku.

Następnie Sąd I instancji stwierdził, iż jest mu wiadomym, że korespondencja, która wpływa do organu (drogą pocztową lub złożona osobiście), jest zarejestrowana z uwzględnieniem kolejności wpływu, daty wpływu oraz oznaczenia sprawy, której dotyczy. Stąd też w celu wyjaśnienia sprawy, zasadne będzie zbadanie treści rejestrów prowadzonych przez organ pierwszej instancji pod kątem daty i okoliczności złożenia wniosku przez E. M., która może te niewyjaśnione okoliczności potwierdzić również zeznając osobiście przed organem w charakterze świadka.

Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, iż w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia stanu faktycznego, a samo uznanie określonej okoliczności faktycznej za udowodnioną następuje na podstawie oceny całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie (art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a.), a nie wyłącznie jego części.

Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie, organy obydwu instancji pod tym kątem nie przeprowadziły wszechstronnego i dokładnego postępowania wyjaśniającego, skutkiem czego była co najmniej przedwczesna odmowa przyznania K. G. prawa do rekompensaty, z uwagi na to, że ww. wniosek został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy.

W tym zakresie Sąd I instancji stwierdził, że organ pierwszej instancji oparł swoją decyzję tylko na informacjach udzielonych przez Wojewodę Pomorskiego oraz na uwierzytelnionej kserokopii dziennika korespondencji Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego. Także decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak zaznaczył WSA w Warszawie, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że organ ten rozpatrując odwołanie nie poczynił własnych ustaleń, oparł się o dokumenty zgromadzone przez Wojewodę Mazowieckiego i nie wezwał skarżącej do udokumentowania, że złożyła przedmiotowy wniosek w terminie. Fakt, że Minister nie przeprowadził własnego postępowania, do czego był zobowiązany przepisem art. 15 k.p.a. ustanawiającym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że doszło do naruszenia tej zasady. Obowiązek dwukrotnego rozpoznania oznacza, że organy pierwszej i drugiej instancji prowadzą postępowanie wyjaśniające. Tym samym przy rozpoznawaniu odwołania doszło do naruszenia również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż organ odwoławczy nie przeprowadził własnego postępowania w zakresie daty i okoliczności złożenia ww. wniosku.

Nieuprawniona była również, w ocenie Sądu, odmowa uwzględnienia w sprawie dowodu z przesłuchania świadka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji podstawą tej odmowy, było stwierdzenie, że bezcelowe byłoby przesłuchiwanie E. M. na okoliczność daty złożenia wniosku przez K. G., gdyż w tym zakresie organ pierwszej instancji przeprowadził już postępowania wyjaśniające.

Z tych też powodów za zasadne Sąd I instancji uznał, sformułowane w skardze, zarzuty niedokonania przez organy kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, jak też niedopuszczenia jako dowodu wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W rezultacie, zdaniem Sądu I instancji, niewyjaśnienie powyższych okoliczności w postępowaniu administracyjnym pozwala ocenić, że sprawa została rozstrzygnięta z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W ramach wskazań co do dalszego postępowania Sąd zobowiązał organy do dokonania ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadzając w tym zakresie uzupełniające postępowanie dowodowe, obejmujące przede wszystkim konfrontację treści rejestrów prowadzonych przez organ pierwszej instancji w celu ustalenia daty i okoliczności złożenia analogicznego wniosku przez E. M., na którą powołuje się skarżąca. Ponadto nałożył na organ I instancji organ obowiązek przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka E. M.. Stwierdził jednocześnie, że gdyby po wyczerpaniu środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony w trybie art. 86 k.p.a., w tym ustalić, czy K. G. dysponuje kopią wniosku z dnia 30 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty, z potwierdzeniem przez organ daty jego złożenia.

W końcowej części uzasadnienia Sąd wyjaśnił, że dopiero w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny organ merytorycznie rozstrzygnie sprawę wydając decyzję, której uzasadnienie winno czynić zadość normie art. 107 § 3 k.p.a., w tym zwłaszcza w zakresie wymogu wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Skarbu Państwa, reprezentowana przez radcę prawnego.

Skarżący kasacyjnie, zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie, w sytuacji braku naruszeń przepisów postępowania, wystąpił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne zarzucenie organowi braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności daty złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez Skarżącą, podczas gdy postępowanie takie zostało przeprowadzone przez organ I instancji (Wojewodę Mazowieckiego) i wynikało z niego bezspornie, iż wniosek został złożony z uchybieniem terminu prawa materialnego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ w/w wniosek został złożony osobiście przez skarżącą w dniu 2 stycznia 2009 r.

Autor skargi kasacyjnej sformułował również trzy zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jako pierwszy z zarzutów skarżący kasacyjnie postawił zarzut art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne zarzucenie organowi, że naruszył on przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące zasady swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przed organem II instancji (Ministrem Skarbu Państwa) w sytuacji, gdy organ I instancji (Wojewoda Mazowiecki) dokładnie przeprowadził postępowanie wyjaśniające pouczając skarżącą o jej prawach i prawidłowo ustalił, że uchybiono terminowi do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Z kolei drugim zarzutem naruszenia prawa procesowego skarżący uczynił zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieusprawiedliwione okolicznościami sprawy uznanie, iż organy administracji niedostatecznie ustaliły stan faktyczny sprawy, podczas gdy ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego obiektywnie wynika, że uchybiono terminowi do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Jako ostatni zarzut naruszenia prawa procesowego skarżący kasacyjnie wymienił zarzut art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 15 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne zarzucenie organowi II instancji naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polegającego na braku przeprowadzenia własnego postępowania wyjaśniającego, co zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, miało istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ II instancji (Minister Skarbu Państwa) dokonał niezależnej od organu I instancji (Wojewody Mazowieckiego) oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poprzez uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor, podniósł m.in., że nie jest słuszne przyznanie zeznaniom osoby trzeciej oraz wyjaśnieniom skarżącej większej mocy dowodowej niż dokumentom urzędowym. Taka zaś, przyjęta przez Sąd I instancji, interpretacja art. 76, art. 77 i art. 80 k.p.a. przeczy istocie zasady swobodnej oceny dowodów oraz logice.

Podniósł również, że z akt sprawy wyraźnie wynika, że skarżąca złożyła wniosek osobiście, a jednocześnie nie upoważniła innej osoby do złożenia wniosku w swoim imieniu we wcześniejszym terminie. Skarżąca nie nadała również wniosku w państwowym urzędzie pocztowym i nie złożyła go w polskim urzędzie konsularnym. W rezultacie nie można mówić o możliwości zastosowania art. 57 § 5 k.p.a. w przedmiotowej sprawie.

Wnoszący skargę kasacyjną podniósł też, że zgodnie z aktualną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet jeśliby potraktować wniosek skarżącej z dnia 2 stycznia 2009 r. jako wniosek o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 58 k.p.a. to prawidłowe i racjonalne działanie organu w przypadku wniosku o przywrócenie terminu prawa materialnego winno prowadzić do wydania orzeczenia w przedmiocie zgłoszonego żądania strony i rozstrzygać je negatywnie z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność dochodzenia danego żądania obwarowanego terminem prawa materialnego (wyrok NSA z 16 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 95/09).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w ujęciu przewidzianym w § 2 art. 183 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się z urzędu żadnych uchybień wskazujących na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym kontrola zaskarżonego wyroku musiała ograniczyć się wyłącznie do zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna rozpatrywana w tych granicach nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezzasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1090) oraz wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, poza zarzutem sformułowanym w pkt 3. tj. zarzutem naruszenia art. 145 § 1pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż organy rozpatrujące sprawę niedostatecznie ustaliły stan faktyczny sprawy.

Kwestią sporną w sprawie było ustalenie daty złożenia przez skarżącą wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości K., pow. Oszmiański, województwo wileńskie.

Na znajdującym się w aktach postępowania administracyjnego wniosku skarżącej (karta nr 16), opatrznym datą sporządzenia 30 grudnia 2008 r., widnieje prezentata Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego z datą 2 stycznia 2009 r. oraz wpisanym odręcznie numerem "9959". Data prezentaty nie została potwierdzona podpisem pracownika Urzędu przyjmującego korespondencję. Nie odnotowano również sposobu wpływu tego wniosku do Urzędu. Nie jest zatem wiadomym, czy wniosek ten został złożony osobiście, czy też za pośrednictwem poczty.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentata ta nie potwierdza daty złożenia wniosku. Z uwagi na wskazane wyżej braki słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, iż nie można stwierdzić, że udokumentowane zostało złożenie wniosku w dniu 2 stycznia 2009 r. Okoliczności tej nie potwierdzają również pozostałe dowody zgromadzone przez organ, tj. kopia "Dziennika korespondencji". W dokumencie tym również brak jest informacji o sposobie złożenia przedmiotowego wniosku, a także podpisu osoby przyjmującej korespondencję.

W tej sytuacji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy przyjąć, że przedmiotowy wniosek został złożony, tak jak skarżąca podaje, do dnia 31 grudnia 2008 r. Brak jest bowiem wiarygodnych dowodów, które by potwierdziły, że wpłynął on do Urzędu w dniu 2 stycznia 2009 r. Dowodami takimi z opisanych wyżej względów nie jest, ani umieszczona na wniosku prezentata Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, ani też kopia "Dziennika korespondencji". Skarżąca natomiast konsekwentnie podnosiła w toku postępowania, że złożyła ten wniosek do dnia 31 grudnia 2008 r. Okoliczności tej nie zaprzecza żaden dowód zgromadzony w postępowaniu. Dodatkowo skarżąca na potwierdzenie prawdziwości swoich wyjaśnień przedłożyła "Kartę informacyjną leczenia szpitalnego", z którego to dokumentu wynika, że w dniach od 1 stycznia 2009 r. do 6 stycznia 2009 r. przebywała w Klinice Chirurgii Urazowej Akademii Medycznej w Gdańsku, w związku z doznanym urazem oraz zaświadczenie Kierownika Katedry i Kliniki Urazowej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 26 stycznia 2012 r., z którego wynika, że w dniu 1 stycznia 2009 r. skarżąca została przyjęta do szpitala i przebywała w nim nieprzerwanie do dnia 6 stycznia 2009 r.

Wskazać zatem należy, że w tej sytuacji niezasadnie Sąd I instancji zarzucił, iż sprawa została rozstrzygnięta z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Materiał dowodowy w zakresie daty złożenia przedmiotowego wniosku nie wymaga dalszego uzupełnienia i jest wystarczający do oceny, iż wniosek skarżącej o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wpłynął do siedziby Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego do dnia 31 grudnia 2008 r. Nie zachodzi też konieczność, wbrew ustaleniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, konfrontacji treści rejestrów prowadzonych przez organ pierwszej instancji w celu ustalenia daty i okoliczności złożenia wniosku przez E. M., ani też przeprowadzania dowodu z przesłuchania tej osoby jako świadka, jak też i ewentualnego dowodu z przesłuchania strony w trybie art. 86 k.p.a., w celu ustalenia, czy K. G. dysponuje kopią wniosku z dnia 30 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty, z potwierdzeniem przez organ daty jego złożenia.

Zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada jednak prawu. Zaznaczyć również należy, że organ prowadzący ponownie sprawę będzie, na podstawie art. 153 w zw. z art. 193 P.p.s.a., związany oceną prawną zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.