Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 388/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi S. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. Uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] nr [...]; 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. Ż. kwotę [...]zł ( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) po rozpatrzeniu zażalenia S. Ż. (dalej: wnioskodawca, skarżący) na postanowienie Burmistrza [...] (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku S. Ż. z dnia [...].06.2018 r., znak sprawy: [...] w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...].05.2018 r. znak: [...], przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na małoletnich M. Ż. i R. Ż., działając na podstawie art. 124, art. 126 i art. 127 § 2, art. 138 § 1 punkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, [obecnie z 2018 r., poz. 2096 – uw. Sądu] dalej: k.p.a.), postanowił utrzymać w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że w dniu [...] lipca 2018 roku wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] podanie [...] S. Ż. reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika o uchylenie decyzji znak: [...] z dnia [...].05.2018 r., przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na małoletnich M. Ż. i R. Ż..

Burmistrz (reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]) postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wyżej opisanego wniosku, wskazując że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną w postępowaniu, o którym mowa we wniesionym podaniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył, działając przez pełnomocnika, wnioskodawca, zarzucając:

a) obrazę prawa procesowego mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez organ, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania w sytuacji, w której wobec szerokiego ujęcia pojęcia strony w procedurze administracyjnej oraz działań Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podjętych względem S. Ż. jako dłużnika alimentacyjnego na podstawie procedury określonej w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uznać należy, że z jednej strony sprawa prowadzona przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] dotyczy interesu prawnego i obowiązków wnioskodawcy, a z drugiej strony jego żądanie w zakresie wszczęcia postępowania umotywowane jest ochroną jego interesu prawnego, co nadaje mu walor strony postępowania;

b) obrazę prawa procesowego mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 61 § 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym i alimentów poprzez ich niezastosowanie i - po uznaniu, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania (z czym się on nie zgadza) - zaniechanie wszczęcia postępowania z urzędu, w sytuacji w której organ pomocy społecznej, jako organ administracji państwo dbający o praworządność, w trybie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym alimentów winien badać z urzędu faktyczną sytuację majątkową wierzycieli, ich uprawnienia do uzyskania świadczeń oraz ewentualne zmiany w tej sytuacji.

Ponadto pismem z dnia [...].11.2018 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z:

a) zaświadczeń z miejsca pracy wnioskodawcy na okoliczność skuteczności egzekucji.

b) protokołu rozprawy apelacyjnej z [...] sierpnia 2018 r. na okoliczność przyznania przez H. Ż., że doszło do nadpłaty alimentów.

Nadto wniosła o:

1) zwrócenie się przez Urząd do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] M. K. celem uzyskania informacji odnośnie stanu egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...].12.2017 r. (sygn. akt Komorniczych - Kmp [...]), w tym informacji co do wyegzekwowanych przez Komornika kwot.

2) zwrócenie się przez Urząd do Sądu Okręgowego w [...], celem pozyskania nagrania i protokołu z rozprawy odwoławczej z [...] sierpnia 2018 r. w sprawie wiedzionej za sygn. akt [...] i przeprowadzenia z niego dowodu na okoliczność przyznania przez przedstawicielkę ustawową małoletnich, że zaistniała w niniejszej sprawie nadpłata alimentów, co wnioskodawca wiąże właśnie ze skorzystaniem przez H. Ż. z pomocy Funduszu Alimentacyjnego przy jednoczesnej, skutecznej egzekucji alimentów od ojca, za pomocą Komornika.

Organ II instancji stwierdził, że każda decyzja ostateczna, zgodnie z zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), podlega szczególnej ochronie w celu zapewnienia stabilności stosunków prawnych, co w konsekwencji stanowi ochronę praw nabytych adresatów tej decyzji. Z tego też względu wzruszenie decyzji ostatecznej może mieć miejsce jedynie w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawnych - bez możliwości korzystania z wykładni rozszerzającej przy interpretacji tych przepisów. Podania dotyczące ostatecznych decyzji (wnioski o stwierdzenie nieważności, o wznowienie postępowania, czy też o uchylenie przedmiotowych decyzji) mogą być skutecznie wnoszone tylko przez strony postępowania administracyjnego, w którym dana decyzja została wydana, a zatem podmioty, których interesów prawnych lub obowiązków prawnych dotyczyło postępowanie.

SKO w [...] stanęło na stanowisku, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w sprawie dotyczącej przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w związku z czym nie może kwestionować w drodze żądania uchylenia decyzji zasad i rozmiaru swego zobowiązania kreowanego przez art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przyznanie świadczenia i w konsekwencji obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz organu jako wierzyciela, może wiązać się z dodatkowym obowiązkiem. Nie daje to jednak podstaw do uznania dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania. Art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Zdaniem organu II instancji stroną postępowania o przyznanie świadczeń osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona, co wynika z art. 15 ust. 1 ww. ustawy, który stanowi, że ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Ustawa nakłada na wnioskodawcę obowiązki związane z wykazaniem uprawnienia do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 15 ust. 3, 4 i 7 ustawy). Ponadto przepisy rozdziału 4 ustawy zatytułowanego "Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie przewidują aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ww. ustawy nakazuje organowi właściwemu wierzyciela jedynie przekazanie dłużnikowi alimentacyjnemu (a także organowi właściwemu dłużnika) informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Takie sformułowanie ustawy jednoznacznie wskazuje, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Gdyby bowiem ustawodawca uważał dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania w sprawie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ww. ustawy byłby zbędny z tego względu, że stronie postępowania są doręczane wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w sprawie, w związku z czym nie ma potrzeby przekazywania stronie postępowania odrębnej informacji o wydanym orzeczeniu. Zdaniem Kolegium, interesu prawnego nie należy upatrywać w obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych na rzecz osób uprawnionych. W tym bowiem przypadku obowiązek świadczeń alimentacyjnych znajduje źródło w wyroku sądu powszechnego opatrzonego klauzulą wykonalności, natomiast twierdzenia odnośnie spłaty zadłużenia do rąk przedstawiciela ustawowego osób uprawnionych może mieć znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez właściwego komornika.

Takie stanowisko SKO poparło orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 24.01.2017 r., sygn. akt. I OSK 2027/16, publ. LEX 223912, wyrok NSA z dnia 29.11.2016 r., sygn. akt. I OSK 1725/16 i OSK 1726/16, publ. baza orzeczeń Orzecznictwo WSA). W konsekwencji za bezskuteczne uznał wnioski dowodowe złożone w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie SKO zauważyło, że w przypadku gdy organ I instancji uzyska informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego winien z urzędu wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji lub wznowienia postępowania, jeśli ustali, że istnieją ku temu podstawy.

Postanowienie SKO zaskarżone zostało przez wnioskodawcę, zastępowanego przez fachowego pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Postanowieniu zarzucono:

1) mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a to art. 28 k.p.a. polegające na błędnej jego wykładni, która doprowadziła organy obu instancji do wniosku, że skarżący jako domniemany dłużnik alimentacyjny, nie jest stroną sprawy o przyznanie małoletnim świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, w której ogół okoliczności sprawy, wspartych poglądami judykatury wskazuje na to, że jest on stroną wyżej wskazanego postępowania, co zaś doprowadziło kolejno do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, a następnie - utrzymania skarżonej decyzji w mocy przez organ II instancji.

2) mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na niedokonaniu przez organy obu instancji należytego wyjaśnienia stanu sprawy, zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego i zignorowaniu materiału dowodowego zaprezentowanego przez skarżącego, co doprowadziło do braku dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych w sprawie.

3) mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania a to art. 136 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ II instancji postępowania dowodowego, pomimo przedstawienia przez skarżącego dodatkowego materiału dowodowego, co również doprowadziło do braku dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych w sprawie.

4) mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania a to art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na zaniechaniu wszczęcia przez organ I instancji, za aprobatą organu II instancji, z urzędu postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu do rąk H. Ż. świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, pomimo przedstawienia przez skarżącego dowodów na to, że nie zostały wypełnione przesłanki ustawowe pozwalające na przyznanie wyżej wskazanego świadczenia, co doprowadziło do wydania przez organy obu instancji postanowień, jakie nie rozpoznawały w ogóle sprawy istoty sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na kosztów postępowania

W skardze wniesiono nadto o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci dokumentów zawartych w aktach sprawy wiedzionej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] za sygnaturą akt: [...] oraz dokumentacji przedłożonej przez skarżącego przed organem I i II instancji - na okoliczność porównania ich treści z materiałem dowodowym zebranym w aktach sprawy [...]

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że mój wnioskodawca został powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], między innymi zawiadomieniem z [...].05.2018 r. o przyznaniu na małoletnich M. i R. Ż. świadczeń z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Już w tym zawiadomieniu sygnalizowano, że jest on zobowiązany do zwrotu kwot przekazanych małoletnim przez organ - organowi. Wskazano, że sama ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera instrumenty, jakie uderzają w interes dłużnika alimentacyjnego (np. art. 27 ust. 1). Biorąc pod uwagę bardzo szeroką definicję strony w postępowaniu administracyjnym (art. 28 k.p.a.) uznać należy, że wnioskodawca jest stroną postępowania opisanego w wyżej wskazanej ustawie. Powyższe znajduje odbicie w orzecznictwie Sądów Administracyjnych, w tym w Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2016 r. (sygn. akt I OSK 775/15), którego teza stanowi, że przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego wywiera wpływ na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego i w konsekwencji uzasadnia jego legitymację do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony.

Skarżący podniósł także, że sferę interesu prawnego dłużnika w postępowaniu w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy analizować również od strony pragmatycznej. Na gruncie praktyki może dojść do sytuacji w jakiej wierzyciel alimentacyjny, pomimo braku zaległości ze strony dłużnika uzyska od Funduszu Alimentacyjnego nienależne świadczenie, którego zwrotu Fundusz będzie domagał się później od dłużnika. Odebranie dłużnikowi przymiotu strony w tym postępowaniu (o jakim jest wszakże zawiadamiany), obiera mu prawo do merytorycznej obrony poprzez udowodnienie, że przesłanki do wydania pozytywnej (dla wierzyciela) decyzji się nie zaktualizowały. Koncept taki odbiera również dłużnikowi prawo do zainicjowania kontroli instancyjnej decyzji administracyjnych wydanych w powyższym zakresie. Na powyższe zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2011 r. (sygn. akt I OSK 800/11),

Z ostrożności w skardze podniesiono, że gdyby (kontrfaktycznie) przyjąć, że skarżący nie jest stroną postępowania, to i tak nie zwalniałoby organu I instancji z obowiązku wszczęcia postępowania w tej konkretnej sprawie. Skoro w myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, to jeżeli organ pozyska informacje o nieprawidłowościach, to zobowiązany jest wszcząć postępowanie choćby z urzędu. Argumentację tę wzmacnia dodatkowo przepis szczególny, a to art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ otrzymał wraz z wnioskiem, jaki miał zainicjował sprawę dokumenty, które wskazywały na to, że wierzyciele reprezentowani przez ich przedstawicielkę ustawową, otrzymali świadczenie jakie uznać należy za nienależne i powinien takie informacje zweryfikować.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie – a do takich zaliczają się niewątpliwie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. art. 149 § 4 w zw. z § 3 k.p.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji był art. 61a k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Na kanwie tego przepisu przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna jedynie wówczas, jeśli brak przymiotu strony jest u wnioskodawcy oczywisty (por. wyroki NSA: z 25.02.2014 r., II OSK 2271/12; z 30.06.2014 r., II OSK 150/13; z 19.09.2014 r., II OSK 641/13; z 18.11.2014 r., II OSK 1045/13; z 27.08.2015 r., II OSK 2302/14; z 18.11.2016 r., II OSK 330/15; z 07.02.2017 r., II OSK 1625/15; z 24.02.2017 r., II OSK 1572/15; z 16.05.2017 r., II OSK 2313/15 – wszystkie dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA).

Taka sytuacja – "oczywistości" braku przymiotu strony u skarżącego – wbrew stanowisku organów obu instancji, w ocenie sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Nie można bowiem mówić o oczywistym (ewidentnym) braku przymiotu strony danego postępowania administracyjnego w odniesieniu do podmiotu, który składając wniosek o wszczęcie takiego postępowania powołuje się na własny interes prawny, i dla weryfikacji twierdzeń którego niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Niewątpliwie wadliwe jest takie procedowanie, kiedy na etapie wstępnego badania wniosku organ administracji prowadzi postępowanie wyjaśniające, bez możliwości zagwarantowania wnioskodawcy udziału w czynnościach procesowych. Organ nie ma uprawnienia na etapie wstępnym weryfikowania legitymacji procesowej wnioskodawcy w oparciu o zebrane w sprawie dowody oraz analizę stanu prawnego w sytuacji, gdy jednocześnie wnioskodawca nie ma procesowo zapewnionego dostępu do materiału dowodowego i nie ma możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych dla ustalenia jego interesu prawnego (por. wyroki NSA z 19.09.2014 r., II OSK 641/13; z 11.04.2017 r., II OSK 2025/15, CBOSA).

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2018 r. w sprawie IV SA/Po 723/18 (CBOSA), że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na swój interes prawny. Ustalenie, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki, może bowiem nastąpić wyłącznie w toku postępowania. W przypadku ustalenia, iż wnoszący żądanie wszczęcia postępowania jest stroną, postępowanie powinno się zakończyć wydaniem decyzji co do istoty (art. 104 k.p.a.), a w przypadku braku przymiotu strony - umorzeniem postępowania stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., II OSK 337/17 i wymienione tam orzecznictwo tego Sądu, CBOSA).

Nie ulega wątpliwości, że skarżący właśnie na swój interes prawny powołuje się, żądając wszczęcia postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych występuje rozbieżność poglądów co do statusu dłużnika alimentacyjnego w postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por wyroki w sprawach I OSK 1725/16, I OSK 2027/16, I OSK 775/15, I OSK 800/11, II SA/Po 608/13, IV SA/Po 558/15, IV SA/Po 1032/15). Nie sposób w takiej sytuacji twierdzić, że brak przymiotu strony jest u wnioskodawcy oczywisty. Podkreślić także należy, że postępowanie, którego wszczęcia odmówił Burmistrz na wniosek skarżącego, jest postępowaniem o tyle szczególnym, że dotyczy uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji uprawniającej do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W tym postępowaniu nie występuje zatem wzgląd na konieczność szybkiego zapewnienia środków utrzymania osobom uprawnionym do alimentów, który w postępowaniu w sprawie przyznania świadczeń z funduszu jest argumentem na rzecz ograniczenia kręgu stron w celu zapewnienia sprawnego toku procedowania. Także – podnoszony w powołanym wyżej orzecznictwie – argument o zbędności regulacji art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (w wypadku przyjęcia, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu strony dłużnikowi alimentacyjnemu) nie znajduje wprost zastosowania przy rozważaniu statusu skarżącego – regulacja ta dotyczy wszak informowania o przyznaniu świadczeń, co już nastąpiło.

Rzeczą organu będzie zatem wszczęcie postępowania i w jego toku rozważenie tak argumentów przemawiających za przyznaniem skarżącemu statusu strony w tym postępowaniu, jak i temu przeciwnych. Organ winien przy tym mieć na względzie, że krąg stron w postępowaniu w przedmiocie zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie musi być zawsze tożsamy z postępowaniem poprzedzającym wydanie takiej decyzji i każdorazowo podlega ustaleniu w oparciu o przepis art. 28 k.p.a.

Uchybienie w postaci odmowy wszczęcia postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż na skutek niego nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił kwestionowane postanowienia organów obu instancji (pkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez adwokata obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:

1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.

2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.

3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:

1) niezbędny nakład pracy adwokata, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;

2) wartość przedmiotu sprawy;

3) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;

4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanego rozporządzenia ([...] zł), uiszczona opłata od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł oraz koszt wpisu ([...] zł) łącznie – [...] zł.