Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1359/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 61 § 4 i art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2018r., sygn. akt II SA/Gl 711/18 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie grzywny za bezzasadną odmowę udostępnienia przedmiotu oględzin w sprawie zarurowania rowu melioracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. S. na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018r., sygn. akt II SA/Gl 711/18, oddalił skargę P. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], w przedmiocie grzywny za bezzasadną odmowę udostępnienia przedmiotu oględzin w sprawie zarurowania rowu melioracyjnego.

Jak wskazał Sąd I instancji pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. [...] sp. z o.o. w [...] wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o przeprowadzenie kontroli i zbadanie legalności wykonanych przez skarżącego P. S. robót budowlanych na jego działkach nr ewid. [...] i [...], położonych w miejscowości [...] przy ul. [...], polegających na wykonaniu drenów betonowych o przekroju 60 cm na rowie nr [...], położonym pomiędzy tymi działkami, z którymi sąsiaduje nieruchomość Spółki nr [...]. Spółka podała, że wg uzyskanych informacji, w 2003 r. udzielono skarżącemu jedynie pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę rowu melioracyjnego [...] poprzez zabudowę rurociągu. Tym samym zachodzi podejrzenie, że przedmiotowe roboty stanowią samowolę budowlaną.

Organ nadzoru budowlanego I instancji pismem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] zawiadomił o przeprowadzeniu w postępowaniu administracyjnym dowodu z oględzin w dniu [...] marca 2018 r. g. [...] na terenie przedmiotowych działek skarżącego w sprawie dwóch stawów, dwóch budynków gospodarczych, przydomowej oczyszczalni ścieków i zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego. Jednocześnie organ wezwał skarżącego do przedstawienia podczas oględzin dokumentacji, potwierdzającej legalność wymienionych wyżej obiektów, tj. pozwolenia na budowę, projektu budowlanego, dziennika budowy oraz pozwolenia na użytkowanie.

Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu [...] lutego 2018 r. W wyznaczonym terminie oględzin przedstawiciele organu stwierdzili, że pomimo prawidłowego powiadomienia skarżący nie stawił się w wyznaczonym miejscu i czasie. Z powodu braku dostępu do posesji (zamknięta brama i furtka), nie przeprowadzono oględzin (vide: protokół z dnia [...] marca 2018 r.).

W tym stanie rzeczy organ I instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. ukarał skarżącego grzywną w wysokości 50 zł za bezzasadne nieudostępnienie przedmiotu oględzin w sprawie zarurowania drenami betonowymi rowu

melioracyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 88 § 1

K.p.a., który to przepis zacytowano oraz omówiono przebieg podjętych czynności.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61

§ 1 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. z powodu braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a jedynie powiadomienia o przeprowadzeniu oględzin w kilku sprawach oraz braku szczegółowego poinformowania o przedmiocie oględzin. Skarżący

podniósł, że z otrzymanego zawiadomienia nie wynikały też przyczyny wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Wreszcie, jego zdaniem możliwe byłoby ukaranie go tylko jedną grzywną, podczas gdy nałożono na niego cztery kary.

Zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy stwierdził bowiem, że

zaplanowane oględziny nie odbyły się z powodu niestawiennictwa skarżącego. Tymczasem art. 85 § 1 K.p.a. pozostawia uznaniu organu administracji dopuszczenie dowodu z oględzin. Wówczas na stronach spoczywa obowiązek okazania rzeczy. Grzywna stanowi zaś środek przymusu z tytułu bezzasadnej odmowy okazania przedmiotu oględzin. Organ odwoławczy podał również, że zgodnie z art. 81 a ust. 1 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego lub osoby działające z ich upoważnienia, mają prawo wstępu do obiektu oraz na teren budowy i zakładu pracy. Organ może też dokonywać czynności kontrolnych, potwierdzanych ustaleniami w protokołach, które stanowią materiał dowodowy w rozumieniu działu II Rozdziału 4

kpa. Dla poparcia stanowiska przywołano orzecznictwo sądowoadministracyjne.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący domagał się uchylenia postanowień organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 88 § 1 w zw. z art. 6 K.p.a. Ponawiając dotychczasową argumentację, skarżący zaakcentował, że dopuszczalne było wymierzenie mu grzywny w wysokości 50 zł za nieudostępnienie wszystkich przedmiotów oględzin, skoro przeprowadzono jedną czynność procesową.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uznał wniesioną skargę za niezasadną. Spełnione zostały bowiem ustawowe przesłanki do nałożenia na skarżącego grzywny w trybie art. 88 § 1 K.p.a. Sąd Wojewódzki wskazał, że organ nadzoru budowlanego wszczął odrębne postępowania w stosunku do dwóch stawów, dwóch budynków gospodarczych, przydomowej oczyszczalni ścieków i zarurowania rowu melioracyjnego, położonych na nieruchomości skarżącego, przy czym jako pierwsze wdrożono postępowanie wobec stawów. Nie doszło zatem do namnożenia przedmiotu oględzin, bowiem poszczególne obiekty podlegają różnym reżimom prawnym i rygorom, co uzasadniało prowadzenie odrębnych postępowań. Zatem jedną grzywnę nałożono w każdym z czterech postępowań. Nie ma, zdaniem Sądu meriti, znaczenia fakt, że termin oględzin wyznaczono w tym samym dniu i godzinie. Takie działanie było uzasadnione względami celowościowymi i ekonomiką procesową, umożliwiając pracownikom organu nadzoru budowlanego przeprowadzenie czynności

w tym samym terminie, co należy też uznać za dogodne dla skarżącego. Sąd

podkreślił, że skarżący po otrzymaniu zawiadomienia o terminie oględzin w żaden sposób nie usprawiedliwił nieobecności, nie zapoznał się z aktami sprawy, nie zanegował celowości przeprowadzenia dowodu, ani też nie nadesłał dokumentów, dotyczących realizacji przedmiotowych obiektów, mimo zobowiązania organu, zawartego w piśmie o wyznaczeniu terminu i miejsca oględzin. Sąd I instancji przyznał, że co prawda organ nadzoru budowlanego oprócz zawiadomienia o terminie oględzin, nie wystosował odrębnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 1 K.p.a.), jednak nie oznacza to pozbawienia skarżącego gwarancji procesowych z art.

10 § 1 K.p.a. Na tym etapie postępowania nie było wszak możliwe jednoznaczne sprecyzowanie przedmiotu postępowania - oprócz określenia rodzaju i położenia poszczególnych obiektów budowlanych. Nie było bowiem wiadome, czy należy prowadzić sprawę w kwestii legalności samej budowy obiektów, czy też jedynie naruszenia wymogów techniczno-budowlanych. Działania organów nadzoru budowlanego podejmowane są zawsze z urzędu, nawet jeżeli z inicjatywą wychodzi inny podmiot. Stąd też brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania i

sprecyzowania jego przedmiotu, nie uzasadniał, w ocenie Sądu meriti, odmowy udostępnienia przez skarżącego przedmiotu oględzin. Zdaniem Sadu Wojewódzkiego organ nadzoru budowlanego był uprawniony do zastosowania środków przymusu w każdej z czterech spraw, dotyczących odrębnych obiektów budowlanych. Wysokość grzywny nie przekracza też maksymalnej kwoty (50 zł). Nadto Sąd I instancji

zaznaczył, że kwestia nałożenia grzywny w każdym z pozostałych trzech postępowań była przedmiotem kontroli sądowej w sprawach o sygn. akt II SA/GI 268/18, 269/18 i 270/18. Oddalając skargi Sąd zajął identyczne stanowisko, co do dopuszczalności ukarania skarżącego grzywną w każdym z postępowań, mimo wyznaczenia jednego terminu oględzin. Z tych względów, nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania w stopniu skutkującym jego wznowieniem, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. S. Zaskarżając orzeczenie Sądu I instancji w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia pomimo naruszenia przez organy administracyjne I i II instancji:

1) art. 61 § 4 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego a jedynie zawiadomienie przez organ I instancji o przeprowadzeniu dowodu z oględzin pismem z dnia [...] lutego 2018 r., które było również zawiadomieniem dotyczącym innych postępowań, a powyższe uniemożliwiło skarżącemu wzięcie czynnego udziału w postępowaniu;

2) art. 88 § 1 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez:

a) nałożenie na skarżącego w niniejszym postępowaniu przez organ I instancji kary za nieudostępnienie jednego przedmiotu oględzin - zarurowanie drenami betonowymi rowu melioracyjnego - pomijając jednocześnie pozostałe przedmioty oględzin, a tym samym niekonsekwencji organów administracyjnych w zakresie nakładania kar za nieudostępnienie przedmiotów oględzin albowiem skarżący

powinien zostać ukarany jedną karą w wysokości 50 zł za nieudostępnienie wszystkich przedmiotów oględzin ujętych w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2018 r.,

b) brak szczegółowego i precyzyjnego poinformowania skarżącego o tym co będzie przedmiotem oględzin w niniejszym postępowaniu.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie, na podstawie art. 188 P.p.s.a., zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. wydanego w sprawie o nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. wydane w sprawie o nr [...]; zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych w

tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący kasacyjnie wniósł również o przeprowadzenie dowodu z:

- akt sprawy skarżącego przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru

Budowlanego w [...] o nr [...] i przeprowadzenie dowodu z postanowienia nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. i pism z dnia [...] września 2017 r. i [...] października 2017 r.,

- akt spraw skarżącego przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru

Budowlanego w [...] o nr [...] i przeprowadzenie dowodu z postanowienia nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. i pism z dnia [...] września 2017 r. i [...] października 2017 r.,

- akt spraw skarżącego przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru

Budowlanego w [...] o nr [...] i przeprowadzenie dowodu z postanowienia nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. i pism z dnia [...] września 2017 r. i [...] października 2017 r. na okoliczność nakładania kar w wysokości 50,00 zł. za nieudostępnienie poszczególnych przedmiotów oględzin wskazanych w zawiadomieniu o przeprowadzeniu dowodu z oględzin, a tym samym niekonsekwencji organów administracyjnych w zakresie nakładania kar za nieudostępnienie przedmiotów oględzin w niniejszym postępowaniu z uwagi na zawiadomienie o oględzinach dwóch stawów o powierzchni ok. 600 m i 60 m , dwóch budynków gospodarczych, przydomowej oczyszczalni ścieków i zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego i jednoczesne nałożenie kary jedynie za nieudostępnienie zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego.

Nadto skarżący kasacyjnie oświadczył, iż zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że niejasnym jest, dlaczego w niniejszym postępowaniu organ I instancji ukarał skarżącego tylko za nieudostępnienie jednego przedmiotu oględzin - zarurowanie drenami betonowymi

rowu melioracyjnego - pomijając jednocześnie pozostałe przedmioty oględzin. Organ

I i II instancji jak i Sąd I instancji w żaden sposób nie uzasadniały w/w kwestii. W przekonaniu skarżącego skoro organ I instancji dokonał jednego zawiadomienia (w

dniu [...] lutego 2018 r.) o przeprowadzeniu dowodu z oględzin dwóch stawów o powierzchni ok. 600 m2 i 60 m2, dwóch budynków gospodarczych, przydomowej oczyszczalni ścieków i zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego to konsekwencją powyższego powinno być nałożenie na skarżącego jednej kary w wysokości 50,00 zł. za nieudostępnienie wszystkich w/w przedmiotów oględzin. Skarżący powinien zostać ukaraną jedną karą w wysokości 50,00 zł. za nieudostępnienie wszystkich przedmiotów oględzin ujętych w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2018 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna, bowiem zaskarżony wyrok odpowiada

prawu.

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz.

2325 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw.

W niniejszej sprawie ziściły się za to warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, bowiem pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie

zrzekł się w jej imieniu rozprawy, a strona przeciwna w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 P.p.s.a.).

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie wskazanej w przepisie art.174 pkt 2 P.p.s.a., tj. na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te okazały się niezasadne.

Na wstępie wskazać należy, że z brzmienia art. 85 § 1 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin (§ 2). Przedstawienie przedmiotu oględzin

na wezwanie organu orzekającego jest obowiązkiem, który ciąży na stronie, jak i na osobie trzeciej, w zależności, od tego, w czyim władaniu znajduje się dany przedmiot (tak B. Adamiak, (w:) Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, art. 85, Warszawa 2013). Strona postępowania powinna udostępnić na żądanie organu wskazany przedmiot do oględzin, a jej ewentualną odmowę lub też czynienie przeszkód w tym zakresie organ powinien ocenić w świetle wszystkich okoliczności

sprawy, stosownie do treści art. 80 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że skarżący kasacyjnie w sposób bezzasadny nie udostępnił przedmiotu oględzin w sprawie zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego.

Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 88 § 1 K.p.a. W myśl tej regulacji kto będąc obowiązany do osobistego stawienia się ( art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany

przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie.

Grzywna przewidziana w art. 88 § 1 K.p.a. stanowi środek przymusu, mający

na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego. Organem właściwym do orzekania o jej zastosowaniu jest organ przeprowadzający dowód. Do podmiotów, które mogą w tym trybie zostać ukarane karą grzywny, należą natomiast świadkowie, biegli, osoby trzecie, a także strony postępowania. Podstawą do wydania postanowienia nakładającego na stronę postępowania omawianego środka przymus jest stwierdzenie przez organ administracji, że podmiot występujący w charakterze strony w sposób nieuzasadniony uchylił się od okazania przedmiotu oględzin, co uniemożliwiło organowi przeprowadzenie dowodu z oględzin, o którym mowa w art. 85 § 1 K.p.a. Przepis ten pozostawia uznaniu organu administracji dopuszczenie w postępowaniu administracyjnym dowodu z oględzin, gdyż stanowi, że organ ten "może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny". Nie ulega jednak wątpliwości, że w przypadku dopuszczenia przez organ tego dowodu, na stronach i na innych osobach posiadających przedmiot oględzin spoczywa obowiązek okazania tej rzeczy organowi przeprowadzającemu dowód.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego I instancji pismem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] zawiadomił skarżącego

kasacyjnie o przeprowadzeniu w postępowaniu administracyjnym dowodu z oględzin

w dniu [...] marca 2018 r. g. [...] na terenie działek skarżącego w sprawie

dwóch stawów, dwóch budynków gospodarczych, przydomowej oczyszczalni ścieków

i zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego. Jednocześnie organ wezwał skarżącego do przedstawienia podczas oględzin dokumentacji, potwierdzającej legalność wymienionych wyżej obiektów, tj. pozwolenia na budowę, projektu budowlanego, dziennika budowy oraz pozwolenia na użytkowanie.

Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu [...] lutego 2018 r. W wyznaczonym terminie oględzin przedstawiciele organu stwierdzili, że pomimo prawidłowego powiadomienia skarżący nie stawił się w wyznaczonym miejscu i czasie. Z powodu braku dostępu do posesji (zamknięta brama i furtka), nie przeprowadzono oględzin (vide: protokół z dnia [...] marca 2018 r.).

Oczywistym jest, że w postępowaniu tym, ale także w postępowaniu odwoławczym organ – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej sformułowaną w art. 7 i art. 77 § 1 KPA – zobowiązany jest do rzetelnego i kompleksowego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Dopuszczenie przez organ nadzoru budowlanego dowodu z oględzin przedmiotowego obiektu budowlanego

uznać zatem należy za całkowicie uzasadnione, a wręcz niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku oględzin, których dotyczy wymierzona skarżącemu grzywna, został on prawidłowo o terminie ich przeprowadzenia wyznaczonym na dzień [...] marca 2018 r. zawiadomiony – zgodnie z art. 79 § 1 K.p.a. Bezsporne pozostaje, że wyznaczone na ww. dzień oględziny nie odbyły się z powodu niestawiennictwa skarżącego oraz nieudostępnienia przez niego przedmiotu oględzin.

W tej sytuacji wskazać należy, że za usprawiedliwione można uznać tylko takie przyczyny nieokazania przedmiotu oględzin, które poparte są odpowiednimi

dowodami. Tymczasem skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, ani też nie wskazał innego dogodnego dla siebie terminu oględzin, kwestionując w ogóle zasadność ich przeprowadzenia. Trudno w takich okolicznościach odmówić słuszności ocenie

organów administracji, jak i Sądu I instancji, że zachowanie skarżącego zmierzało do celowego utrudniania organowi zebrania materiału dowodowego. Za prawidłowe tym samym należało uznać stanowisko organu nadzoru budowlanego I instancji, który wobec nieokazania przez skarżącego przedmiotu oględzin, orzekł o zastosowaniu wobec niego środka przymusu w postaci grzywny przewidzianej w art. 88 § 1 K.p.a.

Należy podkreślić, że pomimo, iż w świetle przepisów K.p.a. przeprowadzenie oględzin nie jest obligatoryjne, to w przypadku dopuszczenia przez organ takiego dowodu, na osobach posiadających ów przedmiot (po ich skutecznym powiadomieniu

o terminie oględzin) spoczywa obowiązek jego okazania w celu umożliwienia przeprowadzenia tego dowodu. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w

sytuacji, gdyby wydanie przedmiotu oględzin wiązało się z niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzi, groziło niepowetowaną szkodą bądź też było – z obiektywnie uzasadnionych powodów – niemożliwe do zrealizowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takie okoliczności nie zachodziły w rozpoznawanej sprawie.

Bezsprzecznym jest, że skarżący udaremnił przeprowadzenie oględzin, podnosząc w skardze, jak i w skardze kasacyjnej, że w jego ocenie nastąpiła niekonsekwencja organów administracyjnych w zakresie nakładania kar za nieudostępnienie przedmiotów oględzin, albowiem skarżący powinien zostać ukarany jedną karą w wysokości 50 zł za nieudostępnienie wszystkich przedmiotów oględzin ujętych w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2018 r., a nie za każdy z nich z osobna.

Tego rodzaju argumenty w okolicznościach sprawy nie można uznać za uzasadnione. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji w sprawie nie doszło do namnożenia przedmiotu oględzin, bowiem poszczególne obiekty na działkach skarżącego

podlegały różnym reżimom prawnym i rygorom, co uzasadniało prowadzenie

odrębnych postępowań. Zatem jedną grzywnę należało nałożyć w każdym z czterech postępowań. Tym samym nie ma potrzeby przeprowadzać dowodów z dokumentów wskazanych przez skarżącego w skardze kasacyjnej, gdyż kwestia nałożenia grzywny w każdym z pozostałych trzech postępowań była przedmiotem kontroli sądowej w sprawach o sygn. akt II SA/GI 268/18, 269/18 i 270/18, a treść rozstrzygnięć w tych postępowaniach jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znana z urzędu.

Podkreślenia wymaga również, iż niejednokrotnie dopiero w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie danego obiektu zostaje doprecyzowany przedmiot postępowania, tzn. po przeprowadzeniu podstawowych czynności dowodowych (w tym oględzin) organ jest w stanie stwierdzić, czy winien dalsze postępowanie prowadzić w przedmiocie np. legalności obiektu, istotnych odstępstw w jego realizacji od pozwolenia na budowę czy stanu technicznego. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut braku szczegółowego i precyzyjnego poinformowania skarżącego o tym, co będzie przedmiotem oględzin w niniejszym postępowaniu. Działania organu nadzoru budowlanego nie były także dowolne, skoro miały one swoją podstawę w przepisach prawa i jednocześnie informowały stronę o jej sytuacji,

wyraźnie określając zakres obowiązku i konsekwencje jego uchybienia. Rolą strony

jest umożliwienie organowi przeprowadzenie tego rodzaju dowodu, którego żadną miarą nie można uznać jako dowodu nazbyt uciążliwego, czy sprzecznego z prawem. Dość w tym miejscu wskazać na jednoznaczną treść art. 75 § 1 K.p.a., który stanowi,

że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Już z samego brzmienia przywołanego normatywu wynika, że przez ustawodawcę dowód z oględzin został uznany za jeden z kluczowych, co wynika z umieszczenia go we wskazanym przepisie, mimo że zawarte w nim środki dowodowe mają charakter przykładowy, zaś sam przepis nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych.

Z tego względu, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł w oparciu o art. 204 pkt 1 P.p.s.a.