Wyrok NSA, sygn. akt III SA 232/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Podatek dochodowy od osób prawnych
Bankowe prawo
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 2000 nr 62 poz. 718
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1, art. 21 pkt 4
journal: Dz.U. 1997 nr 140 poz. 938
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim.
Teza: Mocą ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych /Dz.U. nr 62 poz. 718 ze zm./ z dniem 1 stycznia 2001 r. zmieniony został tryb podawania do publicznej wiadomości ustaleń stóp procentowych. Aktualnie tylko uchwały Rady Polityki Pieniężnej, a nie obwieszczenia Prezesa NBP, ustalające wysokość stóp procentowych są publikowane w Dzienniku Urzędowym NBP. W efekcie przepis art. 56 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, dotyczący ustalania stóp procentowych, stał się niespójny z art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 21 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz.U. nr 140 poz. 938 ze zm./. Ta niespójność dotyczy jednak wyłącznie kwestii formalnych, tj. formy ogłoszenia oraz organu ogłaszającego stopy procentowe i nie może tym samym stanowić podstawy do postawienia tezy o bezprzedmiotowości art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej i określaniu odsetek za zwłokę bez podstawy prawnej.

TEZY

Mocą ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych /Dz.U. nr 62 poz. 718 ze zm./ z dniem 1 stycznia 2001 r. zmieniony został tryb podawania do publicznej wiadomości ustaleń stóp procentowych. Aktualnie tylko uchwały Rady Polityki Pieniężnej, a nie obwieszczenia Prezesa NBP, ustalające wysokość stóp procentowych są publikowane w Dzienniku Urzędowym NBP. W efekcie przepis art. 56 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, dotyczący ustalania stóp procentowych, stał się niespójny z art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 21 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz.U. nr 140 poz. 938 ze zm./. Ta niespójność dotyczy jednak wyłącznie kwestii formalnych, tj. formy ogłoszenia oraz organu ogłaszającego stopy procentowe i nie może tym samym stanowić podstawy do postawienia tezy o bezprzedmiotowości art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej i określaniu odsetek za zwłokę bez podstawy prawnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "O." Sp. z o.o. w upadłości w L. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w C. z dnia 21 stycznia 2002 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

W okresie od 20.12.2000 r. do 14..05.2001 r. Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w W. przeprowadził kontrolę skarbową w Spółce z o.o. "O." z/s w L., w toku której stwierdził nieprawidłowości w zakresie opodatkowania dochodu ze sprzedaży majątku trwałego i nieodpłatnych świadczeń związanych z obrotem wekslami mające wpływ na ustalenie należnego podatku dochodowego za 1999 r. W związku z tym decyzją z 28.09.2001 r. określił należny podatek dochodowy od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 563.446 zł, zaległość podatkową w tym podatku 563.446 zł oraz odsetki od tej zaległości w kwocie 362.998,10 zł.

Strona odwołała się od tej decyzji, jednak Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy zaskarżona decyzję, stwierdzając, że w 1999 r. spółka "O." wystawiała weksle własne jak też dokonywała operacji finansowych przy pomocy weksli otrzymanych od innych firm. Przy czym żaden z przedmiotów działalności z aktu założycielskiego spółki nie obejmował tego typu działalności. Obrót wekslami dokumentowano tylko listami weksli składanymi w bankach do dyskonta w wyniku czego bank przekazywał na konto spółki środki pieniężne. Spółka dnia 15.06.1998 r. zawarła z firmą "Doradztwo finansowe" - Grzegorz Ż. umowę w której występuje ona w roli zleceniodawcy, a Grzegorz Ż. jako zleceniobiorca, do którego należało m.in. wynegocjowanie i doprowadzenie do zawarcia umów przez spółkę "O." z bankami, oraz kontrola terminowości spływu środków pieniężnych na rachunek spółki. W rzeczywistości, zdaniem Izby Skarbowej, to Spółka "O." otrzymywała kwoty wynikające z obcych weksli złożonych do dyskonta w Banku PKO BP O/Regionalny Rz. Podstawą przekazania przez bank kwoty 1.367.532 zł na rachunek spółki, nie była żadna umowa kredytowa, bo takiej nie stwierdzono, lecz weksle wystawiane przez "K." Sp. z o.o. w P. oraz przez "K.-T." Sp. z o.o. w W., a złożone przez Spółkę "O." według list w banku. Ponadto w dniu 13.04.1999 r. Spółka z o.o. "G.-P." przekazała przelewem na konto Sp. z o.o. "O." kwotę 300.000 zł jako "zgodną z umową". W toku kontroli żadnej umowy z tą spółką firma "O." nie przedłożyła. Z akt sprawy wynika też, że do dnia 31.07.2000 r. kwota 1.367.532 zł nie została spłacona przez spółkę /pismo z 7.08.2000 r. - korespondencja z PKO BP Rz./ a tytuł przelewu Spółki "G.-P." nie precyzuje podstawy przekazania kwoty na konto spółki "O.". Z analizy dokumentów wynika, że pomiędzy spółką "O." a ww. wystawcami weksli, nie istniały żadne powiązania wynikające z transakcji gospodarczych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, przychodami z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 13 i art. 14 są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.

W przedmiotowej sprawie pieniądze w łącznej kwocie 1.667.532,97 zł znajdowały się na koncie spółki "O." nie były one zwrócone i nie widniały w ewidencji spółki na koncie "zobowiązania wobec kontrahentów" do dnia 31.07.2000 r. a spółka nie przedłożyła dowodów świadczących o obowiązku zwrotu tych kwot do firm, które je przekazały. Kwotę tę należało uznać zatem za przychód do opodatkowania.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej Spółka "O." wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Spółka twierdzi, że ustalenia organów podatkowych, iż kwoty jej przekazane przez "G.-P." Sp. z o.o. są to kwoty, które zostały przekazane mimo braku związków gospodarczych pomiędzy stronami transakcji, w żadnym wypadku nie są uzasadnione. Dokonywane przez spółkę transakcje wekslowe znajdowały oparcie w umowie zawartej pomiędzy Spółką "O." a "Doradztwem Finansowym" Grzegorz Ż. i nie mogły być traktowane jako przekazanie pieniędzy bez podstawy prawnej. Fakt ten, pomimo twierdzeń organu nie został przezeń udowodniony. By uzyskane kwoty uznać za przychód wymagane jest, aby uzyskanie kwoty wymagalne były przez podatnika w świetle przepisów prawa cywilnego jako kwoty należne, co do których nie ma po stronie podatnika obowiązku zwrotu. W niniejszej sprawie zdaniem skarżącego okoliczność ta nie zachodzi.

Skarżący zarzuca też, że organy podatkowe naruszyły art. 121 par. 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej przez to, że nie zwróciły się o istotne w sprawie dokumenty do CBŚ w Rz., które przejęło je dla celów postępowania karnego, a które to były nieosiągalne dla podatnika. Zatem organy podatkowe nie zapoznały się z całością materiału dowodowego.

Wreszcie skarżąca zarzuciła określenie odsetek za zwłokę bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej stawkę odsetek za zwłokę ustala się w oparciu o stopę oprocentowania kredytu lombardowego ustalonej przez Prezesa NBP. A zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o NBP ustalenie wysokości stóp procentowych należy do Kompetencji Rady Polityki Pieniężnej. W takiej sytuacji przepis Ordynacji podatkowej jest martwy a naliczenie odsetek skutkuje nieważnością decyzji w tym zakresie.

Izba Skarbowa w W. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podała, że argument naruszenia art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej jest niezasadny, bowiem w toku postępowania organy podatkowe podejmowały wszelkie działania niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zwracał się też do pełnomocnika skarżącej o dostarczenie dowodów świadczących o podstawach pozostawania w spółce pieniędzy przekazanych przez oddziały PKO BP z tytułu dyskonta weksli ogółem 1.367.532,97 zł oraz dowodów precyzujących tytuł przelewu kwoty 300.000 zł przez "G.-P." Sp. z o.o. Pełnomocnik odpowiedział na piśmie, że żądane dokumenty znajdują się w CBŚ w Rz. nie wskazując o jakie dokumenty chodzi. Co do określenia odsetek za zwłokę to kwestie te wielokrotnie były przedmiotem orzecznictwa NSA, które nie podważało legalności naliczania odsetek w oparciu o treść art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Kwestią sporną między stronami jest to czy kwoty otrzymane przez skarżącą z tytułu przedstawiania weksli do dyskonta w banku i kwota 300.000 zł otrzymana od spółki "G.-P." są przychodem spółki do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.

To, że kwoty te skarżąca otrzymała nie jest sporne. Istotnym jest czy powyższe kwoty zostały przekazane na podstawie związków gospodarczych istniejących pomiędzy stronami transakcji. Skarżąca twierdzi, że dokonywane przez spółkę transakcje wekslowe znajdowały oparcie w umowie zawartej pomiędzy spółką "O." a "Doradztwem Finansowym" Grzegorz Ż. Stanowiska skarżącej nie można podzielić. W przedmiotowej umowie "O." Sp. z o.o. występuje w roli zleceniodawcy a "Doradztwo Finansowe" jako zleceniobiorca. Do zadań zleceniobiorcy należało m.in. wynegocjowanie i doprowadzenie do zawarcia umów przez spółkę "O." z bankami oraz kontrola terminowości spływu środków pieniężnych na rachunek spółki. W rzeczywistości, jak słusznie twierdzi Izba Skarbowa, to spółka "O." otrzymywała kwoty wynikające z obcych weksli złożonych do dyskonta w Banku PKO BP O/Regionalny w Rz. Podstawą przekazania przez PKO kwoty 1.367.532,97 zł na rachunek Spółki, nie była żadna umowa kredytowa, bowiem takiej organy podatkowe nie stwierdziły, lecz Weksle wystawiane przez inne spółki. Trudno więc przyjąć, że podstawą otrzymania powyższej kwoty jest umowa zlecenia zawarta z "Doradztwem Finansowym Grzegorz Ż.".

Co do kwoty 300.000 zł, która spółka z o.o. "G.-P." przekazała przelewem na konto skarżącej dmą 13.04.1999 r. jako "zgodną z umową", to z uwagi na to, że skarżąca nie przedłożyła tej umowy a nawet nie wskazała co to za umowa, nie można ustalić podstawy przekazania tej kwoty. Z analizy całej dokumentacji zebranej w sprawie wynika, że pomiędzy skarżącą a wystawcami weksli oraz spółką "G.-P." nie istniały żadne powiązania wynikające z transakcji gospodarczych, które byłyby podstawą pozostawania w spółce "O." do 31.07.2000 r. pieniędzy przekazanych jej przez PKO BP z tytułu dyskonta weksli i kwoty od spółki "G.-P.".

Słusznie wskazuje skarżąca, iż aby pieniądze traktować jako przychód spółki w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych wymagane jest by uzyskane kwoty wymagalne były przez podatnika w świetle przepisów prawa cywilnego jako kwoty należne, co do których nie ma po stronie podatnika obowiązku zwrotu. W ocenie Sądu podatnik nie wykazał podstawy wymagalności kwoty 1.667.532,97 zł jako należnej spółce bez obowiązku jej zwrotu.

Pieniądze te znajdowały się na koncie spółki "O." nie były do 31.07.2000 r. zwrócone i nie widniały w ewidencji Spółki na koncie "zobowiązania wobec kontrahentów".

Skarżąca zarzuca też naruszenie przez organy podatkowe art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Nie jest to zarzut słuszny. Z treści art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wynika, że to na podatniku spoczywa obowiązek gromadzenia dokumentacji związanej z obrotem gospodarczym, tym samym to nie organ podatkowy ma obowiązek poszukiwania dowodów, które miałyby uzasadniać podstawę otrzymywanych przez podmiot gospodarczy środków pieniężnych.

Organy podatkowe dokonały wielu czynności, aby wyjaśnić precyzyjnie wątpliwości nasuwające się w sprawie, czego wyrazem jest znaczna objętość akt podatkowych i zbędne jest tu przytaczanie tych czynności. Przypomnieć jednak trzeba, że organ odwoławczy dwukrotnie zwracał się do podatnika poprzez jego pełnomocnika zawodowego o dostarczenie dowodów świadczących o podstawach pozostawania w spółce "O." pieniędzy przekazanych przez Bank z tytułu dyskonta weksli i precyzujących tytuł przelewu kwoty 300.000 zł przez Spółkę "G.-P.". Pełnomocnik skarżącej odpowiedział dopiero na drugie wezwanie informując, że dowody te są w CBŚ w Rz. Jednak nie wskazało o jakie dowody chodzi, a bez tego nie sposób zwracać się do CBŚ, jak to sugeruje się w skardze, o jakąkolwiek informację. Skoro skarżąca nie potrafi sprecyzować tych dowodów np. o jaką umowę chodzi, z jakiego dnia itp. to uznać należy, że takich dowodów nie ma.

Niezasadny jest też zarzut określenia odsetek za zwłokę bez podstawy prawnej. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Izby Skarbowej. Zgodnie z art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę wynosi 200 procent podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez Prezesa NBP. Do stycznia 2001 r. na podstawie art. 54 ust. 1 pkt 4 ustawy o NBP. Prezes NBP uprawniony był do wydawania obwieszczenia o stopie oprocentowania i publikowania jej w Dzienniku Urzędowym NBP. Zawarte w art. 56 ust. 1 Ordynacji podatkowej sformułowanie "ustalonej przez Prezesa NBP" należy odnieść do ustalania stóp procentowych rozumianych jako ogłoszenie aktu prawnego we właściwym organie promulgacyjnym. To Prezes NBP ustalał w drodze obwieszczenia wysokość stóp procentowych w związku z uchwałą wydaną, przez Radę Polityki Pieniężnej. Interpretacji przepisu art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej nie można więc dokonywać w oderwaniu od formalnych działań Prezesa NBP. Ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych /Dz.U. nr 62 poz. 718/ obowiązującą od 1.01.2001 r. zmieniony został tryb podawania do publicznej wiadomości ustaleń stóp procentowych. Aktualnie tylko uchwały Rady Polityki Pieniężnej ustalające wysokość stóp procentowych są publikowane w dzienniku Urzędowym NBP. W wyniku powyższego przepis art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej dotyczący ustalania stóp procentowych, stał się niespójny z art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 21 pkt 4 ustawy o NBP. Ta niespójność dotyczy jednak wyłącznie kwestii formalnych tj. formy ogłoszenia oraz organu ogłaszającego stopy procentowe i nie może stanowić podstawy do postawienia tezy o bezprzedmiotowości art. 56 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Celem tego przepisu jest związanie stawki odsetek za zwłokę z podstawową stopą oprocentowania kredytu lombardowego.

Nie powinno budzić wątpliwości, że Ordynacja podatkowa odnosi się do podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, która ustalona jest na podstawie przepisów ustawy o NBP. Zauważyć należy, że żaden inny akt prawny nie normuje odrębnych zasad ustalania podstawowej stopy procentowej kredytu lombardowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.