Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1704/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98 par. 2, art. 113
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. E. Co. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 304/18 w sprawie ze skargi E. E. Co. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 czerwca 2018 r. sygn. VI SA/Wa 304/18 oddalił skargę E. E. Co. z siedzibą w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] nr Sp. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

[...] skarżąca wniosła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy [...] o numerze [...] na rzecz E. P. sp. z o.o. z siedzibą w P. (później: E. P. sp. z o.o. sp. k. w z siedzibą w P.) w zakresie usług z klasy 37, 41 oraz 42. Jako podstawę prawną żądania strona wskazała art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm., następnie Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 i Dz.U. z 2017 r. poz. 776). Podniosła, że sporny znak jest podobny do przysługującego jej z wcześniejszym pierwszeństwem znaku towarowego [...] o nr [...].

W piśmie z [...] skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na negocjacje mające na celu polubowne załatwienie sprawy. Uprawniona do spornego znaku przychyliła się do wniosku skarżącej.

Postanowieniem z [...] Urząd Patentowy RP zawiesił postępowanie na podstawie art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, następnie Dz.U. z 2016 r. poz. 23 i Dz.U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: k.p.a.). Organ poinformował strony, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna z nich nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznane zostanie za wycofane. Postanowienie wraz z pouczeniem zostało doręczone skarżącej [...]

Dnia [...] skarżąca wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania, a następnie o dalsze zawieszenie postępowania w sprawie.

Decyzją z [...] nr [...] Urząd Patentowy RP umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z [...] organ utrzymał w mocy ww. decyzję.

W ocenie organu, wniosek o podjęcie postępowania został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. Termin ten należy liczyć od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie od daty jego doręczenia.

Postanowieniem z [...] nr [...] Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 113 §1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji decyzji z [...] przez wykreślenie sformułowania: "E. sp. k." i w to miejsce wpisanie: "E. P. sp. z o.o. sp. k.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że datą zawieszenia postępowania w rozumieniu art. 98 § 2 k.p.a. jest data wydania postanowienia o zawieszeniu, nie zaś data doręczenia tego postanowienia.

Według przedstawionej przez Sąd argumentacji, zawieszenie postępowania następować musi w jednej dacie dla wszystkich stron postepowania. Jest ono bowiem aktem wpływającym na ciągłość postępowania administracyjnego, w ramach którego uprawnienia stron postępowania są równe i gwarantowane przez prawo procesowe. Uniemożliwia to przyjęcie, by data zawieszenia postępowania była zależna od daty doręczenia postanowienia stronom postępowania. Kwestia ta nabiera szczególnego znaczenia w przypadku postępowania spornego (wielopodmiotowego), jakim jest postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy. Sąd wskazał, że przyjęte stanowisko odpowiada ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych.

Spółka E. E. wniosła skargę kasacyjną zaskarżając powyższy wyrok w całości i - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy tj.:

I. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. przez dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji w sposób nieprawidłowy, nieuwzględnienie zarzutów naruszenia przez Urząd Patentowy RP art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 98 § 2 k.p.a. i przyjęcie, że organ administracji prawidłowo zakończył postępowanie mimo kierowanych do niego wniosków stron;

II. art. 98 § 2 k.p.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w przyjęciu za Urzędem Patentowym RP, że 3 letni termin, o którym mowa w tym przepisie, należy liczyć od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie od daty jego doręczenia i przyznanie tym samym, że faktyczny termin fakultatywnego zawieszenia postępowania ulega skróceniu w stosunku do wskazanych w przepisie 3 lat;

III. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji w sposób nieprawidłowy, co przejawiło się brakiem stwierdzenia nieważności tej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., pomimo że została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, mianowicie do E. spółka komandytowa, a nie do E. P. sp. z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie z [...] uczestnik postępowania - E. P. sp. z o.o. sp. k. w [...] wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA w Warszawie.

Zarzuty skargi kasacyjnej obejmują naruszenie przepisów postępowania, które - zdaniem strony - miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Pierwszy z zarzutów, w zakresie dotyczącym art. 77 § 1 k.p.a. regulującego sposób prowadzenia postępowania dowodowego oraz art. 107 § 3 k.p.a. określającego konieczne elementy uzasadnienia decyzji, jest niepoprawny konstrukcyjnie, a przez to niezrozumiały, gdyż nie zawiera wyjaśnienia na czym właściwie naruszenie tych przepisów miałoby polegać. Skarga kasacyjna odczytywana w sposób całościowy tj. z uwzględnieniem treści jej petitum i uzasadnienia nie pozostawia jednak żadnych wątpliwości, że dwa pierwsze powołane w niej zarzuty zmierzają w istocie do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP przyjął, że 3 letni termin przewidziany w art. 98 § 2 k.p.a., należy liczyć od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Stosownie natomiast do art. 98 § 2 k.p.a. jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.

W punkcie wyjścia do dalszych rozważań zauważyć należy, że kwestia charakteru terminu określonego w tym przepisie oraz daty początkowej jego obliczania była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, w tym również Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pomimo braku pełnej jednolitości poglądów prezentowanych w orzecznictwie na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, w świetle bogatego dorobku judykatury i doktryny za ugruntowany należy uznać pogląd, że termin przewidziany w art. 98 § 2 k.p.a. ma charakter materialnoprawny i, prekluzyjny. Termin ten wyznacza granice dopuszczalności kształtowania uprawnień lub obowiązków w sferze prawa materialnego. Strona nie jest zobligowana do dokonania jakiejkolwiek czynności procesowej w tym terminie. Jego upływ wiąże się z fikcją prawną wycofania żądania wszczęcia postępowania i wywołuje skutki dla ukształtowania relacji materialnoprawnej, gdyż strona nie uzyska rozstrzygnięcia konkretyzującego jej prawa i obowiązki we wszczętym już postępowaniu, w którym pierwotnie zamierzała taki akt uzyskać (zob. np.: wyroki NSA: z 25 maja 2016 r. sygn. I OSK 2024/14, z 6 kwietnia 2016 r. sygn. I OSK 1692/14, z 11 lipca 2016 r. sygn. I OSK 2358/14, z 5 kwietnia 2017 r. sygn. I OSK 2166/15 i z 17 maja 2019 r. sygn. I OSK 2265/17, a także M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 98 k.p.a.; W. Wróbel, [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 98 k.p.a. oraz M. Kaczocha, Wybrane aspekty zawieszenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na żądanie strony, Przegląd Legislacyjny nr 1(115)/2021 s. 29).

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela pogląd o materialnoprawnym charakterze terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. i uważa, że nie ma podstaw, by termin ten obliczać według tych samych reguł, co termin do dokonania czynności procesowej, np. do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania, tj. od dnia doręczenia postanowienia (art. 141 § 2 k.p.a.). Jak wspomniano, w przypadku upływu terminu określonego w art. 98 § 2 k.p.a. z mocy prawa następuje skutek w postaci utraty możliwości uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia we wszczętym postępowaniu. Skutek taki musi wiązać się z jedną datą, niezależnie od ilości stron i uczestników postępowania skoro dla uchylenia się od skutków prawnych przewidzianych w tym przepisie wystarczające jest złożenie wniosku o podjęcie postępowania przez jedną z nich (tak też m.in. w wyrokach NSA: z 25 maja 2016 r. sygn. I OSK 2024/14, z 13 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 1249/16 i z 15 września 2020 r. sygn. II OSK 1316/20, te i pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za prawidłowe uznać należy stanowisko, że termin przewidziany w art. 98 § 2 k.p.a. liczy się od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Stanowisko to odpowiada zasadom pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej i równego traktowania uczestników postępowania przez organy administracji publicznej wynikającym z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 32 Konstytucji RP. Przyjęcie odmiennej interpretacji, a więc wiązanie początku biegu terminu z datą doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania takiej jednolitości by nie dawało (zob. M. Kaczocha, Wybrane aspekty ..., s. 29-33). Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, to samo postępowanie nie może toczyć się w stosunku do niektórych stron, a wobec innych pozostawać w zawieszeniu. Stanowiska tego nie podważają skutecznie zarzuty i argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej.

Podkreślenia wymaga, że instytucja zawieszenia postępowania przerywa tok postępowania administracyjnego, naruszając jego ciągłość. Stanowi odstępstwo od reguły, a zatem może być stosowana wyłącznie w granicach prawem wyznaczonych, i nie podlega wykładni rozszerzającej (zob. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 126, M. Kaczocha, Wybrane aspekty ..., s. 21-33 oraz powołane tam piśmiennictwo). Zawieszenie postępowania skutkuje wstrzymaniem czynności organu administracji publicznej (poza czynnościami, o których mowa w art. 99 k.p.a. i 102 k.p.a.) oraz biegu terminów przewidzianych w kodeksie (art. 103 k.p.a.), a w konsekwencji odsuwa w czasie rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym jest więc odstępstwem od ogólnej zasady dążenia do szybkiego załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.), która sprzyja urzeczywistnieniu zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Zastosowanie zawieszenia postępowania w sytuacjach, w których ustawodawca wyraźnie nie przewidział takiej możliwości prowadzi do przewlekłości postępowania, która jest zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r. sygn. II GSK 916/15 oraz E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 10, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 12).

Prawidłowe odkodowanie normy prawnej wynikającej z art. 98 § 2 k.p.a. wymaga uwzględnienia wspomnianego kontekstu systemowego oraz celu tej regulacji, którym - ogólnie rzecz ujmując - jest przeciwdziałanie przedłużeniu procesu ponad rozsądną miarę. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, że skoro nie istnieją określone w art. 97 § 1 k.p.a. obiektywne przeszkody w kontynuowaniu postępowania, których usunięcie uzasadniałoby jego podjęcie, a organ nie może podjąć zawieszonego na wniosek strony postępowania z urzędu, niezbędne było wprowadzenie rozwiązania, które przeciwdziałałoby możliwości bezterminowego pozostawania postępowania w stanie zawisłości (zob. Z. R. Kmiecik, 2.3.6. Fikcja prawna cofnięcia żądania wszczęcia postępowania [w:] Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014 oraz W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 194).

Omawiany przepis wyznacza granicę czasową zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron, po przekroczeniu której gaśnie możliwość uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia co do praw lub obowiązków w tym postępowaniu i w związku z tym upada podstawa do jego kontynuowania. Z powołanych względów przepis ten powinien być wąsko interpretowany - tak by nie doszło do sytuacji, w której postępowanie zmierzające do merytorycznego rozstrzygnięcia jest kontynuowane, pomimo że ustawodawca nie dopuścił takiej możliwości.

Dyrektywom tym w pełni odpowiada interpretacja art. 98 § 2 k.p.a., której dokonał Sąd pierwszej instancji. Dla początku liczenia terminu przewidzianego w tym przepisie konieczne jest ustalenie daty pewnej, bezspornej, tej samej dla wszystkich stron postępowania, którą jest data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Nie ma usprawiedliwionych podstaw do przyjęcia, że przewidziana w tym przepisie granica trzech lat od daty zawieszenia postępowania może być kształtowana przez skuteczność doręczeń stronom postępowania, czy instytucję przywrócenia terminu. Skutek, w postaci fikcji wycofania żądania wszczęcia postępowania, stanowiący o spełnieniu przesłanki umorzenia postępowania nie może wiązać się z inną datą, dla każdej ze stron (por. wyrok NSA z 25 maja 2016 r. sygn. I OSK 2024/14).

Odpowiadająca tej ostatniej tezie koncepcja, zgodnie z którą na potrzeby obliczania terminu z art. 98 § 2 k.p.a. w przypadku wielości stron postępowania należy przyjąć, że początek tego terminu wyznacza data doręczenia postanowienia o zawieszeniu ostatniej ze stron postępowania, prowadziłaby do nieuprawnionego wydłużenia okresu zawieszenia postępowania, naruszającego zasady ciągłości i szybkości postępowania. Jest też nie do pogodzenia z zasadą równego traktowania uczestników postępowania przez organy administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).

Jak wykazano, zastosowanie kanonów wykładni językowej, systemowej i celowościowej art. 98 § 2 k.p.a. prowadzi do spójnego rezultatu, który odpowiada powołanym zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, że datą rozpoczęcia biegu terminu określonego w tym przepisie jest data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Prawidłowość tego rozumowania znajduje dodatkowe potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie ukształtowanej na gruncie art. 182 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1805), w którym ustanawiając granice czasowe zawieszenia postępowania ustawodawca posłużył się zwrotem "od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania". Sąd Najwyższy od lat konsekwentnie prezentuje pogląd, że termin, po upływie którego sąd umarza postępowanie, biegnie od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie od daty uprawomocnienia tego postanowienia związanej z datą jego doręczenia stronom postępowania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2017 r. sygn. II UK 193/16 oraz postanowienia SN: z 25 października 1974 r. sygn. III PRN 45/74, OSNCP 1975/4 poz. 70; z 27 sierpnia 2015 r. sygn. III CSK 171/15; z 21 września 2017 r. sygn. I PZ 9/17; z 16 stycznia 2018 r. sygn. III UK 18/17, LEX/el. 2022).

Analogiczna regulacja występowała również w procedurze sądowoadministracyjnej w art. 130 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). W tym stanie prawnym w orzecznictwie i w doktrynie prawa zgodnie przyjmowano, że termin ograniczający zawieszenie postępowania sądowoadminstracyjnego na zgodny wniosek stron rozpoczyna bieg od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania (zob. postanowienia NSA: z 15 marca 2007 r. sygn. II OSK 274/07, z 30 lipca 2014 r. sygn. II GSK 546/10, z 27 listopada 2014 r. sygn. I FSK 1906/14, a także J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 130, M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 130). W ramach wspomnianej nowelizacji doprecyzowano, że początek tego terminu stanowi data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Analiza dokumentacji przebiegu prac legislacyjnych potwierdza, że była to zmiana redakcyjna, czyniąca przepis bardziej czytelnym, a nie przyjęcie rozwiązania nowego, odmiennego od dotychczasowego (Sejm RP VII Kadencji, druk nr 1633).

Z przyczyn wskazanych na wstępie, brak podobnego doprecyzowania przez ustawodawcę treści art. 98 § 2 k.p.a. nie może być argumentem przemawiającym za odrzuceniem przedstawionego, spójnego wyniku wykładni tego przepisu i przyjęciem, że przewidziany w nim termin należy liczyć od dnia doręczenia postanowienia o zawieszeniu.

Prawidłowości zaprezentowanego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska nie może też skutecznie podważyć powołanie się na okoliczność, że w niektórych wyrokach sądy administracyjne opowiedziały się za przyjęciem, że skutki prawne wynikające z art. 98 § 2 k.p.a. wiązać należy z datą doręczenia postanowienia o zawieszeniu. Powołany przez stronę skarżącą kasacyjnie wyrok WSA w Warszawie z 22 listopada 2013 r. sygn. I SA/Wa 723/13 nie zawiera żadnej argumentacji odnoszącej się do takiego twierdzenia.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne pozostaje, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało skutecznie doręczone skarżącej kasacyjnie [...] W toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP spółka była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Pomimo pouczenia o treści art. 98 § 2 k.p.a. strona nie wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania do [...] W tym czasie pogląd, że termin przewidziany w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prawa materialnego, nieprzywracalnym, liczonym od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, dominował już w orzecznictwie (zob. np. wspomniane na wstępie wyroki NSA: z 25 maja 2016 r. sygn. I OSK 2024/14, z 11 lipca 2016 r. sygn. I OSK 2358/14, z 19 maja 2021 r. sygn. I OSK 3246/18, z 15 września 2020 r. sygn. II OSK 1316/20 i powołane w nich orzecznictwo). Strona powinna więc była liczyć się z tym, że niewystąpienie o podjęcie postępowania w terminie 3 lat od wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania wiązać się będzie ze skutkiem prawnym, o których mowa w tym przepisie.

Przystępując do analizy trzeciego spośród sformułowanych w skardze kasacyjnych zarzutów, tj. braku stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji nieważności decyzji Urzędu Patentowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania przed organem, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji skarżącej kasacyjnie.

Na mocy powołanego art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji, od której wywiedziono skargę, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Przepis ten z kolei przewiduje szereg okoliczności, w których organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, a jedną z tych przesłanek istotnie jest skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną.

Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych pozwala na stwierdzenie, że interpretacja art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć, z których jednoznacznie wynika, iż rozróżnić należy zwykłą omyłkę pisarską od kwalifikowanego naruszenia prawa, sankcjonowanego stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie powołanego przepisu.

Pierwszy rodzaj błędu w oznaczeniu strony, będący omyłką, wymaga sprostowania decyzji administracyjnej na gruncie art. 113 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

O ile pojęcie omyłki pisarskiej, o której mowa w art. 113 k.p.a. jest nieostre i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż stosując ten przepis należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tego pojęcia. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów (zob. wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1059/05). Za takim rozumieniem pojęcia omyłki pisarskiej opowiada się również doktryna, w której wskazywano między innymi, że dopuszczalność sprostowania błędu przewidzianą w art. 113 k.p.a. oceniać należy przez pryzmat istotności wady decyzji administracyjnej. Tym samym, niedopuszczalne jest dokonywania sprostowania takich błędów pisarskich, których dopuszczono się "w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej" (zob. M. Dyl [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., wyd. 7, Legalis, art. 113). Możliwe jest przy tym zastosowanie trybu rektyfikacji decyzji zarówno w odniesieniu do sentencji, jak i do uzasadnienia z uwagi na to, że dopiero obydwa te elementy łącznie stanowią decyzję (zob. wyrok NSA w Lublinie z 13 marca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 1091/96, publ. LEX nr 33532). Pogląd głoszący, że art. 113 k.p.a. nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji, nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w decyzji, wyrażony został również w doktrynie (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 113)

Drugi ze wskazanych wyżej błędów decyzji to błąd kwalifikowany, który nie podlega sprostowaniu na gruncie art. 113 k.p.a., lecz stwierdzeniu nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone we wcześniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle którego kwalifikowana wada prawna decyzji, przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, zachodzi jedynie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a mimo to został przez organ potraktowany jako strona tego postępowania (zob. wyrok NSA z 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 400/06). W odniesieniu zatem do oznaczenia strony w decyzji administracyjnej, ocena dotycząca możliwości stosowania art. 113 § 1 k.p.a. uzależniona jest od tego, czy decyzja została skierowana do podmiotu legitymowanego. Przy ocenie tej należy uwzględnić sytuację, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie. Jeżeli z materiałów dowodowych wynika, że całe postępowanie było prowadzone wobec podmiotu, który uznać można za stronę tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a jedynie w decyzji omyłkowo określono stronę, nie ma podstaw do stosowania sankcji nieważności decyzji (zob. wyroki NSA z 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 350/06, z 14 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1720/12 oraz z 4 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2735/15). Zasadniczo istotne jest czy z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki mającej w danej sprawie interes prawny, a jedynie w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne oznaczenie strony w decyzji, czy też postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki niemającej w danej sprawie interesu prawnego. Zastosowanie trybu rektyfikacji, przewidzianego w art. 113 k.p.a. do drugiej sytuacji, prowadziłoby do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji i dlatego w tym przypadku niezbędne jest stwierdzenie nieważności decyzji.

Co istotne dla rozpoznawanej sprawy, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie występuje pogląd, zgodnie z którym nie jest nieważna decyzja, w której nastąpiło niepełne określenie strony. Użycie w decyzji niepełnej nazwy strony nie oznacza skierowania tej decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie i nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności przewidzianego w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (zob. przykładowo wyroki NSA z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 892/11 i z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3730/19). Przepis art. 113 § 1 k.p.a. może mieć zastosowanie do każdego elementu decyzji administracyjnej, w tym także do oznaczenia strony, nie każde błędne oznaczenie strony oznacza bowiem, że adresatem decyzji jest podmiot niebędący stroną postępowania (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21). Podobnie, w wyroku NSA z 18 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2812/18 Sąd stanął na stanowisku, że niedokładne oznaczenie formy prawnej spółki będącej adresatem decyzji administracyjnej (w powołanej sprawie zamiast sp. z o.o. w decyzji oznaczono jako sp. z o.o. sp. k.) podlega sprostowaniu na mocy art. 113 k.p.a., a tym samym nie może być uznane za błąd istotny, przesądzający o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] Urząd Patentowy RP, działając w trybie postępowania spornego, sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji decyzji organu z dnia [...] wykreślając sformułowanie "E. sp. k." i zastępując je zwrotem "E. P. sp. z o.o. sp. k.". Zauważyć przy tym należy, że w uzasadnieniu decyzji z [...] organ posłużył się prawidłowym oznaczeniem strony, wskazując w pierwszym akapicie, że sprzeciw wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy dotyczył znaku, do którego uprawnionym był "E. P. sp. z o.o., aktualnie E. P. sp. z o.o. sp. k.". Reasumując, błąd w określeniu nazwy strony popełniony został przez organ jedynie w sentencji decyzji, zaś w jej uzasadnieniu strona została oznaczona prawidłowo.

Mając na uwadze dotychczasowy dorobek orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczący wykładni art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a także art. 113 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości w rozpatrywanej sprawie, że błąd popełniony przez organ w decyzji z [...] nie był błędem kwalifikowanym, który powodowałby konieczność stwierdzenia nieważności decyzji. Oznaczenie strony we wspomnianej decyzji jest jednoznaczne, wynika zarówno z uzasadnienia tej decyzji, jak i akt administracyjnych sprawy, które świadczą o tym, że postępowanie przez Urzędem Patentowym dotyczyło właściwego podmiotu, będącego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym Sąd nie przychyla się do zarzutu skarżącej kasacyjnie, zgodnie z którym sąd pierwszej instancji powinien był stwierdzić nieważność decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. , bowiem nie istniały do tego przesłanki.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.