Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 450/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.K. i J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 976/11 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E.K. i J.K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym E.K. i J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący zwrócili się o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, powołując się nieopłacalność prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na kryzys i import taniej odzieży z Chin. Podnieśli także, że wychowują niepełnosprawnego syna, na leczenie którego ponoszą znaczne wydatki. Łącznie na utrzymanie wydają 4000 zł miesięcznie ( światło, gaz, woda, ogrzewanie, telefony, leczenie syna, koszty szkoły specjalnej). Majątek ich to dom oraz nieruchomość rolna o powierzchni 30 ha. Obie prowadzone przez skarżących działalności przynoszą straty, na dowód czego przedstawili zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania w 2011r., deklaracje VAT i wyciągi z rachunków bankowych.

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

Skarżący złożyli sprzeciw od tego postanowienia, w którym ponownie stwierdzili, że nie mogą ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zasadą jest ponoszenie kosztów związanych z postępowaniem przez stronę tego postępowania ( art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Przywołując treść art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sąd wskazał także, że przy badaniu istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy trzeba zestawić wysokość środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie.

Analizując przedłożone przez stronę dokumenty Sąd stwierdził, iż wprawdzie wynika z nich, że prowadzona przez nich działalność gospodarcza w 2009 r. przyniosła stratę, to wykazano bardzo wysokie obroty ( odpowiednio skarżącego 1 273 109,99 zł i skarżącej- 1 199 524, 62 zł). W 2011 r. działalność skarżącego przyniosła dochód ( 51 348,27 zł), przy przychodzie 216 893,82 zł, zaś działalność skarżących prowadzona w formie spółki cywilnej- stratę 68 802, 54 zł. Jednakże w ocenie Sądu strona, która ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności osiąga stałe dochody miesięczne , przewyższające minimalne wynagrodzenie, powinna partycypować w kosztach sądowych. Powinna bowiem poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby te oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa.

W ocenie Sądu sytuacja skarżących nie świadczy o spełnieniu przez nich przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uzyskują oni stałe miesięczne dochody, a wpis w tej sprawie i toczącej się równolegle drugiej sprawie ze skargi skarżących wynosi po 100 zł od skargi.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący domagając się uchylenia postanowienia z uwagi na błędną ocenę ich sytuacji majątkowej i rodzinnej i przyznania im prawa pomocy ponowili argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo podnieśli, że wprawdzie wpis może pozornie wydawać się niewysoki, jednakże w kontekście ich sytuacji finansowej i wydatków, a także możliwości zaistnienia obowiązku opłacenia dalszych kosztów postępowania zwolnienie od kosztów sądowych winno im być przyznane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy winno być wykazane przez stronę- osobę fizyczną, ubiegającą się o prawo pomocy. Powinna ona w tym celu przedstawić swoją sytuację rodzinną, majątkową i dochody ( art. 252 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym winno być stronie przyznane, gdy wykaże, że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.),a zatem, gdy z przedłożonych przez nią dowodów i złożonych wyjaśnień wynikać będzie, iż mimo ograniczenia wydatków do niezbędnego dla zaspokojenia potrzeb życiowych minimum, nie jest w stanie zaoszczędzić środków na koszty sądowe.

Skarżący w tej sprawie wykazali, że ich obecna sytuacja majątkowa nie jest dobra. Nadal jednak mają oni stałe źródło utrzymania i mimo osiąganych strat z działalności gospodarczej są w stanie ponosić niezbędne koszty utrzymania rodziny. Działalność gospodarcza, jak można wnioskować z wysokości przychodów, prowadzona jest na znaczną skalę. Ponadto skarżący dysponują majątkiem w postaci domu mieszkalnego oraz gruntów rolnych, w odniesieniu do których nie wskazano powodu, z jakiego nie są osiągane z ich użytkowania żadne dochody. Na tym etapie postępowania koszty sądowe są niewielkie. Porównanie przychodów z wysokością wpisu pozwala zatem na przyjęcie, że może on być zapłacony bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżących i ich rodziny, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że spór niniejszy pozostaje w związku z prowadzoną przez skarżących działalnością gospodarczą. Nie ma zatem przeszkód, aby wpis został pokryty z przychodów z tej działalności.

Nie można także zapominać, że w przypadku pogorszenia się sytuacji majątkowej skarżących i konieczności poniesienia przez nich dalszych kosztów sądowych, mają oni prawo ponownie ubiegać się przyznanie prawa pomocy ( art246 § 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a.).

Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.