Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1416/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.24 § 1 pkt 5, art. 127 § 3, art. 145 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 838/17 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 1157 (tysiąc sto pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 838/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, oddalił skargę.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

Minister Rolnictwa orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1958 r. stwierdził, że przedsiębiorstwo "Zakłady [...]" w Warszawie i należące do tej firmy stacje hodowlane, objęte przymusowym zarządem państwowym na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 9 listopada 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, przeszło z mocy prawa, za wyjątkiem stacji hodowlanej w [...], na własność Państwa z dniem [...] marca 1958 r., w trybie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r., Nr 11, poz. 37).

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r. w części dotyczącej działek oznaczonych wskazanymi w niej numerami.

Prezydent [...] pismami z dnia [...] lipca 2016 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., a ponadto złożył wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 159 § 1 k.p.a., wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Prezydent [...] uprawdopodobnił ewentualność zaistnienia wady decyzji z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponadto decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. może zawierać wadę rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem, utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, że sposób zagospodarowania przedmiotowych działek sam w sobie uprawdopodabnia możliwość zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Ponadto decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. może zawierać wadę rażącego naruszenia prawa. Wnioskodawca postępowania nieważnościowego wskazał też, że decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] kwietnia 1996 r.

W skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 28 w zw. z art. 40 § 1 w zw. z art. 125 § 1 w zw. z art. 131 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez niedoręczenie skarżącej postanowienia z [...] grudnia 2016 r. i niezawiadomienie jej o toczącym się postępowaniu w przedmiocie wstrzymania wykonalności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2012 r.;

2. naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 159 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w całości stanowiska skarżącej przedstawionego w jej piśmie z lutego 2017 r. i okoliczności tam wskazanych, pomimo tego, że skarżąca podnosiła niedopuszczalność wstrzymania wykonalności decyzji z [...] listopada 2012 r. w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w stosunku do nieruchomości, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;

3. naruszenie art. 159 § 1 k.p.a. poprzez wstrzymanie wykonalności decyzji z [...] listopada 2012 r. pomimo:

a) braku zaistnienia przesłanki zachodzenia prawdopodobieństwa, że decyzja z [...] listopada 2012 r. jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.,

b) braku możliwości wstrzymania decyzji z [...] listopada 2012 r. jako decyzji nienadającej się do wykonania, jaką jest decyzja stwierdzająca nieważność innej ostatecznej decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii wykonalności decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. wskazał, że skoro na podstawie tej decyzji stwierdzono nieważność aktu nacjonalizacji, to określone prawa majątkowe objęte nacjonalizacją "wróciły" do poprzedniego właściciela, a więc "określony podmiot uzyskał uprawnienie", którego wcześniej był pozbawiony. Nie można więc twierdzić, że decyzja taka nie podlega wykonaniu.

Dalej Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ stosując art. 159 § 1 k.p.a. nie musi dowodzić, że w sprawie wystąpiła konkretna podstawa do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia. Organ nadzoru wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. może być dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), z powodu "braku zbadania, czy wobec nadzorowanego orzeczenia administracyjnego zaistniały nieodwracalne skutki prawne" (art. 156 § 2 k.p.a.), a także, czy sprawa nie została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Do wydania postanowienia w trybie art. 159 § 1 k.p.a. wystarczy jedynie wykazanie, że "zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Również za nieusprawiedliwione Sąd pierwszej instancji uznał twierdzenia skargi, że skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw i naruszono w stosunku do niej zasadę dwuinstancyjności. W ocenie Sądu brak uczestnictwa skarżącej w postępowaniu incydentalnym przed wydaniem postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, a brak uczestnictwa skarżącej na początkowym etapie postępowania nadzorczego wynikał z braku wiedzy organu na tym etapie postępowania o legitymacji procesowej skarżącej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca Spółka, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3, w zw. z art. 144, w zw. art. 126, w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, poprzez jego wydanie z udziałem pracowników podlegających wyłączeniu z mocy ustawy, czym naruszono także zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z 28, w zw. z art. 40 § 1, w zw. z art. 125 § 1, w zw. z art. 131, w zw. z art. 144, w zw. z art. 10, w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy niedoręczenie skarżącej postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. i niezawiadomienie jej o toczącym się postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji pozbawiło ją możliwości obrony jej praw w postępowaniu dotyczącym jej interesu prawnego oraz naruszyło w stosunku do niej także zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a., bowiem:

- skarżąca Spółka nabyła prawo do działki oznaczonej obecnie numerem ewidencyjnym [...] z obrębu [...] położonej w [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy — Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr KW [...] w drodze umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2016 r.,

- postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2012 r. wszczęto zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. (niedoręczonym skarżącej),

- w konsekwencji skarżącej już od daty wszczęcia postępowania przysługiwał status strony postepowania, a organ wbrew obowiązkowi nieprawidłowo określił krąg stron postępowania pomijając skarżącą,

- także postępowania o charakterze incydentalnym bezpośrednio wpływają na interes prawny skarżącej i powinna mieć ona zagwarantowane realne prawo działania w postępowaniu w każdym jego aspekcie, także w zakresie postępowań incydentalnych,

- skarżąca została zawiadomiona o postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 2012 r. dopiero zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2017 r. (doręczonym jej w dniu [...] lutego 2017 r.),

- co stanowi o tym, że organ poinformował skarżącą o toczącym się postępowaniu po pół roku od daty jego wszczęcia i już ponad miesiąc po dacie wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r.,

- co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżąca nie miała zapewnionej możliwości aktywnego i realnego udziału na każdym etapie postępowania i skutecznej obrony swoich praw i interesów, a okoliczność, że postępowanie miało charakter incydentalny nie skutkuje konwalidacją wady postępowania w zakresie zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie i zachowania zasady dwuinstancyjności, jak wywodzi Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, w zw. z art. 159 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy pominięcie w całości przez organ stanowiska skarżącej przedstawionego w jej piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. i okoliczności tam wskazanych wskazujących na niedopuszczalność wstrzymania wykonalności decyzji w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych w stosunku do nieruchomości, skutkujących wadliwym ustaleniem przez organ okoliczności miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 159 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy wstrzymanie wykonalności decyzji z 2012 r. jest nieuprawnione bowiem:

- występują przesłanki negatywne z art. 156 § 2 k.p.a. wykluczające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji (co skutkuje brakiem prawdopodobieństwa stwierdzenia jej nieważności),

- ponadto, organ nie zbadał przesłanki zachodzenia prawdopodobieństwa w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji z 2012 r.,

- brak jest możliwości wstrzymania decyzji z 2012 r. bowiem nie nadaje się ona do wykonania jako decyzja stwierdzająca nieważność innej ostatecznej decyzji administracyjnej,

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia skargi.

Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów.

Pismem z dnia [...] marca 2018 r. zatytułowanym "odpowiedź na skargę kasacyjną", uczestnik postępowania – [...] założone w [...] roku w Warszawie Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W ocenie uczestnika postępowania zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należy uznać za uzasadnione.

W toku postępowania kasacyjnego skarżąca Spółka uległa przekształceniu i obecnie działa pod firmą [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], a jej następstwo prawne wynika z wydruku informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, gdzie Spółka jest zarejestrowana pod numerem KRS [...].

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2020 r. strony bądź ich pełnomocnicy podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska. Dodatkowo uczestnik postępowania A.K. w imieniu własnym oraz reprezentowanych przez siebie uczestników, przychylił się do skargi kasacyjnej oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Spółki [...]. Z kolei pełnomocnik Prezydenta [...] wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało rozpoznać najdalej idący zarzut kasacyjny, a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3, w zw. z art. 144, w zw. art. 126, w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, poprzez jego wydanie z udziałem pracowników podlegających wyłączeniu z mocy ustawy.

Zaznaczyć wypadnie w tym miejscu, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Uwaga ta jest o tyle istotna dla dalszych rozważań, że zaskarżone postanowienie wydane zostało przed nowelizacją p.p.s.a., mocą której zniesiony został obowiązek wyczerpania środka zaskarżenia - przed wniesieniem skargi - w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r., nadanym art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Oznacza to, że w niniejszej sprawie poddanie wydanych przez organ rozstrzygnięć możliwe było wyłącznie po wyczerpaniu obligatoryjnego wówczas środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z kolei zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Przechodząc do oceny zarzutu wydania zaskarżonego postanowienia z udziałem pracowników podlegających wyłączeniu z mocy ustawy, przypomnieć przyjdzie, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego każda sprawa administracyjna na skutek wniesionego odwołania powinna być dwukrotnie rozpatrywana i rozstrzygana: po raz pierwszy przez organ administracji publicznej pierwszej instancji i po raz drugi na skutek wniesionego odwołania (tu: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) - przez organ odwoławczy (art. 127 § 1 i § 3 k.p.a).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. znajduje zastosowanie także w odniesieniu do decyzji (postanowienia) wydanej w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy bowiem zaliczyć do zwykłych środków zaskarżenia decyzji administracyjnych. Samo niewywoływanie skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, a powierzenie jej ponownie temu samemu organowi, nie pozbawia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy charakteru środka odwoławczego. Istotą regulacji zawartej w art. 127 § 3 k.p.a. jest niewątpliwie prawna możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, a nie to czy dokonuje tego organ wyższego stopnia. W dwuinstancyjności postępowania punkt ciężkości spoczywa bowiem na prawnej możliwości dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, natomiast jest rzeczą drugorzędną, czy do drugiego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest inny (wyższego stopnia), czy ten sam (dotyczy to organów naczelnych) organ administracji państwowej, który rozstrzygnął sprawę w pierwszej instancji (zob.: W. Dawidowicz: "Zarys procesu administracyjnego", Warszawa 1989, s. 45).

Skoro zatem w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. ma zastosowanie instytucja przewidziana w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., to pracownik rozpatrując ponownie sprawę podlega wyłączeniu, gdy brał on udział w pierwszej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) z upoważnienia organu. Zwrócić też przyjdzie uwagę, że ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do fazy wydania decyzji (postanowienia) w znaczeniu teoretycznym wydaje się nieuzasadnione ze względu na tę szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym w odróżnieniu od postępowania sądowego poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różnych pracowników, którzy mogą mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie, co wymaga starannej i wnikliwej oceny (zob. szerzej: A. Wróbel (w): M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2019, art. 24, pkt III.9).

Dodać należy, że wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu obejmuje zarówno samo wydanie decyzji (postanowienia), jak też podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Celem regulacji przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest bowiem uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia decyzji (postanowienia), wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowania wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. Ratio legis instytucji wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest zatem ochrona prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronność orzekania, czyli jednych z najistotniejszych wartości procedury administracyjnej (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 63/11; z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II GSK 889/15).

Za stosowaniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu zainicjowanym na skutek złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przemawia również okoliczność, iż wniosek taki uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym. W takiej sytuacji sprawa jest drugi raz rozpoznawana z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących odwołań od decyzji oraz z wykorzystaniem wprost lub z nieodzowną modyfikacją innych przepisów postępowania odwoławczego. Do przepisów tych będą należały przede wszystkim - z pewnymi wyjątkami - unormowania zawarte w Rozdziale 10 Działu II k.p.a. zatytułowanym "Odwołania". W świetle zaś zawartego w tym samym Rozdziale art. 140, odpowiednie zastosowanie znajdują również przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Do tych zaś bez wątpienia należy również zaliczyć przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (por.: wyrok NSA z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 200/12).

Już tylko dla porządku dodać wypadnie, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na regulacje zawarte w art. 126 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień wydanych na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. (por.: wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1072/13).

W kontrolowanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, w wydaniu obu postanowień brali udział: Z.B., E.S. i L.K., o czym świadczą złożone przez nich podpisy na oryginałach postanowień. Jednakże okolicznością, która przesądza w niniejszej sprawie o naruszeniu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest fakt wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. przez działającego z upoważnienia organu Z.B., a następnie jego udział w wydawaniu zaskarżonego postanowienia.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, pomimo obowiązków wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie dostrzegł naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., a w konsekwencji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., co trafnie zakwestionowała skarżąca kasacyjnie Spółka.

Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść powołanego przepisu oraz uwzględniając wagę stwierdzonego uchybienia uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie. Stwierdzone naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi bowiem podstawę do wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co z kolei obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. niezależnie od wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe motywy uwzględnienia skargi kasacyjnej, przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów w niej podniesionych. Stwierdzona wada prowadzi bowiem do konieczności ponownego rozpoznania przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dotychczasowe ustalenia i konkluzje organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu upadają. Dopiero rozpoznanie środka zaskarżenia z pominięciem osób, które brały udział w wydawaniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r., otworzy drogę do kontroli sądowoadministracyjnej tak wydanego rozstrzygnięcia w pozostałym zakresie. W przeciwnym wypadku mielibyśmy do czynienia z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania.

Zawarte w pkt 2 sentencji rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi, wpis od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za odpis zaskarżonego wyroku z uzasadnieniem, opłata za czynności adwokackie obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

O wnioskowanym zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz uczestnika [...] Sp. z o.o., jak i Sp. z o.o. [...], nie orzeczono, albowiem przepisy art. 200 – 209 p.p.s.a. nie przewidują takiego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., w niniejszym postępowaniu uczestnik ponosi we własnym zakresie koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl