Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2102/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4,  ust. 5, ust. 6 oraz lp. 6 pkt 6 lit. c, lp. 6 pkt 7 lit. b załacznika nr. 2 do ww. ustawy;
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1;
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozparzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], dotyczącej nałożenia na F. Sp. z o.o. z siedzibą w C. kary pieniężnej w wysokości 5700 złotych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] kwietnia 2010 r., na miejscu do ważenia w S. przy drodze krajowej nr 1, miała miejsce kontrola drogowa. Zatrzymania do kontroli dokonano na drodze wojewódzkiej nr [...] w S. Zatrzymano pojazd marki [...] o nr rej. [...] z naczepą marki [...] o nr rej. [...] kierowany przez J. P., który wykonywał transport drogowy - przejazd w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy – F. Sp. z o.o. z siedzibą w C..

W wyniku ważenia oraz pomiaru pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 8,43 t na pojedynczej osi napędowej-przekroczenie o 0,43 t;

- nacisk na potrójnej osi –przekroczenie o 1,67 t;

Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr 27142438 i 27142440. W chwili kontroli wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. Miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] marca 2010 r. Protokół ten zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów.

Po dokonaniu pomiarów sporządzony został protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Pojazd zważono jednokrotne. Kierowca nie wnosił o powtórne ważenie.

Droga wojewódzka nr [...], na której zatrzymano do kontroli przedmiotowy pojazd, nie została wymieniona w rozporządzeniach Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861). Zastosowanie znajduje więc przepis art. 41 ust. 6, drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej do 8 ton. W przypadku potrójnej osi pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 i nie większej niż 1,4 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 21, 8 t, o czym stanowią zapisy Lp. 6 załącznika nr 2 do ustawy z 21 marca 1985 r. o dogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.).

Przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Przedmiotowej sprawy dotyczy Lp. 6 pkt 6 lit. c) i pkt 7 lit. b) załącznika. Zgodnie z jej zapisami kara wynosi:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 300 złotych

- za przekroczenie nacisku dla potrójnej osi: 5400 złotych.

Łączna wyniosła 5700 złotych.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ odwoławczy stwierdził, iż nie znajduje podstaw do ich uwzględnienia.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (D. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. Zatem podmiot dokonujący przewozu przed rozpoczęciem pojazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. O sposobie załadunku stanowi art. 61 Prawa o ruchu drogowym. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie były przekraczane normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie profesjonalnego przewoźnika. To on bowiem jest odpowiedzialny za naruszenie tych regulacji. Ustawa o drogach publicznych nie przewiduje możliwości uchylenia się przewoźnika od odpowiedzialności za naruszenie dopuszczalnych nacisków na osie, czy też przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Przepis art. 13g ust. 1b pkt 1 wyraźnie wskazuje, iż w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy, na podmiot wykonujący przejazd nakładana jest obligatoryjnie kara pieniężna. Wobec tego wniosek skarżącego o powołanie biegłego na okoliczność czy kierowca miał możliwość zbadania nacisków na osie i czy możliwe było zabezpieczenie ładunku sypkiego przed przemieszczeniem organ nie uwzględnił, albowiem nie wnosił on nic do sprawy.

Odmiennie uregulowana jest odpowiedzialność załadowcy. Odpowiada on jedynie w przypadku, gdy w chwili kontroli dowody jednoznacznie wskazują, iż miał on wpływ lub przyczynił się do powstania naruszenia.

Nie może też zostać uwzględnione tłumaczenie dotyczące długości odcinka drogi, którą przebył przeładowany pojazd. Długość odcinka drogi jest bez znaczenia zarówno dla zasadności jak i wysokości nałożonej kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Odnośnie błędów pomiaru organ wskazał, iż wagi podczas kontroli metrologicznej badane są pod kątem dopuszczalnych błędów. Wyświetlany wynik jest już o ten błąd pomniejszony. Mimo to inspekcja odejmuje jeszcze 200 kg na każdej osi, a następnie jeszcze 2 %. Wynika to z wewnętrznego zarządzenia organu. Rzeczywisty wynik powodowałby nałożenie jeszcze surowszej kary.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2010 r. wniosła F. Sp. z o.o. z siedzibą w C.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a mianowicie

1. art. 13g ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych poprzez nałożenie kary na przedsiębiorcę, a nie załadowcę pomimo bezspornej okoliczności, że kierowca nie miał wpływu na sposób załadunku pojazdu, w przeciwieństwie do operatora ładowarki, co uzasadnia nałożenie kary na załadowcę, a nie przewoźnika;

2. art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędną wykładnię, albowiem w przypadku załadunku kruszywa kierowca nie ma możliwości kontrolowania w trakcie załadunku nacisków na osie, ma jedynie możliwość kontroli łącznej masy załadunku przy wyjeździe z terenu zakładu;

3. załącznika nr XII pkt 8 do Aktu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej poprzez nieuwzględnienie dozwolenia do poruszania się pojazdem nienormatywnym na drodze dojazdowej do/z punku załadunku/rozładunku;

4. art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady legalizmu, albowiem nie wskazano podstaw prawnych w zakresie ważenia w tym, w szczególności nie wyjaśniono zasad obliczania i występowania błędów pomiarów- brak jest podstaw prawnych zarówno w protokole kontroli jak i samych decyzjach;

5. art. 9 kpa poprzez naruszenie zasady informowania stron (kierowcy) o okolicznościach faktycznych i prawych, które maja znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. możliwości powtórnego ważenia, gdy wynik ważenia był na granicy dwóch progów ustanawiających kary pieniężne;

6. art. 6, 7, 8 kpa poprzez naruszenie zasady legalizmu, zaufania oraz prawdy obiektywnej poprzez nierozpoznanie wniosku dowodowego w toku postępowania w postaci powołania biegłego, wskazanego przez skarżącego w odwołaniu.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz decyzji ją poprzedzającej [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia powyższych zasad skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zdaniem Sądu, stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości.

W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ przedstawił też obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Główny Inspektor Transportu Drogowego zastosował właściwe normy prawa materialnego. Nie budzi też wątpliwości sądu ich interpretacja, dokonana przez organ.

Wynikająca z art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) obligatoryjność wymierzenia kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych bez stosownego zezwolenia pojazdów nienormatywnych, nakłada na organy orzekające o wymierzeniu kary obowiązek wszczynania z urzędu postępowań administracyjnych w stosunku do podmiotu dokonującego przejazdu w przypadku każdoczesnego stwierdzenia takiego przejazdu.

Z treści art. 13g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku (niezależnie od kary nałożonej na podmiot wykonujący przejazd).

Warto przy tym zauważyć, że przepis art. 13g ust. 1 b został dodany art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 192, poz. 1381, zwanej dalej ustawą zmieniającą) z dniem 3 listopada 2007 r. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym karę pieniężną nakładano tylko na dokonującego przejazdu pojazdem nienormatywnym. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej wynika, że zaproponowana zmiana przepisów miała na celu m.in. zapobieżenie dewastacji dróg przez przeciążone pojazdy (druk sejmowy 2106). Środkiem do realizacji tego celu jest prawna możliwość nakładania kar za przejazd pojazdem przeciążonym zarówno na podmiot wykonujący przejazd jak i na inne podmioty mające wpływ lub godzące się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r. II GSK 717 /09).

W sprawie niniejszej, w czasie kontroli pojazdu, w procesie jego ważenia uczestniczył upoważniony przedstawiciel strony - kierowca pojazdu, którego podpis widnieje na protokole z kontroli. Został on poinformowany o zasadach kontroli i przysługujących mu uprawnieniach. Udostępniono mu do wglądu wszystkie niezbędne dokumenty, w tym także dotyczące wag i sposobu ważenia, legalizacji terenu. W czasie kontroli drogowej użyta została waga posiadająca ważną legalizację Urzędu Miar. Legalizacja to przecież ważna, prawna kontrola metrologiczna. Kierowca powyższe fakty potwierdził składając podpis pod protokołem kontroli i oświadczeniem w nim zawartym. Zgodził się więc jej z wynikami i to bez zastrzeżeń.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w której strona miała pełną możliwość i prawo wypowiadania się w sprawie, składania wniosków dowodowych, prawo wglądu do akt sprawy, Sąd uznał, iż jej twierdzenie o naruszeniu przepisów postępowania jest nieuzasadnione, a zarzuty skargi za nietrafne.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że kara pieniężna za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu jest sankcją administracyjną związaną z naruszeniem warunków wykorzystywania drogi publicznej - art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Ma ona charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy.

Zgodnie z zapisami ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona do jednej z kategorii dróg (krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych), z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych - art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy.

Wyjaśniając natomiast pojęcie pojazdu nienormatywnego ustawodawca wskazał, że jest to taki pojazd lub zespół pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi - art. 4 pkt 25 ustawy. Podkreślić zatem należy, że "nienormatywność" pojazdu - czyli niezgodność, sprzeczność z jakimś wzorcem - została w tej definicji odniesiona do parametrów przewidzianych dla danej drogi.

Przepisy regulujące zasady korzystania z dróg publicznych wyodrębniają drogi, po których bez zezwolenia mogą poruszać się jedynie pojazdy o określonych parametrach. Zgodnie z art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych minister właściwy do spraw transportu ustala, drodze rozporządzenia, sieć dróg krajowych, po których mogły poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 11,5 t, ustala również wykaz dróg krajowych oraz wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Stosownie do art. 41 ust. 6 ustawy drogi inne niż określone na podstawie art. 41 ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton.

W tym zakresie o "nienormatywności" danego pojazdu decyduje to, czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianych dla danej drogi. O tym więc, jakie pojazdy mogą się poruszać w kraju po danej drodze decydują przepisy określające maksymalne dopuszczalne naciski osi pojazdów dopuszczonych do ruchu tj. dopuszczalne obciążenie osi na danej drodze, a to jest określone w przepisach prawa o drogach publicznych.

Z punktu widzenia zasad wykorzystywania dróg publicznych dopuszczalne naciski osi pojazdu zawarte są w cyt. ustawie o drogach publicznych. Wynikają z treści załącznika nr 2 do tej ustawy, określającego wielkości parametrów oraz kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych.

Wydane w sprawie rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie pozostaje także w sprzeczności z przepisami art. 61 ust. 11 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), gdyż oba te przepisy wskazując na konieczność uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem o większym niż dopuszczalnym nacisku osi również odwołują się do parametrów przewidzianych dla danej drogi. Te zaś wynikają z przywoływanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. To z przepisu ustawy - art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika sposób załadunku, w tym materiałów sypkich. W przypadku, gdy istnieją rzeczywiste trudności z zabezpieczeniem ładunku przed przemieszczeniem, że nie można byłoby zapewnić równomiernego obciążenia wszystkich osi pojazdu zgodnie z obowiązującymi normami, to przewoźnik winien w takiej sytuacji uzyskać zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym i w ten sposób uniknąć opłaty karnej (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 351198/98, LEX nr 41666).

Zdaniem Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wyników kontroli jak i sposobu jej przeprowadzenia. Kontrolę prowadziły wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu. Kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów, ani ustawienia pojazdu w czasie ich dokonywania, a także konfiguracji placu. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag. Tym samym kierowca wypowiedział się w sprawie podpisując protokół bez zastrzeżeń.

Wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Funkcjonariusze Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Przyrządy pomiarowe użyte w czasie kontroli posiadały legalizację, co wyklucza możliwość wystąpienia błędu.

Tym samym dopuszczenie dowodu z opinii biegłego było niecelowe. Badanie przyczyn zaistniałych naruszeń nie należy do organu. Wiążącym dla organu jest tylko stwierdzenie faktu wystąpienia określonych naruszeń.

Zdaniem Sądu, postępowanie wyjaśniające w sprawie niniejszej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Organy obu instancji podjęły, w ramach postępowania, wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy odniósł się do każdego z podniesionych, w postępowaniu odwoławczym, zarzutów.

To do obowiązków przewoźnika należy takie załadowanie towaru, aby pojazd nie przekraczał określonych prawem parametrów i nie stwarzał w związku z tym zagrożenia na drodze. Strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W przypadku więc stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi bez wymaganego zezwolenia, wymierza się karę pieniężną.

Wbrew twierdzeniom skarżącego droga nr [...] nie jest drogą wewnętrzną, do której nie mają zastosowanie przepisy ustawy o drogach publicznych. Droga, na której zatrzymano pojazd jest drogą publiczną, zaliczoną do kategorii dróg wojewódzkich, co wyklucza możliwość jej zakwalifikowania jako wewnętrznej drogi dojazdowej w stosunku do której brak byłoby ograniczeń w zakresie dopuszczalnych parametrów. Tym samym załącznik nr XII pkt 8 do Aktu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej nie ma do niej zastosowania.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku.