Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1950/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Beata Trawińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek od zapłaconych należności celnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...].10.2004 r. stwierdził nieważność decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...].05.2000 r., oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].07.1998 r. i decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z [...].07.1998 r. wydanych w sprawie M.C..

Z uzasadnienia tej decyzji (znajdującej się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy) wynika, iż [...].08.1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w R. decyzją zawartą w DOC nr [...], dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym silnik z podzespołami do samochodu marki [...]. Natomiast [...].08.1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją zawartą w DOC nr [...] dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym nadwozie do samochodu tej marki.

Postanowieniem z [...].06.1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w R. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w DOC z [...].08.1996 r., a następnie decyzją z [...].07.1998 r. uchylił ww. decyzję z [...].08.1996 r. i orzekł o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Celnego w W.. Dyrektor Urzędu Celnego w W., po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w DOC z [...].08.1996 r., oraz mając na uwadze decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w R., w dniu [...].07.1998 r. uchylił decyzję z [...].08.1996 r. i dokonał wymiaru należności celnych od pojazdu samochodowego marki [...] sprowadzonego przez stronę -jak ustalił organ- w stanie rozmontowanym.

Od powyższej decyzji zostało wniesione odwołanie, po którego rozpatrzeniu Prezes GUC decyzją z [...].05.2000 r. utrzymał decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. w mocy.

Następnie, pismem z 23.12.2000 r. strona wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej zarówno w I jak i w II instancji przez organy celne, powołując się na przesłankę rażącego naruszenia prawa.

Decyzją z [...].05.2001 r. Prezes GUC odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z [...].05.2000 r., a następnie, po rozpatrzeniu środka odwoławczego, w dniu [...].10.2001 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Na decyzję organu II instancji wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 18.11.2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję z [...].10.2001 r. z powodu naruszenia przez organ art. 130 Ordynacji podatkowej poprzez niewyłączenie pracownika od rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym.

W dniu [...].02.2003 r. Dyrektor Izby Celnej w W., mając na uwadze zapadły wyrok NSA, wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Prezesa GUC wydaną w I instancji w zakresie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Sądu, który wyrokiem z 10.02.2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa GUC z [...].05.2001 r.

Będąc związany tym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10.02.2004 r. sygn. akt V SA 930/03, Dyrektor Izby decyzją z [...].10.2004 r. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z [...].07.1998 r., decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].07.1998 r., oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezesa GUC z [...].05.2000 r., uznając, iż rozstrzygnięcia te dotknięte są wadą proceduralną, której rodzaj i charakter wymaga usunięcia ich z obrotu prawnego.

W tej sytuacji Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...].11.2004 r., powołując się na art. 246 § 4 i art. 250 Kodeksu celnego, oraz na powołaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...].10.2004 r., orzekł o zwrocie M.C. zapłaconego cła i odsetek w kwocie [...]

Decyzją z [...].03.2005 r. Dyrektor Izby, mając na uwadze pismo strony z 11.12.2004 r. o sprostowanie błędów rachunkowych zawartych w decyzji orzekającej o zwrocie nadpłaconego cła i odsetek oraz pismo strony z 17.02.2005 r. wzywające do zwrotu odsetek od zapłaconych należności celnych, na podstawie art. 213 § 2 Ordynacji podatkowej uzupełnił z urzędu wydaną przez siebie decyzję z [...].11.2004 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia, w ten sposób że, orzekł o zwrocie zapłaconego cła i odsetek, podając kwoty w rozbiciu na cło i odsetki od zapłaconych należności celnych, oraz dodatkowo orzekł o odmowie zwrotu odsetek od zapłaconych należności celnych. Organ celny uzupełnił również decyzję z [...].11.2004 r. o uzasadnienie. Wskazał w nim dodatkowo, iż stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa GUC oraz decyzji wydanych w pierwszej instancji przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. i Dyrektora Urzędu Celnego w R. było spowodowane względami formalnymi, natomiast w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego merytoryczne rozstrzygnięcie organów celnych było prawidłowe. Strona przyczyniła się bowiem do błędnej klasyfikacji importowanego towaru, a w wobec tego nie można mówić o błędzie organu celnego w świetle art. 250 § 3 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...].06.2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniesionego odwołania od decyzji wydanej w I instancji w zakresie odmowy zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazał również na przepis art. 250 § 3 Kodeksu celnego oraz na decyzję Dyrektora Izby z [...].10.2004 r., zaznaczając, iż w trakcie prowadzonego przez organy celne (Dyrektorów Urzędów Celnych w W. i w R.) postępowania wyjaśniającego ustalono, że rzeczywistym przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą był samochód marki [...], a nie części samochodowe, jak to zgłosiła strona do odprawy celnej, uiszczając w związku z tym należności celne w niższej wysokości niż prawnie należne. W ocenie Dyrektora Izby brak jest w tej sytuacji podstaw prawnych do zapłaty stronie odsetek od zwracanych należności celnych, stosownie do powołanego art. 250 § 3 Kodeksu celnego.

Postanowieniem z [...].07.2005 r. Dyrektor Izby Celnej sprostował, na wniosek strony, błędne pouczenie zawarte w swojej decyzji z [...].06.2005 r. co do przysługującego od tej decyzji środka zaskarżenia.

W dniu 20.07.2005 r. M.C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. orzeczenie Dyrektora Izby z [...].06.2005 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu prawnego podniósł naruszenie art. 250 § 3 Kodeksu celnego poprzez bezzsadane przyjęcie, że do wydania decyzji wymiarowej w dniu [...].07.1998 r. przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. przyczynił się sam skarżący wprowadzając w błąd organ celny. Wskazał, iż decyzja wymiarowa w sprawie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem została ona wydana po upływie 2 lat, o których mowa w obowiązującym wówczas art. 83 ust. 1 Prawa celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w spawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem za trafne zarzuty w niej podniesione.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność odmówienia skarżącemu zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych na podstawie art. 250 § 3 Kodeksu celnego. W myśl tego przepisu, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, "od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu".

Z akt niniejszej sprawy wynika, iż postanowieniem z [...].06.1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w R. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w DOC z [...].08.1996 r., a następnie decyzją z [...].07.1998 r. uchylił ww. decyzję zawartą w DOC i orzekł o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez Dyrektora Urzędu Celnego w W.. Dyrektor Urzędu Celnego w W., po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w DOC z [...].08.1996 r., oraz mając na uwadze decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w R., w dniu [...].07.1998 r. uchylił decyzję z [...].08.1996 r. i dokonał wymiaru należności celnych od pojazdu samochodowego marki [...].

Zatem, decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...].07.1998 r. uchylono decyzję z dnia [...].08.1996 r. dotyczącą zgłoszenia do odprawy celnej silnika o nr [...] z podzespołami i przekazano sprawę do rozpoznania Dyrektorowi Urzędu Celnego w W.. Natomiast wymiaru należności celnych obejmujących samochód osobowy marki [...]dokonano decyzją z dnia [...].07.1998 r., która doręczona została stronie w dniu 4 sierpnia 1998 r. (data doręczenia znana Sądowi z wyroku WSA sygn. akt V SA 930/03 włączonego do akt sądowych niniejszej sprawy).

Na okoliczności te (w szczególności daty wydania ww. decyzji) zwrócił uwagę WSA w swoim wyroku z 10.02.2004 r., którym uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...].02.2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...].05.2001 r., wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa GUC utrzymującej w mocy decyzję wymiarową w niniejszej sprawie, tj. decyzję Dyrektora Urzędu Celnego W. z [...].07.1998 r., w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia czy nie nastąpiło w sprawie przedawnienie wymiaru należności celnych.

Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne [Dz. U. z 1994 r. nr 71, poz. 312 ze zm.] obowiązującej w dniu wydania ww. decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Celnego w W., nie można było wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2000 r. sygn. akt FPS 10/00 (ONSA 2001, z. 2, poz. 56) pojęcie "wydanie decyzji" obejmuje jej doręczenie (ogłoszenie) stronie. Data doręczenia decyzji jest więc datą wydania decyzji i wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego.

Sąd w wyroku z 10.02.2004 r. podkreślił, iż doręczenie stronie decyzji wymierzającej należności celne, w świetle przytoczonego art. 83 ust. 1 Prawa celnego, po upływie 2 lat od wprowadzenia silnika i podzespołów na polski obszar celny, stanowiłoby rażące naruszenie prawa i uniemożliwiłoby wymierzenie tych należności od samochodu jako całości.

Mając na uwadze ww. wyrok Sądu, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...].10.2004 r., powołując w podstawie prawnej art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, stwierdził nieważność decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...].05.2000 r., oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].07.1998 r. i decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z [...].07.1998 r. ze względu na rażące naruszenie prawa. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzje, których nieważność stwierdził, były dotknięte wadą proceduralną, której rodzaj i charakter wymagał ich usunięcia z obrotu prawnego.

Chociaż organ celny w swoim orzeczeniu nie wyjaśnił na czym jego zdaniem ta wada proceduralna polegała, w świetle powyższego należy stwierdzić, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].07.1998 r., wymierzająca należności celne, została doręczona stronie po upływie wskazanego powyżej 2-letniego terminu, tj. po upływie 2 lat od powstania obowiązku uiszczenia należności celnych od sprowadzonego silnika z podzespołami do samochodu marki [...] wg DOC z [...].08.1996 r. Decyzja ta bowiem została doręczona stronie w dniu 4.08.1998 r. Wobec tego została ona wydana z naruszeniem normy prawnej, wbrew wyraźnemu zakazowi prawa. To naruszenie prawa stanowiło przyczynę wydania przez Dyrektora Izby Celnej w W. decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. i decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R.. W dniu 29.11.2005 r. pełnomocnik organu celnego potwierdził na rozprawie, iż podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z [...].07.1998 r. wymierzającej należności celne było naruszenie okresu przedawnienia, tj. wydania tej decyzji po upływie 2 lat wynikających z art. 83 ust. 1 Prawa celnego.

Nie ma wątpliwości, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą zwrotu cła i odsetek była konsekwencją decyzji stwierdzającej nieważność ww. decyzji organów celnych.

Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił przepis art. 250 § 3 Kodeksu celnego, stosownie do którego organy celne zawsze zobowiązane są do zwrotu cła wraz z odsetkami, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W razie spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek na organach celnych ciąży obowiązek zapłaty odsetek od zwracanego cła. Podstawową przesłanką uzasadniającą zwrot cła z odsetkami jest więc stwierdzenie, że "niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego". Kodeks celny ani poprzednio obowiązujące Prawo celne nie definiują pojęcia "błędu organu celnego" w rozumieniu art. 250 § 3 Kodeksu celnego. W języku potocznym błąd obejmuje między innymi niezgodność, odstępstwo od normy, pomyłkę (Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, tom I, s. 285). Na tle art. 250 § 3 Kodeksu celnego brak jest przesłanek, by ograniczać pojęcie błędu tylko do pomyłki rachunkowej, czy tylko do błędu mającego charakter merytoryczny. Omawiany przepis prawa nie zawiera takiego rozróżnienia, nie różnicuje błędów organów celnych i ich skutków w zależności od charakteru tych błędów (v. wyrok NSA z 10.06.2003 r. sygn. akt I S.A./Łd 36/2002, ONSA 2004/2 poz. 77).

Reasumując, w sprawie wydano decyzję zobowiązującą stronę do zapłaty wyższego cła w sposób niezgodny z normą prawną wynikającą z art. 83 ust. 1 Prawa celnego wówczas obowiązującego. Wydanie decyzji z naruszeniem tego artykułu należało uznać za wynik błędu organu celnego, do którego powstania strona w żaden sposób się nie przyczyniła. Uzasadnianie natomiast tego błędu -jak to czyni organ celny- względami formalnymi, nie ma znaczenia w świetle treści art. 250 § 3 Kodeksu celnego, który nie różnicuje błędów organów celnych na merytoryczne i formalne.

Sąd zaznacza, iż nie kwestionuje ustaleń poczynionych przez organy celne, które spowodowały w sprawie wznowienie postępowań celnych i uchylenie decyzji zawartej w DOC z [...].08.1996 r., jednak podkreśla, iż na ponowne wymierzenie należności celnych organ celny miał 2 lata od powstania obowiązku ich uiszczenia. Po upływie tego okresu, nawet jeśli istniały uzasadnione powody dokonania ponownego wymiaru należności celnych, nie było to możliwe. Na tym bowiem polegała istota instytucji przedawnienia określona w art. 83 ust. 1 Prawa celnego, które obowiązywało w dacie wydania w dniu [...].07.1998 r. przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. decyzji. Decyzja ta zatem, mimo -jak twierdzi organ celny- istnienia podstaw merytorycznych do jej wydania, nie powinna być wydana, albowiem sprzeciwiała się temu wyraźna norma prawna.

Wobec powyższego, w świetle art. 250 § 3 Kodeksu celnego, brak jest podstaw w sprawie do stwierdzenia, że skarżący przyczynił się do powstania błędu organu celnego, polegającego na wymierzeniu należności celnych z naruszeniem art. 83 ust. 1 Prawa celnego.

W tej sytuacji Sąd uznał, iż skarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 250 § 3 Kodeksu celnego, stanowiącego m.in. podstawę prawną jej wydania i mającego wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270], orzeczono jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono z powodu braku wniosku skarżącego, mimo pouczenia w zawiadomieniu o rozprawie o możliwości jego złożenia.

|Wyrok z dnia 29 listopada 2005 r. |

|Sygn. Akt. VSA/Wa 1950/05 jest prawomocny |

|od dnia 23 lutego 2006 r. |

|podpis sędziego |