Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1353/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska, Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.), Protokolant Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 czerwca 2009r. sygn. akt II SA/Lu 251/09 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 251/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...], w przedmiocie pomocy na dożywianie.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu [...] stycznia 2009 r. w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego T. W. złożyła ustnie wniosek o świadczenie na zakup żywności – program rządowy w wysokości 400 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N. orzekł o udzieleniu wnioskodawcy pomocy w postaci rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie zasiłku celowego w wysokości 200 zł miesięcznie, w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. z przeznaczeniem na zakup żywności. Powołał się na przepisy art. 7 pkt 6, art. 8 ust.1, art. 39 ust.2, art. 106 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz.950), art. 3 i art. 5 ust.1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz.2259) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz.186). Organ ustalił, że dochód T. W. wynosi [...] zł i nie przekracza dochodu osoby określonego w przepisach ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (jest to kwota 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej – obecnie 715,50 zł). Ponadto spełnione zostały kryteria określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, występuje bowiem problem schorzeń przewlekłych. Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W tym samym budynku mieszka mąż wnioskodawczyni. Mają oni orzeczoną separację i mąż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Organ ustalił, że wydatki mieszkaniowe wnioskodawczyni dzieli na pół z mężem, tj. za energię elektryczną opłaca100 zł, wywóz nieczystości – 30 zł. Pozostałe koszty to leki i środki higieniczne – 100 zł. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł. Kierownik stwierdził, że pomoc społeczna nie refunduje w całości wydatków ponoszonych przez osoby korzystające ze wsparcia. Przyznając pomoc w kwocie 200 zł wzięto pod uwagę nie tylko potrzeby i sytuację materialną, bytową i zdrowotna wnioskodawczyni, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin z rejonu, zwracających się o zabezpieczenie ich potrzeb. Wzięto pod uwagę także możliwości Ośrodka. Organ dodał, że dochód jakim dysponuje T. W., systematyczne świadczenie pomocy przez OPS na inne potrzeby oraz zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 200 zł miesięcznie, winien zaspokoić potrzeby wymienione we wniosku. Zauważył jeszcze, że w miarę możliwości udziela pomocy T. W., o czym świadczy przyznanie w 2008 r. specjalnych zasiłków celowych na kwotę 1960 zł oraz zasiłków celowych na zakup żywności na kwotę 1800 zł.

T. W. złożyła w dniu [...] stycznia 2009 r. odwołanie od dwóch decyzji wydanych w jej sprawach przez organ pierwszej instancji, w tym także od decyzji nr [...]. Zarzuciła, że decyzje naruszają prawo, tj. art. 130 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., ustawę o pomocy społecznej i inne. Jej zdaniem, uzasadnienie zawiera kłamstwa, sugestie, domniemania, błędy, co miało wpływ na wysokość świadczeń. W zakończeniu odwołania umieściła dwa równoważniki zdań: "opał stan – 0" i "żywność – brak środków". Następnie złożyła pismo uzupełniające odwołanie, w którym wyraziła niezadowolenie ze stosowania art. 130 § 1 i 2 K.p.a. Stwierdziła, że wysokość przyznanego świadczenia jest dowolna. Wniosła o przyznanie dodatkowo 200 zł miesięcznie. Zarzuciła nieuwzględnienie wszystkich wydatków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium powołało się na przepisy art. 3, art. 7, art. 8 oraz art. 39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728) oraz art. 3 pkt 1c, art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz.2259 ze zm.). Organ odwoławczy przytoczył przepis art. 5 ust.1 o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", według którego pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium nie zakwestionowało ustaleń organu pierwszej instancji. W szczególności ustaliło, w oparciu o dowód z wywiadu środowiskowego, że dochód skarżącej wynosi [...] zł i nie przekracza 150% kryterium dochodowego (477,00 zł dla osoby samotnie gospodarującej). Za wiarygodne, w świetle rachunków i dokumentów, uznało wydatki ponoszone na energię elektryczną (100 zł), wywóz nieczystości (30 zł), leki i środki higieniczne (140-150 zł), rachunek telefoniczny (42 zł), koszty skarg, odwołań itp. (60 zł). Za niepoparte dowodami, gołosłowne i niewiarygodne organ odwoławczy uznał twierdzenia o wydatkach na pomoc w kwocie 32 zł dziennie oraz o zaciąganych pożyczkach. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie wysokości przyznanej pomocy. Uznało, że kwota 200 zł jest adekwatna do sytuacji odwołującej się. Nie jest to pomoc jedyna. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. przyznano jej zasiłek celowy specjalny w kwocie 300 zł na zakup opału. Od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. skarżącej wypłacano zasiłek celowy w wysokości 200 zł miesięcznie w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Równolegle odwołująca się otrzymywała pomoc w formie specjalnych zasiłków celowych. Pomoc dla wnioskodawczyni wynosiła w 2008 r. średnio 300 zł miesięcznie. Organ odwoławczy wskazał, że nie jest rolą pomocy społecznej spełnianie wszystkich żądań wnioskodawców (w tym co do wysokości pomocy). Zauważył, że T. W. ma stałe źródło dochodu i uzyskuje znaczącą pomoc. Organ ma zaś obowiązek udzielania pomocy wielu innym potrzebującym, często nieposiadającym stałego dochodu, znajdującym się w podobnej lub w gorszej sytuacji. Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie przyznające pomoc w kwocie 200 zł nie jest dowolne, mieści się w granicach uznania administracyjnego. Uwzględniając pomoc, skarżąca dysponuje kwotą 756,02 zł miesięcznie. Na marginesie Kolegium skonstatowało, że przy dochodach w takiej wysokości pomoc na dożywianie nie przysługuje. Kolegium stwierdziło nadto, że w sprawie była znana sytuacja zdrowotna wnioskodawczyni. W aktach znajduje się zaświadczenie lekarskie wskazujące na niepełnosprawność skarżącej w stopniu umiarkowanym. Koszty leków i środków higienicznych, przyjęte przez organy, wnioskodawczyni potwierdziła w wywiadzie środowiskowym. Nie doszło, zdaniem Kolegium, do naruszenia art. 130 § 1-3 K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2009 r. T. W. zaskarżyła dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, w tym decyzję z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]. W skardze na decyzję w przedmoście pomocy na dożywianie powołała się na zarzuty podniesione pod adresem decyzji w przedmiocie pomocy na zakup opału. Według skarżącej, źle obliczono jej dochód, zaliczając do dochodu zasiłek na dożywianie. Wywiad środowiskowy przeprowadzono [...] stycznia 2009 r., a więc ponad 30 dni od dnia złożenia wniosku ([...] grudnia 2008 r.). Zarzuciła wypłacenie jej kwoty 200 zł dopiero w dniu [...] marca 2009 r. Zdaniem skarżącej, "podstawa wysokości świadczenia jest poza dochodem, wydatkami i sytuacją zdrowotną". Podniosła, iż organ odwoławczy nie uwzględnił dowodów wskazujących na jej wydatki, przedłożonych w postępowaniu odwoławczym. Jej wydatki przekraczają dochody. Nie wzięto pod uwagę pożyczek na opłacenie pomocy ze strony innych osób. Chodzi np. o rąbanie drewna. Celowo pominięto opłatę za telefon w kwocie 42 zł Usługi opiekuńcze przyznano jej dopiero od 9 lutego 2009 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o oddalenie skargi. Powtórzyło wywody i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, Kolegium stwierdziło, że nie doliczyło do dochodu skarżącej kwoty przyznanego zasiłku w kwocie 200 zł w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Skargę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Jako materialną podstawę rozstrzygnięcia Sąd wskazał przepisy art. 3 pkt 1 lit. c, art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz.2259). Konkretyzując tę podstawę Sąd stwierdził, że celem programu jest, zgodnie z art. 2 powołanej ustawy, m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza co do zasady 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Sąd pierwszej instancji ustalił, że wniosek o tę pomoc został złożony podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] stycznia 2009 r. Wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczył zasiłku na zakup opału. Zarzut przeprowadzenia wywiadu po upływie 30 dni od dnia złożenia wniosku nie jest więc uzasadniony. Sąd odnotował przeprowadzenie przez organ jednego postępowania dowodowego, które zostało wykorzystane, w ramach dwóch postępowań, do rozstrzygnięcia żądań zgłoszonych przez skarżącą. Wyczerpany został obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nie było działania na szkodę skarżącej, skoro organy skorzystały z możliwości rozpatrzenia wniosku w oparciu o ustawę o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Przepisy tej ustawy przewidują łagodniejsze rygory co do wysokości dochodu uprawniającego do przyznania świadczenia, niż przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nawiązując do art. 7 ustawy o pomocy społecznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że udzielając świadczeń, organ kieruje się zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielanie pomocy. Sąd podkreślił, że decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o ustaleniu jego wysokości ma charakter uznaniowy. Kontrolując decyzje uznaniową, Sąd nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów. Określenie wysokości pomocy ustawodawca pozostawił uznaniu organów, które są dysponentami środków finansowych przeznaczonych na tego rodzaju cele i mają informacje co do własnych możliwości finansowych oraz potrzeb innych osób zgłaszających się po pomoc społeczną. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a określając wysokość zasiłku celowego organy administracji uwzględniły interes i potrzeby skarżącej, możliwości finansowe gminy oraz interes innych osób ubiegających się o pomoc społeczną.

Skargę kasacyjną złożyła T. W. reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżyła wyrok w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Skargę kasacyjną oparła na naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 K.p.c. i w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), przez nienależyte sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku i przekształcenie zasady swobodnej oceny dowodów w dowolność z powodu stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, nieodniesienia się do przyznanego przez Kolegium faktu, że organ "nie uwzględnił wydatków strony zgodnie z zasadami ustawy o pomocy społecznej", przy prawidłowo obliczonym dochodzie 556,02 zł i niezbadanie dowodów zgromadzonych w aktach, a których wzajemna sprzeczność i niekompletność w świetle poniżej wskazywanych przepisów świadczy o dowolności decyzyjnej organu pomocy społecznej I i II instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca scharakteryzowała wymogi decyzji administracyjnej, elementy uzasadnienia decyzji oraz szczególne obowiązki w zakresie uzasadniania decyzji uznaniowej. Skarżąca wskazała na to, że efektem kontroli decyzji dokonywanej przez sąd administracyjny powinno być jej wyeliminowanie, jeśli przy wydaniu decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Kontrola sądowa opiera się na kontroli akt sprawy administracyjnej. Tymczasem na podstawie akt administracyjnych nie sposób wyciągnąć wniosek, że rozstrzygnięcie Kolegium nie jest dowolne, nie przekracza granic uznania i jest uzasadnione sytuacją, w jakiej znajduje się skarżąca. Akta OPS w znacznej części dotyczą innej sprawy, a mianowicie wniosku o przyznanie zasiłku na zakup węgla. Ustaleniu o dzieleniu wydatków z mężem przeczą inne dokumenty, między innymi decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r., oświadczenie z dnia [...] stycznia 2009 r. Skarżąca jest inwalidką wymagającą chociaż częściowej pomocy osób drugich. Według skarżącej, organy były obowiązane dokonać dokładnej analizy, jakimi środkami finansowymi dysponuje OPS w N. w skali miesiąca, na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, w tym w ramach Programu pomocy państwa w zakresie dożywiania, jaka jest średniowysokość udzielanych zasiłków na jednego uprawnionego, ile osób w danym miesiącu z tej formy korzysta i ilu osobom spełniającym kryterium dochodowe świadczenia tego nie przyznano. Powyższe ustalenia winny mieć poparcie w materiale dowodowym. Skarżąca dalej wywodziła, iż zebranie tych danych nie jest kłopotliwe, skoro w myśl § 11 rozporządzenia z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. Nr 25, poz.186 ze zm.), wójtowie są zobowiązani gromadzić co kwartał, w celu przekazywania informacji wojewodzie, szczegółowe informacje z tym związane. Sąd zaakceptował to, że Kolegium nie uwzględniło wydatków, przy obliczaniu dochodu. Już sam ten fakt, zdaniem skarżącej, powinien skutkować uchyleniem wyroku. Skarżąca stwierdziła, że wywiad środowiskowy z dnia [...] stycznia 2009 r. był przeprowadzony do innej sprawy. Skarżąca zgodziła się z tezą, że świadczenie nie musi być przyznane w wysokości zgodnej z wnioskiem. Podniosła jednak, że uznaniowości nie można przekształcić w dowolność. Poza tym, organ ma obowiązek, a nie prawo podmiotowe do przyznawania i wypłacania zasiłku celowego (art. 17 ust.1 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej), przy spełnianiu kryteriów ustawowych. Wspominanie zaś przez Sąd o specjalnym zasiłku celowym (art. 41 ustawy o pomocy społecznej) jest tylko teoretyczne i nie ma w sprawie znaczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu sformułowanego w podstawie kasacji o naruszeniu proceduralnym polegającym na zaaprobowaniu ogólnikowego uzasadnienia decyzji, niewskazującego precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowych jest przeprowadzana pod względem ich zgodności z prawem. Zbadania wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono wybór rozstrzygnięcia sprawy (patrz: Janusz Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 481; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, niepublikowanego, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wybór rozstrzygnięcia powinien zaś być oparty o wyraźnie określone kryteria, którymi kierował się organ (por. Adam Błaś "Sądowa kontrola decyzji uznaniowych", CASUS – Suplement, Wiosna 2000 r., s. VIII). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej – kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 – 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (patrz: w/w wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, art. 3 ust.4 tej ustawy, czy też art. 107 § 3 K.p.a. Wykazanie możliwości pomocy społecznej może odwoływać się do okoliczności znanych organowi z urzędu i do okoliczności znanych powszechnie (art. 77 § 4 K.p.a.) – por. w/w wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1458/08, niepublikowane, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. To samo odnosi się do ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, w tym w ramach wieloletniego "Programu pomocy państwa w zakresie dożywiania", średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy i ilości osób, spełniających kryterium dochodowe, którym świadczenia tego nie przyznano. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, opartych o przepisach art. 3 pkt 1 lit. c oraz art. 5 ust.1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz.2259 ze zm.) nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) w związku z art. 2 – 3 oraz art. 5 ust.1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (por. Małgorzata Jaśkowska [w:] red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel "System prawa administracyjnego. Tom I. Instytucje prawa administracyjnego", C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2009, s. 291).

Podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie tylko prawidłowo scharakteryzował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku materialnoprawną instytucję uznania administracyjnego będącą częścią regulacji art. 5 ust.1 zastosowanej ustawy, ale także dokonał kontroli zaskarżonej decyzji również pod kątem właściwego uzasadnienia uznaniowego elementu rozstrzygnięcia. W omawianym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania art. 141 § 4 P.p.s.a.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu sformułowanego w podstawie kasacji, dotyczącego stanu faktycznego (błędnego zaakceptowania, że organ nie uwzględnił wydatków strony oraz dowolność zamiast zasady swobodnej oceny dowodów), zauważyć trzeba, że zarzut ten nie może być oparty na przepisach art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 K.p.c., w sytuacji, gdy Sąd nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1026/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 322261). Nadto, nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego mogą być w podstawie kasacji powiązane z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. tylko wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (patrz: uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, dotychczas niepublikowana, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wypowiedział się zarówno o czynnościach podejmowanych przez organy w ramach postępowania dowodowego (wywiad środowiskowy), jak i o ustaleniach faktycznych. Niezależnie zaś od braku precyzji w sformułowaniu podstawy kasacji w omawianym zakresie, stwierdzić należy, że nie ma podstaw do kwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny prawidłowości ustaleń faktycznych oraz postępowania przed organami administracyjnymi. Odnosi się to do obowiązku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz ustalenia dochodu i wydatków skarżącej. Trudno zaś określić jako zarzut: "nieuwzględnienie przez organ wydatków przy obliczaniu dochodu". W świetle art. 5 ust.1 ustawy o ustanowieniu wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z art. 8 ust.1 pkt 1 i ust.3 ustawy o pomocy społecznej, przy obliczaniu dochodu nie pomniejsza się przychodów o wydatki, lecz jedynie o podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne oraz kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przywołany zarzut skargi kasacyjnej w istocie wskazuje zatem na zgodność zaskarżonego wyroku i zaskarżonej do Sądu decyzji z prawem, a nie na naruszenie prawa.

W związku z powołaniem w podstawie kasacji przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) – zatytułowanie przez skarżącą tej ustawy: "Prawo o ustroju sądów powszechnych" wydaje się oczywistą omyłką – przypomnieć warto ugruntowany pogląd, według którego przepisy te wyznaczają jedynie ramy kontroli sądowej. Mogłyby stanowić samodzielną podstawę kasacji jedynie wtedy, gdyby sąd odmówił dokonania kontroli administracji albo dokonał kontroli pod względem innym, niż legalność aktu (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1508/07, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 471056; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 2/08, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 500692). W niniejszej sprawie nie doszło ani do odmowy rozpoznania skargi, ani nie oparto kontroli na kryterium innym, niż legalność zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z powyższych uwag, zaskarżonemu wyrokowi nie można więc zarzucić naruszenia powołanych w podstawie kasacji norm proceduralnych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.