Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1139/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 4 pkt 1, art. 140ab
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie "GITD") decyzją z [...] stycznia 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137), dalej: p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260), dalej: "u.d.p.", oraz § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2013 r., poz. 951), dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków", po rozpatrzeniu odwołania K.M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą K. (dalej: "skarżący" lub "Przedsiębiorca") od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: "WITD") z [...] października 2014 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń.

[...] maja 2014 r. w Suchatówce na drodze krajowej nr 15 (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi do 10 t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki DAF o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki Sommer o nr rej. [...] kierowany przez J.M. Zatrzymanym do kontroli pojazdem wykonywano w imieniu Przedsiębiorcy przejazd drogowy z ładunkiem mięsa z kaczek przewożonym w 40-stopowym kontenerze na trasie Mikstat - Gdynia. W toku kontroli dokonano ważenia pojazdu wagami LP 600 na stanowisku ważenia zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę. W wyniku ważenia ustalono, że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,2 t i o 2,2 t przekroczył dopuszczalny limit (przekroczenie o 22%), a rzeczywista masa pojazdu wyniosła 42,05 t i o 2,05 t przekraczała dozwoloną wartość (przekroczenie o 5,1%). W toku kontroli nie stwierdzono przekroczenia pozostałych parametrów pojazdu. Z uwagi na parametry pojazdu ustalono, że na przejazd pojazdu nienormatywnego wymagane było zezwolenie kategorii VII, którego kierowca nie okazał w toku czynności kontrolnych. Przebieg kontroli utrwalono protokołem [...] z [...] maja 2014 r.

Z uwagi na stwierdzenie powyższych naruszeń WITD po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z [...] października 2014 r. nałożył na Przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Przedsiębiorca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania. Skarżący podniósł, że jego zdaniem dokonany pomiar został przeprowadzony w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wag LP 600.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2015 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na zasady poruszania się pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych oraz zaliczania poszczególnych dróg do dróg o dopuszczalnym określonym nacisku osi. GITD wskazał, że w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia w sprawie warunków dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może, co do zasady, przekraczać 40 t w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy. Organ zauważył przy tym, że wyjątek od powyższej reguły stanowi § 3 ust. 1 pkt 3 lit. c przytoczonego rozporządzenia, zgodnie z którym dopuszczalna masa całkowita pojazdu, co do zasady, w przypadku trzyosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy przewożącej 40-stopowy kontener ISO w transporcie kombinowanym nie może przekraczać 44 t. GITD wyjaśnił jednocześnie, że odległość pomiędzy miejscem załadunku towaru a miejscem przeznaczenia nie przekraczała 150 km, w związku z czym nie został spełniony wymóg, aby odcinek przewozu początkowego lub końcowego przewozu odbywał się wewnątrz promienia nieprzekraczającego 150 km w linii prostej ze śródlądowego lub morskiego portu załadunku lub wyładunku, a tym samym wykonywany przejazd nie odbywał się w warunkach transportu kombinowanego.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ omówił zasady udzielania zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym. GITD zauważył również, że pomiar został dokonany w miejscu ważenia legitymującym się w dniu kontroli protokołem pochylenia terenu przy pomocy wag LP 600 posiadających ważne świadectwa legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności do 31 marca 2016 r. Organ zaznaczył także, że ważenie zostało przeprowadzone dwukrotnie, przy czym za ostateczne uznano wyniki korzystniejsze dla Przedsiębiorcy. GITD rozpatrując odwołanie, stwierdził, że materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony stan faktyczny i w sposób niebudzący wątpliwości wynika z niego, iż doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, organ podniósł, że miejsce ważenia charakteryzuje się spadkami poprzecznymi i podłużnymi umożliwiającymi dokonywanie ważenia zarówno wagami do pomiarów statycznych, jak i dynamicznych. GITD jednocześnie zaznaczył, że kwestia wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż już samo przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego skutkowało stwierdzeniem powstania naruszenia w postaci wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Organ podniósł przy tym, że z uwagi na wielkość przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym na wszystkich kategoriach dróg publicznych. GITD odnotował przy tym, że kierowca pouczony o zasadach kontroli nacisków osi i masy pojazdu, przysługujących mu uprawnieniach i ciążących obowiązkach nie wniósł do protokołu uwag dotyczących sposobu przebiegu pomiarów.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że w myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż niepodzielne, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania na podstawie zezwolenia kategorii I lub II. Niemożność uzyskania zezwolenia w zakresie rodzaju przewożonego ładunku nie upoważnia do poruszania się takim pojazdem po drodze publicznej i w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Zdaniem GITD organ I instancji wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 k.p.a., a zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy określone w art. 107 k.p.a. W ocenie organu strona postępowania została ustalona prawidłowo, a kara pieniężna została nałożona prawidłowo. GITD stwierdził przy tym, że nie dopatrzył się przesłanek umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 oraz wskazał, iż Przedsiębiorca pomimo wezwania WITD z [...] maja 2014 r. nie dostarczył dowodów, z których wynikałoby wyłączenie odpowiedzialności za brak zezwolenia. Za dowód taki w szczególności organ nie uznał przedstawionego przez Przedsiębiorcę zezwolenia kategorii III nr 2014/00014 z 5 lutego 2014 r. ważnego w okresie 6 lutego – 5 sierpnia 2014 r., gdyż zezwolenie to nie mogło dotyczyć transportu ładunku podzielnego. GITD wskazał przy tym, że warunkiem uzyskania zezwolenia kategorii III jest nieprzekroczenie przez pojazd dopuszczalnych nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej, które to naruszenia zostały stwierdzone w toku kontroli przeprowadzonej [...] maja 2014 r.

Zdaniem organu między zachowaniem Przedsiębiorcy a stwierdzonymi naruszeniami istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. GITD wskazał jednocześnie, że podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu powinien zbadań, czy pojazd odpowiada określonym normom i jeżeli ma on trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenia nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Organ zaznaczył, że podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować, powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd.

Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z [...] marca 2015 r. Przedsiębiorca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości bądź uchylenie tej decyzji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił nieważność przez wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, w której decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu złożonej skargi Przedsiębiorca podniósł, że wagi LP 600 zastosowane w toku kontroli pojazdu były nieprzydatne w sytuacji mającej miejsce podczas kontroli drogowej, gdyż specyfika ich działania nie pozwala pominąć mogących pojawić się niedokładności czy zafałszowań wyników pomiarów. Zdaniem skarżącego prowadzi to do braku możliwości jednoznacznego i bezspornego przypisania naruszeń przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2,2 t, tj. o 22 % na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t, oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej o 2,05 t, tj. o 5,12 %.

Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.).

W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu.

Ponieważ w niniejszej sprawie wykonywany był przewóz ładunku podzielnego zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 p.r.d. nie było możliwe uzyskanie zezwolenia na taki przejazd. Zgodnie natomiast z art. 140ab p.r.d. w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W załączniku nr 1 do p.r.d. określono warunki jakie spełniać musi pojazd nienormatywny aby uzyskać zezwolenie odpowiedniej kategorii. I tak, zezwolenie kategorii VII (zał. nr 1 lp. 7) uzyskać może pojazd nienormatywny:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Analiza ww. przepisu pozwala przyjąć, że konieczność uzyskania zezwolenia kategorii VII występuje nawet wtedy, gdy ma miejsce przekroczenie tylko jednego parametru wskazanego w ww. regulacji.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie w wyniku ważenia stwierdzono zarówno przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu, jak i przekroczenie jego dopuszczalnej masy całkowitej ("dmc").

Zgodnie zaś ze znajdującą się w aktach sprawy instrukcją obsługi wag typu LP 600 (por.: s. 3 instrukcji) zostały one przeznaczone do pomiaru nacisków kół i osi pojazdów.

Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że dokonany przy użyciu wag LP 600 (posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji) pomiar dmc pojazdu nastąpił wbrew instrukcji producenta wag. Tak więc ustalenia faktyczne organów Inspekcji Transportu Drogowego w ww. zakresie nie spełniają wymagań, o których mowa w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., z czym wiązać się może również zarzut naruszenia także art. 80 k.p.a., co z kolei w rezultacie ma wpływ na zachowanie wymagań przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a.

Jednakże - jak już wyżej wskazano - w niniejszej sprawie doszło także do przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t - o 2,2 t (tj. o 22%), co stanowiło odrębną i samodzielną podstawę uzyskania zezwolenia kategorii VII.

Mimo więc oczywistych uchybień organu w zakresie pomiarów dmc, przedmiotowa decyzja odpowiada prawu, gdyż jak wyżej wskazano naruszenie przez skarżącego innego parametru, tj. nacisku pojedynczej osi, wskazuje na konieczność legitymowania się zezwoleniem kategorii VII. Z wywodów dotyczących możliwości zastosowania wag LP 600 niewątpliwie zaś wynika, że wagi te są przeznaczone do pomiaru nacisków osi.

Summa summarum prawidłowe jest stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie miało miejsce wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W tym miejscu wskazać należy, że w aktach znajduje się zezwolenie kategorii III wydane na rzecz skarżącego (ważne w okresie od 6 lutego 2014 r. do 5 sierpnia 2014 r., czyli także w dniu kontroli). Zauważyć należy, że - jak to wynika z l.p. 3 załącznika nr 1 do p.r.d. – zezwolenie kategorii III jest wydawane na przejazd po drogach publicznych, dla pojazdów nienormatywnych a) o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, b) o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, c) o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m. W niniejszej zaś sprawie doszło do przekroczenia wielkości dopuszczalnych nacisków osi, a poza tym zezwolenie tej kategorii uprawnia wyłącznie do przejazdu pojazdem niernormatywnym o określonych parametrach wyłącznie w przypadku przewozu ładunku niepodzielnego, podczas zaś kontrolowanego przejazdu wieziono towar podzielny. Tak więc zezwolenie kategorii III nie mogło odnieść prawnie doniosłego skutku w tej sprawie.

Wysokość kar pieniężnych określa art. 140ab ust. 1 p.r.d. Punkt 3 ustępu 1 powołanego przepisu dotyczy kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII. Zgodnie z tym przepisem karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości: a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach. Z ustaleń organu wynika, że nacisk na pojedynczą oś pojazdu przekracza dopuszczalne wartości o więcej niż 20% (bo o 22%). Kara w wysokości 15.000 zł nałożona na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c nie narusza więc powołanych przepisów.

Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji (I i II instancji) - w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących pomiaru nacisków pojedynczej osi - nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Poprzez pełne (a jedynie w części nieistotnej dla wyniku sprawy – błędne) uzasadnienie faktyczne i prawne obu zaskarżonych decyzji organy nie naruszyły też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Podzielić należy także stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Powołany przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Strona skarżąca nie przedstawiła bowiem dowodów na ww. okoliczności, także zezwolenie kategorii III - z wskazanych już wyżej powodów - nie uwalniało od odpowiedzialności na podstawie w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.