Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 389/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 640
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania nakazu inspektora pracy I. uchyla punkt 1 zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz strony skarżącej A. S.A. w [....] kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniach 28 września, 6 października, 24, 25, 29, 30 i 31 listopada oraz 1, 7 i 22 grudnia 2016 r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] przeprowadził czynności kontrolne w zakładzie pracy zlokalizowanym w [...], należącym do A. S.A. z/s w [...] (Spółka). Kontrolę przeprowadzono w związku z wypadkiem, któremu uległ w dniu 27 września 2016 r. pracownik Spółki, podczas wykonywania prac związanych z magazynowaniem materiału [...] (bieli tytanowej).

Na podstawie ustaleń dokonanych w wyniku kontroli, w dniu [...] stycznia 2017 r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...], działając na podstawie art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 786 z późn. zm.), nakazał Spółce usunięcia stwierdzonych uchybień, ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku oraz wykonania badań i pomiarów czynników szkodliwych i uciążliwych w środowisku pracy. Inspektor pracy zobowiązał Spółkę:

– w pkt 13 nakazu – do poddania JW instruktażowi stanowiskowemu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku Kierownik Działu Planowania Produkcji, nadając w tym zakresie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności;

– w pkt 15 nakazu – do dokonania ponownie oceny ryzyka zawodowego występującego na stanowisku magazynier z uwzględnieniem zdarzenia wypadkowego, które miało miejsce na terenie magazynu materiałów sypkich (nr 1046) przy składowaniu jednostek ładunkowych z bielą tytanową z wyszczególnieniem w opisie stanowiska pracy występujących na tym stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy oraz osób pracujących na tym stanowisku oraz ze wskazaniem niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko, w terminie do 17 lutego 2017 r.;

– w pkt 16 nakazu – do określenia składowanych materiałów, w tym bieli tytanowej znajdującej się w magazynie materiałów sypkich (nr 1046) – miejsca, sposobu oraz wysokości składowania, w terminie do 13 stycznia 2017 r.

A S.A. z/s w [...] wniosła odwołanie od pkt 13, 15 i 16 opisanego wyżej nakazu. Spółka wniosła o uchylenie nakazu w zaskarżonym odwołaniem zakresie i umorzenie postępowania, względnie wydanie "innego rozstrzygnięcia merytorycznego adekwatnego do stanu prawnego i faktycznego". Odwołująca się podniosła, że JW jest zatrudniona na stanowisku Kierownika Działu Planowania Produkcji, tj. stanowisku związanym z umysłowym kierowaniem pracownikami, a nie stanowisku, które byłoby związane z narażeniem pracownika na działania czynników szkodliwych dla zdrową, uciążliwych i niebezpiecznych. Ponadto zdaniem Spółki organ błędnie ustalił, że posiadana przez nią Dokumentacja Oceny Ryzyka Zawodowego nie zawiera niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy oraz, że nie posiada dla bieli tytanowej znajdującej się w magazynie materiałów sypkich ustalonego miejsca, sposobu i wysokości składowania.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części pkt 13 i 15. Jednocześnie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 16 nakazu i nakazał zapewnić do stałego korzystania pracownikom wykonującym pracę w magazynie materiałów sypkich (nr 1046) instrukcję bezpiecznego wykonywania prac związanych ze składowaniem materiałów, w tym bieli tytanowej określającą m.in. sposób i wysokość ich składowania.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, że JW jest zatrudniona na stanowisku wyposażonym w komputer, który jest przez nią obsługiwany powyżej 4 godzin dziennie, a zatem powinna być zapoznana z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy na tym stanowisku, a formą szkolenia przewidzianą przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy jest instruktaż stanowiskowy. Tym bardziej, że jako osoba będąca bezpośrednim przełożonym magazynierów może być w określonym stopniu również narażona na czynniki niebezpieczne, na które są narażeni jej podwładni, w szczególności te występujące w magazynie. W odniesieniu zaś co do pkt 15 spornego nakazu podał, że analiza okazanego przez Spółkę dokumentu oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaniem pracy pracowników zatrudnionych na stanowisku magazynier, z którym zapoznał się poszkodowany w wypadku, wykazała, iż w zawartym w nim opisie stanowiska pracy nie wyszczególniono występujących na tym stanowisku pracy niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy.

W kwestii reformacji pkt 16 zaskarżonego odwołaniem nakazu organ podał, że w toku kontroli nie przedłożono inspektorowi pracy dokumentów, w których określono by sposób oraz dopuszczalną wysokość składowania materiałów znajdujących się w magazynie materiałów sypkich. Spółka dopiero składając zastrzeżenia do protokołu kontroli przedstawiła normę zakładową, która określa m.in. sposób pakowania, przechowywania i transportu bieli tytanowej. Niemniej w ocenie organu przeprowadzona kontrola wykazała, że zalecenia wynikające z tej normy nie były w pełni przestrzegane, wobec za zasadne uznano nakazanie odwołującej zapewnienie stałego korzystania pracownikom wykonującym pracę w magazynie materiałów sypkich instrukcję bezpiecznego wykonywania prac związanych ze składowaniem materiałów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. S.A. z/s w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej pkt 13 i 15 decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odniesieniu do decyzji w zakresie pkt nr 13 Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik:

1. art. 6, art. 7 oraz art. 77 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dowodowego w sprawie, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia w oparciu o nieustalony stan faktyczny, w tym w szczególności nieustalenie, w jakich warunkach oraz w jaki sposób JW świadczyła na stanowisku Kierownika Działu Planowania Produkcji, w tym w szczególności zakresu jej obowiązków na tym stanowisku, wyposażenia stanowiska pracy, sposobu wykonywania obowiązków pracowniczych, czasu spędzanego przed monitorem ekranowym w ciągu dobowego wymiaru czasu pracy, jej kondycji psychofizycznej oraz ewentualnego narażenia w czasie pracy na czynniki, które mogłyby uzasadniać konieczność przeprowadzenia instruktażu stanowiskowego na jej stanowisku pracy;

2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 12 oraz art. 33 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez dowolne, a nie swobodne uznanie, nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodnym oraz ustaleniach dokonanych w toku kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Pracy, iż JW winna zostać poddana instruktażowi stanowiskowemu z uwagi na zajmowane stanowisko, w tym w szczególności, że praca JW wiąże się z narażeniem na działanie czynników uciążliwych dla zdrowia z uwagi na pracę przed komputerem oraz, że JW jako osoba będąca bezpośrednim przełożonym magazynierów może być narażona na czynniki niebezpieczne na które są narażeni jej podwładni.

3. art. 136 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niepodjęcie przez OIP jako organ odwoławczy, jakichkolwiek czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności nie podjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia, w jakich warunkach oraz w jaki sposób JW świadczy pracę na stanowisku Kierownika Działu Planowania Produkcji.

4. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji w której okoliczności sprawy, w tym w szczególności brak zgromadzenia stosownego materiału dowodowego i możliwości poczynienia na jego podstawie ustaleń dotyczących okoliczności istotnych dla sprawy, jak również sporządzenie uzasadnienia Nakazu przez Inspektora Pracy w sposób lakoniczny i nieprecyzyjny, uniemożliwiały organowi przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości i słuszności decyzji podjętej przez Inspektora Pracy, co powinno skutkować podjęciem kasatoryjnej decyzji przez organ.

5. art. 10 k.p.a w zw. z art. 15 k.p.a w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez oparcie się przy rozpoznawaniu sprawy przez organ na okolicznościach faktycznych, jak również przepisach prawa materialnego, które nie były rozpatrywane i brane pod uwagę na wcześniejszych etapach postępowania, co w konsekwencji spowodowało poszerzenie granic sprawy rozpoznanej przez organ w porównaniu ze sprawą rozpoznaną przez Inspektora Pracy, uniemożliwiając skarżącej ustosunkowanie się w toku postępowania administracyjnego do wszystkich aspektów sprawy, powodując tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności i zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Spółka podniosła, że niewyjaśnienie stanu faktycznego rzutowało na błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego – rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet.

W odniesieniu do decyzji w zakresie pkt nr 15 Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik:

1. art. 6 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i niezasadne uznaniu, iż sporządzona i posiadana przez nią dokumentacja dotycząca oceny ryzyka zawodowego występującego na stanowisku magazynier nie spełnia wymagań określonych w § 39a ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, a w konsekwencji że konieczne jest dokonanie ponownej oceny ryzyka zawodowego na stanowisku magazynier przez skarżącą, podczas gdy owa dokumentacja ma charakter kompleksowy i w całości spełnia wymagania określone przepisami prawa, wobec czego nie zachodzi konieczność jej uzupełnienia lub modyfikacji. Ponadto w sytuacji, w której doszło do zdarzenia wypadkowego niezbędne jest dokonanie ponownej oceny ryzyka zawodowego zagrożenia, którego aktywizacja doprowadziła do wypadku, nawet jeżeli owe zagrożenie zostało wcześniej zidentyfikowane i uwzględnione w aktualnej ocenie ryzyka zawodowego przez Skarżącą wraz ze wskazaniem adekwatnych środków profilaktycznych.

2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji w której okoliczności sprawy, w tym w szczególności błędne ustalenia faktyczne poczynione przez Inspektora Pracy jak również brak uzasadnienia nakazu przez Inspektora Pracy, a tym samym nie spełnienie wymogów formalnych określonych dla uzasadnienia decyzji administracyjnych w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiały organowi przeprowadzenie wszechstronnej weryfikacji prawidłowości i słuszności decyzji podjętej przez Inspektora Pracy, co powinno skutkować podjęciem decyzji kasatoryjnej przez organ.

Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że w odniesieniu do "całej decyzji organu" zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, tj. art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jej podstawy faktycznej i prawnej, nie rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania, nieustosunkowanie się do całości argumentacji i stanowiska przedstawionego w odwołaniu oraz brak rozstrzygnięcia w decyzji wszystkich wniosków skarżącej zawartych w środku zaskarżenia tj. wniosku o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji nr 13.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uchylenie decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy nakazu nr 13 i oddalenie skargi w pozostałej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, częściowo z przyczyn wskazanych przez skarżącą.

W niniejszej skargą objęty jest pkt 1 decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., którym organ ten, działając jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy pkt 13 i 15 decyzji Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r.

W kwestii pkt 13 decyzji organu I instancji – nakazu poddania JW instruktażowi stanowiskowemu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku Kierownik Działu Planowania Produkcji, wskazać należy, że zgodnie z art. 226 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 z późn. zm.), pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko (art. 226 pkt 1), a ponadto informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 pkt 2). W myśl art. 2373 § 2 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie. Szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę. Szczegółowy zasady szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy zostały określone w wydanym na podstawie art. 2375 Kodeksu pracy rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 180 poz. 1860 z późn. zm.).

W świetle § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, pracodawca zapewnia pracownikowi odbycie, odpowiedniego do rodzaju wykonywanej pracy, szkolenia, w tym przekazanie mu informacji i instrukcji dotyczących zajmowanego stanowiska pracy lub wykonywanej pracy. Szkolenie jest prowadzone jako szkolenie wstępne i szkolenie okresowe (§ 6 rozporządzenia). Z kolei zgodnie z § 8 ww. rozporządzenia, szkolenie wstępne jest przeprowadzane w formie instruktażu według programów opracowanych dla poszczególnych grup stanowisk i obejmuje szkolenie wstępne ogólne (tzw. instruktaż ogólny) oraz szkolenie wstępne na stanowisku pracy (tzw. instruktaż stanowiskowy). Co istotne, instruktaż stanowiskowy powinien zapewnić uczestnikom szkolenia zapoznanie się z czynnikami środowiska pracy występującymi na ich stanowiskach pracy i ryzykiem zawodowym związanym z wykonywaną pracą, sposobami ochrony przed zagrożeniami, jakie mogą powodować te czynniki, oraz metodami bezpiecznego wykonywania pracy na tych stanowiskach (§ 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy).

Zakres podmiotowy pracowników, którzy podlegają instruktażowi stanowiskowemu zawiera § 11 ust. 1 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym instruktaż taki przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy na kreślonym stanowisku:

1) pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych;

2) pracownika przenoszonego na stanowisko, o którym mowa w pkt 1;

3) ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta odbywającego praktykę studencką.

Wymieniony w § 11 ust. 1 rozporządzenia katalog podmiotów ma charakter zamknięty. Co istotne, rozporządzenie nie definiuje "stanowiska roboczego", a zatem należy interpretować to sformułowanie zgodnie z jego potocznym rozumieniem..

Nadesłane akta administracyjne wskazują, że organy nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń w kwestii tego, czy stanowisko zajmowane przez JW jest "stanowiskiem robotniczym" lub stanowiskiem, na którym "występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych", które to sformułowanie również nie zostało zdefiniowane w rozporządzeniu. Na stronie 20 i 21 protokołu kontroli zapisano jedynie, że JW na podstawie porozumienia zmieniającego z dnia 29 marca 2016 r. została zatrudniona na stanowisku pracy Kierownik Działu Planowania Produkcji, a zakres obowiązków przekazano jej dopiero 7 października 2016 r., tj. po wypadku. W aktach brak jest zarówno wymienionego porozumienia zmieniającego oraz przekazanego JW zakresu obowiązków, co powinno stanowić punkt wyjścia do rozważań w kwestii konieczności poddania jej instruktażowi stanowiskowemu -.

Sąd stwierdza, że organ nie poczynił również ustaleń, czy JW świadcząc pracę na ww. stanowisku pracy użytkuje monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe), a zatem, że winna ona zostać przeszkolona w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe), w drodze instruktażu stanowiskowego. Z analogicznych powodów brak podstaw do przyjęcia, że JW podlega obowiązkowi poddania jej instruktażowi stanowiskowemu z powodu ciąży i pracy przy obsłudze monitora ekranowego powyżej 4 godzin na dobę, co zostało zaliczone do prac szczególnie szkodliwych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet. Na marginesie Sąd wskazuje, że rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 maja 2017 r., niemniej w obowiązującym w dniu orzekania przez Sąd rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących piersią, zawarto rozwiązania analogiczne (zob. pkt IV załącznika – Prace narażające na działanie pola elektromagnetycznego o częstotliwości od 0 Hz do 300 GHz oraz promieniowania jonizującego).

Brak wyjaśnienia wszystkich tych kwestii wskazuje, że nakaz sformułowany w pkt 13 decyzji organu I instancji został skierowany do Spółki co najmniej przedwcześnie, co stanowi w ocenie Sądu naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. obligujących organy administracji do zgromadzenia kompleksowego materiału dowodowego i rozstrzygania spraw na podstawie jego całokształtu.

W odniesieniu do utrzymania w mocy zaskarżoną decyzją pkt 15 decyzji organu I instancji – nakazu dokonania ponownie oceny ryzyka zawodowego występującego na stanowisku magazynier z uwzględnieniem zdarzenia wypadkowego, z wyszczególnieniem w opisie stanowiska pracy występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy oraz osób pracujących na tym stanowisku, ze wskazaniem niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko, wskazać należy, że zgodnie z art. 226 pkt 1 Kodeksu pracy, pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko. Ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy, dotyczące m.in. procesów pracy, określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z regulacjami wskazanego aktu wykonawczego, pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników (§ 39 ust. 1 rozporządzenia). Obowiązek ten powinien być realizowany na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w szczególności przez przeprowadzanie oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone (§ 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Zgodnie z § 39a ust. 1 Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac.

Stosownie do art. 39a ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia, stosowane w następstwie oceny ryzyka zawodowego środki profilaktyczne, metody oraz organizacja pracy powinny zapewniać zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Zgodnie zaś z art. 39a ust. 3 rozporządzenia, dokument potwierdzający dokonanie oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności:

1) opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie:

a) stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów,

b) wykonywanych zadań,

c) występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy,

d) stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,

e) osób pracujących na tym stanowisku;

2) wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko;

3) datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny.

Oceniając zaskarżoną decyzję w kontekście legalności wyrażonego w niej stanowiska o konieczności ponownego przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego występującego na stanowisku magazynier, Sąd stwierdza, że również i w tym zakresie naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Ocena ta nie zawiera bowiem wyszczególnienia stosowanych maszyn (§ 39a ust. 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia) na stanowisku magazynier, a jak wskazał organ i co nie jest kwestionowane przez Spółkę, do wypadku doszło podczas przemieszczania palet za pomocą wózków widłowych. W prowadzonym postępowaniu nie ustalono czy do zakresu obowiązków osoby zatrudnionej na stanowisku magazyniera należy obsługa jakiekolwiek maszyny. W świetle pkt 1 lit. h) oceny ryzyka zawodowego – wymagane przygotowanie zawodowe, może być to prawdopodobne, skoro wskazano, że "do obsługi wózka widłowego lub obsługi innych środków transportu i składowania zatrudniony powinien posiadać odpowiednie (uprawnienia do obsługi dźwigów towarowo – osobowych i suwnic, prawo jazdy na wózki widłowe)", jednakże powinno to zostać wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Zdjęcia magazynu dołączone do akt obrazują, że materiały są tam składowane na paletach (dwie warstwy jedna na drugiej), a zatem ich transport musi odbywać się za pomocą urządzeń mechanicznych, niemniej nie jest wiadome, czy wózki te obsługuje osoba zatrudniona na stanowisku magazynier. Z protokołów przesłuchania świadków (P. R. i A. D.) wynika, że obsługiwali oni wózki jezdniowe, jednakże osoby te zostały zatrudnione na stanowisku "pracownik transportowy, kierowca wózka". Jeżeli nawet część pracowników zatrudnionych na stanowisku magazynier korzysta z maszyn, niezależnie od tego, czy maszyny te obsługiwał poszkodowany, uznać należy, że przedstawiona organom ocena nie spełnia wymogu, o którym mowa w § 39a ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Wbrew stanowisku organu ocena ryzyka zawodowego zawiera natomiast wyszczególnienie wykonywanych przez magazyniera zadań (§ 39a ust. 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia) – "opis czynności" oraz zawiera wyszczególnienie występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy (§ 39a ust. 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Wprawdzie wyszczególnienie to nie zostało wskazane jako osobna jednostka redakcyjna ale w wykazie "identyfikacji zagrożeń oraz szacowania ryzyka" (k. 132 – 138 akt administracyjnych). Ocena zawiera również wskazanie środków ochrony zbiorowej i środków ochrony indywidualnej (§ 39a ust. 3 pkt 1 lit. d rozporządzenia) oraz wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko (§ 39a ust. 3 pkt 2 rozporządzenia) – "identyfikacja zagrożeń oraz szacowanie ryzyka" (k. 132 akt administracyjnych). W jej treści wskazano ponadto datę sporządzenia oraz wykaz osób dokonujących ocenę (§ 39a ust. 3 pkt 3 rozporządzenia).

Wprawdzie w ocenie tej brak literalnego wyszczególnienia osób pracujących na stanowisku (§ 39a ust. 3 pkt 1 lit. e rozporządzenia), ale zawarte w niej informacje dotyczące wymaganego przygotowania zawodowego pośrednio wskazują na pewne cechy pracowników. Zgodnie z pkt 1 lit. h oceny, pracownik zatrudniony na stanowisku magazynier winien mieć ukończone 18 lat, przejść profilaktyczne badania lekarskie oraz ukończone szkolenie w zakresie BHP (stanowiskowe i okresowe) oraz szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Powinien być również zaznajomiony z kartami charakterystyki stosowanych substancji oraz posiadać uprawnienia do obsługi środków transportu i składowania materiałów. Wadą decyzji jest również to, że organy nie wskazały zakresu informacji, o jaki sporna ocena winna zostać uzupełniona. W odpowiedzi na skargę organ podał, że ocena ta winna zawierać charakterystykę osób wykonujących pracę na danym stanowisku, która ma wpływ na bhp, jak np. kobieta, mężczyzna, niepełnosprawny itp. ponieważ inna jest norma np. w przypadku obciążeń fizycznych dla kobiet, a inna dla mężczyzn. Uszło jednak uwadze organu, że zgodnie z okazaną oceną, do zakresu obowiązków pracownika zatrudnionego na stanowisku magazynier nie należy fizyczne przenoszenie towarów, a jedynie kontrola oznaczeń oraz przyjmowanie i wydawanie z magazynu materiałów.

Zdaniem Sądu brak jest również podstaw do przyjęcia, że wypadek przy pracy jest okolicznością obligująca do ponownego przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego. Ponowną ocenę ryzyka zawodowego należy przeprowadzić w przypadku wprowadzenia zmian technicznych lub organizacyjnych na stanowisku pracy, wprowadzenia zmian stosowanych środków ochronnych, zmiany wymagań dotyczących określonego stanowiska pracy oraz w przypadku stwierdzenia, że przeprowadzona dotychczas ocena nie spełnia wymogów stawianych przepisami prawa. Niemniej jednak reakcja pracodawcy na wypadek przy pracy, a w szczególności wyeliminowanie lub ograniczenie stwierdzonych zagrożeń, winna skutkować ponowną oceną ryzyka zawodowego.

W ocenie Sądu utrzymanie w mocy zaskarżoną decyzja nakazu przeprowadzenia ponownej oceny ryzyka zawodowego z uwzględnieniem zaistniałego wypadku przy pracy stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego zastosowania art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Wskazanych w niniejszym uzasadnieniu wadliwości decyzji w tym zakresie nie dostrzegł Okręgowy Inspektor Pracy, który utrzymując w mocy błędną decyzję organu I instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wskazane naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem rozstrzygnięcie wskazanych przez Sąd wątpliwości udzieli odpowiedzi na pytanie, czy w realiach opisywanej sprawy nakaz nr 13 i 15 w decyzji organu I instancji był w ogóle zasadny. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił objęty skargą pkt I decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 27 stycznia 2017 r.

Rzeczą organu będzie uzupełnienie postępowania wyjaśniającego w kierunku wskazanym przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, z możliwością zastosowania art. 136 § 1 k.p.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz opłata skarbowa uiszczona tytułem złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.