Postanowienie NSA, sygn. akt III OW 54/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 378 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1973
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia NSA Teresa Zyglewska, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z 27 czerwca 2022 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Gdańsku a Starostą Wejherowskim przez wskazanie organu właściwego w sprawie wydania decyzji nakazującej ograniczenie oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia postanawia: wskazać Starostę Wejcherowskiego jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z 27 czerwca 2022 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Starosty Wejherowskiego jako organu właściwego do wydania decyzji nakazującej ograniczenie oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia, dotyczącego "uciążliwej działalności na terenie dworca w Redzie", na działce nr 719/24, obręb 0001 Reda.

W uzasadnieniu Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wskazał, że 25 maja 2022 r. Starosta Wejherowski uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał zgłoszenie negatywnego oddziaływania na środowisko spowodowanego przeładunkiem "okruchu skalnego na samochód ciężarowy". Do tego pisma zostało załączone pismo Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 18 maja 2022 r. przekazujące Staroście Wejherowskiemu do rozpatrzenia zgodnie z właściwością zgłoszenie w sprawie hałasu powstającego przy przeładunku na terenie dworca w Redzie.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku podkreślił, że zgodnie z art. 378 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973, ze zm., dalej p.o.ś.), zasadą jest, że organem ochrony środowiska jest starosta. Przepis ten dotyczy nałożenia w drodze decyzji obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia albo przywrócenia środowiska do stanu właściwego przez podmiot korzystający ze środowiska, który negatywnie oddziałuje na środowisko. Wyjątkiem od powyższej zasady jest, gdy przedsięwzięcia i zdarzenia mają miejsce na terenach zamkniętych, ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej. Wówczas organem właściwym do wydania decyzji jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Dotyczy to jednak terenów zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej, a nie przez Ministra Infrastruktury. Oznacza to, że powołana przez Starostę Wejherowskiego decyzja Ministra Infrastruktury nr 14 z 18 września 2020 r., w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe, nie znajduje zastosowania w tej sprawie.

Kwestię obszarów uznanych za tereny zamknięte reguluje ponadto decyzja Ministra Obrony Narodowej nr 38/MON z 13 marca 2019 r., w sprawie ustalenia terenów zamkniętych w resorcie obrony narodowej (Dz. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 46, ze zm.). Działka, na której znajduje się terminal przeładunkowy dworca PKP Reda nie została ujęta w powyższej decyzji Ministra Obrony Narodowej jako teren zamknięty. Organem właściwym jest zatem starosta

W odpowiedzi na wniosek Starosta Wejherowski wniósł o wskazanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku jako organu właściwego w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu prawa ochrony środowiska została wskazana w art. 378 ust. 1 p.o.ś. Starosta jest organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, art. 149 ust. 1, art. 150, art. 152 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 178, art. 183, art. 237 i art. 362 ust. 1-3 p.o.ś. Jednocześnie ustawodawca przewidział wyjątek od tej zasady wskazując, że regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwy w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej (art. 378 ust. 2 p.o.ś.). Przepis w tym brzmieniu wszedł w życie 24 września 2019 r. na podstawie art. 3 ustawy 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1712). W poprzednim stanie prawnym regionalny dyrektor ochrony środowiska był właściwy w sprawach wszystkich przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych, niezależnie od tego, na jakiej podstawie dany teren został uznany za teren zamknięty. Analogiczna zmiana została wprowadzona w ustawie z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.). Z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy Sejmu VIII kadencji nr 3616) wynika, że realizacja przedsięwzięcia na terenie zamkniętym nie ma żadnego wpływu "merytorycznego i proceduralnego" na prowadzone postępowanie administracyjne. Status terenu zamkniętego, z pominięciem specyfiki danego przedsięwzięcia, nie powinien więc stanowić przesłanki przedmiotowej do rozpatrywania spraw przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska. Natomiast pozostawienie kompetencji regionalnego dyrektora ochrony środowiska jest uzasadnione w stosunku do przedsięwzięć realizowanych na terenach wojskowych, tj. terenów ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej. Przedsięwzięcia na tych terenach mają szczególne znaczenie dla obronności i bezpieczeństwa kraju, a więc postępowania w ich przypadku powinny pozostać w kompetencji organu administracji rządowej niezespolonej, a nie przechodzić do zadań organów jednostek samorządu terytorialnego. W konsekwencji doszło do nowelizacji art. 378 ust. 2 p.o.ś.

W tej sprawie z akt wynika, że chodzi o ograniczenie uciążliwości na terenie działki, która stanowi teren zamknięty, zgodnie z decyzją nr 14 Ministra Infrastruktury w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz. Urz. MI. z 2020 r., poz. 38) Oznacza to, że w sprawie nie dotyczy uciążliwości pochodzących z terenów zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej, a zatem art. 378 ust. 2 p.o.ś. nie znajdzie w tej sprawie zastosowania. Przepis ten nie odnosi się do wszystkich terenów zamkniętych zdefiniowanych w art. 3 pkt 40 p.o.ś., lecz jedynie terenów zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej. Właściwość organu powinna więc zostać ustalona na podstawie ogólnej zasady z art. 378 ust. 1 p.o.ś. Wynika z tego, że organem właściwym w tej sprawie jest Starosta Wejherowski. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 stycznia 2023 r. w sprawie II OW 30/22.

Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.