Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1423/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 1990
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj,, sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant ref. Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], skierowaną do obywatela [...] – S. T., ur. [...] marca 1960 r., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o uchyleniu decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], orzekającej o zobowiązaniu Cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu oraz terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa - w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i o określeniu terminu dobrowolnego powrotu do 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz utrzymał w mocy decyzję Komendanta w pozostałej części.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

W dniu [...] maja 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu S. T.

W dniu [...] lipca 2016 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wydał decyzję, orzekającą o zobowiązaniu S. T. do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1990). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono, że cudzoziemiec, po otrzymaniu ostatecznej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa a art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. S. T. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 348 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez nieprawidłowe uznanie, że zobowiązanie go do powrotu do kraju pochodzenia nie będzie stanowiło zagrożenia dla jego życia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego. Wskazał, że zarówno ogólna sytuacja humanitarna na [...], jak też jego indywidualna sytuacja świadczy o istnieniu zagrożeń, związanych z powrotem do kraju pochodzenia. Po tym, jak został on zmuszony do opuszczenia miejsca zamieszkania, tj. [...], nie może tam wrócić bez ryzyka bycia poddanym represjom ze strony służb [...]. Jednocześnie na wolnym [...] nie ma żadnej rodziny, na której pomoc mógłby liczyć. Pomimo przyjęcia szeregu aktów prawnych zobowiązujących organy państwowe do pomocy oraz z [...], pomoc ta jest w rzeczywistości znacznie ograniczona, a sytuacja w kraju ciągle niestabilna.

Skarżący argumentował, że rzeczywista sytuacja różni się często od deklarowanej przez władze. Pomoc finansowa ze strony państwa jest niewystarczająca dla zaspokojenia podstawowych potrzeb przesiedleńców. Według wypowiedzi działaczy społecznych, przepisy ustawy "O zabezpieczeniu praw i swobód uchodźcom wewnętrznym", dotyczące zapewnienia im mieszkań nie są realizowane, ponieważ rząd [...] nie opracował niezbędnych aktów prawnych, które umożliwiałyby wdrożenie tej ustawy. Niejednokrotnie wewnętrzni przesiedleńcy spotykają się z odmową otrzymania bezpłatnego mieszkania, pod pretekstem jego rzekomego braku. Jednocześnie Skarżący podniósł, że osoby wewnętrznie przesiedlone na [...] mają poważne problemy ze znalezieniem pracy oraz uzyskaniem świadczeń dla bezrobotnych. Dodatkowo doświadczają one dyskryminacji i oferuje się im gorsze warunki pracy i płacy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], orzekającej o zobowiązaniu Cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. decyzji we wskazanym wyżej zakresie oraz utrzymał w mocy decyzje organu I instancji w pozostałej części. Organ stwierdził, że ziściła się przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie Cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

W dniu 5 maja 2017 r. S. T. wywiódł skargę na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]. Skarga, w której w znacznej części powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu, została złożona w dniu [...] kwietnia 2017 r. za pośrednictwem, wyznaczonego operatora pocztowego. Ww. decyzję zaskarżono w całości i wniesiono ojej zmianę, i o udzielenie S. T. zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany na terytorium RP, cofnięcie zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów proceduralnych tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 75 oraz art. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1275), określanej dalej jako K.p.a., poprzez niewzięcie pod uwagę wszelkich wskazywanych przez Stronę okoliczności mogących stanowić podstawę przyznania prawa do pobytu tolerowanego lub prawa do pobytu ze względów humanitarnych na terytorium RP - w sytuacji gdy organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania oraz biorąc pod uwagę przedstawione przez nią dowody, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie;

2. przepisów prawa materialnego tj. art. 348 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez nieprawidłowe uznanie, iż zobowiązanie Cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia nie stanowiłoby zagrożenia dla jego życia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego - w oparciu o jednostronne uznanie, że jego powrót na terytorium [...] nie będzie stanowił dla niego jakiegokolwiek zagrożenia.

Skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wywodził, że doszło do naruszenia obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej, kiedy to organ ustala wszelkie okoliczności mające znaczenie oraz potrzebne dowody (art. 7 K.p.a.), a postępowanie organ powinien prowadzić w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Ponadto jako dowód organ powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 K.p.a.).

Wskazując na szerszą perspektywę sytuacji panującej na [...] skarżący podkreślił, że mimo przyjętych aktów prawnych zobowiązujących organy państwowe do pomocy uchodźcom ze [...] oraz z [...] taka pomoc jest faktycznie znacznie ograniczona, a sytuacja w kraju niestabilna. Ilustrując powyższe stwierdzenie cudzoziemiec odwołał się m.in. do artykułów opublikowanych na portalu www.gazeta.pl.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

II. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1136.), zwanej dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że wydana decyzja odpowiada prawu, a wniesiona skarga jest bezzasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu do statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt. 2 tj. w terminie 30 dni, od dnia, w którym taka decyzja została mu doręczona.

W dniu [...] stycznia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] orzekł o odmowie nadania mu statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W wyniku złożonego odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. S. T. zaskarżył powyższą decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, występując jednocześnie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 października 2015 r. oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1424/15 oddalił skargę Cudzoziemca na decyzję Rady do Spraw Uchodźców, który to wyrok został zaskarżony w dniu 16 maja 2016 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. S. T. złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. umorzył postępowanie, z powodu niedopuszczalności wniosku. Strona odwołała się do Rady do Spraw Uchodźców, która decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W dniu [...] maja 2016 r. skarżący złożył trzeci wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Polski. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] stwierdził jego niedopuszczalność. Strona odwołała się od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców.

W zaskarżonej decyzji zasadnie uznano, że z uwagi na to, iż skarżący nie wykonał ciążących na nim obowiązków, wynikających z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, wyczerpał przesłankę uzasadniającą wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu określoną w art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ww. ustawy. Wobec Cudzoziemca nie miał zastosowania art. 299 ust. 9 ustawy o cudzoziemcach wyłączający stosowanie art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy. Decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], która utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, została doręczona w dniu [...] kwietnia 2015 r. i w tym dniu stała się ostateczna. Wobec czego skarżący był zobowiązany do opuszczenia terytorium Polski w terminie 30 dni od dnia [...] kwietnia 2015 r., tj. do dnia [...] maja 2015 r., czego jednakże nie uczynił.

W obliczu powołanych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że wobec Cudzoziemca zachodziła niewątpliwie w momencie wydania rozstrzygnięć przez organy I i II instancji przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 302 ust. 1 ww. ustawy ("Decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy"), podjęcie rozstrzygnięcia takiego jak zaskarżone było co do zasady obligatoryjne. Na kwestię tę zwrócono uwagę w licznym orzecznictwie dotyczącym art. 88 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r. regulującego kwestię wydalenia cudzoziemców z Polski. Zgodnie z ww. przepisem: "Cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej", jeżeli zachodziły przesłanki wymienione w ww. regulacji. Treść ww. regulacji poprzez zastosowanie słów "wydaje się" (a nie np.: "można wydać") wskazywała jednoznacznie na związany charakter decyzji o wydaleniu i brak możliwości uznaniowego ww. przepisu. Analogiczne sformułowanie zawiera art. 302 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy. W wyroku z dnia 17 maja 2016 r. (IV SA/Wa 168/16, CBOSA), który dotyczył m.in. prawidłowego stosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach zwrócono uwagę, że: "z brzmienia art. 302 ust. 1 ustawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi. Jest to również rozstrzygnięcie, które ma obligatoryjny charakter tj. nie pozostawiające organom żadnej możliwości jego zmiany, czy lei odstąpienia od jego wykonania. Przy orzekaniu na gruncie tego przepisu organ nie dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, określaną jako "uznanie administracyjne", a zatem właściwy organ ma obowiązek, zgodnie z tym uregulowaniem ustawowym, wydania decyzji w przypadku zaistnienia określonych w nim przesłanek. W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, wystąpi któraś z ww. przesłanek, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "kary", lecz organ zobowiązany jest do wydania orzeczenia zgodnego z treścią ww. artykułu, tj. decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Kategoryczne brzmienie art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, nie pozwalało zatem właściwym w sprawie organom administracji na odstąpienie od jego zastosowania. W świetle aktualnego brzmienia przepisów związany charakter decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie podlega zatem dyskusji.

Należy podkreślić, że decyzja wydana na podstawie przepisu art. 302 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy o cudzoziemcach nie jest zależna od woli organu orzekającego w sprawie. Nie można zatem przyjąć, że przy orzekaniu na podstawie tego przepisu organ dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, tj. "uznaniem administracyjnym".

W związku z tym istotne jest, że przesłanki do zastosowania tego przepisu nie są sporne, a skarżący zdawał sobie sprawę z obowiązku opuszczenia terytorium RP i tego obowiązku nie wykonał. Niewątpliwie zaistniała przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt. 16 lit. a ustawy. Organy w toku prowadzonego postępowania weryfikowały, czy wobec cudzoziemca nie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 303 ust. 1 ustawy, uniemożliwiające zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt. 16 lit. a ww. ustawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z dopełnieniem wymogów wynikających z art. 7, 8, 77 § 1, 80,107 § 3 K.p.a.

Organy wnikliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe, dokonały ustaleń na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szczegółowo wypowiadając się co do zgromadzonych dowodów, kierując się logiką i doświadczeniem życiowym. Ocena faktów dokonana przez organy orzekające niewątpliwie różni się od oceny skarżącego, ale ocena dokonana przez organy obu instancji była swobodna, a nie dowolna i w efekcie nie doszło do naruszenia przepisu art. 80 K.p.a. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 K.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona. Wbrew zarzutom skargi organ wskazał dowody, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności, jak również w uzasadnieniu decyzji odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania.

Analizując całokształt sprawy, organy rozważyły również przesłanki z innych niż przywołany przepis. Sąd podziela w tym zakresie ocenę dokonaną przez organy, które jednoznacznie wskazały, że brak jest podstaw do uznania, że w przypadku wykonania decyzji, dojdzie do naruszenia art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach.

III. Przywołując relewantne w sprawie przepisy należy wskazać, że zgodnie z art. 310 ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje:

1) z urzędu - komendant oddziału Straży Granicznej lub komendant placówki Straży Granicznej, który stwierdził istnienie przesłanki uzasadniającej wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu;

2) na wniosek wojewody, Ministra Obrony Narodowej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Szefa Służby Wywiadu Wojskowego, organu Służby Celnej, komendanta wojewódzkiego lub komendanta powiatowego (miejskiego) Policji - komendant oddziału Straży Granicznej lub komendant placówki Straży Granicznej właściwy ze względu na siedzibę organu występującego z wnioskiem albo miejsce pobytu cudzoziemca.

Przepis art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, do dnia 13 listopada 2015 r., tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustawy stanowił, że "cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania mu statusu uchodźcy, lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona".

Zgodnie z art. 299 ust. 9 ustawy o cudzoziemcach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 listopada 2015 r. przepisów ust. 6 pkt 2 i ust. 7 nie stosuje się, gdy:

1) w dniu wydania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy cudzoziemiec przebywa w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców, lub

2) decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy została wydana w związku ze złożeniem kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy.

Natomiast z dniem 13 listopada 2015 r., na mocy art. 11 pkt 10 lit. a ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, ww. art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach uzyskał następujące brzmienie: "cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona."

Po wejściu w życie ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw przepis z art. 299 ust. 9 ustawy o cudzoziemcach brzmi następująco. Przepisów ust. 6 pkt 2 i ust. 7 nie stosuje się, w przypadku gdy:

1) w dniu wydania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej cudzoziemiec przebywa w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców, lub

2) decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej została wydana w związku ze złożeniem kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

W myśl art. 305 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu zawiesza się w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej lub udzielenia mu zezwolenia, o którym mowa w art. 176. Jednocześnie art. 305 ust. 2 ustawy stanowi, iż postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu nie zawiesza się w przypadku, gdy cudzoziemiec złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Zgodnie z art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji.

Natomiast zgodnie z ust. 2 pkt 1 ww. przepisu w decyzji, o której mowa w ust. 1, nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca.

Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Natomiast art. 318 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy stanowi, że zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której określono termin dobrowolnego powrotu - na wypadek jeżeli cudzoziemiec w tym terminie:

a) nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub

b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Zgodnie z art. 319 ustawy o cudzoziemcach zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się na następujące okresy:

1) od 6 miesięcy do 3 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1-3, 6, 10, 12, 13, 15 lub 16;

2) od 1 roku do 3 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 4 lub 5;

3) od 3 lat do 5 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 7, 8, 11 lub 14;

4) 5 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 9.

Na mocy art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadkach o których mowa w art. 302 ust. 1 powołanej ustawy, nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

1) posiada status uchodźcy, korzysta z ochrony uzupełniającej lub

2) udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia, lub

3) udzielono mu zezwolenia, o którym mowa w art. 187 pkt 6 lub 7, lub

4) jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy, lub

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 23,' upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1, albo zezwolenia, o którym mowa w art. 176, lub

6) udzielono mu zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

7) posiada zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen, i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że cudzoziemiec nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o obowiązku wyjazdu na terytorium tego państwa, o którym mowa w art. 314, lub

8) jest czasowo oddelegowany w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz jest uprawniony do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa, jeżeli decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miałaby zostać wydana z uwagi na przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub ze względu na przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa, lub

9) może zostać niezwłocznie przekazany do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu go w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa, lub

10) może być niezwłocznie doprowadzony do granicy, jeżeli został zatrzymany w strefie nadgranicznej bezpośrednio po nieumyślnym przekroczeniu granicy wbrew przepisom prawa, lub

11) może zostać niezwłocznie przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej na podstawie obowiązującej w dniu 13 stycznia 2009 r. umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, lub

12) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 170, lub

13) może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 180 z 29.06.2013), zwanego dalej "rozporządzeniem 604/2013".

Ponadto, stosownie do art. 303 ust. 2 ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się, gdy cudzoziemiec zgodnie z przepisami art. 120 i art. 135 wystąpił o zmianę decyzji, o których mowa w tych przepisach, do czasu zakończenia postępowania w sprawie zmiany tych decyzji, a z ust. 3 ww. artykułu przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się w przypadku, o którym mowa w art. 32 ust. 1 lub art. 33 ust. 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515, 516 i 517).

Z kolei zgodnie z art. 348 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub mógłby być zmuszony do pracy, lub mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Zgodnie z art. 349 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, jeżeli istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że:

1) popełnił zbrodnię przeciwko pokojowi, zbrodnię wojenną lub zbrodnię przeciwko ludzkości, w rozumieniu prawa międzynarodowego, lub

2) jest winny działań sprzecznych z celami i zasadami Narodów Zjednoczonych określonymi w Preambule i art. 1 i 2 Karty Narodów Zjednoczonych, lub

3) popełnił na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zbrodnię lub popełnił poza tym terytorium czyn, który jest zbrodnią według prawa polskiego, lub

4) stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, lub

5) podżegał albo w inny sposób brał udział w popełnieniu zbrodni lub czynów, o których mowa w pkt 1-3.

Natomiast stosownie do ust. 2 ww. artykułu cudzoziemcowi, który przed przybyciem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej popełnił inny niż określony w pkt 1-3 czyn, który według prawa polskiego jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności, można odmówić udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, jeżeli opuścił on kraj pochodzenia wyłącznie w celu uniknięcia kary.

Zgodnie z art. 351 ustawy o cudzoziemcach, zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

IV. Analiza zarzutów skargi, jak również ponowna analiza akt postępowania doprowadziła Sąd do przekonania, że zaskarżona decyzja stanowi rezultat, prawidłowych ustaleń faktycznych, związanych bezpośrednio z okolicznościami relewantnymi z punktu widzenia prawa materialnego.

Z uwagi na treść uzasadnienia skargi należy wskazać, iż organ, uwzględniając obligatoryjny charakter przepisu z art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie miał możliwości odstąpienia od orzeczenia wobec S. T. zakazu ponownego wjazdu. Odnośnie do wniosku cudzoziemca o cofnięcie zakazu ponownego wjazdu orzeczonego w skarżonej decyzji, należy wskazać, iż zgodnie z art. 320 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach organ, który wydał decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, na wniosek cudzoziemca, w drodze decyzji, może cofnąć zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, jeżeli cudzoziemiec wykaże, że wykonał obowiązki wynikające z decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu lub jego ponowny wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub innych państw obszaru Schengen ma nastąpić ze względu na uzasadnione okoliczności, zwłaszcza ze względów humanitarnych. Takie rozstrzygnięcie nie mogło zapaść w decyzji objętej zaskarżeniem.

Zastosowanie art. 320 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach może nastąpić już po wydaniu decyzji, w wyniku rozpoznania wniosku złożonego przez cudzoziemca.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zostało wszczęte po dniu [...] maja 2014 r., a zatem po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. W konsekwencji miały w tym postępowaniu zastosowanie przepisy materialnoprawne i proceduralne tej ustawy. Właściwość do wydania decyzji w I instancji przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] wynikała z cytowanego powyżej art. 310 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Organ ten bowiem stwierdził istnienie okoliczności odpowiadających przesłankom decyzji o zobowiązaniu do powrotu z katalogu z art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i był właściwy do wydania decyzji o zobowiązaniu Cudzoziemki do powrotu. Natomiast właściwość Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jako organu odwoławczego, wynika z art. 321 ww. ustawy. Przepis ten ustanawia bowiem ten organ organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do komendanta oddziału Straży Granicznej lub komendanta placówki Straży Granicznej m. in. w postępowaniach w sprawie zobowiązania do powrotu.

Skarżący nie neguje zasadności zastosowania w jego sprawie przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach.

V. Należy wskazać, że w trakcie przesłuchania, które odbyło się w dniu [...] maja 2016 r. Cudzoziemiec podał, iż [...] nic mu nie grozi, lecz zagrożenie występuje dla niego przez [...], bowiem z uwagi na to, że nie przyjął on [...] obywatelstwa może otrzymać mandat lub wyrok 12 miesięcy więzienia. Skarżący podał, że wykona decyzję o zobowiązaniu do powrotu. Wskazał, że w Polsce nie posiada rodziny, jest rozwiedziony, jego syn wraz z jego byłą żoną mieszkają w [...], a jego matka i siostra pozostały [...] (akta organu I instancji, k. 23-24).

Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] stwierdził, iż S. T. odmówiono udzielenia ochrony międzynarodowej w Polsce i nie zachodzą w jego przypadku przesłanki negatywne do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a cudzoziemiec oświadczył, że opuści terytorium naszego kraju dobrowolnie.

Z decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], w której utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy wobec stwierdzenia niedopuszczalności wniosku (k. 42-52), wynika, że w pierwszy wniosku uchodźczym z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżący oświadczył, że powodem złożenia tegoż wniosku była obawa przed sytuacją w [...] i w kraju pochodzenia, jak również brak tam mieszkania i pracy, a o dalszej jego emigracji z ośrodka dla przesiedleńców mieszczącego się w okolicach [...] przesądziły względy ekonomiczne. Cudzoziemiec wskazał, iż nie był prześladowany w kraju pochodzenia, ani poddawany przemocy, nie uczestniczył także [...]. Powyższy organ uznał w związku z powyższym, że cudzoziemiec nie wykazał, ani też analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez ww. organ decyzyjny odnośnie jego indywidualnej sytuacji nie uprawdopodobniła istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, z przyczyn wskazanych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Brak jest podstaw, aby przypuszczać, że w stosunku do skarżącego wystąpi w stosunku do niego rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Sytuacja panująca na kontrolowanym przez władze obszarze [...] nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw Cudzoziemca. Również w drugim wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (z dnia [...] kwietnia 2015 r.) skarżący wskazał, jako okoliczność, która skłoniła go do złożenia tegoż wniosku, konieczność wyjazdu z [...] z uwagi na fakt bycia [...], niewystarczającą pomoc państwa [...] i organizacji pozarządowych dla przesiedleńców oraz brak możliwości korzystania ze zdeponowanych w banku oszczędności.

W powołanej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], w której utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie nadania skarżącemu statusu uchodźcy wobec stwierdzenia niedopuszczalności wniosku, stwierdzono, iż sytuacja [...] nie zmieniła się w sposób zasadniczy od dnia wydania wobec skarżącego ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania mu ochrony międzynarodowej - poza [...] ([...]), [...] oraz obszarem [...], istnieje możliwość wewnętrznego przesiedlenia skarżącego w inny, bezpieczny rejon tegoż kraju.

Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2016 r. o udzielenie ochrony międzynarodowej (a zatem dotyczącego trzeciego postępowania uchodźczego) (k. 27-37) wynika, że także tym razem jako przyczynę opuszczenia kraju pochodzenia wskazał [...] i nieprzyjęcie przez niego [...] obywatelstwa, co mogłoby skutkować uwięzieniem go, jak również brak możliwości powrotu [...] oraz znalezienia schronienia w innej części kraju z uwagi na szereg związanych z wewnętrznym przesiedleniem (brak pracy, możliwości wzięcia kredytu, gorsze traktowanie przesiedleńców niż innych obywateli [...]).

Z raportu Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] dotyczący sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych [...] (k. 55-63) oraz Opracowania D. nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. dotyczące sytuacji [...] (k. 65-67) nie wynika, aby ziściły się przesłanki do odmiennego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] podniesiono, że cudzoziemiec, obawiając się powrotu na terytorium [...] przez władze [...], ma realną możliwość zamieszkania w innej (np. [...]) [...] znajdującej się pod [...].

VI. Odnośnie do zgody na pobyt ze względów humanitarnych należy wskazać, że w dniu [...] października 2016 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęło pismo skarżącego, w którym podtrzymał on stanowisko podniesione w odwołaniu i podniósł, że w Polsce zamieszkuje już od ponad dwóch, lat, przez ten czas zaadaptował się tutaj oraz w stopniu dostatecznym opanował język polski, chciałby w przyszłości tutaj pracować i płacić podatki (k. 26-31).

Instytucja zgody na pobyt ze względów humanitarnych została wprowadzona do polskiego porządku prawnego na mocy przepisów ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i jej celem jest ochrona przed naruszeniem konkretnych praw, mających swe umocowanie w przepisach Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526, z późn. zm.), poprzez ukształtowanie sfery praw i obowiązków cudzoziemca decyzją zobowiązującą do powrotu. Porównanie obecnego stanu prawnego (od dnia 1 maja 2014 r.) ze stanem prawnym sprzed dnia wejścia w życie nowej ustawy o cudzoziemcach prowadzi do wniosku, że instytucja zgody na pobyt ze względów humanitarnych, zastąpiła w polskim porządku prawnym instytucję zgody na pobyt tolerowany w części, w jakiej ta dotyczyła bezpośrednio ochrony przed negatywnymi w sferze prawnej konsekwencjami wydalenia, a zatem z podstaw wynikających z art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt la ustawy o udzielaniu ochrony (w brzmieniu sprzed dnia 01 maja 2014 r.). Wskazuje na to literalne brzmienie przepisów prawa materialnego. Art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach jest odpowiednikiem dawnego art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu ochrony (na jego mocy chronione są te same prawa konwencyjne), zaś art. 348 pkt 2 i 3 odpowiednikami dawnego art. 97 ust. 1 pkt la, z, tym wszakże zastrzeżeniem, że od dnia 1 maja 2014 r. ochronie podlegać również może życie prywatne cudzoziemców. Wskazuje na to również tożsamy cel regulacji ustawowej, tj. wprowadzenie skutecznych środków wykonania przez Rzeczpospolitą Polską wiążących ją umów międzynarodowych, jak też tożsamy kontekst proceduralny (udzielanie ochrony o charakterze bezterminowym w warunkach bezpośredniego zagrożenia powstania skonkretyzowanego obowiązku opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej).

Osoba powołująca się na zagrożenie naruszenia jej praw chronionych Konwencją rzymską (art. od 2 do 7) powinna wskazać fakty, które czynią jej obawy uzasadnionymi. Nie wystarczy zatem, co do zasady, powołanie się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia. Osoba taka powinna posiadać jakieś cechy bądź znajdować się w jakiejś sytuacji faktycznej bądź prawnej, która warunkować będzie urzeczywistnienie takiego zagrożenia. Sam obraz sytuacji bezpieczeństwa czy też poziomu przestrzegania praw człowieka nie jest w takim przypadku wystarczający, jeżeli nie wykazany zostanie związek z indywidualną sytuacją takiej osoby. Do uzyskania prawa do pobytu tolerowanego uprawnione są osoby, które wykażą, iż po powrocie do kraju pochodzenia stanęłyby wobec indywidualnych zagrożeń zawartych w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

O prześladowaniu można mówić w sytuacji, gdy aktów tego rodzaju dopuszczają się władze państwowe lub też są one przez nie tolerowane. Trafnie wskazuje się w związku z tym w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że sytuacja skarżącego, w jakiej ma się on według siebie znajdować, jest odmienna. Normy zawartej w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie można rozciągać na możliwe do wystąpienia przypadki zagrożeń powstałych wskutek działania osób nie należących do aparatu państwowego lub też, których władze krajowe nie aprobują. Powyższe stanowisko zachowuje aktualność albowiem sformułowano je w odniesieniu do przepisu przewidującego przyznanie ochrony przed wydaleniem z przyczyn analogicznych do okoliczności przewidzianych w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynika, że organ odwoławczy przeanalizował dokładnie kwestię zagrożenia w kraju pochodzenia w przypadku powrotu doń Cudzoziemca, uwzględniając aktualną sytuację panującą [...]. Organ odwoławczy stwierdził, iż mieszkańcy [...], którzy nie posiadają obywatelstwa [...] lub ci, którzy nie uzyskali zgody na pobyt czasowy, spotykają się z trudnościami w egzekwowaniu swoich praw do posiadanej własności, np. ziemi, nieruchomości, a także w dostępie do służby zdrowia, edukacji i korzystania z innych przywilejów obywatelskich politycznych. Obecne władze [...] naruszają również prawa do wolności słowa, zgromadzeń i wyznania, szczególnie wobec [...], członków [...], jak też przedstawicieli innych mniejszości religijnych. Skarżący ma możliwość zamieszkania w bezpiecznym rejonie kraju pochodzenia, znajdującym się pod [...]. Skarżący nie może domagać się, aby udzielono mu ochrony międzynarodowej jedynie ze względu na to, że warunki życia [...] są trudniejsze niż w Polsce i w innych krajach Unii Europejskiej. Indywidualna sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowo trudna - jest ona osobą zdrową i nie posiada na utrzymaniu innych członków rodziny. Dążenie skarżącego do zapewnienia sobie lepszych niż w kraju pochodzenia warunków bytowych jest zrozumiałe, ale nie stanowi niewątpliwie przesłanki uzasadniającej udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych (taki pogląd przyjmowany jest w orzecznictwie, czego przykładem może być wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1123/10, w którym wskazano, iż: "przesłanki zapobiegającej wydaleniu nie stanowi fakt pogorszenia ekonomicznych warunków życia cudzoziemca w kraju jego pochodzenia. Co do zasady, nie przeciwdziałają wydaleniu również względy medyczne, łączone ze stanem służby zdrowia i lepszymi standardami wykonywania usług medycznych w kraju przebywania. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że ten ostatni czynnik może podlegać uwzględnieniu na podstawie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (zakaz tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania) tylko w odniesieniu do "bardzo wyjątkowych okoliczności" o charakterze humanitarnym (por. wyrok ETPCz z 27 maja 2008 r. w sprawie N przeciwko Wielkiej Brytanii, nr 26565/05)". Z kolei w wyroku z dnia 20 stycznia 2010 r. (sygn. akt II OSK 27/09) NSA przypomniał, że: "cudzoziemcy mogą w sposób skuteczny powoływać się na zakaz poniżającego traktowania i w ten sposób uzyskać prawo do pozostania na terytorium państwa - strony konwencji jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy chodzi o względy humanitarne związane na przykład z przerwaniem leczenia wskutek wydalenia, równoznacznym z zaprzestaniem ratowania życia. Osoby podlegające wydaleniu nie mogą natomiast w żaden sposób rościć sobie prawa do pozostania na terytorium państwa - strony konwencji w celu korzystania w szczególności z różnych form pomocy i usług świadczonych przez to państwo (por. wyrok ETPC/Wielka Izba z 27 maja 2008 r. skarga nr 26565/05, 542)."

Pogląd ten utrzymano w najnowszym orzecznictwie, w którym przyjmuje się, że ustawa o cudzoziemcach, w tym jej art. 348 ani art. 351, nie przewiduje możliwości odstąpienia od orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu z uwagi na aspekt pogorszenia warunków ekonomicznych osób zobowiązanych do powrotu lub członków jej rodziny (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1336/16, CBOSA).

Wprawdzie przesłanki udzielenia ochrony międzynarodowej lub udzielenia ochrony uzupełniającej różnią się od przesłanek udzielenia zgody na pobyt z przyczyn humanitarnych jednak należy zwrócić uwagę, że w toku tamtego postępowania badane są analogiczne okoliczności faktyczne mające podstawowe znaczenie obu typach spraw, w tym zwłaszcza takie jak: sytuacja w kraju pochodzenia, deklarowane zagrożenia związane z powrotem do kraju pochodzenia oraz możliwość wewnętrznej migracji ludności. W sytuacji, gdy strona deklaruje określone obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, najpierw w toku postępowania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej, a następowanie powtarza taką argumentację w sprawie o zobowiązanie do powrotu organy właściwe w drugiej z ww. spraw powinny uwzględnić ustalenia faktyczne dokonane w toku wcześniejszego postępowania. Takie postępowanie pozwala na zweryfikowanie prawdziwości zeznań i oświadczeń, ocenę wiarygodności cudzoziemca, spójności argumentacji itd. Za wykorzystywaniem przemawiają również względy tzw. ekonomiki procesowej.

W tym stanie rzeczy zeznania skarżącego nie wskazywały, aby był on rzeczywiście narażony na naruszenia praw określonych w art. 2-7 Konwencji rzymskiej, co zasadnie wywiódł organ.

VII. W odniesieniu do art. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności należy wskazać, iż pomimo [...] ([...]), pomiędzy wspieranymi przez [...], dążącymi do [...] i włączenia [...], a [...] oraz mimo [...], wewnętrzna sytuacja w tym kraju jest obecnie stabilna i umożliwia powrót Cudzoziemca na bezpieczny [...] oraz nic nie wskazuje na to, że w przeszłości jak i obecnie prawo do życia skarżącego mogłoby być zagrożone. Należy wskazać także, iż brak jest dowodów na to, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia Cudzoziemiec może zostać pozbawiony wolności, wobec czego nie jest możliwe stwierdzenie naruszenia art. 5 ww. Konwencji, jak również nie ma podstaw do skutecznego wywodzenia, że dojdzie do ziszczenia się przesłanek z art. 3 ww. Konwencji, dotyczącego bezwzględnego zakazu stosowania tortur.

W odniesieniu do zarzutów skargi Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy nie negował możliwości naruszenia praw podstawowych skarżącego, w przypadku jego powrotu [...], lecz jednocześnie wskazywał, że ma on możliwość wewnętrznej relokacji, z której już korzystał. Cudzoziemiec podnosi, że [...] nie posiada rodziny, która mogłaby mu pomóc, natomiast z jego zeznania wynika, iż w [...] zamieszkuje jego syn. Faktycznie sytuacja ekonomiczna [...] nie jest zadowalająca, lecz pomoc państwa umożliwia przesiedleńcom funkcjonowanie na podstawnym poziomie. Nie jest pozbawiona podstaw ocena organu, że w związku z powyższym cudzoziemiec ma realną możliwość skorzystania przy pomocy [...] organów pomocy socjalnej z uprawnień przysługujących wewnętrznym przesiedleńcom. Jednocześnie pomoc przesiedleńcom udzielana jest z wielu stron: przez organizacje humanitarne, państwa, osoby prywatne, kościoły i inne instytucje. Nie jest prawdą, że cudzoziemiec po powrocie [...] nie będzie miał zapewnionego jakiegokolwiek wsparcia ze strony władz państwowych czy też lokalnych, co wynika z opracowań o ogólnej sytuacji w kraju pochodzenia, którymi organy poparły swoją argumentację.

Oceniając wyjaśnienia strony organ administracji winien kierować się zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz mieć na względzie także inne dowody zgromadzone w sprawie, co jasno wynika z art. 80 K.p.a. Analiza akt postępowania wykazała, że przy ocenie materiału dowodowego niniejszej sprawy zastosowano ww. zasady, opierając się także na informacjach dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca.

VIII. Z uwagi na okoliczności powołane w odwołaniu, w piśmie skarżącego z dnia [...] września 2016 r. i w skardze, z których to wynika, że S. T. zintegrował się z polskim społeczeństwem, posiada dobrą znajomość języka polskiego oraz chciałby w Polsce wykonywać pracę, wskazać należy, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych nie nakłada na państwo obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać (por. wyroki ETPCz: G. p-ko [...] z dnia 19 lutego 1996, skarga nr [...], R. S. i H. p-ko Królestwu [...] z dnia 31 stycznia 2006r. skarga nr [...], D. O. i Inni p-ko wyrok ETPC/Wielka Izba z 27 maja 2008 r. skarga nr [...], dnia 31 lipca 2008r. skarga nr [...], N. p-ko [...] z dnia 28 czerwca 2011 r. skarga nr [...], Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 27/09, niepubl., NSA z dnia 12 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1706/06 LEX nr 384287, z dnia 16 maja 2008 r. II OSK 438/07 LEX nr 505306).

Wspomniane przepisy nie stanowią normy gwarancyjnej o charakterze generalnym, zakazującej wydalenie cudzoziemca prowadzącego w kraju goszczącym życie rodzinne. Ingerencja w prawa chronione art. 8 Konwencji, aby mogła zostać uznana za dopuszczalną musi służyć ochronie określonych dóbr (bezpieczeństwa państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób), jednak nie oznacza to, że ingerencja taka może zostać uznana za dopuszczalną wyłącznie w przypadku popełnienia jedynie ciężkich przestępstw. Należy przy tym podkreślić, że ingerencja w prawa chronione na mocy art. 8 Konwencji jest możliwa zarówno w sytuacjach, w których cudzoziemcy dopuszczają się relatywnie ciężkich przestępstw o charakterze czysto kryminalnym (A. p-ko [...] (No [...]), B. p-ko [...] (No [...]), K. p-ko [...], nr [...]), jak również naruszenia np.: przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców (D. O. i Inni p-ko [...], wyrok z dnia 31 lipca 2008 r., skarga nr [...], N. p-ko [...], wyrok z dnia 28 czerwca 2011 r., skarga nr [...], A. i inni p-ko [...] (skarga nr [...] wyrok z dnia 14 lutego 2012 r.). Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy reakcją państwa na zjawisko nielegalnej imigracji jest sankcja karna czy środki administracyjne.

To czy ostatecznie wydanie decyzji o wydaleniu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć będzie od tego – jak słusznie wywodził organ - czy naruszenia prawa, których się dopuścił i zagrożenia jakie w związku z tym stwarza, pozostają w należytej proporcji do stopnia ingerencji w życie rodzinne, czy prywatne. Dopiero wówczas możliwe będzie uznanie, że wydalenie cudzoziemca jest "konieczne w demokratycznym społeczeństwie" (art. 8 ust. 2 Konwencji). Należy także nadmienić, że w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne", ogranicza się co do zasady do związków pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W tym kontekście, szczególnie w swoim ostatnim orzecznictwie ETPCz posługuje się pojęciem "core family" (wyrok z dnia 15 maja 2012 r., skarga nr [...], N. i inni p-ko [...], czy wyrok z dnia 3 lipca 2012 r. skarga nr [...], sprawa S. p-ko [...]). Związki pomiędzy innymi członkami rodziny, nie mieszczącymi się w wąskim rozumieniu tego terminu mogą być ocenione w kontekście życia rodzinnego, jeżeli zostaną wykazane dodatkowe elementy zależności pomiędzy innymi członkami rodzin (wyrok z dnia 15 maja 2012 r., skarga nr [...] N. i inni p-ko [...], wyrok z dnia 3 lipca 2012 r. skarga nr [...], sprawa S. p-ko [...], wyrok z dnia 12 stycznia 2010 r. w sprawie K. A.W. p-ko [...] (nr [...], par. 31 i 32.). W wyroku z 23 czerwca 2008 r. w sprawie M. przeciwko [...] skarga nr [...] Trybunał stwierdził, że w wielu sprawach dotyczących młodocianych, czyli osób które niedawno uzyskały pełnoletniość i nie założyły jeszcze rodziny relacje c I ww. osób z rodzicami lub innymi bliskimi członkami rodziny również mogą stanowić "życie rodzinne" w rozumieniu art. 8 Konwencji. Z kolei w przywołanym powyżej orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2010 r. w sprawie K. A.W. p-ko [...] (nr [...]), Trybunał stwierdził, że w przypadku pełnoletnich dzieci, jeżeli zostanie wykazany dodatkowy element zależności to sytuacja taka może zostać oceniona w kontekście prawa do ochrony życia rodzinnego.

Sad podziela rozważania przedstawione przez organ w powyższym zakresie.

IX. Zasadnie organ wywodził, że brak jest również podstaw do stwierdzenia, że jego centrum życiowe S. T. zostało przeniesione do Polski oraz, że jego powrót do kraju pochodzenia w drastyczny sposób pogorszy jego sytuację osobistą. Należy podkreślić, iż [...] oraz pozostałym terytorium [...] zamieszkują członkowie jego najbliższej rodziny, a w Polsce, jak sam zeznał, nie przebywa nikt z jego bliskich.

Zatem organy słusznie wskazały w swoich rozstrzygnięciach, że materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż zobowiązanie do powrotu mogłoby naruszyć prawo skarżącego do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Dodatkowo należy wskazać, iż poprzez zobowiązanie do powrotu skarżącego nie zostało naruszone prawo do poszanowania jego życia prywatnego. Organ odwoławczy uwzględnia w podobnych sprawach dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wskazuje, że art. 8 Konwencji chroni życie rodzinne, jak i życie prywatne rozumiane prawo do ustanowienia i rozwoju relacji z innymi istotami ludzkimi i światem zewnętrznym i niekiedy może obejmować kwestię jednostkowej społecznej tożsamości. Trybunał w przeszłości zaakceptował pogląd, że ogół społecznych więzi pomiędzy osiedlonym imigrantem i społeczeństwem w którym żyje stanowi część pojęcia "życie prywatne".

Konieczne jest podkreślenie, że pobyt skarżącego na terytorium Polski, gdzie wjechał jako osoba dojrzała, jest stosunkowo krótki (przebywa tu od czerwca 2014 r.). Jak dotąd posiadał oraz obecnie posiada uprawnienie do pobytu wyłącznie z uwagi na prowadzone wobec niego postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. Nie miał on zatem realnych podstaw, aby spodziewać się legalizacji pobytu w dłuższej perspektywie czasowej i musiał zdawać sobie sprawę, że prowadzenie tu życia prywatnego jest zagrożone, niepewne i w związku z tym nie mógł spodziewać się, że będzie mogło one być kontynuowane w zgodzie z prawem. Więzi jakie skarżący ewentualnie nawiązał podczas pobytu w Polsce, wykluczają możliwość uznania, iż miały one charakter głębszych relacji, wskazujących na wysoki stopień integracji społecznej. Istotne znaczenie ma także fakt związania istotnej części pobytu Cudzoziemca w Polsce z postępowaniem w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej. Na znaczenie tej okoliczności wskazuje orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W orzecznictwie tym podkreślano niejednokrotnie, że dokonując oceny, czy środek w postaci wydalenia cudzoziemca jest konieczny w demokratycznym społeczeństwie należy brać pod uwagę nie tylko długość tego pobytu ale również charakter.

X. Zasadnie organ zwrócił również uwagę na dodatkowe, negatywne dla skarżącego uwarunkowania prawne ochrony z art. 8 Konwencji.

W wyroku z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie R. S. i H. p-ko [...] (No [...]) w uzasadnieniu prawnym wyroku Trybunał uznał (obok innych okoliczności istotnych dla oceny, czy doszło do naruszenia art. 8 Konwencji), że w tego typu sprawach istotną kwestią jest rozważenie czy więzy rodzinne, "życie rodzinne", którego naruszenie jest badane miało swój początek w czasie, w którym osoby związane ze sprawą uświadamiały sobie, że ich status prawny na terytorium państwa goszczącego (immigration status) był tego rodzaju, że trwanie życia rodzinnego w tym państwie było zagrożone od samego początku (akapit nr 39 wyroku). Podobne stanowisko zostało zawarte np. w wyroku w sprawie D. O. i inni p-ko [...] z dnia 31 lipca 2008 r. skarga nr [...]. W ostatnim z ww. wyroków wskazano nawet, jeżeli taka jak powyżej sytuacja zachodzi, wydalenie członka rodziny niebędącego obywatelem [Układającego się Państwa] będzie niezgodne z art. 8 Konwencji jedynie w wyjątkowych okolicznościach, (akapit 57 orzeczenia). Analogiczny pogląd wyrażono w wyrokach N. p-ko [...], wyrok z dnia 28 czerwca 2011 r., skarga nr [...], A. i inni p-ko [...] (skarga nr [...] wyrok z dnia 14 lutego 2012 r.), na co słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę.

Zgodne zatem z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz adekwatne do interpretacji wynikającej z przywołanego kontekstu prawnego jest twierdzenie organu, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie miał realnych podstaw, aby spodziewać się, że będzie mógł przebywać w Polsce. Okoliczności, na które skarżący powołuje się m. in. w skardze, tj. nawiązywanie pewnych relacji z obywatelami polskimi czy nabywanie znajomości języka polskiego są z reguły nieuniknioną konsekwencją pobytu każdego cudzoziemca w kraju goszczącym i nie mogą być same w sobie uznane za powód przyznania mu ochrony, szczególnie jeśli mamy do czynienia z sytuacją, gdy cudzoziemiec wjechał do Polski jako osoba dorosła i przebywa tu relatywnie krótko i nie można uznać, aby doszło do zerwania jego więzi z krajem pochodzenia. Treść uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazuje, iż zarzut strony braku odniesienia się przez organ odwoławczy do ww. kwestii jest niezasadny. W kwestii zamiaru legalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca, należy wskazać, iż ma on możliwość podjęcia zatrudnienia w Polsce - tak jak czynią to tysiące obywateli [...] - na podstawie wizy (lub od dnia 11 czerwca 2017 r. w ramach ruchu bezwizowego, jeśli posiada ważny paszport biometryczny) i stosownego zezwolenia na pracę lub oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi, jak również wystąpienia z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

XI. Skarżący miał zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wobec powyższego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, a przyjęta ocena zgromadzonych dowodów znajduje oparcie w materiale dowodowym, ocenionym zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

XII. Reasumując, w sprawie objętej zaskarżeniem nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. ani do istotnego naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które miałoby by wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Należy wskazać, iż Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zasadnie stwierdził konieczność wydania w sprawie postanowienia reformatoryjnego. Nie doszło również do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub do innego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcia organu I i II instancji nie są zatem obarczone żadną z wad uzasadniających ich uchylenie. Z przedstawionych względów brak jest także jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia ich nieważności przez sąd administracyjny.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.