Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 228/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 184 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 § 1, art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 124 ust. 6
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. NSA Janusz Furmanek (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.G.E.D. [...] z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 604/12 w sprawie ze skargi J.B. i U.B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie – po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.B. i U.B. - uchylił postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r. (znak [...]) oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatu [...] z [...] stycznia 2011 r. (znak [...]) w przedmiocie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu [...] sierpnia 2010 r. Starosta [...] wydał tytuł wykonawczy obejmujący nałożony na użytkowników wieczystych nieruchomości - U. i J.B. obowiązek udostępnienia nieruchomości w celu wykonania przez P.G.E.D. [...] czynności związanych z konserwacją linii średniego napięcia 15V [...], polegających na przycięciu gałęzi drzew w sposób zapewniający bezpieczne korzystanie z linii energetycznej.

Podstawę prawną nałożonego obowiązku stanowił art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami].

W tym samym dniu, postanowieniem Starosta nałożył także na strony grzywnę w celu przymuszenia do wykonania ww. obowiązku.

W ustawowym terminie U. i J.B. wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny. Z kolei postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Starosta [...] uznał wniesione zarzuty za niezasadne. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał przepisy art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) [dalej: u.p.e.a.] oraz art. 123 i art. 124 k.p.a.

Organ uznał, że tytuł wykonawczy został wydany w prawidłowy sposób, a nałożony obowiązek znajduje oparcie w treści art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym niezasadnie zarzucono jego wydanie bez podstawy prawnej. Zgodnie z powołaną regulacją prawną właściciel lub użytkownik wieczysty

nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, wskazanych w przepisie ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

Po rozpoznaniu zażalenia U. i J.B. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2011 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Wskutek rozpoznania skargi U. i J.B. wyrokiem z 10 stycznia 2012 r. II SA/Rz 663/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że wydane zostało przez osobę nieupoważnioną.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [...] kwietnia 2012 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 122 § 3 w zw. z art. 33 i 34 § 4 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Organ odwoławczy uznał, że treść obowiązku nałożonego na żalące się strony mieści się w ramach powszechnie stosowanych metod zabezpieczenia linii energetycznych przed awariami. Jednocześnie organ wykluczył – co podnosili żalący – możliwość zastosowania w sprawie przepisu art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie przeprowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych (Dz. U. Nr 150, poz. 1579). Ponadto wskazał, że - stosownie do art. 33 pkt 6 u.p.e.a. - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność tej egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W świetle dowodów zebranych w sprawie zaistniały zatem przesłanki dopuszczalności egzekucji, a tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo. Stronom doręczono również upomnienie.

W skardze na postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r. skarżący zarzucili naruszenie art. 33 pkt 6 i art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jak również przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia bez wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego. Strony podkreślając, że cały kompleks pałacowo-parkowy pozostający w ich władaniu wpisany jest na listę zabytków prowadzoną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zatem teren ten podlega szczególnej ochronie, a jakiekolwiek prace i czynności wymagają nadzoru, a przede wszystkim uzgodnienia i zezwolenia ze strony Konserwatora Zabytków. Tymczasem P.G.E.D. [...] nie otrzymała wskazanego zezwolenia pomimo, że jest ono wymagane przepisami rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. Strony podkreślały również, że nie uchylają się od wykonania nałożonego na nich obowiązek udostępnienia nieruchomości, jednak w ich ocenie planowana przycinka gałęzi drzew nie mieści się w pojęciu konserwacji linii energetycznej i jej zabezpieczenia przed awariami. Brak sprzeciwu z ich strony na takie działania mógłby narazić ich na poniesienie odpowiedzialności karnej za niszczenie lub uszkodzenie zabytku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ zwrócił również uwagę, że P.G.E.D. [...] uzyskała dostęp do nieruchomości i wykonała czynności przycinki drzewostanu.

Po rozpoznaniu powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

W treści uzasadnienia Sąd I instancji wskazał, że skarga U. i J.B. zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione.

W ocenie Sądu zarzuty podniesione w postępowaniu egzekucyjnym powinny odnieść skutek, przy czym podstawą do ich uwzględnienia nie powinien być art. 33 pkt 6 u.p.e.a., jak wskazują skarżący, ale art. 33 pkt 7 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu uprawnienia. Zdaniem Sądu w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli organy egzekucyjne wszczęły to postępowanie bez doręczenia upomnienia. Artykuł 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania obowiązku otrzymuje pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Jak zauważył Sąd I instancji, z treści tego przepisu wynika jednoznaczny obowiązek do wskazania w treści upomnienia obowiązku, który ma wykonać wierzyciel oraz zagrożenia wszczęcia egzekucji, jeśli tego obowiązku nie wykona. Zatem poprawne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wymaga nie tylko doręczenia upomnienia, czyli pisma tak określonego, ale wymaga też, by to pismo zawierało treść niezbędną dla upomnienia. W tym zakresie – zdaniem Sądu meriti - organy muszą być precyzyjne, gdyż postępowanie egzekucyjne wiąże się z dużą uciążliwością dla wierzyciela i ingerencją państwa w jego prawa.

Jak w związku z tym wskazał WSA w Rzeszowie, analiza akt sprawy prowadziła do wniosku, że organy obu instancji nie wypełniły obowiązku wezwania skarżących (upomnienia) przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie takie upomnienie powinno być powiązane z treścią art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W aktach sprawy natomiast – jak wskazał Sąd I instancji - znajdują się upomnienia, z treści których wynikało wezwanie wierzycieli do wskazania terminu udostępnienia nieruchomości oraz poinformowanie organu o tym fakcie. W ocenie Sądu meriti, takie upomnienie nie spełniało warunków art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z treści art. 124 ust. 6 wynika bowiem, jak podniósł Sąd I instancji, że właściciel lub użytkownik wieczysty jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania określonych w tym przepisie czynności. Zatem upomnienie powinno wzywać do udostępnienia nieruchomości, a nie wskazywania terminu udostępniania nieruchomości, Także zagrożenie wszczęcia egzekucji nie może być łączone z brakiem odpowiedzi na upomnienie, a tylko może być związane z niewykonaniem dobrowolnym obowiązku, co w realiach sprawy oznaczałoby odmowę udostępnienia nieruchomości przez skarżących.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik uczestnika postępowania – P.G.E.D. [...]. Oddział [...] - zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., poprzez wadliwe zastosowanie tego ostatniego przepisu w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wynikłe z wadliwej wykładni obu ostatnich przepisów prawa, a w skutek tego uchylenie decyzji obu instancji, mimo że wezwania i korespondencja skierowana przez wierzyciela do zobowiązanego przed zainicjowaniem egzekucji, a następnie wniosek o wszczęcie egzekucji (z dnia 30.09.2004 r., in fine) jednoznacznie przyjmowały za podstawę prawną art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak też wskazany przepis prawa materialnego został prawidłowo powołany i wyjaśniony w upomnieniach organu egzekucyjnego (z 18.09.2009r., 25.01.2010r., 03.03.2010r., 23.03.2010r., 31.05.2011r.), które jednocześnie spełniało wymogi art. 15 § 1 u.p.e.a.;

2) art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 zd. 1 ustawy p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię tego pierwszego przepisu (oczekiwanie jakiejś innej treści upomnienia, nie wynikającej z tego przepisu) oraz nieprzedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacji prawnej dla określonej treści upomnienia, czyli: zajęcie w tym zakresie niejasnego stanowiska, bez podstawy prawnej lub jej rzetelnego wyjaśnienia;

3) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 zd. 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 3, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a., a w związku z tym naruszenie tych przepisów postępowania poprzez zignorowanie jako dowodów (z dokumentów) treści pism, protokołów z próby wykonania oraz z egzekucji i całości korespondencji w sprawie, tak ze strony wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, jak też zobowiązanych, zarówno na etapie przedegzekucyjnym, jak i w toku postępowania egzekucyjnego, z których jednoczenie wynika, że:

a) podstawą egzekucji była regulacja art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

b) upomnienie było kierowane do zobowiązanych kilkukrotnie (pisma organu z: 18.09.2009r., 25.01.2010r., 03.03.2010r., 23.03.2010r., 31.05.2011r.);

c) zobowiązani w pismach (swoich pełnomocników) z dnia 10.03.2010r. oraz z dnia 30.03.2010r. stanowczo odmówili dobrowolnego udostępnienia nieruchomości;

d) zobowiązani mimo, że pierwotnie nie udostępnili nieruchomości, to jednak w toku sprawy (w wyniku pism sygnalizacyjnych pełnomocnika zobowiązanych z dnia 06.10.2010r. i z dnia 25.01.2011r. oraz na skutek wezwań organu), w dniu 14.06.2011r. udostępnili nieruchomość, co pozwoliło na wykonanie egzekwowanego obowiązku przez wierzyciela (zrealizowanie obowiązku administracyjnego przez zobowiązanego) i zakończenie sprawy - co powinno czynić bezprzedmiotowym prowadzenie sprawy w zakresie odnoszącym się do upomnienia.

Jak w związku z tym podniósł autor skargi kasacyjnej, wybiorcze podejście do zgromadzonych dowodów, a stąd zignorowanie środków dowodowych, które dają jasny i niebudzący obraz sprawy, budzi uzasadnione wątpliwości co do ustalenia przez Sąd rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, jak i faktu skutecznego wykonania zobowiązania. Jest to uchybienie, które miało istotnych wpływ na wynik sprawy.

4) w kontekście powyżej opisanych naruszeń, nieuwzględnienie art. 151 ustawy p.p.s.a. i nieoddalenie skargi administracyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie,

a ewentualnie:

orzeczenie w sprawie przez uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi J. i U.B. albo uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania;

2. zasądzenie od J.B. i U.B. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg. norm przepisanych za I instancję oraz za postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. W związku z tym, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z enumeratywnie wymienionych w § 2 art. 183 ustawy p.p.s.a. przesłanek skutkujących nieważnością postępowania, sprawa ta została rozpoznana w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji prawidłowo wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie Wojewody [...] oraz poprzedzającej je postanowienie Starosty Powiatu [...] uznając, że zostały wydane z naruszeniem art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) [dalej: u.p.e.a.) i uchybienie to wypełniło dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną legalności kontrolowanych postanowień organów administracji dokonaną przez Sąd meriti, niemniej nie w pełni podziela argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu tego wyroku, w szczególności zaznaczając, iż jest ona niepełna. Wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie mogła mieć jednak wpływu na wynik postępowania kasacyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 184 ustawy p.p.s.a., NSA oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, jeżeli nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie nie uległoby zmianie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 207/04, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 369/11). Z tego względu nie mógł być uznany za uzasadniony zarzut nieuwzględnienia art. 151 ustawy p.p.s.a. i nieoddalenia skargi, skoro w podstawie prawnej rozstrzygnięcia Sąd I instancji prawidłowo powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Ustosunkowując się do zarzutów skargi kasacyjnej wskazujących na naruszenie art. 141 § 4 w powiązaniu z przepisami procedury administracyjnej wskazać należy, że stosownie do treści art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przytoczonym przepisie nałożono zatem na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ istotny, na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426), polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 387; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07). Zatem stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, autor skargi kasacyjnej musi wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia tych przepisów, to zaskarżony wyrok byłby odmienny.

W realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z taką sytuacja, albowiem – jak wskazano powyżej – co do zasady Sąd I instancji prawidłowo uchylił zaskarżone postanowienia wskazująca na naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. W tym zakresie NSA w pełni podziela pogląd Sądu meriti, że w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli organy egzekucyjne wszczęły to postępowanie bez doręczenia prawidłowego pod względem treści upomnienia. Zgodnie z treścią art. 15 § 1 u.p.e.a., wierzyciel obowiązany jest wystosować do zobowiązanego upomnienie, w którym wezwie go do wykonania obowiązku. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że w piśmie skierowanym bezpośrednio do osoby, na której spoczywa obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej, obowiązek ten zostanie określony w taki sposób, aby wezwany mógł zastosować się do upomnienia. Istotą upomnienia jest bowiem uprzedzenie zobowiązanego o zagrożeniu wszczęciem egzekucji administracyjnej. Trafnie przy tym wskazał WSA w Rzeszowie, że w analizowanej sprawie takie upomnienie winno być powiązane bezpośrednio z treścią art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami). Zgodzić się należy, że znajdujące się w aktach sprawy upomnienia, wskazanych wymogów nie spełniają. Przede wszystkim jak trafnie zauważył Sąd I instancji, upomnienie winno wprost wzywać do udostępnienia nieruchomości, a nie – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – do wskazania terminu udostępniania nieruchomości. Zasadne są także wątpliwości Sądu meriti co do tego, iż zagrożenie wszczęcia egzekucji nie może być łączone z brakiem odpowiedzi na upomnienie, a może być związane jedynie z niewykonaniem obowiązku w sposób dobrowolny, co w realiach sprawy oznaczałoby odmowę udostępnienia nieruchomości przez skarżących.

Z tych wszystkich względów za niezasadne należało uznać zarzuty autora skargi kasacyjnej wskazujące na nieprawidłową jego zdaniem, dokonaną przez Sąd I instancji wykładnię art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazując na nieprawidłowość uzasadnienia wyroku Naczelny Sąd Administracyjny pragnie natomiast podnieść, że Sąd I instancji nie dostrzegł, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego na etapie rozpoznawania sprawy przed organem drugiej instancji administracyjnej.

Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie dotyczyło obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającego bezpośrednio z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegającego na udostępnieniu nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją linii średniego napięcia – urządzeń do przesyłania energii elektrycznej. Dla prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania w celu doprowadzenia do wykonania tego obowiązku, jak i stosowania przez niego środków przymusu służących jego wykonaniu, konieczne jest istnienie tego obowiązku w odniesieniu do podmiotu, który wskazany został w tytule wykonawczym jako zobowiązany do jego wykonania. Niemożliwe bowiem jest egzekwowanie w drodze przymusu administracyjnego obowiązku, który nie istnieje lub przestał istnieć.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie stwierdził, że obowiązek określony w wystawionym tytule wykonawczym istnieje, albowiem na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 122 § 3 k.p.a. w zw. z art. 33 i art. 34 u.p.e.a. uznał zarzuty strony skarżącej odnoszące się do tytuły wykonawczego za niezasadne.

Zauważyć w związku z tym należy, iż z uwagi na dewolutywność postępowania zażaleniowego organ rozpoznający zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym, nie dokonuje jedynie kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący na dzień jego wydania, lecz winien dokonać ponownej oceny kwestii objętej rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym i podjąć rozstrzygnięcie uwzględniając zaistniałe w toku postępowania zmiany, zarówno w zakresie okoliczności faktycznych, jak i przepisów prawa. Jednocześnie też, winien uwzględnić przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania. W przypadku zaistnienia w trakcie postępowania przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a., w każdym przypadku jest zobowiązany, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 u.p.e.a., do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaakcentować należy, że okoliczności określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowią obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich zaistnienie zawsze zatem obliguje organ do umorzenia postępowania, bez względu na to czy wyjdą one na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy też informacje o ich zaistnieniu organ uzyska w inny sposób. Stanowią one bowiem przeszkody uniemożliwiające dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo, jeżeli obowiązek nie istniał. Przesłanka nieistnienia obowiązku, wymieniona w tym przepisie obejmuje zatem sytuację, gdy obowiązek w ogóle nie powstał, jak również, gdy nieistnienie obowiązku spowodowane zostało okolicznościami zaistniałymi już po wystawieniu tytułu wykonawczego. Zgodzić się przy tym należy z wyrażanym w orzecznictwie sądowym poglądem stwierdzającym niemożność dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na utratę aktualności tytułu wykonawczego, w oparciu o który je wszczęto. Za niedopuszczalną uznać natomiast należy sytuację, gdy postępowanie administracyjne trwa pomimo, iż nie istnieje obowiązek, którego ta egzekucja dotyczy. Okoliczność taka stanowi trwałą przeszkodę uniemożliwiającą dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego i powoduje konieczność jego umorzenia.

W świetle okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie, uwzględniając stan faktyczny w dniu podejmowania przez organ odwoławczy zaskarżonego przed Sądem I instancji postanowienia, zauważyć należy, iż w tej dacie w stosunku do właścicieli nieruchomości, której udostępnienia domagała P.G.E. celem dokonania konserwacji linii energetycznej, nie istniał obowiązek wynikający z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będący przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak bowiem wynika z niespornego stanu faktycznego, który był znany organowi administracji orzekającemu w drugiej instancji, skarżący J.B. i U.B. mimo, że pierwotnie nie udostępnili nieruchomości, to jednak w toku postępowania egzekucyjnego, w dniu 14 czerwca 2011 r. (a zatem przed datą wydania decyzji przez organ II instancji administracyjnej) wykonali obowiązek administracyjny udostępnienia nieruchomości, co pozwoliło na zrealizowanie egzekwowanego obowiązku - wykonanie prac konserwacyjnych na linii średniego napięcia.

W świetle przedstawionej regulacji, mając na uwadze treść obowiązku określonego w tytule wykonawczym, stanowiącym podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, który dotyczył udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją urządzeń przesyłowych, wydając zaskarżone postanowienie organ zobowiązany był uwzględnić istniejący w dacie orzekania stan faktyczny i dokonać na tej podstawie oceny w zakresie istnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Jak już bowiem wcześniej wskazano, nieistnienie obowiązku stanowi przesłankę umorzenia postępowania, którą organ zobowiązany jest uwzględnić z urzędu.

Konkludując, stosownie do przedstawionych powyżej rozważań przyjąć w niniejszej sprawie należało, że skoro skarżący J.B. i U.B. w trakcie postepowania egzekucyjnego, wykonali obowiązek administracyjny udostępnienia nieruchomości, a prace konserwacyjne na linii średniego napięcia zostały wykonane, co było przedmiotem postepowania egzekucyjnego, to wobec tego brak było podstaw do egzekwowania tego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. W takim przypadku, organ winien zatem stwierdzić, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, że nie istnieje obowiązek określony w tytule wykonawczym. Okoliczność taka, jako trwała przeszkoda uniemożliwiająca dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, powodowała z kolei konieczność jego umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił.