Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 463/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 64 ust. 1, 140aa ust. 3 pkt 1 i pkt 2, 140ab ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: "GITD") decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, z poźn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.), dalej: "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 460), dalej: "u.d.p.", oraz § 3 ust. 1 pkt 7, § 5 ust. 1 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2015 r. poz. 305) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: "WITD") z [...] października 2016 r., nr [...], nakładającą na E. O. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą O. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") karę pieniężną w kwocie 15 000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

[...] września 2016 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] km 6 + 100 (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej do 10 t) zatrzymany został do kontroli 3-osiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] kierowany przez P. K., który w imieniu Strony przewoził ładunek kruszywa luzem w ilości 17,25 t z miejscowości R. do miejscowości S.. W toku kontroli dokonano ważenia pojazdu, w którego wyniku ustalono, że rzeczywisty nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu wynosił 23,6 t i przekraczał dopuszczalną wartość o 4,6 t, tj. 24,21%, a rzeczywista masa całkowita z ładunkiem wynosiła 28,8 t i o 2,8 t (10,77%) przekroczyła dopuszczalną wartość. Na podstawie uzyskanych wyników ustalono, że zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii VII, którego kierowca nie okazał w toku kontroli.

Z uwagi na powyższe naruszenia WITD decyzją z [...] października 2016 r. nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15 000 zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Po rozpatrzeniu odwołania GITD przywołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ przedstawił zasady ruchu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, w tym wydawania zezwoleń poszczególnych kategorii oraz odpowiedzialności za przejazd bez wymaganego zezwolenia. GITD wskazał również, że droga wojewódzka nr [...] na odcinku, po którym odbywał się przejazd, została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

GITD wskazał, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, a pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej.

Zdaniem organu strona postępowania została określona prawidłowo i jest nią przedsiębiorca wykonujący przejazd, a nie kierowca. GITD wyjaśnił przy tym, że za działalność przedsiębiorstwa odpowiada przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi posługuje się w wykonywaniu działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił także, że obowiązujące przepisy przewidują możliwość ukarania załadowcy za spowodowanie nienormatywności pojazdu, ale odpowiedzialność ta jest ponoszona obok odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd i nie zastępuje jej. GITD wskazał, że podmioty te odpowiadają za przypisane im czynności, w związku z czym podmiot wykonujący przejazd odpowiada nie za nieprawidłowy załadunek pojazdu, ale za przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ zaznaczył przy tym, że podmiot wykonujący przejazd może przerwać łańcuch błędnych decyzji i zaprzestać wykonywania przejazdu. Zdaniem GITD kwestie związane z tym, kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenie towaru i jak kształtował się ten proces, nie są okolicznościami istotnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd od odpowiedzialności administracyjnej.

Rozpoznając sprawę, organ nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. oraz stwierdził, że Spółka nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. GITD zaznaczył, że przewożony ładunek był ładunkiem sypkim, ale jednocześnie w przypadku kontrolowanego pojazdu doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, co wyklucza zwolnienie przewoźnika spod odpowiedzialności. Organ stwierdził także, że Strona nie wykazała należytej staranności wymaganej od podmiotu trudniącego się zawodowo przewozem ani nie wykazała braku wpływu na powstanie naruszenia oraz zauważył, iż między zachowaniem podmiotu wykonującego przejazd a powstałym naruszeniem zachodzi normalny i bezpośredni związek przyczynowy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, GITD wskazał, że podmiot wykonujący przejazd, jako posiadający wiedzę na temat ładunku, powinien był przedsięwziąć środki, aby pojazd był normatywny, przy czym dobór środków prowadzących do normatywności został pozostawiony podmiotowi wykonującemu przejazd. Organ podkreślił przy tym, że z zeznań kierowcy wynika, że Strona jako podmiot wykonujący przejazd nie podjęła żadnych czynności celem sprawdzenia, czy pojazd nie będzie przekraczał dopuszczalnych parametrów.

GITD stwierdził także, że WITD wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.

Na powyższe orzeczenie Strona pismem z 18 stycznia 2017 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) ustawy o transporcie drogowym i ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że odpowiedzialność za przejazd ponosi Skarżąca, podczas gdy przejazd był wykonywany przez P. K.;

2) prawa proceduralnego przez wydanie decyzji w sytuacji, gdy nie może ona dotyczyć Skarżącej oraz przez nieuwzględnienie interesu Skarżącej i niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy.

Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżąca podniosła, że kara powinna zostać nałożona na kierującego pojazdem jako na podmiot, który ma bezpośredni wpływ na przebieg usługi transportowej. Argumentowała, że to nie ona, ale kierujący pojazdem dopuścił się naruszenia przepisów. Skarżąca wskazała, że przeniesienie odpowiedzialności na pracodawcę kierowcy spowoduje, że nie będzie mogła ona wyegzekwować uiszczonej kary.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2016 r o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Stan faktyczny sprawy jest opisany szczegółowo w aktach sprawy. W dniu [...] września 2016 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] (droga o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t) zatrzymano do kontroli trzyosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował Pan P. K., który wykonywał przejazd, drogowy na trasie R. – S. na rzecz skarżącej. Przebieg kontroli utrwalono z dnia [...] września 2016 r. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały , że podmiotem wykonującym kontrolowany przejazd drogowy była Pani E. O. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą: O.. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Ustawodawca nie wskazał "kierowcy" jako adresata takiej decyzji i był to zabieg celowy. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.) - np. art. 92, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej).

Stosownie do przepisu art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii oraz przestrzegania warunków określonych w tym zezwoleniu.

Zgodnie z przepisem art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z jego warunkami, nakłada się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Mając na uwadze dokonane pomiary, w ocenie Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć w opisanej wysokości. Należy zauważyć, na co słusznie zwrócił uwagę organ, że przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II. Przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III -VII nie ma żadnego znaczenia, gdyż w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Zgodnie z tabelą " Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" stanowiącej załącznik do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, pojazd:

a) wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t zakwalifikowany jest do zezwolenia kategorii VII.

Ustawa Prawo o ruchu drogowym w art. 61 wyraźnie precyzuje, w jaki sposób należy dokonywać załadunku:

1. Ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej łub dopuszczalnej ładowności pojazdu 2. Ładunek na pojeździe umieszcza się w laki sposób, aby:

1) nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę;

2) nie naruszał stateczności pojazdu;

3) nie utrudniał kierowania pojazdem;

4) nie ograniczał widoczności drogi lub nie zasłaniał świateł, urządzeń sygnalizacyjnych, 5) tablic rejestracyjnych lub innych tablic albo znaków, w które pojazd jest wyposażony.

3. Ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu. Nie może on mieć odrażającego wyglądu lub wydzielać odrażającej woni.

4. Urządzenia służące do mocowania ładunku powinny być zabezpieczone przed rozluźnieniem się, swobodnym zwisaniem lub spadnięciem podczas jazdy.

5. Ładunek sypki może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę.

Artykuł ten nie wskazuje podmiotu odpowiedzialnego za prawidłowe rozmieszczenie ładunku, jednak taki obowiązek jest nakładany na załadowcę, na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 w związku z załącznikiem do Prawa o ruchu drogowym. Ustawowe zalecenia odnośnie umieszczania ładunku na pojeździe niewątpliwie więc dotyczą załadowcy, który wszak za odpowiedni załadunek odpowiada, stosownie do ww. przepisów.

Załadowca, pozwalając na wyjechanie na drogi publiczne pojazdu, powinien mieć świadomość, że może on przekraczać dopuszczalne parametry a skarżący jako przewoźnik powinien zakwestionować rozmieszczenie ładunku. Organ administracji szeroko odniósł się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika i wyjaśniał, jak należy rozumieć dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia. Argumenty organu w tym zakresie nie można uznać za chybione lub nieprawidłowo wskazane. Należy bowiem mieć na względzie fakt, że to przewoźnik podejmuje się transportu, a tym samym może transport ten rozpocząć po upewnieniu się, czy przewożony ładunek nie powoduje naruszenia obowiązujących przepisów. Odpowiedzialność załadowcy jest odpowiedzialnością odrębną od odpowiedzialności przewoźnika, stąd przewoźnik nie może zwolnić się od odpowiedzialności własnej, jedynie przez wskazywanie na nieprawidłowe załadowanie towaru przez załadowcę.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art.140aa ust. 4 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym postępowanie umarza się, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem bądź nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Niemniej jednak jak słusznie zauważył organ nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności oraz oświadczyć, iż dochowało się należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz, że nie miało się wpływu na powstanie naruszenia. To skarżący powinien udowodnić okoliczności na poparcie twierdzeń przywołanych w toku postępowania administracyjnego. Zatem brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, aby prowadzona działalność gospodarcza była wykonywana zgodnie z przepisami prawa. W przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny, służby kontrolujące mają obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie dla odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz pojazdem nienormatywnym i w konsekwencji nałożenia nań z tego powodu kary pieniężnej istotny jest stan faktyczny powstania naruszenia.

Zgodnie z przepisem art. 140aa ust. 1 ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z jego warunkami, nakłada się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Mając na uwadze dokonane pomiary, w ocenie Sądu Organy prawidłowo stwierdziły, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, o którym mowa w l.p. 7 załącznika nr 1 p.r.d. Stosownie do treści art. I40ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Mając względzie fakt ewentualnej odpowiedzialności załadowcy, spedytora bądź nadawcy ładunku nie ma wpływu na odpowiedzialność kontrolowanego przewoźnika. Możliwość ukarania za stwierdzone naruszenia podmiotu wykonującego przejazd nadal jest możliwe, w sytuacji, gdy są przesłanki do ukarania załadowcy, spedytora bądź nadawcy ładunku, gdyż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd, załadowcy, spedytora bądź nadawcy ładunku jest odpowiedzialnością równoległą.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.