Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 883/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 120 ust. 3 pkt 2, art. 132 ust. 2 pkt 2, art. 145 ust. 3, art. 153 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: Urząd Patentowy, UP) decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 245 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2013 r., poz.1410), dalej: p.w.p., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], o częściowej odmowie udzielenia prawa ochronnego w zakresie: paliwa: gazy płynne; benzyny silnikowe; oleje napędowe; oleje opałowe; oleje przemysłowe; oleje silnikowe; parafina; paliwa silnikowe; paliwa lotnicze; koks naftowy; ksyleny; smary (kl. 04); badania marketingowe; badania opinii publicznej; badania rynku; prognozy ekonomiczne; prezentowanie produktów w mediach dla celów sprzedaży detalicznej; rozpowszechnienie ogłoszeń reklamowych; organizowanie wystaw w celach handlowych lub reklamowych; kolportaż próbek; public relations; reklama billboardowa; tworzenie i rozpowszechnianie tekstów sponsorowanych; reklamy korespondencyjne; rozpowszechnianie materiałów reklamowych [próbek, druków, prospektów, broszur]; rozpowszechnianie ogłoszeń reklamowych; analizy rynku; kreowanie wizerunku firmy, usług, towarów (kl. 35); edukacja; informacja o edukacji; informacja o imprezach rozrywkowych; informacja o rekreacji; organizowanie i obsługa konferencji i kongresów; organizowanie i prowadzenie seminariów, sympozjów i zjazdów; organizowanie konkursów; impresariat przy organizowaniu spektakli; rozrywka (kl. 41) – na znak towarowy ORLEN.Fuelling the future zgłoszony przez P. S.A. (dalej: Spółka, skarżąca) pod numerem [...].

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu [...] lipca 2012 r. Spółka zgłosiła znak towarowy słowno - graficzny ORLEN.Fuelling the future przeznaczony do oznaczania towarów i usług obejmujących: paliwa; gazy płynne; benzyny silnikowe; oleje napędowe; oleje opałowe; oleje przemysłowe; oleje silnikowe; parafina; paliwa silnikowe; paliwa lotnicze; koks naftowy; ksyleny; smary (kl. 04); badania marketingowe; badania opinii publicznej; badania rynku; prognozy ekonomiczne; prezentowanie produktów w mediach dla celów sprzedaży detalicznej; rozpowszechnienie ogłoszeń reklamowych; organizowanie wystaw w celach handlowych lub reklamowych; kolportaż próbek; public relations; reklama billboardowa; tworzenie i rozpowszechnianie tekstów sponsorowanych; reklamy korespondencyjne; rozpowszechnianie materiałów reklamowych [próbek, druków, prospektów, broszur]; rozpowszechnianie ogłoszeń reklamowych; analizy rynku; kreowanie wizerunku firmy, usług, towarów (kl. 35); broszury; czasopisma; emblematy; etykiety nie z materiału tekstylnego; fotografie; gazety; indeksy; skorowidze; kalendarze; kartki z życzeniami; karty pocztowe; katalogi; komiksy; książki; litografie; mapy; materiały drukowane; materiały piśmienne; nalepki; naklejki; notatniki; prospekty; publikacje; reprodukcje graficzne; wydruki graficzne; zeszyty (kl. 16); edukacja; informacja o edukacji; informacja o imprezach rozrywkowych; informacja o rekreacji; usługi klubowe; kultura fizyczna; organizowanie i obsługa konferencji i kongresów; organizowanie i prowadzenie seminariów, sympozjów i zjazdów; organizowanie konkursów; impresariat przy organizowaniu spektakli; rozrywka (kl. 41).

W trakcie badania UP stwierdził, że zgłoszony znak jest podobny w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. do znaku towarowego słownego "FUELLING THE FUTURE" zarejestrowanego pod numerem [...] z pierwszeństwem od dnia 20 grudnia 2010 r. na rzecz BP p.l.c. GB (dalej: Uprawniony), przeznaczonego do oznaczenia towarów i usług w klasach 04, 09, 25, 35, 37, 39, 41, 42, 43 - w zakresie towarów z klasy 04, 35, 41: fuels; lubricants; engine oils/ paliwa; smary; oleje silnikowe (kl. 04); management of customer loyalty, incentive or promotional schemes; retail services connected with the sale of fuels and lubricants; advertising; business information/ zarządzanie programami lojalności klientów, motywacyjnymi lub promocyjnymi; usługi detaliczne związane ze sprzedażą paliwa i smarów; reklama; informacja o działalności gospodarczej (kl. 35); publication of books and magazines; organization of exhibitions for cultural or educational purposes; educational and training services in relation to energy and the energy industry; organisation of competitions/publikowanie książek i magazynów; organizowanie wystaw w celach kulturalnych lub edukacyjnych; usługi edukacyjne i szkoleniowe w zakresie energii i produkcji energetycznej; organizowanie konkursów (kl. 41). Wobec tego UP pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. wezwał Spółkę do wypowiedzenia się w tej kwestii. Zgłaszająca Spółka podtrzymała w piśmie z [...] lipca 2013 r. wniosek o udzielenie prawa ochronnego na przedmiotowe oznaczenie. Twierdziła, że zgłoszony na rzecz Spółki znak towarowy "ORLEN.Fuelling the future" stanowi silne, wyróżniające oznaczenie, którego dominującymi elementami pozostają bezsprzecznie: fantazyjny element graficzny orła, charakterystycznego dla całej serii znaków towarowych P. S.A. oraz pisany wersalikami, umieszczony na górze kompozycji, rozpoznawalny powszechnie element słowny "ORLEN", podczas gdy w znaku przeciwstawionym kompozycja słów ma charakter reklamowy. Jednocześnie pełnomocnik Spółki zakwestionował istnienie zdolności odróżniającej przeciwstawionego znaku.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Urząd Patentowy odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy ORLEN.Fuelling the future, w części dotyczącej następujących towarów i usług: paliwa: gazy płynne; benzyny silnikowe; oleje napędowe; oleje opałowe; oleje przemysłowe; oleje silnikowe; parafina; paliwa silnikowe; paliwa lotnicze; koks naftowy; ksyleny; smary (kl. 04); badania marketingowe; badania opinii publicznej; badania rynku; prognozy ekonomiczne; prezentowanie produktów w mediach dla celów sprzedaży detalicznej; rozpowszechnienie ogłoszeń reklamowych; organizowanie wystaw w celach handlowych lub reklamowych; kolportaż próbek; public relations; reklama billboardowa; tworzenie i rozpowszechnianie tekstów sponsorowanych; reklamy korespondencyjne; rozpowszechnianie materiałów reklamowych [próbek, druków, prospektów, broszur]; rozpowszechnianie ogłoszeń reklamowych; analizy rynku; kreowanie wizerunku firmy, usług, towarów (kl. 35); edukacja; informacja o edukacji; informacja o imprezach rozrywkowych; informacja o rekreacji; organizowanie i obsługa konferencji i kongresów; organizowanie i prowadzenie seminariów, sympozjów i zjazdów; organizowanie konkursów; impresariat przy organizowaniu spektakli; rozrywka (kl. 41).

Spółka w dniu [...] czerwca 2014 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając wydanej decyzji naruszenie:

1) art. 7 oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., w zw. z art. 252 p.w.p. przez brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, brak rzetelnej i kompleksowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a zwłaszcza:

a) niewzięcie pod uwagę, że pierwszy człon zgłaszanego oznaczenia jest znakiem renomowanym, rozpoznawalnym przed zdecydowaną większość społeczeństwa;

b) uznanie, że Spółka usiłuje skorzystać z "renomy" przeciwstawionego znaku pomimo braku przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów na wysoką rozpoznawalność i powszechne uznanie znaku FUELLING THE FUTURE, wskutek czego organ błędnie uznał, że zgłoszony znak jest podobny do znaku [...] FUELLING THE FUTURĘ w stopniu uzasadniającym ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do jego pochodzenia;

2) art. 80 k.p.a. w zw. 252 p.w.p poprzez oparcie rozstrzygnięcia na nieprzekonujących podstawach, w szczególności uznaniu, że dowody przedstawione w dotychczasowym postępowaniu nie świadczą o powszechnym występowaniu w obrocie określenia "FUELLING THE FUTURE";

3) art. 8, 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. 252 p.w.p poprzez brak odniesienia się w treści decyzji do wszystkich argumentów Spółki, w szczególności dotyczących tzw. teorii inkorporacji;

4) art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu polegającym na błędnym uznaniu, że sama okoliczność, iż jeden z elementów znaku późniejszego stanowi jednocześnie wcześniej zarejestrowane oznaczenie automatycznie przesądza o ryzyku wprowadzenia odbiorców w błąd, co do pochodzenia znaku.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Spółka zażądała uchylenia kwestionowanej decyzji w części dotyczącej usług w klasie 35 i 41 oraz udzielenia prawa ochronnego na wskazany znak towarowy dla towarów w klasie 16 oraz usług w klasach: 35 i 41.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. UP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że może zostać udzielone prawo ochronne na zgłoszony znak towarowy jedynie w sytuacji, gdy znak taki nie będzie wprowadzać odbiorców w błąd, w szczególności nie będzie kojarzył się ze znakiem, na który udzielono wcześniejszego prawa ochronnego. Zdaniem organu w celu wykluczenia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd należy przeanalizować zarówno podobieństwo oznaczeń, jak i podobieństwo towarów/usług, przy czym podobieństwo oznaczeń należy oceniać w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej oraz znaczeniowej. Organ zaznaczył przy tym, że wystąpienie podobieństwa tylko w jednej płaszczyźnie determinuje wystąpienie kolizji między oznaczeniami.

Urząd Patentowy uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, zwrócił uwagę, że w sprawie występuje podobieństwo towarów i usług. Zdaniem organu towary i usługi zgłoszonego znaku zaspokajają te same potrzeby konsumentów, dostępne będą w tych samych punktach sprzedaży czy korzystania z usług i zostały zgłoszone w tych samych klasach towarowych oraz usługowych. Organ zaznaczył przy tym, że "jednorodzajowość" towarów lub usług nie może być interpretowana jako ich "identyczność" i przy ocenie podobieństwa towarów/usług należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują relacje pomiędzy tymi towarami lub usługami, w tym takie jak ich rodzaj, przeznaczenie, sposób użytkowania, oraz to czy konkurują ze sobą lub są względem siebie komplementarne.

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika, że Urząd Patentowy odmówił mocy dowodowej dokumentom, z których wynikało, że FUELLING THE FUTURE jest sloganem reklamowym używanym przez różnych przedsiębiorców bez podania przyczyn i przesłanek, którymi się kierował, organ zaznaczył, że w zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż korzystanie z prawa wyłącznego przysługuje Uprawionemu, który jako pierwszy uzyskał takie prawo. Organ podniósł, że używanie znaku w obrocie niezależnie od jego celu stanowi przeszkodę w rejestracji kolejnego znaku towarowego, w którym się literalnie zawiera, oraz powoduje istnienie domniemania występowania zdolności odróżniającej, co nie wyklucza możliwości podejmowania działań zmierzających do unieważnienia znaku towarowego ze względu na brak zdolności odróżniającej, celem wyeliminowania go z obrotu.

Ponadto UP stwierdził, że nazwa przedsiębiorstwa stanowi składnik mienia tego przedsiębiorstwa i jako składnik mienia podlega ochronie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego i stanowi dobro osobiste podlegające ochronie. Organ zaznaczył też, że nazwy spółek prawa handlowego są dodatkowo regulowane przepisami kodeksu handlowego. Zdaniem UP nie można przypisać prawu do "nazwy przedsiębiorstwa" charakteru bezwzględnego, skutecznego przeciw wszystkim, który właściwy jest prawu do zarejestrowanego znaku towarowego.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że oba analizowane znaki zawierają element FUELLING THE FUTURE / Fuelling the future o identycznej wymowie, który jest sloganem obcojęzycznym, w całości zawierający się w znaku zgłoszonym, przy czym znaczenie tego sloganu ma charakter abstrakcyjny w stosunku do sygnowanych nim towarów czy usług. Zdaniem UP dla przeciętnego nabywcy decydujące znaczenie mają zbieżne elementy oznaczeń. Organ zaznaczył przy tym, że pojawienie się w obrocie znaku podobnego może sugerować, że oznaczenie stanowi jedynie odmianę wcześniej zarejestrowanego znaku towarowego i pochodzi od tego samego podmiotu, a wprowadzenie do obrotu nowego, zgłoszonego znaku może też stanowić "odświeżenie" marki na rynku. Urząd Patentowy podkreślił przy tym, że podstawową funkcją znaku towarowego jest odróżnianie towarów lub usług danego rodzaju od towarów lub usług tego samego rodzaju, pochodzących od innego przedsiębiorcy.

Organ stanął również na stanowisku, że w przypadku wystąpienia wątpliwości dotyczących podobieństwa znaków, należy je rozstrzygać na korzyść uprawnionego do znaku z wcześniejszym pierwszeństwem. Zdaniem UP, jeżeli po zastosowaniu wszelkich metod ustalenia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd przeciętnego odbiorcy nie można jednoznacznie potwierdzić lub zanegować istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd, to należy przyjąć, że zachodzi kolizja między obydwoma znakami.

Organ wskazał także, że podobnym problemem zajmował się Sąd I Instancji WE w orzeczeniu T-120/04, w którym porównywano znaki LIFE oraz THOMSON LIFE i analizowano problem następstwa zdarzeń polegający na wcześniejszej rejestracji znaku LIFE, który nie cieszył się ani szczególną renomą, ani powszechną znajomością oraz późniejszej rejestracji oznaczenia THOMSON LIFE dla towarów identycznych lub podobnych. Jak zauważył organ, Sąd orzekł, że zachodziło w sprawie ryzyko konfuzji między tymi dwoma znakami, a zestawienie dwóch oznaczeń o postaciach THOMSON LIFE – LIFE przez niedokonującego wnikliwych rozróżnień konsumenta może doprowadzić go do wniosku, że towary pochodzą z przedsiębiorstw powiązanych ekonomicznie, co jest to sprzeczne z podstawową funkcją znaku towarowego.

Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z dnia [...] marca 2015 r. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 132 pkt 2 ust 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że przesłanką określoną w tej normie jest podobieństwo znaków, podczas gdy przepis ten odnosi się do kwalifikowanej postaci podobieństwa znaków, tj. takiego, które rodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów, a ponadto niewłaściwe zastosowanie wynikające z uznania, że w sprawie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, podczas gdy z całokształtu zebranych dowodów w sprawie wynika, iż zgłoszony znak towarowy, oceniany jako całość, pozwala jednoznacznie identyfikować usługi do oznaczania, których jest przeznaczony;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie, w jakim organ uznał, że element słowny ORLEN zawierający się w zgłoszonym znaku stanowi nazwę przedsiębiorstwa oraz brak wyjaśnienia okoliczności związanych z oceną sposobu postrzegania przez odbiorców w spornym znaku elementu słownego ORLEN oraz elementu graficznego w postaci stylizowanej głowy orła;

b) art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie wydanej decyzji i w konsekwencji brak przekonywającego wyjaśnienia powodów odmowy udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy w zakresie, w jakim Urząd Patentowy stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi podobieństwo usług i znajduje zastosowanie stanowisko wyrażone w wyroku Sądu I instancji WE w orzeczeniu C-120/04, z którego uzasadnienia jednoznacznie wynika, że Sąd orzekał w powyższej sprawie w przypadku stwierdzenia identyczności towarów lub usług.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że odmowa udzielenia prawa ochronnego możliwa jest jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Skarżąca zarzuciła, że przyjęcie w sprawie, iż występowanie identycznych lub podobnych niektórych elementów znaku występujących we wcześniejszym znaku towarowym stanowi przeszkodę dla rejestracji kolejnego znaku wynika z błędnej wykładni powołanego przepisu, a fakt stwierdzenia podobieństwa pomiędzy porównywanymi oznaczeniami nie jest równoznaczny z zaistnieniem wszystkich przesłanek warunkujących zastosowanie normy art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., gdyż podobieństwo to musi skutkować niebezpieczeństwem wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług oznaczanych spornym znakiem.

Skarżąca podkreśliła, że oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy dokonywać przez pryzmat postrzegania znaku przez zorientowanego i uważnego odbiorcę. Zdaniem Spółki ocenę należy oprzeć na wywieranym przez nie całościowym wrażeniu, ze szczególnym uwzględnieniem ich elementów odróżniających i dominujących. Skarżąca powołując się na wyrok Trybunału z dnia 12 czerwca 2007 r. w sprawie C-334/05P OHIM przeciwko Shaker, zauważyła, że przeciętny konsument postrzega zwykle znak towarowy jako całość i nie dokonuje analizy jego poszczególnych detali. Jednocześnie skarżąca powołując się na wyrok z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt T-34/04, w sprawie Power przeciwko Turkish Power, podniosła, że wykorzystanie w spornym znaku elementu słownego ORLEN i dominującego elementu graficznego w postaci wizerunku głowy orła eliminuje niebezpieczeństwa konfuzji.

Zdaniem Spółki organ nie wykazał źródła swojego poglądu, zgodnie z którym prawu do "nazwy przedsiębiorstwa" nie można przypisać charakteru bezwzględnego i skutecznego przeciw wszystkim i nie wyjaśnił różnic, jakie zdaniem Urzędu Patentowego występują między tym prawem a prawem ochronnym na znak towarowy, co narusza art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie obowiązku prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Ponadto skarżąca wskazała, że organ uznając, iż warunkiem wyprowadzenia wniosku o istnieniu kolizji pomiędzy porównywanymi znakami jest zastosowanie wszelkich metod ustalenia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd oraz istnienie sytuacji, w której brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia lub zanegowania istnienia takiego niebezpieczeństwa, nie wskazał zastosowanych metod oceny istnienia niebezpieczeństwa ani ich efektów. Zdaniem spółki Urząd Patentowy nie wskazał również istnienia okoliczności, które rodziłyby trudności w jednoznacznym stwierdzeniu lub zanegowaniu istnienia takiego niebezpieczeństwa. W opinii skarżącej stanowi to naruszenie wymogów wynikających z treści art. 107 § 3 k.p.a. oraz narusza art. 8 k.p.a. Ponadto Spółka wskazała, że orzeczenie C-120/04, na które powołał się organ, jako odpowiedź na pytanie prejudycjalne Sądu niemieckiego, odnosiło się do sytuacji, w której przeciwstawione znaki – Thomson Life oraz Life – były przeznaczone do oznaczenia identycznych towarów i usług. Tym samym zdaniem skarżącej nieuzasadnione jest powołanie przedmiotowego orzeczenia w sprawie dotyczącej usług podobnych, ale nie identycznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.".

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja UP z dnia [...] stycznia 2015 r. i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa (ani procesowego, ani materialnego) w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie należy zauważyć, że Spółka wnosiła o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, który miał służyć do oznaczania towarów z klas: 04, 16, 35, 41. Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] marca 2014 r. odmówił udzielenia prawa ochronnego na omawiany znak towarowy w części dotyczącej towarów i usług z klas 04, 35, 41. Wskutek wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionującego powyższą decyzję w zakresie odmowy udzielenia prawa ochronnego w odniesieniu do usług z klasy 35, 41, UP zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie.

Opisany sposób procedowania organu znajdował oparcie w art. 145 ust. 3 p.w.p., stanowiącego, że w przypadku gdy brak ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy tylko niektórych towarów, Urząd Patentowy w pierwszej kolejności odmawia udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy dla tych towarów. Po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie Urząd Patentowy udziela prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów, dla których może być ono udzielone. Mówiąc o towarach organ rozumiał także usługi, zgodnie z definicją towarów zawartą w art. 120 ust. 3 pkt 2 p.w.p. (towarami są w szczególności wyroby przemysłowe, rzemieślnicze, płody rolne oraz produkty naturalne, zwłaszcza wody, minerały, surowce, a także, z zastrzeżeniem art. 174 ust. 3, usługi).

Oceniając stanowisko Spółki, nie podważała ona rozstrzygnięcia UP w części dotyczącej odmowy udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w odniesieniu do towarów z klasy 04 (paliwa; gazy płynne; benzyny silnikowe; oleje napędowe; oleje opałowe; oleje przemysłowe; oleje silnikowe; parafina; paliwa silnikowe; paliwa lotnicze; koks naftowy; ksyleny; smary). W skardze do WSA także nie kwestionowała stanowiska organu we wskazanej części.

Należy zauważyć, że podstawą odmowy udzielenia prawa ochronnego na omawiany znak towarowy w odniesieniu do towarów z klasy 04 oraz usług z klasy 35 i 41 był art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Skarżąca popadła więc w niekonsekwencję, kwestionując decyzję UP z dnia [...] marca 2014 r. w sposób, w jaki to uczyniła. Oznaczało to, że Spółka podzielała pogląd organu co do wystąpienia wszystkich przesłanek z art. 132 usta. 2 pkt 2 p.w.p. w odniesieniu to towarów z klasy 04, a więc i co do podobieństwa oznaczeń oraz jego kwalifikowanej postaci – podobieństwa rodzącego niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów, by równocześnie kwestionować te elementy w skardze w odniesieniu do usług z klasy 35 i 41.

Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., który stanowi, że nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Jak wynika z treści tego przepisu dla wypełnienia jego dyspozycji konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek:

- identyczność lub podobieństwo towarów do oznaczania których znaki te są przeznaczone;

- identyczność lub podobieństwo znaków towarowych;

- ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług oznaczonych tymi znakami.

Organ w przeprowadzonym postępowaniu dla oceny zgłoszonego oznaczenia przyjął wyżej zaprezentowane rozumienie treści art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Spółka w zarzutach podnoszących naruszenie prawa materialnego popadła w sprzeczność, gdyż w pkt I.1. skargi twierdziła, że UP wskutek błędnej wykładni art. 132 ust. 2 p.w.p. jako jedną z przesłanek przyjął podobieństwo znaków, podczas gdy przepis ten odnosi się do kwalifikowanej postaci podobieństwa znaków, które rodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów. Z kolei w pkt I.2. skargi zarzuciła niewłaściwe UP zastosowanie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. wskutek uznania, że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd (czyli prawidłowo wyłożona przez organ przesłanka), mimo że z całokształtu zebranych dowodów wynika, że zgłoszony znak jednoznacznie wskazuje usługi jako pochodzące od Spółki.

Należy jednocześnie zauważyć, że kwestia podobieństwa bądź niepodobieństwa znaków towarowych, identyczności bądź podobieństwa towarów czy usług nie należy do sfery prawa materialnego, lecz przepisów o postępowaniu administracyjnym, gdyż dotyczy stanu faktycznego, a nie prawa. W szczególności w omawianej ustawie - Prawo własności przemysłowej, w tym w powołanym w skardze art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie ma definicji, czy też bliższego określenia znaku podobnego. O podobieństwie znaków towarowych decydują zatem ustalenia faktyczne (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2360/11, Lex nr 1304143).

Przepisy prawa materialnego określają jedynie kryteria według, których należy oceniać identyczność/podobieństwo towarów/usług, podobieństwo oznaczeń.

Jak już wskazano UP przyjął prawidłowe rozumienie kryteriów ujętych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Dokonanie oceny podobieństwa oznaczeń poprzedzone jest oceną podobieństwa samych towarów. Sama skarżąca nie kwestionuje w zasadzie podobieństwa usług objętych zgłoszonym znakiem oraz przeciwstawionym, uznanego jako ich jednorodzajowość. Organ wskazał, jakie czynniki wziął pod uwagę przy ocenie podobieństwa towarów/usług (rodzaj towarów, ich przeznaczenie, warunki zbytu, sposób użytkowania, czy towary konkurują ze sobą, czy są komplementarne). Spółka takiego podejścia UP nie zakwestionowała. Sąd zaś w pełni podzielił stanowisko organu.

Spółka kwestionowała jedynie identyczność usług i to tylko w zakresie, w jakim byłaby możliwość odwołania się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w skrócie: TSUE) z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt C-120/04 w sprawie Medion AG przeciwko Thomson multimedia Sales Germany&Austria GmbH, Lex nr 225757. Należy zauważyć, że wyrok NSA w sprawie II GSK 533/09, na który wielokrotnie powoływała się skarżąca, na poparcie swego stanowiska przywoływał m.in. opinię Rzecznika Generalnego w sprawie C-120/04 (opub. Lex nr 225757), mimo że ocenie WSA poddany został wyrok WSA kontrolujący decyzję UP, stwierdzającą m.in. podobieństwo towarów/usług. Ten sam Rzecznik we wspomnianej opinii wskazał na wcześniejsze orzeczenie Sądu Pierwszej Instancji z dnia 4 maja 2005 r. T-22/04 w sprawie Reemark przeciwko OHIM-Bluenent (Westlife), Lex nr 221047, w którym podlegały ocenie znaki: Westlife i West, służące do oznaczania towarów w części identycznych, a w części – podobnych (analogicznie jak w obecnie kontrolowanej sprawie). Ponadto TSUE w pkt 24 i pkt 25 wyroku C-120/04 wskazał, że "Motyw dziesiąty dyrektywy podkreśla, że ochrona udzielana zarejestrowanemu znakowi towarowemu ma mu zapewnić funkcję wskazania pochodzenia oraz że w przypadku podobieństwa między znakiem a oznaczeniem oraz towarami lub usługami prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd stanowi szczególny warunek dla takiej ochrony. Artykuł 5 ust. 1 lit. b) dyrektywy podlega zastosowaniu jedynie wtedy, gdy z powodu identyczności lub podobieństwa znaków albo towarów lub usług w odczuciu odbiorców istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.". Zatem nie wyklucza zastosowania przyjętych przez niego zasad do podobnych towarów/usług, byleby w odczuciu odbiorców zaistniało prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.

Skarżąca także nie zakwestionowała przyjętego przez UP modelu i kręgu odbiorców towarów/usług oznaczanych zgłoszonym znakiem jako przeciętnego odbiorcy – osoby należycie, dobrze poinformowanej, należnie uważnej i ostrożnej (s.10 skarżonej decyzji i s. 6 skargi). Próbowała jedynie podważyć przyjęty przez organ sposób postrzegania zgłoszonego znaku przez tak określonego odbiorcę.

W ocenie Sądu organ dokonał oceny podobieństwa kolidujących oznaczeń, a następnie ryzyka konfuzji z punktu widzenia wyżej określonego odbiorcy. Uczynił to prawidłowo, w sposób całościowy, z uwzględnieniem wszystkich czynników istotnych w danej sprawie. Oceny dokonał na płaszczyźnie fonetycznej, wizualnej, koncepcyjnej. Zauważył, że w zgłoszonym znaku znajduje się w całości wcześniejszy znak towarowy "FUELLING THE FUTURE" (identycznie wymawiany), poprzedzony elementem słownym: "ORLEN", co nie zmieni sposobu odczytu (najwyraźniej-kolizyjnie będzie brzmieć element wspólny, choćby z uwagi na jego długość) i elementem graficznym: głową orła. Pod względem wizualnym, mimo posiadania elementów odróżniających: słowa "ORLEN" i elementu graficznego: głowy orła, oba znaki są także podobne. Pozostałe (identyczne) elementy słowne: "FUELLING THE FUTURE" mają charakter sloganu o określonym znaczeniu: "napędzamy przyszłość". Jednakże odbierane będą jako oznaczenie fantazyjne, o abstrakcyjnym charakterze w stosunku do sygnowanych nim towarów/usług.

Element "ORLEN" nie posiada określonego znaczenia, a tylko pozostała część słowna znaku charakteryzuje się taką cechą (posiada określone znaczenie).

Element słowny: "FUELLING THE FUTURE" nie jest pozbawiony znamion odróżniających, ale to pozostałe elementy mają taki charakter.

Odnosząc jednakże powyższe do funkcji znaku towarowego, którą jest zagwarantowanie konsumentowi lub końcowemu odbiorcy możliwości określenia pochodzenia towaru lub usługi oznaczonych znakiem towarowym, pozwalając mu na odróżnienie, bez możliwego wprowadzenia w błąd, tego towaru lub usługi od towarów lub usług mających inne pochodzenie, okoliczność, że zgłoszone oznaczenie zawiera w sobie w całości zarejestrowany uprzednio na rzecz innego podmiotu znak towarowy – powoduje ryzyko konfuzji. Nabywca bowiem, zachowując w pamięci całościowy obraz oznaczenia, przy jednorodzajowości towarów/usług może się zasugerować, że pochodzi to oznaczenie i oznaczenie wcześniejsze od tego samego podmiotu.

TSUE w cytowanym wyroku C-120/04 zauważył, że "nie można wykluczyć, że w szczególnych przypadkach wcześniejszy znak towarowy, używany przez osoby trzecie w oznaczeniu złożonym, zawierającym nazwę przedsiębiorstwa tej osoby, który zachowuje w tym oznaczeniu złożonym niezależną pozycję nadającą charakter odróżniający, nie stanowi z tego względu elementu dominującego " (pkt 30). Wówczas całościowe wrażenie wywierane przez złożone oznaczenie może powodować, że odbiorcy uznają, iż dane towary lub usługi pochodzą z przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo, w którym to przypadku należałoby stwierdzić istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd (pkt 31). Jednakże tej ostatniej cechy znaku nie można uzależniać od warunku, że całościowe wrażenie wywierane przez złożone oznaczenie musi być zdominowane przez jego część, stanowiącą zarazem wcześniejszy znak towarowy (pkt 32), albowiem w takim przypadku właściciel wcześniejszego znaku towarowego, w przypadku gdy ten znak towarowy zachowałby w złożonym oznaczeniu niezależną pozycję nadającą charakter odróżniający, która nie byłaby zarazem pozycją dominującą, zostałby pozbawiony wyłącznego prawa przyznanego mu na mocy art. 5 ust. 1 dyrektywy (w przypadku polskim – art. 153 ust. 1 p.w.p.). Przykładowo miałoby to miejsce w przypadku, gdyby właściciel cieszącego się renomą znaku towarowego używał oznaczenia złożonego, w którym dokonano zestawienia tego znaku z wcześniejszym znakiem towarowym, niecieszącym się renomą. Nastąpiłoby to także wówczas, gdy złożone oznaczenie składałoby się z tego wcześniejszego znaku towarowego i nazwy handlowej cieszącej się renomą. W istocie wywierane całościowe wrażenie byłoby najczęściej zdominowane przez ujęte w złożonym oznaczeniu znak towarowy lub nazwę handlową cieszące się renomą (pkt 34). Wbrew więc zamierzeniu ustawodawcy wspólnotowego ochrona funkcji pochodzenia znaku towarowego nie byłaby zapewniona, nawet jeśli ten znak towarowy zachowałby w złożonym oznaczeniu niezależną pozycję nadającą charakter odróżniający (pkt 35).

Argumenty TSUE odnoszą się do sytuacji analogicznej do tej, która była przedmiotem oceny UP, a obecnie podlega kontroli WSA i dlatego zachowują aktualność. Zasadnym więc było odwołanie się przez UP do omówionego wyroku TSUE.

Natomiast nie jest adekwatne odwołanie się przez Spółkę do wyroku Sądu Pierwszej Instancji z dnia 22 czerwca 2005 r. o sygn. akt T-34/04 w sprawie Plus Warenhandelsgesellschaft mbH przeciwko Joachim Bälz i Friedmar Hiller, Power – Turkish Power. W badanej sprawie inny był układ zgłoszonego znaku słowno – graficznego, albowiem element graficzny (dominujący nad elementami słownymi) rozdzielał słowa Turkish i Power, a element "power" przyłączony został do wyrazu "Turkish", co kieruje uwagę odbiorcy na słowo "Turkish’ i na znak graficzny. W znaku zgłoszonym w niniejszej sprawie inny jest układ grafiki, a wyrażenie "ORLEN" nie powoduje skupienia uwagi odbiorcy na tym elemencie.

Co do wyroku TSUE z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn.. akt C-334/05P nie może stanowić punktu odniesienia, albowiem podstawą rozstrzygnięcia w tej sprawie były uchybienia procesowe – brak całościowej oceny wprowadzenia w błąd omawianych znaków towarowych.

Jak już wspomniano, Urząd Patentowy zwrócił uwagę na zakres ochrony wcześniej zgłoszonego znaku, która ma charakter bezwzględny, co wynika z art. 153 ust. 1 p.w.p. (przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawo wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej).

Co do elementów zgłoszonego znaku: "ORLEN" i głowy orła, UP wskazał, że elementy te są związane z "nazwą przedsiębiorstwa" i ich ochrona nie ma charakteru bezwzględnego, gdyż oparta jest na regulacjach Kodeksu cywilnego. Sąd podzielił to stanowisko.

Skarżąca, podnosząc w pkt II.1. skargi, że nie zostało przez UP wyjaśnione, że powyższe elementy są związane z nazwą przedsiębiorstwa, sama w uzasadnieniu skargi potwierdziła, że ORLEN to skrócona nazwa Spółki, a głowa orła – to jej logo (s. 7,8-9 skargi). Zatem i w tym zakresie stanowisko skarżącej jest wewnętrznie sprzeczne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego – art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. ani przepisów postępowania, w tym podnoszonych przez stronę - art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 oraz art. 107 3 k.p.a. stosowanych odpowiednio w sprawach nieuregulowanych p.w.p., na mocy art. 252 p.w.p. W decyzji znalazły się wszystkie niezbędne elementy dotyczące istotnych ustaleń faktycznych oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów skargę jako bezzasadną na mocy art. 151 p.p.s.a. należało oddalić w całości.