Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 91/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak ( spr ) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 marca 2007r. sprawy ze skargi E. K. i P. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu szkód powstałych w związku z budową gazociągu tranzytowego oddala skargi.


UZASADNIENIE

IISA/Bd 91/07

UZASADNIENIE

Wojewoda W. decyzją z dnia [...] 1998 r. zezwolił E. na założenie i przeprowadzenie podziemnego przewodu o średnicy [...] do przesyłania gazu oraz kabla światłowodowego przez w/w wymienioną nieruchomość stanowiącą własność K. i P. B.. Zobowiązał również Spółkę do przywrócenia zajętej czasowo nieruchomości do stanu poprzedniego, a także do przyznania i wypłacenia uzgodnionego odszkodowania za wyrządzone szkody związane z budową gazociągu.

Decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr [...] Starosta L., ustalił wysokość odszkodowania należnego państwu B. od E. w kwocie 15.895,00 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 27 lutego 1998r. Niniejsze rozstrzygnięcie zakwestionowali wnosząc odwołania, zarówno inwestor jak i właściciele nieruchomości. W wyniku rozpoznania niniejszych środków odwoławczych Wojewoda W. decyzją z dnia [...] 2001r. Nr [...]., uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] Starosta L. na podstawie art. 112 ust. 4, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a i art. 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U.2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ), po ponownym rozpatrzeniu z urzędu sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania z tytułu szkód powstałych wskutek zajęcia pasa gruntów o powierzchni 0,6444 ha przez E. celem założenia i przeprowadzenia gazociągu tranzytowego [...] wraz z kablem światłowodowym na nieruchomości stanowiącej własność K. i P. B., położonej w B., gmina T. obejmującej działki nr [...], orzekł o ustaleniu od E. na rzecz K. i P. B. odszkodowania z tytułu szkód powstałych w związku z przedmiotową budową na kwotę 7.752,00 zł. Ponadto, zobowiązał wskazanego inwestora do wypłacenia stronom zasądzonej kwoty w terminie 14 dni od dnia,

w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji ustalił, że datą ograniczenia wykonywania prawa własności przez K. i P. B. był dzień [...] 1998r.,kiedy to Wojewoda Włocławski wydał postanowienie

o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 19 października 1998 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W tym dniu na gruntach zajętych pod budowę gazociągu nie było żadnych upraw.

W ocenie Starosty, wobec uregulowania zawartego w art. 130 ust.1 ustawy

o gospodarce nieruchomościami organ ten nie jest właściwy do ustalania wysokości odszkodowania za szkody powstałe na skutek podjęcia przez inwestora prac budowlanych przed dniem, w którym decyzja o ograniczeniu prawa własności stała się wykonalna.

Starosta L. ustalił, że inwestor zajął grunt rolny, stanowiący współwłasność państwa P. i K. B., o powierzchni 0,6444 ha. Tym samym organ ten nie uznał za udowodniony podnoszonej przez małżonków B. okoliczności zajęcia przez wykonawcę pod budowę, w obszarze bezpośrednio sąsiadującym z pasem roboczym budowy, dodatkowo 20 arów gruntów stanowiących ich własność. Okoliczność zajęcia dodatkowej powierzchni poza pasem roboczym nie została przyznana przez inwestora. W zakresie tych rozbieżności wyjaśniono, że inwestor po zasypaniu rury gazowej korzystał z dostępu do działek dopiero w marcu 2002r., przy przeprowadzaniu rekultywacji mechanicznej gruntów, bowiem właściciele odmawiali dostępu do nieruchomości w związku ze złożoną przez nich skargą do NSA.

Ponadto jak wynika z akt sprawy o udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia rekultywacji mechanicznej gruntu inwestor zwracał się do właścicieli kilkakrotnie pisemnie: (16 kwietnia 1999 r., 24 lutego 2000 r. i 20 lutego 2002 r). Jednakże została ona przeprowadzona dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Operat szacunkowy przygotowany na zlecenie właścicieli nieruchomości przez rzeczoznawcę, został sporządzony po dacie powoływanej jako dowód w sprawie notatki z dnia 15 grudnia 1998 r. (k.115 akt administracyjnych). Wskazana w nim powierzchnia zajęta pod budowę jest ustalona jako zgodna z projektowaną powierzchnią zajęcia pasa pod budowę,

a więc bez dodatkowej powierzchni zgłaszanej jako zajętej przez inwestora.

Organ I instancji uznał zatem, że niniejsza notatka nie może stanowić dowodu dla przyjęcia twierdzenia o zajęciu przez wykonawcę budowy dodatkowo 20 arów gruntów oraz ustalenia, iż stwierdzony w jej opisie stan był rezultatem prowadzonych robót.

Jako bezsporny w sprawie organ I instancji uznał dzień 14 maja 2002 r., jako datę przekazania właścicielom gruntów zajętych pod budowę gazociągu po przeprowadzeniu przez inwestora rekultywacji mechanicznej. W ocenie Starosty jest data ta zakreśla również zakończenie okresu, za który ustalane jest odszkodowanie za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazując na treść art. 128, art. 129 ust. 1 i 5 oraz art. 130 ust. 1 i 2 u.o.g.n. organ w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez powołanych

w sprawie biegłych E. S. i B. P. określił odszkodowanie za:

a) utracone pożytki, spowodowane niemożliwością korzystania z części nieruchomości na powierzchni 0,6444 ha w okresie 13 listopada 1998 r. do

14 maja 2002 r., przy uwzględnieniu rodzaju gleb i możliwych, w myśl racjonalnej gospodarki na niej upraw, istniejącej tradycji zasiewów we wsi B. oraz możliwych do uzyskania z określonych roślin wartości plonów, ustalając je według cen kształtujących się na rynku lokalnym, pomniejszając je o wartości nie poniesionych nakładów na ich uzyskanie. Do określenia utraconych pożytków wykorzystano "koszyk upraw", ponieważ na dzień określenia stanu nieruchomości w gospodarstwie nie uprawiano jeszcze porzeczek, a okres, za który nalicza się odszkodowanie jest okresem inwestycyjnym plantacji.

b) obniżenie plonów w okresie porekultywacyjnym. Przyjęto założenie, że dojście do pełnej zdolności produkcyjnej w pasie wykopu (0,1074 ha) następuje w piątym roku, a w pozostałej części (0,5370 ha ) w drugim roku . Powyższe założenia, wartość strat za zmniejszenie zdolności produkcyjnej gleby części działek nr [...]

i [...] położonych w B., określono w Operacie na kwotę 490,00 zł,

c) zmniejszenie wartości części działek: [...] (art. 128 ust. 4 u.o.g.n.), wynikające z trwałego ograniczenia w sposobie korzystania (użytkowania) z gruntu rolnego. Starosta wskazał, że wybudowanie podziemnego gazociągu na części przedmiotowych działek spowodowało zmniejszenie ich wartości, w następstwie trwałego ograniczenia w sposobie z nich korzystania Trwałe ograniczenie

w sposobie użytkowania gruntu rolnego dotyczyło pasa eksploatacyjnego (strefy kontrolowanej) wybudowanego gazociągu, i było ono związane z istnieniem obcego elementu w gruncie właściciela działki, ze stworzeniem potencjalnego zagrożenia bezpieczeństwa właściciela i jego mienia, z możliwością wejścia właściciela infrastruktury na przedmiotową część dziatki w celu konserwacji urządzeń lub usunięcia awarii oraz z reglamentacją związaną z zakazem wprowadzania stałych zadrzewień (upraw sadowniczych i innych drzew).

Ustalono łączną wysokość odszkodowania za szkody powstałe z powyższych tytułów przedstawioną w "Operacie szacunkowym wyceny szkód, powstałych w związku z budową podziemnego gazociągu [...] na części działki ew. nr [...] położonej w obrębie B., gmina T., powiat L., woj. [...] " z [...] 2006 r. z którego wynika, że straty spowodowane niemożliwością korzystania z nieruchomości za lata 1999 - 2002 r. na powierzchni 0,6444 ha wyniosły kwotę 3.923,00 zł., straty za zmniejszenie zdolności produkcyjnej gleby w okresie porekultywacyjnym na powierzchni 0,6444 ha wyniosły kwotę 490,00 zł., a zmniejszenie wartości części nieruchomości na powierzchni 0,3938 ha ustalono na kwotę 3.339,00 zł, co łącznie wyniosło 7.752,00 zł. Kwoty łącznego odszkodowania.

Powyższe ustalenia zostały przez strony zakwestionowane.

Inwestor zarzucił, iż operat szacunkowy w punkcie 5.3 dotyczącym stanu zagospodarowania przedmiotowych gruntów, nie zawierał informacji o utracie przez inwestora w 1999 r. dostępu do nieruchomości na skutek odmowy jej udostępnienia przez właścicieli, co uniemożliwiło mu dokończenie prac związanych z rekultywacją gruntów w 1999 r. Zdaniem inwestora, odpowiadającym stanowi faktycznemu jest wariant operatu szacunkowego, obejmujący odszkodowanie za okres od daty uprawomocnienia się decyzji zezwalającej na przeprowadzenie gazociągu, wydanej w trybie art. 124 u.o.g.n. do daty utraty przez inwestora dostępu do nieruchomości w kwietniu 1999 r.

Państwo B. zgłosili natomiast wątpliwość, co do podstaw prawnych przyjęcia w operacie do wyceny szkód tzw. "koszyka". W ich ocenie operat nie powinien uwzględniać określenia zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z trwałymi ograniczeniami, gdyż nie wynika to z decyzji wojewody. Za błędnie przyjętą w operacie szacunkowym uznali szerokość 22 metrowej strefy technicznej, skoro w planie z 1994 r. strefę korytarza technicznego przebiegu gazociągu wynosi 215 m.

Odnosząc się do powyższych zastrzeżeń organ I instancji wskazał, iż

z pisma pełnomocników E. z dnia 16.04.1999 r. (k.470-471 akt) wynika, iż informują oni państwa B., że wstrzymanie przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, postanowieniem z dnia [...] 1999 r., wykonania wydanej przez niego ostatecznej decyzji, utrzymującej rozstrzygnięcie Wojewody W. z dnia [...] 1998 r., skutkuje wstrzymaniem wszelkich prac inwestora na ich nieruchomości. Zwrócili się także do państwa B., aby w związku z wybudowaniem gazociągu i zasypaniem go oraz wybudowaniem światłowodu, udostępnili swoją nieruchomość inwestorowi w najbliższym możliwym terminie, w celu jej uporządkowania. Inwestor natomiast, zobowiązał się opuścić nieruchomość niezwłocznie po uporządkowaniu terenu i zapewnił, że będzie dążył do polubownego uzgodnienia wysokości odszkodowania. Po zgłoszeniu zakończenia budowy w dniu 1.12.1999 r. inwestor wystosował do małżonków B. kolejne wezwanie z dnia 24.02.2000 r., w którym zwrócił się do nich o udostępnienie działek "w celu zakończenia prac związanych z przeprowadzeniem kabla światłowodowego, naprawy urządzeń melioracyjnych i przeprowadzenia rekultywacji", a także wezwanie z dnia 20.02.2002 r. zapowiadające "zakończenie prac polegających na założeniu kabla światłowodowego i rekultywacji gruntu". Starosta uznał, że w/w wezwania skierowane do właścicieli gruntów po zgłoszeniu w dniu 1.12.1999 r. zakończenia budowy zawierały zapowiedź wykonywania na przedmiotowych działkach robót innych niż rekultywacja. Dokonując analizy treści tych pism w kontekście okoliczności stanu sprawy, w jakim zostały one wystosowane do właścicieli nieruchomości organ I instancji wskazał, ze od 8.04.1999 r. decyzja Wojewody W. z dnia [...] 1998 r. nie podlegała wykonaniu na skutek wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast

z [...] 1999 r. Zatem w dniu 16.04.1999 r. t.j. w dacie wezwania właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia celem dokonania rekultywacji gruntów inwestor nie miał tytułu prawnego do domagania się zgody na wejście na ten teren. W tych okolicznościach sprawy organ I instancji uznał, ze brak jest podstaw, aby ograniczyć zakres należnego od inwestora odszkodowania na rzecz właścicieli działek w związku z ich zajęciem pod budowę gazociągu.

Starosta L. przyjął, że opinia biegłych z 28 lutego 2006 r. na podstawie, której ustalono odszkodowanie sporządzona została zgodnie

z przepisami prawa oraz Standardami Zawodowymi Rzeczoznawców Majątkowych. Oparta została na oględzinach nieruchomości dokonanej podczas wizji lokalnej oraz na informacjach i dokumentach zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Podstawy zastosowania przy ustaleniu wysokości odszkodowania tzw. "koszyka" zostały przez biegłych dostatecznie uzasadnione w operacie szacunkowym. Ustalenie odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości państwa B. z powodu pobudowania na ich nieruchomości gazociągu, dokonane zostało na podstawie w/w art. 128

ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na powyższą decyzję Starosty L. złożyli odwołanie zarówno inwestor jak i właściciele przedmiotowych nieruchomości.

Inwestor zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5, art. 130 i 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, art. 8 art. 12 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie E. organ I instancji bezpodstawnie przyjął, że odmówienie przez właścicieli nieruchomości wstępu inwestora na grunt w celu jego rekultywacji nie miało wpływu na sposób ustalenia odszkodowania. Z tego względu jako błędną inwestor uznał wskazaną przez Starostę datę 14.05.2002 r. jako datę, do której należy liczyć odszkodowanie. Datą końcową ustalenia odszkodowania powinien być dzień 30.04.1999 r.

W odwołaniu zakwestionowano również stanowisko organu I instancji, iż koszty nakładów na rekultywację gruntów ujęte w operacie szacunkowym są przedmiotem odrębnej decyzji.

K. i P. B. natomiast podnieśli zarzut opóźnienie w załatwieniu w/w sprawy. Nadto nie podejmowanie prób porozumienia się co do wysokości odszkodowania, jak również brak uwzględnienia w operacie szacunkowym zgłoszonych przez nich upraw oraz zmiany geometrii działek i kosztów związanych z objazdami w trakcie prowadzonych robót.

Decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] Wojewoda [...] podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W jego uzasadnieniu wyjaśnił, iż przyczyny opóźnienia w załatwieniu niniejszej sprawy, były niezależna od organu i wynikały z braku niezbędnego

w sprawie operatu szacunkowego. Organ odwoławczy stwierdził, że w toku postępowania strony były na bieżąco informowane postanowieniami o nowych terminach załatwienia sprawy, z szczegółowymi wyjaśnieniami przyczyn opóźnienia.

Organ II instancji nie uwzględnił zarzutu, że inwestor nie podejmował prób porozumienia się co do wysokości odszkodowania., bowiem w aktach sprawy znajduje się pismo E. z [...] 2002r, znak: [...], w którym podjęto próbę uzgodnienia wysokości odszkodowania między innymi dla Państwa B.

Ponadto, w odniesieniu do umów kontraktacyjnych, wskazano na bezsporną okoliczność, że w dacie 13.11.1998 r. tj. w dniu, w którym stała się wykonalna decyzja Wojewody Włocławskiego o ograniczeniu wykonania prawa własności, na gruntach Państwa B. zajętych pod budowę gazociągu nie było żadnych upraw. Odszkodowanie nie mogło zatem obejmować szkód za uprawy przewidywane (zakontraktowane), które w rzeczywistości nie istniały na gruncie. Umowa kontraktacyjna nie zawiera określenia ilości zakontraktowanych płodów rolnych, w tym wypadku truskawek, a podniesiona przez stronę uprawa pomidorów w dniu 13 listopada 1998r. nie mogła mieć miejsca, skoro zbiór pomidorów

w naszej strefie klimatycznej następuje do września. Organ wyjaśnił, iż ewentualne roszczenia odszkodowawcze w kwestii umów kontraktacyjnych, jako dotyczące okresu przed tą datą podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne. Sprawa zwiększonych kosztów na odchwaszczanie w pobliżu rozkopanej i nie uprawianej przez kilka lat ziemi nie może być natomiast przedmiotem postępowania odszkodowawczego ponieważ kwestia ta jest związana z rekultywacją gruntów

i została wyjaśniona w odrębnym postępowaniu.

Analizując zasadność zarzutu nie uwzględnienia w oparcie szacunkowym zmiany geometrii działek oraz kosztów związanych z objazdami Wojewoda zauważył, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na to, aby

w trakcie prowadzenia robót państwo B. mieli trudności z dojazdem do pozostałych części nieruchomości i ponieśli z tego powodu jakąkolwiek szkodę. Jako bezzasadny uznano także podniesiony argument jakoby Starosta L. nie uwzględnił wykonania art. 263 i 264 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem jak wynika z treści art. 264 Kpa. ustalenie kosztów postępowania

w sprawie, osób zobowiązanych do ich podniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia.

Wojewoda [...] podzielił również pogląd organu I instancji, że koszty nakładów na rekultywację gruntów ujęte w operacie szacunkowym są przedmiotem odrębnej decyzji. Takie stanowisko w ocenie organu znajduje oparcie w treści art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych

i leśnych stanowiącego, że osobę powodującą utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów obciąża w całości koszt rekultywacji, a więc również te jej elementy, które realizowane są w ramach normalnego rolniczego uprawiania gruntu przez właścicieli. Ponieważ nie doszło do porozumienia pomiędzy inwestorem i współwłaścicielami gruntów co do wysokości zwiększonych nakładów niezbędnych na rekultywację biologiczno - chemiczną wykonywaną w ramach normalnego, rolniczego uprawiania gruntu, to ustalenie tych kosztów nastąpiło

w decyzji Starosty L. z dnia [...] 2006r. Nr [...]

w sprawie ustalenia kosztów nakładów niezbędnych do wykonania zabiegów służących przywróceniu stanu poprzedniego żyzności biologicznej, właściwości fizycznych i chemicznych gruntów rolnych w przedmiotowych działkach Państwa B.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Bydgoszczy złożyły strony postępowania: - E. oraz K. i P. B.

Inwestor zaskarżonej decyzji zarzucił, iż została wydana z naruszeniem

art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 i art. 77 kpa w zw. z art. 140 kpa oraz art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i jednocześnie wniósł o jej uchylenie. Podtrzymał swoje argumenty wysuwane wcześniej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Wskazał, iż w odwołaniu podniesiony został zarzut nieprawidłowego ustalenia daty, do której naliczone zostało odszkodowanie (tj. do 14 maja 2002 r.) w związku z rzekomą niemożliwością korzystania z części nieruchomości stanowiącej własność państwa B. Organ odwoławczy całkowicie pominął ten zarzut, co uniemożliwia ustalenie, czy organ ten rozważył w ogóle zasadność zarzutu podniesionego przez skarżącego, a jeżeli tak - to nie wiadomo z jakich powodów uznał go za bezzasadny. Skarżący ponownie wyraził pogląd, że brak jest podstaw do wydawania przez Starostę L. odrębnej decyzji co do ustalania kosztów nakładów na rekultywację gruntu.

Z kolei K. i P. B. w swojej skardze również podtrzymali zarzuty zawarte w odwołaniu. Powołując się na opisany stan faktyczny zaistniały w sprawie ponownie zarzucili opóźnienie w jej załatwieniu. Nadto, zakwestionowali argument jakoby inwestor podejmował jakiekolwiek próby porozumienia się co do wysokości odszkodowania. Wysunęli zastrzeżenia co do braku uwzględnienia w operacie szacunkowym zgłoszonych przez nich poniesionych szkód związanych z realizacją inwestycji na ich gruncie, a także pominięcie korzyści, jakie mogliby uzyskać

z uprawiania tej części ich nieruchomości ,która zajęta został pod budowę gazociągu.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 28 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na posiedzeniu jawnym rozpoznawał sprawę ze skargi E. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu szkód powstałych w związku z budową gazociągu tranzytowego i postanowieniem wydanym w trybie art. 111 § 1 p.p.s.a. Sąd połączył sprawę II SA/Bd 94/07 i sprawę II SA/Bd 91/07 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne, gdyż zaskarżone orzeczenie podjęto zgodnie z prawem.

Przepis art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004,Nr.261, poz.2603 ze zm.) przewiduje możliwość ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie przewodów i urządzeń służących m.in. do przesyłania gazów.

Zgodnie z treścią art.124 ust.4 omawianej ustawy po zakończeniu prac związanych z założeniem lub przeprowadzeniem ciągów, przewodów i urządzeń inwestor ma obowiązek niezwłocznej restytucji stanu poprzedniego na nieruchomości, a w sytuacji gdy przywrócenie stanu poprzedniego na nieruchomości jest niemożliwe albo powoduje nadmierne utrudnienia lub koszty, to właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przysługuje odszkodowanie na zasadach określonych w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Według przepisu art. 128 ust. 4 ustawy odszkodowanie przysługuje za szkodę wyrządzoną wskutek ograniczenia praw do nieruchomości na podstawie decyzji wydanej w trybie określonym w art. 124 ust. 1 ustawy. Wówczas odszkodowanie ulega zwiększeniu o kwotę, o jaką zmniejszyła się wartość nieruchomości. W sytuacji, gdy nastąpiło ograniczenie wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego w trybie art.124 omawianej ustawy, naprawienie wynikłej z tego tytułu szkody następuje na zasadach określonych w prawie cywilnym. Okoliczność, że roszczenie to może być dochodzone jedynie w postępowaniu administracyjnym, a nie przed sądem powszechnym nie ma wpływu na charakter tego uprawnienia.

Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej za ograniczenie korzystania z nieruchomości przez jej właściciela bądź użytkownika wieczystego wynika z zasady określonej w art.128 ust.4 stanowiącej, że odszkodowanie należy się w wysokości odpowiadającej wartości poniesionej szkody, chyba że na skutek działań podjętych na nieruchomości uległa zmniejszeniu jej wartość. W oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez powołanych w sprawie biegłych E. S. i B. P. ustalono, że na szkodę powstałą na skutek budowy gazociągu składają się:

-utracone pożytki, spowodowane niemożliwością korzystania z części nieruchomości,

-obniżenie plonów w okresie porekultywacyjnym,

- zmniejszenie wartości części działek: [...] i [...] (art. 128 ust. 4 u o g. n.), wynikające z trwałego ograniczenia w sposobie korzystania (użytkowania) z gruntu rolnego.

W przypadku ustalania wielkości pożytków utraconych wskutek niemożności korzystania z części nieruchomości niezmiernie ważnym jest zakreślenie granic czasowych ograniczenia właścicielowi wykonywania prawa własności na tym gruncie.

Skarżąca spółka wywodziła w skardze, że okres ten został przez organy orzekające w sprawie ustalony błędnie, gdyż nie uwzględniono faktu odmowy udostępnienia nieruchomości przez właścicieli, co uniemożliwiło dokończenie prac związanych z rekultywacją gruntów w 1999r.

Oczywiście trafnym co do zasady jest wyrażony przez skarżącą Spółkę pogląd, że przepisy omawianej ustawy nie przewidują możliwości nałożenia na inwestora obowiązku wypłacenia odszkodowania za szkody wynikłe z działań właściciela nieruchomości. Jednakże w niniejszej sprawie należy uznać za trafny pogląd wyrażony przez Starostę L. co do przyczyn opóźnienia w przeprowadzeniu przez inwestora rekultywacji gruntów. Pismem z dnia 16.04.1999r. E. poinformował małżonków B., że wstrzymanie przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wykonania wydanej przez niego ostatecznej decyzji, utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Wojewody W. z dnia [...] 1998r., skutkuje wstrzymaniem wszelkich prac inwestora na nieruchomości i wezwał właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia celem uporządkowania. Kolejne dwa pisma: z dnia [...] 2000r i z dnia 20.02.2002r wystosowane zostały do małżonków B. po zgłoszeniu zakończenia budowy w dniu 1.12.1999r. i zawierały zapowiedź wykonywania na przedmiotowych działkach robót innych niż rekultywacja. W tym miejscu wyjaśnić należy, że od chwili zakończenia inwestycji t.j. od 1.12.1999r. właścicieli działek, na których przeprowadzono budowę gazociągu obciążał już tylko wynikający z art.124 ust.6 omawianej ustawy obowiązek udostępnienia nieruchomości jedynie w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii. Brak był natomiast na tym etapie podstaw do skutecznego domagania się przez inwestora udostępnienia mu ponownie tej nieruchomości celem wykonywania na niej jeszcze innych robót. Z tego względu za zasadne uznać należy sprzeciwienie się przez właścicieli nieruchomości wznowieniu inwestycji zakończonej formalnie w sposób wymagany przepisami Prawa budowlanego t.j. przez zgłoszenie zakończenia budowy. Zapowiedź wykonania innych robót (przeprowadzenia kabla światłowodowego) w żadnej mierze nie może być uznana za wyrażenie przez inwestora woli rekultywacji terenu. Powyższe ustalenia implikują uznanie za prawidłowe zakreślenie granic czasowych ograniczenia małżonkom B. wykonywania prawa własności na tym gruncie.

W ocenie sądu za słuszny należ uznać zarzut spółki E., że brak jest prawnych podstaw do twierdzenia, że koszty nakładów na rekultywację gruntów ujęte w operacie szacunkowym winny być przedmiotem odrębnej decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki umieszczenie w uzasadnieniu decyzji rozważań w zakresie stosowania art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie może być potraktowane jako naruszenie prawa, które skutkować powinno wyeliminowaniem rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, gdyż przepis ten w niniejszej sprawie nie miał zastosowania.

Podnieść w tym miejscu jednakże należy, że jedynie rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji, tzw. osnowa decyzji stanowi o ustaleniu prawa. Istotą decyzji jest zatem rozstrzygnięcie, które przesądza o udzielonym stronie uprawnieniu, względnie nałożeniu obowiązku. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie o nałożeniu na stronę skarżącą obowiązku uiszczenia określonego odszkodowania jest zamieszczone w sentencji decyzji organu I instancji. Natomiast uzasadnienie decyzji nie może być podstawą egzekucji, nie wynikają z niego dla strony żadne prawa ani żadne obowiązki.

Wyrażenie przez organ orzekający w danej sprawie w uzasadnieniu decyzji poglądu co do przepisów prawa materialnego mogących stanowić materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w innych postępowaniach administracyjnych nie wiąże ani adresatów tej decyzji ani innych organów. Zauważyć tym samym trzeba, że dokonanie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów, które w niniejszej sprawie nie miały zastosowania nie należy do uchybień uzasadniających jej uchylenie, gdyż pozostaje ono bez znaczenia dla oceny zgodności tej decyzji z przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę jej wydania.

Za niezasadne Sąd uznał w całości zarzuty skarżących K. i P. B. Podnoszona przez tych skarżących kwestia odpowiedzialności za ewentualne szkody poniesione przez nich jako stronę wskutek długotrwałego postępowania administracyjnego nie mieści się w granicach przedmiotowej sprawy i z tego względu nie mogła być ona przedmiotem oceny przez organy orzekające w sprawie o odszkodowanie za ograniczenie korzystania z nieruchomości.

Odnośnie zarzutu skargi małżonków B. , który dotyczył wydania zaskarżonej decyzji w trakcie trwania rokowań prowadzonych pomiędzy inwestorem i skarżącymi należy stwierdzić, że jest on również niezasadny. Żaden przepis omawianej ustawy nie zawiera dyrektywę, która nakazywałaby, aby wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie poprzedzone być musiało rokowaniami pomiędzy inwestorem a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości.

Na marginesie jedynie wspomnieć należy, że- jak wynika z akt sprawy- przed wszczęciem postępowania o wydanie decyzji ograniczającej skarżącym prawo własności nieruchomości, strony nie doszły do porozumienia w przedmiocie zgody właścicieli na wykonanie prac. Brak uzgodnienia wszystkich kwestii będących przedmiotem rokowań, a w szczególności odszkodowania za skutki zrealizowania planowanej inwestycji i objęcie tych rozbieżności protokołem stanowiło przesłankę wydania zezwolenia w trybie art. 124 ust.1 omawianej ustawy.

Ze względu na to, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena legalności decyzji o ustaleniu odszkodowania, a nie decyzji Wojewody W. z [...] 1998r. o ograniczeniu wykonywania prawa własności, za chybione uznał Sąd zarzuty skarżących B. odnoszące się do tej ostatecznej decyzji.

Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku