Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 316/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4939/21 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 2 września 2021 r. nr SKO.4000-829/2021 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4939/21 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 2 września 2021 r., w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za należności budżetowe z tytułu podlegającej zwrotowi dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W ocenie Sądu pierwszej instancji umotywowanie wniosku strony skarżącej nie pozwalało na zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd wskazał, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej. Nie wskazał w swoim posiadaniu poszczególnych składników majątkowych oraz nie określił ich wartości.

Skarżąca pismem z 31 stycznia 2022 r., wniosła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 14 stycznia 2022 r., zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza M. z 12 kwietnia 2021 r., na mocy których orzeczono o solidarniej odpowiedzialności skarżącej wraz ze Stowarzyszeniem Rozwoju Wsi (...) za zobowiązania tego Stowarzyszenia wynikające z pięciu decyzji administracyjnych wskazanych w sentencji tego orzeczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazała, że nie posiada środków do zapłaty wymaganej kwoty w wysokości około 250.000 złotych oraz że nie posiada żadnych oszczędności. Skarżąca wskazała, że cała rodzina utrzymywała się z jej dochodów w wysokości 3.900 złotych oraz jej męża w wysokości 3.500 złotych. Na podstawie postępowania egzekucyjnego zajęto rachunki bankowe skarżącej. Ponadto stan zdrowia skarżącej oraz jej męża wymaga specjalistycznego leczenia i ponoszenia w związku z tym znacznych kosztów. Skarżąca wskazała na poszczególne składniki majątkowe z zaznaczeniem, że jednym wolnym od obciążeń składnikiem majątku jest dom, w którym skarżąca mieszka wraz z mężęm oraz czwórką dzieci. Skarżący wskazał, że przez fakt, że skuteczna egzekucja może się odbyć tylko z ich bieżących dochodów, spowoduje to po stronie skarżącej i jej rodziny znaczną szkodę bądź też trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem skarżącej tylko instytucja wstrzymania zaskarżonej decyzji zabezpieczy skarżącego przed skutkami egzekucji. Wszystkie podniesione okoliczności poparła stosownymi dokumentami załączonymi do zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a, Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z tego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14). Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uwzględnić zażalenie.

Nie sposób nie zgodzić się ze skarżącą, że w sytuacji zajęcia rachunków bankowych na podstawie wszczętego postępowania egzekucyjnego, sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu. Już sama wysokość kwoty pozostającej do zapłaty oznacza w sytuacji skarżącej i jej rodziny trudne do odwrócenia skutki. Egzekucja rzeczonej należności mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia. W tym miejscu należy wskazać, że łączne dochody gospodarstwa domowego nie są wysokie, zaś jednym wolnym od obciążeń składnikiem majątkowym jest dom, w którym skarżący mieszka wraz z rodziną. Z dokumentów załączonych do przedmiotowego zażalenia wynika, że skarżąca wraz z małżonkiem są właścicielami domu oraz nieruchomości rolnej o powierzchni niecałych 8 ha stanowiące głownie własność męża skarżącej, która to nieruchomość rolna jest obciążona przekraczającą ich wartość hipoteką umowną łączną w kwocie 517.500,00 zł ustanowioną na zabezpieczenie kredytu, jaki mąż skarżącej zaciągnął w 2014 r. w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Skarżąca posiada pożyczkę w banku w wysokości ponad 50 000 złotych, nie posiadają żadnych oszczędności oraz innych składników majątkowych. Ponadto stan zdrowia skarżącej oraz jej męża, jak wynika z załączonej dokumentacji z pewnością wymaga specjalistycznego leczenia oraz zakupu określonej grupy leków co generuje kolejne koszty.

Jak słusznie wskazuje skarżąca prowadzenie egzekucji może spowodować, że nie będzie mogła spłacać zaciągniętych kredytów co spowoduje zajęcie nieruchomości stanowiących zabezpieczenie kredytów. Ich utraty nie zrekompensuje z całą pewnością uwzględnienie skargi i zwrot wyegzekwowanej w toku prowadzonej egzekucji kwoty.

Powołane przez skarżącą okoliczności, w zestawieniu wysokością ciążącego na niej zobowiązania pieniężnego w sposób dostateczny uprawdopodabniają wystąpienie w sprawie przesłanki niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym trzeba, że art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wymaga udowodnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania, a jedynie ich uprawdopodobnienia. W tej sytuacji przyjąć należało, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Skarbu Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana. Natychmiastowe wykonanie objętej skargą decyzji może spowodować zaś ubytek w majątku skarżącej, równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie stwierdzić należy, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie bada zasadności skargi, a jedynie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu incydentalnym ocenie podlegał zatem tylko wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, zaś skarga zostanie rozpatrzona w postępowaniu głównym.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu