Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2460/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.160 ust. 1, art.161 ust.1, art.190 ust.2, art.207
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art.133
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora [...] Szkoły Wyższej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 382/11 w sprawie ze skargi V. S. na decyzję Rektora [...] Szkoły Wyższej w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę kasacyjną,


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 382/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Rektora [...] Szkoły Wyższej w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] [...] Szkoły Wyższej w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów V. S.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

V. S. zwróciła się do Dziekana Wydziału [...] z prośbą o przeniesienie z kierunku [...] na kierunek [...].

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Dziekan Wydziału [...] [...] Szkoły Wyższej w B. wyraził zgodę na zmianę kierunku studiów z kierunku [...] na kierunek [...] z dniem [...] października 2009 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] Dziekan Wydziału [...] [...] Szkoły Wyższej w B., w związku z niezłożeniem w przypisanym terminie indeksu wraz z kartami okresowych osiągnięć studenta, nie wyraził studentce zgody na indywidualną organizację studiów.

W odpowiedzi na pismo z dnia 22 października 2010 r. studentka wniosła o przedłużenie (przywrócenie) terminu zaliczenia zaległych egzaminów, wyrażenie zgody na kontynuację nauki oraz wyrażenie zgody na Indywidualną Organizację Studiów. Jednocześnie V. S. nie wyraziła zgody na powtarzanie I roku.

W związku z niedopełnieniem obowiązku złożenia indeksu wraz z kartami okresowych osiągnięć studenta do 15 października 2010 r., pismem z dnia [...] listopada 2010 r. studentka została poinformowana, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie skreślenia jej z listy studentów.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Dziekan Wydziału [...] [...] Szkoły Wyższej w B. skreślił V. S. z listy studentów z uwagi na nie zaliczenie przez studentkę pierwszego roku studiów. Dziekan podkreślił, że V. S. nie złożyła także wniosku o wpis warunkowy na kolejny rok oraz nie złożyła wniosku o powtarzanie roku.

W odwołaniu od powyższej decyzji V. S. zakwestionowała jej zasadność. Zarzuciła, że uniemożliwiano jej zapoznanie się z aktami sprawy, działano na szkodę studenta poprzez odmowę udzielenia należytych i wyczerpujących informacji, odmówiono jej przyjęcia pisma oraz złożenia indeksu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Rektor [...] Szkoły Wyższej w B. uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami, utrzymał ją w mocy.

Organ odwoławczy podkreślił, że V. S. nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązków i nie złożyła egzaminów lub zaliczeń z przedmiotów objętych planem I roku studiów.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy V. S. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 75 § 1 K.p.a. Skarżąca wniosła o stwierdzenie jej nieważności.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] Szkoły Wyższej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W motywach wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.

Zgodnie z art. 161 ust.1 ustawy regulamin studiów uchwala senat uczelni co najmniej na pięć miesięcy przed początkiem roku akademickiego. Regulamin studiów wchodzi w życie z początkiem roku akademickiego, po uzgodnieniu z uczelnianym organem uchwałodawczym samorządu terytorialnego. Początek roku akademickiego jest określony na dzień 1 października. Zatem, aby regulamin mógł obowiązywać z dniem 1 października musi być uchwalony najpóźniej do końca miesiąca kwietnia.

Regulamin studiów, który jest podstawą podjętych decyzji zarówno przez organ I jak i II instancji, został uchwalony przez Senat Uczelni w dniu 6 sierpnia 2009 r. i uzgodniony z Parlamentem Studentów Samorządu Studenckiego Uczelni w dniu 7 sierpnia 2009 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji regulamin został uchwalony niezgodnie z przepisem art. 161 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i dlatego Sąd odmawia jego stosowania. Uchwalony w dniu 6 sierpnia 2009 r. Regulamin Studiów nie mógł bowiem obowiązywać w roku akademickim 2009/2010.

Zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o regulamin, który w ocenie Sądu, nie mógł obowiązywać w roku akademickim 2009/2010, co prowadzi do wniosku, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej. Nie stwierdza się jednak nieważności, jeżeli w decyzji podano nielegalne podstawy prawne, ale obiektywnie biorąc przepisy mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia istnieją. Dla oceny treści normy prawnej miarodajne są normy prawne wyższego rzędu obowiązujące w okresie, w którym dana norma podlegająca kontroli jest stosowana.

W związku z powyższym należało rozważyć, czy ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym zawiera podstawy do podejmowania działań w stosunku do skarżącej, w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy. W ocenie Sądu podstawę taką mogą stanowić przepisy art. 189 i 190 ustawy o szkolnictwie wyższym, których jednak w podstawie prawnej decyzji nie powołano.

Zgodnie z art. 190 ustawy o szkolnictwie wyższym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku:

1/ niepodjęcia studiów,

2/ rezygnacji ze studiów,

3/ niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego

4/ ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni (ust. 1),

oraz może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku:

1/ stwierdzenia braku postępów w nauce,

2/ nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie,

3/ niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów (ust. 2).

Przepis art. 190 wskazuje na przyczyny obligatoryjne, jak i fakultatywne skreślenie studenta z listy studentów. Obligatoryjne przyczyny skreślenia studenta z listy studentów w rozpatrywanym stanie faktycznym nie występują. Mogłyby mieć zatem zastosowanie jedynie przyczyny fakultatywne, jednakże decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 190 ust. 2 mają charakter uznaniowy. Sąd nie może wkraczać w sferę uznania administracyjnego i stwierdzić, że to przepis art. 190 ust. 2 ustawy może być podstawą prawną zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja nie spełnia również przesłanki, jakie powinno spełniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Nie zawiera, bowiem uzasadnienia odpowiadającego wymogom przepisu art. 107 § 3 K.p.a. Nie odniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu i ogólnikowe ustosunkowanie się tylko do niektórych z nich, doprowadziło do naruszenia przepisu art.107 § 3 k.p.a. dotyczącego obligatoryjnej części decyzji, jaką jest jej uzasadnienie.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Rektor [...] Szkoły Wyższej w B., na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a. podniósł zarzuty:

1) Naruszenia przepisów postępowania, w sposób mający wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z przepisem art. 106 § 3 i 4 oraz art. 133 § 1 P.p.s.a oraz art. 236 i 244 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. wobec ustalenia, iż:

- Regulamin Studiów stanowiący materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji organu administracyjnego został uchwalony w dniu 6 sierpnia 2009 r. i nie mógł obowiązywać w roku akademickim 2009/2010,

- zdarzenie prawne, którego dotyczyła zaskarżona decyzja (postępowanie administracyjne w sprawie wykreślenia skarżącej z listy studentów) dotyczyło roku akademickiego 2009/2010.

W istocie bowiem Regulamin studiów uchwalony został przez Senat Uczelni w dniu 24 lutego 2009 r. Dnia 6 sierpnia 2009 r. Senat uczelni uchwalił natomiast drobne zmiany do Regulaminu studiów z dnia 24 lutego 2009 r. odnoszące się do kwestii związanych z redakcją tegoż aktu oraz do dwóch jednostek redakcyjnych nie związanych z przedmiotem zaskarżonej decyzji. W związku z tym, iż tak uchwalony Regulamin studiów zatwierdzony został przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 10 września 2009 r. wszedł on w życie począwszy od dnia 1 października 2009 r. i od tej daty winien być stosowany przez organ administracyjny (Rektora) do zdarzeń prawnych, które wystąpiły w czasie jego obowiązywania. Postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów zostało wszczęte w dniu [...] listopada 2010 r. Zatem decyzja administracyjna w tej kwestii powinna zostać rozstrzygnięta, tak jak uczynił to organ administracyjny w oparciu o Regulamin studiów uchwalony w dniu 24 lutego 2009 r.

Naruszenie wyżej wskazanych przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji wynikało w zakresie wskazanych okoliczności faktycznych tj. daty uchwalenia Regulaminu Studiów i daty zdarzenia prawnego - z tego, iż Sąd pierwszej instancji ustalenie to poczynił bez przeprowadzenia dowodu na te okoliczności i nie na podstawie akt sprawy. Data uchwalenia Regulaminu Studiów nie jest też faktem powszechnie znanym, który Sąd pierwszej instancji mógłby wziąć pod uwagę, bez przeprowadzenia na tę okoliczność dowodu.

Ustalenie Sądu pierwszej instancji w tej kwestii ma fundamentalne znaczenie dla treści wydanego orzeczenia. Sąd pierwszej instancji odmówił bowiem stosowania przedmiotowego Regulaminu Studiów w roku akademickim 2009/2010.

2) Naruszenia przepisów postępowania, w sposób mający wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. wobec braku wskazania przesłanki uznania przez Sąd pierwszej instancji, że niedociągnięcia odwoławczego organu administracyjnego w zakresie uzasadnienia decyzji miały istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego, i że z tego powodu należało zaskarżoną decyzję wycofać z obrotu prawnego.

Przyczyną skreślenia skarżącej z listy studentów było niezaliczenie przez nią roku akademickiego 2009/2010. Decyzja ta została w sposób szczegółowy uzasadniona w decyzji Dziekana jako organu pierwszej instancji i podtrzymana przez Rektora będącego organem drugiej instancji, co jest jednoznaczne z prezentowaniem przez Rektora takiego samego stanowiska zarówno w odniesieniu do okoliczności faktycznych, oceny prawnej i argumentacji decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu administracyjnego braki w zakresie uzasadnienia decyzji nie miały istotnego wpływu na wynik postępowania. Gdyby w istocie tak było Sąd pierwszej instancji wskazałby w uzasadnieniu wyroku dlaczego te braki miały istotny wpływ na wynik postępowania. Sąd pierwszej instancji jednakże tego nie uczynił.

3) Naruszenia przepisów prawa materialnego tj. przepisu art. 161 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) wskutek jego błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania wobec:

- odmowy zastosowania Regulaminu Studiów stanowiącego materialnoprawną podstawę skreślenia skarżącej z listy studentów tj. Regulaminu uchwalonego przez Senat Uczelni 24 lutego 2009 r. w roku akademickim 2009/2010 i przyjęcia, iż w tej sprawie organ administracyjny winien zastosować Regulamin Studiów poprzednio obowiązujący, która to odmowa stanowiła skutek błędów Sądu pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych, opisanych wyżej w pkt 1. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji tenże Regulamin studiów winien być i był zastosowany przez organ administracyjny,

- uznania, iż Regulamin studiów stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji organu administracyjnego winien być stosowany w roku akademickim 2009/2010, a więc co do zasady, że sprawy dotyczące studiów winny być rozstrzygane w oparciu o regulamin studiów obowiązujący w dacie rozpoczęcia studiów.

Zdaniem organu administracyjnego winien on stosować Regulamin Studiów obowiązujący w dacie powstania zdarzenia prawnego. Ponieważ dla organu administracyjnego takim zdarzeniem prawnym było wszczęcie postępowania w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów, które nastąpiło w dniu [...] listopada 2010 r. winien on stosować Regulamin Studiów obowiązujący w dacie wszczęcia tego postępowania, a nie Regulamin studiów, który w ocenie Sądu pierwszej instancji był obowiązującym w roku akademickim, w którym Skarżąca rozpoczęła studia.

Mając powyższe na względzie strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu administracyjnego kosztów postępowania, przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną V. S. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uczestniczka postępowania w pełni podzieliła stanowisko i argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Autor skargi kasacyjnej formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Jednakże przedmiot obu rodzajów zarzutów jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się wokół art. 161 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. -Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.; dalej ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym), którego błędna wykładnia i wadliwe zastosowanie w ocenie skarżącego doprowadziło do nieprawidłowej oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych. W związku z powyższym związkiem treściowym, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. ze wskazanymi przepisami k.p.a.

Stosownie do art. 160 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Regulamin studiów uchwala senat uczelni co najmniej na pięć miesięcy przed początkiem roku akademickiego. Zatem postanowienia regulaminu studiów są jednymi z przepisów wiążących studenta oraz organ w przebiegu studiów studenta i wydawaniu decyzji administracyjnych. Jednakże mając na względzie, że konstytucyjną granicę autonomii uczelni określa ustawa (art. 70 ust. 5), to uchwalany przez organ uczelni regulamin studiów nie może być sprzeczny z ustawą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie przyjął, że w razie istnienia sprzeczności między regulaminem studiów a ustawą sąd orzekający może, w indywidualnej sprawie, odmówić zastosowania postanowień regulaminu niezgodnych z ustawą. Sąd, kierując się konstytucyjną zasadą określoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, według której sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, zasadnie odmówił zastosowania, sprzecznych z ustawą, postanowień Regulaminu Studiów, jako materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że zasada autonomii szkół wyższych określona w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym nie może być rozumiana jako dowolność postępowania organów uczelni w obszarach jej działań, gdyż musi się ona mieścić w granicach wynikających z ustawy, natomiast regulamin studiów, określający organizację i tok studiów - art. 160 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, nie może być sprzeczny z ustawą.

Sąd administracyjny ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę zgodnie z art. 133 P.p.s.a., po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. Trzeba mieć na uwadze, że sąd nie rozstrzyga o meritum sprawy administracyjnej, lecz ustala, czy zebrany i znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony oraz czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego. Naruszenie przepisu art. 133 P.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy skarżący kasacyjnie wykazałby konkretne zdarzenia wynikające z akt sprawy, których Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił oraz ich wpływ na wynik sprawy.

Sąd pierwszej instancji, przy rozpoznawaniu sprawy, nie wyszedł poza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Nie jest bowiem zasadne twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że Regulamin studiów [...] Szkoły Wyższej w B. uchwalony został przez Senat Uczelni w dniu 24 lutego 2009 r., natomiast w dniu 6 sierpnia 2009 r. Senat uczelni uchwalił drobne zmiany do Regulaminu studiów z dnia 24 lutego 2009 r. odnoszące się do kwestii związanych z redakcją tegoż aktu oraz do dwóch jednostek redakcyjnych nie związanych z przedmiotem zaskarżonej decyzji. Twierdzenie to nie znajduje oparcia w materiale aktowym. Regulamin w § 57 ust. 2 jednoznacznie stanowi: "Niniejszy Regulamin został uchwalony przez Senat Uczelni dnia 6 sierpnia 2009 roku i uzgodniony z Parlamentem Studentów Samorządu Studenckiego Uczelni w dniu 7 sierpnia 2009 r.", w związku z czym nie było podstaw do przeprowadzenia dodatkowego dowodu na okoliczność daty jego uchwalenia. Bezzasadne jest zatem stanowisko kasatora zarzucające Sądowi pierwszej instancji uchybienie przepisom postępowania w tym zakresie.

W skardze kasacyjnej wskazano, że nawet gdyby przyjąć, że Regulamin zaczął obowiązywać dopiero od 1 października 2010 r., to wszczęcie postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów nastąpiło w dniu [...] listopada 2010 r., a więc w okresie, gdy akt ten mógł już zgodnie z prawem określać organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta. W związku z tym Dziekan i Rektor wydawali decyzje dotyczące wprawdzie niezaliczenia przez studentkę egzaminów w roku akademickim 2009/2010, lecz w oparciu o obowiązujący już w dacie wszczęcia podstępowania Regulamin Studiów. Należy zgodzić się ze stanowiskiem uczestniczki postępowania zawartym w odpowiedzi na skargę, że taka wykładnia godzi zarówno w ratio legis normy art. 160 ust. 1. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i w zasadę zaufania do państwa (lojalności wobec państwa) stanowiącą fundament państwa prawa. Doprowadziłoby to do sytuacji, w której student, którego w danym roku akademickim obowiązuje jeden regulamin studiów, musiałby jednocześnie stosować się do innego, jeszcze w istocie nieobowiązującego regulaminu.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo skonstatował, że skoro regulamin studiów na rok akademicki 2009/2010 jest sprzeczny z ustawą, to w realiach sprawy, zastosowanie powinny mieć, prócz obowiązującego poprzednio regulaminu studiów, postanowienia art. 190 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, określające fakultatywne przesłanki skreślenia z listy studentów.

Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. "uznania administracyjnego". W utrwalonym od lat orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Wydanie decyzji musi być w takiej sytuacji poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek skreślenia studenta i ich analizą, co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania to przypomnieć należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając zarzut, autor skargi kasacyjnej musi wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów, to zaskarżony wyrok byłby odmienny. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że organy administracji naruszyły ww. przepisy postępowania. Zarzut ten nie jest jednak skuteczny, bowiem prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżone decyzje, wskazał, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 207 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i ust. 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Wskazanie przez ustawodawcę na "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a., przesądza o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej i o dopuszczalności jedynie pewnych odstępstw od uregulowanych w k.p.a. zasad. Uznać należy, iż te ewentualne odstępstwa dotyczą jedynie kwestii związanych z realizacją trybu i zasad postępowania wynikających z przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, regulujących postępowanie w sprawach o przyznanie stypendium, a organy nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza bowiem konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258).

Należy w związku z tym zauważyć należy, że ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym nie wprowadza autonomicznych zasad związanych z formułowaniem lub treścią decyzji podejmowanych w sprawach, o jakich mowa w art. 207 ust. 1 tejże ustawy. Z tych względów postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów winno zachować ogólne cechy postępowania administracyjnego i respektować podstawowe zasady tego postępowania określone m. in. w art. 6, tj. zasadę legalizmu, art. 7, tj. zasadę prawdy obiektywnej określanej także jako zasada proporcjonalności, art. 8, tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, art. 11, tj. zasadę przekonywania. Wydane przez organ decyzyjny rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach administracyjnych winny też odpowiadać wymogom art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a z uzasadnienia decyzji winno wynikać, z jakich przyczyn organ nie uwzględnił żądania w całości, bądź w części, i dlaczego nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej, a to w związku z wyżej wymienionymi ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, które organ rozstrzygający sprawę ma obowiązek przestrzegać, prowadząc postępowanie administracyjne.

Sąd pierwszej instancji trafnie więc wskazał, że nieodniesienie się przez Rektora do zarzutów podnoszonych w odwołaniu stanowiło uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi uczestniczki postępowania V. S. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.