Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 581/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 173  ust. 1 pkt 3, art. 181  ust. 1, art. 186  ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Rektora Akademii z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Akademii na rzecz skarżącego S. Ś. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 13 października 2017 r. S. Ś. złożył wniosek do Rektora Akademii o przyznanie w roku akademickim 2017/2018 stypendium Rektora dla najlepszych studentów z tytułu osiągnięcia wysokich wyników sportowych. S. Ś. wymienił swoje osiągnięcia sportowe wskazując, że w roku akademickim 2016/2017 brał udział w Akademickich Mistrzostwach Polski w Piłce Siatkowej Mężczyzn oraz w Akademickich Mistrzostwach i w Piłce Siatkowej Mężczyzn.

Decyzją z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 174 ust. 4, art. 175 ust. 2, art. 181 ust. 1, art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz.1842 z późn. zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) oraz § 12 i § 15 Regulaminu świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii, wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora z dnia 1 września 2016 r. z późn. zm., Rektor Akademii odmówił przyznania S. Ś. stypendium rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe. W uzasadnieniu Rektor podał, że zgodnie z § 15 Regulaminu stypendia rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym są przyznawane studentom Akademii, którzy w minionym roku akademickim, reprezentując barwy Akademii, uzyskali sukcesy indywidualne lub zespołowe w rywalizacji ligowej, międzyuczelnianej na poziomie ogólnopolskim (miejsca medalowe lub finałowe Akademickich Mistrzostw Polski) lub międzynarodowym oraz nie posiadają deficytu punktów ECTS. Wnioski studentów muszą posiadać rekomendację Klubu Uczelnianego Akademickiego Związku Sportowego (KU AZS) Akademii, który kieruje wnioski studentów do Rektora na podstawie prowadzonego rankingu osiągnięć. Organ dodał, że w związku z art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stypendium rektora może otrzymać w danym roku akademickim maksymalnie 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni, z czego zgodnie § 12 pkt 3 ppkt 2 Regulaminu - maksymalnie do 0,3% puli możliwych do przyznania stypendiów przeznaczonych jest na stypendia rektora za uzyskane osiągnięcia naukowe, artystyczne albo wysokie wyniki sportowe. W związku z powyższym w roku akademickim 2017/2018 limit możliwych do przyznania stypendiów rektora za wyżej wymienione osiągnięcia wyniósł 86. Rektor stwierdził, że wniosek S. Ś. "nie otrzymał pozytywnej rekomendacji KU AZS".

Z powyższą decyzją Rektora Akademii nie zgodził się S. Ś. i pismem z dnia 22 kwietnia 2018 r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci nieuwzględnienia wszystkich przedstawionych przez niego wniosków dowodowych z dokumentów oraz nie przeprowadzenie innych dowodów (np. z przesłuchania świadków), przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Ponadto zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji poprzez nie uwzględnienie informacji wskazujących na to, że spełnia on kryteria potrzebne do uzyskania powyższego stypendium. Skarżący podniósł, że spełnił wszystkie wymogi kategorii A stypendium zawarte w regulaminach stypendialnych Akademii w tym "Regulaminu Stypendium Sportowego". Zaliczył rok akademicki 2016/17 bez deficytu punktów ECTS (punkt 4. "Regulamin Stypendium Sportowego") oraz wywalczył wraz z reprezentacją AZS złote medale Akademickich Mistrzostw Polski w piłce siatkowej mężczyzn zarówno w klasyfikacji ogólnej jak i w klasyfikacji uczelni technicznych (punkt 1. "Regulamin Stypendium Sportowego"). Podczas rozgrywek Akademickich Mistrzostw, eliminacji strefowych Akademickich Mistrzostw Polski skarżący był podstawowym zawodnikiem zespołu Uczelni (punkt 1.1 "Regulamin Stypendium Sportowego"), co można potwierdzić w poszczególnych protokołach meczowych. Tuż przed turniejem finałowym Akademickich Mistrzostw Polski skarżący doznał jednak groźnej kontuzji, która uniemożliwiła mu nie tylko dalszy występ w tych zawodach, ale także dalszy rozwój siatkarski w KS Akademii. Skarżący stwierdził, że jako student Akademii zgłosił trenerom chęć dalszego reprezentowania uczelni w rozgrywkach Akademickich Mistrzostw Polski w piłce siatkowej oraz siatkówce plażowej. Za nietrafny skarżący uznał argument Rektora, że nie był podstawowym zawodnikiem drużyny Akademii podczas Akademickich Mistrzostw Polski, gdyż był podstawowym zawodnikiem, co potwierdziło 13 osób. Skarżący stwierdził, że argument wskazany w zaskarżonej decyzji a dotyczący tego, że istnieje ograniczona liczba stypendiów nie obowiązuje w jego przypadku, gdyż stypendia przyznaje się od najwyższych miejsc, a skoro zdobył złoto AMP, to niejako ma on pierwszeństwo przed pozostałymi medalistami. Za nietrafiony skarżący uznał również argument, że zawodnicy, którzy reprezentowali barwy sekcji wyczynowej Akademii w poprzednim sezonie i z tego tytułu pobierali stypendium z WFS nie mogą pobierać stypendium sportowego w tym sezonie, gdyż nie ma takiego zapisu w żadnym punkcie wszystkich regulaminów dotyczących stypendiów - szczególnie regulaminu stypendium sportowego. Nie istnieje zapis mówiący o jakimkolwiek powiązaniu tych dwóch stypendiów.

W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ opisał przebieg procedury przyznawania stypendiów rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe i wskazał, że wniosek skarżącego o przyznanie stypendium nie został pozytywnie zaopiniowany przez trenera, a w konsekwencji nie otrzymał rekomendacji Klubu Uczelnianego AZS. Przyczyną tego był fakt, iż skarżący doznał kontuzji, która uniemożliwiła mu występ w turnieju finałowym Akademickich Mistrzostw Polski w siatkówce mężczyzn. Okoliczność ta została przyznana przez skarżącego w skardze. Organ wskazał, że co prawda skarżący pojechał na mistrzostwa, ale nie był zawodnikiem podstawowym drużyny AZS. Jak wynika bowiem z wyjaśnień trenera A. K., udział skarżącego w mistrzostwach był spowodowany jedynie chęcią wsparcia zawodnika w trudnych chwilach podczas leczenia nabytej kontuzji. Będąc kontuzjowanym skarżący nie przyczynił się więc do zdobycia przez AZS złotego medalu w Akademickich Mistrzostwach Polski, a co za tym idzie wniosek o przyznanie stypendium nie mógł zostać pozytywnie zaopiniowany. Rektor stwierdził, że wobec zakwestionowania przez skarżącego opinii KU AZS i odmowy rekomendacji wniosku w dniu 12 stycznia 2018 r. została wydana decyzja administracyjna, w której odmówiono mu przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe. Jedyną przyczyną odmowy był brak rekomendacji KU AZS, stanowiącej warunek przyznania tego stypendium wynikający z przepisów prawa wewnętrznego Akademii (a nie deficyt punktów ECTS, którego skarżący nie posiadał). Rektor przyznający stypendium nie dysponuje bowiem wiedzą fachową w zakresie sportu i jego decyzja musi być poprzedzona opinią profesjonalistów w tej dziedzinie. Zdaniem Rektora, z okoliczności sprawy wynika brak uprawnienia skarżącego do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. pełnomocnik Rektora Akademii podał, że przyjęto zwyczajowo, iż stypendium przyznawanie jest za udział w meczu finałowym. Ponadto dodał, że poprzedni regulamin uchylony zarządzeniem z dnia 1 września 2016 r. również przewidywał tego rodzaju stypendium, o jakie starał się skarżący. W chwili obecnej obowiązują zasady przyznawania stypendiów Rektora dla najlepszych studentów za osiągnięcia naukowe, artystyczne i wysokie wyniki sportowe obowiązujące w roku akademickim 2018/2019, które doprecyzowują zasady przyznawania stypendiów za wysokie wyniki sportowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu, skarga S. Ś. jest uzasadniona.

Podstawę prawną wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), a w szczególności art. 173 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 181 ust. 1, które stanowią:

"Art. 173. 1. Student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków

przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: (...)

3) stypendium rektora dla najlepszych studentów;"

"Art. 181. 1. Stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym."

Przepis art. 181 ust. 1 ustawy z 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, określając przesłanki przyznania stypendium, pozostawia właściwemu organowi pewną swobodę co do ustalenia uprawnienia w tym przedmiocie. Pomimo posłużenia się przez ustawodawcę w powyższym przepisie sformułowaniem "może", ani rektor, ani komisje stypendialne nie są jednak uprawnione do działania w sposób dowolny i całkowicie uznaniowy. Świadczy o tym treść art. 186 ust. 1 tej ustawy, który stanowi:

"Art. 186. 1. Szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego."

Przytoczony wyżej przepis art. 186 ust. 1 omawianej ustawy stanowi ustawową delegację dla rektorów wyższych uczelni do ustalania, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania nie tylko wysokości i wypłacania świadczeń pomocy materialnej, ale szczegółowego regulaminu przyznawania ich dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8 tej ustawy, w tym szczegółowych kryteriów i trybu udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i sposobu wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów.

W zaskarżonej decyzji Rektor Akademii co prawda wskazał 2 przepisy ówcześnie obowiązującego regulaminu - § 12 pkt 3 ppkt 2 i § 15, przy czym w decyzji nie podał jakie znaczenie w niniejszej sprawie miałaby treść § 12 pkt 3 ppkt 2 tego regulaminu, a jedynie podkreślił brak rekomendacji klubu Uczelnianego AZS dla wniosku skarżącego, tj. podstawę odmowy wynikającą z § 15 obowiązującego wówczas regulaminu w brzmieniu:

"§ 15. Stypendia rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym są przyznawane studentom Akademii, którzy w minionym roku akademickim, reprezentując barwy Akademii, uzyskali sukcesy indywidualne lub zespołowe w rywalizacji ligowej, międzyuczelnianej na poziomie ogólnopolskim (miejsca medalowe lub finałowe Akademickich Mistrzostw Polski) lub międzynarodowym oraz nie posiadają deficytu punktów ECTS. Wnioski studentów muszą posiadać rekomendację Klubu Uczelnianego Akademickiego Związku Sportowego (KU AZS), który kieruje wnioski studentów do Rektora na podstawie prowadzonego rankingu osiągnięć."

Bezspornym jest, że w przypadku skarżącego S. Ś. nie posiadał on "deficytu punktów ECTS".

Według skarżącego brał on udział w Akademickich Mistrzostwach Polski w siatkówce mężczyzn - za wyjątkiem turnieju finałowego, w którym nie grał z uwagi na groźną kontuzję - i jego drużyna zdobyła złoty medal. Według natomiast twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, skarżący "nie wziął czynnego udziału w Akademickich Mistrzostwach Polski" i dlatego jego wniosek stypendialny nie został pozytywnie zaopiniowany, chociaż na tej samej stronie (nr 3) organ przyznał, że "skarżący doznał kontuzji, która uniemożliwiła mu występ w turnieju finałowym Akademickich Mistrzostw Polski w siatkówce mężczyzn". Sąd stwierdza, że z treści przytoczonego wyżej § 15 regulaminu wynika, iż w przypadku sukcesu zespołowego i zdobyciu przez zespół miejsca medalowego lub finałowego nie chodzi tylko i wyłącznie o zawodników, którzy czynnie brali udział w samych finałach, gdyż takiego ograniczenia przepis ten nie zawiera.

Należy zauważyć, że organ w odpowiedzi na skargę podkreślił, iż "jedyną przyczyna odmowy był brak rekomendacji KU AZS, stanowiącej warunek przyznania tego stypendium wynikający z przepisów prawa wewnętrznego Akademii". Zdaniem Sądu, stwierdzenie to stanowi o istocie problemu w niniejszej sprawie, którym jest "brak rekomendacji KU AZS ".

Zdaniem Sądu, o ile sama rekomendacja Klubu Uczelnianego AZS czy właściwie jej brak - jako rodzaj opinii - nie jest przedmiotem zaskarżenia, to jednak w sytuacji, gdy brak rekomendacji wpływa na treść decyzji mogącej być zaskarżoną, a w tym wypadku będącą podstawą odmowy przyznania stypendium, zasady jej udzielania muszą poddawać się kontroli Sądu. Innymi słowy – kryteria, jakie prowadzą do udzielenia rekomendacji muszą być określone w sposób możliwie precyzyjny i konkretny tak, aby możliwa była ich kontrola pod względem równego traktowania wnioskodawców.

Tymczasem, o ile w zaskarżonej decyzji podano, że "wnioski studentów muszą posiadać rekomendację Klubu Uczelnianego Akademickiego Związku Sportowego (KU AZS), który kieruje wnioski studentów do Rektora na podstawie prowadzonego rankingu osiągnięć", to jednak nie przedstawiono zasad udzielania rekomendacji Klubu Uczelnianego Akademickiego Związku Sportowego (KU AZS) i zasad prowadzenia rankingu osiągnięć, co powoduje stwierdzenie Sądu, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli Sądu. Sąd jednocześnie stwierdza, że na str. 4 i 5 niniejszych akt znajduje się "Regulamin Stypendium Sportowego" i z uwidocznionej w nim strony internetowej wynika, że dotyczy Akademii. Jednakże - po pierwsze: nie wiadomo, z jakiej daty pochodzi i przez kogo konkretnie został wydany, po drugie: organ nie powołuje się na jego treść w zaskarżonej decyzji i po trzecie: zawiera on taki stopień ogólności, że nie może wskazywać, iż jest to "szczegółowy regulamin" określający "szczegółowe kryteria i tryb udzielania stypendiów oraz sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe", o których mowa w art. 186 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zdaniem Sądu, z treści przytoczonego wyżej art. 186 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym wynika nie uprawnienie rektora, ale obowiązek rektora do ustalenia w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego szczegółowego regulaminu dotyczącego m.in. ustalania zasad przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym. Nadto w przepisie tym, nakazującym ustalenie "szczegółowego regulaminu" ustawodawca podkreślił, że w szczególności rektor ma ustalić "szczegółowe kryteria i tryb udzielania stypendiów oraz sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów". Mając na względzie treść przytoczonego wyżej § 15 regulaminu, Sąd stwierdza, że Rektor nie wypełnił swego ustawowego obowiązku i nie ustalił regulaminu zgodnie z treścią art. 186 ust. 1 omawianej ustawy.

Sąd dostrzega dostępne w Internecie obecne uregulowania w tym zakresie – "Zasady przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów za osiągnięcia naukowe, artystyczne i wysokie wyniki sportowe" - wprowadzone w Akademii pismem z dnia 3 września 2018 r. [...], które istotnie w sposób zgodny z treścią art. 186 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym ustalają szczegółowe kryteria i tryb udzielania stypendiów oraz sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, nie mniej zasady te mogą być stosowane do zdarzeń, które nastąpiły po dacie ich wprowadzenia, a nie wcześniej – jak w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organ nie wykazał, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu stypendium – jako stypendium rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym, o którym mówi art. 181 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Jednocześnie Sąd zwraca na treść art. 153 p.p.s.a:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł – jak w pkt I wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w pkt II wyroku.