Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 519/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.
article: art. 135; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a; art. 200; art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 1804
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: art. 87 ust. 1; art. 92a ust. 1 i 6
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis,, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2015 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz T. S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2015 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 28 maja 2015 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego Drogowego w [...] Urzędu Celnego w [...] przeprowadził kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm., dalej powoływanej jako "u.t.d."), posiadanych przez kierowcę ciągnika samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], z naczepą ciężarową o numerze rejestracyjnym [...].

Podczas kontroli kierowca V. okazał paszport, dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego i naczepy, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR nr [...] z dnia 26 maja 2015 r., karnet TIR, fakturę nr [...] z dnia 26 maja 2015 r., umowę leasingu z dnia 19 października 2010 r., certyfikat ATP nr [...] z dnia 1 lutego 2011 r. – wydany przez niemiecki organ dla przedmiotowej naczepy, z datą ważności do stycznia 2017 r. klasa IN oraz wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy wystawionej dla przewoźnika – spółki T.

W trakcie kontroli ustalono, że pojazdem przewożony był z Holandii do Rosji towar w postaci koncentratu soku pomarańczowego, który powinien być transportowany przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu. Na naczepie stwierdzono tabliczkę zatwierdzenia środka transportu o treści: "[...][...][...]". Na termografie naczepy odczytano temperaturę +4o C.

W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenie określone w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Organ wskazał, że zgodnie z polem I dowodu rejestracyjnego seria [...] wydanego przez Prezydenta Miasta [...] dla naczepy ciężarowej, została ona zarejestrowana w dniu 7 września 2011 r. Zatem stosownie do załącznika 1 dodatku 1 ust. 3 lit. b Umowy ATP przedsiębiorca mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mógł posługiwać się oryginałem świadectwa/tabliczką wydaną przez upoważniony organ niemiecki do dnia 7 grudnia 2011 r. W konsekwencji stwierdzono, że w dniu 28 maja 2015 r. kierowca nie okazał do kontroli świadectwa wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (Dz. U. z 2015 r. poz. 667). Na naczepie brak było również właściwej tabliczki ATP. Kierowca nie wniósł zastrzeżeń do sporządzonego przez funkcjonariusza celnego protokołu kontroli oraz zawartych w nim ustaleń.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nałożył na T. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za naruszenie określone w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki, zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym, naczepa ciężarowa została zarejestrowana w Polsce w dniu 7 września 2011 r. Wobec tego właściwą władzą dla wydania certyfikatu ATP dla tego środka transportu - zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP opublikowanej dnia 14 maja 2015 r. - była władza z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustosunkowując się do podniesionej w odwołaniu argumentacji dotyczącej okazania przez kierowcę kontrolowanego pojazdu dokumentu ATP nr [...] z dnia 1 lutego 2011 r. wystawionego przez niemiecką stację badawczą, ważnego do stycznia 2017 r., a więc także w dacie kontroli, organ odwoławczy wskazał, że dokument ten został wydany po dniu 2 stycznia 2011 r., a zatem nie może zostać uznany za ważny na podstawie dodatku 3 załącznika 1 do Umowy ATP, jak też na podstawie punktu 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP w związku z upływem terminu określonego w tym przepisie (data rejestracji naczepy w Polsce – 7 września 2011 r.).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady lex retro non agit poprzez stwierdzenie, że spółka mogła posługiwać się oryginałem świadectwa/tabliczką ATP wydaną przez upoważniony organ niemiecki wyłącznie do dnia 7 grudnia 2011 r., organ odwoławczy przyznał, że obowiązująca do dnia 14 maja 2015 r. Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 26 października 1984 r. Nr 49 poz. 254, nie przewidywała wymogu uzyskania certyfikatu w ciągu 3 miesięcy od zarejestrowania środka transportu na terytorium danego kraju. Jednak ewentualne naruszenie przepisów prawa w tym zakresie nie ma wpływu na wynik sprawy. Bezspornym bowiem jest, że przepisy art. 2 oraz pkt 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP opublikowanej w dniu 14 maja 2015r. (Dz. U. 2015 r. poz. 667) statuują obowiązek uznawania ważności świadectw zgodności wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy przez właściwą władzę innej umawiającej się strony, określając w sposób jednoznaczny jako właściwą władzę dla wydania certyfikatu ATP - władzę w kraju, w którym środek transportu jest lub ma zostać zarejestrowany bądź przyjęty do ewidencji, przewidując przy tym możliwość uznania ważności świadectw zgodności wydanych przez właściwe władze kraju innego niż kraj, w którym środek transportu został zarejestrowany - przez okres trzech miesięcy w przypadku świadectw zgodności wydanych po dniu 2 stycznia 2011 r. Powyższe oznacza, że z dniem 14 maja 2015 r. świadectwa zgodności wydane po dniu 2 stycznia 2011 r. przez właściwe władze kraju innego niż kraj, w którym środek transportu został zarejestrowany (w tym przypadku świadectwo ATP nr [...] z dnia 1 lutego 2011 r.), nie mogą zostać uznane za ważne po upływie okresu określonego w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2015 r. poz. 667.

W sprawie bezspornym jest, że podczas kontroli w dniu 28 maja 2015 r. kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie organu dokonującego kontroli dokumentu świadectwa zgodności z normami wystawionego przez właściwe władze kraju rejestracji pojazdu, wymaganego przepisami Umowy ATP. Umieszczona na kontrolowanym pojeździe tabliczka ATP, zawierająca numer dopuszczenia w Niemczech, również nie mogła być uznana za odpowiednik wymaganego certyfikatu ATP wystawionego przez właściwe władze kraju rejestracji pojazdu.

W konsekwencji organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie międzynarodowy przewóz drogowy towaru wykonywany był bez świadectwa zgodności wymaganego przepisami Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) (Dz. U. 2015r. poz. 667), a zatem niezgodnie z tą umową międzynarodową, co uzasadniało nałożenie kary stosownie do art. 92a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit. y) u.t.d. oraz Lp. 3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organ stwierdził jednocześnie brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym.

Odwołując się do przepisu art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 224 z późn. zm.) organ odwoławczy ocenił jako niezasadny zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak zapewnienia kierowcy obecności tłumacza podczas kontroli drogowej. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że organ nie jest zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli drogowej, natomiast przedsiębiorca zatrudniając osobę, która nie zna języka kraju, przez którego terytorium ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie wynikające stąd ryzyko. Przedsiębiorca powinien przewidzieć konsekwencje związane z ewentualnymi trudnościami w trakcie załatwiania formalności związanych z wykonywanym przewozem. Nieznajomość języka polskiego nie może więc być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa. Organ zauważył ponadto, że kierowca nie wnosił do protokołu żadnych zastrzeżeń, iż nie włada językiem polskim lub go nie rozumie.

Dyrektor Izby Celnej nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów art. 73 § 1 oraz art. 74 § 2 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej prawa do wglądu w akta sprawy i sporządzenia fotokopii oraz niewydanie postanowienia o odmowie dostępu do akt. Organ wskazał, że strona może wykonywać prawo wglądu do akt sprawy od jego wszczęcia. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują daty wszczęcia postępowania z urzędu (art. 61 § 3 k.p.a.). Za datę taką można uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie przez organ do tego uprawniony, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę. Przedstawione stanowisko potwierdza argumentację organu pierwszej instancji dotyczącą powiadomienia strony w dniu 8 września 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie oraz braku wiedzy organu w dniu 7 września 2015r. co do zawiadomienia strony o wszczęciu tego postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że w aktach sprawy brak żądania strony o udostępnienie akt sprawy, mogącego stanowić przedmiot rozpatrzenia przez organ i umożliwienie sporządzenia kopii lub wydanie postanowienia o odmowie dostępu do akt zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a., a nadto w sprawie został zrealizowany obowiązek określony w art. 10 § 1 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 2 Umowy ATP, dodatku 1 załącznika 1 pkt 3 lit. b do umowy międzynarodowej, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w dniu przeprowadzenia kontroli nie istniało świadectwo ATP, zaś zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu nie jest dokumentem równoważnym, podczas gdy dokument ATP wystawiony przez [...], ważny w dacie kontroli, wystawiony przez właściwą władzę (innej) umawiającej się strony powinien zostać uznany przez organ pierwszej instancji za ważny oraz poprzez przyjęcie, że przedstawiony do kontroli certyfikat ATP utracił ważność przez upływ okresu warunkowego w dniu 7 grudnia 2011 r. (dodatek 1 załącznik 1 pkt 3 lit. b) Umowy ATP), podczas, gdy upływ okresu warunkowego (3 m - ce) powinien być liczony dopiero od 15 maja 2015 r., tzn. że w dniu kontroli 28 maja 2015 r. - certyfikat ATP pozostawał ważny;

b) załącznika 1 dodatku 3 lit. A do umowy międzynarodowej, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że certyfikat ATP w dacie kontroli (w dniu 28 maja 2015 r.) utracił ważność, podczas gdy wskazany zapis umowy międzynarodowej odnosi się tylko do certyfikatów ATP wydanych przed dniem 2 stycznia 2011 r., bez uwzględnienia bytu prawnego certyfikatów wydawanych po tej dacie oraz nieuwzględnienie przez organ, iż załącznik 1 dodatek 3 lit. A obowiązuje w stosunku do Polski dopiero od dnia 15 maja 2015 r.;

c) art. 92a ust. 1, 92a ust. 6, 93 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c i art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d., poprzez błędne ich zastosowanie i nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł, podczas gdy w świetle okoliczności faktycznych kierowca kontrolowanego pojazdu okazał ważny dokument ATP nr [...] wystawiony w dniu 1 lutego 2011 r. przez [...];

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 69 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niezapewnienie przez organ pierwszej instancji obecności tłumacza języka ukraińskiego podczas kontroli drogowej oraz czynności przesłuchania w charakterze kierowcy V.- obywatela Ukrainy, który w stopniu znikomym posiada znajomość języka polskiego oraz poprzez oparcie zaskarżonej decyzji z dnia 11 stycznia 2016 r. na ustaleniach zawartych w protokole ze wskazanej kontroli drogowej oraz w protokole przesłuchania świadka;

b) art. 73 § 1 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego prawa wglądu w akta sprawy i sporządzania fotokopii, a w konsekwencji naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej, zasady budzenia zaufania strony do władzy publicznej oraz zasady udzielania informacji;

c) art. 74 § 2 k.p.a. w związku z art. 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez niewydanie przez organ pierwszej instancji - pomimo istnienia ustawowego obowiązku - postanowienia o odmowie dostępu do akt, a w konsekwencji pozbawienie skarżącego możliwości skierowania do kontroli w administracyjnym postępowaniu instancyjnym oraz w postępowaniu przed sądem administracyjnym rozstrzygnięcia sporu dotyczącego statusu strony i prawa dostępu do akt.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] nakładająca karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez świadectwa wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zgodnie z jego treścią podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). W punkcie 3 załącznika pod pozycją 3.3. przewidziane jest naruszenie w postaci wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, zagrożone karą w wysokości 8.000 zł.

Powyższe przepisy pozostają w związku między innymi z art. 87 ust. 1 u.t.d., który stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto dokumenty i urządzenia szczegółowo wymienione w punktach od 1 do 5. Przepis art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. przewiduje, że wykonując przewóz drogowy rzeczy kierowca powinien mieć przy sobie i okazywać świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254).

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy bezspornym jest, że kontrolowanym pojazdem przewożono z Holandii do Rosji skoncentrowany sok pomarańczowy, który jest towarem wymienionym w załączniku 3 do Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), jako jeden z produktów spożywczych, do przewozu których środki transportu mają być zastosowane w taki sposób, aby w trakcie transportu najwyższa temperatura w każdym punkcie ładunku nie przewyższała temperatury określonej w załączniku. Holandia i Rosja są stronami Umowy ATP.

Prawidłowo zatem organ przyjął, że powyższe okoliczności wskazywały na zastosowanie w sprawie przepisów Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP).

Przy tym w sprawie istotnym jest, że w czasie kontroli, która została przeprowadzona w dniu 28 maja 2015 r., kierowca kontrolowanego pojazdu posiadał i okazał do kontroli certyfikat ATP nr [...] z dnia 1 lutego 2011 r. – wydany przez niemiecki organ dla przedmiotowej naczepy, z datą ważności do stycznia 2017 r.

Mimo to organ stwierdził, że w świetle brzmienia Umowy ATP opublikowanego w Dzienniku Ustaw z dnia 14 maja 2015 r., poz. 667 wymóg określony w powołanym wyżej przepisie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. nie został spełniony, gdyż brak było możliwości uznania ważności świadectwa ATP wydanego przez organ niemiecki w dniu 1 lutego 2011 r. Organ podkreślił, że zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP opublikowanej dnia 14 maja 2015 r. właściwą władzą dla wydania certyfikatu ATP dla przedmiotowego środka transportu była władza z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Naczepa ciężarowa, którą dokonywany był przewóz, została zarejestrowana w dniu 7 września 2011 r. W konsekwencji, na mocy ust. 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 Umowy ATP przedsiębiorca mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mógł posługiwać się oryginałem świadectwa/tabliczką wydaną przez organ niemiecki jedynie do dnia 7 grudnia 2011 r. Zatem kierowca nie okazał do kontroli w dniu 28 maja 2015 r. świadectwa wymaganego zgodnie z Umową ATP.

W związku z tym wskazać należy, że Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) została sporządzona w Genewie w dniu 1 września 1970 r. Umowa weszła w życie dnia 21 listopada 1976 r., a w stosunku do Polski w dniu 15 maja 1984 r.

Umowa została po raz pierwszy opublikowana w polskim publikatorze urzędowym – Dzienniku Ustaw z dnia 26 października 1984 r., Nr 49, pod pozycją 254. Umowa ATP przewiduje w art. 18 procedury wprowadzania poprawek i zmian do niej. Umowa była wielokrotnie zmieniana od daty jej podpisania w 1970 r. Zmiany umowy były notyfikowane przez Sekretarza Generalnego ONZ wszystkim sygnatariuszom, w tym Polsce. Jednakże teksty kolejnych zmian umowy po opublikowaniu jej w Dzienniku Ustaw z 1984 r. nie były publikowane w oficjalnym publikatorze aktów prawnych w Polsce. Umowa została ponownie opublikowana dopiero w Dzienniku Ustaw z dnia 14 maja 2015 r., pod pozycją 667. Jak wynika z pkt 2 Oświadczenia Rządowego z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie mocy obowiązującej Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), przyjętej w Genewie dnia 1 września 1970 r., także opublikowanego w Dzienniku Ustaw z dnia 14 maja 2015 r., pod pozycją 668, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dnia 8 stycznia 2015 r. ratyfikował Umowę ATP w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 września 2013 r. Jednocześnie w pkt 1 Oświadczenia Rządowego podano do wiadomości daty, w których weszły w życie wymienione w tym punkcie poprawki do Umowy ATP.

Zgodnie z art. 2 zdanie pierwsze i drugie Umowy ATP umawiające się strony podejmą niezbędne środki, aby zgodność z normami środków transportu, o których mowa w artykule 1 niniejszej Umowy, była kontrolowana i sprawdzana zgodnie z postanowieniami zawartymi w dodatkach 1, 2, 3 i 4 załącznika 1 do tej Umowy. Każda umawiająca się strona będzie uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, przez właściwą władzę innej umawiającej się strony.

Załącznik 1 dodatek 1 do Umowy ATP, w brzmieniu opublikowanym w dniu 14 maja 2015 r., zawiera postanowienia dotyczące kontroli zgodności z normami dla izolowanych termicznie - izotermicznych, z układem chłodniczym - lodowni, z mechanicznym urządzeniem chłodniczym - chłodni lub ogrzewanych środków transportu. Zgodnie z treścią punktów 1 – 3:

1. kontrolę zgodności z normami zapisanymi w niniejszym załączniku należy przeprowadzać:

(a) przed oddaniem środka transportu do eksploatacji,

(b) okresowo, co najmniej raz na sześć lat,

(c) za każdym razem, gdy wymaga tego właściwa władza.

Z wyjątkiem wypadków przewidzianych w ustępach 5 i 6 dodatku 2 do niniejszego załącznika, kontroli należy dokonywać na stacjach badań wyznaczonych lub upoważnionych do tego celu przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji, chyba że - jeśli chodzi o kontrolę wymienioną w wierszu (a) powyżej - była ona już dokonana na tym środku transportu lub na jego prototypie w stacji badań wyznaczonej lub upoważnionej przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu został wyprodukowany.

2. metody i procedury stosowane w trakcie badań zgodności z normami opisano w dodatku 2 do niniejszego załącznika.

3. certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do niniejszego załącznika.

W przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także Stroną Umowy ATP, wymagane są następujące dokumenty, tak aby odnośne władze kraju, w którym ma on zastać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji, mogły wydać certyfikat ATP.

(a) we wszystkich przypadkach, raport z kontroli samego środka transportu lub, w przypadku środka transportu produkowanego seryjnie - raport kontroli referencyjnego środka transportu,

(b) we wszystkich przypadkach - certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji. Certyfikat ten traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność, przez okres trzech miesięcy,

(c) w przypadku środków transportu produkowanych seryjnie specyfikacja techniczna środka transportu wydana będzie przez producenta lub jego właściwie umocowanego przedstawiciela (w specyfikacji tej podane zostaną te same elementy jak w dokumencie opisowym, widniejące na raporcie z badania, przy czym zostanie ona sporządzona w przynajmniej jednym z trzech języków oficjalnych).

W przypadku przeniesienia środka transportu po rozpoczęciu użytkowania, może być on poddany oględzinom w celu potwierdzenia jego identyfikacji przez właściwą władzę kraju, w którym ma ono zostać zarejestrowane lub wpisane do ewidencji w celu wydania certyfikatu zgodności (atestu). Certyfikat ten, lub jego poświadczona notarialnie kopia, powinien zawsze pozostawać przy danym środku transportu w celu przedstawienia go na każde żądanie odnośnych jednostek kontrolujących. Jednakże, jeśli tabliczka certyfikacyjna, powielona tak jak podano w dodatku 3 do niniejszego załącznika, przymocowana jest do urządzenia, tabliczka ATP uznana zostanie za odpowiednik certyfikatu ATP. Tabliczki certyfikacyjne ATP należy zdemontować w chwili, gdy środek przestanie odpowiadać normom określonym w niniejszym załączniku.

Ponadto w załączniku 1 dodatku 3 lit. A do Umowy ATP, w brzmieniu opublikowanym w dniu 14 maja 2015 r., przewidziano, że świadectwa zgodności środka transportu wydane przed 2 stycznia 2011 r. zgodnie z wymaganiami wzorca certyfikatu określonymi w załączniku 1 dodatku 3 pozostają w mocy po 1 stycznia 2011 r. do dnia upływu ich ważności.

Powołując się na ostatnio przytoczone postanowienie Umowy, organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że certyfikat ATP wydany przez organ niemiecki w dniu 1 lutego 2011 r., a więc nie spełniający wymogu wydania przed 2 stycznia 2011 r., nie może być uznany za ważny.

Organ wskazał ponadto, że ze względu na zarejestrowanie naczepy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 7 września 2011 r., z dniem 7 grudnia 2011 r. upłynął trzymiesięczny termin z punktu 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP, w którym to okresie istniała możliwość uznawania ważności świadectwa wydanego przez właściwe władze kraju innego niż kraj, w którym środek został zarejestrowany.

Wymaga jednak podkreślenia, że Umowa ATP w brzmieniu opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 26 października 1984 r. nie przewidywała wymogu uzyskania certyfikatu wydanego przez władze danego kraju w okresie trzech miesięcy od zarejestrowania środka transportu na terytorium tego kraju. Nie kwestionował tego również organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane było stanowisko, wedle którego literalne brzmienie art. 2 Umowy ATP wraz z odesłaniem do pkt 4 dodatku 1 załącznika 1 (w brzmieniu opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 26 października 1984 r.) wskazywało, że do uznania ważności świadectwa zgodności ATP wystarczy, iż wyda je władza innej umawiającej się strony (por. wyrok z dnia 19 marca 2015 r., II GSK 151/14, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest istotne dla prawidłowej wykładni art. 2 Umowy ATP, z jakiego umawiającego państwa pochodzi dokument ATP, jeśli pojazd służący do transportu szybko psujących się artykułów żywnościowych spełnia warunki Umowy (ATP) realizując tym samym wymienione w preambule do Umowy cele polepszenia warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu oraz poprzez polepszenie tych warunków wpływanie na rozwój handlu tymi artykułami.). Stanowisko to podziela także Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Zapis Umowy ATP przewidujący wymóg uzyskania certyfikatu wydanego przez władze danego kraju w okresie trzech miesięcy od zarejestrowania środka transportu na terytorium tego kraju został opublikowany w Dzienniku Ustaw dopiero w dniu 14 maja 2015 r. Wcześniej poprawki do Umowy nie były publikowane w polskim publikatorze urzędowym.

W związku z tym wskazać należy, że problem stosowania wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego, które nie zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim, był już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, także w odniesieniu do Umowy ATP.

Z jednej strony wyrażano poglądy, że niedopuszczalne jest ustalanie przez organy administracji obowiązków, dla których samodzielną podstawą prawną miałyby być przepisy prawa międzynarodowego (m.in. zmiany załączników do umów międzynarodowych), które nie zostały ogłoszone w języku polskim w oficjalnym polskim publikatorze aktów normatywnych. Taka interpretacja byłaby bowiem sprzeczna m.in. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe stanowisko zostało wyrażone między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2008 r., I GSK 813/07 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r., II GSK 642/13. W wyroku z dnia 22 lipca 2008 r., I GSK 813/07 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obywatel nie może ponosić ujemnych konsekwencji z powodu niewykonania przez Polskę obowiązków publikacyjnych, wynikających z Konstytucji (art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 w zw. z art. 84, 217 i 27) oraz z ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443), zgodnie z którą tylko w uzasadnionych przypadkach, odpowiednio, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej lub Prezes Rady Ministrów mogą odstąpić od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim dołączonego do umowy międzynarodowej aneksu lub załącznika, jeżeli zawierają one szczegółowe przepisy o charakterze specjalistycznym, niezastrzeżone do regulacji ustawowej, dotyczące niewielkiej liczby podmiotów i nieodnoszące się do praw obywateli (art. 18 ust. 5).

Stanowisko to nawiązuje do argumentacji Trybunału Sprawiedliwości UE, wyrażonej w wyroku z dnia 1 grudnia 2007 r. w sprawie C - 161/06 Skoma-Lux sro przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (Dz. U. UE z 23.2.2008, C 51/21). Trybunał stwierdził w tym orzeczeniu, że nie można powoływać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego (...), wobec jednostek w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi przepisami przy użyciu innych środków (sentencja, pkt 1). W podobnym kierunku, na gruncie Umowy ATP wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r., II SA/Bk 405/12, stwierdzając, że organ nie może z tekstu niepublikowanego wywodzić skutków prawnych negatywnych dla skarżącego.

Z kolei, w sytuacji przeciwnej, to jest powołania się przez stronę na nieopublikowane w języku polskim, a wiążące Polskę, przepisy prawa międzynarodowego, z których wynikają korzystne dla skarżącej konsekwencje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 marca 2010r., I FSK 92/09 wyraził pogląd, że podmiot ma prawo, w sprawie indywidualnej, do powoływania się na obowiązujący Polskę przepis prawa międzynarodowego, pomimo że nie został on w Polsce opublikowany w Dzienniku Ustaw. Sąd uzasadnił swoje stanowisko faktem, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania w zakresie publikacji aktu, do którego przestrzegania Polska jest zobowiązana na podstawie prawidłowo ratyfikowanej i opublikowanej umowy międzynarodowej. Organy państwa nie mogą jedynie dochodzić obowiązków, które zostały nałożone przez akty prawa międzynarodowego, które nie zostały prawidłowo opublikowane (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 28 czerwca 2006r., III SA/Wr 570/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyrokach z dnia 27 grudnia 2012 r., III SA/Lu 327/12 oraz z dnia 30 kwietnia 2013 r., III SA/Lu 349/12).

W świetle powyższego uznać należy, że w niniejszej sprawie strona nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji z powodu niewykonania przez Polskę obowiązków publikacyjnych i nieopublikowania w stosownym czasie w urzędowym publikatorze poprawki do Umowy ATP przewidującej wymóg uzyskania certyfikatu wydanego przez władze danego kraju w okresie trzech miesięcy od zarejestrowania środka transportu na terytorium tego kraju, a także poprawki przewidującej, że tylko świadectwa zgodności środka transportu wydane przed 2 stycznia 2011 r. zgodnie z wymaganiami wzorca certyfikatu określonymi w załączniku 1 dodatku 3 pozostają w mocy po 1 stycznia 2011 r. do dnia upływu ich ważności. W sytuacji niewykonania obowiązku publikacji nie można przyjąć, iż strona obowiązana była podjąć działania w celu uzyskania certyfikatu wydanego przez władze kraju, na którego terytorium środek transportu został zarejestrowany.

Skoro zaś Umowa ATP przewidziała dla podjęcia takich działań okres trzech miesięcy, a określające ten obowiązek postanowienie umowy zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw dopiero w dniu 14 maja 2015 r., nie można przyjąć, iż brak w dniu 28 maja 2015 r., to jest po upływie czternastu dni od publikacji, świadectwa ATP wydanego przez organ polski stanowi wystarczającą podstawę do nałożenia kary na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w sytuacji, gdy kierowca posiadał i okazał do kontroli w tym dniu świadectwo wydane przez organ niemiecki. Przyjęcie przeciwnego stanowiska oznaczałoby bowiem, że wbrew postanowieniom Umowy termin, o którym mowa w punkcie 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1, zostałby faktycznie wyeliminowany w stosunku do strony, a nastąpiłoby to z przyczyny leżącej po stronie organów państwa, które zaniechały obowiązku publikacji poprawek do Umowy ATP. Natomiast niewątpliwie określenie w Umowie takiego terminu miało na celu umożliwienie przewoźnikom, w sytuacji zarejestrowania pojazdu w innym kraju, realne podjęcie działań w celu uzyskania dokumentów wymaganych poprawionymi postanowieniami Umowy. W związku z tym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za przyjęciem tego przeciwnego stanowiska nie przemawia też okoliczność podania w Oświadczeniu Rządowym z dnia 16 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 668) dat wejścia w życie poszczególnych poprawek do Umowy ATP, skoro wszystkie poprawki weszły w życie na długo przed publikacją Umowy w polskim publikatorze, ostatnia z poprawek weszła w życie dniu 23 września 2013 r.

Z omówionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 718 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2015 r.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 roku poz. 1804) oraz w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1667).