Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 873/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Powołane przepisy: article: par. 1, par. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 125 poz. 557
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub ziemi.
Teza: Nie można wymierzyć kary pieniężnej za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków, które odpowiadają wymogom określonym w pozwoleniu wodnoprawnym. Jeśli więc analiza ścieków oczyszczonych odprowadzanych do rzeki nie wykazała naruszenia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, to naliczenie kar dobowych od tej ilości ścieków nastąpiło z naruszeniem przepisów par. 1 i par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi /Dz.U. nr 125 poz. 557/.

TEZY

Nie można wymierzyć kary pieniężnej za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków, które odpowiadają wymogom określonym w pozwoleniu wodnoprawnym. Jeśli więc analiza ścieków oczyszczonych odprowadzanych do rzeki nie wykazała naruszenia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, to naliczenie kar dobowych od tej ilości ścieków nastąpiło z naruszeniem przepisów par. 1 i par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi /Dz.U. nr 125 poz. 557/.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia dobowych kar pieniężnych.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 15 kwietnia 1996 r. działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania Rolniczo-Pracowniczej Spółdzielni Mleczarskiej w S. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 22 grudnia 1994 r.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że wyżej opisaną decyzją z 22.12.94 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył Rolniczo-Pracowniczej Spółdzielni Mleczarskiej dobową karę pieniężną w wysokości 85,19 zł/d. poczynając od 20.10.1994 r. za odprowadzanie do rzeki ścieków nie odpowiadających warunkom ustalonym w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym 5 sierpnia 1994 r. przez Wojewodę.

Spółdzielnia w odwołaniu kwestionowała sposób wyliczenia kary przez błędne przyjęcie ilości ścieków i nieuwzględnienie faktu, że tylko 30 procent ścieków było nieoczyszczonych.

Zdaniem Organu Odwoławczego kara dobowa została obliczona prawidłowo, zgodnie z przepisami art. 130 ust. 1 i 2 prawa wodnego oraz par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzone do wód lub ziemi /Dz.U. 1991 nr 125 poz. 537/. Badanie próbek ścieków pobranych ze wspólnego wylotu, do którego wprowadzono ścieki sanitarne i technologiczne wykazało przekroczenie dopuszczalnej wartości stężeń BZT5, ChZT, zawiesiny oraz pH - określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.

Zgodnie z par. 4 ww. rozporządzenia, wyniki trzydniowych pomiarów w ciągu godziny stanu i składu ścieków stanowią podstawę stwierdzenia przekroczenia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, a także stanowią podstawę wymierzenia kary dobowej pieniężnej.

Mleczarnia wprowadziła do rzeki w dniu kontroli 238 m3/d ścieków oczyszczonych i nieoczyszczonych.

Przekroczenie dopuszczalnych wartości ustalono na podstawie analizy tej mieszaniny, bez rozbicia na ilość ścieków oczyszczonych i nieoczyszczonych. Zdaniem organu naruszenie warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki stanowi zarówno przekroczenie ilości określonej w pozwoleniu, jak i stanu stężenia ich określonych w pozwoleniu.

Na podstawie par. 3 i par. 9 ww. rozporządzenia określono prawidłowo wysokość kary, która stanowi iloczyn wielkości przekroczenia stężenia zanieczyszczeń BZT5 pH/ i ilości ścieków odprowadzonych oraz stawki ustalonej dla danego wskaźnika zanieczyszczeń. Obliczenie zaś dotyczy rzeczywistego ładunku odprowadzonego w dniu kontroli, obojętna jest zaś ilość określona w pozwoleniu wodnoprawnym. Wyliczenie kary dobowej w wysokości 85,19 zł jest zasadne.

Wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pracownicza Spółdzielnia Mleczarska w S. zakwestionowała decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska co do wysokości obliczania normy dobowej. Zdaniem skarżącej organ nie uwzględnił faktu, że na ilość 238 m3 ścieków 155 m3 było oczyszczonych a tylko 83 m3 ścieków nieoczyszczonych i ścieki te były odprowadzane w różnym czasie. Nie stanowiły więc mieszaniny ścieków. Przekroczenia dopuszczalnych ilości wykazały ścieki nieoczyszczone w pH, BZT5, ChZT.

Kara dobowa, zdaniem skarżącej, winna być obliczona z uwzględnieniem ilości ścieków oczyszczonych i oddzielnie ścieków nieoczyszczonych - co daje jej wysokość 27,9 zł.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko z decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Niesporny jest fakt, że w dniu 20.10.1994 r. podczas kontroli pobrano próbki ścieków odprowadzonych przez skarżącą do rzeki. Spółdzielnia posiada pozwolenie wodnoprawne, które określa warunki odprowadzania ścieków zarówno co do ilości na dobę, jak i dopuszczalnych stężeń zanieczyszczenia.

Wbrew twierdzeniom organu próbki zostały pobrane nie z mieszaniny ścieków, ale oddzielnie z odprowadzanych ścieków oczyszczonych - co miało miejsce w okresie od 9-1045, a później po godz. 1045 pobrano próbki ścieków nieoczyszczonych wprowadzonych bezpośrednio do rzeki.

Niekwestionowane były ustalenia, że w dniu badań odprowadzono łącznie 238 m2 ścieków, w tym 155 m3 oczyszczonych ścieków i 83 m3 nieoczyszczonych.

Z akt sprawy wynika też, że dokonano oddzielnie analizy ścieków oczyszczonych /zał. Nr 2/ oraz analizy ścieków nieoczyszczonych ze studzienki przed zakładem /zał. Nr 3/.

Wyniki analizy ścieków oczyszczonych nie wykazują przekroczenia dopuszczalnych pomiarów zanieczyszczeń wynikających z pozwolenia wodnoprawnego /vide zał. Nr 3 odwrót/.

Przekroczenie ładunku dopuszczalnego zanieczyszczeń wykazała analiza ścieków nieoczyszczonych /pH, BZT5 i ChZT/.

Ustalenie dobowej kary pieniężnej za przekroczenie warunków jakim powinny odpowiadać ścieki regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów /Dz.U. 1991 nr 125 poz. 557/ prawidłowo powołanego w zaskarżonej decyzji z 21 grudnia 1991 r., wydanego z upoważnienia ustawowego art. 130 ust. 6 i 6a w brzmieniu ustalonym przez art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o zmianie ustawy prawo wodne /Dz.U. nr 26 poz. 139/.

par. 3 ww. rozporządzenia określa kryteria, które wpływają na wysokość dobowej kary pieniężnej. Są nimi "ilość, stan i skład wprowadzonych ścieków do wód lub ziemi.

Ponieważ par. 1 rozporządzenia powyższego stanowi, że za wprowadzenie do wód lub ziemi ścieków, które nie odpowiadają warunkom w pozwoleniu wodnoprawnym wymierza się karę pieniężną, to opierając się na wykładni logicznej i gramatycznej tego przepisu należy stwierdzić, że nie można wymierzyć kary za ścieki, które odpowiadają wymogom określonym w pozwoleniu wodnoprawnym.

Jeśli więc analiza ścieków oczyszczonych odprowadzonych do rzeki nie wykazała naruszenia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, to naliczenie kar dobowych od tej ilości ścieków /155 m3/ nastąpiło z naruszeniem przepisu par. 1 i par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r.

Odrębne stanowisko organu, który uznał, iż za całą ilość ścieków odprowadzonych w dniu 20.10.1994 r. przez Mleczarnię należy obliczyć kary dobowe jest błędne i nie znajduje żadnego uzasadnienia w świetle wyżej przytoczonej regulacji prawnej.

Wbrew twierdzeniom organu ma istotne znaczenie w sprawie, jakiego rodzaju ścieki są odprowadzane do wód, czy oczyszczone czy nieoczyszczone i w jakich ilościach z takim zróżnicowaniem odprowadzenie do wody następuje.

Według rozumowania organu odwoławczego nie byłoby żadnej motywacji by odprowadzać ścieki oczyszczone w całości bądź w znacznej części zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym, jeśliby naruszenie warunków tylko w części uzasadniałoby naliczenie kar dobowych od całej ilości odprowadzonych ścieków.

Zgodnie z par. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad i trybu ustalenia kar pieniężnych za naruszenie warunków jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzone do wód lub ziemi (...) "za cały ładunek zanieczyszczeń zawarty w odprowadzonych ściekach" wymierza się karę zakładom, które nie mają pozwolenia wodnoprawnego.

Taka sytuacja nie miała miejsca w przypadku skarżącej Mleczarni, bowiem ta jak wyżej podkreślono pozwoleniem takim w dacie kontroli dysponowała /decyzja Wojewody z dnia 5 sierpnia 1994 r./.

Wykazana w skardze wadliwość naliczenia kary dobowej pieniężnej z naruszeniem przepisów prawnych uzasadnia uwzględnienie skargi.

Na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.