Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 831/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 par. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi F. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia F.T. (dalej "Skarżący", "Zobowiązany") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2015 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Organ I instancji prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2011 r. nr [...], obejmującego zaległość w podatku dochodowym z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za rok 2005 na kwotę 190.000 zł należności głównej.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał skutecznego zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego w Banku [...] S.A. oraz zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Nieskuteczne okazały się natomiast zajęcia rachunków bankowych Zobowiązanego dokonane na podstawie zawiadomień z dnia 12 września 2011 r. w [...] S.A., w [...] Banku S.A., w [...] S.A., w Banku [...] S.A., w Banku [...] S.A., w Banku [...] WBK S.A., w Banku [...] S.A., w [...] S.A., w [...] Banku [...] S.A., w [...] Banku S.A, w [...] Banku S.A., [...] BANK S.A., w [...] Banku [...] S.A. oraz w [...] Banku [...] S.A.

Pismem z dnia 30 września 2014 r. Zobowiązany wystąpiła do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego wyżej tytułu wykonawczego, gdyż w jego ocenie nastąpiło przedawnienie dochodzonego zobowiązania.

Stanowiska tego nie podzielił organ egzekucyjny i postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 10 kwietnia 2015 r., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji celem zbadania, czy w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005 r., tj. przed 31 grudnia 2011 r.

Organ nadzoru wskazał, iż z materiału dowodowego w sprawie nie wynika czy i kiedy Zobowiązany odebrał zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego należącego do Zobowiązanego w Banku [...] S.A.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2011 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wyjaśnił, że w dniu 21 września 2011 r. Zobowiązany potwierdził doręczenie zawiadomień o zajęciu z dnia 12 września 2011 r., co skutkowało przerwaniem bieg terminu przedawnienia w oparciu o art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.").

Organ egzekucyjny wskazał również, że w dniu 13 października 2011 r. w sprawie o przestępstwo skarbowe zostało wszczęte postępowanie, a zarzuty zostały ogłoszone Skarżącemu w dniu 18 października 2011 r.

Odwołując się do treści przepisów art. 70 § 6 i § 7 O.p. organ egzekucyjny potwierdził, że zobowiązanie Skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. jest nadal wymagalne i nie uległo przedawnieniu.

Zdaniem organu egzekucyjnego nie zaszła żadna z przesłanek przemawiających za umorzeniem postępowania egzekucyjnego, a zobowiązanie określone w tytule wykonawczym dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. jest nadal wymagalne.

Skarżący w zażaleniu z dnia 11 listopada 2015 r. podniósł, że nie został powiadomiony osobiście odrębnym pismem - zawiadomieniem (zgodnie z obowiązującym prawem) o przerwaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005r przed jego upływem czyli do 31 grudnia 2011 r.

Skarżący stwierdził, że o egzekucji ze świadczenia emerytalnego został powiadomiony dopiero i tylko przez ZUS po terminie przedawnienia w dniu 26 stycznia 2012 r. Wtedy bowiem ZUS przekazał mu zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2012 r. Ponadto zarzucił organowi egzekucyjnemu brak zajęcia podstawowego rachunku bankowego firmy T. Sp. z o.o. w Banku [...].

Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Do zażalenia dołączył m.in. wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie uniewinnienia go od popełnienia zarzucanego czynu z art. 56 § 1 k.k.s.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów zażalenia i w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w okolicznościach analizowanej sprawy zastosowanie znajdował art. 70 § 4 O.p. W świetle brzmienia przepisu bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy i realizacji tytuły wykonawczego organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał, na podstawie zawiadomienia z dnia 13 września 2011 r., nr [...], skutecznego zajęcia rachunku bankowego należącego do Skarżącego w Banku [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie zostało odebrane przez Zobowiązanego w dniu 21 września 2011 r., zaś przez Bank w dniu 23 września 2011 r. Z kolei w dniu 21 września 2011 r. Zobowiązany odebrał również odpis tytułu wykonawczego nr [...] i w tym też dniu nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Po przerwaniu, bieg terminu przedawnienia zaczął biec na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, tj. od dnia 22 września 2011 r. i upłynąłby w dniu 22 września 2016 r. Organ egzekucyjny wskazał jednak na zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w związku z wszczęciem postępowania w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego przez Skarżącego określonego w art. 56 § 1 Kodeksu karnego skarbowego w dniu 13 października 2011 r. Ogłoszenie zarzutów Skarżącemu w powyższym zakresie nastąpiło natomiast w dniu 18 października 2011 r. Natomiast w dniu [...] kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w W. w [...] Wydziale Karnym wydał wyrok sygn. akt [...], w którym uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia 18 października 2011 r. do dnia 23 kwietnia 2014 r. z uwagi na prowadzone postępowanie sądowe. W konsekwencji do 5 - letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005 r., który upłynąłby 22 września 2016 r. uległ przedłużenia o okres 917 dni.

Organ nadzoru potwierdził słuszność stanowiska organu egzekucyjnego, iż obowiązek wynikający z wystawionego na Skarżącego tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2011 r nr [...], nie przedawnił się i brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, dalej: "u.p.e.a.").

Odnosząc się do zarzutu braku zawiadomienia o przerwaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005 r. organ nadzoru wyjaśnił, że Skarżący w dniu 21 września 2011 r. odebrał zawiadomienie z dnia 13 września 2011 r. nr [...] o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A. w związku z czym wbrew twierdzeniom Skarżącego, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005 r. został zastosowany środek egzekucyjny, o którym podatnik został zawiadomiony, zgodnie z art. 70 § 4 O.p.

Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego Skarżący złożył skargę, wnosząc o stwierdzenie nieważności postanowienia, uchylenie zaskarżonej postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 4 O.p., przez uchylenie się od merytorycznej oceny argumentacji przedstawionej w odwołaniu, a tym samym brak orzeczenia na podstawie oceny całokształtu okoliczności prawnych i faktycznych;

- art. 22 ust. 1e pkt 1 oraz 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż organ egzekucyjny powinien doręczyć mu formalnie zawiadomienie o zawieszeniu przedawnienia zobowiązań z powodu wszczęcia postępowania karnoskarbowego, które winno mieścić się w terminie przedawnienia. Zdaniem Skarżącego do przerwania biegu przedawnienia podatkowego nie może dochodzić bez wiedzy podatnika.

Skarżący podtrzymał prezentowany w postepowaniu zarzut braku doręczenia zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zastosowaniu środka egzekucyjnego przed upływem terminu przedawnienia.

Wskazał na niekonstytucyjność art. 70 § 6 O.p. stwierdzoną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12.

Końcowo Skarżący ponownie wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku, powołując się przy tym na zły stan zdrowia oraz niskie dochody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwaną dalej "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Badając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2016r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2011r. nr [...].

Zdaniem Skarżącego prowadzona egzekucja narusza prawo albowiem nie został on powiadomiony osobiście odrębnym pismem o przerwaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005r. przed jego upływem tj. do 31 grudnia 2011r. Skarżący podnosi, że o egzekucji z emerytury powiadomiony został dopiero i tylko przez ZUS dnia 26 stycznia 2012r., a więc po terminie przedawnienia.

Ponadto, zdaniem Skarżącego organ egzekucyjny nie zajął podstawowego rachunku bankowego firmy T. sp. z o.o. w banku [...] i dlatego wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Przy tak zakreślonych granicach skargi oraz podniesionych zarzutach, Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest odnieść się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005r.

Rację ma Skarżący, że co do zasady, zgodnie z dyspozycją art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jeśliby nie wystąpiły żadne zdarzenia powodujące przerwanie lub zawieszenie jego biegu – zobowiązanie podatkowe za 2005r. uległoby przedawnieniu z dniem 31.12.2011r.

Zauważyć jednak trzeba, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał jednak, na podstawie zawiadomienia z dnia 13.09.2011r. nr [...], skutecznego zajęcia rachunku bankowego należącego do Skarżącego w Banku [...] S.A.

Zawiadomienie to zostało odebrane przez Zobowiązanego w dniu 21.09.2011r, zaś przez Bank w dniu 23.09.2011r.

W dniu 21.09.2011r Zobowiązany odebrał również odpis tytułu wykonawczego nr [...] i w tym też dniu nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. Po przerwaniu, bieg terminu przedawnienia zaczął biec na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, tj. od dnia 22.09.2011r i upłynąłby w dniu 22.09.2016r, gdyby nie zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

W myśl w/w przepisu, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

W przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego przez F.T., określonego w art. 56 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, nastąpiło w dniu 13.10.2011r.

Z akt sprawy wynika, że głoszenie Skarżącemu zarzutów w powyższym zakresie nastąpiło natomiast w dniu 18.10.2011r.

W dniu 23.04.2014r Sąd Okręgowy w W. w [...] Wydziale Karnym wydał wyrok w sprawie o sygn. akt [...], w którym uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Z uwagi więc na prowadzone postępowanie sądowe, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia 18.10.2011r do dnia 23.04.2014r. Zatem do 5 - letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005r, tj. 22.09.2016r. należy dodać okres 917 dni.

Wobec powyższego w niniejszej sprawie obowiązek wynikający z wystawionego na rzecz F.T. tytułu wykonawczego z dnia [...].09.2011r nr [...], nie przedawnił się i brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu skargi, iż Zobowiązany nie został powiadomiony osobiście odrębnym pismem - zawiadomieniem o przerwaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005r przed jego upływem czyli do 31.12.2011r. Sąd stwierdza, że w dniu 21 września 2011r. Skarżący odebrał zawiadomienie z dnia 13.09.201lr nr [...] o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A.

O powyższym świadczy nie tylko znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru, ale również to, że do wniesionej do Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargi z dnia 25.09.2011r na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego w [...] Banku S.A., dokonaną na podstawie zawiadomienia z dnia 13.09.2011r nr [...], Skarżący załączył kserokopie zawiadomień o zajęciu z dnia 12.09.2011r oraz z dnia 13.09.2011r, w tym w/w zawiadomienie nr [...].

W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom Skarżącego, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005r, tj. przed 31.12.2011r. został zastosowany środek egzekucyjny, o którym Skarżący został zawiadomiony, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej.

Zauważyć należy, że przepis art. 59 ustawy egzekucyjnej nie zostawia organom egzekucyjnym żadnej swobody co do umarzania postępowania, nakazując umorzyć postępowanie, gdy zajdzie którakolwiek z wymienionych w nim okoliczności i nie pozwalając go umorzyć w żadnym innym przypadku.

Wśród przyczyn umorzenia nie zostały wymienione okoliczności wskazane przez Skarżącego w skardze - to znaczy nie wymieniono wśród nich stanu zdrowia zobowiązanego, jego sytuacji materialnej, czy też innych okoliczności życiowych uniemożliwiających realizowanie obowiązków. Podniesione przez Skarżącego okoliczności mogą być natomiast przedmiotem rozważań w postępowaniu w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.

Zgodnie bowiem z art. 67a Ordynacji podatkowej, strona może wystąpić do organu podatkowego z odrębnym wnioskiem o odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożeniu zapłaty podatku na raty (pkt 1), bądź też wnioskiem o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych (pkt 3).

Sąd podziela także pogląd Organu, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa nie mają zastosowania przy rozpatrywaniu zarówno wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak i zażalenia złożonego na postanowienie wydane przez organ egzekucyjny w tym przedmiocie.

W związku z powyższym, wbrew zarzutom skargi, organ drugiej instancji przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie mógł dopuścić się naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

W świetle wskazanych ustaleń i rozważań, w związku z brakiem podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. obowiązany był skargę oddalić.