Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1750/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. znak: [...] z dnia [...] wydana na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 46 ust. 3 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. 2001 Nr 142, poz. 1590 ze zm.) oraz art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. 2001 Nr 79, poz. 856 ze zm.), wydana po rozpatrzeniu odwołania [...] w M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, reprezentowanej przez radcę prawnego [...], od decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014 roku, wymierzającej Spółce opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzenia gazów i pyłów do powietrza za II półrocze 2011 r., której wysokość stanowi różnicę pomiędzy opłatą należną a opłatą wynikającą ze złożonej Marszałkowi Województwa [...] w dniu [...] października 2014 roku korekty "Wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" w kwocie 8325,00 zł. utrzymująca w mocy ww decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] grudnia 2009 r.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Do pisma z dnia [...] stycznia 2012 roku Spółka przedłożyła Marszałkowi Województwa [...] wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska, wysokość należnych opłat oraz wykaz zawierający informacje o ilości i rodzaju gazów i pyłów wprowadzanych do powietrza jak i dane na podstawie których określono te ilości za II półrocze 2011 roku. Z powyższych dokumentów wynika, że wysokość należnej opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za wskazany rok wynosi 15 998,00 zł.

Wnioskiem z dnia [...] października 2014 roku Spółka wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty i zmianę wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska. Jako podstawę prawną wskazała art. 284 ust. 1 i art. 274 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232, ze zm.) oraz art. 281 ust. 1 ustawy w zw. z art. 81 § 1 i art. 81 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.). Do wniosku załączony został "skorygowany wykaz zawierający informacje o ilości i rodzajach gazów i pyłów wprowadzanych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości" za II półrocze 2011 roku, zgodnie z którym wysokość należnej opłaty za wprowadzanie gazów łub pyłów do powietrza za wskazany rok wynieść powinna 7 673,00 zł.

Pismem z dnia [...] października 2014 roku Marszałek Województwa [...] zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji określającej ww opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy należnymi opłatami za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza a opłatą wynikającą ze złożonej w dniu [...] października 2014 r. ww korekty.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 roku, Marszałek Województwa [...] wymierzył Spółce opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzenia gazów i pyłów do powietrza za II półrocze 2011 roku, w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a opłatą wynikającą ze złożonej Marszałkowi korekty w kwocie 8 323,00 zł. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 277 ust. 1 i 2, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1, art. 287 ust. 1 pkt 1 oraz art. 288 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy w zw. z art. 60 a ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2013 r., poz. 1107, ze zm.). W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podkreślił, iż w wykazie za II półrocze 2011 roku wysokość opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza Spółka ustaliła i naliczyła w oparciu o teoretyczne wskaźniki emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw dla kotłów o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW, opracowane przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE)", natomiast we wniosku z dnia [...] października 2014 r. dokonała zmiany zadeklarowanych w pierwotnie złożonych wykazach ilości wprowadzonych do powietrza następujących zanieczyszczeń: dwutlenku siarki, tlenku węgla, dwutlenku azotu i pyłu ze spalania węgla kamiennego w dwóch kotłach WLM 2,5 o mocy 2,9 MW. W korekcie wykazu Spółka naliczyła opłaty za wprowadzenie ww. zanieczyszczeń do powietrza w oparciu o wyniki pomiarów przeprowadzonych w latach 2011-2013 przez [...] Sp. z o.o., zaś opłaty za emisję sadzy, dwutlenku węgla i benzopirenu pozostały w pierwotnej wysokości, nie uległy również zmianie naliczenia opłat za emisję zanieczyszczeń ze spalania węgla kamiennego w trzecim kotle WLM 2,5 o mocy 2,9 MW oraz w kotle WLM-2.5/WR o mocy 4,5 MW.

Spółka przedmiotowy wykaz za II półrocze 2011 roku złożyła w terminie. Zawierał on naliczenie opłaty na łączną kwotę 15 998,00 zł., która została przez Skarżącą uiszczona w ustawowym terminie. W złożonej korekcie wykazu Skarżąca zadeklarowała opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za II półrocze 2011 roku w wysokości 7 673,00 zł., tym samym różnica opłat wskazanych w obu wykazach wyniosła 8 325,00 zł. Spółka wskazała, iż powodem sporządzenia ww. korekty było błędne naliczenie wysokości opłaty w oparciu o wskaźniki ministerialne, bez uwzględnienia rzeczywistej emisji substancji do powietrza, która w ten sposób naliczana, nie była adekwatna do realnego wpływu działalności instalacji Spółki na środowisko. Jednocześnie przedłożyła wyniki okresowych pomiarów emisji gazów i pyłów do powietrza dla kotła WLM 2,5 o mocy 2,9 MW z dnia 14 września 2011 roku wykonany przez [...] Sp. z o.o. Pomiar ten dotyczył tylko kotła nr 4 i z dokumentacji dołączonej do złożonej deklaracji nie wynika, aby analogiczne pomiary dokonane zostały dla pozostałych kotłów użytkowych przez Spółkę.

Skarżąca Sp. z.o.o. - [...] w M. posiada pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z eksploatowanej elektrociepłowni. Posiada bowiem uregulowany stan formalno-prawny w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza, gdyż uzyskała pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji Centralnej Ciepłowni - decyzją Starosty M. znak: [...] z dnia [...] listopada 2002r., z terminem obowiązywania od dnia 1 stycznia 2003r. do dnia 31 grudnia 2012r. oraz decyzję Starosty M. znak: [...] z dnia [...] grudnia 2012r. z terminem obowiązywania od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 31 grudnia 2023r., zgodnie z którą zobowiązana została do prowadzenia okresowych pomiarów emisji do powietrza dwa razy w roku, raz w sezonie zimowym (październik-marzec) oraz raz w sezonie letnim (kwiecień-wrzesień).

Na podstawie dokonanej analizy organ I instancji stwierdził, że pierwotny "Wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" za II półrocze 2011 roku, zawierał prawidłowe naliczenie opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.

Ostatecznie Marszałek działając w trybie art. 288 ust. 1 pkt 2 Poś wydał w dniu [...] listopada 2014 roku. decyzję nr [...].

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia Marszałka wniosła Spółka, żądając uchylenia w całości decyzji i umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty należnej za korzystanie ze środowiska z powyższego tytułu, ewentualnie o uchylenie wyżej wymienionej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało zaskarżoną do niego decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że odwołujący nie wykazał, aby przedstawiony w korekcie wykazu sposób obliczenia należnej opłaty był prawidłowy. Spółka na poparcie swojego stanowiska przedstawiła jedynie wyniki pomiarów z jednego dnia przeprowadzonych dla jednego z czterech użytkowanych kotłów a dla pozostałych kotłów nie przedstawiła żadnych wyników pomiarów. Zasadniczo też, wskazane w korekcie przez Spółkę wyniki pomiarów przedstawiają jedynie w niewielkim stopniu faktyczne rozmiary emisji gazów i pyłów do powietrza i nie mogą, zdaniem kolegium, stanowić wiarygodnego źródła wiedzy na temat faktycznej emisji gazów i pyłów w całym I półroczu 2012 roku.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka i wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Marszałka Województwa [...], jako naruszających prawo;

1. zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1. art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez niezastosowanie, i odmowę przyjęcia skorygowanych przez Skarżącego wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz, w konsekwencji, odmowę zmiany wysokości opłat za korzystanie ze środowiska, pomimo tego, że prawidłowa wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska wynika z korekt wykazów, a organy nie wykazały by metoda zastosowana do wyliczenia wysokości opłaty była mniej wiarygodna niż oparcie się na wystandaryzowanych wskaźnikach emisji,

2. art. 284 ust. 1 POŚ poprzez: niezastosowanie, i w konsekwencji pozbawienie Skarżącego prawa do zmiany wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska, a także prawa do określenia sposobu i metody jej naliczania, pomimo tego, że wskazany przepis daje Skarżącemu, a nie organowi, uprawnienie do ustalenia we własnym zakresie wysokości należnej opłaty za korzystanie ze środowiska, a także możliwość dokonania korekty wysokości opłaty w okresie przed przedawnieniem zobowiązania, stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej, które mają odpowiednie zastosowanie do ponoszenia opłat środowiskowych; błędne przyjęcie, iż podniesiony w odwołaniu przez Skarżącego zarzut naruszenia omawianego przepisu jest niezrozumiały i nietrafiony, bowiem w ocenie organu, tylko podmiot korzystający ze środowiska może dopuścić się naruszenia tego przepisu poprzez nieustalanie wysokości należnej opłaty za korzystanie ze środowiska i niewniesienie jej na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, podczas gdy naruszenie przedmiotowego przepisu zarówno przez organ I instancji jak i organ odwoławczy polega właśnie na pozbawieniu Skarżącego zagwarantowanego w tym przepisie prawa do ustalenia we własnym zakresie wysokości tej opłaty, poprzez złożenie korekt wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska, z których wynika wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska, inna niż wykazana pierwotnie, ustalona przez Skarżącego we własnym zakresie, na podstawie pomiarów emisji wykonanych przez Skarżącego;

3. art. 288 ust. 2 pkt 1 i 2 POŚ, poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmowę uznania wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska na podstawie pomiarów emisji wykonanych przez Skarżącego, lecz oparcie rozstrzygnięcia na teoretycznych wskaźnikach unosu zanieczyszczeń pochodzących z materiałów informacyjno-instruktażowych Ministerstwa Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa teoretycznych wskaźnikach emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw dla kotłów o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW opracowanych przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (zwane dalej: "KOBIZE"), mimo dysponowania przez organ wynikami pomiarów przedstawionymi przez Skarżącego, podczas gdy przepis nakazuje organowi przy czynieniu własnych ustaleń opieranie się na pomiarach emisji wykonanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska, a ponadto brak wykazania, że metoda obliczenia opłaty zastosowana przez Skarżącego na podstawie własnych pomiarów daje wyniki bardziej odbiegające od rzeczywistej emisji, aniżeli ustalenie opłaty na podstawie wystandaryzowanych wskaźników emisji;

4. art. 284 ust. 1 w zw. z art. 288 ust. 2 pkt 1 i 2 POŚ, poprzez przyjęcie, iż zasadne było oparcie się przez Skarżącego w pierwotnie złożonych wykazach na ustandaryzowanych wskaźnikach KOBIZE, które w ocenie organu bardziej odzwierciedlają faktyczny poziom emisji gazów i pyłów do powietrza niż pomiary wykonane przez Skarżącego (przy czym organ swojego stanowiska nie oparł na innych pomiarach, wiadomościach specjalnych, czy też jakimkolwiek innym dowodzie, który mógłby prowadzić do wysnucia takich wniosków), podczas gdy przepis wprost wskazuje na ustalenia dokonane przez podmiot korzystający ze środowiska we własnym zakresie, a ww. dyspozycję niewątpliwie bardziej wypełniają pomiary wykonywane na instalacji Skarżącego, uwzględniające jej specyfikę, a nie abstrakcyjne wskaźniki, oderwane od stanu faktycznego, bowiem poczynione na podstawie obserwacji innych instalacji, aniżeli funkcjonujące u Skarżącego;

5. art. 284 ust. 1 i art. 288 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 147 ust. 1 i 2 POŚ, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu metody wyliczania opłat za korzystanie ze środowiska opartej na własnych okresowych pomiarach za przypadkową, nieprawidłową i nasuwającą zastrzeżenia, a samych wyników pomiarów za niemogące stanowić wiarygodnego źródła wiedzy na temat faktycznej emisji gazów i pyłów, podczas gdy przepisy prawa nie nakładają na Skarżącego obowiązku prowadzenia pomiarów ciągłych, na co zwraca uwagę sam organ, a metody ustalenia opłat oparte na pomiarach okresowych ze swej istoty są szacunkowe i ustawodawca nie precyzuje stopnia dokładności takiego szacunku, a tym samym zakwestionowanie metody przez organ faktycznie prowadzi do nałożenia na Skarżącego pozaustawowego obowiązku prowadzenia pomiarów ciągłych emisji z instalacji.

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art 7 w zw. z art 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez:

- przyjęcie, iż to na podmiocie korzystającym ze środowiska występującym z korektą wykazu spoczywa ciężar wykazania, że żądanie zawarte we wniosku o uwzględnienie tej korekty jest uzasadnione, a w niniejszej sprawie, w ocenie organu, Skarżący nie wykazał, że to przyjęty przezeń na potrzeby poprawionej deklaracji sposób obliczenia należnej opłaty, zamiast sposobu przyjętego na potrzeby deklaracji jest prawidłowy, podczas gdy pomiary dokonane we własnym zakresie przez Skarżącego, jako uwzględniające specyfikę własnych kotłów, są bardziej miarodajne niż abstrakcyjne wskaźniki KOBIZE, a ponadto to na organie ciąży ustawowy obowiązek prowadzenia postępowania, w tym postępowania dowodowego, i wykazanie, że metoda zaproponowana przez Skarżącego daje gorsze rezultaty, bowiem przepisy Prawa ochrony środowiska wyraźnie wskazują, że to podmiot korzystający ze środowiska ustala wysokość opłaty, a co za tym idzie wybiera metodę ustalenia opłaty, a nie organ administracji;

- niewyjaśnienie w sposób dokładny i zupełny okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności nieustalenie realnego negatywnego wpływu działalności przedsiębiorstwa Skarżącego na środowisko, bowiem oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na materiałach informacyjno-instruktażowych MOŚZNiL i wskaźnikach KOBIZE, które zawierają wskaźniki o charakterze abstrakcyjnym, opracowane o statystyczne pomiary emisji grupy kotłów, które nie były pomiarami ciągłymi, a nie na podstawie emisji instalacji posiadanych przez Skarżącego, pomimo że Skarżący przedstawił pomiary emisji ze swoich instalacji;

1. art. 80 Kpa w z w. z art. 75 § 1 Kpa, poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, w szczególności:

- zakwestionowanie mocy dowodowej i prawidłowości pomiarów emisji szkodliwych substancji wprowadzanych do środowiska, na podstawie których Skarżący ustalił i skorygował wysokość opłat za korzystanie ze środowiska, podczas gdy Skarżący na podstawie wykonanych pomiarów w okresie kilkuletnim ustalił własne wskaźniki emisji dla swoich instalacji, a z przepisów ustawy i orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że okresowe pomiary mogą stanowić podstawę do wyliczenia opłat za korzystanie ze środowiska;

- przyjęcie, iż u standaryzowane wskaźniki MOŚZNiL i KOBIZE bardziej odzwierciedlają faktyczny poziom emisji gazów i powietrza niż badania przeprowadzone przez Skarżącego we własnym zakresie, podczas gdy pomiary wykonane przez Skarżącego na potrzeby złożenia korekty wykazu, jako uwzględniające specyfikę instalacji Skarżącego są bardziej miarodajne niż abstrakcyjne wskaźniki MOŚZNiL i KOBIZE;

1. art. 8 Kpa w zw. z art. 107 § 1 Kpa, poprzez niewyjaśnienie w sposób budzący zaufanie do organów przyczyn, dla których organ uznał, że ministerialne wskaźniki emisji, czy też wskaźniki KOBIZE oddają w sposób bardziej wiarygodny wpływ przedsiębiorstwa Skarżącego na środowisko, niż pomiary dokonywane przez Skarżącego, podczas gdy wskaźniki te zostały opracowane dla grupy kotłów, a nie konkretnej instalacji posiadanej przez Skarżącego; w żaden sposób nie uwzględniają pomiarów emisji z instalacji Skarżącego, nie uwzględniają istotnych parametrów paliwa (ilości zużytego paliwa i jego jakości) stosowanego przez Skarżącego oraz obciążenia kotła paliwem, lecz wprowadzają uśrednione, uproszczone parametry w tym zakresie, które całkowicie oderwane są od parametrów instalacji Skarżącego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w odpowiedzi na skarg wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny z punktu widzenia kryterium legalności w rozpoznawanej sprawie jest zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. utrzymująca w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. Po zbadaniu tych decyzji oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego ich wydanie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji SKO a także poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa stanowiły przepisy Prawa ochrony środowiska. Zgodnie z jedną z fundamentalnych zasad ogólnych tej ustawy, wysłowioną w jej art. 7, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia (ust. 1), a kto może spowodować zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty zapobiegania temu zanieczyszczeniu (ust. 2). Realizacji ww. zasady ogólnej – zwanej potocznie zasadą "zanieczyszczający płaci" – służą w praktyce przede wszystkim instrumenty ekonomiczne (verba legis: "środki finansowo-prawne ochrony środowiska" – art. 272 P.o.ś.), takie zwłaszcza jak opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjne kary pieniężne za wprowadzanie zanieczyszczeń niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu na korzystanie ze środowiska (por. K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 3 do art. 7). Należy podkreślić, że opłata za korzystanie ze środowiska wiąże się co do zasady z legalnym korzystaniem ze środowiska, tj. w szczególności z korzystaniem na podstawie i zgodnie z warunkami pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska. Administracyjną karę pieniężną ponosi zaś – obok opłaty – podmiot korzystający ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji (art. 276 ust. 2 P.o.ś.). Z kolei w razie korzystania ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, ponosi się tzw. opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 2 P.o.ś.).

Omawiając podstawy materialnoprawne zaskarżonej decyzji trzeba wskazać, że w myśl art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.; dalej: p.o.ś.) wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza powoduje konieczność ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. wysokość opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych zależy od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza. Wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska w przypadku przydzielonych uprawnień do emisji stanowi iloczyn liczby uprawnień do emisji wydanych na rachunek posiadania operatora albo na rachunek posiadania operatora statków powietrznych w rejestrze Unii, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, i obowiązującej stawki opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w zakresie emisji dwutlenku węgla w roku, na który przydzielono uprawnienia art. 274 ust. 1 pkt 1a p.o.ś. Zgodnie z art. 275 p.o.ś. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska. W niniejszej sprawie (co jest niesporne) podmiotem tym jest skarżąca Spółka. Natomiast w myśl art. 281 ust. 1 p.o.ś. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Stosownie zaś do przepisu art. 284 ust. 1 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Nadto w myśl art. 286 ust. 1 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2 i 4, przedkłada Marszałkowi Województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat.

Pod względem formalnym Spółka uczyniła zadość swoim obowiązkom, niemniej jednak przedłożone przez nią wyniki okresowych pomiarów emisji gazów i pyłów do powietrza tylko dla jednego kotła WLM 2,5 o mocy 2,9 MW, dokonanych jednego dnia 14 września 2011 roku, nie odnoszą się do rzeczywistej emisji zanieczyszczeń w omawianym okresie, lecz ewentualnie do emisji mającej miejsce podczas wykonywania wskazanych pomiarów w konkretnym dniu, w konkretnych warunkach, przy spalaniu węgla kamiennego o określonych parametrach i przy danym obciążeniu kotła. Dlatego też powyższe nie obrazuje faktycznej emisji zanieczyszczeń w całym II półroczu 2011 roku.

Jest rzeczą oczywistą, że w zależności od pory roku, pory dnia czy też warunków atmosferycznych powodujących większe lub mniejsze zapotrzebowanie na wytwarzaną energię, obciążenie kotła ulega zmianie, a tym samym zmienia się ilość gazów i pyłów wprowadzonych do powietrza. Ustalenie rzeczywistej emisji gazów i pyłów do powietrza z instalacji, w oparciu o własne wyliczenia, możliwe by było poprzez wykonywanie pomiarów w całym okresie czasu pracy instalacji, kilkakrotnie w poszczególnych miesiącach całego półrocza dla każdego z kotłów. Dlatego w ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo uznał, że przedstawione przez Skarżącą wyniki okresowych, jednostkowych pomiarów emisji zanieczyszczeń obrazujące wielkość emisji w czasie wykonywania konkretnego pomiaru, nie odzwierciedlają rzeczywistej emisji zanieczyszczeń w całym okresie użytkowania instalacji i nie mogą być uznane za bardziej miarodajne od wystandaryzowanych wskaźników emisji opracowanych przez KOBiZE.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że to na podmiocie występującym z korektą złożonej deklaracji spoczywa ciężar dowodu, celem wykazania, iż żądanie zawarte we wniosku o uwzględnienie tej korekty jest uzasadnione. W realiach niniejszej sprawy dotyczy to wykazania, iż sposób obliczenia poziomu emisji gazów i pyłów do powietrza, przyjęty w poprawionej deklaracji co do wysokości opłaty należnej z tego tytułu, jest prawidłowy, a jednocześnie sposób obliczeń przyjęty na potrzeby pierwotnej deklaracji - błędny.

W ocenie Sądu Skarżąca Spółka nie wykazała, aby przyjęty na potrzeby poprawionej deklaracji sposób obliczenia należnej opłaty był prawidłowy. Jedynym dowodem, celem wykazania trafności swego żądania, przedłożyła wyniki dokonanych pomiarów z jednego dnia dla jednego z czterech użytkowanych kotłów, dla pozostałych zaś nie przedstawiła wyników jakichkolwiek pomiarów. Powyższe wyniki pomiarów zatem, jako przeprowadzone cząstkowo, nie przedstawiają faktycznych rozmiarów emisji gazów i pyłów do powietrza, i nie mogą stanowić wiarygodnej podstawy realnie występującej w omawianym okresie emisji gazów. Pomiary dokonane na zlecenie Spółki, zostały przeciwstawione ustandaryzowanym danym dla urządzeń o parametrach odpowiadających parametrom urządzeń użytkowanych przez Spółkę, opracowanym przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami i w oparciu o nie powinna być naliczona opłata, zgodnie zresztą z pierwotną deklaracją Skarżącej za I półrocze 2012 roku. W okolicznościach niniejszej sprawy, należy uznać, iż ustalenie opłaty w oparciu o wyniki, będące efektem długich badań i obserwacji, odzwierciedla faktyczny poziom emisji gazów i pyłów do powietrza, które są zdecydowanie bardziej wiarygodnie, niż kilkukrotne przeprowadzenie badania w opisany wyżej sposób. Należy przypomnieć, iż korektę pierwotnie złożonej deklaracji, do czego podmiot korzystający ze środowiska ma prawo, Spółka oparła o dokonane samodzielnie, a dokładnie przez uprawniony podmiot trzeci działający na jej zlecenie, pomiary przeprowadzone w dniu 14 września 2011 roku, które dotyczyły jednego kotła nr 4. Z dokumentacji złożonej przy drugiej deklaracji nie wynika, aby analogiczne pomiary zostały przeprowadzone dla pozostałych kotłów użytkowanych przez Spółkę, z czego tylko jeden posiadał takie same parametry jak kotły nr 4.

Należy mieć również na uwadze, iż pomiary nie zostały dokonane w okresie szczególnie wysokiego sezonu grzewczego, kiedy temperatury powietrza w zimie są zdecydowanie niższe. Przeprowadzono je tylko podczas jednego dnia całego II półrocza 2011 roku, w cieplejszym miesiącu tj. w połowie września, co nie może obrazować rzeczywistej pracy kotłów, spalania węgla kamiennego i emisji gazów. Zatem powyższy sposób przeprowadzenia pomiarów mających stanowić podstawę sporządzenia korekty "Wykazu", w ocenie Sądu, nie jest miarodajny. Ustalenie rzeczywistej emisji gazów i pyłów do powietrza z instalacji byłoby możliwe poprzez wykonywanie częstszych pomiarów w całym okresie czasu pracy instalacji w okresie będącego przedmiotem rozpoznania II półrocza 2011r., i to nie w kontekście pomiarów ciągłych, o których stanowi Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobranej wody (Dz. U. Nr 206, poz. 1291). Spółka bowiem nie była zobowiązana do prowadzenia pomiarów ciągłych ze względu na łączną nominalną moc cieplną użytkowanej instalacji do spalania paliw nieprzekraczającą 100 MW. Należy też dodać, iż ustalanie wielkości emisji z instalacji technologicznych i energetycznych na potrzeby obliczania wysokości opłat z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza opiera się na indywidualnym szacunku, którego dokonują samodzielnie podmioty i nie są w tym zakresie związane ustaloną metodyką określania wielkości emisji, jednakże pomimo, że przepisy ustawy nie określają, w jaki sposób podmiot powinien ustalać rzeczywistą emisję zanieczyszczeń do powietrza, to jednak zastosowana metoda winna być oparta na wiarygodnych danych, a wyliczone wielkości emisji poszczególnych zanieczyszczeń powinny jak najdokładniej odzwierciedlać stan rzeczywisty.

Reasumując, Sąd całkowicie podziela stanowisko organów obu instancji, iż nie było podstawy do stwierdzenia nieważności wskazanych wyżej decyzji uznając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nie naruszają prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).