Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 757/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 2 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 2 poz 15
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Leszek Kamiński (spr.), Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 755/10 w sprawie ze skargi C. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 października 2010 r. nr SKO RD-52/3262/146/2010 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011 r. oddalił skargę C. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 października 2010 r. W motywach wyroku Sąd powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z dnia 25 października 2010 r., znak: SKO RD-52/3262/146/2010 po rozpatrzeniu odwołania C. Ł. od wydanej przez Starostę Koneckiego decyzji z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie skierowania na badania lekarskie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, iż pismem z dnia 13 lipca 2010 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego KMP w Piotrkowie Trybunalskim wystąpił do Starosty Koneckiego o skierowanie C. Ł. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wobec nasuwających się zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia. W piśmie tym podano, że w dniu 2 lipca 2010 r. skarżący został zatrzymany do kontroli drogowej, powodem zaś zatrzymania były informacje od innych kierowców, iż kieruje on pojazdem w sposób zagrażający bezpieczeństwu w ruchu drogowym, tj. porusza się całą szerokością jezdni. Po wstępnych ustaleniach policjanci wraz z kierowcą udali się do szpitala, gdzie stwierdzono, iż w obecnym stanie zdrowia skarżący nie powinien prowadzić pojazdów mechanicznych. W rozpoznaniu podano, że cierpi on na nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca i chorobę Parkinsona. Po wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie C. Ł. wyjaśnił, że nie ma problemów ze zdrowiem, chociaż leczy się na chorobę Parkinsona. Wobec powyższego organ I instancji decyzją z dnia 13 sierpnia 2010 r. na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, , poz. 908, ze zm.), zw. dalej p.r.d., skierował go na badania lekarskie. W odwołaniu skarżący zarzucił, że badanie alkomatem wykazało, że był trzeźwy, że to jemu utrudniono jazdę, nie pozwalając się wyprzedzić, co uważa za prowokację.

Rozpoznając odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach przywołało treść art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. oraz § 2 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i wskazało, że organ administracji ma obowiązek skierować na badania lekarskie osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami, w przypadku zaistnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu takie zastrzeżenia wystąpiły, gdyż skarżący został zatrzymany w związku z kierowaniem pojazdem w sposób zagrażający bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Rozpoznanie poważnej choroby, tj. choroby Parkinsona, wskazuje zdaniem organu na uzasadnione wątpliwości co do istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że został niesłusznie zatrzymany przez policję, gdyż nie jechał całą szerokością jezdni, a jedynie próbował wyprzedzić jadący przed nim pojazd, który nie pozwalał mu się wyprzedzić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 755/10 uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, iż zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z kolei w myśl § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania (Dz. U. Nr 2, poz. 15) starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z powyższych przepisów wynika, że przesłankami uzasadniającymi ich zastosowanie są zastrzeżenia co do stanu zdrowia, nasuwające się na skutek wiarygodnej informacji, potwierdzonej przeprowadzonym postępowaniem. W ocenie Sądu prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d., skoro lekarz, badający skarżącego w dniu 2 lipca 2010 r., po tym, gdy został on zatrzymany w związku z poruszaniem się po jezdni w sposób zagrażający bezpieczeństwu w ruchu drogowym, stwierdził, że w obecnym stanie zdrowia (choroba Parkinsona, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca) nie powinien on prowadzić pojazdu mechanicznego, a fakt pozostawania w leczeniu w związku z podejrzeniem choroby Parkinsona został potwierdzony przez Gminny Ośrodek Zdrowia, w którym skarżący się leczył się w 2009 r. Okoliczności te bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywały na to, że w stosunku do skarżącego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym w charakterze kierującego. Podnoszona zaś w skardze okoliczność, iż choroba Alzheimera została zatrzymana na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna. Jeśli bowiem skarżący cierpi także na tę chorobę, będzie to przedmiotem badania, do poddania się któremu został zobowiązany zaskarżoną decyzją. Stan zdrowia kierującego pojazdem mechanicznym jest istotny nie tylko dla jego własnego bezpieczeństwa, ale również dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. Ł., zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. w zw. z § 2 ust. 4 pkt 2 przywołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia skierowanie skarżącego na badania, podczas gdy decyzja ta była przedwczesna, albowiem istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności nie zostały wyjaśnione. Wniesiono też o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż przepisy p.r.d. nie określają, które konkretne zdarzenia lub okoliczności mogą spowodować powstanie zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Artykuł 122 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy stanowi, że starosta może wydać skierowanie na badania lekarskie osobie, co do której powziął wiarygodną informację o takich zastrzeżeniach stanu zdrowia, które mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów i po otrzymaniu wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Dlatego, rolą organu jest wykazanie, dlaczego konkretną zaistniałą w sprawie sytuację uważa za przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia, która może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W sprawie niniejszej organ nie sprostał temu obowiązkowi ustawowemu, albowiem stwierdził jedynie występowanie u skarżącego choroby Parkinsona bez wykazania, że istnieją w stosunku do niego zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.

W sprawie niniejszej Starosta skierował skarżącego na badania lekarskie jedynie w oparciu o informację, że jest leczony związku z chorobą Parkinsona. Poprzedzający czynności dowodowe organu decyzyjnego wniosek naczelnika Ruchu Drogowego KMO w Piotrkowie Trybunalskim nie zawierał żadnych załączonych dowodów na okoliczność, że w trakcie wykonywania czynności służbowych ujawniły się zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. W świetle powołanego przepisu art. 122 p.r.d. i rozporządzenia wykonawczego zły stan zdrowia nie jest wystarczającą przesłanką do skierowania skarżącego na badania. Konieczne jest wykazanie, że organ powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby kierowanej na badania lekarskie, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Dowód z informacji Gminnego Ośrodka Zdrowia w Smykowie dotyczący leczenia skarżącego w najmniejszym stopniu nie wskazuje na to, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Zdaniem strony skarżącej decyzja Starosty była przedwczesna, albowiem istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności nie zostały wyjaśnione. Rolą organu jest wykazanie, dlaczego konkretną zaistniałą w sprawie sytuację uważa za przypadek nasuwający zastrzeżenia co do w stanu zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, a nie tylko wykazanie istnienia określonej jednostki chorobowej u osoby kierowanej na badania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.

W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a nadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2).

Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie został sformułowany niewłaściwie. Z uwagi na treść podstaw skargi kasacyjnej określoną w art. 174 p.p.s.a. istotne jest rozróżnienie, aby przy podstawie polegającej na naruszeniu prawa materialnego wskazywać sposób tego naruszenia, a więc czy miała miejsce błędna wykładnia, czy niewłaściwe zastosowanie. W skardze użyto zaś koniunkcji, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie. Tak sformułowanego zarzutu, ze względów wyżej wymienionych, a mianowicie ustawowego zróżnicowania podstaw skargi kasacyjnej, nie można uznać za uzasadnione. Zarzut ten nie został zatem sformułowany z zachowaniem wymagań określonych w art. 174 i następnych p.p.s.a. Ponadto nie wskazano w nim, iż strona zarzuca błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa materialnego, lecz w istocie zarzut strony skarżącej odnosi się nie tyle do naruszenia prawa materialnego, lecz do błędnej oceny ustalonego przez organ administracji publicznej stanu faktycznego sprawy, w aspekcie regulacji prawnej powołanego przepisu. Nie można zaakceptować bowiem poglądu, że niewłaściwe zastosowanie przepisu wynika z przyjęcia, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia skierowanie skarżącego na badania. Zarzut tak sformułowany dotyczy bowiem wady o charakterze proceduralnym. Wadliwość ustalonego stanu faktycznego jest zawsze rezultatem uchybienia procesowego, które może być skutecznie kwestionowane jedynie w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że nie można skutecznie dowodzić niewłaściwego zastosowania prawa materialnego przy jednoczesnym kwestionowaniu prawidłowości dokonanej przez sąd oceny ustaleń faktycznych. Innymi słowy, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może odnieść zamierzonego skutku, jeśli jest oparty na kwestionowaniu stanu faktycznego i stanowi próbę kreowania odmiennego, pożądanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, poglądu w tej kwestii, ponieważ badanie zasadności podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego można jedynie dokonywać na podstawie niekwestionowanego stanu faktycznego, przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Z tych powodów nie można było uznać zarzutu naruszenia prawa materialnego za usprawiedliwiony.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należało, że Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował kwestionowany w skardze kasacyjnej przepis art. 122 § 1 pkt 4 p.r.d., gdyż nie tylko wskazał jako przesłankę poważną chorobę, lecz uprawdopodobnił również okoliczność, że choroba Parkinsona - jako postępująca, zwyrodnieniowa choroba ośrodkowego układu nerwowego - mogła mieć związek z zachowaniem się skarżącego jako kierowcy, który zatrzymany został przez policję uznającą za niebezpieczny sposób kierowania pojazdem. Powiązanie zatem poważnej choroby skarżącego z ewentualnością zagrożenia, z tego powodu, bezpieczeństwa ruchu drogowego, w pełni uzasadniało podjęcie decyzji o skierowaniu na badania, szczególnie jeśli uwzględni się okoliczność, że ostatni kontakt z przychodnią, w której skarżący podejmował w przeszłości leczenie tej choroby, miało miejsce rok przed zatrzymaniem przez policję.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.