Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 762/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] września 2019 r. ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...], na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r., Prawo wodne (t.j. Dz. U. z2017 r., poz. 1121), art. 104 i 107 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U z 2017r., poz. 1257), po rozpatrzeniu wniosku K. S. (zwanego dalej: właściciel dz. [...]) z dnia [...].05.2015 r., w sprawie naruszenia stanu wód na gruncie na działce ozn. nr ew. [...] w miejscowości[...], obręb geod. [...], zobowiązał S. B. (zwanego dalej: właściciel dz. 148; skarżący) do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działkę nr [...] w miejscowości [...], (obręb geodezyjny [...]) zapewniając swobodny przepływ wody (wód opadowych i roztopowych) z działki [...] do koryta rowu melioracyjnego ozn. nr ew. jako dz. [...] zwanego dalej: rów), poprzez likwidację podwyższenia terenu powstałego z odkładu pochodzącego z odmuleń doprowadzalnika nr [...], na całej szerokości dz. [...] umożliwiając w ten sposób swobodny przepływ wody.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Na skutek wniosku właściciela działki [...] organ wszczął postępowanie, w toku którego została przeprowadzona wizja w terenie na tej działce, której przebieg utrwalono protokolarnie. Organ przeprowadził również w sprawie rozprawę administracyjną.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Wójt wydał decyzję, w której zobowiązał skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działkę nr [...]. Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji sugerując rozważenie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.

Ponownie rozpoznając sprawę Wójt powołał biegłego z zakresu hydrologii w celu dokonania oceny stanu faktycznego na gruncie na działce [...] oraz oceny, czy doszło do naruszenia na nim stosunków wodnych i jej wpływy na grunty sąsiednie.

Na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy i wizji terenowej biegły – R. S. sporządził ekspertyzę (k. 67 akt administracyjnych – ekspertyza z czerwca 2016 r,), do której strony złożyły uwagi. W toku postępowania biegły sporządził pisemną odpowiedź na uwagi stron. Organ ponownie przeprowadził rozprawę administracyjną, a następnie wydał decyzję z dnia [...] października 2016 r., w której zobowiązał skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działkę nr [...]. W dniu [...] stycznia 2017 r. SKO ponownie uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Ponownie rozpoznający organ zlecił biegłemu wykonanie aktualizacji wcześniej wykonanej ekspertyzy i sporządzonej opinii, co biegły uczynił w maju 2017 r. (k 119 akt administracyjnych). W związku ze zgłoszeniem uwag przez skarżącego biegły ustosunkował się do nich na piśmie (k. 145 akt administracyjnych). Strony złożyły również pisma procesowe w toku postępowania.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Wójt zobowiązał skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działkę nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że we wniosku właściciel działki nr [...] podniósł, że w wyniku składowania mas ziemnych na działce nr [...] pochodzących z pogłębiania rowu (dz. nr [...]) w 2009 r., został zmieniony kierunek odpływu wody opadowej na gruncie, co - jego zdaniem - powoduje stagnację wody podczas większych opadów oraz podczas roztopów na działce nr [...], a to w konsekwencji powoduje straty w uprawach. Do złożonego wniosku dołączył dokumentację z prowadzonego przez Starostwo Powiatowe w [...] postępowania w przedmiotowej sprawie. Z załączonych zdjęć z dnia [...] kwietnia 2013 r., jednoznacznie wynika, w ocenie organu, że utrudniony jest odpływ wód roztopowych z działki [...] przez działkę [...] do rowu melioracyjnego. Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej w dniu [...] marca 2017 stwierdzono, że odkład z odmulenia doprowadzalnika nr [...] - dz. nr [...] nie został usunięty.

Wskazano również, że podczas pierwszej rozprawy skarżący potwierdził, że w 2009 r., przeprowadził konserwację wyżej wymienionego rowu. Konserwacja polegała na jego pogłębieniu i oczyszczeniu poprzez usunięcie naniesionego iłu, piasku i mułu. Wyjaśnił również, że trudno jest mu określić, ile tego urobku z oczyszczania rowu zostało usunięte i stwierdził, że wybrano tylko to, co naniosła przepływająca woda. Pytany, skarżący poinformował, że część urobku została wywieziona, natomiast pozostałą część rozplantowano po powierzchni działki nr [...], stanowiącej jego własność.

Kolejno wskazano, iż na podstawie zgromadzonych materiałów i dokumentacji, po przeprowadzeniu wizji lokalnej oraz po dokonaniu analizy, ekspert z zakresu hydrologii, R. S., stwierdził, że właściciel działki nr [...] dokonując podwyższenia jej powierzchni wpłynął na stan wód na gruncie poprzez trwałe zaburzenie odpływu wód opadowych do koryta rowu [...] z gruntów sąsiednich tj. z działki nr [...]. Organ wskazał, iż biegły ocenił, że na działce nr [...] dochodziło i może dochodzić do okresowego zalewania jej części graniczącej z działka nr [...] przez wody opadowe i roztopowe. Dalej z powołaniem na opinię biegłego podano, iż obniżenie piętrzenia poziomu wody w rowie [...] do rzędnej [...] n.p.m. nie jest rozwiązaniem prowadzącym do trwałej poprawy sytuacji hydrologicznej na działce nr [...], nie oznacza rozwiązania problem odpływu wód opadowych z działki nr [...], który to blokuje podwyższony teren na działce nr [...]. Obniżenie piętrzenia wody nie zapobiegnie też szkodom na działce [...], które mogą powstawać ze względu na podwyższenie terenu na działce [...] W związku z tym, w ocenie tego organu, należy przywrócić poprzednie (normalne warunki) hydrogeologiczne dla odpływu wód opadowych z działki nr [...] które zostały trwale zmienione.

Organ podniósł także, że między stronami brak było woli zawarcia ugody. W ocenie organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że właściciel działki nr [...] złamał zakaz wynikający z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, który brzmi, że "właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich".

Organ wskazał także, że na skutek wytycznych organu odwoławczego w postępowaniu uwzględniono również okoliczność, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] udzielił skarżącemu - właścicielowi Gospodarstwa Rybackiego, [...] [...], pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód i decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2017 r. Organ zlecił również biegłemu R. S. wykonanie aktualizacji wykonanej na potrzeby postępowania ekspertyzy w oparciu o nowe materiały dowodowe, z których wynika, że jedno ze wskazanych uprzednio możliwych rozwiązań alternatywnych zostało wykonane (obniżono piętrzenie na stawie [...] nr [...] do rzędnej [...] m n.p.m.). Przedmiotem aktualizacji była ocena; czy w/w okoliczność ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Aktualizacja ekspertyzy została dokonana w oparciu o nowe materiały dowodowe. Organ wskazał, iż biegły wyraził stanowisko, że obniżenie rzędnej piętrzenia wody w rowie [...] do [...] m n.p.m. wpłynie na poprawę warunków gruntowo-wodnych na działce nr [...] i w mniejszym stopniu na przygranicznej części działki nr [...], nie oznacza to jednak rozwiązania problemu odpływu wód opadowych z działki nr [...] blokowanego przez podwyższony teren na działce nr [...]. Obniżenie poziomu piętrzenia rowu [...] było jednym z proponowanych w ekspertyzie hydrologicznej rozwiązań alternatywnych (uzupełniających), możliwych do zrealizowania bez ponoszenia kosztów i pod tym względem korzystne dla obu stron konfliktu. Jednakże jest to tylko częściowe rozwiązanie problemu nie gwarantujące zdecydowanej poprawy sytuacji. Ekspert w aktualizacji ekspertyzy hydrologicznej napisał, że obniżenie piętrzenia wody w stawie [...] nr [...] do rzędnej [...] m n.p.m. nie wpłynęło na istotę problemu, czyli zablokowanie swobodnego odpływu wód opadowych i roztopowych z działki nr [...] do rowu [...] Poprawa warunków gruntowo-wodnych może jedynie skrócić czas występowania rozlewisk dzięki obniżeniu głębokości drenażu i nieco szybszej infiltracji. Obniżenie piętrzenia wody w stawie [...] nr [...] do rzędnej [...] m n.p.m. nie wpłynęło na rozwiązanie problemu naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] i jego wpływu na działkę nr [...]. Organ podkreślił, że Biegły - R. S. po przeprowadzonej analizie i uwzględnieniu obniżenia poziomu piętrzenia wody w rowie [...] do rzędnej [...] m n.p.m. stwierdził, że:

na przedmiotowych działkach nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie w wyniku dokonanego podwyższenia terenu na działce nr [...] poprzez wykonanie nasypu o grubości około 20 cm przez jej właściciela,

zmiany ukształtowania powierzchni działki nr [...] spowodowały zmianę kierunku odpływu wody opadowej, a konkretnie podwyższenie terenu spowodowało zablokowanie dotychczasowego odpływu wód opadowych w kierunku koryta rowu [...]

na działce nr [...] dochodziło i może dochodzić do okresowego zalewania jej części graniczącej z działką nr [...] przez wody opadowe i roztopowe,

bezpośrednią przyczyną takiego stanu rzeczy jest podwyższenie terenu działki nr [...], co jest niezgodne z art. 29, ust. 1 ustawy Prawo wodne, który mówi, że "właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich",

obniżenie poziomu piętrzenia wody w rowie [...] do rzędnej [...],ny n.p.m. nie powoduje usunięcia podstawowej przyczyny zmiany stanu wód na gruncie na terenie działki nr [...], którą jest podwyższenie terenu działki nr [...].

Organ podkreślił, że aktualizacja ekspertyzy podtrzymuje stanowisko, że przeprowadzone na działce nr [...] prace ziemne mają charakter trwały i wpłynęły na zmianę sytuacji hydrologicznej na działce nr [...]. Zagrożenie zalewaniem części działki nr [...] jest nadal duże oraz, że podstawowy sposób rozwiązania problemu to przywrócenie stanu poprzedniego w oparciu o art. 29 wymienionej wyżej ustawy, czyli usunięcie podwyższenia terenu na działce nr [...] przez jej właściciela. Wskazano także że w aktualizacji ekspert stwierdził, ponadto że po obniżeniu poziomu piętrzenia wody w rowie [...] możliwe będzie również wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jedynym ze sposobów jest położenie rur drenarskich z wylotem do rowu [...] Rzędna wylotu powinna być wówczas powyżej rzędnej wody w rowie czyli [...] m n.p.m. Przy niższym o [...] cm piętrzeniu wody w rowie można uzyskać większy spadek podłużny rur. Potrzebna jest jednak zgoda właściciela działki nr [...] oraz ugoda między stronami w zakresie ewentualnej realizacji i udziału w kosztach takiej inwestycji. Inne sposoby czyli odwodnienie terenu w kierunku najbliższego zbiornika wodnego lub do rowu na działce nr [...] są mało realne. Po pierwsze oznaczałoby to jednoznaczne przerzucenie problemu na właściciela działki nr [...], a po drugie oznaczałoby pośrednio uznanie, że przyczyną nie jest sytuacja podwyższenia terenu na działce nr [...].

Podkreślono, że R. S. w aktualizacji ekspertyzy w oparciu o nowe materiały dowodowe jednoznacznie stwierdził, że podstawowym sposobem rozwiązania problemu jest działanie mające na celu przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...], zgodnie z art. 29 ustawy Prawo wodne, czyli usunięcie przyczyny zmiany stanu wód na gruncie. Natomiast zastosowanie rozwiązania alternatywnego czyli budowa urządzeń zapobiegających szkodom, mogłaby być zrealizowane w przypadku porozumienia się stron konfliktu i ugody.

Organ wskazał także, że pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. wniosła zastrzeżenia do sporządzonej ekspertyzy hydrologicznej, zarzucając w szczególności, że rów [...] oznaczony jako działka [...] nie jest rowem melioracyjnym. Pismo to zostało przekazane biegłemu w dniu [...].06.2017 r., z prośbą o zajęcie stanowiska. W nawiązaniu do pisma właściciel działki nr [...] przedłożył z kolei do akt odpis pisma [...] Zarządu Melioracji Wodnych w [...] z [...] lutego 2012 r., stwierdzający, że rów dz. nr [...] jest jednak rowem melioracyjnym. Również biegły potwierdził, że nie ma żadnych wątpliwości, co do kwalifikacji rowu [...] stanowiącego dz. nr [...]. Organ wskazał, że pismem z dnia [...] listopada 2017r., pełnomocnik skarżącego podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Z kolei właściciel działki nr [...] wyraził brak woli zawarcia ugody i partycypowania w kosztach przywracania prawidłowych stosunków wodnych.

W opisanych okolicznościach organ orzekł jak wskazano na wstępie.

Od przedmiotowej decyzji odwołał się S. B., zarzucając naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 Kpa oraz niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, czego konsekwencja, w jego ocenie, było uznanie zasadności wydania decyzji zobowiązującej odwołującego do przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...]. Odwołujący wniósł o zmianę decyzji i uznanie decyzji Wójta w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu odwołującego do przywrócenia stanu poprzedniego za bezpodmiotowe, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo uchylenie i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu zarzutów skarżący podnosił, że decyzja nie zawiera wystarczającego uzasadnienia. Podniósł brak woli współpracy ze strony właściciela działki nr [...] oraz brak wykazania przez niego szkody wywołanej działaniem skarżącego na gruncie sąsiednim.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr SKO - [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał ustalony w sprawie stan faktyczny, w sposób zbieżny z ustaleniami organu I instancji.

Kolejno organ wskazał, że materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowi ustawa Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z jej art. 545 ust. 4 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, niewymienionych w ust. 1-3, stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ przytoczył kolejno treść art. 29 Prawa wodnego w brzmieniu dotychczasowym (tj. ustawa z dnia 18 lipca 2001 r.). Na tym tle wywodził, że spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Istnieją przypadki działań, które mogą spowodować zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne takie jak: zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości. W ocenie organu nie ma przy tym znaczenia, czy roboty te zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę lub skutecznym zgłoszeniem. Zastosowanie przedmiotowego przepisu ma na celu doraźną ochronę stanu wód na gruncie, nie zaś ustalanie, czy prace zostały wykonane zgodnie z uzyskanym zezwoleniem. Organ argumentował także, iż art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą.

Kolejno organ wywodził, że szkoda w rozumieniu tego przepisu musi być realna, objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, organ stwierdził, że wniesione odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem SKO koniecznym do ustalenia było czy w skutek wykonania podwyższenia ternu na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wód na gruncie nr [...], czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunt sąsiedni, a między tymi elementami istnieje związek przyczynowo-skutkowy.

Kolegium wskazało, iż w tym celu organ I instancji powołał biegłego T. S. z dziedziny hydrologii, który w wyniku oględzin oraz analizy zgromadzonych dokumentów w sprawie wykonał ekspertyzę hydrologiczną wraz z aktualizacją oraz ustosunkował się kilkukrotnie w toku postępowania do uwag do tych opinii. W oparciu o te ekspertyzy organ I instancji doszedł, w ocenie SKO, do słusznego przekonania, że zasadnym było zobowiązanie skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działkę nr [...]. Kolegium powołało się przy tym na konkretne zapisy z ekspertyzy i jej uzupełnień, które zostaną przywołane w dalszej części uzasadnienia.

Kolegium wskazało również, iż nie może wkraczać w treść merytoryczną opinii biegłych, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych. Poddając ją jednak jako dowód w sprawie ocenie, Kolegium doszło do przekonania, że opinie są kompletne, spójne i pozbawione wadliwości, które mogłyby podważyć rzetelność tych dokumentów. Tym samym jako dowody wiarygodne mogły one stanowić podstawę przyjętych przez organy ustaleń faktycznych.

Zdaniem SKO nie doszło również w sprawie do zarzucanych naruszeń proceduralnych, albowiem stronom postępowania umożliwiono zapoznanie się z wydanymi w sprawie opiniami. W toku całego postępowania strony zgłaszały swoje uwagi, które zostały rozważone przez organ i do których ustosunkowywał się również sam biegły. Sam skarżący kwestionował pierwszą z wydanych opinii wskazując, iż jest ona stronnicza i nieobiektywna, stanowi domniemane, a nie ocenę stanu faktycznego. Zarzucał, iż w ekspertyzie tej omawiane są tylko interesy działki [...] bez uwzględnienia prawa własności działki [...] Kolegium podkreśliło, że do wszelkich zarzutów strony odniósł się biegły w kolejnych swoich opiniach, przy czym żadna ze stron nie przedstawiła przeciwdowodu przeciwko ekspertyzom biegłego, w szczególności tzw. kontr opinii innego specjalisty. Tymczasem zdaniem Kolegium opinie sporządzone w przedmiotowej sprawie, a szczególnie wnioski biegłego, miały charakter rozstrzygający dla wydania w sprawie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Głównym tego powodem było sporządziła ich przez osobę posiadająca wiedzę specjalistyczną oraz niezależną.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że wydane przez biegłego opinie wskazały wprost, iż właściciel działki nr [...] dokonując podwyższenia jej powierzchni wpłynął na stan wód na gruncie poprzez trwale zaburzenie odpływu wód opadowych do koryta rowu [...] z gruntów sąsiednich - działki nr [...], a spowodowana zmiana kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych powoduje okresowe zalewanie części działki nr [...] i wynikające z tego faktu szkody w uprawach (karta akt 67, str. 13). Kolegium jednocześnie zwróciło uwagę, że sama okoliczność podwyższenia terenu działki nie była nigdy kwestionowana przez skarżącego, co więcej, w protokole z rozprawy administracyjnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. (karta 18) stwierdzono, iż podczas rozprawy S. B. potwierdził również, że w 2009 r. została przeprowadzona konserwacja rowu [...]- doprowadzalnika [...] i poinformował ze w 2009 r. konserwacja tego rowu polegała na jego pogłębieniu, oczyszczeniu poprzez usunięcie naniesionego iłu, piasku i mułu. Według oświadczenia skarżącego do protokołu - trudno stwierdzić jakie ilości zostały wydobyte. Z rowu usunięto tylko taką ilość, tylko to co zostało naniesione przez wodę w wyniku jej przepływu. Prace zostały wykonane we własnym zakresie, sprzętem koparką. Skarżący wskazał, że usunięty podczas konserwacji ił, piasek i muł w części został rozplanowany na działce [...] sąsiadującej z rowem [...] - stanowiącym działkę [...], której skarżący jest właścicielem, a w części ten wyrobek wywieziono.

Kolegium zwróciło także uwagę, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżący zaproponował polubowne załatwienie sporu poprzez zawarcie ugody polegającej na wykonaniu zagospodarowania odwodnienia drenażem dziatek [...] i [...] z wyposażeniem do wyrobiska na działce [...] zapewniając pełne odwodnienie spornych nieruchomości, których koszty miałyby zostać podzielone po połowie. Na taką propozycję nie zgodził się właściciel działki nr [...].

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż nie są one zasadne. Według SKO na szkodliwy wpływ zmiany stanu wód wskazywał, już wnioskodawca w wniosku z dnia [...] maja 2015 r., a okoliczności te potwierdza znajdujący się w aktach sprawy (k. 44 akt administracyjnych) załącznik nr [...] protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym oraz dokumentacja fotograficzna.

Skargę na powyższa decyzję wniósł S. B. zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj,:

1. naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażające się w szczególności na uznaniu powstania szkody i związku przyczynowego pomimo braku jednoznacznych dowodów,

2. naruszenie art. 8 i 107 § 3 Kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego pomimo opinii biegłego, że wystarczające jest zmniejszenie rzędnej piętrzenia stawu [...] do proponowanej rzędnej [...] m n.p.m. nakazano przywrócenie do stanu poprzedniego,

3. naruszenie art. 9 i art. 11 Kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Wójta,

4. naruszenie art. 138 § 1 Kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji.

Skarżący zarzucił także naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust.3 ustawy Prawo wodne, czego konsekwencją było utrzymanie w mocy decyzji zobowiązującej mnie do przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr ew. [...]

W ocenie skarżącego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie wskazano żadnej argumentacji, uzasadniającej zobowiązanie go do przywrócenia stanu poprzedniego pomimo, iż jako alternatywny sposób biegły wskazał rozważenie zmniejszenia rzędnej piętrzenia stawu [...] do rzędnej [...] m n.p.m., który byłby sposobem tańszym, prostszym, akceptowalnym przez biegłego. W opinii skarżącego nie powinno się na niego przerzucać odpowiedzialności oraz kosztów związanych z zalegającą na polu sąsiada wodą po dużych opadach deszczu. W celu poprawy sytuacji, zdaniem skarżącego, winny zostać wykonane konieczne modernizacje w postaci bruzd lub drenaży, których częściowy koszt byłby w stanie uiścić, natomiast brak jest woli jakiegokolwiek porozumienia lub chęci ugodowego zakończenia sporu po stronie wnioskodawcy.

Skarżący podtrzymał w pozostałym zakresie swoje dotychczasowe stanowisko i stawiane w sprawie zarzuty.

W odpowiedzi na skargę również i organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu [...] września 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodzi jak w skardze. W szczególności podkreśliła zaś, że decyzja organu I instancji jest niemożliwa do wykonania, ponieważ nie wiadomo jaki był poprzedni stan na gruncie stanowiącym działkę nr [...] tj. przed rokiem 2009 kiedy przystąpiono do modernizacji stawów. Koniecznym jest zasięgnięcie w tym zakresie opinii geodety. Sam skarżący podtrzymał zarzuty skargi i wniósł jak w swoich pismach procesowych w toku postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 j.t. z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa)).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach.

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.

Sąd podzielił również argumentację organów, uznając, że zaistniały podstawy do zobowiązania S. B. do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działkę nr [...] zapewniając swobodny przepływ wody (wód opadowych i roztopowych) z działki [...] do koryta rowu melioracyjnego (dz. [...]) poprzez likwidację podwyższenia terenu powstałego z odkładu pochodzącego z odmuleń doprowadzalnika nr [...], na całej szerokości dz. [...] umożliwiając w ten sposób swobodny przepływ wody.

Zdaniem Sądu organy w sposób właściwy przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem reguł i zasad określonych w Kpa, w szczególności prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie, w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie, prawidłowo ustaliły podstawy materialnoprawne wydanych decyzji, dokonały prawidłowej wykładni przywołanych jako podstawy prawne rozstrzygnięć przepisów i wreszcie prawidłowo dokonały ich subsumpcji do ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sadu także uzasadnienia wydanych decyzji są spójne i spełniają wymogi z art. 107 § 1 i 3 Kpa.

W związku z zarzutami skargi oraz podnoszonymi przez skarżącego zarzutami na etapie postępowania administracyjnego wskazać przyjdzie, że nie wytrzymują one krytyki w świetle materiału dowodowego w sprawie. Zdaniem Sądu organy wykazał, że ziściły się przesłani do zastosowania art. 29 § 3 ustawy Prawo wodne (ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm., która znalazła w sprawie zastosowanie). Zgodnie z art. 29 § 1 – 3 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (§ 3).

Jak wskazało Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji – głównym dowodem w sprawie była ekspertyza biegłego z zakresu hydrologii wraz z jej aktualizacją oraz odpowiedziami biegłego na uwagi podniesione w ramach postępowania przez strony. Podtrzymując stanowisko, że dowody te zostały przez organy poddane ocenie i ocenione właściwie w zakresie ich mocy dowodowej i prawidłowości, Sąd doda jedynie, że uznał ich wysoką wartość dowodową dostrzegając, że są spójne, logiczne, poparte specjalistyczną widzą, którą dysponował biegły. Sąd nie dopatrzył się w nich znamion stronniczości i nieuwzględnienia interesu skarżącego. Ekspertyza, jej aktualizacja i dokumenty wobec nich akcesoryjne są rzetelne, konkretne i nie pozostawiają wątpliwości.

W zakresie merytorycznym wskazać przyjdzie, na co słusznie zwrócił uwagę organ II instancji, że na str. [...] ekspertyzy z czerwca 2016 r. (k. 67 akt administracyjnych) biegły stwierdził, iż "przeprowadzone wcześniej wizje lokalne potwierdziły wysokość podwyższenia terenu określono na [...] cm. Tym samym zlikwidowany został niewielki pierwotny spadek powierzchni działki nr [...] w kierunku koryta rowu R-G. Spowodowało to zablokowanie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych do rowu z działki nr [...], na której nadmiar tych wód tworzył okresowe rozlewiska. Sytuację te potwierdziła przeprowadzona wizja lokalna w dniu [...].06.2016 r." Z kolei na str. 8 ekspertyzy z czerwca 2016 r. (k 67 akt administracyjnych) biegły wskazuje, że "Reasumując przy pierwotnym ukształtowaniu powierzchni działki nr [...], odprowadzanie wód opadowych z działki nr [...] do rowu R-G odbywało się bez większych zakłóceń i wynikało z naturalnych uwarunkowań ukształtowania powierzchni i spadków oraz lokalnych warunków opadowych". Na stronach 10-11 rzeczonej ekspertyzy biegły stwierdza, iż "Po przeprowadzonej analizie należy stwierdzić, że na przedmiotowych działkach nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie w wyniku dokonanego podwyższenia terenu na działce nr [...] poprzez nasypanie przez jej właściciela części materiału z odmulenia dna rowu [...] w pewnym stopniu zmiany stanu wód są powodem okresowego występowania wysokich stanów wody w rowie [...] podczas intensywnych opadów lub gwałtownych roztopów (śnieżna zima); skutki zmian na działce nr [...] powodują utrudniony odpływ wód opadowych i roztopowych z terenu działki nr [...] do rowu, pogłębienie rowu [...] i rozplantowanie iłu, pisaku i mułu przeprowadzono w roku 2009, największe trudności z odpływem wód wystąpiły w roku 2010 po wyjątkowych wysoko opadach (powódź na [...]), natomiast w roku 2011 prowadzono ponownie prace ziemne na działce nr [...], które udokumentował właściciel działki nr [...]".

Kolegium zwróciło również uwagę, że we wnioskach ekspertyzy (strona 14) biegły podał, iż "właściciel działki nr [...] dokonując podwyższenia jej powierzchni wpłynął na stan wód na gruncie poprzez trwale zaburzenie odpływu wód opadowych do koryta rowu [...] z gruntów sąsiednich- działki [...], - spowodowana zmiana kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych powoduje okresowe zalewanie części działki nr [...] i wynikające z tego faktu szkody w uprawach. (...) Stwierdzona zmiana kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych oraz zaburzenie ogólnej sytuacji hydrologicznej na analizowanych działkach wymaga zastosowania rozwiązań skutecznie poprawiających sytuację- czyli działania mające na celu przywrócenie stanu poprzedniego na działce [...]".

Z kolei w opinii aktualizującej z maja 2017 r. (k. 119) biegły stwierdził, iż "po przeprowadzonej analizie i uwzględnieniu obniżenia poziomu piętrzenia wody w rowie [...] do rzedniej [...] n.p.m. należy stwierdzić, że - na przedmiotowych działkach nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie w wyniku dokonanego podwyższenia terenu na działce [...] poprzez wykonanie nasypu o grubości około [...] cm prze jej właściciela - zmiany ukształtowania powierzchni działki nr [...] spowodowały zmianę kierunku odlewu wody opadowej, a konkretnie podwyższenie terenu spowodowały zablokowanie dotychczasowego odpływu wód opadowych w kierunku koryta rowu [...] (...) - bezpośrednio przyczyna takiego stanu rzeczy jest podwyższenie terenu działki nr [...], co jest niezgodne z art. 29 ust. 1 prawo wodne (...) - obniżenie poziomu piętrzenia wody w rowie [...] do rządnej [...] m n.p.m. nie powoduje usunięcia podstawowej przyczyny zmiany stanu wód na gruncie na terenie działki nr [...], która jest podwyższenie terenu działki nr [...]". Biegły wskazał także, że "przeprowadzone na działce nr [...] prace ziemne mają charakter trwały i wpłynęły na zmianę sytuacji hydrologiczne na działce nr [...]. Zagrożenie zalewaniem działki nr [...] jest nadal duże."

W opisanych okolicznościach zarzuty skargi uznać należy za całkowicie gołosłowne i pozbawione podstaw. Stanowią one w przeważającej mierze polemikę z organem oraz ze stanowiskiem biegłego. Argumenty skarżącego nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami w postaci dokumentów, w szczególności kontr opinii, które wpłynęłyby na ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności ekspertyzy biegłego i jej aktualizacji. Wobec zaś jednoznacznych wniosków płynących z opinii biegłego uznać należało, że organ I instancji był w pełni uprawniony do nałożenia na skarżącego obowiązku, o którym mowa w art. 29 § 3 ustawy Prawo wodne, natomiast kontrola instancyjna tej decyzji spełniała wszelkie prawem przewidziane wymogi.

W opisanych okolicznościach ,Sąd uznał, że skarga nie ma żadnych usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 151 Ppsa, orzeczono ja w sentencji.