Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 451/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6553
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1; art. 64 par. 2; art. 76 par. 1;
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 3;
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2015 r.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz [...] kwotę 252 zł (dwieście pięćdziesiąt dwa złote ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 roku Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (dalej : OTARR) – stosownie do treści art. 30 § 4 i art. 47 § 4, art. 53 § 4 oraz art. 52 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej O.p. w zw. z art. 40 ust. 1 oraz art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 50 ze zm.) – dalej ustawa, stwierdził odpowiedzialność płatnika, podmiotu skupującego, tj. [...] Spółdzielni Producentów Mleka w S. z tytułu braku wpłacenia na rachunek bankowy OT ARR w P. w terminie określonym w art. 36 ust. 3 ustawy opłaty naliczanej w związku z przekroczeniem przez dostawców hurtowych w roku kwotowym 2014/2015 kwoty krajowej przeznaczonej dla dostawców hurtowych, o czym mowa w art. 33 ust. 1 ww. ustawy wobec czego zobowiązał [...] Spółdzielnię Producentów Mleka, do wniesienia 6 285,02 zł należności głównej oraz 5,13 zł części odsetek wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi przez podmiot skupujący od dnia 13 października 2015 r., do dnia zapłaty należności, wg. wskazanego wzoru.

W uzasadnieniu wskazano, że Skarżąca jako podmiot skupujący, a zarazem płatnik uczestniczący w realizacji mechanizmu kwotowania produkcji mleka, w oparciu o przepis art. 36 ust. 3 ustawy zobowiązana była do wniesienia opłaty na rachunek bankowy oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę dostawy hurtowego w terminie określonym w art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004 tj. przed 1 października każdego roku podmioty odpowiedzialne za opłaty wyrównawcze wpłacają do właściwego organu należną kwotę zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Państwo Członkowskie. Natomiast stosownie do treści art. 15 ust. 2 ww. rozporządzenia w przypadku niewywiązania się z terminu płatności określonego w ust. 1 należne sumy zostają obciążane odsetkami rocznymi w wysokości równej trzymiesięcznym stopom referencyjnym obowiązującym na dzień 1 października każdego roku, zgodnie z załącznikiem 2, zwiększonym o jeden punkt procentowy.

Płatnik uchybił temu obowiązkowi ponieważ nie przekazał opłaty w ustawowym terminie, jak stanowi ww. art. 36 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art.40 ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do opłat , dopłat i zaliczek na poczet opłaty stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Płatnik zobowiązany był przekazać I ratę należnej opłaty w wysokości 3 493 293,81 zł przed 1 października 2015 roku na rachunek bankowy OT ARR w P.. Wniesione przez płatnika wpłaty na rachunek bankowy OT ARR W P. wynoszą :

Wpłata w wysokości 2 954 519,66 zł wniesiona w dniu 30 września 2015 roku;

Wpłata w wysokości 480 185,93 zł wniesiona w dniu 1 października 2015 roku;

Wpłata w wysokości 46 497,27 zł wniesiona w dniu 2 października 2015 roku;

Wpłata w wysokości 5 849,80 zł wniesiona w dniu 12 października 2015 roku.

W związku z powyższym Dyrektor OT ARR w P. otrzymane wpłaty zaliczył zgodnie z art. 55 § 2 O.p. na poczet pokrycia :

a) części należności głównej w kwocie : kwota 2 954 519,66 – wpłata z dnia 30 września 2015 roku, 480 185,93 zł – wpłata z dnia 1 października 2015 roku, kwota 46 497,27 zł – wpłata z dnia 2 października 2015 roku, 5 805,93 zł – wpłata z dnia 12 października 2015 roku.

b) odsetek w kwocie 43,87 zł.

Wobec powyższego pozostaje zaległość 6 285,02 zł tytułem należności głównej oraz 5,13 zł części odsetek, którą Płatnik zobowiązany był uiścić wraz z odsetkami tytułem za zwłokę od dnia 13 października 2015 roku do dnia dokonania zapłaty włącznie.

Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5 O.p. odsetek za zwłokę nie nalicza się jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałyby trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej. W omawianym zakresie organ ustalił odpowiedzialność płatnika na warunkach i zasadach określonych w art. 30 § 4 i art. 47 § 4 O.p.

2. W dniu 14 grudnia 2015 roku Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji do Prezesa Agencji Rynku Rolnego w W. za pośrednictwem Dyrektora OT ARR w P..

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie w całości decyzji, zarzucając zaskarżonej decyzji :

- błędne przyjęcie, że [...] Spółdzielnia Producentów Mleka występuje jako płatnik w rozumieniu art. 8 O.p., gdy konstrukcja zapisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku, o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych nakazuje przypisać skarżącemu funkcję inkasenta w rozumieniu art. 9 O.p.;

- naruszenie art. 30 § 4 O.p. przez przyjęcie, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające odpowiedzialność [...] Spółdzielni Producentów Mleka w wyniku niewykonania nałożonych na nią wskazanych w tym przepisie obowiązków gdy w rzeczywistości zaistniały przesłanki wskazane w art. 30 § 5 O.p.;

- brak wskazania w rozstrzygnięciu decyzji skonkretyzowanej podstawy dla obowiązku będącego przyczyną stwierdzenia odpowiedzialności skarżącego;

- brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia tj. uzasadnienia faktycznego dla dokonania rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że nie jest płatnikiem w rozumieniu przepisów O.p., wskazując że [...] Spółdzielnia Producentów Mleka jest ustawowo upoważniona jedynie do pobrania od dostawcy hurtowego już naliczonej przez inny podmiot opłaty za przekroczenie kwoty indywidualnej i po wskazanym pobraniu, wpłacenie tej opłaty we właściwym terminie na konto ARR. Strona podniosła, że zgodnie z art. 9 O.p. [...] Spółdzielni Producentów Mleka może być jedynie przypisana funkcja inkasenta, jednocześnie podkreślając, iż inkasent nie odpowiada za niewpłacony podatek, jeżeli nastąpiło to z winy podatnika. Ponadto strona skarżąca wskazała w rozstrzygnięciu przedmiotowej decyzji brak jest wskazania skonkretyzowanej podstawy, która byłaby źródłem obowiązku, którego naruszenia miałby się dopuścić podmiot skupujący. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika z jakiego źródła prawnego wypływa obowiązek, któremu skarżący uchybił, powodując konieczność wydania decyzji o stwierdzeniu odpowiedzialności skarżącego i obowiązek wniesienia na konto ARR konkretnie wyliczonej kwoty. Strona podkreśliła, że organ I instancji powinien wskazać w stosunku do jakiej osoby konkretnie skarżący dopuścił się zaniechania spoczywającego na nim obowiązku, wskazać wartość tego zaniechania i jaką czynnością to zaniechanie jest. Dopiero po wskazaniu przez organ I instancji osoby dłużnika podatkowego, skarżący będzie mógł odnieść się merytorycznie do zarzutu, że nie dokonał wpłaty na rachunek ARR, należnego od tej osoby podatku, w jakiej wysokości nie pobrał podatku i czy przyczyny tego zaniechania uzasadniają jego odpowiedzialność w zakresie art. 30 § 4 O.p. Ponadto skarżący wskazał na brak w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, podnosząc, że w postępowaniu dowodowym a w konsekwencji i w uzasadnieniu faktycznym pominięto ocenę tych okoliczności, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy.

3. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 roku - stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 kpa – Prezes ARR utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

W uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca – stosownie do treści art. 36 ust. 2 ustawy jest dostawcą hurtowym i w terminie określonym w art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004 tj. przed 1 października, jest obowiązana do wniesienia podmiotowi skupującemu ustalonej w stosunku do niego w drodze decyzji należnej opłaty.

Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 15 ust. 1 cyt. Rozporządzenia Komisji podmioty skupujące są odpowiedzialne za pobieranie opłat z tytułu nadwyżek w dostawach uiszczanych przez producentów. Stosownie do treści art. 36 ust. 6 ustawy upoważnionym do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej, obowiązku wynikającego z decyzji ustalającej wysokość należnej opłaty dla dostawcy hurtowego, jest podmiot skupujący wskazany w tej decyzji.

Jednocześnie zgodnie z art. 36 ust. 3 ww. ustawy, podmiot skupujący jest obowiązany przekazać opłatę na rachunek bankowy oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę dostawcy hurtowego w terminie określonym w art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE 595/2004, tj. przed 1 października każdego roku podmioty odpowiedzialne za opłaty wyrównawcze wpłacają do właściwego organu należną kwotę zgodnie z zasadami ustanowionymi przez Państwo Członkowskie.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Komisji w przypadku niewywiązania się z terminu płatności określonego w ust. 1 należne sumy zostają obciążone odsetkami rocznymi, w wysokości równej trzymiesięcznym stopom referencyjnym obowiązującym na dzień 1 października każdego roku, zgodnie z załącznikiem 2, zwiększonym o 1 punkt procentowy.

Wobec powyższego podmiot skupujący [...] Spółdzielnia Producentów Mleka obowiązana była do pobrania od dostawców hurtowych należnych opłat, ustalonych przez Dyrektora OT ARR w P. na postawie art. 36 ww. ustawy oraz wpłacenia ich na rachunek OT ARR w P. przed dniem 1 października 2015 r.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do opłat stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności oraz rozkładania płatności na raty, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Komisji WE. Uprawnienia organu podatkowego określone w O.p. przysługują dyrektorowi oddziału terenowego Agencji, jako organowi pierwszej instancji oraz Prezesowi Agencji jako organowi odwoławczemu.

Zgodnie z art. 30 § 1 O.p. płatnik, który jest zobowiązany do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu, a nie wykonał powyższych obowiązków odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany, a niewpłacony. Jednocześnie § 4 tego przepisu stanowi, iż w sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi okoliczność o której mowa powyżej wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w której określa wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego, a niewpłaconego podatku.

Ponadto zgodnie z art. 53 § 1 i 4 ww. ustawy od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki te są naliczane od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.

Podmiot skupujący mleko jako płatnik jest obowiązany do samodzielnego obliczenia odsetek za zwłokę (art. 53 § 3 O.p.) i wpłacenia ich bez wezwania dyrektora OT ARR (art. 55 § 1 O.p.).

Odnosząc się do zarzutów strony zawartych w treści odwołania Organ wskazał, iż potraktowanie podmiotu skupującego jako płatnika musi być rozpatrywane łącznie na podstawie zarówno art. 8 O.p. jak i art. 36 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Niewątpliwie to Dyrektor OT ARR ustala w drodze decyzji wysokość należnej opłaty, jednakże to podmiot skupujący na mocy ustawy został upoważniony do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku z niej wynikającego, w przypadku, gdy dostawca hurtowy nie wniesie ustalonej w stosunku do niego opłaty dobrowolnie. Nadanie podmiotowi skupującemu przymiotu płatnika miało na celu usprawnienie poboru opłat i zapobieżenie możliwości uchylania się od ich płacenia przez dostawców hurtowych. Ponadto należy wskazać, iż o tym czy dany podmiot jest płatnikiem, przesądzają zadania jakie wykonuje, bez względu na to czy w przepisach go kreujących wyraźnie tak go określono. Decyduje zatem treść nałożonych przez przepisy prawa obowiązków i ich szczegółowa analiza. Kluczowe znaczenie w tym względzie mają art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji oraz art. 36 ust. 6 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych.

Wskazany powyżej art. 15 ust 1 Rozporządzenia, czyni podmioty skupujące odpowiedzialnymi za pobieranie opłat, a nie tylko za ich przekazanie na rachunek bankowy właściwego oddziału terenowego Agencji. Natomiast art. 36 ust. 6 ustawy, daje nie Dyrektorowi OT ARR, nie Prezesowi ARR, a podmiotowi skupującemu upoważnienie do żądania w drodze egzekucji administracyjnej, wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji ustalającej w stosunku do dostawcy hurtowego wysokość należnej opłaty.

Zgodnie z art. 30 § 4 Ordynacji podatkowej, organ ma obowiązek wydania decyzji o odpowiedzialności płatnika określającej wysokość niepobranego lub pobranego i niewpłaconego podatku, gdy stwierdzi, że płatnik nie wykonał obowiązków, o których mowa w art. 8 ww. ustawy, to jest nie obliczył podatku, nie pobrał go i nie wpłacił we właściwym terminie organowi podatkowemu. Skoro ustawodawca jednoznacznie uzależnia wydanie decyzji o odpowiedzialności płatnika od stwierdzenia niewykonania obowiązków przez płatnika i zakresu niewykonania tych obowiązków, to tylko te okoliczności muszą być zbadane w postępowaniu podatkowym. Ustalenie, czy podatnicy, od których płatnik miał pobrać podatek, zapłacili ten podatek w prawidłowej wysokości jest istotne dopiero na etapie wykonania decyzji o odpowiedzialności płatnika, a nie na etapie orzekania o niej (wyrok NSĄ z dnia 11 lipca 2012 r. II FSK 2670/10, wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r. II FSK 25/11).

Organ wskazał, iż decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. o odpowiedzialności płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie została wydana prawidłowo w oparciu o przepisy ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych oraz przepisy O.p. Natomiast zarzuty strony, iż w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji nie wskazano osoby która nie dokonała wpłaty należnej opłaty, ani jaka kwota nie została wpłacona na konto podmiotu skupującego nie mogą stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 20 września 2011 r. II GSK 870/10 to normy prawa materialnego decydują jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Ustaleń wymagają fakty mające obiektywne znaczenie dla załatwienia sprawy, nie zaś te które według strony mogą mieć wpływ na jej wynik. Jednocześnie zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2011 r. I OSK 1258/11 fakt, że strona nie zgadza się z przyjętym przez organ sposobem rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza, iż rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny. Dyrektor OT ARR w P. dokonał dokładnej analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie oraz podjął wszelkie niezbędne kroki mające na celu ustalenie stanu faktycznego.

Reasumując, organ badający sprawę, analizując zgromadzony materiał dowodowy nie znalazł przesłanek na podstawie których mógłby uchylić zaskarżoną decyzję w całości. Zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo a ponadto nie pojawiły się istotne okoliczności, które wymagałyby wyjaśniania w zakresie sprawy i mogłyby mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.

4. W skardze – postulującej uchylenie obu decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono :

1. obrazę przepisu art.10 § 1 kpa przez zaniechanie pouczenia Skarżącego o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia;

2. naruszenie przepisów procesowych tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako, że nie wyjaśniono m.in. zaistnienia przesłanki z art. 30 § 5 O.p.;

3. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 30 § 4 w związku z art. 8 i art. 30 § 1 O.p. przez jego błędną wykładnię.

W uzasadnieniu wskazano, że nie stosując art. 10 kpa uniemożliwiono Skarżącej zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, w szczególności odnośnie przyczyn niepobrania opłaty naliczonej w związku z przekroczeniem przez dostawców hurtowych w roku kwotowym 2014/2015 kwoty krajowej .

Skarżąca dostrzegła – dokonując analizy obowiązujących przepisów prawa – że jej sytuacja prawna jest zbliżona do pozycji inkasenta, a zatem przypisanie funkcji płatnika narusza treść art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Taką tezę uzasadnia fakt braku szerszych – w tym względzie – rozważań. W efekcie naruszono także dyspozycję art. 30 § 4 ustawy w zw. z art. 8 O.p.

5. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z wydanymi w sprawie rozstrzygnięciami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tego aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obowiązującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwieniem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych - co do zasady - sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność ( a niekiedy bezczynność) tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych - w pierwszym rzędzie weryfikowana poprzez pryzmat podstawowych zasad postępowania administracyjnego - stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparaty administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa ( vide P. Piszczek: Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego w świetle orzecznictwa NSA, Episteme 2008, nr 79, s. 21-54).

III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego - Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm. ( dalej k.p.a.) lub w innych przepisach (np. w art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa- Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej o.p.). Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

Za usprawniające tok postępowania administracyjnego należy uznać rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 145 § 3 p.p.s.a. polegające na tym, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 tego przepisu, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza to postępowanie.

IV. Kolejną - istotną zmianą - służącą usprawnieniu postępowania administracyjnego jest przyznanie sądom administracyjnym uprawnienia do merytorycznego orzekania (art. 145a p.p.s.a.), które stanowi odstępstwo od funkcjonującego równolegle modelu kasacyjnego. Celem zmian jest przyznanie sądowi - w zakresie objętym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 p.p.s.a. - uprawnienia zobowiązania organu w kwestii wydania decyzji lub postanowienia o wskazanym rozstrzygnięciu w określonym przez Sąd terminie. O ile okoliczności sprawy będą uzasadniały wydanie stosownego rozstrzygnięcia, Sąd nie tylko może uchylić zaskarżony akt administracyjny, ale wskazać - w wiążący sposób - tryb załatwienia sprawy, albo jej rozstrzygnięcie. Regulacja ta przyznaje więc Sądowi prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia, które jest jednak wyłączone, gdy przepisy pozostawiają to uznaniu organu.

V. Istotnym - z punktu widzenia zakresu przedmiotowego kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne I instancji - jest art. 134 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; wprowadzony został jednak wyjątek od tej zasady dotyczący skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Przeprowadzona zmiana wynika z brzmienia dodanego art. 57a p.p.s.a., który wprost stanowi o związaniu sądu administracyjnego granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną w tego rodzaju sprawach.

VI. Oceniając w powyższym kontekście akta sprawy wskazać należy, iż postępowaniu towarzyszą przypadki rażąco naruszenia prawa, których część dostrzeżono w skardze.

Przede wszystkim brak jest w aktach aktu administracyjnego, którym wszczęto postępowanie. Zrozumiałe jest, że wobec tego o wszczęciu postępowania administracyjnego nie powiadomiono Strony, tj. [...] Spółdzielni Producentów Mleka w S.. Jeśli się zważy, iż nie zawiadomiono jej o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w trybie art. 10 § 1 kpa – co wyłącza treść art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2001 r. o ARR i organizacji niektórych rynków rolnych, to już z tej przyczyny należy uznać, iż w toku postępowania przed Organem I instancji rażąco naruszono prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania jest jednym z podstawowych obowiązków Organu; umożliwia się w ten sposób stronie aktywny udział w procesie.

W aktach sprawy na tym etapie postępowania – dołączono jeden tylko dokument, a mianowicie pismo skierowane do Strony "Informację o rozłożeniu opłaty na raty", które sygnował Dyrektor K.A. z OT ARR w P.. Problem – zdaniem Sądu - w tym , że niniejsze postępowanie nie dotyczy kwestii ratalnych, a odnosząc jego treść do wydanej w sprawie decyzji próżno szukać w tym dokumencie np. kolejnych wpłat, a także – najistotniejszych kwestii – wyliczenia kwoty "należności głównej w wysokości 6 285,02 oraz 5,13 części składek wraz z odsetkami za zwłokę." Jest to kolejne naruszenie prawa, które należy uznać za rażące, albowiem ustalenia fatyczne, które poczyniono nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym.

VII. Zwrócić uwagę należy na fakt, że wniesione odwołanie zostało podpisane przez Prezesa Zarządu A.J., a powinno być - zgodnie z informacją z KRS załączoną do akt sprawy sądowej – sygnowane przez dwie osoby. Rozpoznanie odwołania wadliwie sporządzonego – bez zastosowania treści art. 64 § 2 kpa stanowi kolejny przykład rażącego naruszenia prawa.

VIII. Organ II instancji – z przyczyn niezrozumiałych – na etapie postępowania drugoinstancyjnego również przed wydaniem decyzji nie uzupełnił postępowania dowodowego, a zatem nie dostrzegł uchybień w zakresie braku dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych, co pozwala uznać, iż kontrolę sprawowano pobieżnie, co także stanowi rażące naruszenie prawa.

IX. Za istotne uchybienie należy też uznać załączenie do akt sprawy wydruku przez nikogo nie podpisanego (k.3), w którym wykreślono kwotę odsetek, wskazaną w decyzji Organu I instancji . W ocenie Sądu nie jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Na dodatek nie wiadomo kto wykreślił kwotę odsetek objętych decyzją Organu I instancji. Budowanie na tej podstawie jakichkolwiek ustaleń faktycznych jest rażącym naruszeniem prawa.

X. Jest zrozumiałe, że nagromadzenie tylu błędów – ocenionych wyżej – w sumie również wskazuje na to, że wydane decyzje cechuje rażące naruszenie prawa, a zatem należy je wyeliminować z obrotu prawnego.

XI. Mając na uwadze powyższe przedwczesne jej rozstrzyganie o tym, czy Skarżąca jest płatnikiem , czy inkasentem w rozumieniu art. 8 i 9 O.p.

XII. Uwzględniając treść art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.