Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 943/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1804
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 31
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 75
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Go 140/16 w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. G. na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę G. G. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze (dalej: ARiMR) z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] maja 2010 r. G. G. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. O. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010.

W gospodarstwie rolnym producenta rolnego, w jego obecności przeprowadzona została w dniach [...]-[...] września 2010 r. kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, która wykazała nieprawidłowości dotyczące działek rolnych polegające na stwierdzeniu, iż zadeklarowana powierzchnia jest większa od powierzchni stwierdzonej. Różnicę pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych w ramach pakietu, a powierzchnią stwierdzoną określono na 0,61 ha, co stanowi 6,63%. Z kontroli został sporządzony "Raport".

W dniu [...] października 2010 r. wnioskodawca złożył oświadczenie o wystąpieniu w 2010 r. powodzi, stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajną okoliczność, na terenie jego gospodarstwa położonego w obrębie wsi G., S. i W., co spowodowało nadmierne wysycenie gleby wodą i uniemożliwiło wjazd na pole sprzętu oraz terminowy siew poplonu. Na tę okoliczność złożono pisemne oświadczenia świadków P. S. i J. K.

W dniu [...] października 2010 r. w gospodarstwie G. G. została przeprowadzona kontrola w obecności producenta rolnego. W sporządzonym raporcie wskazano, iż w przypadku działek rolnych oznaczonych jako działki: [........] zastosowano kod nieprawidłowości W28 - nie stwierdzono zasiewu uprawy na dzień kontroli pakietu K01 b oraz kod W31 - brak siewu do dnia 10 października. W związku z wynikami kontroli na miejscu w dniu [...] marca 2011 r. w siedzibie Kierownika BP ARiMR przeprowadzono rozprawę administracyjną podczas której przesłuchano w charakterze świadków P. S. i J. K. oraz producenta rolnego.

Decyzją z [...] maja 2011 r. Kierownik BP ARiMR przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości tj. w zakresie wariantu P01a02 - do powierzchni 2,92 ha w wysokości 1168 zł, zaś w zakresie wariantu P01b - do powierzchni 7,98 ha w wysokości 7022,40 zł, odmawiając przyznania płatności w zakresie wariantu K01b - międzyplon ozimy.

Decyzją z [...] września 2011 r. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Wyrokiem z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Go 791/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie obejmującym odmowę przyznania płatności z trybu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych co do pakietu K01b - międzyplon ozimy.

Za kwestię wymagającą wyjaśnienia Sąd uznał przyczyny niewywiązania się w terminie do 30 września 2010 r. z obowiązku siewu poplonu na zadeklarowanych we wniosku działkach, ich charakter i wpływ na prawo do płatności w ramach zadeklarowanego pakietu K01b. W szczególności istotne pozostawało rozważenie, czy powoływane przez stronę jako niezależne od niego niekorzystne warunki atmosferyczne (intensywne opady deszczu) uniemożliwiające wykonanie zasiewu poplonu ze względu na niemożność wjazdu sprzętem rolniczym, stanowiły przypadek siły wyższej lub innych szczególnych okoliczności.

Sąd zwrócił uwagę, że sprawa została wszczęta przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i przed organami zakończyła się decyzją ostateczną wydaną [...] września 2011 r., zatem powinny w niej znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz.U. z 2007 r. Nr 46 poz. 308 ze zm.) i to w brzmieniu obowiązującym od 16 lipca 2010 r., czyli z uwzględnieniem regulacji z § 1a, dopuszczającego jako dowód potwierdzający wystąpienie powodzi w 2010 r., stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności tylko pisemne oświadczenie o jej wystąpieniu sporządzone przez rolnika. W związku z powyższym Sąd nakazał organowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonanie oceny stanu faktycznego sprawy w zakresie przyczyn niewykonania siewu międzyplonu ozimego w kontekście powołanych wyżej przepisów prawa.

Wyrokiem z 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 405/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu.

Zdaniem NSA, spornym zagadnieniem było to, czy można było zastosować § 16 ust. 2 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. i zawiesić płatność, czy też ze względu na podnoszone okoliczności należało - w razie udowodnienia przedstawianych faktów - uwzględnić stan wyższej konieczności i stwierdzić, iż rolnik zachowuje prawo do pomocy. NSA uznał stanowisko Sądu I instancji, iż mające w sprawie zastosowanie przepisy nakazywały organowi rozważenie załączonych dowodów w kierunku zachowania prawa do pomocy, za prawidłowe.

Decyzją z [...] października 2013 r., w następstwie ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor ARiMR uchylił rozstrzygnięcie Kierownika BP ARiMR z [...] maja 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik BP ARiMR decyzją z [...] listopada 2013 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 w łącznej wysokości 8190,40 zł, w tym na pakiet P01a02 i P01b, natomiast co do pakietu K01b odmówił płatności, wskazując na uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego wariantu.

Decyzją z [...] stycznia 2014 r. Dyrektor ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż organ I instancji nie wykonał wskazań Sądu zawartych w wyroku WSA z 7 grudnia 2011 r.

Decyzją z [...] marca 2014 r. Kierownik BP ARiMR umorzył postępowanie w części i odmówił płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Dyrektor ARiMR utrzymał ww. decyzję w mocy.

Wyrokiem z 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 592/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił ww. decyzję oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji. Jednocześnie stwierdził nieważność decyzji Dyrektora ARiMR z [...] października 2013 r. w zakresie uchylającym decyzję Kierownika BP ARiMR z [...] maja 2011 r. w części dotyczącej płatności rolnośrodowiskowych określonych w punkcie 2,2.1,3 i 3.1 - pakiety o symbolach P01a02 i P01b.

Stwierdził, iż w przypadku wystąpienia szkód w następstwie powodzi spełniony został warunek określony w § 1a pkt 1 rozporządzenia MRiRW z 12 marca 2007 r., natomiast w przypadku wystąpienia szkód w następstwie okoliczności wskazanych w § 1 pkt 3 tego aktu przedłożenie oświadczenia rolnika i jednego świadka było niewystarczające. Organ powinien zebrać szerszy materiał dowodowy, jeżeli zamierza wykazać nieprawdziwość oświadczenia skarżącego, iż na działce w W. pod koniec września 2010 r. doszło do powodzi. Przede wszystkim powinien ponownie przesłuchać na tę okoliczność skarżącego i świadka P. S. oraz ewentualnie zebrać dodatkowe dowody od instytucji i organów monitorujących wielkość opadów i stan wód oraz zajmujących się likwidacją klęsk żywiołowych.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik BP ARiMR wydał decyzję z [...] czerwca 2015 r. o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w części dotyczącej pakietu K01.

Decyzją z [...] grudnia 2015 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ uznał za kwestię sporną niewykonanie przez wnioskodawcę w terminie do

30 września 2010 r. obowiązku siewu poplonu na zadeklarowanych działkach oraz jego wpływ na prawo do płatności w ramach wariantu K01b - międzyplon ozimy.

Podkreślił, że rozstrzygnięcie czy okoliczności powoływane przez skarżącego jako niezależne od niego (niekorzystne warunki atmosferyczne) stanowiły przypadek siły wyższej lub innych szczególnych okoliczności i jako takie zostało prawidłowo przez stronę zgłoszone.

Wskazał, że Lubuski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych podał, iż w roku 2010 w obrębie W., gmina G. powódź nie mogła wystąpić. Ewentualnie na skutek długotrwałych i wysokich opadów deszczu mogło nastąpić podtopienie pól spowodowane brakiem odpływu z rowów. Urząd Gminy poinformował, iż w okresie od 15 września do 15 października 2010 r. w obrębie wsi W. nie szacowano szkód spowodowanych skutkami powodzi podając, iż w tamtym okresie wpłynęło 15 wniosków w sprawie szacowania strat z innych obrębów. Starostwo Powiatowe w K. O. poinformowało zaś, że w dokumentacji organu nie ma żadnej informacji na temat zdarzenia - powodzi w 2010 r. w obrębie wsi W.

Organ odwoławczy wskazał również, że ponownie przesłuchany P. S. potwierdził treść oświadczenia złożonego [...] października 2010 r. na okoliczność, że w dniach [...]-[...] września 2010 r. w gospodarstwie rolnym G. G. wystąpiły bardzo ulewne deszcze i dochodziło do zamykania śluz na rzece Lubsza. Świadek był na działkach skarżącego położonych we wsi W. Ich stan nie pozwalał na wykonanie zasiewu poplonu, z uwagi na wilgoć. Z kolei skarżący zeznał, że zbyt duże wysycenie gleby wodą uniemożliwiło mu wjazd na pole sprzętem oraz terminowy siew poplonu. Wyjaśnił, iż nie składał wniosku do ubezpieczyciela o odszkodowanie, ponieważ nie miał ubezpieczonych gruntów ani upraw. Nie składał także wniosku do Urzędu Gminy w sprawie oszacowania strat powstałych w wyniku zalania lub podtopienia, bo takich strat w plonach nie było.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że producent nie dokonał siewu poplonu na zadeklarowanych działkach rolnych, a przyczyną tego stanu nie była powódź. Natomiast na tych gruntach mogła wystąpić inna siła wyższa tj.: deszcz nawalny. Kierując się treścią wyroku WSA wydanego w sprawie II SA/Go 592/14 organ odwoławczy stwierdził, iż w przypadku stwierdzonej siły wyższej innej niż powódź lub nieobjęcia umową ubezpieczenia upraw konieczne było przedłożenie oświadczeń potwierdzających wystąpienie szkody w uprawach rolnych przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami rolnika.

Za prawidłowe zatem uznał stanowisko organu I instancji wskazujące na brak podstaw do uznania wystąpienia siły wyższej w oparciu tylko na oświadczeniu jednego świadka. Zaznaczył, iż skarżący z odwołaniem złożył także oświadczenie J. K. z [...] czerwca 2015 r., jednakże brak jest podstaw do jego uwzględnienia, gdyż nie spełniało ono prawnych wymogów - nie zostało złożone na właściwym formularzu oraz zostało dostarczone po wymaganym terminie (10 dni) - tj. po 5 latach od wystąpienia wskazywanej siły wyższej.

Wyrokiem z 17 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę G. G. na powyższą decyzję w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

Podkreślił, że wobec treści oświadczenia skarżącego z 11 października 2010 r., w którym wnioskodawca nie powoływał się na powódź jako przyczynę niepodjęcia prac rolnych, przeprowadzono postępowanie w kierunku weryfikacji jego treści. W toku postępowania zgromadzono materiał dowodowy, który w ocenie organu, nie daje podstaw do przyjęcia, że zadeklarowane przez skarżącego do dopłat ONW grunty położone w obrębie wsi W. w 2010 r. dotknięte zostały powodzią. W powyższym zakresie ustalenia organu znajdują oparcie w informacji Starostwa Powiatowego w K. O. z [...] stycznia 2015 r., w piśmie Urzędu Gminy G. z [...] stycznia 2015 r. i w piśmie Lubuskiego Urzędu Melioracji Wodnych w K. O. z [...] stycznia 2015 r. Z udzielonych informacji wynika, że w 2010 r. na danym terenie powódź nie wystąpiła. Ponadto przesłuchano w charakterze świadka P. S. oraz skarżącego. Skarżący zeznał, że w 2010 r. w W. powodzi nie było, wystąpiła natomiast zbyt duża ilość opadów deszczu, co uniemożliwiło prace w polu. Nie była to powódź. Z kolei P. S. zeznał, że w dniach [...] - [...] września 2010 r. w gospodarstwie skarżącego wystąpiły ulewne deszcze i dochodziło do zamykania śluz na rzece Lubsza. Było mokro i nie można było wjechać sprzętem na pola.

W ocenie Sądu I instancji zgromadzony materiał dowodowy jest ze sobą spójny i stanowi logiczną całość. Stanowisko organu znajduje w nim oparcie. W 2010 r. we wsi W. nie wystąpiła powódź, co potwierdził sam skarżący. W wypadku szkód w uprawach rolnych spowodowanych przez m.in. przez deszcz nawalny prawodawca wymaga przedstawienia odrębnych dokumentów; pisemne oświadczenie rolnika jest w tym przypadku niewystarczające.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku G. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2018 poz. 1302; dalej: ppsa) wyrokowi Sądu I instancji zarzucił:

I. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa oraz art. 151 w zw. z art. 1 § 2, 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez zaakceptowanie, iż rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem prawa procesowego art. 79 § 1 i 2 kpa polegającego na nie zawiadomieniu pełnomocnika strony o przeprowadzeniu wizji lokalnej w dniu [...] marca 2015 r. przeprowadzonej na wniosek strony oraz naruszenie prawa procesowego - art. 136 kpa, polegającego na nieuwzględnieniu wniosków dowodowych pełnomocnika strony zgłoszonych w odwołaniu;

2. art. 153 ppsa poprzez pominięcie przez organ I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu WSA w Gorzowie Wlkp. z

24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 592/14;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.

3. art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina;

4. § 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, w brzmieniu obowiązującym od 16 lipca 2010 r., polegające na nieuwzględnieniu jako dowodu potwierdzającego wystąpienie w 2010 r. powodzi, stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności, pisemnego oświadczenia o jej wystąpieniu sporządzone przez rolnika.

Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu środka prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach środka prawnego, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w sprawie nie występuje. Oznacza to, że NSA jako Sąd II instancji związany jest podstawami oraz wnioskami zawartymi w skardze kasacyjnej. Związanie to sprowadza się do możliwości badania naruszenia tylko tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez skarżącą kasacyjnie stronę. Sąd przy tym nie jest władny do dokonywania wykładni zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowania, czy też uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej, których prawidłowe sformułowanie polega na podaniu konkretnych przepisów prawa, jakie zostały naruszone oraz wskazaniu na czym to naruszenie polegało. Ów formalizm wiąże się z powinnością prawidłowego konstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia.

Skarga kasacyjna została oparta na powiązanych ze sobą, określonych w art. 174 ppsa obydwu podstawach kasacyjnych.

W sprawie, G. G. zwrócił się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r., obejmującej pakiet P01 w wariantach P01a oraz P01b, nadto obejmującej pakiet K01. Organy ARiMR przyznały kasatorowi płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości obejmującą pakiet P01 oraz odmówiły płatności w ramach pakietu K01. Skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie w zakresie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Powodem wydania decyzji o odmowie przyznania płatności ONW - pakiet K01 organ uzasadnił niedokonaniem zasiewu roślin na deklarowanych do dopłat gruntach. Podczas kontroli na miejscu przeprowadzonych we wrześniu i październiku 2010 r. na gruntach tych nie stwierdzono zasiewu międzyplonu ozimego.

G. G. nie kwestionował powyższej okoliczności. Powoływał się na brak możliwości terminowego zasiewu poplonu ze względu na wystąpienie siły wyższej, to jest zbyt duże nasycenie gleby w obrębie wsi wodą, co uniemożliwiało wjazd sprzętem na pole.

Związany z powyższym zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na niezawiadomieniu pełnomocnika strony o wizji lokalnej w marcu 2015 r. oraz nieuwzględnieniu wniosków dowodowych z czerwca 2015 r. w postaci przesłuchania 2 świadków jest chybiony.

Zarzut ten, przedstawiony już w skardze, został prawidłowo oceniony przez Sąd I instancji. W oświadczeniu z października 2010 r. skarżący nie powoływał się na powódź jako przyczynę niepodjęcia prac rolnych. Z ustaleń Starostwa Powiatowego i Lubuskiego Urzędu Melioracji Wodnych w K. O. oraz Urzędu Gminy G. jednoznacznie wynikało, że w 2010 r. na wskazanym terenie powódź nie wystąpiła. Również z zeznań wskazanych przez stronę świadków oraz wyjaśnień samego G. G. wynikało, że powodzi nie było, wystąpiła natomiast duża ilość opadów deszczu. Nie była to powódź, ale było mokro i nie można było wjechać sprzętem na pola.

Tak więc, jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji, jedynie fragmenty działek, na których skarżący kasacyjnie realizował program rolnośrodowiskowy, były podtopione, co uniemożliwiało lub utrudniało zastosowanie ciężkiego sprzętu rolniczego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z

12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, opady deszczu, nawet jeśli są intensywne, nie mogą zostać zakwalifikowane jako katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, chyba że niosą one za sobą skutki o zbliżonym wymiarze do skutków takich katastrof naturalnych jak powódź.

Jak wyżej zaznaczono, taka sytuacja nie wynikała ze zgromadzonych dowodów. Skutki opadów deszczu powodujące zalanie pewnej części upraw nie mogą zostać zakwalifikowane jako katastrofa naturalna w rozumieniu art. 47 rozporządzenia Nr 1974/2006, czy też jako "poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa", o której mowa w art. 31 rozporządzenia Nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. Zapewne warunki pogodowe utrudniły skarżącemu terminową realizację programu rolnośrodowiskowego, co nie było kwestionowane przez organ i Sąd I instancji. Jednak skarżący powinien liczyć się z wystąpieniem opadów deszczu i odpowiednio dostosować zarówno terminy przeprowadzania operacji polowych, jak i przygotować stosowny sprzęt, tak aby prawidłowo zrealizować zobowiązanie.

Skoro w sprawie nie zostało wykazane, aby wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia, to zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niewyczerpującego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy oraz błędów w postępowaniu dowodowym (pkt 1 i 4 petitum skargi kasacyjnej) nie zasługiwały na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji w zakresie nienaruszenia przez organy przepisów postępowania oraz prawidłowości przeprowadzenia w sprawie czynności kontrolnych, które zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz należycie i starannie.

Za chybiony należy także uznać zarzut naruszenia art. 153 ppsa.

W wyroku z dnia 24 września 2014 r. WSA w Gorzowie Wlkp. wskazał na potrzebę ponownej oceny stanu faktycznego sprawy, w tym przyczyn niewykonania siewu międzyplonu ozimego. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, organ wywiązał się z obowiązku realizacji wyszczególnionych wskazań i zaleceń, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Skarga kasacyjna nie zawiera w tym zakresie bliższych argumentów uzasadniających zarzut, jak również nie został postawiony zarzut niewyjaśnienia stanu sprawy.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 organy administracji zasadnie stanęły na stanowisku, że wskazany przepis nie ma zastosowania w zakresie płatności rolnośrodowiskowych, gdyż obowiązujące w sprawie przepisy prawa nie zawierają odesłań pozwalających na zastosowanie przepisów dotyczących siły wyższej zawartych w art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 (v. m.in. wyrok NSA z 10.01.2017 r., sygn. akt II GSK 2892/15; wyrok NSA z 17.08.2018 r., sygn. akt I GSK 754/18 dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypadek działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności ma znaczenie wyłącznie w kwestii ewentualnego zwrotu płatności już wypłaconych. Natomiast nie jest możliwe przyznanie wnioskodawcy płatności w ramach pakietu rolnośrodowiskowego do działek rolnych, na których nie spełniono wymogów dla danego pakietu, z powodu wystąpienia przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie. Każdy przypadek wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy rozpatrywać mając na względzie wykonanie działań w zakresie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).