Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1124/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi D. L., J. W. i K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] orzekł o umorzeniu postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za ograniczenie własności nieruchomości, w związku z przebiegiem linii energetycznej 220 kV relacji J.-A., jako bezprzedmiotowe.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] r. D. L., K. i J. małżonkowie W., reprezentowani przez adwokata M. B., wystąpili do Prezydenta Miasta C., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, o przyznanie odszkodowania za ograniczenie własności nieruchomości na skutek przebiegu przez działkę linii energetycznej 220 kV, relacji J.-A.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Spraw Wewnętrznych w C. decyzją nr [...] z dnia [...]r. udzieliło zezwolenia "A" w C. na budowę linii elektroenergetycznej, przebiegającej m.in. przez nieruchomość oznaczoną jako działka nr 1 (obecnie nieruchomości oznaczone są jako działki 2 i 3). W chwili wydania ww. decyzji, zgodnie z wpisem w ewidencji gruntów, nieruchomość pozostawała we władaniu T. W.

Działka nr 2, obręb [...], KW nr [...], obecnie stanowi własność D. L., która tytuł do niej nabyła od rodziców K. i J. małż. W.a, na podstawie umowy darowizny z dnia [...]r. rep. A [...]. Natomiast działka 3 KW nr [...], stanowi własność K. i J. małż. W. na podstawie aktu własności ziemi nr [...].

Ograniczenie własności nieruchomości polega na tym, że nad działką nr 2 przebiega linia elektroenergetyczna. Na działce oznaczonej nr 3 posadowiony jest słup wysokiego napięcia.

Decyzja zezwalająca na wybudowanie linii relacji J. –A. wydana została na podstawie art. 35 i 36 ust. 1 12 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z I961 r., Nr 18, poz. 94). W myśl tego przepisu "Organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach i prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach- zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe,, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także Inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodowi urządzeń.

Natomiast art. 35 ust. 3 tej ustawy stanowił, że "jeżeli przeprowadzenie przewodów i urządzeń powoduje, ze nieruchomość me nadaje się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w niniejszej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomość". Właścicielowi, jeżeli poniósł na skutek ograniczenia prawa własności nieruchomości straty, należało się, od tego na czyj wniosek nastąpiło ograniczenie, odszkodowanie w granicach tych strat. Jego wysokość, o ile nie doszło do jej określenia w drodze wzajemnego porozumienia stron, ustalał organ który wydał decyzję zezwalającą na ograniczenie prawa własności nieruchomości (art. 36 cyt. ustawy).

Zgodnie z upoważnieniem wynikającym z art. 8 ust. 13 cyt. ustawy Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia z dnia 31 stycznia 1961r. (Dz.U. za 1961r. Nr 5, poz. 35), określiła zasady odszkodowania za ograniczenie prawa własności. W myśl § 3 tego rozporządzenia: "Odszkodowanie za ograniczenie prawa własności do nieruchomości powinno odpowiadać procentowemu zmniejszeniu się wartości nieruchomości na skutek ograniczenia prawa własności. Wartość nieruchomości dla ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności powinna być określona według zasad odszkodowania przewidzianych w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W razie gdy ograniczenie prawa własności do nieruchomości nie powoduje zmniejszenia się wartości nieruchomości, a jedynie utratę pożytków, odszkodowanie nie może przekraczać 10- krotnej rocznej wartości utraconych pożytków ustalonej na podstawie opinii biegłego". W świetle art. 36 ust. 2 ustawy, odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach im pionach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od w powstania szkody.

W myśl art. 36 ww. ustawy, odszkodowanie za straty spowodowane między i innymi przeprowadzeniem przewodów i urządzeń do przesyłania energii, strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy).

Jednocześnie powołaną wyżej decyzją z dnia [...] r. zobowiązano "A" w C. do dokonania spisu szkód i zniszczeń powstałych w trakcie wykonywania prac przy współudziale właścicieli lub użytkowników i przedłożenia tego odpisu Wydziałowi Spraw Wewnętrznych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. W operacie wskazano podstawy prawne do ustalenia wysokości odszkodowania oraz kwoty ustalone z tytułu poniesionych przez strony szkód. Na kwotę [...] zł składało się "odszkodowanie za zasiewy, uprawy i plony" oraz "odszkodowanie za ograniczone prawo rzeczowe w związku z postawieniem slupów energetycznych" za 100 m2. Ustalona w ten sposób kwota została wypłacona na rzecz T. W. w [...]r., co potwierdza pieczęć zamieszczona na str. 50 operatu. W operacie tym stwierdzono: "Odszkodowanie za ograniczone prawo rzeczowe powstałe w związku z wybudowaniem słupów energetycznych przyjęto zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31.1.1961r. ( Dz. Ust. nr 3 z dnia 9.2.1961 r., poz. 35)".

Odszkodowania w tym czasie, jak zauważa organ, wypłacane były przekazem pocztowym, przy czym nie wszyscy uprawnieni otrzymywali w tym zakresie decyzje. Osoby te składały podpisy pod operatami szacunkowymi, stąd miały wiedzę co do tego, że odszkodowanie im przysługuje. Jeśli T. W. nie otrzymałby ustalonej w operacie kwoty, przysługującej mu z tytułu odszkodowania, to z całą pewnością zwróciłby się do zakładu energetycznego z żądaniem zapłaty. Poza tym, jak ustalił organ, kwota odszkodowania nie została złożona do depozytu sądowego. Zdaniem organu I instancji, ustalone w sprawie okoliczności potwierdzają fakt wypłacenia odszkodowania.

W odwołaniu z dnia [...] r. pełnomocnik stron zarzucił organowi I instancji:

1/ nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na niezasadnym przyjęciu, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe,

2/ nierozpoznanie wniosku w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy ustawy o gospodarce nieruchomości, lecz w oparciu o przepisy, które już nie obowiązują,

3/ dowolne uznanie, iż T. W. otrzymał odszkodowanie, podczas gdy brak jest dowodów, które by to potwierdzały.

W uzasadnieniu tego pisma procesowego pełnomocnik podniósł, iż organ I instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Oparł się na nieobowiązujących przepisach, podczas gdy wniosek został złożony w oparciu o obowiązującą ustawę o gospodarce nieruchomościami. Wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn.. akt II SA/Gl 601/12 , zapadły w podobnej sprawie, gdzie Sąd uznał, iż analogiczny wniosek powinien zostać merytorycznie rozpoznany na podstawie obowiązujących reguł określających przesłanki i wysokość odszkodowania. Odmowa z powołaniem się na brak podstaw do stosowania aktualnie obowiązujących przepisów, w sytuacji gdy stan ograniczenia trwa, jest z podanych wyżej względów niezasadna. Przedmiotową sprawę, w jego ocenie, należy zakwalifikować jako dotyczącą stanu faktycznego, który jakkolwiek powstał pod rządami innych przepisów, to nadal istnieje i wywołuje skutki pod postacią ograniczenia praw właścicieli.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w całości kwestionowane rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że skoro od wydania ostatecznej decyzji ustalającej odszkodowanie nastąpił znaczny upływ czasu, to wypłata na podstawie tej decyzji wymaga obecnie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia czy rzeczywiście nie dokonano w przeszłości jego wypłaty.

Organ I instancji, co podkreślił Wojewoda, przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe na okoliczność wypłaty w przeszłości odszkodowania. Zbadał m.in. dokumentację będącą w zasobie archiwalnym urzędu. Ponadto zwrócił się do Archiwum Państwowego w C., Archiwum Akt Nowych w W. o weryfikację czy ww. jednostki są w posiadaniu dokumentacji, z której wynikałoby, że wypłacono należne T. W. odszkodowanie. Organ zwrócił się także do Sądu Rejonowego w C. - Oddziału Finansowego, czy organ ten jest w posiadaniu dowodów wpłat i wypłat z rachunków depozytowych tytułem odszkodowania oraz do Sądu Rejonowego w C. II Wydziału Cywilnego - czy w skorowidzach lub repertoriach będących w zasobach Sądu znajduje się informacja, z której wynika że wpłacono do depozytu sądowego należną kwotę, ewentualnie czy należność ta została wypłacona z depozytu. W związku z tym, że w latach sześćdziesiątych należności z tytułu odszkodowania mogły zostać wpłacone na książeczkę oszczędnościową, organ wystąpił również do "B" Oddziału w C. z pytaniem, czy na rzecz T. W. nastąpiła taka wypłata. Każdy z ww. podmiotów udzielił informacji, że brak jest dokumentów potwierdzających fakt wypłaty odszkodowania albowiem upłynął okres archiwizacji tego rodzaju dokumentów urzędowych (dokumentacja jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu).

Organ wystąpił do Centralnego Ośrodka Rozliczeniowego "C" w B. celem ustalenia czy jest on w posiadaniu przekazu pocztowego potwierdzającego fakt przekazania kwoty odszkodowania T. W. "C" S.A. udzieliła informacji, że okres przechowywania dokumentów przekazowych wynosił 14 miesięcy, licząc od dnia następnego po dniu nadania. Okres ten następnie wydłużono do lat 5. W chwili obecnej "C" jest w posiadaniu przekazów za okres od stycznia 2010r.

Organ podjął także czynności zmierzające do ustalenia, czy kwota odszkodowania nie została złożona do depozytu sądowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza aby podjęto jakiekolwiek czynności procesowe zmierzające do złożenia odszkodowania do depozytu sądowego. Należy więc stwierdzić, że odszkodowanie to nigdy nie zostało przekazane do depozytu sądowego, co stanowi dowód pozwalającym na stwierdzenie, że odszkodowanie wypłacono.

W świetle ustalonych wyżej okoliczności, zdaniem Wojewody należy stwierdzić, że należne odszkodowanie za szkody powstałe w związku z budową przedmiotowej linii zostało ustalone i wypłacone. Widniejąca na operacie szacunkowym informacja: "Należność płatna", Oddział IV, z kwot przewidzianych w P.P.I. [...] r. z rozdziału koszt przyjęcia terenu", potwierdza wypłatę ustalonego odszkodowania zgodnie z ówcześnie przyjętymi zasadami. W tym stanie rzeczy przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1991 o gospodarce nieruchomościami nie dają podstaw prawnych do ponownego ustalenia i wpłaty odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości.

W skardze z dnia 13 października 2016 r. pełnomocnik stron podnosi zarzuty analogiczne jak w odwołaniu:

1/ dowolne uznanie, iż przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami nie dają podstawy do ustalenia odszkodowania za ograniczenie własności nieruchomości;

2/ pominięcie okoliczności, iż brak jest dowodu, który świadczyłby o tym, że T. W. składał wniosek o wypłatę odszkodowania, a w konsekwencji naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, iż T. W. otrzymał odszkodowanie podczas gdy brak jest dokumentów, które potwierdzałyby ten fakt.

Pełnomocnik wskazał także na brak odniesienia się organu odwoławczego do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie ze względów przytoczonych w uzasadnieniu jego decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta C. z [...]r. nr [...] umarzające postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za ograniczenie własności nieruchomości, w związku z przebiegiem linii energetycznej 220 kV relacji J.-A., jako bezprzedmiotowe

Umorzenie postępowania, jak wynika z uzasadnień organu II i I instancji, nastąpiło w związku z wypłatą odszkodowania ustalonego na rzecz T. W., władającego działką nr 1 (obecnie działki nr 2 i 3), w związku ze szkodą poniesioną ze względu na instalację linii energetycznej oraz posadowienia słupa wysokiego napięcia (działka nr 3). Ograniczenia prawa do nieruchomości, stanowiące przyczynę szkody, nastąpiło na mocy decyzji z [...] r., podjętej na podstawie art. 35 i 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94).

Zdaniem skarżących, odszkodowanie nie zostało wypłacone, stąd wywodzą, że postępowanie w tej sprawie powinno być prowadzone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.2147, dalej: u.g.n.).

Sąd podziela w tym miejscu pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2014 r. ( I OSK 147/13, LEX nr 1511959), który w sytuacji wydania decyzji w oparciu o art. 35 i 36 w/w ustawy, opowiedział się za dopuszczalnością zastosowania w sprawie aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie (pogląd ten prezentowany jest także w szeregu innych wyroków NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych). Jednocześnie zauważył, że warunkiem stosowania u.g.n. jest to, aby objęte nią uprawnienie nie zostało skonsumowane wcześniej, w szczególności sprawa nie została załatwiona w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość (ostateczną decyzją). Innymi słowy, jeśli nie zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie w trybie art. 36 ustawy wywłaszczeniowej.

W przedmiotowej sprawie, uznać przyjdzie w kontekście ustalonych okoliczności sprawy, że doszło do ustalenia wysokości odszkodowania (co jest bezsporne zważywszy na dane zwarte w operacie szacunkowym), jak również i do jego wypłaty. Sam fakt wypłaty nie został potwierdzony, jednakowoż postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ I instancji, w tym ustalenia dotyczące trybu wypłacania odszkodowania w okresie, w którym szkoda zaistniała, treść operatu szacunkowego, zobowiązanie w decyzji wywłaszczeniowej do wypłaty odszkodowania przez "A", znaczny upływ czasu od wystąpienia szkody ([...] r.) i brak aktywności uprawnionego oraz jego następców prawnych oraz brak potwierdzenia złożenia do depozytu sądowego kwoty odszkodowania, wskazują z dużą dozą prawdopodobieństwa na dokonanie takiej wypłaty.

Należy także zauważyć, że w odszkodowaniu zakreślonym przez art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. mieszczą się wszelkie szkody związane z ograniczeniem własności na podstawie art. 35 tego aktu. Jak zauważył Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 1 kwietnia 2016 r., I ACa 1233/15, regulując w ust. 1 tego artykułu odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości objęto nim wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń, o czym mowa w art. 35 powyższej ustawy, włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości.

Kwestia ma o tyle znaczenie dla przedmiotowej sprawy, że odszkodowanie ustalane na podstawie art. 36 ustawy wywłaszczeniowej obejmowało tylko szkodę rzeczywistą, co dawałoby by podstawy do prowadzenia postępowania odszkodowawczego w trybie u.g.n. w zakresie pozostałej części szkody (utraconych korzyści).

Wobec tego, skoro w przedmiotowej sprawie miało miejsce ustalenie oraz wypłata odszkodowania na podstawie art. 36 ustawy wywłaszczeniowej, to tym samym brak jest podstaw do prowadzenia postępowania odszkodowawczego w trybie przewidzianym w art. 129 ust. 5pkt. 3 u.g.n. Co za tym idzie wszczęte w tym zakresie postępowanie, jako bezprzedmiotowe, podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W świetle powyższych ustaleń Sądu zarzuty podnoszone w skardze, zmierzające do prowadzenia postępowania odszkodowawczego na podstawie przepisów u.g.n., nie znajdują uzasadnienia.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.