Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 699/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Ośrodka Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. J. z dnia [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Dyrektorowi Ośrodka Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; 4. w pozostałym zakresie oddala skargę; 5. zasądza od Dyrektora Ośrodka Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. na rzecz skarżącego K. J. kwotę 100 zł (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. J. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. (złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej) K. J. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący), zwrócił się do Dyrektora Ośrodka Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. (zwany dalej: DOEIiZK, organ) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania, czy działka – teren przy ul. [...] (przejście z ul. [...] do [...]) należy do Ośrodka Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. (zwany dalej także: Ośrodek), a jeśli nie, to czy DOEIiZK wie do kogo należy ten teren, kto jest jego administratorem.

Do wniosku skarżący złożył mapę z zaznaczonym przejściem z ul. [...] do [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. (data złożenia skargi za pośrednictwem platformy ePUAP) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na jego wniosek z dnia [...] stycznia 2018 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej - poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;

2. art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., zwana dalej: u.d.i.p.), w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku - poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r., 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie grzywny organowi,

4) zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę wnioskodawca wskazał, iż termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. To czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną. Podniósł także, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawy upłynęły już ponad 2 lata od złożenia wniosku, a organ dalej pozostaje w bezczynności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie. Zarzucił, że skarga nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, co skutkuje jej niedopuszczalnością. Ponadto treść wiadomości e-mail z dnia [...] stycznia 2018 r. nie pozwala na jednoznaczne zakwalifikowanie jej jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej. We wniosku tym skarżący nie odwołał się do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto wiadomość e-mail wnioskodawca rozpoczął od krótkiego wprowadzenia opisującego sytuację, w której się znajduje jako student [...] (zwana dalej: [...] korzystanie z drogi, oblodzenie), kompletnie niezwiązaną z treścią wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ udostępnia pomieszczenia w budynku przy ul. [...] w W. [...]. Uznał zatem, że treść wiadomości e-mail z dnia [...] stycznia 2018 r. dotyczy raczej relacji na linii uczelnia-student.

Ponadto z brzmienia art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że wnioskodawca powinien we wniosku o udzielenie informacji publicznej wskazać sposób i formę jej udzielenia. Wbrew zawartym w skardze twierdzeniom skarżącego, nie wskazał on w ww. wiadomości wprost sposobu, ani też formy udostępnienia informacji publicznej. Analizując treść tej wiadomości nie sposób uznać, że skarżący zażądał udostępnienia informacji poprzez przesłanie odpowiedzi na podany w tej wiadomości adres e-mail. Z tych wszystkich przyczyn organ nie zakwalifikował pytania, zawartego w ww. wiadomości, jako wniosku o udzielenie informacji publicznej. Ponadto wniosek ten - z uwagi na niewskazanie przez wnioskodawcę sposobu i formy udzielenia informacji publicznej - obarczony był wadą, która w świetle poglądów doktryny i orzecznictwa nie mogła zostać usunięta w trybie wezwania do uzupełnienia braków, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., bowiem przepisy te nie znajdują zastosowania do trybu udzielenia informacji publicznej.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżący wskazał, iż podtrzymuje zarzuty wskazane w treści skargi, nadto wnosi o "wymierzenie sumy pieniężnej". W dalszej części ww. pisma wnioskodawca odniósł się do argumentów organu podnoszonych w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga była zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w ustawie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1991/12 i 24 maja 2006r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z 23 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 646/10, publ.: orzeczenia. nsa.gov.pl). Zatem skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej zachodzi zatem w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie żadnej z przewidzianych prawem czynności, to jest nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) albo nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) albo też nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub, w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

Przedmiotem wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest bezczynność organu polegająca na nieudostępnieniu skarżącemu, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, żądanych przez niego we wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. danych w zakresie wskazania, czy działka – teren przy ul. [...] (przejście z ul. [...] do [...]) należy do Ośrodka, a jeśli nie, to czy DOEIiZK wie do kogo należy ten teren, kto jest jego administratorem.

Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku, należało ustalić, czy jest on podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a także czy żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ośrodek Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w W. jest publiczną placówką doskonalenia nauczycieli, prowadzoną przez Samorząd Województwa M.. Zadaniem ww. jednostki jest doskonalenie i wspomaganie nauczycieli wszystkich typów szkół w zakresie kształcenia informatycznego i edukacyjnych zastosowań technologii informacyjnej. DOEIiZK jest podmiotem realizującym zadania publiczne, jest bowiem jednostką organizacyjną dysponującą środkami publicznymi, a wykonywane przez tę jednostkę zadania nie mają charakteru usługowego, lecz stanowią realizację konstytucyjnego prawa każdego obywatela (nauczyciela) do nauki. Nie budzi zatem wątpliwości, jak również nie jest przedmiotem sporu między stronami, że dyrektor Ośrodka jest organem państwowej jednostki organizacyjnej zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, stosownie do art. 4 ust.1 pkt 4 u.d.i.p.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co wiąże się z upowszechnieniem zasady transparentności życia publicznego i podwyższenia świadomości prawnej społeczeństwa. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że charakter informacji publicznej ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile odnosi się do faktów i danych (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 8/13, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty wykonujące zadania publiczne, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu wykonującego zadania publiczne, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Informacją publiczną jest więc zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez ww. podmioty jak i tych, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 667/11; 30 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 1004/13, publ. j.w.).

Z tego względu należało uznać, że żądana przez wnioskodawcę informacja dotycząca wskazania, czy działka – teren przy ul. [...] (przejście z ul[...] do [...]) należy do Ośrodka, a jeśli nie, to czy DOEIiZK wie do kogo należy ten teren, kto jest jego administratorem, jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Spełniona została więc przesłanka przedmiotowa i podmiotowa zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie wniosku skarżącego.

Należy podkreślić, że przepisy u.d.i.p., nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w 14-dniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

W niniejszej sprawie niesporną jest okoliczność, że wniosek skarżącego o udostępnienie żądanej informacji publicznej wpłynął do organu w dniu [...] stycznia

2018 r. Należy zgodzić się z twierdzeniem DOEIiZK zawartym w odpowiedzi na skargę, iż treść ww. wniosku była nieprecyzyjna i nie wskazywała jednoznacznie, w jakim trybie wniosek ów został złożony. Niewłaściwie jednak DOEIiZK przyjął, że wobec faktu, iż udostępnia [...] (w skrócie [...]) pomieszczenia w budynku przy ul. [...] w W., to przedmiotowy wniosek, jako dotyczący raczej relacji na linii uczelnia-student nie podlega rozpoznaniu. Przecież gdyby ww. wniosek dotyczył takiej "relacji" to zostałby skierowany do wskazanej uczelni. Zdaniem Sądu, skoro organ nie wiedział jak zakwalifikować ww. wniosek, winien wezwać skarżącego do jednoznacznego sprecyzowania, w jakim trybie został on złożony.

Nieprawidłowe jest także twierdzenie organu, że przedmiotowy wniosek, z uwagi na niewskazanie przez wnioskodawcę sposobu i formy udzielenia informacji publicznej - obarczony był wadą, która w świetle poglądów doktryny i orzecznictwa nie mogła zostać usunięta w trybie wezwania do uzupełnienia braków, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., bowiem przepisy te nie znajdują zastosowania do trybu udzielenia informacji publicznej.

Dla złożenia wniosku o udzielenie informacji, ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje jakichkolwiek wymagań formalnych w tym zakresie poza utrwaleniem go w formie pisemnej gdzie możliwe jest jego przesłanie także drogą elektroniczną, bez użycia podpisu elektronicznego. Wynika to z braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek uzasadniającym to interesem faktycznym lub prawnym. Wniosek składany w trybie ustawy nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów k.p.a. Minimalne wymogi takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej.

Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, co uzasadnia przyjęcie, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone. Z tego względu np. brak autoryzowanego podpisu na wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi jego braku formalnego (por. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08, z dnia 30 listopada 2012 r., I OSK 1991/12, z dnia 27 marca 2018 r., I OSK 1701/16, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi jednak spełniać wymogi określone w art. 63 k.p.a. w sytuacji, w której występują podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p.

Z chwilą wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, organ obowiązany jest ustalić, czy przedmiot wniosku rzeczywiście dotyczy informacji publicznej, a jeśli tak to o jakim charakterze (informacje proste czy przetworzone), czy informacje te znajdują się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy podmiot zobowiązany posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę oraz czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice prawnie chronione. Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a brak ustawowych ograniczeń w jej udostępnieniu, organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej. W tych sytuacjach wniosek nie musi spełniać wymogów określonych w k.p.a. Dopiero ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. uzasadnia wezwanie wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych wniosku, jeżeli wniosek jest obarczony brakami, o jakich stanowi k.p.a. Dopiero bowiem w takiej sytuacji – z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. – do decyzji, a w konsekwencji i postępowania poprzedzającego jej wydanie, znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Wówczas do usunięcia braków formalnych wniosku znajduje zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2018 r., I OSK 1701/16, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, co przedstawiono wyżej, podstawowym obowiązkiem organu – w odniesieniu do ww. wniosku skarżącego, było ustalenie w jakim trybie został on złożony. Dopiero ustalenie, że przedmiotowy wniosek został złożony w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji, determinowało dalsze czynności organu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W sprawie niesporne jest także, iż na przedmiotowy wniosek organ nie udzielił odpowiedzi. Stwierdzić należy, iż w dacie wniesienia skargi na bezczynność do Sądu, organ pozostawał w bezczynności. W tym stanie sprawy Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wniosku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 Sąd uznał, że ustalony stan faktyczny daje podstawę do przyjęcia, że organ w niniejszej sprawie dopuścił się bezczynności.

Oceniając, czy brak działania miał charakter kwalifikowany tj. bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. wskazać należy, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem bardzo znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować jakieś wyjątkowo dolegliwe dla strony skutki. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że działanie (zaniechanie) organu było związane z jego złą wolą oraz, że wywołało dla strony wyjątkowo dotkliwe skutki. Zwrócić należy też uwagę, że po wniesieniu wniosku skarżący przez okres ponad dwóch lat nie dopytał organu, czy rozpoznał ww. wniosek. Z tych względów Sąd uznał, iż stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji wyroku).

Odnosząc się do zgłoszonego w skardze (i jej uzupełnieniu) żądania wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia sumy pieniężnej podkreślenia wymaga, iż oba te środki mają charakter finansowy i mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy tym decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu. Z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie środka odwoławczego czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności.

W orzecznictwie przyjmuje się, że grzywna ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, natomiast suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter prewencyjny i kompensacyjny. Omawiana grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki NSA z dnia: 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2285/19; 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1189/17; 19 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 490/17; 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/165, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei zasądzona suma pieniężna ma zrekompensować, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Suma pieniężna stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 705/16, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3271/19, z 23 września 2020 r. sygn. akt I OSK 434/20).

Sąd orzekający w sprawie uznał, iż wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł uzasadnione jest zaniechaniem podjęcia jakichkolwiek działań, zmierzających do załatwienia złożonego przez skarżącego wniosku. Wskazana wysokość grzywny stanowić będzie adekwatny środek dyscyplinujący do terminowego wywiązywania się z obowiązków określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. O powyższym Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku.

W sprawie niniejszej nie zachodziła, zdaniem Sądu, potrzeba zrekompensowania skarżącemu uszczerbku (na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji). Jak już wcześniej wskazano, po złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skarżący przez okres ponad dwóch lat, aż do dnia złożenia skargi, nie zwracał się do organu z zapytaniem, czy też interwencją co do załatwienia tego wniosku. Dlatego w tym zakresie Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił (pkt 4 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania w kwocie 100 zł obejmujących zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wpisu sądowego od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (w punkcie 5 sentencji wyroku).