Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1078/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Adam Nita, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej ZUS, organ lub Zakład) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i 3b i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017. 1778 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." lub ustawa oraz w związku z § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003. 141. 1365), dalej Rozporządzenie odmówił panu K. K. (dalej strona lub zobowiązany) umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...]r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek w tym:

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 09/2012-10/2012; 02/2013-04/2013; 06/2013- 08/2013; 11/2013-01/2015 - w kwocie 6 774,30 zł, w tym z tytułu:

- składek - 5 656,30 zł

- odsetek (naliczonych na dzień 04.04.2018r.) -1.118 zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w dniu 4 kwietnia 2018 r. zobowiązany zwrócił się jako spadkobierca ubezpieczonego będącego jego ojcem z wnioskiem do Oddziału ZUS w B. o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. We wniosku wskazał, iż ojciec w spadku pozostawił mu jedynie dług wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Oświadczył, że cały majątek został podstępnie przejęty przez wspólniczkę i jednocześnie konkubinę ojca. Kolejno dodał, iż dom, samochód, meble, wyposażenie domu po zmarłym ojcu zostało wykupione przez syna i synową wspólniczki ojca, a on sam rozpoczął proces sądowy o odzyskanie tych dóbr, obecnie stara się o kasację wyroku w Sądzie Najwyższym. W dalszej części pisma zobowiązany nadmienił, że naliczone koszty sądowe związane ze sprawą o odzyskanie majątku po zmarłym ojcu w kwocie 18 000 zł są dla niego sumą abstrakcyjną. Oświadczył, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, miał ciężki start życiowy, niczego w życiu się nie dorobił, a w wyniku ciągłego stresu i [...] podupadł na zdrowiu. Nadmienił, iż w młodości ojciec kupując dom "wyłudził" od niego majątek, pozostawiony mu przez zmarłą matkę, obiecał mu, iż po jego śmierci strona odziedziczy cały majątek. Dodał, iż w 2018 r. zostało mu przyznane świadczenie emerytalne, z którego na rzecz długu ojca dokonywane są potrącenia w kwocie: 155 zł miesięcznie. Oświadczył również, że w ostatnim czasie w wyniku błędnych wyliczeń Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. zażądał od niego 30 000 zł - ostatecznie decyzje wydane przez Zakład zostały uchylone. Podsumowując wniosek zobowiązany ponowił prośbę o umorzenie zobowiązania oraz wskazał, że osobą, która powinna spłacać dług ojca jest jego konkubina.

W toku prowadzonego postępowania o umorzenie należności z tytułu składek zobowiązany przedłożył następujące dokumenty:

- kserokopię odpisu wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...]r.;

- kserokopię odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...]r.;

- kserokopię postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...]r.

- kserokopię zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w S. z dnia [...]r.;

- kserokopię pisma z Prokuratury Rejonowej w S., pismo z dnia [...]r.;

- kserokopię zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego z dnia [...]r.;

- pismo z dnia : 8 maja 2018r.;

- PIT-36 za 2017rok;

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej.

Organ stwierdził, że głównym argumentem, na który powołuje się strona jest fakt przejęcia, pozostawionego przez zmarłego ojca, majątku przez jego wspólniczkę i to właśnie ją wskazała jako osobę, która winna uregulować zadłużenie na koncie ojca. Z przedłożonych do akt sprawy dokumentów (pismo z dnia: 12 marca 2018r.) wynika również, że strona kwestionowała obowiązek podlegania przez ojca obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie prowadzenia działalności gospodarczej (lata 2012-2013). W jej przekonaniu ojciec nie prowadził w tym okresie działalności, a jedynie zapomniał ją wyrejestrować. Jednocześnie zaznaczyła, iż wskutek błędów urzędników Zakładu należności figurujące na koncie ojca nie zostały wyegzekwowane ze świadczenia emerytalnego w ustawowym okresie. Odnosząc się do powyższych argumentów Zakład powiadomił zobowiązanego, że w sprawie ustalenia obowiązku podlegania jego ojca do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej powinien zwrócić się do właściwego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, zaś odnośnie możliwości wyegzekwowania należności ze świadczenia emerytalnego ojca wskazał, że w stosunku do ojca zobowiązanego powadzone było skuteczne postępowanie egzekucyjne (skierowane do w/w świadczenia). Zatem miał on możliwość wypowiedzenia się co do okresów objętych postępowaniem egzekucyjnym - nie był pozbawiony prawa do obrony. ZUS ustalił, że ojciec zobowiązanego w okresie od 31 grudnia 1998 do 31 stycznia 2015 prowadził działalność gospodarczą w zakresie: sprzedaży hurtowej [...]. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zobowiązany był opłacać składki za każdy miesiąc. W związku z tym, że nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne powstały zaległości. W ten sposób stał się dłużnikiem ZUS, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie składek. Zakład jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ zauważył, że w stosunku do przedmiotowych należności było prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne z zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego ojca zobowiązanego, oraz że decyzją z dnia [...] r. strona została zobowiązana jako spadkobierca do spłaty zobowiązań po zmarłym ojcu. Zasadność stanowiska Zakładu w przedmiocie wydania decyzji została potwierdzona wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r., oddalającym odwołanie strony od tej decyzji.

Organ ustalił, że zobowiązany obecnie uzyskuje dochody z tytułu świadczenia emerytalnego wypłacanego przez ZUS 0/B. w kwocie brutto 1091,77 zł. Z przedmiotowego świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości: 155 zł miesięcznie, do wypłaty zostaje 772,35 zł netto. Zgodnie z oświadczeniem zobowiązanego posiada on dodatkowe źródło dochodu z tytułu zatrudnienia w charakterze administratora posesji, wysokość dochodów to kwota rzędu: 500 zł netto miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która posiada własne źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego wypłacanego przez ZUS 0/B, w kwocie 840,21 zł netto. Zobowiązany ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem, bez określenia ich kwoty. Nie posiada innych zobowiązań pieniężnych, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Poza zadłużeniem z tytułu składek posiada również inne zobowiązania finansowe, których łączna wartość znacznie przekracza wysokość zadłużenia wobec Zakładu. Przedmiotowe należności dochodzone są za pośrednictwem komornika sądowego, oraz zabezpieczone są wpisem hipotecznym. Posiada majątek nieruchomy - udział wynoszący 1/4 części nieruchomości przy czym na udziale tym dokonano wpisu hipotecznego: kwota zabezpieczenia: 45 414,15 zł. Zobowiązany nie posiada mienia ruchomego. Wobec zobowiązanego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - egzekucja skuteczna.

Organ podniósł, że zobowiązany nie wskazał podstawy prawnej, na podstawie której ZUS ma rozpatrzyć jego wniosek, w związku z tym został on rozpoznany w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w tej sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a ustawy.

Organ wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, zaś całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261, oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ stwierdził, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie tych przepisów, gdyż przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, nie zachodzą w sprawie. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również w sytuacji zobowiązanego nie ma zastosowania. Nie można stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., zaistniały w przypadku zobowiązanego. Naczelnik Urzędu Skarbowego dotychczas nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z przyznanego zobowiązanemu świadczenia emerytalnego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne, zobowiązany posiada udział w nieruchomości wspólnej.

Zdaniem organu przedstawione powyżej fakty dowodzą, że w sprawie zobowiązanego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s.

Następnie, wskazując na przepis art. 28 ust. 3a ustawy, organ stwierdził, że w Rozporządzeniu zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie tj. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Oceniając sytuację zobowiązanego przez pryzmat tych przepisów organ nie znalazł przesłanek uzasadniających umorzenie należności. Podkreślił, że umorzenie należności jest zarezerwowane dla sytuacji nadzwyczajnych (wyjątkowych, krytycznych), gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań, a także nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji. Stwierdził, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia nie ma w stosunku do zobowiązanego zastosowania, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej. Nadto zobowiązany nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 , zaś wskazane przez niego problemy zdrowotne tj. stres, [...] mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Organ wyjaśnił, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W tej kwestii ustalił, że zarówno zobowiązany jak i jego małżonka dysponują stałym źródłem dochodu jakim jest emerytura. Jednocześnie zobowiązany osiąga dodatkowy dochód z tytułu zatrudnienia jako administrator posesji. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że obecna sytuacja zdrowotna zobowiązanego uniemożliwia lub ogranicza pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia.

Powołując się na przepis § 3 ust. 1 Rozporządzenia, organ stwierdził, że stanowi on wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, to znaczy, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa właśnie na nim, zaś ciężar wykazania istotnych okoliczności pozwalających na ocenę zaistnienia którejś z przesłanek z § 3 Rozporządzenia spoczywa na osobie, która ubiega się o umorzenie należności z tytułu składek.

Organ zauważył, iż zobowiązany osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie: 772,35 zł netto, pracuje również jako administrator posesji osiągając dochody w kwocie: 500 zł netto miesięcznie (dochody razem: 1272,35 zł netto). Jego żona posiada własne źródło dochodu z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 982,65 zł brutto, tj. 840,21 zł netto miesięcznie. Ponadto zobowiązany nie określił wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem. Organ stwierdził, że łączny dochód rodziny zobowiązanego, po odliczeniu dokonanych potrąceń przez Zakład, wynosi ok. 2112 zł, co jest kwotą wyższą od minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za 2017 zarówno dla gospodarstwa pracowniczego 2 osobowego - 1874,67 zł, jak i od kwoty minimum socjalnego dla gospodarstwa emeryckiego 2 osobowego - 1864,73 zł. Dodał, że pomimo powoływanych trudności finansowych zobowiązany nie korzysta z pomocy społecznej jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby materialne bez pomocy państwa. Dochody rodziny zobowiązanego są regularne i zasadniczo nie różnią się od dochodów innych osób pobierających świadczenia. Z pobieranego przez niego świadczenia jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne, przy jednoczesnym zapewnieniu środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Organ wyjaśnił, że świadczenia z ubezpieczenia społecznego są chronione prawnie poprzez zawężenia zakresu dokonywanych potrąceń, które mają na celu ochronę dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych, poprzez zapewnienie środków utrzymania. Tym samym opłacenie zaległych składek (czy to poprzez dalsze dokonywanie potrąceń egzekucyjnych czy też w ramach umowy ratalnej) na ubezpieczenie zdrowotne w dłuższym okresie czasu, nie pozbawi zobowiązanego jak i mu najbliższych środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z powyższego wynika, iż brak jest możliwości umorzenia w oparciu o w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Organ dodał, że zobowiązany nie wykazał wystąpienia szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie wnioskowanych należności, nie poniósł strat materialnych spowodowanych zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, np. powódź, pożar, kradzież, itp.

Podsumowując organ stwierdził, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (tak wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 848/16).

Dlatego też ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu przedmiotowych składek.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja narusza jego dobra osobiste i pozbawia go środków do życia. Podkreślił ponownie, że po stracie ojca i pozbawieniu go spadku, dom który częściowo finansował został sprzedany pozornie synowi synowej konkubiny ojca i dlatego osoby te wspólnie odpowiadają solidarnie za przedmiotowy dług.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Oceniając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że dotyczyło ono odmowy umorzenia składek ZUS wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne.

W myśl art. 28 ust. 1 ustawy należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 13). Należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (ust. 2). Całkowita nieściągalność zachodzi w przypadku stwierdzenia okoliczności opisanych w art. 28 ust. 3 pkt od 1-6 ustawy. Ustalenie, że w sprawie nie zachodzi którakolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie powoduje niedopuszczalność orzekania o umorzeniu tych należności. Przypadki, w których pomimo braku całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek opisanych w art. 28 ust 3a ustawy możliwe jest ich umorzenie określone zostały w Rozporządzeniu, wydanym na podstawie delegacji z art. 28 ust. 3b ustawy.

Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że istota decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest jej uznaniowy charakter. Umorzenie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki przytoczone w przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważeniami argumenty podniesione przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane (art. 11 K.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 K.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.) – tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 58/18.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o wskazane wyżej zasady Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one przepisów prawa materialnego czy postępowania.

Poza sporem było, że decyzją z dnia [...]r. zobowiązano skarżącego do spłaty przedmiotowych zobowiązań po jego zmarłym ojcu. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Sporna zaległość dotyczy należności z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez ojca zobowiązanego. Bezsporne było również, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności skoro z przyczyn oczywistych nie zachodziła żadna przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4 i 4b (śmierć dłużnika, oddalenie wniosku o upadłość, zaprzestanie prowadzenia działalności, postępowanie likwidacyjne i zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym). Wysokość nieopłaconych składek przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 4a), naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5), prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne (pkt 6). Skarżący nie podważał tych okoliczności.

Tym samym zasadnie organ uznał, że w sprawie nie występują przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy.

Badając kwestię zaistnienia warunków do zastosowania przedmiotowej ulgi opisanych w Rozporządzeniu organ prawidłowo stwierdził, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia nie wystąpiła, gdyż zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej, a nadto nie dowiódł by poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Słusznie również organ ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, gdyż wskazane przez zobowiązanego problemy zdrowotne, stres czy [...] nie mają charakteru przewlekłej choroby pozbawiającej skarżącego możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Zobowiązany jak i jego małżonka posiadają stałe źródło dochodu (emerytura), a nadto skarżący pozostaje w zatrudnieniu osiągając dochód dodatkowy.

Co do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia organ właściwie ustalił, że i ta okoliczność w sprawie nie wystąpiła, ani też nie została przez skarżącego wykazana. Skarżący osiąga miesięczne dochody netto w wysokości 1.272,35 zł, a jego żona w wysokości 840,21 zł netto. Tym samym łączny dochód rodziny wynosi ok. 2.112 zł, co jest kwotą wyższą od minimum socjalnego wyliczonego za 2017 r. tak dla gospodarstwa pracowniczego 2 osobowego jak i dla gospodarstwa emeryckiego 2 osobowego (odpowiednio 1.874,67 zł i 1.864,73). Skarżący nie określił ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem, ani nie wskazał by korzystał z pomocy społecznej. Tym samym organ słusznie stwierdził, że opłacanie składek nie pozbawi zobowiązanego i jego żony możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Co prawda poza zadłużeniem z tytułu składek skarżący wykazywał inne zobowiązania finansowe przekraczające należności ZUS, które są dochodzone w trybie egzekucyjnym oraz zabezpieczone wpisem hipotecznym na jego udziale w nieruchomości, to jednak tego rodzaju należności cywilnoprawne nie mogą stanowić uzasadnionej podstawy do umorzenia należności publicznoprawnych. "Spłacenie długu publicznoprawnego winno mieć bezdyskusyjne pierwszeństwo przed spłaceniem należności o charakterze cywilnoprawnym" (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Po 942/14). Ponadto skarżący nie wykazał, by zadłużenie to i jego egzekucja prowadziła do braku zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych jego i jego rodziny.

Należy przy tym podkreślić, że wskazaną przez skarżącego okolicznością stanowiącą podstawę do wniosku o umorzenie przedmiotowych należności był fakt pozbawienia go majątku zmarłego ojca poprzez działanie jego wspólniczki, a zarazem konkubiny co doprowadziło do tego, że w spadku po ojcu otrzymał jedynie długi wobec ZUS. Wskazał również, że w młodości jego ojciec kupując dom "wyłudził" od niego, pozostawiony mu przez zmarłą matkę majątek. Okoliczności te choć istotne dla zobowiązanego nie stanowią jednej z ustawowych przesłanek stanowiących o całkowitej nieściągalności składek, pozostają poza zakresem art. 28 ust. 3 ustawy. Zobowiązany nie wykazał by sporne należności ciążyły na innej osobie, zaś z decyzji zobowiązującej skarżącego jako spadkobiercę do spłaty zobowiązań po zmarłym ojcu wprost wynika, że zobowiązanym jest skarżący. Z decyzji tej wynika również kwota spłacanych należności i ich charakter związany z prowadzeniem przez ojca zobowiązanego działalności gospodarczej. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż działalność ta nie była prowadzona (lata 2012-2013) nie mogła stanowić przedmiotu decyzji w sprawie umorzenia spornych należności podobnie jak wskazywanie na błędy urzędników ZUS skutkujące nie wyegzekwowaniem tych należności ze świadczenia emerytalnego jego ojca.

W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wyczerpująco zebrał i rozpatrzyła cały dostępny mu materiał dowodowy i poddał go wnikliwej weryfikacji, zaś decyzja nie narusza przepisu art. 107 K.p.a. Dokonana przez organ analiza sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej skarżącego była kompletna, a rozstrzygnięcie nie nosiło cech dowolności.

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. DZ. U. 2018. 1302) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

ec