Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1305/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda / spr. / AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2004 r, nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta N. z dnia [...] 2003r. znak[...], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek K. M. z dnia [...] 2003r. w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną – część ulicy[...], stanowiący działkę nr 100/2 obr. [...] w N., uznając w świetle poczynionych ustaleń, że wyżej wymienionemu nie przysługuje odszkodowanie przewidziane w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm. ), bowiem w dacie 31.12.1998r. nie był on właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2003r. znak[...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a, art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46 poz. 543, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. M. powyższa decyzja została uchylona, a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnieniem dla wydania decyzji kasacyjne było niedokonanie przez organ pierwszej instancji ustaleń dotyczących posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., ze wskazaniem, że w sprawie o odszkodowanie w trybie art. w art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną za grunt zajęty pod drogę publiczną stronami są podmioty będące właścicielami takiej nieruchomości w dacie 31.12.1998r., zaś stwierdzenie braku legitymacji stanowi przesłankę materialnoprawną do odmowy wszczęcia postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Prezydenta Miasta N. z dnia [...] 2004r. znak [...] na podstawie art. 73 ust. 1, 2 pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

( Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm. ) w związku z art. 129 ust. 1, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1 i 2 i art. 134 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku Nr 46, poz. 543 z póź. zm. ) oraz decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2003r. znak [...] o stwierdzeniu nabycia przez Gminę N. z dniem [...] 1999r., z mocy prawa własności nieruchomości położonej w N., stanowiącej działkę nr 100/2 obr.[...], objętej księgą wieczystą Nr [...] założoną po odłączeniu nieruchomości z księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w N. Wydział Ksiąg Wieczystych, po rozpatrzeniu wniosku K. M. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ulicę [...] – odmówiono wnioskodawcy ustalenia i wypłaty odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość.

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że decyzją z dnia [...] 2003r. znak [...] Wojewoda M. stwierdził nabycie przez Gminę N. z mocy prawa, z dniem [...] 1999r. własności nieruchomości, objętej księgą wieczystą Nr [...] – N., stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym 100/2 w obrębie [...] o powierzchni 0,0093 ha, powstałej z podziału działki gruntu o numerze ewidencyjnym 100 w obr. [...] na nowe działki - 100/1, 100/2, 100/3 w obr.[...] , pozostającej w dniu [...] 1998r. we władaniu Gminy N., nie stanowiącej jej własności, a zajętej pod drogę publiczną - część ulicy [...] w N. Powyższa decyzja stała się ostateczna i wykonalna z dniem [...] 2003r. W myśl odpisu z księgi wieczystej Kw Nr[...]- N. z dnia [...] 2004r. Dz. Odp.[...], wydanego przez Sąd Rejonowy w N. Wydział Ksiąg Wieczystych, do dnia [...] 2001r. włącznie przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność T. K. s. J. i M., na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 1947r., zaś w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed Wojewodą M. w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę N. z mocy prawa z dniem 01.01.1999r. jej własności ustalono, że właścicielami nieruchomości na dzień 31.12.1998r. byli spadkobiercy po zmarłym T. K., tj.: Z. R., J. K., M. R., T. K., J. S., J. Ł., S. Ł., W. P. W sprawie niniejszej wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożył K. M., który aktem notarialnym Rep. A. [...] z dnia [...] 2001r. nabył nieruchomość objętą księgą wieczystą Kw Nr [...] – N., stanowiącą działkę gruntu o numerze ewidencyjnym 100 obr. [...]. Artykuł 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1.01.1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu - odszkodowanie wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31.12.1998r. drogami gminnymi oraz Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Należne odszkodowanie z tytułu zajęcia pod drogę publiczną przysługuje zatem osobom, które w dniu 31.12.1998r. były właścicielami tej nieruchomości i zgodnie z powyższym przepisem z dniem 1.01.1999r. utraciły z mocy prawa własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, a Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego to prawo uzyskały. Jak wynika z zapisów w Księdze Wieczystej Nr [...] – N., właścicielem nieruchomości na dzień 31.12.1998r. był T. K. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 1947r., nie zaś K. M., który nabył jej własność dopiero na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży Rep. [...] z dnia [...] 2001 roku.

Od powyższej decyzji K. M. wniósł w terminie odwołanie, w którym zarzucał iż jest ona krzywdząca i niezgodna z prawem oraz domagał się wydanie orzeczenia uwzględniającego wniosek. Skarżący wyjaśniał, że gdy w 2001r. nabył przedmiotową nieruchomość z odpisu z księgi wieczystej nie wynikało by sprzedający nie był jej właścicielem, a księga wieczysta nie zawierała jakichkolwiek zastrzeżeń, czy ostrzeżeń o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem prawnym. K. M. wskazywał, że organ pierwszej instancji błędnie interpretuje art. 73 ust 2 powoływanej ustawy pomijając fakt, że w myśl przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego odszkodowanie należy się osobie, która faktycznie szkodę poniosła. Taką osoba jest właśnie skarżący, który zapłacił cenę nabycia gruntu i to jego faktycznie pozbawiono prawa własności, zaś za pozbawienie prawa własności należy się odszkodowanie o jakim mowa w art. 73 ust 2 ustawy. Decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza też Konstytucję, bowiem odmawia odszkodowania za utratę własności na rzecz władzy publicznej.

Decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2004r. znak [...] , na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a, art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46 póz. 543, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Prezydenta Miasta N. z dnia [...] 2004 r. znak [...] - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji nawiązano do złożonego w sprawie wniosku, zaskarżonego rozstrzygnięcia i zarzutów odwołania. Przytoczono dalej treść art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną , wskazując w tym kontekście, że sprawa odszkodowania może być merytorycznie rozstrzygana przy zachowaniu następujących wymogów : - została wydana posiadająca walor ostateczności decyzja Wojewody (art. 73 ust. 3) potwierdzająca uzyskanie własności nieruchomości - w tym przypadku przez Gminę N., a tym samym jednoczesną utratę prawa własności przez dotychczasowego właściciela; został zgłoszony wniosek o odszkodowanie przez właściciela nieruchomości i to z zachowaniem ustawowego terminu tj. w okresie od dnia 1.01.2001r. do 31.12.2005r. W sprawie niniejszej na podstawie odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] – N. z dnia [...] 2004 r. stwierdzono, że w dniu 31.12.1998r. jako właściciel działki nr 100 w obr.[...] o powierzchni 0,0589 ha m. N. wpisany był T. K. s. J. i M. - na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 1947r. Rep.[...], zaś zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez Wojewodę M. w decyzji z dnia [...] 2003r. Nr[...], T. K. zmarł, a współwłaścicielami tej nieruchomości w dniu 31.12.1998r. byli jego spadkobiercy : Z. R., J. K., M. R., T. K., J. S., J. Ł., S. Ł., W. P. Umową sprzedaży Rep. A Nr [...] zawartą dnia [...] 2001r. wymienieni wyżej spadkobiercy zbyli przedmiotową nieruchomość na rzecz K. M. s. E. i J. Operatem podziału wpisanym do ewidencji w Powiatowym Ośrodki Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu [...] 2002r. działka nr 100 w obr. [...] uległa podziałowi na nowe działki nr 100/1, 100/2, 100/3 w obr. [...]. Podziału nieruchomości dokonano w celu wydzielenia działki nr 100/2 - zajętej pod drogę publiczną. Działka ta w dniu 31.12.1998r. leżała w pasie drogowym ulicy Łącznik i stanowiła jezdnię asfaltowa o szerokości około 3 metrów. Z decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2003r. wynika również jednoznacznie, że wydzielona działka ewidencyjna nr 100/2 w obr. [...] o powierzchni 0,0093 ha - jako zajęta pod drogę publiczną z dniem 1.01.1999r. stała się własnością Gminy N. Jej poprzednim właścicielem nie mógł być K. M., który nabył tę nieruchomość dopiero w dniu [...] 2001r. Należy zatem uznać, że organ pierwszej instancji słusznie przyjął, że brak jest podstaw do ustalenia i wypłaty na rzecz wnioskodawcy odszkodowania, bowiem w dniu 31.12.1998r. nie był on właścicielem przejętej z mocy prawa na rzecz Gminy N. nieruchomości.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wskazano na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] 2001r. sygn. akt II CKN 601/00, zgodnie z którym - " właściciele zajętych pod drogi publiczne nieruchomości, które z dniem 1.01.1999r. stały się z mocy art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, mogą dochodzić jedynie odszkodowania przewidzianego w tym przepisie, zachowując wskazany w nim tryb ". Takie stanowisko Sąd Najwyższy potwierdził w postanowieniu z dnia [...] 2002 r. sygn. akt I CKN 636/00 stwierdzając, że sprawa ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną należy do drogi postępowania administracyjnego. Jak już wyżej wskazano, przejęcie działki ewidencyjnej nr 100/2 w obr. [...] na własność Gminy N. nastąpiło z mocy prawa z dniem 1.01.999r. w oparciu o przepis art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, natomiast w sprawach o odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, a w szczególności zasad i trybu jego ustalania i wypłacania, art. 73 ust. 4 tej ustawy odsyła do przepisów o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, które zawarte są w Dziale III Rozdziale 5 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, zatytułowanym " Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości ". W świetle przedstawionego powyżej stanowiska Sądu Najwyższego oraz w oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, zarzuty K. M. dotyczące błędnej interpretacji przez organ pierwszej instancji art. 73 ust. 2 ustawy dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie zasługują na uwzględnienie. Zauważono ponadto że oświadczenie złożone w § 1 wymienionego wyżej aktu notarialnego - umowy sprzedaży Rep. [...] z dnia[...] 2001r., mocą której K. M. nabył własność nieruchomości, dotyczące sposobu zagospodarowania działki 100 w obr. [...] nie było zgodne ze stanem faktycznym, jak również oświadczenie stron o wydaniu kupującym w posiadanie przedmiotów sprzedaży, bowiem działka ta była w dniu 31.12.1998r. faktycznie zajęta pod drogę publiczną - ulicę [...] w N. i stanowiła jezdnię asfaltową. Podkreślono też, że wydane w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie nie stanowi przeszkody do dochodzenia przez K. M. roszczeń i rozstrzygnięcia sporu pomiędzy stronami aktu notarialnego w kwestii wypłaty odszkodowania na drodze cywilnoprawnej, w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na decyzje Wojewody M. z dnia [...] 2004r. znak [...] K. M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania.

Skarżący zarzucał naruszenie zasad wynikających z art. 21 ust. 2 i 64 ust. 3 Konstytucji RP, naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację art. 73 ust 2 ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz pominiecie domniemań z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ustawy z dnia 6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece.

Uzasadniając powyższe wskazywał, że organy administracyjne orzekając w sprawie z wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania z art.73 ust. 2 ustawy, były związane domniemaniem, że osoba która była ujawniona w księdze wieczystej w chwili wydania decyzji o nabyciu przez Gminę N. prawa własności przedmiotowej nieruchomości (decyzja Wojewody z dnia [...] 2003r.) jest właścicielem o jakim mowa w tym przepisie, czyli uprawnionym do złożenia wniosku i otrzymania odszkodowania. Ustalenia i wywody uzasadnienia decyzji zaskarżonej, co do ustalania prawa własności przedmiotowej nieruchomości według stanu na dzień 31.12.1998r. naruszają w sposób oczywisty domniemanie wypływające z art. 3 ust.2 ustawy o księgach wieczystych, zgodnie z którym prawo wykreślone (w księdze wieczystej) nie istnieje. Oparcie zatem ustaleń na wpisie w księdze wieczystej wykreślonym, czyni zaskarżone decyzje niezgodne z obowiązującym prawem. Niezależnie od powyższych argumentów, skarżący podnosił, że wydane w przedmiotowej sprawie decyzje naruszają Konstytucyjną zasadę ochrony własności i dopuszczenie wywłaszczenia jedynie za słusznym odszkodowaniem. Instytucja określona art. 73 ust. 1 ustawy jest w swojej istocie wywłaszczeniem. Mimo iż ustawa przewiduje przejście prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne z dniem 1.01.1999 r. na własność Skarbu Państwa lub odpowiedniej Gminy, to wobec domniemania wynikającego z art.3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych, w sytuacji gdy dla nieruchomości jest założona księga wieczysta, prawo własności dotychczasowego właściciela wygaśnie w chwili wykreślenia wpisu w dziale II księgi wieczystej. Z tą też chwilą powstanie roszczenie o odszkodowanie określone w przepisie art. 73 ust.2 ustawy. Jest kardynalną zasadą konstytucyjną oraz cywilnoprawną, że odszkodowanie należy się osobie która szkodę poniosła. W sytuacji określonej powyższym przepisem, w związku z domniemaniem z art. 3 ustawy o księgach wieczystych, osobą która poniosła szkodę (została wywłaszczona) jest ten, którego prawo własności zostało unicestwione przez wykreślenie z księgi wieczystej. Treść bowiem księgi wieczystej rozstrzyga o istnieniu lub nieistnieniu prawa własności nieruchomości na rzecz konkretnej osoby. Tylko taka interpretacja wzajemnych relacji przepisów art. 73 ust.1 ustawy oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych jest zgodna z powołanymi przepisami Konstytucji, a także z regułami wykładni funkcjonalnej i systemowej. Uchylenie domniemań z art. 3 ustawy o księgach wieczystych wymaga stosownego orzeczenia Sądu lub jednoznacznego zapisu ustawowego. W ustawie - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną brak jest przepisu uchylającego działanie zasady rękojmi dobrej wiary ksiąg wieczystych (w rozumieniu szerokim). W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja w istocie rozstrzyga o tym komu należeć się będzie odszkodowanie, tj. czy będą to osoby wpisane w księdze wieczystej jako właściciele w dniu 31.12.1998r., czy też osoba, która wykreślona została z księgi wskutek decyzji Wojewody z dnia [...] 2003r. o przejściu nieruchomości na własność Gminy, choć formalnego i faktycznego sporu o to nie ma. Zdaniem skarżącego, rozstrzygając w tym przedmiocie, organ administracyjny winien był również mieć na względzie treść art. 5 ustawy o księgach wieczystych : W razie niezgodności treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto nabył własność." Jest niekonsekwencją, że Wojewoda, wydając decyzję z dnia [...] 2003r. o przejściu własności nieruchomości na rzecz Gminy, adresował ją także do K. M., traktując go zatem w tamtym postępowaniu jako stronę w rozumieniu art. 28 kpa, a obecnie odmawia mu prawa do odszkodowania. Fakt ten jest dodatkowym argumentem przemawiającym za słusznością postawionych tez.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.z m.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 §1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za bezzasadną stwierdzając, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

Skarżący nie kwestionuje prawidłowości ustaleń dokonanych w decyzji Prezydenta Miasta N. z dnia [...] 2004r. znak [...] oraz w decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2004r. znak [...], czy waloru dowodowego będących ich podstawa dokumentów, jak również nie podnosi zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, zaś nie stwierdzając w tym zakresie istotnych uchybień, kwestie te jako niesporne pozostawia się poza szerszymi rozważaniami. K. M. nie zaskarżył wydanej uprzednio w drugiej instancji decyzji kasacyjnej Wojewody M. z dnia [...] 2003r. znak [...], którą co do zasady należy uznać za trafną, poza błędnym wskazaniem na możliwość wydania nieznajdującego podstawy prawnej rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy stosowania przepisów prawa materialnego tj. art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm. – oznaczana dalej jako p.w.u.r.a.p.) oraz dalszych powołanych w skardze, zaś koncentruje się wokół zagadnienia dotyczącego uprawnienia K. M. do żądania odszkodowania za nieruchomości położoną w N., stanowiącą działkę nr 100/2 obr. [...], zakupioną od Z. R., J. K., M. R., T. K., J. S., J. Ł., S. Ł., W. P. notarialną mową sprzedaży z dnia [...] 2001r. Rep. [...] jako spadkobierców figurującego wówczas w księdze wieczystej jako właściciel T. K., zajętą pod drogę publiczną i pozostająca w dniu 1.01.1999r. we władaniu Gminy N. oraz nabytej przez ten podmiot w wyżej w skazanej dacie z mocy prawa, co stwierdzono ostateczna decyzją Wojewodę M. w decyzji z dnia [...] 2003r. Nr [...].

Zasadnicze znaczenie w tym zakresie ma zatem treść obowiązującego w datach wydania kwestionowanych decyzji art. 73 ust. 1 – 5 p.w.u.r.a.p., który stanowił, że: nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem ( ust. 1 ); odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca: 1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg ( ust. 2 ) ; podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3); jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości ( ust. 3 a ) ; odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r.; po upływie tego okresu roszczenie wygasa (ust. 4); podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem (ust. 5).

Powyższa regulacja stanowi formę szeroko rozumianego wywłaszczenia, zaś wykładnia gramatyczne cytowanych przepisów wskazuje wprost, że przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa bądź właściwych jednostek samorządu terytorialnego własności określonej kategorii nieruchomości następuje z mocy prawa – nie zaś aktu indywidualnego o charakterze konstytutywnym, za odszkodowaniem ustalanym i wypłacanym według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości – nie zaś na zasadach regulowanych przez prawo cywilne, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia [...] 2001r. do dnia [...] 2005 r., a po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Ze zdarzeniem prawnym, którym jest wywłaszczenie nieruchomości z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. powiązane zostało zatem powstanie po stronie właściciela nieruchomości w tej samej dacie roszczenia odszkodowawczego wynikającego z utraty prawa podmiotowego, którego realizacja została jednakże odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku. Taka konstrukcja wskazuje jednoznacznie, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest osoba tracąca własność nieruchomości z dniem 1.01.1999r. i w świetle brzmienia art. 73 ust. 1 - 5 p.w.u.r.a.p. nie istnieją jakiekolwiek podstawy do uznania za podmiot legitymowany do jego dochodzenia osoby, nie będącej właścicielem nieruchomości w powyższej dacie, nabywającej nieruchomość w drodze czynności prawnej, we właściwej formie od poprzednika prawnego Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, który utracił jej własność gruntu zajętego pod drogę. Takiej podstawy nie stwarzają także przepisy ustawy z dnia 6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst pierwotny Dz. U. Nr 19, poz. 147 z późn. zm. oraz dalej tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). Stanowią one w szczególności, że: księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1); domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje (art. 3), a w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych) - art. 5. Przepisy te umożliwiają natomiast nabycie prawa rzeczowego od osoby nieuprawnionej, która została wpisana do księgi wieczystej jako właściciel i stanowi odstępstwo od zasady nemo plus iuris in alium transfere potest, quam ipse habet, sankcjonują przewagę stanu formalnego wynikającego z treści księgi wieczystej nad rzeczywistym stanem prawnym. Skoro wyżej wskazana ochrona prowadzi do nabycia własności, nie istnieją przesłanki do żądanie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 1 – 5 p.w.u.r.a.p. Bez znaczenia dla nabycia przedmiotowego roszczenia ma stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej z dacie wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 p.w.u.r.a.p., bowiem ma ona charakter deklaratoryjny, nie zmienia ona istniejącego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan wynikający z przepisów ustawy, który nastąpił ex lege 1 stycznia1999r.

Uwzględniając powyższe zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne, a powoływanie się przez skarżącego na nabycie przedmiotowej nieruchomości w warunkach działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych jest nie tylko nieskuteczne, ale także nieuprawnione, albowiem skarżący – czego nie kwestionował w dacie zawarcia aktu notarialnego stanowiącego umowę sprzedaży z dnia [...] 2001r. Rep. [...] nie nabył przedmiotowego gruntu od podmiotów nieujawnionych w księdze wieczystej nieruchomości stanowiącej, gdzie figurował nadal jako właściciel T. K., nie zaś jego spadkobiercy.

Z wyżej wskazanych względów za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 21 ust. 2 i 64 ust. 3 Konstytucji RP, wskazując nadto, na pozytywną kontrolę konstytucyjności analizowanej regulacji dokonaną w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z 14.03.2000r. P 5/99 ( OTK 2000/2/60 ) i 20.07.2004r. SK 11/0 ( OTK-A 2004/7/66 ).

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.