Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 216/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83  ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. B.- M., K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...] Starosta, na podstawie art. 83 ust. 2, art. 88 ust. 1 i ust. 4, art. 191 ust. 5, art. 192 pkt 7 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. jedn. Dz. U z 2015, poz. 332), odmówił niezawodowej rodzinie zastępczej, A. B. – M. i K. M. przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym za okres [...] lutego 2015r. – [...] kwietnia 2015r.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, [...] czerwca 2015r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie wpłynął wniosek rodziny zastępczej niezawodowej, A. B. – M. i K. M. o przyznanie środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym. Do wniosku załączono faktury związane z kosztami utrzymania lokali mieszkalnych w łącznej wysokości 5.863,40 zł., w tym fakturę za energię elektryczną nr [...] (od [...].02.2015r. do [...].04.2015r.) w kwocie 166,03 zł., fakturę za energię elektryczną nr [...] (od [...].02.2015r. do [...].04.2015r.) w kwocie 144,48 zł., fakturę nr [...] za pobór gazu (od [...].02.2015r. do [...].04.2015r.) w kwocie 1.463,89 zł. oraz kserokopie potwierdzeń opłat za najem mieszkania w kwocie 4.089,00 zł. (3 x 1.363 zł.). Wnioskodawczyni potwierdziła opłacenie wszystkich powyższych faktur dowodami w postaci potwierdzeń zapłaty.

Wskazano, że sprawa przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego rozpatrywana jest wobec wnioskodawców, małżonków M., po raz drugi. Uprzednio wydana przez Starostę decyzja (o odmowie przyznania dofinansowania), uchylona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które przekazało sprawę organowi pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji, wskazując na instytucję uznania administracyjnego, stwierdził, że kluczowe w niniejszej sprawie jest ustalenie sytuacji majątkowej rodziny, ponieważ sytuacja majątkowa rodziny zastępczej jest ważnym czynnikiem przemawiającym za zasadnością przydzielenia fakultatywnej pomocy. Organ stwierdził, że na podstawie zebranego materiału dowodowego, nie może ustalić w sposób niebudzący wątpliwości sytuacji majątkowej strony. Organ uznał za udowodnione, że strona utrzymuje się co najmniej z emerytury K. M. w wysokości 1.848,92 zł. obciążonej egzekucją komorniczą w wysokości 462,23 zł., pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy i składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 166,40 zł. (do wypłaty miesięcznie wysokość emerytury wynosi 1.077,29 zł.) oraz świadczeń socjalnych otrzymywanych na dzieci, pochodzących od organów administracji publicznej. Organ uwzględnił również regularne wsparcie finansowe dzieci od różnych Fundacji (Fundacja przyznała na zakupy leków dla S. C. w lutym 2015r. darowiznę w kwocie 2100,00 zł., wspólnota organizuje zbiórkę pieniędzy na zakup suplementów i odżywek niezbędnych w leczeniu dziewczynki. Miesięcznie jest to kwota 100 euro lub pomoc rzeczowa w postaci miesięcznego zapotrzebowania 60 nutridrinków). Stwierdzono jednak nieścisłość, pomiędzy deklarowanymi wpływami, a wpływami widocznymi na wyciągu miesięcznym z rachunku S. C. Organ wskazał, że co miesiąc wypłaca rodzinie zastępczej świadczenia w łącznej wysokości 2.605,80, w tym dodatek w wysokości 200 zł z tytułu niepełnosprawności na każde z umieszczonych dzieci. Starosta posiada również wiedzę na temat świadczeń wypłacanych regularnie na dzieci przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (2 x 153 zł.) oraz o regularnym wsparciu finansowym z fundacji, które przekazują rodzinie zastępczej środki pochodzące z przekazywanych przez osoby fizyczne 1% swojego podatku.

Organ stwierdził, że postawa wnioskodawców, przejawiająca się w braku współpracy w ujawnianiu konkretnej wysokości poszczególnych dochodów, świadczy o tym, że rodzinie zastępczej dodatkowe wsparcie organu nie jest niezbędne. Podobnie, organowi nie udało się ustalić charakteru wydatków rodziny.

Starosta zwrócił ponadto uwagę, że nie jest dlań wiążąca deklaracja miasta o możliwości przyznania środków finansowych. Organ, dysponując uznaniem administracyjnym, musi wszechstronnie i dogłębnie rozważyć wszelkie okoliczności faktyczne sprawy i ostatecznie zdecydować, czy pomoc winna zostać przyznana konkretnej rodzinie zastępczej. Pomoc musi trafić do rodzin najbardziej tego potrzebujących.

Kwestią na którą zwrócił uwagę organ pierwszej instancji, jest przedłożenie przez wnioskodawców faktur dotyczących dwóch różnych lokali mieszkalnych, przy ulicy D. [...] i lokalu przy ulicy D. [...]. Z wyjaśnień strony wynika, że rodzina dysponuje dwoma sąsiadującymi ze sobą lokalami mieszkalnymi oznaczonymi numerami [...] i [...]. Wnioskodawcy odmówili przedłożenia dokumentu, z którego wynikałoby, że w okresie za który ubiega się rodzina zastępcza o dofinansowanie mieszkania pod adresem ul. D [...] i D. [...] stanowiły jeden lokal mieszkalny. W związku z powyższym, ustalono, że rodzina zastępcza ubiega się o zwrot kosztów na utrzymanie dwóch lokali mieszkalnych. Potwierdzili to de facto sami wnioskodawcy w piśmie z [...] marca 2012r., w którym zawarli zdanie "...Dysponujemy zatem dwoma sąsiadującymi ze sobą lokalami mieszkalnymi oznaczonymi numerami [...] (nowy lokal) i dotychczasowy [...] znajdującymi się na pierwszym piętrze budynku przy ul. D numer [...] o łącznej powierzchni 120m²". Jak natomiast wynika z notatki sporządzonej przez koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej, A. Ż., rodzina zastępcza zajmuje dwa mieszkania przy ul. D. Do obu mieszkań są odrębne, niezależne wejścia ze strony klatki schodowej, użytkowanej przez wszystkich mieszkańców kamienicy. Mieszkania nie mają bezpośredniego połączenia lecz komunikacja pomiędzy nimi odbywa się poprzez klatkę schodową. Oba mieszkania oprócz pokoi mieszkalnych są wyposażone po jednej kuchni i jednej toalecie.

Organ stwierdził, że zajmowanie dwóch, odrębnych lokali mieszkalnych nie jest warunkiem ustanowienia rodziny zastępczej w stosunku do jakiegokolwiek z dzieci. Organ wskazał wręcz, że posiadanie dwóch odrębnych lokali mieszkalnych prowadzi do dezintegracji rodziny. W ocenie Starosty rodzina zastępcza może ubiegać się o środki na pokrycie kosztów utrzymania jednego lokalu mieszkalnego.

Organ zwrócił ponadto uwagę, że wnioskodawcy nie załączyli do wniosku faktur potwierdzających koszty najmu lokali mieszkalnych. Na podstawie przedłożonych dowodów zapłaty, ustalono, że w tytule blankietu bankowego wpisano "czynsz najmu lokalu" jednakże bez określenia jakiego okresu najmu dotyczy wpłata. Wnioskodawcy, wezwani do przedstawienia faktur z tytułu najmu lokalu, takich dokumentów nie przedłożyli. Organ uznał, że to stronie powinno zależeć na wyjaśnieniu istotnych wątpliwości w sprawie, gdzie rozstrzygnięcie ma być uznaniowe. W sprawie niniejszej wnioskodawcy nie przyczynili się do ustalenia stanu faktycznego.

Starosta uznał, że pomimo prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie mógł potwierdzić, że rodzina zastępcza, bez otrzymania dodatkowego, fakultatywnego wsparcia finansowego związanego z utrzymaniem lokali mieszkalnych, nie poradzi sobie ze względów finansowych z właściwą opieką i wychowaniem dzieci lub będzie narażona na niedostatek. Rodzina zastępcza nie przedstawiła na potwierdzenie swoich twierdzeń należytych dowodów, które mogłyby przekonać organ do przyznania fakultatywnych środków. Strona nie określiła też szczególnego rodzaju wydatków na dzieci jakie ewentualnie ponosi. Organ nie mógł ponadto ustalić, który z lokali mieszkalnych użytkowanych przez rodzinę zastępczą ma być uwzględniony przy rozliczeniu wniosku o przyznanie środków. Nie mógł również ustalić jakiego okresu dotyczy wniosek o zwrot kosztów utrzymania lokali mieszkalnych.

Odwołanie od decyzji wnieśli A. B. – M. i K. M.

Odwołujący się podnieśli, że świadczenia na dzieci pozostające w rodzinie zastępczej przyznawane są w wyniku porozumienia miasta z Powiatem. Zdaniem skarżących z uprzednio wydanej w niniejszej sprawie decyzji pierwszej instancji wynikało, że miasto, biorąc pod uwagę posiadane środki finansowe, wyraziło zgodę na przyznanie środków na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym na okres 6 miesięcy w nieprzekraczalnej kwocie 12 600,00 złotych.

Odwołujący się uważają, że nieprzyznanie dofinansowania ma charakter osobisty i skierowany do nich personalnie. Stwierdzili, że na negatywnym stosunku, jaki ma wobec nich dyrektor PCPR najbardziej cierpią dzieci, z których jedno z nich ma zaburzenie a drugie choruje.

Zdaniem odwołujących się, wezwanie ich do przedłożenia w przedmiotowym postępowaniu określonych dokumentów, mimo wydania przez SKO decyzji dla nich korzystnej, uchylającej uprzednio wydaną organu pierwszej instancji decyzję, jest niczym innym, jak tylko gnębieniem ich przez dyrektora PCPR.

Odwołujący się wskazali, że dochody rodziny kształtują się na poziomie 4 500,00 złotych miesięcznie, przy czym wydatki na utrzymanie mieszkania pochłaniają miesięcznie około 2 000,00 złotych, zatem na utrzymanie pięcioosobowej rodziny pozostaje 2 500,00 co musi wystarczyć na wyżywienie, zakup leków, odzieży oraz pokrycie licznych kosztów przejazdów na wizyty do specjalistów i rehabilitację, a także wyposażenia w przybory i artykuły szkolne dzieci.

Odwołujący się działanie organu pierwszej instancji określili, jako złośliwe, oderwane od rzeczywistości i realiów codziennego życia oraz nieempatyczne.

Wskazali ponadto, że kwestia zajmowania przez nich dwóch lokali została już wyjaśniona przez SKO w decyzji uchylającej decyzję uprzednio wydaną w tej sprawie.

Decyzją z [...] grudnia 2015r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 83 ust. 2, art. 88 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 192 pkt 7 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015r., poz. 332 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że odwołujący się otrzymują regularnie wsparcie finansowe od różnych fundacji. Z akt sprawy wynika, że we wcześniejszych postępowaniach z udziałem skarżących, wyjaśnienia co do osiąganych dochodów były rozbieżne. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że wnioskujący oświadczyli, iż na dochód w rodzinie składają się: emerytura K. M. w wysokości 1.539,52 zł pomniejszona o egzekucję komorniczą w wysokości 462,23 i świadczenia pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dzieci przyjętych do rodziny w wysokości 2.605,80 zł, zasiłek pielęgnacyjny na dwoje dzieci 2 x 153.00 zł = 306.00 zł. Ogółem kwota deklarowanego dochodu w rodzinie wynosi 4.451,42 zł. Organ zwrócił uwagę, że odwołujący się nie wskazali organowi, którego lokalu mieszkalnego ma dotyczyć przyznanie środków finansowych na jego utrzymanie.

SKO wskazało, że rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinego w określonej wysokości i przy spełnieniu wskazanych warunków. Zawarty w tych przepisach zwrot "może" wskazuje, iż rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego a decyzja ma charakter uznaniowy. Pozostawienie organom pomocowym swobody przy podejmowaniu decyzji w sprawie tej pomocy oznacza, iż od woli organu uzależnione jest pozytywne lub negatywne rozpoznanie wniosku. Uznanie administracyjne posiada jednak granice. Świadczenie z pomocy społecznej może być udzielone tylko w granicach możliwości finansowych, tj. w granicach posiadanych na ten cel przez organ środków finansowych. Organ działający w granicach administracyjnego uznania obowiązany jest zatem uwzględnić słuszny interes strony, jeśli nie koliduje on z interesem społecznym i nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków, z drugiej zaś strony - stanowisko organu winno być poprzedzone wszechstronnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy. Odzwierciedleniem realizacji wymienionych zasad jest prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji. Organ odwoławczy uznał, że decyzja pierwszoinstancyjna jest prawidłowa.

W skardze do sądu, A. B. – M. i K. M. zarzucili decyzji drugiej instancji naruszenie art. 7 w zw. z art. 11, art. 6 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80, art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 a także art. 5, art. 83 ust. 2, art. 88 ust. 1 i ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Skarżący podnieśli, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił uwag zawartych w uprzednio w tej sprawie wydawanych decyzjach SKO, samo Kolegium natomiast odstąpiło od wcześniej wypracowanego w tej sprawie stanowiska. Skarżący zwrócili uwagę, że organ pierwszej instancji zobligował ich do przedłożenia dowodów na konieczność wynajmowania dwóch lokali mieszkalnych jako warunku koniecznego do uzyskania kwalifikacji na rodzinę zastępczą, wskazując że postępowanie niniejsze nie ma na celu ustalania kwalifikacji rodziny zastępczej i zbędne jest ustalanie i żądanie takich informacji. Skarżący za niezrozumiałe uznali traktowanie zajmowania przez niech dwóch lokali jako przesłanki negatywnej do przyznania środków pieniężnych, zwłaszcza, że dwa lokale wykorzystywane są też na potrzeby edukacyjne dwóch małoletnich dzieci niepełnosprawnych, które mają trudności adaptacyjne w środowisku szkolnym.

Skarżący podnieśli, że na zgłoszenie PCPR w Sądzie zostało wszczęte z urzędu postępowania o rozwiązanie rodziny zastępczej A. B. – M. i K. M. Skarżący podkreślili swój emocjonalny stosunek do sprawy, bowiem dzieci przyjęte w ramach pieczy zastępczej traktują jak własne.

Zdaniem skarżących niezasadne jest żądanie okazywania dochodów dzieci, bowiem dzieci nie osiągają dochodów. Środki uzyskiwane od fundacji różnego typu nie stanowią dochodu, bo są środkami celowymi, przeznaczonymi na pokrycie kosztów leczenia. Fałszywe jest zatem, zdaniem skarżących, twierdzenie, że wyjaśnienia ich co do osiąganych dochodów są rozbieżne.

Zdaniem skarżących, organ odwoławczy nie stanął w niniejszej sprawie na straży praworządności i nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Skarżący stwierdzili, że organy naruszyły ratio legis art. 83 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w toku postępowania przedstawiono bowiem opłaty za lokale mieszkalne, zaś jeśli organy administracyjne obu stopni uznały, że nie wszystko zostało wyjaśnione winny uwzględnić wniosek w części, nie zaś w ogóle pozbawiać wparcia fakultatywnego rodzinę zastępczą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U.2015.332).

Przepis ten stanowi, że rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą niezawodową albo zawodową na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2, umieszczonych w rodzinie zastępczej wraz z osobami tworzącymi tę rodzinę zastępczą.

Przytoczona powyżej norma ust. 2 adresowana jest do rodziny zastępczej niezawodowej i zawodowej. Przyznanie środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą niezawodową albo zawodową, uzależnione jest od uznania administracyjnego organu. Ustawodawca użył w przepisie dopełnienia "może". Oznacza to, że to od stanowiska organu zależy, czy wnioskowane środki finansowe mogą zostać przyznane. Powyżej zacytowany przepis jest przeciwieństwem ust. 3a art. 83 ww. ustawy, gdzie nie ma mowy o uznaniu administracyjnym. Adresatem tego przepisu jest jednak wyłącznie rodzina zastępcza zawodowa. Dlatego przywołany w skardze wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2013r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1183/12 dotyczy odmiennego stanu faktycznego i prawnego. Rozstrzyga on sprawę rodziny zastępczej zawodowej, która ubiega się o pomoc na podstawie obecnego ust. 3a , a nie ust. 2 art. 83 ustawy.

Zaskarżona decyzja podjęta została w oparciu o uznanie administracyjne. Kontrola legalności rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne. Istotne jest także zbadanie, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie dobrodziejstwa przepisu. Wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r., I SA 945/00).

Podkreślić także należy, że ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zgodnie z jej preambułą uchwalona została "Dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych, środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, w trosce o ich harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową, dla zapewnienia ochrony przysługujących im praw i wolności, dla dobra rodziny, która jest podstawową komórką społeczeństwa oraz naturalnym środowiskiem rozwoju, i dobra wszystkich jej członków, a w szczególności dzieci, w przekonaniu, że skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich może być osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących z dziećmi i rodzicami".

Tak więc, dobro dzieci jest celem nadrzędnym. Natomiast ochrona i pomoc dla dzieci powinna być oparta na współpracy wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących z dziećmi i rodzicami.

W ocenie Sądu, współpraca powinna znajdować się również po stronie niezawodowej rodziny zastępczej. Tylko przez obustronne zaangażowanie rodziny i organów, czy instytucji możliwe będzie zrealizowanie celu ustawowego, jakim jest ochrona i pomoc dzieciom.

Jednym z celów ustawy jest dostarczanie środków finansowych niezawodowej rodzinie zastępczej na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą niezawodową albo zawodową. Są to koszty przyznawane fakultatywnie, a nie obligatoryjnie. Organ, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej mu ze środków publicznych pomocy. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest bowiem zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych.

W niniejszej sprawie organy, działając w granicach uznania administracyjnego, czyli w granicach pozwalających dokonać im wyboru co do rozstrzygnięcia, wyboru tego nie dokonały w sposób dowolny. Przejawiało się to m.in. w dokładnych ustaleniach organów odnośnie sytuacji bytowej skarżących. Organy ustaliły, że na dochód rodziny składa się emerytura K. M. w wysokości 1.848,92 zł. obciążona egzekucją komorniczą w wysokości 462,23 zł., pomniejszona o zaliczkę na podatek dochodowy i składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 166,40 zł. (do wypłaty miesięcznie wysokość emerytury wynosi 1.077,29 zł.) oraz świadczenia socjalne otrzymywane na dzieci, pochodzące od organów administracji publicznej (świadczenia pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dzieci przyjętych do rodziny w wysokości 2.605,80 zł, zasiłek pielęgnacyjny na dwoje dzieci 2 x 153.00 zł = 306.00 zł). Ogółem kwota deklarowanego dochodu w rodzinie wynosi 4.451,42 zł. Ponadto, dzieci otrzymują regularnie wsparcie finansowe od różnych Fundacji (Fundacja przyznała na zakupy leków dla S. C. w lutym 2015r. darowiznę w kwocie 2100,00 zł., wspólnota organizuje zbiórkę pieniędzy na zakup suplementów i odżywek niezbędnych w leczeniu dziewczynki. Miesięcznie jest to kwota 100 euro lub pomoc rzeczowa w postaci miesięcznego zapotrzebowania 60 nutridrinków). Dzieci otrzymują również regularne wsparcie finansowe z fundacji, które przekazują rodzinie zastępczej środki pochodzące z przekazywanego przez osoby fizyczne 1% swojego podatku.

Organ ustalił również, że rodzina dysponuje dwoma sąsiadującymi ze sobą lokalami mieszkalnymi przy ul. D. w N., oznaczonymi numerami [...]. o łącznej powierzchni 120m². Do obu mieszkań są odrębne, niezależne wejścia ze strony klatki schodowej, użytkowanej przez wszystkich mieszkańców kamienicy. Mieszkania nie mają bezpośredniego połączenia lecz komunikacja pomiędzy nimi odbywa się poprzez klatkę schodową. Oba mieszkania, oprócz pokoi mieszkalnych, są wyposażone po jednej kuchni i jednej toalecie.

Dodać należy, że przepis art. 83 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi o lokalu mieszkalnym, a nie lokalach. Prawidłowo zatem organ uznał, że dwa mieszkania zajmowane przez niezawodową rodzinę zastępczą, nie spełniają wymogu ustawowego do otrzymania środków finansowych.

Pomoc mogłaby być przyznana na jeden lokal, o ile skarżący udokumentują ponoszone w związku z nim koszty.

W ocenie Sądu, nie dochodzi do naruszenia prawa do prywatności w sytuacji, gdy organ domaga się udokumentowania dochodów całej rodziny prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe. Przedmiotem postępowania jest wydatkowanie środków publicznych. Organ musi zatem pozostawać w przekonaniu, że wsparcie niezawodowej rodziny zastępczej jest konieczne. Skarżący natomiast, na mocy celów ustawy, zobowiązani są, jako niezawodowa rodzina zastępcza, współpracować z organem dla dobra umieszczonych w tej rodzinie dzieci. W ocenie Sądu tej współpracy po stronie skarżących zabrakło.

Prawdą jest co podnosi pełnomocnik skarżących w skardze, że wydanie decyzji organu I instancji i zaskarżonej poprzedzone było decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...], którą uchylona została decyzja Starosty z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...], przyznająca rodzinie zastępczej niezawodowej środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym w kwocie 2 400,58 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając decyzję kasatoryjną, zwróciło uwagę na konieczność poczynienia ustaleń faktycznych, do których, mimo wezwania organu I instancji, skarżący nie zastosowali się. Organ II instancji nakazał wówczas wyjaśnienie, skąd biologiczna córka skarżących posiada środki finansowe na koncie. Nie jest uzasadniony podniesiony w skardze zarzut wydania decyzji pogarszającej sytuację skarżących. Od dnia wydania decyzji uchylającej orzeczenie pierwszoinstancyjne o przyznaniu środków, organ dokonał dalszych ustaleń faktycznych, które wskazują na zmianę sytuacji finansowej skarżących.

Ponadto, w przypadku, gdy w wyniku wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej sprawa jest ponownie rozpoznawana przez organ pierwszej instancji, nie można uznać, że stanowi to kontynuację postępowania odwoławczego (por. P. Przybysz, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz., komentarz do art. 139, wyd. XI, Lex). W takiej sytuacji dochodzi do ponownego ustalenia stanu faktycznego, co oznacza, że nie można porównać sytuacji prawnej skarżących ukształtowanej pierwotną decyzją i ukształtowanej decyzją wydaną na skutek ponownego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji i ocenić, że w ostatniej z decyzji jego sytuacja uległa niedopuszczalnemu pogorszeniu. W uchwale z dnia 4 maja 1998r., sygn. akt FPS 2/98 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "Przepis art. 139 Kpa nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 par. 2 Kpa". Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "Zwrot "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (...)", użyty w art. 139 k.p.a., wskazuje, że sformułowany w tej normie zakaz reformatio in peius dotyczy decyzji organu odwoławczego. Kategorie decyzji wydawanych przez organy odwoławcze wymienia wyczerpująco art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Kwestię więc stosowania art. 139 k.p.a. rozważać należy zasadniczo w odniesieniu do decyzji wymienionych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a., a ściśle do tych spośród nich, które ze względu na swą istotę mogłyby zawierać rozstrzygnięcia naruszające ową zasadę. Dalsza analiza zatem nie obejmie decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), a także decyzji o umorzeniu postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 zdanie 2 k.p.a.) oraz o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.), gdyż charakter tych rozstrzygnięć raczej wyłącza możliwość wystąpienia na ich tle sytuacji przewidzianej w art. 139 k.p.a.".

W rozpoznawanej sprawie, decyzją z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę, odmówił udzielenia skarżącym – niezawodowej rodzinie zastępczej przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego, opierając się na poczynionych w sprawie ustaleniach stanu faktycznego, do czego organ został zobowiązany przez organ II instancji. Organ II instancji utrzymał w mocy tę decyzję organu I instancji, a zatem w wyniku wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się w rozumieniu art. 139 k.p.a.

W takiej sytuacji stwierdzić należy, że w toku prowadzonego przed organami obu instancji postępowania nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1, 80 i 107 § 1 k.p.a. Organy obu instancji wydały bowiem prawidłowe orzeczenia, które zostały oparte na wystarczającym dla rozstrzygnięcia materiale dowodowym. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy w toku postępowania administracyjnego, a związane z osobą skarżących uzasadniały bowiem trafność wydanych w tej sprawie decyzji, co w konsekwencji nie pozwalało uznać ich za decyzje dowolne.

W związku z powyższym, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.