Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 441/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 02 października 2013r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania na realizację projektu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Zarząd Województwa K. zobowiązał Gminę G. (skarżącą) do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania w kwocie [...] zł. Przedmiotowe dofinansowanie zostało przyznane na podstawie umowy zawartej w dniu [...]. o dofinansowanie realizacji projektu nr [...] pn. "Rozwój i modernizacja infrastruktury wodno-ściekowej poprzez rozbudowę oczyszczalni ścieków oraz stacji uzdatniania wody w G.". Zdaniem Zarządu Województwa K. wydanie ww. decyzji z dnia [...]r. było wynikiem stwierdzenia przez Instytucję Zarządzającą nieprawidłowości ustalonych pierwotnie przez Urząd Kontroli Skarbowej podczas oględzin przeprowadzonych na miejscu w dniu [...] r. w zakresie realizacji projektu, w obszarze wydatków kwalifikowalnych w trakcie audytu gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej w ramach RPO WK-P, dotyczącego wniosku o płatność nr [...] złożonego w ramach ww. Projektu. Powyższa nieprawidłowość dotyczyła refundacji ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach RPO WK-P kosztów zakupu i montażu (dokonanych niezgodnie z wnioskiem

o dofinansowanie oraz projektem budowlanym) 5 sztuk pomp głębinowych w studniach wierconych wraz z wodomierzem kolanowym z nadajnikiem impulsów, zamiast montażu pierwotnie zaplanowanych w dokumentacji aplikacyjnej obudów typu L., co uznano za wydatek niekwalifikowalny, ponieważ zakup przedmiotowych pomp nie został ujęty we wniosku o dofinansowanie i projekcie budowlanym, a ponadto zakupu tych pomp nie można było uznać za wykonanie prac zamiennych. Wobec powyższych faktów, na podstawie przedstawionego przez Beneficjenta podczas wizyty monitorującej w dniach [...] r. oświadczenia wykonawcy, zawierającego wycenę prac polegających na montażu obudów typu L. (oświadczenie z dnia [...].), które faktycznie nie zostały wykonane na rzecz Beneficjenta, organ ustalił wysokość korekty wydatków kwalifikowalnych w kwocie [...] zł ([...] netto), co mając na uwadze 65-procentowy udział dofinansowania w wydatkach kwalifikowalnych, oznaczało zwrot kwoty w wysokości [...] zł.

Gmina G. w dniu [...] r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz

o umorzenie postępowania. Zarzuciła, że decyzja zobowiązująca ją do zwrotu dofinansowania w kwocie [...] zł jest niezgodna z prawem z uwagi na brak

nienależnie pobranego świadczenia przez Beneficjenta. Ponadto zdaniem Gminy, zakres prac budowlanych wykonany przez nią w terminie po wydaniu pierwotnej decyzji w sprawie zwrotu dofinansowania, do momentu skierowania wniosku o ponowne rozpatrzenie, które polegały na ostatecznym wykonaniu obudów typu L., pozwala na odstąpienie od decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] r. i uznanie, że w ramach przedmiotowego Projektu nie zaistniała sytuacja powodująca konieczność żądania zwrotu kwoty części nienależnie pobranego dofinansowania. Jednocześnie Beneficjent zarzucił nierzetelną kontrolę Projektu oraz podniósł zarzut potencjalnego zagrożenia naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Decyzją z dnia [...]. Zarząd Województwa K.

w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że przyjęta przez Beneficjenta interpretacja zapisów umowy o dofinansowanie w zakresie braku terminów cząstkowych wiążących Beneficjenta, co do wykonania poszczególnych zadań czy etapów inwestycji oraz uznanie przez niego za jedyny wiążący termin wykonania prac określonych we wniosku, termin określonego w umowie

o dofinansowanie w kontekście kwalifikowania i rozliczania poszczególnych wydatków, obarczona jest nie tylko błędami logicznymi, ale wprost pozostaje w sprzeczności

z zasadami RPO WK-P dotyczącymi refundowania wydatków w systemie płatności pośrednich, jak i z samym brzmieniem umowy. System płatności pośrednich opiera się bowiem na refundowaniu przez Instytucję Zarządzającą wydatków, które zostały przez Beneficjenta faktycznie poniesione oraz w sposób właściwy udokumentowane. Powyższe stwierdzenie zawarte jest zarówno w treści umowy o dofinansowanie, Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach RPO WK-P na lata 2007-2013, jak również Wytycznych dotyczących rozliczania wydatków oraz wypełniania obowiązków sprawozdawczych dla projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach RPO WK-P.

Instytucja zauważyła, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem, gdy Beneficjentowi wypłacono części dofinansowania za wydatek, którego faktycznie nie poniósł, albowiem obudowy typu L. określone w kosztorysie powykonawczym z dnia [...] r. jako wykonane, faktycznie wykonane nie zostały. Pomimo tego ich wartość została uwzględniona w kwocie faktury, którą Beneficjent przedłożył do refundacji, a która stanowiła podstawę do wypłaty dofinansowania w dniu [...] r. Tym samym Beneficjent doprowadził do sytuacji, w której Instytucja Zarządzająca zrefundowała wydatek, którego w momencie wypłaty dofinansowania faktycznie nie poniósł.

W ocenie organu, istotnym w sprawie jest również fakt, że gdyby na ówczesnym etapie kontrola UKS nie została przeprowadzona, a w jej następstwie także kontrola Instytucji, okoliczność braku wykonania przedmiotowych obudów typu L. nie zostałaby przez Beneficjenta zgłoszona do Instytucji Zarządzającej. Działanie to potwierdza - zdaniem Instytucji - pogląd, że Beneficjent w toku realizacji inwestycji uznał, iż ww. obudowy nie są niezbędne dla osiągnięcia celu Projektu, wobec czego pominął ten fakt nie informując o powyższym oraz instalując w miejsce tych obudów typu L. pięć sztuk pomp głębinowych w studniach wierconych wraz z wodomierzem kolanowym

z nadajnikiem impulsów. Tym samym swoim działaniem oraz poprzez przedłożone do Instytucji dokumenty księgowo-budowlane, które potwierdzały nieprawdę w zakresie faktycznie zrealizowanego zakresu prac, spowodował wypłatę nienależnego dofinansowania ze środków UE.

Jednocześnie Zarząd wyjaśnił, że Raport z kontroli z dnia [...] r., który według Beneficjenta uzależniał dalsze płatności w ramach Projektu od faktycznego wykonania obudów Langego, miał na celu jedynie wskazanie, iż inwestycja winna być wykonana zgodnie z dokumentacją projektową, co umożliwi uznanie jej za prawidłowo zrealizowaną.

Wobec powyższego, w ocenie Instytucji Zarządzającej wątpliwości budzi stanowisko Beneficjenta, że nieważna w kontekście potwierdzenia faktycznego poniesienia wydatków oraz ustalenia wysokości tych wydatków na danym etapie realizacji Projektu staje się dokumentacja budowlano-księgowa, która potwierdza w danym momencie jaki zakres prac i w jakiej wartości został wykonany. Zdaniem Beneficjenta nawet

w przypadku rozbieżności pomiędzy treścią dokumentacji budowlano-księgowej

a stanem faktycznym, pomimo refundacji kosztów zakresu rzeczowego, który nie został faktycznie wykonany w danym czasie, Beneficjent ma czas na jego wykonanie do momentu zakończenia całkowitej realizacji Projektu, który jest określony w umowie. Zdaniem Zarządu, powyższy model nie pozwala na właściwe monitorowanie przebiegu Projektu oraz wypacza sens domniemania wiarygodności treści dokumentów wystawianych przez poszczególnych wykonawców prac budowlanych oraz przedkładanych do Instytucji Zarządzającej celem ich rozliczenia i zrefundowania.

Podsumowując, Zarząd podtrzymał stanowisko w zakresie stwierdzenia

w przedmiotowym przypadku nienależnie pobranego dofinansowania, ponieważ w dacie wypłaty Beneficjentowi części przyznanego wsparcia, załączone do wniosku o płatność dokumenty, tj. m.in. kserokopie faktur, protokoły odbiorów częściowych, protokół końcowy, kosztorys powykonawczy - zostały podpisane przez osoby do tego upoważnione i jednoznacznie potwierdzały realizację inwestycji zgodnie z Projektem (uwzględniały wykonanie zadania polegającego m.in. na montażu obudów typu L., pomimo faktycznego braku wykonania tego zakresu prac). Zatem Beneficjent pomimo braku faktycznego poniesienia przedmiotowego wydatku uwzględnił go

w dokumentach księgowo-budowlanych i przedstawił do refundacji, co jest sprzeczne

z umową o dofinansowanie i stanowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; aktualna publikacja – Dz. U. z 2013 r., poz. 885), dalej u.f.p. oraz traktowane jest jako nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006

z dnia 11 lipca 2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE. L. Nr 210, poz. 25 ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1083/2006. Ponadto, organ zauważył, że Beneficjent w złożonej w siedzibie Instytucji Zarządzającej dokumentacji nie przedstawił kosztorysu zamiennego, ani innego dokumentu potwierdzającego zastosowanie rozwiązań zamiennych nie wzbudzając tym samym wątpliwości, co do kwalifikowalności wydatków dotyczących wykonania obudów typu L. rozliczanych w ramach wniosku o płatność stanowiącego podstawę do wypłaty wsparcia.

Zarząd stwierdził również, że bez znaczenia pozostaje wykonanie przez Beneficjenta zaniechanego pierwotnie zakresu rzeczowego w postaci montażu 5 sztuk obudów typu L., którego realizację potwierdziła wizyta monitorująca z dnia [...]., co pozwala, co najwyżej uznać, iż przedmiotowy Projekt został zrealizowany zgodnie

z założeniami przedstawionymi we wniosku o dofinansowanie. Jednakże, w ocenie Instytucji Zarządzającej, zrealizowanie zadania polegającego na zastąpieniu istniejącej obudowy każdej z 5 studni głębinowych obudową typu L., w późniejszym terminie niż pierwotnie zakładano (po stwierdzeniu braku ich pierwotnego wykonania

w ramach prac określonych i przedstawionych we wniosku o płatność pośrednią) nie zmienia faktu, że Beneficjent pobrał w dniu [...] r. z tytułu ww. wniosku

o płatność pośrednią część dofinansowania w sposób nienależny.

Reasumując, Instytucja stwierdziła, że stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. oraz § 9 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu z dnia [...]., Beneficjent zobowiązany jest zwrócić nienależnie pobrane dofinansowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa K. z dnia [...]. W uzasadnieniu podniosła, że podstawą finansowania danego Projektu jest dla obu stron umowa

o dofinansowanie. W pierwotnej treści umowy strony określiły, że całość inwestycji objętej przedmiotowym Projektem zostanie zrealizowana do dnia [...] r.

Z kolei zawarty w toku realizacji przedmiotowej inwestycji aneks do umowy wydłużył termin jej zakończenia, co według skarżącej oznaczało możliwość wykonania planowanych pierwotnie (stanowiących przedmiot sporu) obudów typu L. do końca tego okresu (zgodnie z Aneksem nr 1 do ww. umowy do [...] r.), bez względu na to, że przedłożone wcześniej do Instytucji Zarządzającej dokumenty budowlano-księgowe (w dacie złożenia wniosku o płatność pośrednią, który stał się podstawą do stwierdzenia nieprawidłowości) potwierdzały fakt ich wykonania i na podstawie tych dokumentów przedmiotowy zakres prac został zrefundowany, pomimo faktycznego braku jego wykonania.

Skarżąca stwierdziła, że skoro strony umowy określiły w jej treści graniczny termin zakończenia realizacji inwestycji, to dopiero po jej całkowitym zakończeniu Zarząd ma prawo ocenić, czy pierwotnie zaplanowany przez Beneficjenta zakres prac został faktycznie wykonany.

Według Gminy data końcowa określona umową o dofinansowanie jest datą spełnienia przez nią wszelkich obowiązków wynikających z jej treści. Wzajemne rozliczenie między stronami powinno następować dopiero w dacie końcowej określonej jako termin zakończenia realizacji Projektu w umowie o dofinansowanie, natomiast nie w okresie jej trwania. Skarżąca dokonując interpretacji zapisów umowy o dofinansowanie zauważyła również, że nie wynikają z niej jakiekolwiek terminy cząstkowe wiążące Beneficjenta, co do wykonania poszczególnych zadań czy etapów inwestycji. Wobec tego ocena wykonania przez nią zakresu rzeczowego Projektu oraz wszelkich obowiązków wynikających z treści umowy o dofinansowanie, winna obejmować jedynie ocenę, czy

w dacie końcowej, określonej w umowie, wykonano całość inwestycji. Skarżąca wskazała również, że strony dokonując określenia w treści umowy o dofinansowanie terminu granicznego zakończenia inwestycji, tym samym dają przyzwolenie na spełnienie w całości świadczenia przez skarżącego do momentu upływu tego terminu. Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, na dzień określony w umowie

o dofinansowanie, jako spełnienie świadczenia, przedmiotowa inwestycja została wykonana zgodnie z dokumentacją, tj. obudowy typu L. zostały zainstalowane, co potwierdza protokół z kontroli przeprowadzonej przez pracowników Instytucji Zarządzającej z dnia [...] r. W tym kontekście niesłusznym jest stwierdzenie organu, że świadczenie wynikające z umowy o dofinansowanie nie zostało wykonane. Według Gminy zarzuty Instytucji prowadzą do stwierdzenia, że nie ma znaczenia samo spełnienie świadczenia polegającego na wybudowaniu stacji uzdatniania wody,

tj. zrealizowanie zadania jako takiego, ponieważ kluczowym zagadnieniem jest wykonanie poszczególnych elementów cząstkowych inwestycji. Skarżąca podniosła jednocześnie, że wypłacenie części przyznanego dofinansowania w dniu [...]r. nawet w przypadku, jeśli zakres prac wskazany w protokole odbioru stanowiącym załącznik do faktury (będący podstawą tej wypłaty) faktycznie nie został wykonany, pomimo stwierdzenia jego wykonania w tymże protokole, nie ma wpływu na zrefundowanie takiego wydatku, ponieważ w umowie o dofinansowanie strony umówiły się na realizację całej inwestycji i dopiero po jej zakończeniu można dokonać weryfikacji, w tym również, czy prace określone w poszczególnych dokumentach księgowo-budowlanych zostały wykonane.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sytuacji nie można stwierdzić nienależnie pobranego dofinansowania, ponieważ ocena, czy wypłacono kwotę dofinansowania w sposób właściwy, może nastąpić jedynie po zakończeniu terminu realizacji Projektu określonego w umowie o dofinansowanie. Z nienależnie pobranym świadczeniem - według Beneficjenta - mielibyśmy do czynienia wtedy, gdyby nie wykonał zadania w umówionym czasie, tj. w terminie wskazanym w umowie.

Skarżąca powołała się na okoliczność, że w trakcie powtórnej kontroli na miejscu realizacji Projektu w dniu [...] r., zespół kontrolujący składający się

z pracowników Instytucji Zarządzającej potwierdził wykonanie oraz zamontowanie obudów typu L. Wobec powyższego faktu bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w dniu [...] r., tj. w momencie wypłaty części dofinansowania, obudowy te pomimo stwierdzenia w protokole odbioru, iż są wykonane, faktycznie nie zostały ani wykonane, ani zainstalowane.

W odpowiedzi na skargę Instytucja Zarządzająca wniosła o jej oddalenie,

w całości podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...]. Gmina G. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Podniosła, że Instytucja Zarządzająca nie uwzględniła okoliczności, iż Beneficjent nie wiedział

o zmianie obudów typu L. na pompy. Podała, że osoby, które uczestniczyły

i podpisały notatkę uzgodnień, nie miały umocowania do tych czynności. Powtórzyła argumentację o obowiązku rozliczenia się z wykonanej umowy jako całości, a nie z jej etapów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje :

Sąd administracyjny - zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Na podstawie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi

i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi orzekającemu w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszył obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

W pierwszej kolejności należy podać, że zaskarżona została do Sądu decyzja Zarządu Województwa K. z dnia [...] r. (omyłkowo

w skardze podano z [...]., jednocześnie prawidłowo podano numer tej decyzji) utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] r., którą zobowiązano Gminę G. do zwrotu dofinansowania w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Wskazać należy, że Gmina G. w dniu [...]. zawarła umowę

o dofinansowanie w formie zaliczki i refundacji Projektu pn. "Rozwój i modernizacja infrastruktury wodno-ściekowej poprzez rozbudowę oczyszczalni ścieków oraz stacji uzdatniania wody w G." współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Na podstawie wniosku o płatność pośrednią (wniosek nr [...]w segregatorze nr 3) Instytucja Zarządzająca w dniu [...]. wypłaciła w ramach tego Projektu część należnego dofinansowania (końcowa realizacja całego Projektu – z uwzględnieniem Aneksu do umowy - została ustalona na dzień [...].). Organ podał, że ustalono, iż z załączonych do wniosku o płatność dokumentów wynikało, że miało zostać wykonane m.in. zadanie polegające na montażu obudów typu L., które faktycznie nie zostało wykonane, lecz zamontowano pięć sztuk pomp z opomiarowaniem, a co zostało stwierdzone już po dokonaniu wypłaty tej płatności. Zdaniem organu wypłacając należność tytułem płatności, w ten sposób sfinansowano wydatki nie objęte wnioskiem o płatność. Wnioskiem bowiem były objęte obudowy typu L., natomiast sfinansowano pompy z opomiarowaniem nie przewidziane we wniosku i w Projekcie. W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości Zarząd Województwa uznał, że środki pobrano nienależnie, co skutkuje stosownie do art. 207 ust. 1 i 9 ustawy o finansach publicznych koniecznością zwrotu przez Beneficjenta dofinansowania wraz z odsetkami za zwłokę.

W ocenie natomiast strony skarżącej, istotne w sprawie jest, że początkowo termin wybudowania stacji uzdatniania wody został określony na dzień [...].,

a następnie był przedłużony do dnia [...] r. Ważne zatem jest, że ostatecznie inwestycja została wykonana, w tym obudowy L., choć w terminie późniejszym. Oceny wykonania zadania należy zatem dokonywać na dzień ustalony

w umowie jako termin zakończenia inwestycji, a nie na dzień wykonania poszczególnych elementów cząstkowych inwestycji, czy na dzień przyznawania płatności.

Istotą sporu zatem jest ocena czy przy realizacji Projektu powstała nieprawidłowość zdefiniowana w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności

i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. Ta nieprawidłowość bowiem skutkuje nałożeniem korekty finansowej i ostatecznie zobowiązaniem Beneficjenta do zwrotu otrzymanej kwoty [...] zł.

W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.

Nie budzi wątpliwości, że Beneficjent obowiązany był do wykonania w ramach Projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego – obudów typu L. Do wniosku o dofinansowanie Projektu w załączniku nr 6 – "Wyciąg z dokumentacji technicznej lub program funkcjonalno-użytkowy i/albo specyfikacja zakupywanego sprzętu i/albo specyfikacja zakupywanych usług" w części nazwanej: "Projekt technologii uzdatniania wody w miejscowości G." zawarto następujące stwierdzenie:

- należy zastosować wodomierz z kontaktronem,

- kartka katalogowa obudowy oraz wytyczne dla fundamentowania – w części katalogowej opracowania,

- rurociąg tłoczny pompy głębinowej do SUW należy wprowadzić do istniejącej obudowy z kręgów betonowych, połączyć z istniejącym rurociągiem; schematyczne rysunki montażu nowej obudowy zostały zamieszczone w części rysunkowej opracowania – karta katalogowa i wytyczne montażu obudowy L. (d. akta administracyjne, segregator [...]).

Stosownie natomiast do § 2 umowy z dnia [...]. zawartej pomiędzy Województwem K. reprezentowanym przez Zarząd Województwa K. a Gminą G. (d.: akta administracyjne segregator nr 3) postanowiono:

- Beneficjent zobowiązuje się do realizacji Projektu zgodnie z wnioskiem

o dofinansowanie Projektu, o którym mowa w ust. 1. W przypadku dokonania zmian

w Projekcie na podstawie § 15 niniejszej Umowy, Beneficjent zobowiązuje się do realizacji Projektu uwzględniając wprowadzone oraz zaakceptowane przez Instytucję Zarządzającą RPO WK-P zmiany, zgodnie ze zaktualizowanym wnioskiem

o dofinansowanie Projektu, stanowiącym integralną część niniejszej Umowy (§ 2 ust. 2);

- Beneficjent zobowiązuje się pokryć ze środków własnych wszelkie wydatki niekwalifikowalne w ramach Projektu oraz część wydatków kwalifikowalnych nieobjętych dofinansowaniem (§ 2 ust. 5);

- poniesienie przez Beneficjenta wydatków kwalifikowalnych w kwocie większej niż określona w ust. 3 nie stanowi podstawy do zwiększenia przyznanej kwoty dofinansowania (§ 2 ust. 6);

- okres kwalifikowalności wydatków dla Projektu, o którym mowa w ust. 1 rozpoczyna się z dniem rozpoczęcia realizacji Projektu a kończy z dniem zakończenia realizacji Projektu, o którym mowa w § 1 pkt 16 niniejszej Umowy. Wydatki poniesione poza okresem kwalifikowania wydatków nie będą uznane za kwalifikowalne (§ 2 ust. 7).

Również z dokumentacji dotyczącej ogłoszenia o udzielenie zamówienia (na rozbudowę stacji uzdatniania wody w G.) opisując przedmiot zamówienia podano, że zadanie obejmuje m.in. "Rozbudowę istniejącej stacji uzdatniania wody o: - zastąpienie istniejącej obudowy każdej studni głębinowej, obudową typu L., wykonaną

z włókna poliestrowego (...)" (d. akta administracyjnej segregator nr [...]).

Należy podać, że z dokumentów (kserokopii faktur, protokołów odbiorów, kosztorysu powykonawczego) dołączonych do wniosku o płatność wynika, że Gmina zaliczyła do wydatków kwalifikowanych wydatki na wykonanie obudów L., które faktycznie nie zostały wykonane. W "Zestawieniu materiałów" załączonym do wniosku o płatność wymieniono pod poz. [...]obudowy L. (d. akta administracyjne segregator nr [...], plik dokumentów ozn. nr [...]). W rzeczywistości wykonano pompy nie objęte wnioskiem o dofinansowanie, Projektem oraz wnioskiem o płatność. Zgodnie z wyjaśnieniami wykonawcy wartość prac związanych z wymianą obudów L. została "wliczona"

w poz. [...] kosztorysu ofertowego (d. akta administracyjne segregator nr [...], ozn. nr [...]).

Nie budzi zatem wątpliwości, że zwracając się z wnioskiem o płatność Beneficjent załączył dokumenty, z których wynikało, że objął tym wnioskiem wydatki na obudowy L. Przeprowadzone jednak czynności przez Urząd Kontroli Skarbowej

w B., w tym przeprowadzone oględziny, nie potwierdziły zrealizowania obudów L., lecz zamontowanie w zamian 5 sztuk pomp głębinowych (d. akta administracyjne segregator nr [...] – podsumowanie ustaleń w ramach prowadzonego audytu – ozn. nr [...]).

Również wizyta monitorująca w dniach [...]. wykazała, że nie wykonano obudów typu L. (z włókna poliestrowego), lecz zamontowano 5 sztuk pomp głębinowych w studniach wierconych (d.: akta administracyjne segregator nr [...], ozn.

w ramach pliku [...]).

W konsekwencji nie budzi wątpliwości, że zarówno na dzień złożenia wniosku

o płatność, jak również jej przyznania i dokonania wypłaty, obudowy typu L. nie zostały wykonane, natomiast zostały wykonane pompy głębinowe z opomiarowaniem. Wypłacając zatem środki finansowe za wykonaną część robót, tym samym sfinansowano wydatki, które nie były objęte dofinansowaniem zgodnie z umową

i załączoną do niej dokumentacją oraz z wnioskiem o płatność. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że były to wydatki (na pompy – 5 sztuk) nie podlegające sfinansowaniu ze środków przeznaczonych na dofinansowanie Projektu. Późniejsze wykonanie obudów typu L. (okoliczność ta nie jest kwestionowana przez strony

i została potwierdzona przez Instytucję Zarządzającą w ramach czynności przeprowadzonych w dniu [...]., odnotowana w raporcie z dnia [...] r.), nie ma znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji. Istotne bowiem jest, że na dzień wypłaty płatności nie było podstaw do sfinansowania 5 pomp z opomiarowaniem. Dokonanie wymiany pomp na obudowy L. mogłoby się ewentualnie wiązać

z nowym wnioskiem o odrębną płatność, a nie z wnioskiem z dnia z [...].

i płatnością dokonaną w dniu [...] r. Nie budzi bowiem wątpliwości, że we wniosku o sporną płatność podano nieprawdę co do wykonania obudów L.

i pobrano z tego tytułu środki wspólnotowe.

Podać należy, że art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przewiduje sankcje budżetowe związane z nieprawidłowym wykorzystaniem środków europejskich. Stosownie do treści tego przepisu w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości,

- podlegają one zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Pobranie nienależnie środków (art. 207 ust. 1 pkt 3) wywołuje negatywne skutki zarówno w świetle przepisów krajowych (u.f.p.), jak i przepisów unijnych. Stosownie bowiem do art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności, instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz, że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe

i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikację, że współfinansowane towary

i usługi są dostarczone oraz, że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi

i krajowymi. Powyższe Rozporządzenie nr 1083/2006 reguluje wszak procedury odzyskiwania środków wypłaconych z funduszy unijnych, w tym korekty finansowe, do których dokonywania zobowiązane są państwa członkowskie. I tak na mocy art. 98 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1083/2006 państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Ponadto dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi

w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze (...).

Podać należy, że definicja legalna użytego w art. 98 ust. 1 Rozporządzenia nr 1083/2006 pojęcia "nieprawidłowości" została zawarta w art. 2 pkt 7 tego rozporządzenia, zgodnie z którym za nieprawidłowość rozumieć należy jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę

w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Zgodnie z podaną definicją "nieprawidłowości", przesłanka wystąpienia potencjalnej szkody finansowej dla budżetu ogólnego Unii Europejskiej zaistniała w przedmiotowym przypadku, ponieważ IZ RPO WK-P na podstawie dokumentów przedłożonych przez Beneficjenta, stwierdzających stan faktyczny niezgodny z rzeczywiście wykonanymi pracami budowlanymi, tym samym sfinansowała nieuzasadniony wydatek (pompy), którego Beneficjent nie założył we wniosku o dofinansowanie. Szkoda polega na tym, że dofinansowano tę część inwestycji, która nie była przewidziana w Projekcie, we wniosku o dofinansowanie i we wniosku o płatność. Ze środków unijnych nie mogły być sfinansowane pompy lecz obudowy L., które nie zostały wykonane.

Konsekwencją powyższego było zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu środków wraz

z odsetkami, albowiem jego działanie mieściło się w dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. (środki pobrano nienależnie). W doktrynie podnoszone jest, że środkami nienależnymi są środki udzielone bez podstawy prawnej np. przyznane na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę, przyznane beneficjentowi podlegającemu wykluczeniu z możliwości otrzymania środków, refundujące wydatki poniesione przed datą kwalifikowalności lub uprzednio refundowane ze środków publicznych (zob. Ludmiła Lipiec-Warzecka, Komentarz do art. 207 ustawy o finansach publicznych, stan prawny na dzień 15.02.2011r., Lex). W przedmiotowej sprawie wypłacono Beneficjentowi środki za wykonanie obudów L., pomimo że ich nie wykonano, a złożone dokumenty nie były zgodne ze stanem rzeczywistym, bowiem wykonano pompy nieprzewidziane w ramach Projektu objętego dofinansowaniem. Zgodzić się należy z organem, że Beneficjent swoim działaniem oraz poprzez przedłożone do Instytucji dokumenty księgowo-budowlane, które potwierdzały nieprawdę w zakresie faktycznie zrealizowanego zakresu prac, spowodował wypłatę nienależnego dofinansowania ze środków UE.

Zdaniem tut. Sądu nie może uwolnić się od odpowiedzialności Beneficjent tłumacząc się tym, że nie miał wiedzy o zamianie obudów L. na pompy. Rzeczą Gminy było zorganizowanie nadzoru tak, aby prace były wykonane zgodnie z Projektem

i wnioskiem. Istotna jest okoliczność jaki zakres prac przedstawiono we wniosku

o płatność i czy ten zakres został wykonany, czy też sfinansowano inne prace. Koncepcja przyjęta przez stronę skarżącą prowadzi do sytuacji, w której nieistotny byłby zakres prac wykonanych na dzień przyznania płatności. Nie można zaakceptować tego stanowiska, bowiem doszłoby do stanu, w którym bez względu co wykonał Beneficjent, zawsze otrzymywałby środki w ramach płatności i tym samym dopuszczalne byłoby istnienie rozbieżności pomiędzy przedmiotem Projektu, który ma być sfinansowany,

a faktycznymi zadaniami przez niego wykonanymi. Zauważyć należy, że przy robotach zakrytych utrudniona byłaby weryfikacja czy Beneficjent wykonał zadanie zgodnie

z wnioskiem o płatność, którą mu wypłacono, czy też nie spełnił tego warunku. Skoro dopuszczalne są wnioski o płatność i tym samym cząstkowe sfinansowanie Projektu, to również ocena wykonanych zadań musi odnosić się do częściowego wykonania zadania i ustalenia, czy na dzień wypłaty płatności zostało ono wykonane.

W przedmiotowej sprawie szkoda polega na tym, że dofinansowano tę część inwestycji, która nie była przewidziana w Projekcie. Ze środków unijnych nie mogły być sfinansowane pompy, lecz obudowy L. Prawidłowo zatem jako podstawę zaskarżonej decyzji organ przywołał art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. wzywając do zwrotu środków w związku z pobraniem środków europejskich nienależnie.

Zauważyć należy, że według art. 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju podstawą dofinansowania projektu ze środków europejskich jest umowa zawarta

z beneficjentem przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą. Ta określa bowiem warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki Beneficjenta z tym związane. I tak stosownie do § 9 ust. 1, 2 i 3 umowy o dofinansowanie zawartej ze skarżącą Gminą:

- jeżeli na podstawie wniosków o płatność, sprawozdań z realizacji Projektu lub czynności kontrolnych przeprowadzonych przez uprawnione organy, zostanie stwierdzone, że Beneficjent wykorzystał całość lub część dofinansowania niezgodnie

z przeznaczeniem, bez zachowania obowiązujących procedur, pobrał całość lub część dofinansowania w sposób nienależny, lub w nadmiernej wysokości, Beneficjent zobowiązuje się do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie i na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję Zarządzającą RPO WK-P;

- w sytuacji, o której mowa w ust. 1, Instytucja Zarządzająca RPO WK-P wzywa Beneficjenta do dokonania zwrotu lub wyrażenia zgody na potrącenie odpowiedniej kwoty z kolejnej refundacji/zaliczki w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania;

- w przypadku bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w ust. 2, Instytucja Zarządzająca RPO WK-P wydaje decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, określającą kwotę przypadającą do zwrotu

i termin od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków. Zwrot środków może zostać dokonany w całości lub w części przez potrącenie kwoty nieprawidłowo wykorzystanego lub pobranego dofinansowania wraz z odsetkami z kolejnej transzy dofinansowania. Decyzji nie wydaje się, jeżeli Beneficjent dokona zwrotu środków przed jej wydaniem.

Ponadto, zgodnie z § 9b ust. 2 tej umowy Instytucja Zarządzająca RPO WK-P, po dokonaniu weryfikacji przekazanego przez Beneficjenta wniosku o płatność, poświadczeniu wysokości i prawidłowości poniesionych wydatków kwalifikowalnych

w nim ujętych, zatwierdza wysokość dofinansowania i przekazuje Beneficjentowi pisemną informację w tym zakresie. Nie budzi zatem wątpliwości, że z samej umowy wynikał obowiązek po stronie Beneficjenta zwrotu nienależnie pobranych środków.

Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne i regulacje prawne należy stwierdzić, że zaszły postawy do zobowiązania Beneficjenta do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania, bowiem nie było podstaw do otrzymania przez Gminę G. płatności na wykonanie 5 pomp (nie przewidziane w Projekcie), leczy na zamontowanie obudów L., które nie zostały wykonane na dzień złożenia wniosku o płatność i na dzień wypłaty płatności. Zostały zrealizowane w terminie późniejszym

i okoliczność ta została podniesiona po wydaniu decyzji z dnia [...] r. na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodzić się należy z pełnomocnikiem organu, który na rozprawie w dniu [...] r. podniósł, iż niewykonanie obudów L. w ogóle (nawet w terminie późniejszym niż wypłata płatności) mogłoby uruchomić procedurę rozwiązania umowy stosownie do jej § 17.

W tej sytuacji tut. Sąd oddalił skargę Gminy G. na podstawie art. 151 p.p.s.a.