Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1310/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 22, art. 24
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Artur Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 stycznia 2022 r. nr 19/2022 w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej R. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: organ wojewódzki) decyzją z 24 stycznia 2022 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2021 r. odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę użytku z gruntu leśnego oznaczonego LsIV na inny użytek gruntowy dla działek ewidencyjnych [...] i [...] dla obrębu [...] miasto K.

Organ wojewódzki zaznaczył, że wnioskiem z 26 stycznia 2021 r. R. S. wniosła o zmianę w ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytku leśnego o pow. 0,0040 ha na działce [...] z obrębu [...] w mieście K. oraz użytku leśnego o pow. 0,0043 ha na działce [...] z obrębu [...] w mieście K. Zdaniem strony, powyższy zapis w ewidencji stanowi błąd. Teren ten nigdy nie był lasem, aktualnie również nie jest wykorzystywany jako grunt leśny. Potwierdzeniem tego mają być fragmenty zdjęć lotniczych z 1944 r. oraz mapa sytuacyjna działki ewid. [...] (dawny numer działki [...]) z 1977 r.

W toku postępowania Starosta [...] ustalił, że ujawnione dane są zgodne z wykazem zmian danych ewidencyjnych z operatu geodezyjnego [...]. Zapisy uproszczonego planu urządzenia lasów obowiązującego w latach 2009-2018 wskazują, że obszar, o którym mowa we wniosku stanowił las.

R. S. przedłożyła do akt kserokopię zawiadomienia Sądu Rejonowego w W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych z 27 maja 2011 r. Wyjaśniła również, że w projekcie uproszczonego urządzenia lasu stwierdzono ubytek lasu na działkach [...] i [...]. Na gruncie nie ma i nie było lasu, aktualnie jest tam "goła ziemia i podmurówka".

W oparciu o informacje uzyskane z wydziału Ochrony Środowiska Starosta [...] ustalił, że sporządzony projekt Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu obejmujący m.in. przedmiotowy teren nie został zatwierdzony z uwagi na toczące się postępowania sądowe i administracyjne. Dla wskazanych działek nie została wydana decyzja zezwalająca na zmianę użytku leśnego na rolny, w myśl art. 13 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2021 r. poz. 1275, ze zm.). Analizie poddano dokumentację z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, stanowiącą podstawę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych na działkach [...] i [...] dla obrębu [...] miasto K.

Decyzją z [...] listopada 2021 r. Starosta [...], na podstawie art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052, ze zm., dalej: p.g.i.k.), odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie użytku z gruntu leśnego oznaczonego LsIV na inny użytek gruntowy dla działek ewidencyjnych [...] i [...] z obrębu [...] miasto K.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. S. wskazując, że zaszła konieczność naprawienia przez Starostę błędu popełnionego w przeszłości, polegającego na wykazaniu na tych działkach użytku leśnego, gdy faktycznie nie było na nich lasu.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] wskazał, że brak podstaw do przyjęcia, by dane wykazywane w ewidencji gruntów i budynków na działkach [...] i [...] dotyczące użytku leśnego stanowiły powielany błąd w dokumentacji geodezyjnej. W uproszczonym planie urządzenia lasu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2018 r. grunt ten figurował jako las. To ten dokument wskazuje, czy dany teren spełnia definicję lasu w myśl przepisów ustawy o lasach, zaś obowiązkiem ewidencji gruntów i budynków jest odzwierciedlić ten stan w zakresie granic i powierzchni lasu. Obowiązek uwzględnienia w ewidencji gruntów danych wynikających z planu urządzenia lasu wynika wprost z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach. Jednocześnie organ wojewódzki zaznaczył, że aktualnie na omawianym obszarze nie został zatwierdzony uproszczony plan urządzania lasu. Co prawda, projektowany dokument wskazuje na ubytek lasu w odniesieniu do działek [...] i [...], jednakże okoliczność ta nie może stanowić podstawy do usunięcia lasu z ewidencji gruntów i budynków. W takiej sytuacji, tylko decyzja zezwalająca na zmianę lasu na użytek rolny, w myśl art. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dawałaby podstawę do aktualizacji rodzaju użytku gruntowego zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Nawet zaś, gdyby Starosta dokonał oględzin w terenie i ustalił, że grunt jest pozbawiony roślinności leśnej, to nadal w świetle obowiązujących przepisów nie miałby prawa do wykreślenia użytku Ls z prowadzonej przez siebie ewidencji.

Skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego złożyła R. S. wskazując, że wpisy w ewidencji gruntów i budynków zostały dokonane w oparciu o uproszczony plan urządzania lasów miasta K. na lata 2009-2018. Plan ten zawiera jednak błąd względem stanu faktycznego. Nieprawidłowość w rodzaju gruntu na działkach [...] i [...] została dostrzeżona w nowym projekcie planu. Podkreśliła, że działki te nie odznaczają się cechami charakterystycznymi dla lasu. W ocenie skarżącej, Starosta powiadomiony prawidłowo o niezgodności stanu faktycznego, jak i historycznego, powinien poczynić działania zmierzające do naprawienia błędu, a co za tym idzie - porządku w dokumentacji.

W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznana w tych warunkach sprawa pozwoliła Sądowi uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wypada zauważyć, że ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to – zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 p.g.i.k. – system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Podstawową zasadą dotyczącą prowadzenia ewidencji jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami. Jak stanowi art. 24 ust. 2a. p.g.i.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek. W myśl art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.i.k. aktualizacji z urzędu dokonuje się, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.i.k. aktualizacji dokonuje się na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Jak stanowi § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390) danymi ewidencyjnymi dotyczącymi użytków gruntowych i klas bonitacyjnych są: 1) numeryczne opisy konturów tych użytków i klas bonitacyjnych; 2) oznaczenia użytków gruntowych i klas bonitacyjnych oraz numery tych konturów. Przebieg konturów klasyfikacyjnych wykazuje się w ewidencji w granicach konturów gruntów rolnych lub leśnych na podstawie mapy klasyfikacji, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy (§ 22 ust. 2 rozporządzenia).

Procedura aktualizacji ma zatem charakter rejestrowy. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieścić się będzie również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych.

Stosownie do art. 22 ust. 3 pkt 1 p.g.i.k., jeżeli uzyskanie danych niezbędnych do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwe w inny sposób, starosta może, w drodze decyzji administracyjnej, nałożyć na podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, obowiązek: opracowania dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, w przypadku ustalenia, że stan rzeczywisty nieruchomości jest inny niż ujawniony w tej bazie danych. Ustawodawca nie wykluczył więc konieczności pogłębienia informacji dotyczących ewentualnych zmian w odniesieniu do stanu odzwierciedlonego w zapisach ewidencji.

W okolicznościach niniejszej sprawy wobec faktu, że wniosek strony dotyczył aktualizacji danych w zakresie zmiany użytków, opisanych w ewidencji gruntów w sposób – jak wywodziła strona - nieznajdujący odzwierciedlenia na gruncie, wobec braku przedłożenia dokumentu urzędowego potwierdzającego wywodzone tezy, rolą organu było poczynienie ustaleń rzeczywistego i aktualnego stanu na gruncie w zakresie rodzaju użytków celem potwierdzenia lub zaprzeczenia argumentacji strony. Uzasadnioną okoliczność pozwalającą na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie stanowił brak obowiązującego dokumentu, jakim jest uproszczony plan urządzenia lasów, przy równocześnie stwierdzonej w trakcie procedury tworzenia tego planu rozbieżności co do stanu zagospodarowania działek skarżącej. Należy w tym miejscu zauważyć, że w myśl art. 20 ust. 2 ustawy o lasach, w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu. W art. 21 ust. 3 ustawy o lasach przyznano zaś staroście kompetencję do zlecenia dokonania inwentaryzacji stanu lasów.

Sąd zauważa przy tym, że w rozpoznawanej sprawie, wygaśnięcie uprzedniego Uproszczonego Planu Urządzenia Lasów niebędących własnością Skarbu Państwa położonych na terenie miasta K. sporządzonego na okres 1.01.2019 – 31.12.2018 i brak aktualnego planu stworzyło stan niepewności co do rodzaju użytków na działkach skarżącej. Jak wynika z przedstawionych akt sprawy, w ramach prac nad uproszczonym planem urządzenia lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa położonych na terenie miasta K. (rejestr działek leśnych) według stanu na 15 marca 2018 r., na okres 01.01.2019 – 31.12.2028 r., sporządzony został wykaz rozbieżności między ewidencją gruntów a stanem faktycznym. W wykazie tym ujawniono brak charakteru lasu dla działek nr [...] i [...], co potwierdza wywody skarżącej.

W tej sytuacji powyżej wskazane okoliczności wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym dokonania ustaleń na gruncie w zakresie aktualności zapisów w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do rodzaju użytków, celem rozważenia dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu, organy naruszyły przepisy prawa procesowego w sposób uzasadniający eliminację wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego. Organy nie wywiązały się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) ustalonej art. 7 k.p.a., a także art. 77 § 1 k.p.a. Realizacja nałożonych tymi przepisami obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, by dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Obowiązkom tym organy nie sprostały, czyniąc skargę uzasadnioną.

Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...], o czym orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy będą się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.