Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 214/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 137
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant st. asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 887/14 w sprawie ze skargi T.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 887/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

T. M. sprzedał Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) działkę nr [...] położoną w [...] przy ul. [...] (akt notarialny Rep. A. nr [...] z dnia [...] września 1978 r.). Działka została nabyta w celu realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...], dalej WPBK, zlokalizowanej na tym terenie na podstawie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 1978 r., znak: [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji.

Wnioskami z dnia [...] lutego 2011 r. i z dnia [...] kwietnia 2011 r. T.M. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości oznaczonej nr [...], wydzielonej z działki nr [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej [...] i nie pozostającej w użytkowaniu wieczystym, twierdząc, że cel, na który ta nieruchomość została nabyta, tj. rozbudowa bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...], nie został zrealizowany.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości.

Decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] orzeczono o zwrocie na rzecz T. M. własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, powstałej z podziału działki nr [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej [...].

Od tej decyzji odwołanie złożyła Gmina Miejska [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej nr [...] na rzecz T. M. oraz o zwrocie przez T. M. zrewaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...]zł. Decyzja ta była poprzedzona rozprawą administracyjną, przesłuchaniem świadków i oględzinami na gruncie. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że na działce nr [...] stanowiącej część dawnej działki [...] nie została zrealizowana jakakolwiek inwestycja określona w akcie notarialnym z dnia [...] września 1978 r.

Od tej decyzji odwołała się Gmina [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.), dalej u.g.n. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]ha, położonej w [...], stanowiącej własność Gminy [...].

Organ II instancji wyjaśnił, że ustawa o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie stanowi, iż jedyną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest okoliczność, że nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Zmiana podmiotu, który wykorzystuje wywłaszczoną nieruchomość, realizując cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu, nie stanowi w myśl tego przepisu przesłanki zwrotu nieruchomości. Istotny bowiem jest cel podany jako przyczyna wywłaszczenia, a nie podmiot, który cel ten realizuje.

Według Wojewody, użycie nabytej w drodze przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości na cel określony w akcie notarialnym powoduje, iż obowiązek zwrotu tej nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu wygasa (wyrok NSA z dnia 21 marca 2013 r., I OSK 1722/12, Lex nr 1436988). Organ podniósł następnie, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2006 r., I OSK 950/05 wyraził pogląd, że w przypadku, gdy nabycie nieruchomości nastąpiło w oparciu o dokument lokalizacyjny o charakterze ogólnym, a teren został przyłączony do nieruchomości, na której wskazany w dokumencie lokalizacyjnym cel jest realizowany, każde wykorzystanie na ten cel nieruchomości w granicach ogrodzenia jest realizacją celu wywłaszczenia.

Wojewoda wyjaśnił, że w niniejszej sprawie ze sporządzonego przez uprawnionego geodetę dokumentu wynika, iż na terenie objętym wnioskiem o zwrot już w 1987 r. (a więc przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia) znajdowały się urządzenia typowe dla bazy przedsiębiorstwa budowlanego. Teren ten był ogrodzony i stanowił organizacyjnie jedną całość z pozostałym terenem należącym do Przedsiębiorstwa, które nabyło nieruchomość (powszechnie jest znane, że Przedsiębiorstwo to miało swoją siedzibę i bazę przy ul. [...], a nabywane grunty miały służyć rozbudowie bazy).

Wojewoda zaznaczył, że fakt wybudowania bazy jest potwierdzony przez dwóch świadków, przy czym z ich zeznań wynika, iż zabudowę nabytych nieruchomości rozpoczęto niezwłocznie po ich nabyciu. Prawdziwość zarówno mapy, jak i zeznań świadków potwierdza treść protokołu z rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2011 r., w którym wnioskodawca stwierdził, iż będąca przedmiotem wniosku o zwrot działka weszła po jej nabyciu przez Skarb Państwa w skład większego, ogrodzonego, terenu należącego do WPBK. Także z oględzin dokonanych w dniu [...] września 2011 r. wynika, że na zewnętrznej granicy działki istniało ogrodzenie. Istnienie bazy wynika ponadto, zdaniem organu, z dokumentów o przekazaniu w 1987 r. tego terenu między Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...], a Miejskim Przedsiębiorstwem Remontowo-Budowlanym w [...]. Kwestia, kiedy i w jakim trybie nieruchomość przeszła we władanie PGKiM nie ma znaczenia w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, że dowodów potwierdzających realizację celu wywłaszczenia nie podważa to, iż obecnie na działce nie ma żadnych urządzeń, gdyż od czasu przypuszczalnego zakończenia budowy bazy minęło prawie trzydzieści lat. Sam wnioskodawca, podpisując bez zastrzeżeń protokół oględzin z dnia [...] września 2011 r., potwierdził, iż w tym czasie istniały na granicy zewnętrznej dawnej nieruchomości WPBK szczątki ogrodzenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł T.M.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga jest niezasadna.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., regulujące zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które, w myśl art. 216 ust. 1 u.g.n., stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Nie budzi wątpliwości zdaniem Sądu cel nabycia działki nr [...], którym była rozbudowa bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...]. Został on jednoznacznie określony zarówno w akcie notarialnym sprzedaży działki Skarbowi Państwa, jak i w decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 1978 r., znak: [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji tej inwestycji. Nie był ponadto kwestionowany przez żadną ze stron postepowania.

Przedmiotem sporu jest natomiast kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, czy ten cel na działce nr [...], której zwrotu domaga się skarżący, został zrealizowany.

Zdaniem Sądu analiza materiału dowodowego przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że – wbrew stanowisku skarżącego – na przedmiotowej działce został zrealizowany cel, dla którego została ona nabyta przez Skarb Państwa od T. M., tj. rozbudowa bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...], co wyklucza zwrot tej nieruchomości skarżącemu.

Do takiej konkluzji upoważnia przede wszystkim treść sporządzonej w dniu [...] września 1987 r. przez geodetę K. P. aktualizacji mapy zasadniczej, z której wynika, że na terenie objętym wnioskiem o zwrot znajdowały się budynki, część terenu pokryta była płytami betonowymi, a ponadto teren ten był ogrodzony. Istnienie obiektów przedstawionych na mapie potwierdzają zeznania świadka J. W., zatrudnionego na stanowisku pracownika biurowego i inżyniera budowy bazy w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Budownictwa Komunalnego w [...] od kwietnia 1978 r., który stwierdził, że przed jego odejściem do wojska w roku 1979 w bazie "były w budowie" dwa budynki magazynowe. Wskazał ponadto, że w latach 1981-1982 dostał polecenie wybudowania węzła betoniarskiego, tj. betoniarki, zbiornika cementu, a także zasieków na kruszywo wraz z podajnikami w zachodniej części działki. Dodał również, że do budynków magazynowych doprowadzone były drogi z płyt betonowych, a cały teren był ogrodzony przęsłami z kątowników wypełnionymi siatką i tworzył całość Przedsiębiorstwa. Fakt wcześniejszego istnienia ogrodzenia na objętej wnioskiem o zwrot działce odzwierciedlony został ponadto w protokole oględzin działki z dnia [...] września 2011 r.

Na okoliczność zrealizowania na działce nr [...] celu, na który została ona nabyta przez Skarb Państwa, wskazuje w ocenie Sądu również treść protokołu zdawczo-odbiorczego dotyczącego przekazania w dniu [...] lutego 1987 r. terenu, w skład którego wchodzi ta działka, przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] w zarząd Miejskiemu Przedsiębiorstwu Remontowo-Budowlanemu w [...]. Wynika z niej, że przekazaniu podlegały istniejące na ówczesnej działce nr [...]: budynek socjalno-administracyjny niepodpiwniczony o pow. [...]m², wiata magazynowa o pow. [...] m², place oraz drogi zniwelowane i utwardzone płytami betonowymi w liczbie [...] sztuk, instalacja wodociągowa do budynku socjalno-administracyjnego wraz ze studnią bitą, instalacja kanalizacyjna do budynku socjalno-administracyjnego zakończona dwoma zbiornikami bezodpływowymi oraz prowizoryczna instalacja elektryczna do budynku socjalno-administracyjnego.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wymienione obiekty i urządzenia nie istnieją już na objętej wnioskiem o zwrot działce i że pozostały tam jedynie szczątki ogrodzenia oraz kilkunastoletnie drzewa i krzaki. Zdaniem Sądu okoliczność ta nie podważa jednak zaprezentowanych wyżej ustaleń. Przede wszystkim od daty ich wzniesienia do dnia wszczęcia postępowania w sprawie minęło ponad trzydzieści lat, zaś materiały i technologie, przy pomocy których zostały wykonane, z jednej strony narażały je na dewastację, z drugiej zaś, pozwalały na ich szybki demontaż. Ani zatem aktualny brak na działce obiektów i urządzeń wzniesionych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych dwudziestego wieku, ani istnienie na tej działce kilkunastoletnich drzew, nie może stanowić wiarygodnego dowodu na to, że nie zrealizowano inwestycji w postaci rozbudowy bazy Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...], zwłaszcza wobec treści powyższych dokumentów.

W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organu II instancji, według którego okoliczność, iż na działce rosną obecnie kilkunastoletnie drzewa, jest dowodem pośrednio potwierdzającym fakt, że nieruchomość ta była wykorzystywana przynajmniej do końca ubiegłego wieku. W przeciwnym razie rosłyby tam drzewa około trzydziestoletnie (dodatkowo wiek drzew zaprzecza twierdzeniu wnioskodawcy, że do 2005 r. użytkował działkę rolniczo).

Chybiony jest też zarzut skarżącego, że o niezrealizowaniu na działce nr [...] celu jej nabycia świadczy brak jakichkolwiek pozwoleń na budowę tych obiektów i urządzeń. Przede wszystkim, wobec nieistnienia w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych regulacji prawnej zobowiązującej inwestorów czy zarządców nieruchomości do przechowywania dokumentacji prawnobudowlanej, w tym wydanych pozwoleń na budowę i przyjętych zgłoszeń robót budowlanych, a także istnienia tego obowiązku w stosunku do organów administracji jedynie przez okres pięciu lat, nie sposób przyjąć, że brak tych dokumentów oznacza realizację robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia bądź zgłoszenia. Tym bardziej zatem – ich brak nie stanowi żadnego dowodu na realizację bądź brak realizacji określonej inwestycji budowlanej.

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, nie mają również znaczenia późniejsze zmiany podmiotów zarządzających działką nr [...]. Istotne jest jedynie to, że w okresie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. zrealizowano cel, na który nieruchomość została nabyta.

Skoro na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, to późniejsze wykorzystywanie nieruchomości w innych celach przez inne podmioty bądź niewykorzystywanie jej w ogóle nie uprawnia do żądania zwrotu nieruchomości.

W skardze kasacyjnej T. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i b w zw. z art. 1 i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pomimo naruszenia przez organy administracji w toku postępowania przepisów prawa procesowego, a mianowicie: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, polegające w szczególności na: a) oparciu decyzji na zeznaniach świadków J. W. oraz K. S. (protokół przesłuchania z dnia [...] sierpnia 2011 r.), w sytuacji kiedy nie wypowiedzieli się oni odnośnie do okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie tj. czy na działce nr [...] będącej podstawą żądania zwrotu były przeprowadzone prace budowlane, jaki teren obejmowały, kiedy dokładnie miały miejsce, co to znaczy, że cały teren był ogrodzony, kiedy powstało ogrodzenie i na jakim terenie; b) odstąpienie od wyjaśnienia najistotniejszych okoliczności sprawy sprowadzających się do ustalenia, czy działka o nr ewidencyjnym [...] powstała z podziału działki o nr ewidencyjnym [...], brak szczegółowego przedstawienia w jaki sposób następowały kolejne podziały działek, zmiany numeracji działek, jaka była ich wielkość (powierzchnia), czy po zmianie numeracji działki były tej samej wielkości (tożsamość powierzchni) podczas, gdy z akt sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny na jakiej podstawie organy uznały, że działka [...] została wyodrębniona z działki [...], a ustalenie tych okoliczności mogłoby doprowadzić do zupełnie odmienny wniosków organu I Instancji i w efekcie innego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego c) błędnym przyjęciu, iż aktualizacja mapy zasadniczej sporządzona przez geodetę K. P. stanowi dokument urzędowy, jak również, że odnosi się do działki o nr ew. [...], w sytuacji, gdy przedmiotowa mapa stanowi jedynie szkic i z jej treści nie wynika iż dotyczy działki objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości; d) braku podjęcia szczegółowych czynności mających na celu ustalenie, czy na działce objętej żądaniem o zwrot, cel został zrealizowany, w szczególności brak wystąpienia przez Wojewodę [...] do konkretnych organów celem ustalenia, czy istnieją dokumenty tj. decyzje o pozwoleniu na budowę budynków i budowli na działce objętej wnioskiem, ewentualnie decyzję o ich rozbiórce, decyzje o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji związanych z rozbudową zaplecza produkcyjnego Przedsiębiorstwa Remontowo - Budowlanego, czy była to samowola budowlana, które to czynności są niezbędne do ustalenia rzeczywistego przebiegu celu wywłaszczenia i jego ewentualnej realizacji; e) braku dostatecznej analizy ze strony organu I instancji w zakresie ustalenia wieku drzew znajdujących się na działce nr [...], co ma istotne znaczenie w kontekście ustalenia, czy na tej działce mogły być podejmowane prace budowlane, jeżeli tale to w jakim okresie.

- art. 7 k.p.k., art. 77 w związku z art. 75 k.p.a. i art. 84 k.p.a. poprzez niedokładne i niewystarczające wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, w szczególności niepowołanie wbrew obowiązującym przepisom biegłego z zakresu dendrologii, podczas gdy w sprawie zachodziła konieczność powołania biegłego w/w specjalności w celu jednoznacznego ustalenia wieku drzew rosnących na działce nr [...] na podstawie prawidłowych pomiarów i właściwej metodyki, co w konsekwencji stanowiłoby rzetelną podstawę do stwierdzenia w jakim wieku były sosny, topole, brzozy i w efekcie uznania, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nie mógł być zrealizowany.

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wadliwą ocenę faktów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, które organ administracji ustalił z naruszeniem art. 7 k.p.a., 75 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a., 84 k.p.a., na skutek czego Sąd błędnie zastosował art. 151 p.p.s.a. i nie uwzględnił skargi T. M.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego prawa materialnego tj.: art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 115, poz. 741) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy i w konsekwencji wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie normy prawnej wyrażonej w art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 11-5, poz. 741).

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego i zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów udzielonej pomocy prawnej w potrójnej wysokości według norm prawem przepisanych, nie uiszczonych dotychczas ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu podniesiono, że zeznania świadków J. W. oraz K. S. są bezprzedmiotowe i nie można w żadnym względzie uznać, że potwierdzają zrealizowanie celu wywłaszczenia na działce nr [...]. Sama fakt przyznania przez J. W. - zatrudnionego na stanowisku pracownika biurowego i inżyniera budowy bazy w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Budownictwa Komunalnego w [...] od kwietnia 1978 r., że przed jego odejściem do wojska w roku 1979 w bazie były w budowie dwa budynki magazynowe oraz, że w latach 1981 — 1982 dostał polecenie wybudowania węzła betoniarskiego tj. betoniarki, zbiornika cementu a także zasieków na kruszywo wraz podajnikami w zachodniej części działki, nie może przesądzać o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Tym bardziej, że J. W. odnosi powyższe informacje do działki obecnie oznaczonej numerem [...], która jest położona w zupełnie innej części wywłaszczonego terenu niż działka skarżącego. Świadek w swoich zeznaniach w ogóle nie odnosi się do działki o nr ewidencyjnym [...], co całkowicie umknęło uwadze organu I Instancji, i przełożyło się na błędną ocenę dowodów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Skarżący podniósł, że dokumenty, które znajdują się w aktach sprawy, nie potwierdzają tego, że w skład działki [...] o pow. [...] ha z wybudowaną bazą wchodziła niegdyś działka objęta wnioskiem o zwrot o nr ew. [...] i że dokumenty w postaci umowy o przekazaniu zarządu nieruchomości i protokół zdawczo odbiorczy z dnia [...] lutego 1987 r. jej dotyczą.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że mapa zasadnicza jest sprzeczna z pozostałym materiałem dowodowym, chociażby z protokołem oględzin nieruchomości. W trakcie oględzin nieruchomości w dniu [...] września 2013 r. stwierdzono, że działka nr [...] cała jest zakrzaczona, porośnięta starymi drzewami: brzozami, topolami i sosnami. Podczas ponownych oględzin nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2013 r. ustalono, że na w/w nieruchomości nie ma żadnych śladów świadczących, że były wybudowane budynki i inne budowle. Działka porośnięta jest różnymi kilkunastoletnimi drzewami: sosnami, brzozami, topolami, jest bardzo zakrzaczona, zachwaszczona, porośnięta 1,5- metrową trawą o czym świadczą zdjęcia fotograficzne złożone przez pełnomocnika skarżącego. Na w/w działce nie widać żadnych śladów po jakichkolwiek budynkach i budowlach, utwardzeniach terenu, zbiornikach, nie ma żadnych śladów po słupach energii elektrycznej, jedynie przewalające się jakieś szczątki murowanego ogrodzenia, które zostały wysypane jako gruz i śmieci. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby na działce [...], stanowiącej część dawnej działki [...] zrealizowana była jakakolwiek inwestycja określona w akcie notarialnym Rep. A. nr [...] z dnia [...] września 1979 r., a więc cel wywłaszczenia określony w w/w umowie sprzedaży nie został zrealizowany w ustawowych terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co przesądza o konieczności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W ocenie skarżącego, wobec treści protokołu oględzin, w kontekście ustalenia, czy na działce nr [...] mogłyby być podejmowane prace budowlane, jeżeli tak to w jakim okresie, należało bezwzględnie powołać opinię biegłego dendrologa. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie ustawowym, czy przeciwnie, nieruchomość należy uznać za zbędną, gdyż pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Nie ulega wątpliwości, że zbadanie wieku drzewa co do zasady wymaga wiadomości specjalnych.

Organ I Instancji nie podjął również czynności mających na celu ustalenie, czy na działce objętej żądaniem o zwrot, cel został zrealizowany, w szczególności poprzez brak wystąpienia przez Wojewodę [...] do konkretnych organów celem ustalenia, czy istnieją dokumenty tj. decyzje o pozwoleniu na budowę budynków i budowli na działce objętej wnioskiem, ewentualnie decyzję o ich rozbiórce, decyzje o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji związanych z rozbudową zaplecza produkcyjnego Przedsiębiorstwa Remontowo - Budowlanego, czy była to samowola budowlana. Zgodnie z orzecznictwem nie podlega zwrotowi nieruchomość, na której zrealizowano cel wywłaszczenia. Zawarte w ustawie wyrażenie "realizacja" może oznaczać wyłącznie działania oparte na przepisach prawa, a nie działania dokonane bezprawnie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Za bezzasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie te elementy, o czym wspomniano już wyżej. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Zawarty w uzasadnieniu wyroku wywód dotyczący motywów podjętego rozstrzygnięcia, pozwala na jednoznaczne ustalenie sposobu rozumowania Sądu I instancji. Sąd meriti przekonująco przedstawił swoje stanowisko, zaś to czy jest ono słuszne, nie może być podważone tym zarzutem. Za pomocą tak sformułowanego zarzutu nie można zwalczać ustaleń faktycznych sprawy.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. także nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej materiał dowodowy zgromadzony w sprawie okazał się wystarczający dla określenia celu wywłaszczenia i następnie faktu jego zrealizowania. Sporna działka została nabyta przez Skarb Państwa - Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego w [...] w celu realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w [...], dalej WPBK, zlokalizowanej na tym terenie na podstawie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 1978 r., znak: [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji. W przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalono, że na będącej przedmiotem postępowania działce wywłaszczonej na ww. cel dokonano realizacji inwestycji mieszczącej się w tym celu.

Nie sposób przyjąć, jak chce tego skarżący kasacyjnie, że stan faktyczny w tej sprawie nie został w pełni ustalony. Nie można bowiem pominąć aktualizacji mapy zasadniczej, sporządzonej w dniu [...] września 1987 r. przez geodetę K.P., z której wynika, że na terenie objętym wnioskiem o zwrot znajdowały się budynki, część terenu pokryta była płytami betonowymi, a ponadto teren ten był ogrodzony. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, iż mapa ta nie może stanowić dowodu tego, co zostało w niej stwierdzone. Jest to dokument sporządzony przez geodetę uprawnionego i przyjęty do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Dane dotyczące istnienia obiektów, przedstawione na mapie są spójne z zeznaniami świadka J. W., zatrudnionego na stanowisku pracownika biurowego i inżyniera budowy bazy w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Budownictwa Komunalnego w [...] od kwietnia 1978 r., który stwierdził, że w 1979 r. w bazie "były w budowie" dwa budynki magazynowe. Wskazał ponadto, że w latach 1981-1982 dostał polecenie wybudowania węzła betoniarskiego, tj. betoniarki, zbiornika cementu, a także zasieków na kruszywo wraz z podajnikami w zachodniej części działki. Do budynków magazynowych doprowadzone były drogi z płyt betonowych, a cały teren był ogrodzony przęsłami z kątowników wypełnionymi siatką i tworzył całość Przedsiębiorstwa. Fakt istnienia ogrodzenia został ponadto w protokole oględzin działki z dnia [...] września 2011 r.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, również treść protokołu zdawczo-odbiorczego dotyczącego przekazania w dniu [...] lutego 1987 r. terenu, w skład którego wchodzi sporna działka, przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] w zarząd Miejskiemu Przedsiębiorstwu Remontowo-Budowlanemu w [...], potwierdza zrealizowanie celu, na który została przejęta. Potwierdzają się ustalenia dotyczące istnienia budynków na tej działce, dróg dojazdowych, instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej od istniejących budynków oraz instalacja elektryczna do budynku socjalno-administracyjnego.

Podkreślić należy, że powyższe ustalenia w ich całokształcie pozwalały na wskazanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności badanie szczegółowe przekształceń w zakresie działek (ich podziałów, zmian numeracji), a także powołania biegłego z zakresu dendrologii w celu ustalenia wieku drzew rosnących na spornej działce. Należy wyraźnie podkreślić, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje obecny sposób zagospodarowania działki. Nie ma bowiem w tym przypadku znaczenia czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a znaczenie ma jedynie kwestia, czy cel został zrealizowany. Zgodnie bowiem z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określonych w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli mimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo mimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W konsekwencji powyższych rozważań przyjąć należało, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. To zaś wyklucza możliwość zwrotu przedmiotowej nieruchomości, gdyż z tą chwilą roszczenie to wygasa. W kontrolowanym wyroku Sąd I instancji posługiwał się prawidłową wykładnią prawa i w tym prawidłowo ustalonym kontekście znaczeniowym treści art. 137 u.g.n. badał zgodność kontrolowanych decyzji z prawem. Wyżej przedstawiona ocena ustalonego przez organy i prawidłowo zaakceptowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stanu faktycznego powoduje, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie, iż nie został zrealizowany cel wywłaszczenia na żądanej do zwrotu nieruchomości.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.