Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 19/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 2, art. 12
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska ( spr.), sędzia NSA Julia Szczygielska, , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 12 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: ustawa), po rozpatrzeniu odwołania M P (dalej: strona, odwołujący się, skarżący) od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D.-Z. z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego, zakwestionowaną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że decyzją pierwszoinstancyjną Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w D.-Z., po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 7 lipca 2016 r., odmówił przyznania jej zasiłku okresowego. Jako przyczynę odmowy przyznania zasiłku okresowego organ I instancji wskazał brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym oraz dysproporcję pomiędzy dochodem wskazanym przez stronę a jej sytuacją majątkową.

Organ I instancji wskazał m.in., że strona zataiła fakt, iż jest współwłaścicielem mieszkania położonego we W. przy ul. [...]. W oświadczeniu majątkowym strona oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku. Ponadto wnioskodawca odmówił składania wyjaśnień oraz złożenia oświadczenia o zapoznaniu się z dokumentacją sprawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zażądała jej zmiany i przyznania zasiłku okresowego zgodnie z wnioskiem od lipca do września 2016 r. Odwołujący wraz z odwołaniem przedłożył kopię korespondencji, która jak wskazał "nie tylko świadczyć może o chęci współdziałania w rozwiązywaniu trudnej życiowej sytuacji, ale jest również przejawem mojej własnej inicjatywy". Strona zarzuciła też, że organ niesłusznie wskazał w decyzji na dysproporcję pomiędzy jej dochodem a sytuacją majątkową, skoro ustalono, że jej dochód jest na poziomie 0,00 zł. Zdaniem odwołującego się złożone oświadczenie majątkowe jest zgodne z prawdą, bowiem nie posiada on na terenie Gminy D.-Z. innego lokalu mieszkalnego. Odwołujący zaprzeczył jakoby odmówił składania wyjaśnień w sprawie.

Rozpatrując przedmiotową sprawę, organ odwoławczy ponownie dokonał oceny jej stanu faktycznego i prawnego. Wskazał, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Formy pomocy społecznej określone zostały w art. 36 ustawy. Jedną z nich jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego - art. 36 pkt 1 lit. b ustawy.

W myśl art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy, nie może być jednocześnie niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, o czym stanowi art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy. Natomiast kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy).

Niezwykle istotne z punktu widzenia celów pomocy społecznej jest to, aby osoby korzystające z tej pomocy i ubiegające się o taką pomoc współdziałały w rozwiązywaniu ich sytuacji życiowej. Bez spełnienia tego warunku nie możliwa jest poprawa warunków materialnych i bytowych klientów pomocy społecznej. Stąd ustawodawca w art. 4 ustawy ustanowił, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich sytuacji życiowej. Natomiast pomimo spełnienia w/w przesłanek uzasadniających przyznanie stronie wnioskowanej pomocy, organ może odmówić jej udzielenia, jeżeli zaszły okoliczności wymienione w art. 11 lub art. 12 ustawy.

W myśl art. 11 ust. 2 ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczeniaodwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Bez wątpienia, brak współdziałania oraz inne okoliczności opisane w art. 11 ust. 2 ustawy, mogą wynikać z różnych przyczyn. Wydaje się jednak, że negatywne dla strony konsekwencje tego przepisu można zastosować tylko w przypadkach, w których stronie można przypisać złą wolę, a zatem taką postawę, w której strona żąda udzielenia pomocy społecznej bez względu na jej zachowanie.

W rozpoznawanej sprawie nie sposób nie przypisać odwołującemu się braku współdziałania z organem pomocy społecznej.

Z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w związku z wnioskiem strony (40 lat) wynika, że odwołujący się zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym swojej matki (wraz z matką), lecz, jak oświadczył prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

Jak podał, dokłada się do wydatków mieszkaniowych w miarę swoich możliwości z otrzymanej pomocy OPS. Jest osobą bezrobotną, w 2016 r. dwa razy był kierowany do prac społeczno-użytecznych organizowanych przez Gminę. Posiada orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, ustalony stopień datuje się od dnia 28 kwietnia 2016 r., a orzeczenie wydano do dnia 31 maja 2017 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]). Jak podał odwołujący się, dobrowolnie płaci alimenty na córkę w miarę swoich możliwości finansowych. W dniu 7 lipca 2016 r. w Ośrodku złożył oświadczenie o stanie majątkowym, w którym nie wykazał posiadania nieruchomości, ruchomości i zasobów pieniężnych.

Organ I instancji, w związku z posiadaną informacją o tym, iż odwołujący się jest współwłaścicielem mieszkania położonego we Wrocławiu (informację organ uzyskał w toku postępowania prowadzonego na wniosek strony o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę), wezwał stronę pismem z dnia 18 lipca 2016 r., nr [...]. do wyjaśnienia:

- od kiedy jest współwłaścicielem mieszkania oraz dostarczenie aktu notarialnego lub wypisu z księgi wieczystej,

- jaki jest udział strony we współwłasności,

- w jaki sposób wykorzystywany jest lokal, czy mieszkanie jest wynajmowane i czy czerpane są z tego tytułu korzyści i kto je czerpie.

Odpowiadając na w/w wezwanie odwołujący się, pismem z dnia 20 lipca 2016 r., przytoczył treść przepisu art. 220 k.p.a. oraz art. 6 Kodeksu cywilnego wskazując, że organ I instancji nie ma prawa żądać od niego składania oświadczenia, co do faktów, które zna z urzędu, a ponadto ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. Stąd, jak stwierdził odwołujący się, "żądanie przez organ dodatkowych oświadczeń, zaświadczeń, przedkładania dodatkowych dokumentów w mojej ocenie wykracza poza kompetencje organu".

Stanowisko i postawę strony organ ocenił negatywnie. Wskazał, że na organie pomocy społecznej, który rozpatruje wniosek o udzielenie pomocy społecznej ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a zatem musi dysponować instrumentem, przy pomocy którego będzie mógł zweryfikować twierdzenia strony oraz dowody uzyskane w toku postępowania dowodowego. Obowiązek ten wynika z art. 7 i art. 77 k.p.a. W świetle sprzeczności treści oświadczenia majątkowego złożonego przez stronę w toku postępowania z treścią oświadczenia L. O. zamieszkałej we W., organ pomocy społecznej miał obowiązek wezwania strony do złożenia wyjaśnień w zakresie żądanym w piśmie z dnia 18 lipca 2016 r. Skoro natomiast strona swoim postępowaniem uniemożliwiała wyjaśnienie sprawy, to organ nie miał możliwości ustalenia jej sytuacji majątkowej i z tego powodu mógł odmówić przyznania świadczenia.

Ze znajdującego się w aktach postępowania wypisu z księgi wieczystej wynika, że odwołujący się jest współwłaścicielem w udziale 1/2 lokalu mieszkalnego położonego we W. Odwołujący zataił zatem fakt posiadania lokalu mieszkalnego - nie wykazał tego składnika swojego majątku w złożonym oświadczeniu. Natomiast bezzasadne są w tym kontekście argumenty odwołania, że w oświadczeniu majątkowym skarżący odnosił się do majątku nieruchomego znajdującego się na terenie Gminy D.-Z.. Druk oświadczenia majątkowego, jak i wpisy strony nie zawierają sformułowań o majątku znajdującym na terenie Gminy. Trudno też przypuszczać, że odwołujący się nie zrozumiał treści oświadczenia majątkowego i celu w jakim składa oświadczenia majątkowe, skoro posiada wykształcenie wyższe. Jak wynika z informacji Dyrektora OPS w D.-Z. strona ukończyła studia magisterskie na kierunku prawo.

Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, iż z akt sprawy wynika, że odwołujący się jest osobą długotrwale bezrobotną. W piśmie z dnia 5 listopada 2014 r. [...] kierowanym do Dyrektora PUP w K., Dyrektor OPS poinformował, że w dniu 5 listopada 2014 r. w Ośrodku odbyło się spotkanie zorganizowane z osobami długotrwale bezrobotnymi, korzystającymi ze świadczeń z pomocy społecznej. Odwołujący się odmówił w dniu 5 listopada 2014 r. udziału w zajęciach reintegracji społecznej i zawodowej prowadzonych przez Centrum Integracji Społecznej w K., odmówił też napisania oświadczenia o rezygnacji. Na spotkaniu zachowywał się niestosownie, kpił z pracownika Centrum oraz osób przystępujących do programu. W trakcie spotkania nie mówił o chorobie, lecz o tym, że proponując taką formę zatrudnienia Urząd utrudnia mu życie, zamiast pomagać poprzez udzielanie większej pomocy ze środków pomocy społecznej. Od kilku lat, jak wskazał Dyrektor MOPS w piśmie, odwołujący się kierowany jest do prac społecznie użytecznych, lecz skutecznie unika podjęcia zatrudnienia poprzez dostarczanie zwolnień lekarskich w okresie rekrutacji. Odwołujący się nie jest zmotywowany do podjęcia zatrudnienia i unika uczestnictwa w proponowanych formach wsparcia. Powyższych intencji skarżącego nie zmienia dołączona do odwołania kopia korespondencji mailowej prowadzonej przez stronę z Dyrektorem MOPS. Odwołujący się pyta w tej korespondencji o możliwość zorganizowania pełnopłatnych staży zawodowych w strukturach OPS, których celem byłoby merytoryczne przygotowanie do objęcia funkcji/stanowisk urzędniczych.

Zdaniem Kolegium osoba, która nie posiada żadnych dochodów powinna być przede wszystkim zainteresowana każdą możliwą pracą w celu zdobycia środków na utrzymanie.

Dyrektor OPS w zakwestionowanej decyzji, jako jedną z przyczyn odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał na przepis art. 12 ustawy. Stosownie do jego treści, w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

Odwołujący się jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego we Wrocławiu. Jak wskazano wyżej, w oświadczeniu o stanie majątkowym nie wykazał tego składnika majątku, lecz obecnie okoliczności tej nie zaprzecza. Odmówił natomiast udzielenia wyjaśnień na temat tego jak w/w lokal jest użytkowany, czy czerpane są z tego lokalu pożytki i kto te pożytki czerpie. Organ podjął próbę wyjaśnienia tej kwestii. Pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r., nr [...] Kierownik MOPS we W. odpowiadając na wniosek Dyrektora OPS w D.-Z. poinformował, że pracownik socjalny dwukrotnie nie zastał nikogo pod adresem W., ul. [...]. Mieszkanie znajduje się na zamkniętym, strzeżonym osiedlu. Sąsiedzi także nie chcieli udzielić pracownikowi socjalnemu informacji o osobach zamieszkujących pod wskazanym adresem. W tych okolicznościach, organ I instancji mógł zastosować w stosunku do strony negatywne konsekwencje wynikające z przepisu art. 12 ustawy. Stan majątkowy odwołującego się wskazuje, że jest on w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe tj. udział 1/2 w prawie własności lokalu mieszkalnego położonego we Wrocławiu. Lokal ten nie jest zamieszkały przez stronę ani drugiego współwłaściciela, tj. L. O.h, która zamieszkuje wraz z córką u swoich rodziców. Kolegium podkreśliło przy tym, że strona nie jest osobą która nie jest w stanie zadbać o swoje interesy, już choćby biorąc pod uwagę posiadane przez stronę wykształcenie.

Niezależnie od powyższego Kolegium podało, iż wykładnia przywołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Taka interpretacja byłaby niedopuszczalna ze względu na sprzeczność z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy - zasadą pomocniczości. Z zaświadczenia z dnia 20 lipca 2016 r. wystawionego przez OPS w D.-Z. wynika, że strona w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. otrzymała pomoc społeczną w postaci zasiłków celowych i okresowych z powodu bezrobocia w łącznej kwocie 10.817,99 zł.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że odwołujący się (40 lat) nie jest zainteresowany aktywizacją zawodową, ma majątek pozwalający na przezwyciężenie trudności we własnym zakresie, a mimo to przejawia roszczeniową postawę względem pomocy społecznej.

W sytuacji, gdy środki przeznaczone na pomoc społeczną powinny być kierowane na udzielenie pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, które z obiektywnych względów (choroba, zdarzenia losowe) nie są w stanie przezwyciężyć trudności, udzielenie stronie pomocy finansowej w okolicznościach opisanych wyżej nie mieściłoby się w celach pomocy społecznej. Z akt sprawy nie wynika, aby w sytuacji strony zachodziła obiektywna przeszkoda do podjęcia zatrudnienia (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, zawiera wskazanie - praca lekka). Także strona takich okoliczności nie powołuje. Może również, dla poprawy swojej sytuacji finansowej wykorzystać swoje zasoby - posiadany udział w lokalu mieszkalnym położonym we Wrocławiu.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja podjęta została bez przekroczenia granic uznania administracyjnego. Okoliczności opisane wyżej, tj. brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym oraz nie wykorzystywanie własnych uprawnień, zasobów i możliwości, stanowiły podstawę do odmowy przyznania zasiłku okresowego.

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła obrazę przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznanie zasiłku we wnioskowanym okresie.

W obszernym uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała zasadność odmowy przyznania zasiłku okresowego z uwagi na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. Zdaniem skarżącego bezzasadne jest też twierdzenie, iż w sprawie zachodzi dysproporcja pomiędzy wskazanym przez niego dochodem a jego sytuacją majątkową.

Ponownie podkreślił, że nie posiada na terenie Gminy D. Z. "innego własnościowego lokalu mieszkalnego."

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl zaś art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Zdaniem Sądu, badana w powyższym zakresie kontroli zaskarżona decyzja, nie narusza prawa stąd skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku okresowego stanowi art. 38 ustawy. Zgodnie z jego ust. 1, zasiłek ten przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zasiłek okresowy jest więc świadczeniem pieniężnym, którego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej granicę wyznacza kwota 634 zł miesięcznie). Co do zasady, przyznanie tego świadczenia nie ma charakteru uznaniowego, o ile tylko spełniona zostanie przesłanka celu jego przyznania (uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest tylko w określonych ramach jego wysokość i okres pobierania - art. 38 ust. 2 – 4 ustawy). Zasiłek ten przysługuje ze względu na szczególne okoliczności tylko przykładowo wymienione przez ustawę, o czym świadczy użycie sformułowania "w szczególności". Tak zdefiniowany cel przyznawania tego świadczenia daje organowi dużą swobodę decyzyjną co do możliwości objęcia nim różnych stanów faktycznych, powodując jednocześnie, że przyznanie tej formy wsparcia w znacznej mierze zależy także od spełnienia ogólnych przesłanek udzielenia pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 586/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takim ogólnym przepisem jest m.in. art. 7 ustawy stanowiący, że pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego - zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców którzy uzyskali w RP status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Według przeprowadzonego w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, stanowiącego w myśl art. 106 ust. 4 ustawy przesłankę wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, skarżący zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym swojej matki, wraz z nią, lecz utrzymuje, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wskazał, że dokłada się do wydatków mieszkaniowych w miarę swoich możliwości z otrzymanej pomocy społecznej. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. W 2016 r. był dwa razy kierowany do prac społeczno-użytecznych organizowanych przez Gminę D.-Z.. Skarżący posiada orzeczony od dnia 28 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2017 r. lekki stopień niepełnosprawności. W miarę możliwości opłaca alimenty na rzecz córki. Z kolei, w oświadczeniu majątkowym podaje, że nie posiada nieruchomości, ruchomości i zasobów pieniężnych. Utrzymuje się zaś z kwot przyznawanych przez pomoc społeczną w formie zasiłków okresowych i celowych. Nie wykazał żadnego, innego dochodu. O ile okoliczności te z racji spełnienia kryterium dochodowego, po zweryfikowaniu kwestii osobnego prowadzenia gospodarstwa domowego, mogłyby samoistnie uzasadniać skuteczne ubieganie się o przyznanie zasiłku okresowego, nie sposób pominąć pozostałych ustaleń wywiadu środowiskowego oraz informacji pozyskanych w toku przeprowadzonego postępowania, które w ocenie organów zadecydowały o odmiennym rozstrzygnięciu. W ustalanym bowiem zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. stanie faktycznym sprawy na organach administracji każdorazowo ciąży obowiązek rozważenia, czy mimo spełnienia materialnych przesłanek przyznania konkretnego świadczenia, w sprawie nie zaszły okoliczności wyłączające taką dopuszczalność.

W niniejszej sprawie organy pomocy społecznej, odmawiając przyznania zasiłku okresowego, w istocie powołały się na podstawę wynikającą z art. 12 ustawy, zgodnie z którym w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

U przyczyn takiego rozstrzygnięcia znalazły się dodatkowe ustalenia wskazujące, że skarżący jest współwłaścicielem mieszkania we Wrocławiu. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z księgi wieczystej wynika, że skarżący jest współwłaścicielem w udziale 1/2 lokalu mieszkalnego położonego we Wrocławiu przy ul. Żernickiej 215/1. Skarżący ukrył zatem przed organami pomocy społecznej fakt posiadania części lokalu mieszkalnego, nie wykazał bowiem tego składnika swojego majątku w złożonym oświadczeniu. Co więcej, skarżący uchylił się od złożenia wyjaśnień, czy z lokalu czerpie pożytki, które dodatkowo wpływają na jego stan majątkowy. Przy czym słusznie organy odmówiły słuszności twierdzeniu skarżącego jakoby zasadnie w oświadczeniu majątkowym odnosił się on jedynie do majątku znajdującego się na terenie Gminy D.-Z.. Rację mają twierdząc, że druk oświadczenia majątkowego, jak i wpisy strony nie zawierają sformułowań o majątku znajdującym na terenie tej Gminy. Zasadnie też założyły, że nie jest możliwym aby nie zrozumiał on treści oświadczenia majątkowego i celu, w jakim je składa, skoro posiada wykształcenie wyższe prawnicze.

W tym stanie rzeczy prawidłowo też oceniły działania skarżącego jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, który w rozważanym przypadku również stanowił uzasadnioną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Słusznie też organy stwierdziły, że świadczenie z pomocy społecznej nie przysługuje skarżącemu z uwagi na fakt, iż od dłuższego czasu nie wykazuje motywacji do podjęcia zatrudnienia i unika podjęcia zatrudnienia, mimo że w ofercie PUP znajdują się stosowne propozycje. W aktach sprawy znajduje się również adnotacja o niestosownym zachowaniu skarżącego jako poszukującego pracy.

Zdaniem Sądu, na podstawie powyższych okoliczności organy prawidłowo zatem oceniły sytuację materialno - bytową skarżącego, a wyciągnięte przez nie wnioski w pełni uzasadniały odmowę przyznania zasiłku okresowego motywowaną stwierdzoną dysproporcją między udokumentowanym dochodem a sytuacją majątkową (finansową) skarżącego oraz wynikającą z tego możliwością samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej (o ile taka w ogóle zachodzi), a także brakiem współdziałania z organami pomocy społecznej, o jakim stanowi art. 11 ust. 2 ustawy. Nawet bowiem przyjmując za wiarygodne twierdzenia skarżącego zawarte w wywiadzie środowiskowym, trudno uznać, że jedynym źródłem jego utrzymania są środki z pomocy społecznej. Z brzmienia przepisu art. 12 ustawy wynika, że wykazana dysproporcja między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania występowania wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Istotą wykazania występowania dysproporcji jest bowiem to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Rozwiązywanie trudnej sytuacji życiowej, to również podejmowanie działań w celu jej przezwyciężenia, takich jak - przyjęcie proponowanej pracy i aktywizacja zawodowa.

Wyraźnego zwrócenia uwagi w związku z tym wymaga, że zasiłek okresowy został przewidziany jako forma wsparcia dla osób, które zostały dotknięte wcześniej wymienionymi okolicznościami i nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudności życiowych, (wyznacznikiem tego jest m.in. kryterium dochodowe). Mimo że skarżący oficjalnie dotknięty jest bezrobociem, z wymienionych wyżej względów zagrożenia w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych względem niego nie stwierdzono. W tym zakresie Sąd w ogóle nie podzielił argumentacji zawartej w obszernej skądinąd w skardze.

Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej nie jest przy tym prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, tym bardziej, gdy osoba wnioskująca nie wykazuje dostatecznej woli współpracy z nimi w zakresie ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, finansowej, rodzinnej czy zdrowotnej, a więc co do kwestii decydujących o przyznaniu świadczenia i jego rozmiarze. Nie jest bowiem tak, że samo spełnienie kryterium dochodowego w powiązaniu z jedną z w/w okoliczności jest wystarczające do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego, gdyż pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania beneficjenta udzielanej pomocy.

Pamiętać należy, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką funkcję spełnia także zasiłek okresowy, o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy. Należy więc podkreślić, iż art. 3 ustawy nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkały.

Sytuacja finansowa i materialna skarżącego z pewnością nie odpowiada tej, która jest przez niego deklarowana. Bez wątpienia dysponuje on środkami, których z sobie wiadomych powodów nie chce organom ujawnić. Skoro ustawowym obowiązkiem organu przy rozpatrywaniu wniosku o pomoc społeczną jest ustalenie rzeczywistych dochodów i sytuacji materialnej wnioskodawcy, jego niezastosowanie się względem tych wymogów w sytuacji, gdy okoliczności potwierdzają, że kształtuje się ona odmiennie niż jest to deklarowane we wniosku, uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie art. 12 ustawy. Nie zachodzi bowiem w takiej sytuacji podstawowa przesłanka udzielenia pomocy ze środków publicznych, zgodnie z którą każda osoba ma najpierw obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. A jak wynika z akt sprawy, skarżący do tej pory uzyskał w ramach pomocy społecznej środki w wysokości 10447,99 zł.

Pomoc przyznawana na podstawie ustawy - bez względu na rodzaj świadczenia - ma charakter jedynie przejściowy i nie może zamieniać się w stałe lub długotrwałe źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Tym bardziej nie może też prowadzić do nieuzasadnionego rzeczywistymi potrzebami przyznawania świadczeń osobom, które nie wywiązały się z obowiązku współdziałania z organem udzielającym pomocy i/ lub których sytuacja materialna wprost wskazuje, że nie należą one do kręgu osób, które takiego wsparcia rzeczywiście potrzebują.

Przyznanie zatem w opisanej sytuacji skarżącemu wnioskowanego świadczenia byłoby całkowicie sprzeczne z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy zasadą pomocniczości (subsydiarności). W tym kontekście powołane w skardze argumenty należy ocenić wyłącznie jako nieuzasadnioną polemikę skarżącego z prawidłowym stanowiskiem organów, które dokonały właściwych ustaleń faktycznych i zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., wskazały i wyjaśniły też podstawy faktyczne i prawne podjętych rozstrzygnięć, którym nie można zarzucić dowolności. Na ich podstawie zasadnie więc przyjęły, że ustalone okoliczności z przyczyn obiektywnych (wyrażonych w art. 12 ustawy i art. 11 ust.2 ustawy) czyniły niemożliwym uwzględnienie wniosku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił, o czym orzekł w sentencji wyroku.