Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1042/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono niezgodność z prawem uchwały w części
Powołane przepisy: article: art 134 par. 1, art 3 par. 2 pkt 5-6, art 53 par 2a, art 147
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 90 ust 1, art 91 ust 1, art 101 ust 1, art 18 pkt 20,
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art 34 ust 1, art 35, art 36 ust 2,
journal: Dz.U. 2019 poz 701
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
article: art. 8, art. 13
journal: Dz.U. 2019 poz 1396
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 26 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant St. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 roku sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia Planu gospodarowania odpadami I. orzeka o niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały w części w jakiej uchwała ta zawiera informacje o gospodarce odpadami niebezpiecznymi - tzw. "mogilnikach" i gdzie stwierdzono, że likwidacja mogilników oraz magazynów przeterminowanych środków ochrony roślin została zakończona w 2009 roku. II. zasądza od Sejmiku Województwa na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2017 r., Sejmik Województwa, działając na podstawie art. 36 ust 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (Dz.U. Z 2016 roku, poz. 1987 i poz. 1954; oraz z 2015 roku poz. 1936, z 2017 roku, poz. 785), podjął uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia Planu gospodarki odpadami dla województwa [...] na lata 2016-2022 wraz z planem inwestycyjnym.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 roku pełnomocnik [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] wezwał Sejmik Województwa do usunięcia prawa polegającego na naruszeniu art. 35 ust 1 pkt 1 lit a oraz lit g, pkt 7 ustawy o odpadach z uwagi na nieprawdziwe informacje w zakresie stanu gospodarki odpadami niebezpiecznymi tzw. "mogilnikami", co determinuje błędne wnioski w zakresie prawidłowego zagospodarowania tychże odpadów, w związku ze stwierdzeniem że likwidację mogilników oraz magazynów przeterminowanych środków ochrony roślin zakończono w 2009 roku, a co za tym idzie konieczna jest aktualizacja planu na lata 2016-2020 w tym zakresie.

Pismem z dnia [...] września 2019 roku Przewodniczący Sejmiku Województwa poinformował, że w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (t.j. z Dz. U z 2019 roku, poz. 512) od dnia [...] czerwca 2017 roku nie istnieje instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a każdy czyj in interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, może zaskarżyć taki przepis do sądu do sądu administracyjnego (bez uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa).

Pismem z dnia [...] października 2019 roku [...] sp. z o.o. na podstawie art. 50 § 1 art. 52 § 1 w zw. z art. 53 § 2a w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j. z 2019 roku, poz. 2325) oraz art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (Dz. U. z 2019 roku, poz. 512 ze zm.) wniosła skargę na uchwałę Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie uchwalenia Planu gospodarki odpadami dla województwa [...] na lata 2016-2022 wraz z planem inwestycyjnym (uchylającą uchwałę Sejmiku Województwa z [...].08.2012 nr [...] w sprawie uchwalenia Planu Gospodarki Odpadami dla województwa [...] na lata 2012-2017) w części w jakiej uchwała ta zawiera nieprawdziwe informacje w zakresie stanu gospodarki odpadami niebezpiecznymi tzw. "mogilnikami" i stwierdzenie, że likwidację mogilników oraz magazynów przeterminowanych środków ochrony roślin zakończono w 2009 r. Zaskarżonej uchwale spółka zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a. art. art. 8 i 13, art. 400a ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 379 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1396 z późn. zm.), w zw. z art. 34 ust. 1 i 4 ustawy o odpadach poprzez ich niezastosowanie i błędne pominięcie, że WPGO 2017 zawiera błędne informacje, że na terenie województwa [...] zlikwidowano wszystkie mogilniki, a tym samym brak przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami niebezpiecznymi w postaci przeterminowanych środków ochrony roślin przez właściwe organy, co prowadzi do naruszeń celów polityki ochrony środowiska;

b. art. 35 ust. 1 pkt 1 lit.a) i g) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r., poz. 701 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie, i nieuwzględnienie w treści WPGO 2017 elementu obligatoryjnego takiego planu tj. aktualnego stanu gospodarki odpadami na obszarze województwa [...] w zakresie istniejących środków służących zapobieganiu powstawaniu odpadów w postaci przeterminowanych środków ochrony roślin oraz identyfikacji problemów w zakresie gospodarki tego rodzaju odpadami;

c. art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy o odpadach poprzez jego niezastosowanie, i nieuwzględnienie w treści WPGO 2017 elementu obligatoryjnego takiego planu w postaci kierunków działań w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz kształtowania systemu gospodarki przeterminowanymi środkami ochrony roślin;

d. art. 35 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach poprzez jego niezastosowanie, i nieuwzględnienie w treści WPGO 2017 elementu obligatoryjnego takiego planu w postaci określenia sposobu monitoringu i oceny wdrażania planu pozwalającego na określenie sposobu oraz stopnia realizacji celów i zadań w zakresie gospodarowania przeterminowanymi środkami ochrony roślin;

e. art. 35 ust. 7 ustawy o odpadach poprzez jego niezastosowanie i tym samym dopuszczenie do uniemożliwienia realizacji celów krajowego planu gospodarki odpadami w zakresie likwidacji składowisk przeterminowanych środków ochrony roślin tzw. "mogilników".

W konsekwencji skarżąca wniosła o stwierdzenie, że przedmiotowa uchwała w zaskarżonej części została wydana z naruszeniem prawa; przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi, w szczególności odnośnie zawarcia w treści WPGO informacji na temat zakończenia likwidacji mogilników; zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej.

W odpowiedzi na skargę marszałek Województwa [...] wniósł o oddalenie skargi [...] sp. z o.o. w całości i podtrzymał dotychczasowa argumentację wskazując na obowiązki związane z podjęciem stosownego planu gospodarki nieruchomościami oraz nie przedstawianie przez spółkę wyników badań potwierdzających, że składowane w pomieszczeniach [...] odpady to przeterminowane środki ochrony roślin. Spółka mogła przystąpić do "Programu likwidacji mogilników na terenie województwa [...]", pod warunkiem wykazania istnienia magazynu przeterminowanych środków ochrony roślin. W tym celu należało przedłożyć stosowną dokumentację w postaci wyników badań zdeponowanych odpadów, czego nie uczyniła. Kwestionowane zapisy WPGO są następstwem zrealizowania "Programu likwidacji mogilników...", a w toku procedury legislacyjnej Zarząd Województwa [...] nie miał obowiązku weryfikowania omawianej kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, i terenowych organów administracji rządowej - a zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. - także na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga została złożona w trybie art. 91 ust. 1 w zw. z 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 512, zwanej dalej u.s.w). Zgodnie z art. 90 ust. 1 u.s.w. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego, natomiast zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.w. przepisy art. 90 u.s.w. stosuje się odpowiednio, gdy organ samorządu województwa nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo, przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne, narusza prawa osób trzecich.

W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem zaskarżenia jest uchwała w sprawie przyjęcia aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami dla województwa [...] na lata 2016-2022 w zakresie wskazania miejsc spełniających warunki magazynowania przeterminowanych środków ochrony roślin, a więc akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej). W odniesieniu do tego typu aktów cytowany art. 53 § 2a p.p.s.a. przewiduje, że mogą one zostać zaskarżone w każdym czasie. W zakresie obowiązywania powyższego przepisu mieści się bardzo szeroka kategoria skarg w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę aktów i działań organów administracji publicznej oraz aktów i działań innych podmiotów spoza kręgu organów administracji publicznej, które zostały poddane kontroli sądów administracyjnych na podstawie ustaw szczególnych, jeśli przepisy tych ustaw nie przewidują środków zaskarżenia w postępowaniu, w którym akty te zostały podjęte. Do tej kategorii należy zaliczyć przede wszystkim skargi na akty i czynności, o których mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm., dalej u.s.g.), czy w art. 90 i 91 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. W wyniku zmiany art. 90 u.s.w. dokonanej na mocy art. 6 pkt 2 lit. a ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) ustawodawca, dostosowując wskazany przepis do rozwiązań przyjętych w p.p.s.a., zrezygnował z wymogu poprzedzania skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia. Obecnie zatem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ województwa w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Powyższa zmiana weszła w życie od 1 czerwca 2017 r. i znajduje zastosowanie do uchwał i zarządzeń podjętych po tej dacie (art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej), a więc do uchwały będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 18 pkt 20 u.s.w. do wyłącznej właściwości sejmiku województwa należy (m.in.) podejmowanie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami i statutem województwa do kompetencji sejmiku województwa. Zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 701, zwanej dalej u.o.) sejmik województwa uchwala wojewódzki plan gospodarki odpadami opracowany przez zarząd województwa. Aktualizacja planu gospodarki odpadami następuje co do zasady co 6 lat (art. 37 u.o.), jak również w przypadkach wynikających z przepisów szczególnych, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, o czym niżej. Powołany już wyżej art. 90 ust. 1 u.s.w. stanowi zaś, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 91 ust. 1 u.s.w. przepisy art. 90 stosuje się odpowiednio, gdy organ samorządu województwa nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo, przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne, narusza prawa osób trzecich.

Wojewódzki plan gospodarki odpadami jest planistycznym instrumentem, służącym osiągnięciu celów założonych w polityce ekologicznej państwa oraz wdrażaniu hierarchii postępowania z odpadami, określając ogólne cele i kierunki działań właściwych organów w zakresie gospodarki odpadami. Jako taki, plan ten stanowi swoiste źródło prawa administracyjnego, określające zamierzenia administracji publicznej i stanowi jedną z materialnych przesłanek aktów wydawanych przez organy administracji publicznej (por. wyrok NSA z 13 marca 2012 r. sygn. II OSK 2695/11). Nie jest to jednocześnie akt prawa miejscowego, bowiem taka kwalifikacja analizowanej uchwały nie wynika z przepisów prawa, ale mimo akceptuje się dopuszczalność skargi na uchwałę w sprawie przyjęcia planu gospodarki odpadami (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2154/13), potwierdzając jednocześnie, że uchwała w przedmiocie takiego planu nie jest aktem prawa miejscowego. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że choć plan ten nie jest aktem prawa miejscowego, a jedynie aktem kierownictwa wewnętrznego, to podlega zaskarżeniu przez każdy podmiot, który wykaże, że jego interes prawny został naruszony przez konkretne postanowienia planu.

W konsekwencji skarżona uchwała - w ocenie sądu - jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, podlegającą sądowej kontroli w sytuacji, gdy skargę wnosi podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały jej postanowieniami naruszone. W ocenie sądu, na uchwałę w sprawie aktualizacji wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, wydaną z zakresu administracji publicznej, która nie jest aktem prawa miejscowego, skarga przysługuje, w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 u.s.w. Sąd podziela w tym zakresie argumenty skargi uznając, że może być ona wnoszona w sytuacjach podejmowania przez organy samorządowe czynności prawnych innych niż stanowienie prawa miejscowego. Zgodnie z orzecznictwem, wskazane przepisy nie zawierają bowiem takiego ograniczenia. Sąd jednocześnie zauważa, że plany gospodarki odpadami nie są aktami o charakterze wyłącznie informacyjnym, a ich postanowienia mogą wpływać na sytuacje prawne podmiotów spoza administracji publicznej. W odniesieniu do planu gospodarki odpadami w orzecznictwie akcentuje się, że tylko pozornie wiążą jedynie organy administracji publicznej, gdyż w istocie wiążą także podmioty ubiegające się o wydanie zezwolenia lub pozwolenia, skoro dany podmiot nie otrzyma określonego zezwolenia/pozwolenia, jeżeli plan gospodarki odpadami stoi temu na przeszkodzie i przesądza o wydaniu decyzji odmownej. Dopuszczalna jest zatem co do zasady skarga na taki plan. W odniesieniu do będącej przedmiotem zaskarżenia uchwały w sprawie aktualizacji planu gospodarki odpadami, w pierwszej kolejności konieczna jest weryfikacja interesu prawnego do jej zaskarżenia, a co więcej - stwierdzenie, że interes ten został naruszony.

W związku z powyższym, przed dokonaniem kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały sąd administracyjny w pierwszej kolejności rozstrzyga, czy narusza ona interes prawny lub uprawnienie strony skarżącej czyli, czy strona ma legitymację czynną do wniesienia skargi. Po ustaleniu, że strona skarżąca posiada legitymację do wniesienia skargi na uchwałę organu województwa następuje merytoryczne rozpoznania sprawy. Oznacza to, że dopiero po uprzednim stwierdzeniu naruszenia interesu prawnego, bądź uprawnienia strony skarżącej sąd może rozpoznać sprawę i orzec, czy naruszenie tego interesu, bądź uprawnienia, nastąpiło wraz z naruszeniem obiektywnego porządku prawnego i odpowiednio do tego orzec o uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu skargi (por. wyrok NSA z 3.09. 2004 r., sygn. akt OSK 476/04; wyrok NSA z 26. 02. 2008 r., sygn. akt II OSK 1765/07; wyrok WSA w Krakowie z 12. 11. 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1077/13, www.nsa.gov.pl).

Bezspornie, skarżąca spółka jest podmiotem który działa na terenie [...] ma do niej zastosowanie zaskarżona uchwała, której ustalenia dotyczą bezpośrednio miejsca, z którymi wiążą się określone ustawowo obowiązki (magazynowanie odpadów). Skarżąca spółka wykazała naruszenie jej interesu prawnego, gdyż zaskarżona uchwała wiąże się z konkretnymi obowiązkami prawnymi, wynikającymi z ustawy o odpadach w zakresie ich magazynowania. Kształt postanowień zaskarżonej uchwały ma zatem istotne znaczenie dla możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą. W zaskarżonej uchwale Sejmiku Województwa nie zostały umieszczone pełne informacje na temat istniejących nadal składowisk przeterminowanych środków ochrony roślin tzw. "mogilników". W istocie uchwalenie zaskarżonej uchwały w jej ostatecznym kształcie pociąga za sobą brak ujęcia składowiska odpadów w postaci przeterminowanych środków ochrony roślin, znajdującego się na nieruchomości pozostającej we władaniu skarżącego (w pomieszczeniu przeciwskarpy [...] w [...] na terenie działki [...], ark. [...] obręb [...]). Nie umieszczenie obligatoryjnych elementów m.in. w zakresie pełnej informacji o stanie środowiska spowodowała, że skarżący nie może skorzystać z kompetencji organów samorządu województwa w zakresie przedsięwzięć związanych z mogilnikami, których w ogóle nie uwzględniono, podczas gdy od 2002 roku toczyła się sprawa w przedmiocie możliwego zlokalizowania w pomieszczeniu przeciwskarpy [...] kolejnego mogilnika, co miało zostać wykryte podczas likwidacji mogilnika w [...] w 2020 roku.

W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się ze stroną skarżącą, która w sposób trafny wskazuje na decyzje podejmowane w sprawie mogilników, które były podejmowane przez Prezydenta Miasta [...] w zakresie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania (pomieszczeń "przeciwskarpy" [...] zlokalizowanego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...], arkusz 17, obręb [...]). Decyzją z dnia [...].11.2017 r. Prezydent Miasta [...] nakazał skarżącej spółce usunięcie odpadów z pomieszczenia przeciwskarpy [...] na koszt skarżącego. Decyzja została następnie w wyniku odwołania skarżącego uchylona decyzją SKO z [...] czerwca 2018 r. ([...]). Decyzją z [...] września 2018 roku Prezydent Miasta [...] ponownie nakazał skarżącemu usunięcie odpadów z [...] na koszt skarżącego, co zostało utrzymane w mocy decyzją SKO z dnia [...] marca 2019 roku ([...]). Jak wynika z ustaleń Prezydenta Miasta [...] zgodnie z informacjami przekazanymi przez Urząd Marszałkowski Województwa [...] przyczyną, która zdecydowała o niepodjęciu usuwania odpadów było nieprzekazanie przez spółkę [...] wyników badań potwierdzających, że zgromadzony materiał to przeterminowane środki ochrony roślin. W tej kwestii na rozprawie sądowej w dniu [...] listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 465/19 pełnomocnik skarżącej Spółki wyjaśnił, że "na terenie [...] odpady zostały w przeszłości umieszczono w dwóch mogilnikach, choć w istocie był to jeden mogilnik. W 2007 roku zostały usunięte odpady w ilości ok. 20 ton z tego miejsca składowania, do którego był łatwy dostęp i mógł pod to miejsce bezpośrednio podjechać samochód. Nie usunięto wówczas odpadów z tego miejsca, które jest przedmiotem niniejszego postępowania, a do którego nie ma do tego miejsca bezpośredniego dostępu. Spółka szacowała, że może tam być ok. 60 ton, a koszt ich usunięcia może wynieść około pół miliona złotych, czego nie jest w stanie ponieść. Spółka nabyła obiekt w 1993 r. od podmiotu, który zaledwie miesiąc wcześniej prawo to uzyskał od Miasta [...]. W akcie notarialnym nie było zapisów o istnieniu mogilników. Podnosi, że podmiot, od którego to prawo Spółka odkupiła było w likwidacji." (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2019 roku, sygn. akt II SA/Po 465/19). Jak wskazał WSA w Poznaniu w przywołanej powyżej sprawie "w dwóch pomieszczeniach [...] (fosie oraz przeciwskarpie) w przeszłości składowano arsenian wapnia – zatem substancję kwalifikowaną jako niebezpieczną (06 13 01* - nieorganiczne środki ochrony roślin, środki do konserwacji drewna oraz inne biocydy). Nie budzi również wątpliwości, że w tym przypadku w przeszłości doszło do "porzucenia" odpadów, a w ramach postępowania nie ustalono, jaki podmiot odpady umieścił w obu pomieszczeniach [...] (...) na terenie nieruchomości w okresie [...].11.2002 r. - [...].12.2002 r. prowadzone były prace likwidacyjne składowiska odpadów niebezpiecznych (mogilnika) - przeterminowanych środków ochrony roślin i ich opakowań, a przedsięwzięcie to zostało zrealizowane przez Zarząd Województwa [...] w ramach I etapu "Programu likwidacji mogilników na terenie województwa [...]". Podmiot wykonujący zlecenie Urzędu Marszałkowskiego dokonał likwidacji jednego pomieszczenia [...], natomiast nie usunął odpadów z drugiego pomieszczenia. Spółka wywodzi, że wywieziono odpady z pomieszczenia, pod które mógł podjechać samochód, a odstąpiono od opróżnienia pomieszczenia, do którego dostęp był i jest utrudniony – "w przeciwskarpie". W rezultacie pomieszczenia tego nie opróżniono i na polecenie WIOŚ zostało ono później zamurowane. Rozpatrujące sprawę organy ustaliły, że na dzień dzisiejszy przedmiotowy mogilnik w "przeciwskarpie" [...] nie figuruje na liście mogilników przewidzianych do likwidacji na terenie województwa [...]. Program likwidacji mogilników na terenie województwa [...] został zrealizowany i zakończony w grudniu 2009 roku, a w Planie gospodarki odpadami dla województwa [...] na lata 2012-2017 nie wspomniano o istnieniu mogilnika zawierającego środki ochrony roślin. Jednocześnie, na podstawie wyjaśnień Marszałka wskazano, że warunkiem włączenia odpadów składowanych w pomieszczeniach [...] do III etapu likwidacji mogilników było przedstawienie przez właściciela [...] wyników badań potwierdzających, że składowane odpady to przeterminowane środki ochrony roślin. Skoro właściciel [...] nie przedstawiła wymaganych dokumentów, nie włączono tego mogilnika do kolejnego etapu ich likwidacji. Powyższe wyjaśnienia stanowiły podstawę do wszczęcia przez Prezydenta Miasta [...] postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] grudnia 2012 r. o odpadach". Ustalenia przytoczone w przywołanej sprawie wskazują, iż na terenie [...] znajdował się jeden mogilnik, lecz obejmujący dwa pomieszczenia – w fosie oraz w "przeciwskarpie". W ramach Programu likwidacji mogilników nie usunięto zatem odpadów z obu tych pomieszczeń, a tylko z jednego. Od 2002 roku, gdy usunięto odpady z mogilnika zlokalizowanego na terenie [...] w pomieszczeniu w fosie nr [...], Marszałek Województwa [...] miał wiedzę o istnieniu niebezpiecznych odpadów w pomieszczeniu "przeciwskarpy". Likwidująca odpady w pierwszym pomieszczeniu [...] sp. z o.o. przekazała Marszałkowi informacje o zgromadzonych odpadach w drugim miejscu (pismo tej firmy z dnia [...].11.2002 roku). W powyższych okolicznościach należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że podejmując przedmiotową zaskarżoną uchwałę przez Sejmik Województwa oparł się na niepełnych danych, że wszystkie mogilniki na terenie województwa zostały zlikwidowane w 2009 roku. Taka sytuacji dodatkowo może budzić pewne wątpliwości wobec wiedzy jaką w rozpoznawanej sprawie posiadał Urząd Marszałkowski z uwagi na prowadzoną sprawę wobec spółki [...].

Brak umieszczenia w planie kierunków działań w zakresie rozwiązań dotyczących tego rodzaju odpadów niebezpiecznych wpłynie na interes faktyczny spółki, bowiem spowoduje skutek w postaci pogorszenia jej sytuacji ekonomicznej ("koszt likwidacji mogilnika może doprowadzić do niewypłacalności skarżącej spółki i w konsekwencji upadłości) w porównaniu do podmiotów, którym udało się zlikwidować mogilniki poprzez działania samorządu województwa. Nie uwzględnienie w [...] aktualnego stanu gospodarki odpadami na obszarze województwa [...] w zakresie istniejących środków służących zapobieganiu powstawaniu odpadów w postaci przeterminowanych środków ochrony roślin oraz identyfikacji problemów w zakresie gospodarki tego rodzaju odpadami oddziałuje więc bezpośrednio negatywnie na skarżącego. Tym samym wpływa to na sytuację prawną skarżącej spółki na nieruchomości której zlokalizowany jest mogilnik. Podejmowanie przez sejmik województwa wiążących uchwał, skutkujących faktycznym ograniczeniem możliwości ubiegania się o pomoc stosownych organów zobowiązanych do ochrony środowiska na szczeblu województwa jest ograniczeniem możliwości wykonywania uprawnień, wynikających z przepisów prawa.

Stwierdzenie naruszenia interesu prawnego nie skutkuje jeszcze uwzględnieniem skargi. Kolejnym etapem analizy sądu w ramach kontroli zaskarżonego aktu jest ocena jego zgodności z prawem. Ta analiza musi zatem następować przez pryzmat przepisów, stanowiących materialną podstawę wydania danego aktu. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna.

Zaskarżony Plan Gospodarowania Odpadami nie zawiera aktualnego stanu o gospodarce odpadami w zakresie przeterminowanych środków ochrony roślin, co stwarza zagrożenie dla środowiska w ogóle, i czym narusza m.in. art. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1396 z późn. zm.), zgodnie z którym "Polityki, strategie, plany lub programy dotyczące w szczególności przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, gospodarki przestrzennej, leśnictwa, rolnictwa, rybołówstwa, turystyki i wykorzystywania terenu powinny uwzględniać zasady ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju" oraz i art. 13 p.o.ś. zgodnie w którym "Polityka ochrony środowiska to zespół działań mających na celu stworzenie warunków niezbędnych do realizacji ochrony środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju". Skoro organy mają wiedzę wystarczającą do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie likwidacji migilników na terenie województwa [...] to powinno to być uwzględnione w treści [...] zamiast deklarowania, że takowe nie istnieją gdyż zostały zlikwidowane, gdyż kwestionuje to uprzednią realizację celów ochrony środowiska. Prezydent Miasta [...] dwukrotnie nakazywał skarżącej spółce usunięcie nieorganicznych środków ochrony roślin z pomieszczenia przeciwskarpy [...] w [...], określając nawet kod odpadów tj. 06 13 01. Pośrednio potwierdza to, że uchwała w sprawie Planu na lata 2016-2022 i poprzedzająca ją uchwała w sprawie Planu na lata 2012-2016, nie zawierają istotnych punktów dotyczących planowanych działań w zakresie likwidacji mogilników, w których zgromadzone są odpady niebezpieczne.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r., poz. 701 z późn. zm.) "Dla osiągnięcia celów założonych w polityce ochrony środowiska, oddzielenia tendencji wzrostu ilości wytwarzanych odpadów i ich wpływu na środowisko od tendencji wzrostu gospodarczego kraju, wdrażania hierarchii sposobów postępowania z odpadami oraz zasady samowystarczalności i bliskości, a także utworzenia i utrzymania w kraju zintegrowanej i wystarczającej sieci instalacji gospodarowania odpadami, spełniających wymagania ochrony środowiska, opracowuje się plany gospodarki odpadami". Stosownie do art. 34 ust. 4 ustawy o odpadach "Plany gospodarki odpadami dotyczą odpadów wytworzonych na obszarze, dla którego jest sporządzany plan, oraz przywożonych na ten obszar, w tym odpadów komunalnych, odpadów ulegających biodegradacji, odpadów opakowaniowych i odpadów niebezpiecznych".

Za gospodarkę odpadami na obszarze województwa odpowiada samorząd województwa. Tym czasem uchwalone plany pozostają następnie wiążący dla Sejmiku Województwa w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Wskutek nie uwzględnienia w [...] rzetelnej informacji i aktualnego stanu gospodarki odpadami w zakresie odpadów przeterminowanych środków ochrony roślin, doszło do naruszenia podstawowych celów planowania gospodarki odpadami. Założenie, że na terenie województwa zlikwidowano wszystkie mogilniki tworzy nieprawdziwy wizerunek regionu. Zadeklarowanie braku mogilników powoduje, że cel polityki ochrony środowiska zostaje naruszony. Skoro [...] zawiera błędne informacje na temat stanu gospodarki przeterminowanymi środkami ochrony roślin, to zostały naruszone także cele polityki ochrony środowiska art. 13 p.o.ś., ponieważ uniemożliwia to stworzenie warunków niezbędnych do realizacji ochrony środowiska właśnie w zakresie tego rodzaju odpadów.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o odpadach Plany gospodarki odpadami zawierają: 1) analizę aktualnego stanu gospodarki odpadami na obszarze, dla którego jest sporządzany plan, w tym informacje na temat: a) istniejących środków służących zapobieganiu powstawaniu odpadów i oceny ich użyteczności, g) identyfikacji problemów w zakresie gospodarki odpadami, w tym oceny potrzeby tworzenia nowych lub zmiany systemów zbierania odpadów oraz budowy dodatkowej infrastruktury służącej gospodarowaniu odpadami, zgodnie z zasadą bliskości, oraz, w razie potrzeby, realizacji inwestycji w celu zaspokojenia istniejących potrzeb, a także zamknięcia istniejących obiektów przeznaczonych do gospodarowania odpadami, uwzględniające, w razie potrzeby, podstawowe informacje charakteryzujące z punktu widzenia gospodarki odpadami obszar, dla którego jest sporządzany plan gospodarki odpadami, a w szczególności położenie geograficzne, sytuację demograficzną, sytuację gospodarczą oraz warunki glebowe, hydrogeologiczne i hydrologiczne, mogące mieć wpływ na lokalizację istniejących instalacji gospodarowania odpadami; 4) kierunki działań w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz kształtowania systemu gospodarki odpadami, podejmowanych dla osiągnięcia celów, o których mowa w pkt 3, w tym: a) rozwiązania dotyczące olejów odpadowych i innych odpadów niebezpiecznych oraz odpadów objętych szczegółowymi przepisami w zakresie gospodarki odpadami, b) określenie polityki w zakresie gospodarki odpadami, wraz z planowanymi technologiami i metodami, lub polityki w zakresie postępowania z odpadami powodującymi problemy w gospodarowaniu odpadami, w tym środków zachęcających do selektywnego zbierania bioodpadów w celu ich kompostowania i uzyskiwania z nich sfermentowanej biomasy, przetwarzania bioodpadów w sposób, który zapewnia wysoki poziom ochrony środowiska, stosowania bezpiecznych dla środowiska materiałów wyprodukowanych z bioodpadów przy zachowaniu wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, c) w razie potrzeby określenie kryteriów lokalizacji obiektów przeznaczonych do gospodarowania odpadami oraz mocy przerobowych przyszłych instalacji do przetwarzania odpadów; 7) określenie sposobu monitoringu i oceny wdrażania planu pozwalającego na określenie sposobu oraz stopnia realizacji celów i zadań zdefiniowanych w planie.

Wskutek dokonania błędnych ustaleń w zakresie istnienia na terenie [...] niezlikwidowanych dotąd mogilników Plan Gospodarowania Odpadami nie zawiera określenia sposobu monitoringu i oceny wdrażania planu pozwalającego na określenie sposobu oraz stopnia realizacji celów i zadań zdefiniowanych w planie w zakresie właśnie tego rodzaju odpadów (art. 35 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach) oraz kierunków działań w zakresie kształtowania systemu gospodarki tego rodzaju odpadami. Co więcej na skutek braku obligatoryjnych elementów planu, dopuszczono do sytuacji, w której uniemożliwia się skuteczną realizację celów krajowego planu gospodarki odpadami w zakresie likwidacji składowisk przeterminowanych środków ochrony roślin tzw. "mogilników".

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała w zaskarżonym zakresie nie tylko nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych, lecz jest sprzeczna ze stanem faktycznym dotyczącym sytuacji tzw. mogilników na terenie Województwa [...].

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, ze skarga jest uzasadniona i na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.