Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1509/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania B.P. od decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, na podstawie art. 134 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Marszałek Województwa [...] odmówił B.P. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. na dzieci: J.V., A.V. i O.V.

Kolegium wskazało, iż ww. decyzja z [...] czerwca 2017 r. została doręczona w dniu 8 czerwca 2017 r. W dniu 28 czerwca 2017 r. do Marszałka Województwa [...] wpłynęło odwołanie B.P. od tej decyzji skierowane za pośrednictwem organu pierwszej instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Organ wskazał, iż w decyzji z [...] czerwca 2017 r. zostało zawarte pouczenie o prawie do złożenia odwołania w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Wskazany termin 14 dni wynikający z art. 129 § 2 kpa upłynął dnia 22 czerwca 2017 r. (czwartek), co wynika z faktu, że decyzja z 1 czerwca 2017 r. została doręczona w dniu 8 czerwca 2017 r. Tymczasem odwołanie B.P. wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 28 czerwca 2017 r.

Kolegium przywołało treść art. 57 § 5 kpa, zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym; 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.

Organ podniósł, iż z dniem 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529). Zgodnie z art. 178 ust. 1 ww. ustawy, Poczta Polska S.A. pełniła obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od dniu wejścia w życie ustawy tj. do dnia 31 grudnia 2015 r. Decyzją Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 30 czerwca 2015 r., wydaną na podstawie art. 71 ust. 1 w związku z ust. 3 i 4 Prawa pocztowego, Poczta Polska S.A. została wybrana operatorem wyznaczonym do świadczenia usług powszechnych na lata 2016-2025, z dniem rozpoczęcia wykonywania tego obowiązku od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. (decyzja dostępna na stronie https://www.uke.gov.pl).

Organ wskazał, iż odwołanie od decyzji z [...] czerwca 2017 r. zostało nadane w brytyjskiej placówce pocztowej dnia 22 czerwca 2017 r. Kolegium przywołało treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS 1/15, iż oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r,, poz. 1529) nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie (treść uchwały dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Kolegium, choć ww. uchwała dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, to jednak z uwagi na identyczne brzmienie art. 83 § 3 p.p.s.a. oraz art. 57 § 5 pkt 2 kpa jej treść należy wiązać również z procedurą obwiązującą organy administracji. Zatem, w chwili nadania korespondencji operator brytyjski nie był operatorem wyznaczonym w rozumieniu Prawa pocztowego. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, nie został spełniony warunek określony w art. 57 § 5 pkt 2 kpa, a za datę wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2017 r. należało uznać datę wpływu korespondencji do organu.

Organ dodał, że chociaż poczta brytyjska posiada uprawnienia do prowadzenia działalności pocztowej, to w świetle regulacji prawnych nadanie korespondencji w placówce tego operatora nie oznacza zachowania terminu do dokonania czynności procesowej, jeżeli w ustawowym terminie pismo nie wpłynęło do organu. Ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania upłynął w dniu 22 czerwca 2017 r., natomiast odwołanie wpłynęło do organu w dniu 28 czerwca 2017 r. W tej sytuacji odwołanie zostało wniesione z 6-dniowym uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła B.P.

W oparciu o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2016, sygn. akt. II SA/Łd 228/16, art. 83 § 3 p.p.s.a. oraz art. 9 kpa wskazała, że zaskarżone postanowienie uważa za krzywdzące i naruszające przepisy prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż zamieszkuje poza granicami Polski, w Wielkiej Brytanii. Wskazała, iż decyzja z [...] czerwca 2017 r. wysłana została przez organ na adres polski i odebrana przez jej mamę w dniu 8 czerwca 2017 r., po czym przesłana do niej elektronicznie do Wielkiej Brytanii. Podniosła, iż niezwłocznie wysłała pismo do organu I instancji z prośbą o umożliwienie jej wglądu do zgromadzonych dokumentów oraz podanie podstawy prawnej decyzji, celem rzetelnego przygotowania odwołania.

Skarżąca wskazała, iż urzędnicy zajmujący się sprawą wiedzieli, że przebywa za granicą, a adres dla doręczeń nie jest jej adresem zamieszkania. Polski adres dla doręczeń podany był celem ułatwienia pracy polskim urzędnikom, a organ I instancji po wysłaniu jednego pisma na jej brytyjski adres odmówił wysyłania pism za granicę z powodów finansowych. W ocenie skarżącej, w sytuacji gdy Polska jest krajem członkowskim UE trudno uwierzyć, iż dla skuteczności wniesienia odwołania nie może ona nadać pisma zagranicą, lecz musi udać się do polskiego operatora pocztowego. Skarżąca nie podziela stanowiska organu, gdyż odwołanie nadała przed upływem terminu, o czym świadczy data stempla pocztowego. Jednocześnie pouczenie pod decyzją jest tylko jedno i nie wyszczególnia miejsca zamieszkania. Jeżeli zatem dla osób przebywających zagranicą jest inne pouczenie, niż to, które wysłano do niej wraz z decyzją organu I instancji, to niewątpliwie organ powinien ją o tym prawidłowo poinformować.

Ponadto, skarżąca podniosła, iż chciała złożyć odwołanie w konsulacie RP, lecz termin oczekiwania na spotkanie był zbyt długi (powyżej dwóch tygodni) i skutkowałby uchybieniem terminu. Zaznaczyła, iż nie mogła odbyć wcześniejszej podróży do Polski, nawet gdyby tego chciała, gdyż musiałaby zabrać ze sobą dzieci, którymi się opiekuje ze względu na pracę męża. Nie było to możliwe, nie tylko ze względu na trwający rok szkolny, ale również z uwagi na brak dokumentów podróży dzieci – ich nieważne paszporty przetrzymywane były w depozycie Ambasady RP w Londynie w oczekiwaniu na wydanie nowych paszportów, których termin wysyłki konsulat wyznaczył na 6 lipca 2017, na dowód czego załączyła dowód odbycia wizyty konsularnej w maju 2017 r. celu złożenia wniosków o nowe paszporty.

Skarżąca wskazała również na wykładnię art. 57 § 5 pkt 2 kpa przyjętą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2016, sygn. akt. II SA/Łd 228/16, odmienną od wykładni tego przepisu dokonanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ponadto, w jej ocenie, organ naruszył w sprawie art. 9 kpa poprzez zawarcie w decyzji I instancji pouczenia, które nie było w okolicznościach tej sprawy kompletne, co zostało przez organ odwoławczy zbagatelizowane. Wiedząc o jej miejscu zamieszkania i pobycie w Wielkiej Brytanii organ nie zawarł w decyzji pouczenia o treści art. 57 § 5 pkt 2 i 3 kpa, a ponadto po otrzymaniu odwołania przyjął je i uznał, że termin został zachowany, informując ją o tym stosownym pismem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie narusza przepisów prawa.

Kontrolowanym w sprawie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 134 kpa, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Powodem stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania było ustalenie przez organ odwoławczy, iż nie został spełniony warunek z art. 57 § 1 pkt 2 kpa, z czym nie zgadza się skarżąca.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do tego czy odwołanie od decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2017 r. zostało przez skarżącą wniesione w terminie określonym w kodeksie postępowania administracyjnego.

Stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 kpa, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało, między innymi, nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Podnieść trzeba, iż z dniem 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 71 ust. 1 tej ustawy, operator wyznaczony jest wybierany na okres 10 lat przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej jako: "Prezes UKE"), w drodze decyzji, spośród operatorów pocztowych wyłonionych w drodze konkursu ogłaszanego przez Prezesa UKE. Decyzją z 30 czerwca 2015 r., nr DRP.WKP.710.2.2015.26.27, Prezes UKE dokonał wyboru Poczty Polskiej S.A. jako operatora wyznaczonego do świadczenia usług powszechnych na lata 2016-2025.

Poza sporem pozostaje, iż decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2017 r. została stronie doręczona w dniu 8 czerwca 2017 r. Z akt sprawy wynika ponadto, iż odwołanie zostało nadane w brytyjskiej placówce pocztowej w dniu 22 czerwca 2017 r., a do organu pierwszej instancji wpłynęło 28 czerwca 2017 r.

Sąd w całości podziela ocenę organu, że nadanie odwołania w placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony (w tym przypadku operatora brytyjskiego) nie skutkuje zachowaniem terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy pismo dostarczono organowi po upływie tego terminu.

Nie mógł również stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia fakt braku pouczenia o treści art. 57 § 5 pkt 2 kpa. Stosownie do art. 107 § 1 kpa, decyzja powinna zawierać między innymi pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. W tym zakresie skarżąca została prawidłowo pouczona przez Marszałka Województwa [...]. Art. 107 § 1 kpa nie nakłada na organ obowiązku pouczania o zasadach doręczania przesyłek zagranicznych. Natomiast brak wiedzy na temat operatora wyznaczonego nie jest okolicznością nie do przezwyciężenia. Sąd stwierdza, iż wobec treści art. 57 § 5 pkt 2 kpa ustalenie, który z operatorów pocztowych posiada status operatora wyznaczonego, mieści się w granicach należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

Ponadto, podkreślić trzeba, iż wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku gdy takie uchybienie miało miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 kpa. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, dostępny w bazie orzeczeń: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060).

Natomiast okoliczności podnoszone w skardze a dotyczące przyczyn spóźnienia nie mogą być rozpatrywane w sprawie ze skargi na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu, gdyż rozważanie przyczyn spóźnienia w kontekście zawinienia strony bądź też nie, jest elementem innego postępowania niż obecnie kontrolowane, bo postępowania o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.

Podsumowując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo wydało zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, do czego było zobligowane treścią art. 134 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji.