Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 470/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent stażysta Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723) – zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec Z.W. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z.W., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. (data wpływu do organu: 25 stycznia 2017 r.), wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg oraz charakter swojej służby, wskazując, że po pozytywnej weryfikacji w 1990 r. podjął pracę w Policji Kryminalnej, następnie, w wyniku przeniesienia służbowego – w Urzędzie Ochrony Państwa, którą kontynuował w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Dodał, że za służbę pełnioną w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, znaczna część jego wysługi emerytalnej została podwyższona o 0,5%.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec Z.W. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] lutego 2004 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano odpowiednio z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. Wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Minister podał dalej, że zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 5 lat, 10 miesięcy i 15 dni, podczas gdy całkowity okres służby wynosi 24 lata, 1 miesiąc i 29 dni (od dnia [...] września 1977 r. do dnia [...] czerwca 1982 r. oraz od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] lutego 2004 r.). Natomiast z dokumentów przekazanych przez IPN, obejmujących kopie akt osobowych o sygn. [...] oraz [...], nie wynika, aby Z.W. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Minister podał też, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego pismem z dnia [...] listopada 2017 r. przekazał informacje dotyczące przebiegu służby Z.W.. Ze zgromadzonych materiałów wynika, że wnioskodawca awansował w stopniu służbowym i na stanowisku służbowym, a także otrzymał jedną nagrodę pieniężną. W ww. materiałach znajduje się informacja dotycząca wydania zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2008 r. za okresy: od dnia [...] września 1996 r. do dnia [...] stycznia 2001 r., od dnia [...] lutego 2001 r. do dnia [...] maja 2001 r. oraz od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] marca 2003 r., stwierdzającego, że wnioskodawca podejmował w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.), co uzasadniało podwyższenie emerytury o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, określone w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej. Powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentach Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (Tabela wysługi). Ponadto w przekazanym materiale podano informację, dotyczącą prowadzonego wobec Z.W. w 1998 r. postępowania, zakończonego wymierzeniem kary dyscyplinarnej na podstawie § 12 ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. 2 1997 r. Nr 116 poz. 746). Brak jest natomiast dokumentów, a także informacji dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do ww. postępowań karnych oraz karnoskarbowych. W dniu [...] października 2018 r. przekazano Ministrowi pismo (znak: [...]), w którym poinformowano, że zakończono prowadzoną w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego kwerendę dotyczącą materiałów archiwalnych mogących mieć wpływ na ocenę przebiegu służby wnioskodacy, a stanowisko przekazane w poprzednim piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. jest ostateczne.

Minister podał też, że Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. ([...]) przekazał informacje dotyczące przebiegu służby Z.W.. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że wnioskodawca po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Był awansowany zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym, a także otrzymywał zwiększenia dodatku specjalnego oraz służbowego. W przekazanych materiałach nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec ww. karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów potwierdzających udział Z.W. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia, jednak zaznaczono, że charakter zadań wykonywanych przez skarżącego w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji.

Dalej Minister zaznaczył, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Analizując pierwszą z ww. przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, jednak z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić ww. przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny, czy dany okres może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Minister wyjaśnił, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej organ stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Przytoczył również ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Analizując przesłankę rzetelnego wykonywania obowiązków Minister podniósł, że stanowi ona również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniona indywidualnie.

W oparciu o wykładnię językową, organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Dlatego też Minister stwierdził, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

W ocenie organu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Minister wskazał jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wyjaśnił, że prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Przechodząc do analizy rozpatrywanej sprawy organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez Z,W. służby wynosi 24 lata, 1 miesiąc i 29 dni, natomiast służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa to okres 5 lat, 10 miesięcy i 15 dni, co stanowi 24% ogółu służby. W ocenie Ministra, okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Prawie sześcioletni okres wykonywania zadań i obowiązków nie może zostać uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby. realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Powyższe potwierdza również, w ocenie organu, wnikliwa analiza przedmiotowej sprawy, która bezsprzecznie dowiodła, iż zakończenie okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawcy, lecz było rezultatem likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Odnosząc się do przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ stwierdził, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., pomimo wskazania przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, że w aktach osobowych znajduje się informacja o orzeczeniu kary dyscyplinarnej. Organ podkreślił też, że Z.W. posiada zaświadczenie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. skutkujące podwyższeniem świadczenia emerytalnego za służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.

Z informacji dotyczącej przebiegu służby przekazanej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. wynika z kolei, że Z.W. w toku pełnionej służby nie był wyróżniany, jak również nie zostały mu nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe czy też odznaki/medale resortowe. Powyższe - w ocenie organu - w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że służba pełniona przez wnioskodawcę nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do wniosku dowodowego Z.W., zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. (data wpływu do organu: [...] grudnia 2018 r.), dotyczącego przesłuchania M.B., A.R., A.K. oraz A.B. w charakterze świadków, biorąc pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko w sprawie, w którym nie podważa się spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt. 2 ustawy zaopatrzeniowej, przeprowadzenie dodatkowych czynności dowodowych Minister uznał za bezzasadne.

W konkluzji organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto, zgromadzone dokumenty nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, skutkujący wyłączeniem stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W obszernym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.W. wniósł o utrzymanie jego policyjnej emerytury w niezmienionej wysokości z uwagi na krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg swojej służby po pozytywnej weryfikacji w 1990 r. (służba w Policji Kryminalnej w [...], następnie w UOP i ABW), gdzie odnosił spektakularne sukcesy w prowadzonych sprawach (zwalczanie międzynarodowej przestępczości zorganizowanej), jak również brał aktywny udział w tworzeniu nowych struktur organizacyjnych w Policji i w UOP, podkreślając, że służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, czego dowodem jest zakwalifikowanie go do III grupy niepełnosprawności. Na potwierdzenie powyższego wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w archiwach CBŚP, ABW, KWP w [...] oraz z dokumentów dotyczących prowadzonych i realizowanych procedur operacyjno-procesowych w ramach współpracy międzynarodowej, a także dowodu z przesłuchania wskazanych we wniosku świadków.

Na etapie ponownego rozpoznania sprawy organ wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie szerszej dokumentacji dotyczącej przebiegu służby Z.W.. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie IPN przekazał kopię akt osobowych o sygn. [...] t. 1-2 oraz [...] dotyczących Z.W..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec Z.W. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu tej decyzji organ powtórzył rozważania zawarte we wcześniejszej decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r.

Podkreślił nadto, że wskazane w treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyrażenia "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek" mają charakter zwrotów świadomie niedookreślonych przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie ustawodawca daje organowi stosującemu prawo swobodę, lecz nie dowolność, decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co umożliwia zastosowanie pewnego stopnia elastyczności - uzasadnionej względami słuszności - w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidualnej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach. Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazanie wyraźnych i jednolitych kryteriów warunkujących zastosowanie ww. regulacji wobec funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie jest bowiem możliwe i byłoby sprzeczne z istotą decyzji uznaniowych, co sprowadza się do możliwości zgodnego z prawem podjęcia w danych okolicznościach faktycznych dwóch odmiennych decyzji w zależności właśnie od tzw. "uznania administracyjnego".

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy Minister wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówił zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wobec Z.W. w związku z faktem, że służba ww. przed dniem 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie była pełniona krótkotrwale.

Organ podkreślił, że Z.W. samodzielnie i świadomie zgłosił się do służby w organach Służby Bezpieczeństwa, rozwiązując poprzedni stosunek pracy. Wobec powyższego organ ocenił, że służba ta była podjęta nie przypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na prawie sześcioletni okres jej pełnienia była służbą trwałą. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością wnioskodawca przez ten okres dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Minister dodał nadto, że powyższe stanowisko potwierdza również wnikliwa analiza akt przedmiotowej sprawy, która bezsprzecznie dowiodła, że zakończenie wskazanego okresu pełnienia przez Z.W. służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, ale z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Odnosząc się do przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." Minister stwierdził, że jej ocena winna każdorazowo być opracowana na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza oraz sposobu ich realizacji i stopnia zaangażowania, dlatego też organ wziął pod uwagę stanowisko Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] listopada 2017 r. oraz Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. i Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w "Informacji dotyczącej przebiegu służby (...)" i "Ocenie rzetelności służby (...) z dnia [...] listopada 2017 r.

Minister podkreślił, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w sposób niejednoznaczny ocenił rzetelność wykonywanych przez wnioskodawcę obowiązków służbowych. W ww. piśmie wskazano bowiem, że w stosunku do Z.W. w 1998 r. prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, zakończone wymierzeniem kary dyscyplinarnej. Brak jest natomiast dokumentów, a także informacji dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do Z.W. postępowań karnych oraz karnoskarbowych, a także wyroków w sprawach karnych lub karno-skarbowych za czyny dokonane w trakcie trwania stosunku służbowego. Z informacji o przebiegu służby byłego funkcjonariusza, dokonanej przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wynika ponadto, że w archiwalnych aktach osobowych Z.W. znajduje się zaświadczenie z dnia [...] kwietnia 2008 r. stwierdzające, że ww. w podanych w nim okresach podejmował czynności w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, uprawniające do podwyższenia emerytury policyjnej o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.

Również organy Policji uznały, że wnioskodawca rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r, jednak brak jest dokumentów potwierdzających wprost udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, a sam charakter zadań realizowanych przez wnioskodawcę do dnia zwolnienia ze służby w Policji, tj. do dnia [...] lipca 1996 r. i wynikające z nich potencjalne zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Nadto w aktach brak jest także dokumentów potwierdzających otrzymywanie przez Z.W. orderów/odznaczeń państwowych oraz odznak/medali resortowych.

Minister podkreślił więc, że służba w Policji/Urzędzie Ochrony Państwa/ Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone. Zdaniem Ministra gdyby zamiarem ustawodawcy było przyjęcie, że potencjalne zagrożenie, jakie niesie za sobą służba, jest wystarczające do uznania, że służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, to nie dookreślałby przesłanki wynikającej z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez wskazanie, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. ma mieć miejsce "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", gdyż z racji specyfiki samej służby każdy funkcjonariusz ww. formacji spełniałby ów wymóg.

W oparciu o zgromadzone w sprawie materiały Minister stwierdził, że służba Z.W. była pełniona rzetelnie, co oznacza, że została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Nie została jednak spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, a aby można było rozpatrywać zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" obie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.

Organ stwierdził nadto, że przy dokonywaniu oceny, czy sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" istotne znaczenie miała postawa wnioskującego, związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB oraz charakter wykonywanych przez niego zadań. W oparciu o analizę dokumentów zawartych w aktach osobowych Z.W. Minister stwierdził, że wnioskodawca był funkcjonariuszem operacyjnym, merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa, który systematycznie podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach Służby Bezpieczeństwa, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Nie był pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającym zaangażowania, co uniemożliwia stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", wyłączającym w stosunku do wnioskodawcy stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem Ministra, wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię archiwalnych akt osobowych) pozwala na domniemanie, że wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy jego sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Przywołując zawarty w Encyklopedii PWN opis dotyczący Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Minister stwierdził, że nie sposób zakwestionować faktu, by członkostwo w PZPR nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. W ocenie organu, skoro Z.W. przystąpił do PZPR, to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.

Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy dotyczących jego zaangażowania w realizację powierzonych zadań, otrzymywania w toku służby pozytywnych opinii służbowych, nagród, oraz charakteru zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji/ABW i wynikającego z niego prawdopodobieństwa zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, Minister stwierdził, że nie neguje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Podkreślił, że osiągnięcia te zasługują w pełni na wielkie uznanie i szacunek, jednak nie mają kluczowego znaczenia w sprawie, wobec braku zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", związanego z długością okresu służby na rzecz państwa totalitarnego oraz zaangażowaniem i świadomością uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.

Odnosząc się z kolei do żądania dotyczącego przesłuchania w charakterze świadków osób wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, że jest związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez IPN oraz dokumentacją dotyczącą przebiegu służby przesłaną przez Komendanta Głównego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Nadto, na podstawie art. 78 § 2 K.p.a., żądanie to nie zostało uwzględnione, ponieważ dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami.

W obszernej skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. w całości, zarzucając naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art.8a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący wniósł również o uznanie w wyroku jego uprawnienia do świadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości.

W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował dokonywanie wykładni pojęcia "krótkotrwałej służby" wyłącznie w oparciu o definicję słownikową. Zarzucił też brak wyjaśnienia przez Ministra jaki okres służby spełniałby ww. kryterium oraz błędne ustalenia faktyczne poprzez wliczenie do okresu służby na rzecz totalitarnego państwa okresu studiów podyplomowych (od 9 września 1985 r. do 4 lipca 1986 r.).

Skarżący zaznaczył też, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności po stronie organów administracyjnych, ponieważ takie działanie narusza zasadę praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych podniósł też, że w przypadku niemożności wydania decyzji uznaniowej – pozytywnej wobec wszystkich wnioskodawców - organ administracyjny musi ustalić zgodne z prawem i jednolite dla wszystkich kryteria, według których uznaniowo przydzielać będzie deficytowe dobra.

Decyzja uznaniowa powinna być bowiem podjęta w granicach obowiązujących przepisów prawa i nie może mieć cech dowolności, musi być wyczerpująca i zindywidualizowana. W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznego i sztywnego przyjmowania zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym (art. 7 K.p.a.). Dodał, że organ orzekający musi wskazać o jaki ogólny interes chodzi, że jest on taki ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela.

Skarżący wskazał nadto, że nie można w imię irracjonalnie pojmowanej "sprawiedliwości społecznej" oraz niczym nieusprawiedliwionej represji, przedkładać okresu służby na rzecz intencjonalnie zdefiniowanego "państwa totalitarnego", ponad wieloletnią służbę na rzecz wolnej i demokratycznej Ojczyzny.

Zaznaczył też, że wprowadzenie ustawą nowelizującą do ustawy zaopatrzeniowej pojęć niedookreślonych było sprzeczne z opiniami wielu autorytetów prawnych, a także z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który stoi na stanowisku, że przepisy ubezpieczeniowe są odrębną dziedziną prawa i mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Powinny być przestrzegane w jednakowy sposób wobec wszystkich podmiotów, co wyklucza stosowanie klauzul generalnych. Treść art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w ocenie skarżącego, pozostaje więc w sprzeczności z orzecznictwem Sądu Najwyższego i została podjęta w ramach tzw. "uznania administracyjnego", w oparciu o skrajnie ułomną podstawę prawną.

Skarżący nie zgodził się też z twierdzeniem Ministra, by zakończenie jego służby nie wynikało z jego woli, lecz likwidacji i transformacji struktur związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Podkreślił, że z dokładnej analizy dokumentów przebiegu jego służby (otrzymanych z IPN) wynika, że w okresie od [...] września 1984 r. do [...] sierpnia 1990 r. jego służba to: około 5 miesięcy tzw. szkolenia podstawowego, około 5 miesięcy doskonalącego, intensywnego kursu językowego, 10 miesięcy - to Studia Podyplomowe w Akademii [...] w [...], 3 lata służby to służba przygotowawcza (kandydat na pracownika w służbie stałej - stażysta), pełniona pod ścisłym nadzorem doświadczonego pracownika, 1 rok służby to praca samodzielna w służbie stałej, około 3 miesiące służby (czerwiec, lipiec i sierpień 1990 r.) to służba pełniona dla nowego demokratycznego Rządu RP premiera Tadeusza Mazowieckiego (bez przydziału służbowego, z zachowaniem ciągłości służby i ciągłości wynagrodzenia finansowego i wykonując różne czynności służbowe).

Skarżący podkreślił też, że po osiągnięciu zamierzonego celu, tj. uzyskaniu pozytywnej weryfikacji, w wyniku której został uznany za osobę o nieskazitelnej postawie moralnej i patriotycznej, otrzymał przydział służbowy do Policji Kryminalnej, zachowując posiadany stopień oficerski i dotychczasową wysługę lat służby.

Skarżący zarzucił, że Minister nie dokonał rzetelnego, wnikliwego i pełnego wyjaśnienia sprawy, ponieważ oceny jego służby dokonał opierając się tylko na skąpych zapisach przebiegu służby dokonanych przez właściwe organy, nie sięgnął jednak do zasobów archiwalnych, w pełni pokazujących przebieg tej służby. Jednocześnie skarżący podniósł, że jego służba stanowiła nieprzerwany ciąg wybitnych osiągnięć, które mogą być porównywalne do pracy operacyjnej, tylko kilku innych oficerów operacyjnych w kraju, za co był doceniany nie tylko przez przełożonych w kraju, ale również przez szefów zagranicznych służb partnerskich.

Skarżący zarzucił nadto, że postępowanie prowadzone było przewlekle (trwało 4 lata), podejmowano czynności, które nie służyły załatwieniu sprawy, a ponadto przedzielone były długimi okresami braku jakiegokolwiek działania.

Wobec powyższego skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów oraz z przesłuchania wskazanych w skardze świadków.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga Z.W. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2019 r. nie naruszają prawa.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Stosownie do treści art. 15c ust. 1 – ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4 (ust. 1). Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Według art. 22a ust. 1 – ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy (ust. 1). W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r., rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Przepisy art. 8a ust. 1 i ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej stanowią, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (ust. 1). Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Podkreślić też należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawierający przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Obowiązkiem organu jest dokonanie interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy.

W przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że prawie 6-letniej służby na rzecz państwa totalitarnego - na tle ponad 24-letniego całkowitego stażu służby – nie można kwalifikować jako krótkotrwałej. Trafnie przy tym organ w zaskarżonej decyzji wskazał na problemy interpretacyjne tego kryterium. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2553/19 stwierdził, iż ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości tego pojęcia, nie można wskazać ogólnych, uniwersalnych cech, które mogłyby być wykorzystywane w każdym przypadku. NSA podał, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś", to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś".

W konsekwencji w określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały". Za wskazówkę interpretacyjną może posłużyć także zaprezentowane w trakcie prac legislacyjnych nad treścią art. 8a ustawy zaopatrzeniowej stanowisko, że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby. Tak więc możliwe jest zakwalifikowanie prawie 6-letniej służby skarżącego jako krótkotrwałej. Jednakże nawet uznanie tego kryterium za spełnione, nie ma wpływu na wynik sprawy ze względu na brak zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o czym mowa poniżej.

Sąd aprobuje ustalenie Ministra, że w sprawie spełnione jest kryterium rzetelności stypizowane w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Zaakcentować jednak należy, iż dla stwierdzenia rzetelności wykonywania obowiązków służbowych nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami, czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie takie nagrody i wyróżnienia mogą ugruntowywać przekonanie o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (vide B. Dunaj [red.] Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka.

Na tle dotychczasowego orzecznictwa NSA za kluczową przesłankę, przy ocenie możliwości zastosowania uprawnienia przewidzianego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, uznawana jest przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". W wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, NSA zaakcentował, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych.

Sąd w składzie tu orzekającym zaakceptował stanowisko Ministra, iż w sprawie skarżącego nie można mówić o zaistnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku". Lektura archiwalnych akt osobowych przedłożonych przez IPN wskazuje, że postawa skarżącego w okresie prawie 6-letniej służby na rzecz państwa totalitarnego nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, lecz polegała na realizacji ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Z analizy dokumentów zawartych w tych aktach wynika, że skarżący był funkcjonariuszem operacyjnym, merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa. Skarżący w okresie od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnił służbę w WUSW w [...] na stanowiskach: [...] Wydziału [...], od [...] do [...] Inspektoratu [...] oraz [...] Wydziału [...]. W archiwalnych aktach osobowych znajdują się informacje, z których wynika m.in., że: "[...] Z.W. pomimo krótkiego stażu pracy w organach SB wykazuje się szczególnymi predyspozycjami do pracy operacyjnej osiągając przodujące wyniki w zakresie rozbudowy osobowych źródeł informacji i stosowania ofensywnych środków pracy. W drodze uznania i wyróżnienia za wyniki osiągnięte w Wydziale [...] w styczniu 1987 r. decyzją Z-cy Szefa ds. SB WUSW w [...] został skierowany na odcinek walki z podziemiem politycznym – do Inspektoratu [...] WUSW. W charakterystyce osobowości opiniowanego należy wskazać takie cechy jak: lojalność, konsekwencja, zdecydowanie i osobista inicjatywa w rozwiązywaniu skomplikowanych zagadnień pracy operacyjnej." - (opinia służbowa z dnia 26.08.1987 r.). "[...] Z.W. pomimo krótkiego stażu pracy, jest samodzielnym pracownikiem operacyjnym. Pozyskał wartościowe osobowe źródła informacji, które pozwalają na bardziej wnikliwe rozpoznanie nielegalnych struktur. Odpowiedzialny i systematyczny w pracy. Zdyscyplinowany i dyspozycyjny. (...) W pełni zasługuje na proponowany awans." – (wniosek personalny z dnia [...] października 1988 r.). "[...] W.Z. dzięki osobistemu zaangażowaniu, stale wykazywanej inicjatywie i zainteresowaniu zagadnieniami pracy operacyjnej szybko opanował podstawowe umiejętności pracownika operacyjnego, które następnie wykształcił i ugruntował. Obecnie jest w pełni samodzielnym pracownikiem co zadecydowało o przydzieleniu mu samodzielnego prowadzenia istotnego rozpracowania. Na tym odcinku uzyskuje wyróżniające wyniki w pracy. (...) Jest pracownikiem wzorowo zdyscyplinowanym, lojalnym i zaangażowanym we wszystkie formy działalności zawodowej i społecznej. W pełni odpowiada wymogom formalno-merytorycznym na stanowisku inspektora Inspektoratu [...]" – (wniosek personalny z dnia [...] marca 1987 r.). W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach IPN nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że w okresie wskazanym przez organ jako służba na rzecz państwa totalitarnego nie wykonywał w zasadzie samodzielnej pracy operacyjnej. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że z uwagi na pozytywną ocenę pracy operacyjnej skarżącego w SB w styczniu 1987 r. został skierowany do nowoutworzonego Inspektoratu [...] WUSW w [...] zajmującego się rozpracowywaniem osób ze ścisłego kierownictwa opozycji.

Trafnie też organ zwrócił uwagę na świadome dążenie skarżącego do wstąpienia w szeregi Służby Bezpieczeństwa, co zostało dobitnie wyrażone we wniosku o przyjęcie do tej formacji oraz w życiorysie w którym wskazał: - "Od dłuższego czasu pragnę pozostać pracownikiem MSW. Uważam, że po ukończeniu Wyższej Szkoły [...] posiadam w pełni predyspozycje by pozostać pracownikiem MSW. W dużym stopniu do podjęcia mojej decyzji przyczynił się fakt przyjrzenia się pracy funkcjonariuszom SB w moim zakładzie. Taka praca daje dużo satysfakcji i jest ciekawa i pożyteczna i można sprawdzić swoje możliwości w działaniu. (...) Chciałbym być dobrym pracownikiem MSW i nie zawieść swoich przełożonych." Również w "Opinii służbowej" z dnia [...] kwietnia 1985 r. wskazano m.in.: "[...] Z.W. podjął służbę w organach Służby Bezpieczeństwa w drodze świadomego wyboru, rozwiązując stosunek pracy z Zakładem "[...]" w W.."

Uwzględniając ww. okoliczności, w ocenie Sądu, organ zasadnie stwierdził, że ze względu na charakter pracy operacyjnej skarżącego w strukturach organizacyjnych WUSW w [...], która wiązała się z zaangażowaniem się w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem Sądu, stanowiska tego w świetle poczynionych przez organ ustaleń, nie można zakwestionować. Zaskarżona decyzja nie przekracza bowiem granic uznania administracyjnego i tym samym nie nosi cech dowolności. Realizując obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., organ rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy dotyczące charakteru służby i postawy skarżącego zarówno przed 31 lipca 1990 r., jak i po 12 września 1989 r. W wyniku tego doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Stanowisko swe organ należycie uzasadnił przedstawiając argumentację odnoszącą się do indywidualnej sytuacji skarżącego - a więc zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Z tych względów Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Powyższej oceny, zdaniem Sądu, nie podważają zarzuty podniesione w skardze. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ dopuścił się naruszenia art. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez odmowę wyłączenia stosowania przepisów tej ustawy. Organ bowiem, mógł wydać rozstrzygnięcie negatywne dla skarżącego, w sytuacji gdy analiza i ocena zgromadzonego materiału dowodowego przemawiały za takim sposobem rozstrzygnięcia sprawy.

Odnośnie zarzutu skarżącego, że organ na etapie ponownego rozpoznania sprawy nie przeprowadził zawnioskowanych przez niego dowodów należy zwrócić uwagę, iż organ w zaskarżonej decyzji nie zakwestionował faktu rzetelnego wykonywanie zadań i obowiązków przez skarżącego po dniu 12 września 1989 r., a zatem nie było potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów na tę niesporną okoliczność.

Sąd zobowiązany jest jednocześnie wyjaśnić, iż oddalając na rozprawie w dniu 6 października 2021 r. wnioski dowodowe zgłoszone w skardze, działał na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie oraz orzecznictwie postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami tego postępowania i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kierując się tymi wskazówkami Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawie nie było potrzeby przeprowadzania dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż raport z dnia 12 czerwca 1990 r. w sprawie przeniesienia skarżącego do służby w Policji znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, natomiast data podjęcia przez skarżącego służby w Policji jest okolicznością niesporną, wynikająca z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych. Należy też wyjaśnić, że Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, gdyż dyspozycja przywołanego wyżej art. 106 § 3 P.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym dowodów z przesłuchania świadków.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.