Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 660/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 §1, § 6, § 9, §10, art. 64 § 1a, art. art. 64b, art. 64c§7, art. 69, art. 115  § 1 i 2 i 6, art. 115a § 3 , art. 115c § 1,
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 marca 2022 r. sprawy ze skargi [...] A. S.A. w M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., pismem z dnia [...] listopada 2020 r. zawiadomił uczestników planu podziału o sposobie rozliczenia kwoty [...]zł, uzyskanej tytułem sprzedaży nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...]

W odpowiedzi na powyższe jeden z wierzycieli - [...] "A" S.A. (dalej: "strona", "skarżąca",), pismem z dnia [...] grudnia 2020 r., złożył wniosek o sporządzenie postanowienia w sprawie podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. W treści złożonego wniosku wierzyciel zakwestionował:

- zasadność przyznania oraz wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego, zarówno w odniesieniu do administracyjnego organu egzekucji, jak i sądowego organu egzekucyjnego, tj. Komornika przy Sądzie Rejonowym w P. K. J.,

- ustaloną wysokość kwoty przyznanej wierzycielowi Bankowi B S.A - zarówno co do wysokości należności głównej, jak i odsetek,

- ustaloną wysokość kwoty przyznanej Wierzycielowi - Prezydentowi Miasta [...], zarówno co do wysokości należności głównej, jak i odsetek.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w dniu [...] lutego 2021 r. wydał postanowienie, w którym orzekł o podziale kwoty [...]zł.

Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy: art. 115a § 5 w zw. z art. 115b i art. 115c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 12 ust. 1 i art. 69 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( tj. Dz. U. z 20219 r., poz. 2204, dalej: u.k.w.h).

W ww. orzeczeniu organ egzekucyjny wskazał, że uczestnikami planu podziału są: Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., Prezydent Miasta [...], Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. K. J. (sądowy organ egzekucyjny) oraz wierzyciele: Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., Gmina [...] - Prezydent Miasta [...], firma "A"", Bank B S.A., Przedsiębiorstwo [...] " C", Starosta [...]. Uczestnikom planu podziału przyznano poszczególne kwoty następująco:

- Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P., (administracyjny organ egzekucyjny) - kwota [...]zł, tytułem niezaspokojonej części kosztów egzekucyjnych,

- Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P. K. J. (sądowy organ egzekucyjny) - kwota [...]zł, tytułem kosztów egzekucyjnych należnych organowi egzekucyjnemu przekazującemu zbieg;

- Staroście [...], kwota [...]tytułem kosztów zastępstwa w egzekucji;

- Przedsiębiorstwu [...] " C", kwota [...]zł, tytułem kosztów zastępstwa w egzekucji;

- Gminie [...] - Prezydent Miasta [...] kwota [...]zł, tytułem kosztów upomnienia i tytułem zwrotu uiszczonej zaliczki przeznaczonej na pokrycie części kosztów egzekucyjnych oraz kwota [...]tytułem należności głównej wraz z częścią odsetek;

- Bankowi B S.A., kwota [...]zł , tytułem należności głównej wraz z odsetkami.

Ponadto, organ egzekucyjny wskazał, że wskutek przyznania własności nieruchomości KW nr [...] w dniu [...] września 2020 r. wygasły hipoteki zwykłe i kaucyjne ustanowione na rzecz: [...] Banku D S.A. Oddział w P., Gminy [...], firmy "A" S.A. w M. , Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w P., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. , [...] "C" Sp. z o.o. z siedzibą w L., Gminy [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że w odniesieniu do kwoty kosztów przyznanych komornikowi sądowemu, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem który ma prawo je weryfikować. Wysokość kosztów egzekucyjnych komornik wskazuje administracyjnemu organowi egzekucyjnemu w dokumentach przekazanych wraz z odpisem tytułu wykonawczego, dokumentach zajęcia i innych dokumentach niezbędnych do przeprowadzenia egzekucji. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym i podlega nadzorowi sądu oraz nadzorowi odpowiedzialnemu prezesa sądu rejonowego, przy którym działa.

Organ wskazał również, że [...] października 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dokonał zajęcia prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w P. przy ul. [...] należącej do małżonków K. i J. S. dla której Sąd Rejonowy w P. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] i wezwał zobowiązanego do zapłaty. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. K.J. również skierował egzekucję do ww. nieruchomości wskutek czego nastąpił zbieg egzekucji, który z mocy prawa rozstrzygnięty został na rzecz administracyjnego organu egzekucyjnego. Oznacza to, że do dalszej łącznej egzekucji z nieruchomości zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W toku prowadzonej egzekucji z ww. nieruchomości, doszło do jej sprzedaży i uzyskano tytułem ceny nabycia kwotę [...]zł. Kwota ta w całości podlegała podziałowi. Organ wyjaśnił, że podział sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości następuje z uwzględnieniem zasady uprzywilejowania i zasady równorzędności mogącej mieć postać zasady proporcjonalności albo pierwszeństwa. Zgodnie natomiast z art. 115 § 1 i 2 u.p.e.a. w pierwszej kolejności zaspokojeniu podlegają koszty egzekucji i koszty upomnienia.

W przedmiotowej sprawie na koszty te składała się łączna kwota [...]zł, należna Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego ([...] zł), Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P. K. J. ([...] zł) tytułem kosztów egzekucyjnych należnych organowi egzekucyjnemu przekazującemu zbieg egzekucji, Gminie [...] - Prezydentowi Miasta [...] ([...] zł) tytułem kosztów upomnienia i zwrotu wpłaconej zaliczki przeznaczonej na pokrycie części kosztów egzekucyjnych (zob. art. 110 § 6 u.p.e.a.) oraz Staroście [...] ([...] zł) i Przedsiębiorstwu [...] " C" ([...] zł) tytułem kosztów zastępstwa w egzekucji.

W ocenie organu wśród kosztów występujących w sprawach prowadzonych przez komorników sądowych, a następnie wskutek zbiegu przejętych do łącznego prowadzenia przez administracyjne organy egzekucyjne, jedynie koszty zastępstwa w egzekucji są ściśle związane z danym postępowaniem egzekucyjnym i tylko one, zgodnie z przepisem art. 115 § 1 pkt 1 u.p.e.a., mogą zostać zaspokojone w pierwszej kolejności. Natomiast pozostałe rodzaje kosztów, czyli koszty poprzedniej egzekucji, koszty zastępstwa procesowego oraz koszty procesu nie spełniają wymogów uprawniających do korzystania z możliwości zaspokojenia ich w pierwszej kolejności, a zatem powinny podlegać zaspokojeniu w trybie art. 115 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Po zaspokojeniu tej kategorii do podziału pozostaje kwota [...]zł. W przedmiotowej sprawie nie występują należności alimentacyjne i należności za pracę. Istnieją natomiast należności zabezpieczone hipotekami na rzecz [...] Banku D S.A. Oddział w P. (następca prawny Banku B S.A.), Gminy [...], [...] "firmy A" S.A. w M. , Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w P., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. oraz Przedsiębiorstwa [...] " C" Sp. z o.o. z siedzibą w L.. Organ wyjaśnił, że sprawie istnieją co prawda należności tej samej kategorii lecz uzyskana z egzekucji suma nie wystarcza na zaspokojenie ich wszystkich. Ma zatem zastosowanie regulacja zawarta w art. 115 § 5 u.p.e.a. tj. jeżeli kwota uzyskana ze sprzedaży nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zabezpieczonych należności, należności te zaspokaja się w kolejności odpowiadającej przysługującemu im pierwszeństwu.

Mowa tu o sytuacji gdy kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej. Stosownie bowiem do art. 12 ust. 1 u.k.w.h. o pierwszeństwie ograniczonych praw rzeczowych wpisanych do księgi wieczystej rozstrzyga chwila, od której liczy się skutki dokonanego wpisu. Wierzyciel, który jako pierwszy złożył wniosek o dokonanie wpisu ma pierwszeństwo przed wierzycielem, który taki wniosek złożył później. W przedmiotowej sprawie hipoteka banku była wpisana do księgi wieczystej jako pierwsza i to właśnie jego wierzytelność korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. Ponieważ suma przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzytelności hipotecznych, należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności. Kwota dochodzonej należności Banku B S.A. wynosi [...] zł.

Po zaspokojeniu wierzytelności banku pozostała do podziału kwota [...]zł została przyznana w całości drugiemu z kolei wierzycielowi hipotecznym tj. Gminie [...], przy czym w przypadku hipoteki przymusowej kaucyjnej uwzględniono wyłącznie kwotę należności głównej do wysokości wpisu. Istotą bowiem nie istniejącej już hipoteki przymusowej kaucyjnej było zabezpieczenie odsetek wyłącznie wtedy, gdy mieściły się w wymienionej we wpisie sumie hipoteki. W przypadku hipotek przymusowych zwykłych uwzględniono również odsetki należne od zabezpieczonych wierzytelności. Zgodnie bowiem z art. 115 § 2 a u.p.e.a wraz z należnościami wymienionymi w § 1 pkt 2 i 3, a więc również należnościami zabezpieczonymi hipoteką są zaspokajane roszczenia o świadczenia uboczne objęte zabezpieczeniem na mocy odrębnych przepisów. Przepisy regulujące egzekucję administracyjną nie przewidują ograniczenia zakresu, hipoteki lecz regulują wyłącznie kolejność zaspokajania roszczeń. Tak więc hipoteka zabezpiecza odsetki i koszty postępowania w pełnej wysokości.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r., strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 115 § 1 i § 6 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nieprawidłowe ustalenie zakresu zaspokajania kwot w odniesieniu do poszczególnych wierzycieli, co doprowadziło do błędnego pominięcia strony w planie podziału,

2) art. 115 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 49 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1309 ze zm.) - uchylonego z dniem 1 stycznia 2019 r. - w zw. z art. 52 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 210), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uwzględnienie w planie podziału wierzytelności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. K. J. tytułem kosztów egzekucyjnych, pomimo tego, że są one mu nienależne,

3) art. 115 § 2a u.p.e.a. w zw. z art. 69 u.k.w.h., poprzez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie możliwości zaspokojenia w ramach planu podziału wierzyciela hipotecznego ponad sumę hipoteki, co skutkowało uznaniem wierzytelności Prezydenta Miasta [...] w zakresie przekraczającym sumy hipotek wpisanych w księdze wieczystej nr [...] pod numerami od [...] do [...]

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego, sporządzony przez organ egzekucyjny plan podziału jest prawidłowy, a zarzuty strony należy uznać za niezasadne.

Mając na uwadze art. 43 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji organ odwoławczy stwierdził, że opłaty egzekucyjne komornik winien pobrać w każdym przypadku, gdy w sprawie doszło do wszczęcia egzekucji. Innymi słowy, dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej - zajęcia - skutkuje po stronie komornika prawem i zarazem obowiązkiem pobrania przez niego opłaty egzekucyjnej (J. Swieczkowski, Potrzeba stosowania prawidłowej wykładni..., s. 99). W niniejszej sprawie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. K.J. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Państwa S. już w 2012 r. Fakt, że przekazał administracyjnemu organowi egzekucyjnemu formularze ADN-1 po zbiegu egzekucji nie oznacza, że naliczone koszty egzekucyjne powstały po przekazaniu sprawy do łącznego prowadzenia przez organ administracyjny. Organ odwoławczy podkreślił, że administracyjny organ egzekucyjny nie ma kompetencji do weryfikacji naliczonych przez organ sądowy kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P. K. J. przyznano kwotę [...]zł, tytułem kosztów egzekucyjnych należnych organowi egzekucyjnemu przekazującemu zbieg.

W dalszej kolejności kwotę [...]zł, tytułem zwrotu wpłaconej zaliczki przeznaczonej na pokrycie części kosztów egzekucyjnych (art. 110 § 6 u.p.e.a.) oraz kwotę [...]zł tytułem kosztów upomnienia przyznano Prezydentowi Miasta [...] (łącznie kwota [...]zł).

Następnie, Staroście [...] przyznano kwotę [...]zł, a Przedsiębiorstwu [...] "C" kwotę [...]zł, tytułem kosztów zastępstwa w egzekucji.

Po zaspokojeniu kosztów do podziału pozostała kwota [...]zł. Organ odwoławczy podkreślił, że pozostałe należności miały tą samą kategorię, ale wskazana kwota nie wystarczyła na zaspokojenie ich wszystkich. W takiej sytuacji wierzyciel, który jako pierwszy złożył wniosek o dokonanie wpisu ma pierwszeństwo przed wierzycielem, który taki wniosek złożył później. W przedmiotowej sprawie hipoteka Banku B S.A. (dawniej Bank D S.A.) była wpisana do księgi wieczystej jako pierwsza (w dniu [...] stycznia 2001 r.) i to właśnie jego wierzytelność korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. Ponieważ suma przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzytelności hipotecznych, należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności. Kwota dochodzonej przez bank należności wynosiła [...] zł (należność główna w kwocie [...]zł oraz odsetki w kwocie [...]zł).

Po zaspokojeniu wierzytelności banku pozostała do podziału kwota [...]zł została przyznana w całości drugiemu z kolei wierzycielowi hipotecznemu tj. Gminie [...].

Organ wyjaśnił przy tym, że w dniu [...] lutego 2011 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 131 poz. 1075). Nowelizacja ta wprowadziła bardzo daleko idące zmiany w ww. ustawie o księgach wieczystych i hipotece, m.in. likwidując podział na hipotekę zwykłą i kaucyjną oraz zastępując je tylko jednym rodzajem hipoteki. Ponadto, po nowelizacji zabezpieczeniem wierzytelności jest jedna hipoteka, która zgodnie z art. 69 obejmuje zarówno kwotę zobowiązania głównego jak i odsetki, przyznane koszty postępowania, jak również inne roszczenia o świadczenia uboczne, jeżeli zostały wymienione w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Zgodnie z brzmieniem art. 69 przed nowelizacją natomiast, w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach hipoteka zabezpiecza także roszczenia o odsetki nieprzedawnione oraz o przyznane koszty postępowania. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. nr 131 poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzemieniu, z wyjątkiem art. 76 ust. 1 i 4 tej ustawy, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W myśl ust. 1 omawianego artykułu do hipotek kaucyjnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyjątkiem przepisów o rozporządzaniu opróżnionym miejscem hipotecznym.

W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że Prezydent Miasta [...] jako wierzyciel hipoteczny, który dokonał wpisu do hipoteki w następujących terminach:

1) hipoteka przymusowa kaucyjna [...] zł - [...] października 2020 r.,

2) hipoteka przymusowa zwykła [...] zł - [...] kwietnia 2003 r.,

3) hipoteka przymusowa zwykła [...] zł - [...] czerwca 2004 r.,

4) hipoteka przymusowa zwykła [...] zł - [...] sierpnia 2004 r.,

5) hipoteka przymusowa zwykła [...] zł - [...] czerwca 2005 r.,

6) hipoteka przymusowa zwykła [...] zł - [...] lipca 2006 r.,

ma przydzielone kwoty na podstawie przepisu art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w brzmieniu obowiązującym przed zmianą ustawy.

W przypadku hipoteki przymusowej kaucyjnej uwzględniono wyłącznie kwotę należności głównej do wysokości wpisu. Istotą bowiem nie istniejącej już hipoteki przymusowej kaucyjnej było zabezpieczenie odsetek wyłącznie wtedy, gdy mieściły się w wymienionej we wpisie sumie hipoteki.

W przypadku hipotek przymusowych zwykłych natomiast uwzględniono odsetki należne od zabezpieczonych wierzytelności. Zgodnie bowiem z art. 115 § 2a u.p.e.a wraz z należnościami wymienionymi w § 1 pkt 2 i 3, a więc również należnościami zabezpieczonymi hipoteką są zaspokajane roszczenia o świadczenia uboczne objęte zabezpieczeniem na mocy odrębnych przepisów.

Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 115 § 1 i 6 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nieprawidłowe ustalenie zakresu zaspokajania kwot w odniesieniu do poszczególnych wierzycieli, co doprowadziło do błędnego pominięcia skarżącej w planie podziału,

2) art. 115 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 43 i 49 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w zw. z art. 52 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uwzględnienie w planie podziału wierzytelności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Pile Krzysztofa Jankowskiego, tytułem kosztów egzekucyjnych, mimo, iż są one mu nienależne,

3) art. 115 § 2a u.p.e.a. w zw. z art. 69 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (w brzmieniu sprzed 20 lutego 2011 r.) w zw. z art. 1025 § 3 k.p.c. (w brzmieniu sprzed 20 lutego 2011 r.), poprzez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie możliwości zaspokojenia, w ramach planu podziału, wierzyciela hipotecznego ponad sumę hipoteki, w tym w zakresie odsetek od wierzytelności hipotecznej za okres dalszy niż 2 lata, co skutkowało uznaniem wierzytelności Gminy P. w zakresie przekraczającym sumy hipotek wpisanych w Księdze Wieczystej nr [...] pod numerami od 3 do 9, w tym wierzytelności tytułem odsetek za okres dalszy niż 2 lata od daty przysądzenia własności nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:

1) uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej w egzekucji przy uwzględnieniu braku podstaw do uznania w planie podziału wierzytelności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. K. J. tytułem kosztów egzekucyjnych, ograniczenia wierzytelności Gminy [...] do wysokości sum hipotecznych hipotek wpisanych w Księdze Wieczystej nr [...] pod numerami od [...] do [...], a dalej uwzględnienia skarżącej w planie podziału kwoty [...]zł uzyskanej jako cena nabycia nieruchomości o Księdze Wieczystej nr [...],

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca zakwestionowała sporządzony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. plan podziału kwoty [...]zł. Jako nieprawidłowe Spółka wskazała kwoty przyznane Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P. K. J. oraz Prezydentowi Miasta [...].

Zgodnie z art. 115a u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży rzeczy albo wykonania prawa majątkowego, do których nastąpił zbieg egzekucji. W przypadku gdy uzyskane kwoty nie wystarczają na zaspokojenie wierzycieli, organ egzekucyjny sporządza plan podziału i informuje wierzycieli o sposobie podziału kwoty uzyskanej w egzekucji (por. art. 115a § 3 u.p.e.a.).

Na podstawie art. 115c § 1 u.p.e.a. w podziale kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości oprócz wierzycieli egzekwujących uczestniczą: wierzyciele składający tytuł wykonawczy z dowodem doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty i wierzyciele, którzy uzyskali zabezpieczenie powództwa, jeżeli zgłosili się najpóźniej w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości; osoby, które przed zajęciem nieruchomości nabyły do niej prawa stwierdzone w protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości lub prawa których zostały zgłoszone i udowodnione najpóźniej w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu własności; pracownicy co do stwierdzonych dokumentem należności za pracę, jeżeli zgłosili swe roszczenia przed sporządzeniem planu podziału.

Podział sumy uzyskanej z egzekucji następuje z uwzględnieniem zasady uprzywilejowania i zasady równorzędności mogącej mieć postać zasady proporcjonalności albo pierwszeństwa. Zasada uprzywilejowania polega na tym, że pewne należności są uprzywilejowane względem innych. Zasada ta znalazła odzwierciedlenie w art. 115 u.p.e.a., gdzie ustawodawca podzielił należności według określonych kategorii, a następnie wskazał kolejność zaspokojenia należności w danej kategorii. Zgodnie z brzmieniem art. 115 § 1 u.p.e.a., z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności: koszty egzekucyjne i koszty upomnienia; należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim, należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystającego z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu, należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o ile nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności, inne należności i odsetki z zastrzeżeniem § 2a i 3.

Przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej zasady uprzywilejowania oraz pierwszeństwa określone zostały w § 2 art. 115 u.p.e.a., który stanowi, że przy podziale uzyskanej z egzekucji z nieruchomości lub egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia zaspokaja się należności alimentacyjne a następnie należności za pracę za okres 3 miesięcy, do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach, oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu zobowiązanego, a po należnościach zabezpieczonych hipoteką morską, przywilejem na statku morskim, hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystającego z ustawowego pierwszeństwa oraz prawach, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu - należności za pracę niezaspokojone w kolejności wcześniejszej.

Określona w art. 115 § 2 u.p.e.a. kolejność zaspokojenia należności znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy kwota przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności. Wówczas należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności, a gdy kwota nie wystarcza na pokrycie w całości wszystkich należności tej samej kolejności, należności te zaspokaja się proporcjonalnie do wysokości każdej z nich (art. 115 § 6 u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący uwzględnienia w planie podziału wierzytelności Komornika Sądowego tytułem kosztów egzekucyjnych. Problematyka zbiegu egzekucji w kontekście poboru opłat egzekucyjnych została w sposób wyraźny uregulowana w art. 64 § 1a (w brzmieniu przed 20 lutego 2021 r.). W przepisie tym określony został sposób obliczenia i poboru opłat na wypadek przejęcia prowadzenia egzekucji sądowej przez administracyjny organ egzekucyjny. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przejęcia prowadzenia egzekucji sądowej, w wyniku zbiegu egzekucji do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, organ egzekucyjny pobiera opłatę za prowadzenie egzekucji w wysokości, o której mowa w § 1 pkt 2-6. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się należności pieniężne wskazane przez sądowy organ egzekucyjny w odpisie tytułu wykonawczego, w tym odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie. Czynność komornika sądowego polegająca na zawiadomieniu (lub zaniechaniu zawiadomienia) podlega zaskarżeniu skargą na czynności komornicze. Skargę na czynności komornicze lub ich zaniechanie składa się do sądu rejonowego. Sąd rejonowy, który rozpoznaje skargę na czynności komornicze, działa jako sąd pierwszej instancji. Krąg podmiotów legitymujących się możliwością wniesienia skargi został uregulowany w art. 767 § 2 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem skargę może złożyć strona lub inna osoba, której prawa zostały przez czynności lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organy słusznie uznały, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem, który ma prawo weryfikować wysokość kosztów wyliczonych przez Komornika Sądowego.

Należy także dodać, że przedmiotem niniejszej sprawy jest plan podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości, a nie wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego i oceny tej nie zmienia okoliczność, że koszty egzekucyjne mają istotny wpływ na treść tego planu podziału. Zgodnie z art. 64 §1, § 6, § 9, §10 oraz art. art. 64b u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych organ egzekucyjny pobiera opłaty oraz inne koszty egzekucyjne i na takie właśnie pobranie kosztów egzekucyjnych uwzględnionych w planie podziału pozwala organowi egzekucyjnemu wykonanie tego planu. Inną zaś kwestią jest określenie wysokości kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64c§7 u.p.e.a., następujące na zakończenie postępowania egzekucyjnego bądź po wyegzekwowaniu wykonania obowiązku. Zasadność takiej regulacji nie powinna budzić wątpliwości, gdyż postępowanie egzekucyjne oraz związana z nim konieczność funkcjonowania organu egzekucyjnego jest następstwem braku pożądanych zachowań zobowiązanego (uchylania się od wykonania ciążących na nim obowiązków). Skoro postępowanie egzekucyjne oraz funkcjonowanie organu egzekucyjnego jest następstwem braku oczekiwanych zachowań zobowiązanych, to tym samym to zobowiązani ponoszą skutki działania tych organów w postaci obciążenia kosztami egzekucyjnymi. Na wydane w tym trybie postanowienie przysługuje zobowiązanemu oraz wierzycielowi zażalenie do organu II instancji. Prawidłowość określenia wysokości kosztów egzekucyjnych może zatem podlegać kontroli administracyjnej, jednak w odrębnym (innym) postępowaniu, którego przedmiotem jest rozważenie zasadności obciążenia zobowiązanego czy wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Ustosunkowując się do zarzutu strony dotyczącego zaspokojenia wierzyciela hipotecznego wyłącznie do kwoty określonej sumą hipoteki w przypadku Gminy [...], należy wskazać, że [...] lutego 2011 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 131 poz. 1075). Nowelizacja ta wprowadziła bardzo daleko idące zmiany w ww. ustawie o księgach wieczystych i hipotece, m.in. likwidując podział na hipotekę zwykłą i kaucyjną oraz zastępując je tylko jednym rodzajem hipoteki. Ponadto, po nowelizacji zabezpieczeniem wierzytelności jest jedna hipoteka, która zgodnie z art. 69 obejmuje zarówno kwotę zobowiązania głównego jak i odsetki, przyznane koszty postępowania, jak również inne roszczenia o świadczenia uboczne, jeżeli zostały wymienione w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Zgodnie z brzmieniem art. 69 przed nowelizacją natomiast, w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach hipoteka zabezpiecza także roszczenia o odsetki nieprzedawnione oraz o przyznane koszty postępowania. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. nr 131 poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzemieniu, z wyjątkiem art. 76 ust. 1 i 4 tej ustawy, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W myśl ust. 1 omawianego artykułu do hipotek kaucyjnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyjątkiem przepisów o rozporządzaniu opróżnionym miejscem hipotecznym.

W sprawie w przypadku hipoteki przymusowej kaucyjnej uwzględniono wyłącznie kwotę należności głównej do wysokości wpisu. Istotą bowiem nie istniejącej już hipoteki przymusowej kaucyjnej było zabezpieczenie odsetek wyłącznie wtedy, gdy mieściły się w wymienionej we wpisie sumie hipoteki.

Natomiast w przypadku hipotek przymusowych zwykłych organy prawidłowo uwzględniły odsetki należne od zabezpieczonych wierzytelności. Zgodnie bowiem z art. 115 § 2a u.p.e.a wraz z należnościami wymienionymi w § 1 pkt 2 i 3, a więc również należnościami zabezpieczonymi hipoteką są zaspokajane roszczenia o świadczenia uboczne objęte zabezpieczeniem na mocy odrębnych przepisów.

W ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że wskazane przez skarżącą orzeczenia dotyczą odsetek kapitałowych, których charakter różni się od zaistniałych w przedmiotowej sprawie odsetek za zwłokę. Ponadto podział kwoty uzyskanej z egzekucji nieruchomości w przedmiotowej sprawie odbywa się na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) oddalił skargę.