Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 761/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Syg akt I SA/Bd 761/08

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat we W. z [...] 2008r. odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny: w odwołaniu do Sądu Okręgowego w W. A.A. od zajęcia świadczenia emerytalnego, ubezpieczony zawarł także wniosek o umorzenie odsetek od zaległości i tym ostatnim zakresie pismo w dniu [...] 2008r. zostało przekazane do Inspektoratu ZUS we W.

W piśmie wnioskujący o ulgę podniósł, że w jego przypadku zachodzi przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazanego nim rozporządzenia, tj. przewlekłej choroby uniemożliwiającej uzyskiwanie dochodu.

Organ wyjaśnił, iż w stosunku do strony wdrożono egzekucję w postaci zajęcia środków na rachunku bankowym. Prowadzona egzekucja okazała się częściowo skuteczna. Następnie zmieniono środek egzekucyjny poprzez dokonanie zajęcia świadczenia emerytalnego, emerytalnego którego potrącano 508,18 zł. miesięcznie.

W decyzji odmawiającej umorzenia należności wskazano, że rozpatrując złożony wniosek organ ustalił, iż strona posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji z uwagi na stan narządu wzroku; pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 2.032,00 zł brutto, 1.325,00 zł netto. Na rzecz zadłużenia jest realizowane potrącenie w wysokości 508,18 zł. Wskazano również, iż dodatkowo wnioskodawca pobiera dodatek pielęgnacyjny w wysokości 163,15 zł, jest zobowiązany do alimentacji na rzecz córki - płaci 400 zł miesięcznie przy czym alimenty są przekazywane dobrowolnie; strona nie posiada żadnych pokwitowań dokumentujących te wydatki. A.A. zajmuje mieszkanie spółdzielcze - własnościowe po zmarłej matce jako współspadkobierca, korzysta z płatnej pomocy MOPR we W. w zakresie usług opiekuńczych. Miesięczne obciążenie z tego tytułu wynosi około 310 zł.

Z zestawienia dochodów i wydatków wnika, iż wnioskodawca osiąga dochód z tytułu emerytury w kwocie 2.030 zł brutto natomiast ponosi koszty z tytułu: opłat mieszkaniowych: czynsz, woda, energia, telefon i gaz - 510 zł, wydatków z tytułu leczenia - w przedziale 100 zł - 200 zł, zobowiązań wobec ZUS - potrącenia po 510 zł i z tytułu podatków - 360 zł, alimentów - 400 zł i opłat za usługi MOPR - 308 zł. Ponadto wzięto pod uwagę wskazane przez stronę koszty wyżywienia związane z dietą cukrzycową w kwocie około 400 zł. Wnioskujący przedstawił rachunki i faktury na potwierdzenie ponoszonych wydatków, w tym: telefon - 64,12 zł, gaz - 105,23 zł, czynsz - 319,16 zł, woda 37,93 zł i energia 65,19 zł.

Organ ustalił, iż skarżący nie jest właścicielem lub użytkownikiem jakichkolwiek nieruchomości lub pojazdów. Według danych Urzędu Skarbowego we W. w 2007r. nie składał zeznania podatkowego za ubiegły rok.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji uznał, że wnioskujący o ulgę nie spełnia przesłanek do jej udzielenia ani na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 ust 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie, wnioskodawca zakwestionował w całości decyzję organu pierwszej instancji, wniósł o jej zmianę i umorzenie odsetek, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz powołanie biegłego z zakresu księgowości. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, sprzeczność ustaleń ZUS z zebranym materiałem dowodowym poprzez wadliwe przyjęcie, iż w jego wypadku nie zachodzą przesłanki wynikające z ww. przepisu oraz wadliwe naliczenie odsetek.

Strona wskazywała, iż ZUS dokładnie przedstawił jego stan majątkowy, nie uwzględnił jedynie kosztów związanych z zakupem środków czystości, odzieży i obuwia. Zobowiązany podkreślił, iż utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie 1.325,00 zł netto i nie posiada żadnego innego majątku przynoszącego dochód. Ponosi koszty z tytułu: opłat czynszowych: czynsz, woda, energia, telefon i gaz - 510 zł, wydatków z tytułu leczenia - w przedziale 150 zł - 200 zł, alimentów - 400 zł, opłat za usługi MOPR - 310 zł, zakupu żywności - 400 zł, środków czystości - 30 zł, odzieży - 20 zł - ogółem 1.820 zł. Osiągane dochody pokrywają jedynie 80 % wydatków. Tym samym wydatki muszą być ograniczone do minimum, a w kolejnych miesiącach strona nie będzie mogła uregulować wszystkich wymienionych opłat.

Skarżący podniósł, że pracował i opłacał składki od 01 października1965r. Zaległości powstały od marca 1999r. z uwagi na długotrwałą chorobę - cukrzycę i utratę wzroku. Jego zdaniem w sprawie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3a i wskazanego nim rozporządzenia, tj. przewlekłej choroby zobowiązanego uniemożliwiającej uzyskiwanie dochodu. Dodatkowo naliczanie odsetek od zaległych składek jest niezrozumiałe; w sentencji decyzji podano różne okresy naliczania zaległych składek na poszczególne fundusze.

Pismem z 12.09.2008r organ I instancji, w odpowiedzi na zarzuty odwołania, wyjaśnił kwestię sposobu i wysokości naliczania odsetek.

Organ drugiej instancji dodatkowo zobowiązał skarżącego do dostarczenia wszelkiej dokumentacji potwierdzającej stan majątkowy i zdrowotny, w odpowiedzi na co strona przedstawiła dwie faktury za energię - 63,89 zł i 64,97 zł oraz zaświadczenie lekarskie, potwierdzające, iż z uwagi na chorobę pobiera insulinę oraz krople do oczu.

Decyzją z [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję I instancji odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

Organ wyjaśnił , iż zgodnie z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych istnieje możliwość umorzenia należności z tytułu składek w sytuacjach określonych w tym przepisie, przy czym zasadniczą przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku dłużnika jest stwierdzenie całkowitej nieściągalności z jego majątku, która zachodzi wówczas gdy:

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt l ustawy z dnia 28.02.2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm.l,

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a cytowanej wyżej ustawy istnieje możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. W nawiązaniu do tego przepisu Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozporządzeniem z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne sprecyzował sytuacje uzasadniające umorzenie należności (§ 3 ust. 1) ustalił, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ponadto zgodnie z zapisem art. 32 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ wskazał, że rozpatrując przedstawione przez stronę argumenty pod kątem podstawowej przesłanki uzasadniającej umorzenie tj. stwierdzenia całkowitej nieściągalności należy uznać, iż nie zachodzi żaden ze stanów wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; w przedmiotowej sprawie nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności, gdyż strona uzyskuje dochody.

Jednocześnie organ stwierdził, iż zobowiązany nie wykazał, że zachodzą szczególne przypadki uzasadniające umorzenie pomimo braku całkowitej nieściągalności określone we wskazanym wyżej rozporządzeniu tj. nie wykazał, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić zadłużenia gdyż wydatek ten pozbawiłby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Po przeprowadzonym postępowaniu organ uznał, iż z zestawienia dochodów i wydatków nie wynika niemożność spłaty zadłużenia. Skarżący uzyskuje stały dochód, a prowadzona egzekucja jest w pełni skuteczna. Ponownie wskazano, iż uzyskiwanie dochodu nie pozwala na wypełnienie przesłanki wskazanej ww. rozporządzeniem, tj. przewlekłej choroby uniemożliwiającej osiąganie dochodu. Zdaniem organu przepis ten dotyczy jedynie dłużników, którzy na wskutek choroby nie mogą uzyskiwać dochodów. Podkreślono jednocześnie, iż istnieje możliwość ubiegania się o spłatę zadłużenia w ratach.

Końcowo organ podkreślił, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może rezygnować z dochodzenia swych wierzytelności. Nie istnieją przepisy prawa, które zwalniałyby z obowiązku opłacanie składek przez płatnika znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej. Zgodnie z przyjętą polityką Zakładu umorzenie odsetek następuje wyłącznie w przypadku i w takiej części, w jakiej została umorzona należność główna. Znajduje to uzasadnienie m.in. w przepisach ustawowych, określających obowiązek rozliczania przez Zakład wpłat dokonanych przez płatnika po terminie płatności proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek i odsetek za zwłokę oraz regulowania przez płatnika nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Umorzenie odsetek od zaległości z tytułu składek i zaniechanie ich poboru jednym płatnikom przy ich regulowaniu w sytuacji ich opłacania po terminie przez drugich mogłoby świadczyć o różnicowaniu podmiotów odprowadzających składki ubezpieczeniowe. W tym przypadku Zakład musi kierować się zasadą równego traktowania wszystkich płatników składek.

Jednocześnie organ wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu składek o raz odsetek od nich.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o zmianę decyzji organów I i II instancji oraz umorzenie odsetek od składek, przedstawiając w stosunku do zaskarżonej decyzji zarzuty tożsame z przedstawionymi w odwołaniu. W uzasadnieniu podkreślono, iż co prawda decyzje w sprawie umorzenia mają charakter uznaniowy, ale nie mogą być wydawane w sposób dowolny jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie strony całkowita ślepota winna być traktowana jako okoliczność potwierdzającą niezdolność do pracy i osiąganie dochodów.

Skarżący nie kwestionował ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zarzucając zaskarżonej decyzji sprzeczności w jej uzasadnieniu. Podniósł, że jego dochody pokrywają 80 % wydatków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W jego ocenie wskazuje to na wypełnienie przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiący, iż składki mogą być umarzane w sytuacji gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, a jedynym źródłem utrzymania jest emerytura zaspokajająca zaledwie 80% niezbędnych potrzeb życiowych, co stwierdził sam organ.

Odpowiadając na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując niniejszą sprawę, należy rozpocząć od analizy przepisów umożliwiających organowi zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności składkowych. Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest powołany także przez organy, art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazana ustawa w treści powołanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 cytowanej ustawy, przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Na podstawie pierwszego z powołanych przepisów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek,

w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 1 i 2). Zamknięty katalog sytuacji,

w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Sytuacje ujęte w powyższym przepisie nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. Mimo powołania w skardze przez skarżącego naruszenia art. 28 ust. 2 ( w zw. z ust. 3 pkt 3) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej ustawy), z uzasadnienia skargi, jak i wcześniejszego przebiegu postępowania wynika, że w istocie między stronami nie ma sporu, co do tego, że żadna ze wskazanych sytuacji nie zaistniała w ustalonym stanie faktycznym.

Istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie są natomiast postanowienia zawarte w art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy, w którym ustawodawca stworzył organom w ramach uznania administracyjnego możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne(dalej rozporządzenia), zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy jeszcze raz podkreślić, że powołane przepisy dają organowi uprawnienie

do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet przy ustaleniu, że zachodzą przesłanki opisane we wskazanym przepisie, organ ma możliwość odmowy umorzenia należności, co jednak także musi uzasadnić. W zależności od podstawy prawnej orzekania przez organ, inaczej kształtuje się zakres kontroli sądowej wydanej decyzji.

W niniejszej sprawie organ nie orzekał jednak na podstawie uznania administracyjnego, lecz ustalił, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia wymienionych w § 3 rozporządzenia.

O ile ustalenia te dotyczą braku wystąpienia przesłanek opisanych w ust.1 pkt 2), Sąd podziela stanowisko organu.,

Istota sporu dotyczy jednak przesłanek z ust 1 pkt 1) oraz pkt 3) § 3 rozporządzenia, a więc oceny czy zobowiązany wykazał, że nie jest w stanie opłacić należności z tytułu zaległych składek ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny przez pozbawienie ich możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również, z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności

Zdaniem organu w stanie faktycznym sprawy brak powyższych przesłanek, co musiało skutkować decyzją odmowną dla strony.

Organ zgromadził dane dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, niemniej wnioski, które wywiódł pozostają w kolizji ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W wyniku postępowania ustalono, iż skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1325,00 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 163,15 zł. Skarżący ma orzeczenie komisji lekarskiej ZUS kwalifikujące go jako trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji z uwagi na wzrok.

Dla oceny, czy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone

w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego zasady. W szczególności bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80) czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3).

Podkreślenia wymaga, iż jak wskazuje się w orzecznictwie, pojęcia użyte w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby została należycie uzasadniona.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać,

iż organ wprawdzie zgromadził materiał dowodowy, jednakże jego ocena i wywiedzione wnioski naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją jest także formułowanie nielogicznych wniosków, jako efektu przeprowadzonego postępowania. Trudno bowiem uznać, że ustalenie, iż dochód w wysokości 1533,15 zł (z tytułu emerytury plus dodatek pielęgnacyjny) przy wykazanych miesięcznych wydatkach na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania (czynsz, energia, woda, gaz - 510zł), usług MOPR (310zł), alimentów (400zł), lekarstw (150zł) tj. w wysokości łącznej 1370 zł pozwala na opłacenie należności z tytułu zaległych składek, bez pozbawienia skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Należy bowiem zauważyć, że po potrąceniu powyższych wydatków, co do których nie było sporu, na utrzymanie skarżącego pozostaje kwota 163 zł, która musi pokryć koszty wyżywienia i ubrania; jednocześnie wyliczenie to pomija potrącenia, których dokonuje ZUS z tytułu zaległości w wysokości 500zł. Do tego organ przyjmuje jako niekwestionowane ustalenie stanu faktycznego, że skarżący przeznacza miesięcznie 400zł na zakup żywności mając na względzie, że stosuje on specjalną dietę cukrzycową.

W świetle powyższego za nieuzasadnione i wręcz nielogiczne (taki wniosek wynika z powyższego wyliczenia) należy uznać wnioski organu, który akceptując powyższe zestawienie dochodów i wydatków skarżącego widzi możliwość pomniejszenia będącej w dyspozycji zobowiązanego kwoty dochodów o kwoty z tytułu spłaty.

Podobnie nieprzekonywująco wypadają ustalenia organu, że skarżący nie wykazał, że ze względu na jego przewlekłą chorobę został pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący jest osobą niewidomą o trwałym charakterze kalectwa potrzebującym do egzystencji pomocy osoby drugiej.

Organ stoi na stanowisku, ze uzyskiwanie dochodu (emerytury) przez skarżącego uniemożliwia spełnienie przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt. 3) rozporządzenia. W ocenie Sądu taka interpretacja analizowanego przepisu jest błędna. Nie wynika z niego bowiem, że znamiona tej przesłanki wypełnia brak jakichkolwiek możliwości uzyskiwania dochodów przez zobowiązanego (czyli zupełny brak dochodu), lecz brak takich możliwości, które umożliwiają opłacenie należności. Mieszczą się więc w tym sytuacje, kiedy zobowiązany wprawdzie uzyskuje dochody, lecz nie wystarczają one na spłatę należności a jednocześnie jego stan zdrowia nie stwarza mu żadnej możliwości polepszenia swojej sytuacji finansowej.

W zakresie wyżej wskazanych naruszeń, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego tj. § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia w związku z art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W ocenie Sądu organ nie uzasadnił (w świetle zaaprobowanych dowodów nie sposób uzasadnić wniosków organu), dlaczego sytuacja skarżącego nie zasługuje na ocenę, że spełnia przesłankę ustawową do umorzenia należności.

Nadto należy uznać, ze zaskarżona decyzja nie odniosła się do zarzutów skarżącego dotyczących sposobu i zasad naliczenia odsetek. Nie można uznać, że w tym zakresie rozstrzygnięcie (o charakterze nieformalnym) stanowiło pismo organu pierwszej instancji z 12 września 2008r, wyraźnie odpowiadające na zarzuty odwołania. Z kolei zaskarżona decyzja pomija całkowicie tę kwestię.

Mając na uwadze okoliczność, że skarga do Sądu ponawia zawiera zarzuty w tym zakresie, Sąd nie mógł się do nich ustosunkować albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie zawierają rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, co narusza art. 104 § 2 w związku z art. 107 § 1 k.p.a. Ostatnie naruszenie ma charakter procesowy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zgodnie z art. 152 tej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.