Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1879/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1,   art. 38  ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania P. S.A. z siedzibą w W., decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody D. z [...] marca 2016 r. nr [...][...] o stwierdzeniu nabycia 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W., z mocy prawa, prawa własności nieruchomości z obrębu [...] M., położonej w W., oznaczonej jako działka nr [...] oraz działki nr [...] i [...] (27 maja 1990 r. działka nr [...]).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda D. decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...][...] orzekł o stwierdzeniu nabycia 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W., z mocy prawa, prawa własności nieruchomości z obrębu [...] M., położonej w W., oznaczonej jako działka nr [...] oraz działki nr [...] i [...] (27 maja 1990 r. działka nr [...]).

Odwołanie od decyzji Wojewody D. z [...] marca 2016 r. wniosły P. S.A. z siedzibą w W.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody D. z [...] marca 2016 r. nr [...][...] W uzasadnieniu organ wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody D. stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe).

Organ odwoławczy podkreślił, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy.

Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że 27 maja 1990 r. działka nr [...] oraz działka nr [...] (następnie podzielona na działki nr [...] i [...]), z obrębu M., stanowiły własność Skarbu Państwa we władaniu P. w W. D. Dyrekcja K. w W.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że wydzielanie i obejmowanie przez państwowe osoby prawne mienia przed 27 maja 1990 r. następowało w użytkowanie na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a później w trybie określonym w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Z przepisu tego wynikało, że państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

Organ podzielił stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1697/11, w którym Sąd dokonał wykładni pojęcia "należące do". W opinii NSA, pojęcie to wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z którego wynikało, że grunty, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej i ten organ mógł zadysponować gruntem i powierzyć sprawowanie zarządu utworzonemu przedsiębiorstwu państwowemu. W tym sensie grunt należał więc do tego organu.

Z akt sprawy nie wynika natomiast, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz P.. Z pism Archiwum Państwowego w W. oraz Archiwum Akt Nowych w W. wynika, że nie odnaleziono żadnych dokumentów ustalających stan prawny spornego gruntu na rzecz poprzednika prawnego P.S.A. Dokumentów tego rodzaju nie dostarczyły także P. S.A.

Zdaniem organu odwoławczego, chybione jest stanowisko P. S.A., że prawo zarządu P. do przedmiotowej nieruchomości powstało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji w tym przedmiocie. Stanowisku temu przeczy ukształtowana linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroku NSA sygn. akt: I OSK 1947/06, I OSK 1456/06, I OSK 1457/06, I OSK 187/07). Sąd ten wskazał, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym P., jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Z kolei akty kreujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.

W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie znajdował zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14. Wykaz przedsiębiorstw został zawarty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301). W rozporządzeniu tym brak jest przedsiębiorstwa państwowego P.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że P. 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań organów administracji rządowej, sądów, organów władzy państwowej. To, że organem założycielskim tego przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej (wyrok NSA z 13 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 760/07). Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość była wyłączona z komunalizacji na rzecz właściwej gminy, w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] września 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. S.A. z siedzibą w W. zarzucając jej: I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: 1) art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie dowodu z dokumentu urzędowego – wypisu z ewidencji gruntów z 13 lutego 2015 r., sporządzonego według stanu na 5 grudnia 1990 r. w sposób sprzeczny z § 2 ust. 4 pkt 2 i 3 Załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (M.P. Nr 11, poz. 98 ze zm.), zgodnie z którym użyty w wypisie zwrot "władający" w odniesieniu do gruntów państwowych oznaczał użytkownika lub zarządcę. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do usankcjonowania przyjętej przez organy, a sprzecznej z materiałem dowodowym konstatacji o braku zarządu P. nad nieruchomością; 2) art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie dowodów w postaci oświadczeń dyrektorów P. S.A. J. M. i T. S. z [...] marca 2015 r. z których wynika, że: poprzednik prawny P. władał spornymi gruntami, służyły one do celów kolejowych, były na nich dokonywane inwestycje kolejowe – linie telekomunikacyjne łączące stacje kolejowe, podmioty trzecie nie zgłaszały roszczeń do tychże działek. Nierozpatrzenie tych dokumentów miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ z treści tych oświadczeń wynika, że jedynym podmiotem sprawującym władztwo nad spornym gruntem były P., a inwestycyjny charakter podejmowanych działań na przestrzeni kilkudziesięciu lat potwierdza, że posiadaniu temu towarzyszył tytuł prawny; 3) art. 7, art. 77 Kpa w zw. z art. 341 Kodeksu cywilnego poprzez niewykazanie przez organy posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego, w tym sposobu wejścia we władanie, mimo istniejącego domniemania posiadania zgodnego ze stanem prawnym. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do usankcjonowania przyjętej przez organy, a sprzecznej z materiałem dowodowym konstatacji o braku zarządu P. nad nieruchomością; 4) art. 80 Kpa poprzez dokonanie ustaleń w zakresie praw P. do spornych działek w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego poprzez uznanie, że blisko 50-letnie władztwo P. nad działkami służącymi działalności kolei, w ramach którego P. podejmowało szerokie zadania inwestycyjne wymagające udziału organów państwowych, dodatkowo w realiach totalitarnej Rzeczypospolitej Ludowej odbywało się za wiedzą, ale przy braku przyzwolenia władzy państwowej, będąc tylko posiadaniem faktycznym; 5) art. 80 Kpa poprzez dokonanie ustaleń w zakresie oceny informacji Archiwum Państwowego o braku decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd i przyjęcie, że zarząd ten nigdy nie został ustanowiony. Taka ocena opiera się na kontrfaktycznym założeniu kompletności dokumentów archiwalnych, a więc, że w Archiwum Państwowym znajdują się wszystkie lub chociaż większość dokumentów wytworzonych przez władze Rzeczypospolitej Ludowej; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) § 2 ust. 4 pkt 2 i 3 Załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyjęcia, że oznaczenie "władający" w operacie ewidencji gruntów i budynków, w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność państwową oznaczał zarządcę lub użytkownika nieruchomości; 2) art. 4 ust. 1, art. 6 oraz art. 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa P. (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312) oraz art. 4 dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U z 1945 r. Nr 51, poz. 2950) oraz art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej bądź zawarcie umowy o nabyciu nieruchomości w warunkach, gdy przedmiotowe przepisy wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości państwowych; 3) art. 37 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach w zw. z art. 12 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r. Nr 9, poz. 76) oraz w zw. z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, iż jednostka taka musi legitymować się decyzją administracyjną w zakresie zarządu lub użytkowania mienia państwowego, gdy z przedmiotowych norm prawnych wynika, iż istnieje kategoria nieruchomości, na których zarząd lub użytkowanie obowiązuje pomimo braku przedmiotowych decyzji administracyjnych; 4) art. 16 ust. 1-3 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym P. poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż przedmiotowa nieruchomość jako "mienie skarżącego" do niego należała i przez to podlegała wyłączeniu z komunalizacji; 5) art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. (Dz. U. Nr 3, poz. 17) poprzez jego niezastosowanie; 6) art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uzyskanie decyzji o zarządzie w trybie powołanego przepisu rozstrzyga o istnieniu zarządu, co pozostaje w sprzeczności z tym, że zarząd nad spornymi nieruchomościami został ustanowiony przed wejściem powołanej ustawy w życie; 7) art. 5 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu nabycia przez Gminę mienia mimo niespełnienia przesłanek komunalizacji. W skardze P. S.A. wniosły o: 1) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 2) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...]. z [...] marca 2016 r.; 3) zasądzenie od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. S.A. kosztów postępowania , w tym kosztów uiszczonego wpisu, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma to, czy Przedsiębiorstwo P. nie posiadając żadnego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do mienia nieruchomego, oznaczonego obecnie jako działki nr [...], [...] i [...], powołując się na regulacje prawne normujące status prawny P. i wywodząc z nich swój tytuł prawny mogło stanąć na przeszkodzie komunalizacji tegoż mienia na rzecz Gminy Miejskiej W..

Analizując tą kwestię należy zacząć od tego, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - staje się w dniu wejścia życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przy czym - jak trafnie podniosła Komisja – "należenie" mienia do przedsiębiorstwa państwowego rozumieć trzeba jako kategorię prawną, a nie faktyczną. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486), dokonując wykładni art. 5 ust. 1, wyjaśnił bowiem, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należało do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem wówczas przedsiębiorstwo państwowe wykonywało względem tego mienia różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne płynące z ustanowionego zarządu.

Wymaga podkreślenia, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy pod względem systemowym był powiązany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) – zwanej dalej "uggwn", który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba faktycznie mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie władania mieniem w sensie prawnym (także mieniem o przeznaczeniu pod infrastrukturę kolejową) wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 uggwn lub aktów (np. decyzji administracyjnych, protokołów przekazania mienia) wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu gospodarki gruntami, dokumentujących określony tytuł prawny (użytkowanie, zarząd i użytkowanie, zarząd).

Tymczasem z: wniosku P. S.A. z 30 marca 2015 r. o uwłaszczenie, informacji Prezydenta Miasta W. z 5 maja 2015 r., protokołu badania księgi wieczystej Kw nr [...], wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego według stanu na 27 maja 1990 r., pisma Prezydenta Miasta W. z 18 listopada 2015 r., pisma Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego w W. z 17 listopada 2015 r., pisma P. S.A. z 27 listopada 2015 r., pisma Archiwum Państwowego w W. z 20 listopada 2015 r., pisma Archiwum Akt Nowych w W. z 22 lutego 2016 r. wynika, że działki nr [...] i [...] (z której w 1991 r. wydzielono działki nr [...] i [...]), w dacie komunalizacji, miały planistyczne przeznaczenie pod ulice, drogi i tereny kolejowe (część działki nr [...] [...]), stanowiły własność Skarbu Państwa i znajdowały się w posiadaniu P. w W. – D. Dyrekcji Okręgowej K. w W. Przedsiębiorstwo Państwowe P. nie legitymowało się żadnym dokumentem potwierdzającym władanie przedmiotowym gruntem w sensie prawnym, w szczególności prawem zarządu.

Zatem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa słusznie uznała, że Przedsiębiorstwo Państwowe P. 27 maja 1990 r. nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], który komunalizacji z mocy samego prawa stałby na przeszkodzie.

Odnosząc się do podnoszonych w sprawie zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Sam fakt korzystania przez Przedsiębiorstwo Państwowe P. przez kilkadziesiąt lat ze spornej nieruchomości nie kreował prawa zarządu. Obowiązująca 27 maja 1990 r. uggwn przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami P. nie dysponuje.

Wobec rozbieżności w orzecznictwie dotyczących statusu nieruchomości, którymi P. władało w dacie komunalizacji kwestię tę przesądziła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/17. W uchwale tej stwierdzono, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa P. bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 uggwn oznacza, że nieruchomość ta należała 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że od czasu uchylenia 8 grudnia 1960 r. ustawą z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. Nr 54, poz. 311) rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "P.", nie został uchwalony żaden akt prawny pozwalający P. nabyć tytuł prawny do gruntu ex lege, w szczególności prawo zarządu. Ustawa ta uchyliła zaś tytuł prawny P. do zarządczego władania gruntami. Do odpadnięcia podstawy prawnej zarządu nie była potrzebna ustawa wywłaszczeniowa. Ustawa o kolejach przyznała P. uprawnienie wyłącznie do budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego. Konstatacja ta została poprzedzona szeroką analizą historyczną prawodawstwa dotyczącego przekazywania gruntów wykonawcom narodowych planów gospodarczych, odnoszącego się do gospodarki gruntami, w tym i ustawodawstwa z lat: 1989, 1991, 1995, 2000, dotyczącego P. Z uzasadnienia do tej uchwały wynika, że po 8 grudnia 1960 r. Przedsiębiorstwo Państwowe P. mogło udokumentować swój tytuł prawny, tj. zarząd i użytkowanie do oznaczonej nieruchomości, do 1 sierpnia 1985 r., protokołem zdawczo-odbiorczym sporządzonym w trybie § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47, poz. 354), który 1 sierpnia 1985 r. przekształcił się ex lege w zarząd (art. 87 ust. 1 uggwn). Z kolei w okresie od 1 sierpnia 1985 r. do 27 maja 1990 r. P. mogło udokumentować swój tytuł prawny (zarząd) do oznaczonej nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej, czy też umów, o których mowa w art. 38 ust. 2 uggwn.

Zdaniem NSA, wniosku o przysługiwaniu P. prawa zarządu nie można wyprowadzić z przepisów z lat: 1989, 1991, 1995, 2000, regulujących ustrój P., decyzji ustalającej opłaty za zarząd, czy też z art. 141 Kodeksu cywilnego, według stanu prawnego sprzed 1 lutego 1989 r.

Jednocześnie NSA stwierdził, że kwestia upływu czasu posiadania nieruchomości przez P., jako okoliczność mogąca prowadzić do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, wymyka się kontroli sądowoadministracyjnej. NSA zasygnalizował jedynie, że wyłącznym dowodem nabycia nieruchomości przez P. poprzez zasiedzenie jest postanowienie sądu wydane w postępowaniu nieprocesowym.

Stanowisko zaprezentowane w powyższej uchwale należało uzupełnić wskazując, że dokumentem potwierdzającym prawo zarządu P. do konkretnej nieruchomości mogła być również decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd, wydana w trybie art. 87 ust. 2 i 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 uggwn. Jak natomiast wskazał Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 26 stycznia 2015 r. sygn. akt Ts 116/14, P. nie regulując stanu prawnego posiadanego gruntu w trybie tego przepisu własnym zaniechaniem przyczyniły się do niekorzystnego dla siebie skutku, tj. objęcia posiadanej nieruchomości komunalizacją z mocy prawa.

Sąd nie podzielił stanowiska P. S.A., że wypis z rejestru gruntów potwierdzał władanie P. działkami nr [...] i [...], tylko i wyłącznie w formie prawa użytkowania lub zarządu na 27 maja 1990 r. Z ówcześnie obowiązujących art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 i art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) wynikało, że dane z ewidencji gruntów mają jedynie znaczenie informacyjne. Z przepisów § 2 ust. 4, § 24 ust. 2 pkt 2 lit. a i ust. 3 pkt 2 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. (M. P. Nr 11, poz. 98 ze zm.) wynikało, że w odniesieniu do gruntów państwowych za władanie gruntem rozumiano - posiadanie, użytkowanie, użytkowanie wieczyste i sprawowanie zarządu. W ewidencji gruntów jako władającego podawało się posiadacza samoistnego, który nie przedstawił dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości (odpisu z Kw, aktu notarialnego, aktu nadania, dokumentu nadania, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznej decyzji administracyjnej). Dla gruntów państwowych podawało się jako władającego państwową jednostkę organizacyjną, również osobę prawną, która nie legitymowała się decyzją potwierdzającą jej tytuł prawny do gruntu. Wobec tego w stanie prawnym z 27 maja 1990 r. jako władający mogło być ujawnione P. nie tylko jako zarządca, ale też jako samoistny posiadacz gruntu.

Dla niniejszej sprawy nie miały znaczenia oświadczenia dyrektorów P.. Tego typu dowody mogą mieć znaczenie dla sprawy o uwłaszczenie P. na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P."(Dz. U. z 2017 r. poz. 680 ze zm.). Jak bowiem wskazano wyżej, komunalizacji mienia z mocy prawa można było przeciwstawić prawo do gruntu, które po 8 grudnia 1960 r. powstawało w ściśle określony sposób, regulowany przez przepisy z zakresu gospodarki gruntami.

Skoro zaś po 8 grudnia 1960 r. uchylone zostało prawo zarządu P. do nieruchomości, to nie mógł mieć zastosowania art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159). Ustawa ta weszła bowiem w życie 22 października 1961 r.

Przepis art. 2 ustawy z dnia 2 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie miał znaczenia dla sprawy. Z akt sprawy wynika, że sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na mocy art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Przedmiotowy grunt nie przeszedł zatem w trybie art. 2 ust. 4 tego dekretu bezpośrednio na własność P. jako p. osoby prawnej.

Jeżeli natomiast chodzi o domniemania z art. 339-341 Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) Sąd zauważa, że domniemania te mogą mieć znaczenie w stosunkach cywilnoprawnych (art. 1 Kc), np. w sytuacji zastosowania przez posiadacza tzw. obrony koniecznej, samopomocy (art. 343 Kc). Tego typu domniemania można podnosić np. w sprawach cywilnych o zasiedzenie (art. 172 Kc), o ochronę posiadania (art. 344 § 1 Kc). Tymczasem w sprawie o stwierdzenie nabycia nieruchomości z mocy samego prawa, która ma charakter sprawy administracyjnej, nie ma miejsca na wykazywanie przez osobę trzecią tytułu prawnego do gruntu w oparciu o domniemanie, że posiadacz gruntu był 27 maja 1990 r. posiadaczem samoistnym i że posiadanie to było zgodne ze stanem prawym. Jeżeli P. S.A. tak uważa winna przedłożyć w niniejszej sprawie prawomocne postanowienie sądu powszechnego, stwierdzające zasiedzenie przez Przedsiębiorstwo P. spornych nieruchomości, najpóźniej na 27 maja 1990 r., czego skarżąca nie uczyniła.

Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych w skardze naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.