Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 520/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. A. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R.A.T. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany imienia i nazwiska.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2015 r. do Urzędu Stanu Cywilnego (dalej USC) w [...] wpłynął wniosek R.A.T. o zmianę imienia i nazwiska wnioskodawcy na M.S. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odmówił uwzględnienia wniosku. Wnioskodawca nie złożył odwołania od przedmiotowej decyzji.

W dniu 22 lipca 2015 r. wnioskodawca ponowił wniosek, opatrzony datą 1 kwietnia 2015 r., w następstwie czego postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] wskazany wyżej organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany imienia i nazwiska wnioskodawcy. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2015 r. nr. [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] ponownie odmówił uwzględnienia wniosku.

Na podstawie kserokopii dowodu osobistego oraz odpisu aktu urodzenia wnioskodawcy organ I instancji ustalił, że R.A.T. urodził się w J. z w dniu [...] lutego 1957 r. Natomiast z przedłożonego przez niego dokumentu Gminnego Urzędu Stanu Cywilnego Rejestru Mieszkańców, Wyborów i Spraw Wojskowych z [...] [...], A. wynika, że M.S. urodził się w dniu [...] lutego 1956 r. w J. Wobec faktu, że na podstawie przedłożonych dokumentów nie było możliwe ustalenie czy są to te same osoby nie było możliwe wydanie orzeczenia uwzględniającego wniosek.

W odwołaniu R.A.T. zarzucił organowi brak wyczerpujących wyjaśnień co do wystąpienia przesłanek warunkujących wydanie pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia, sporządzenie uzasadnienia niespełniającego ustawowych wymogów oraz nieprawidłowość stanowiska organu w zakresie w jakim stwierdził, że dla rozpatrzenia wniosku konieczne jest uprzednie ustalenie i orzeczenie, że R.A.T. i M.S. to ta sama osoba.

Wojewoda [...] opisaną na wstępie decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 10, dalej "u.z.i.n. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ich ocenę dokonaną przez organ I instancji. Wyjaśnił, że poza sporem pozostaje, iż wnioskodawca w 1977 r. wyemigrował do Holandii, gdzie w trakcie rejestracji swojego pobytu podał, iż nazywa się M.S. oraz, że urodził się [...] lutego 1956 r. w J. wprowadzając świadomie w błąd, co do swojej tożsamości władze holenderskie. Obecnie przebywa w Holandii na podstawie prawa stałego pobytu, ale nie posiada obywatelstwa holenderskiego. Bezspornym jest, iż imię i nazwisko jakim się posługuje w Holandii nabył zgodnie z prawem holenderskim w wyniku złożenia fałszywych zeznań zmieniając również swoją datę urodzenia. Czyn ten w świetle prawa holenderskiego stanowił wkroczenie i przedawnił się po upływie dwóch lat. Organ odwoławczy podzielił wątpliwości organu I instancji, co do tego, czy z prawnego punktu widzenia R.A.T. urodzony [...] lutego 1957 r. w J., syn R. i H. z domu H. i M.S. urodzony [...] lutego 1956 r. to ta sama osoba, wskazując, że zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 1792) imię i nazwisko osoby fizycznej podlegają jej prawu ojczystemu, a po myśli art. 15 ust. 2 ww. ustawy do nabycia albo zmiany imienia lub nazwiska stosuje się prawo właściwe do oceny skutków zdarzenia, które prowadzi do nabycia albo zmiany imienia lub nazwiska. Organ wyraził wątpliwość, które prawo nabyte należy chronić, z których jedno nabyto zgodnie z prawem, a drugie w wyniku celowego wprowadzenia w błąd organu obcego państwa i czy pod względem ochrony pewności obrotu prawnego winny być respektowane, jako podstawa zmiany imienia i nazwiska dane osobowe obywatela polskiego "nabyte" przez niego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wprowadzenia w błąd organów państwa obcego, co do swojej tożsamości. Wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.z.i.n., zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów w szczególności, gdy dotyczą zmiany: imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka (pkt 1); na imię lub nazwisko używane (pkt 2); na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione (pkt 3); na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada (pkt 4). W ocenie organu na obecnym etapie postępowania brak jest ważnych powodów zmiany imienia i nazwiska wnioskodawcy na dane, którymi się posługuje. W przedmiotowej sprawie warunkiem skutecznego złożenia wniosku o zmianę imienia i nazwiska jest obecnie sprostowanie błędnej daty urodzenia w rejestrach holenderskich, a następnie wyrobienie holenderskiej karty stałego pobytu potwierdzającej jego prawdziwą datę urodzenia. Dopiero ten dokument potwierdzi jednoznacznie, że z prawnego punktu widzenia R.A.T. to M.S. Wbrew stanowisku pełnomocnika wnioskodawcy sprostowanie jest możliwe na podstawie polskiego aktu urodzenia - dowodu respektowanego w Holandii bez konieczności dodatkowej legalizacji jak również tłumaczenia wobec ratyfikacji przez Królestwo Niderlandów jak i Rzeczpospolitą Polską konwencji nr 16 dotyczącej wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 września 1976 r. (Dz.U z 2004 r., Nr 166, poz. 1735). Zmiana imienia i nazwiska wnioskodawcy na obecnym etapie umożliwi wnioskodawcy posługiwanie się polskim dowodem osobistym i holenderską kartą stałego pobytu z tym samym imieniem i nazwiskiem, lecz różnymi datami urodzenia, co w dalszym czasie umożliwi mu wprowadzanie w błąd, co do swojej "tożsamości".

R.A.T. reprezentowany przez pełnomocnika w skardze do WSA, zażądał uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie przez organy granic swobodnej oceny dowodów, tj. skupienie się jedynie na ocenie okoliczności rozbieżności daty urodzenia w dokumentach skarżącego, bez przeprowadzenia analizy całego materiału dowodowego oraz poprzez nienależytą ocenę słusznego interesu skarżącego,

- art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej przyjęcia, że z prawnego punktu widzenia R.A.T. i M.S. to ta sama osoba,

- art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie udowodnił przesłanek uzasadniających zmianę imienia i nazwiska, podczas gdy okoliczności te zostały udowodnione w toku postępowania dowodami wskazywanymi przez skarżącego;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 4 u.z.i.n. poprzez uznanie przez organ, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą ważne powody, podczas gdy takie okoliczności występują i zostały udowodnione przez skarżącego.

W uzasadnieniu zarzucił organowi pominięcie szeregu okoliczności takich jak konieczność emigracji z Polski w latach 70-tych wielu obywateli, w tym skarżącego, którzy w trudnej sytuacji politycznej szukali bezpiecznego schronienia w innych krajach. Wprowadzenie w błąd organów holenderskich związane było z obawą deportacji do Polski i możliwością dalszych represji w ojczystym kraju. Organ II instancji podkreślając przestępcze zachowanie skarżącego nie uwzględnia powodów, jakimi kierował się skarżący przy ich podejmowaniu oraz tego, że wykroczenie uległo przedawnieniu. Ponadto organy pominęły fakt, że postępowanie skarżącego zmierza do uregulowania wadliwej sytuacji prawnej, w której występuje pod dwiema tożsamościami. Decyzje pozbawiają skarżącego możliwości wyjaśnienia tych okoliczności i występowania w obrocie prawnym pod używanymi personaliami "M.S.". Mając na uwadze całokształt okoliczności organy powinny uznać pierwszeństwo słusznego interesu strony nad interesem społecznym mając na uwadze, że zmiana na personalia używane w Holandii nie narusza interesu społecznego, bowiem zasada stabilizacji imienia i nazwiska ma charakter względny i doznaje ograniczenia właśnie przez ustawę o zmianie imienia i nazwiska. W ocenie skarżącego brak jest w uzasadnieniu przepisów w oparciu o które ustalono, że pod względem prawnym R.A.T. i M.S. to nie ta sama osoba podczas gdy fakt ten legł u podstaw uznania, że w przedstawionym stanie faktycznym nie zaszły przesłanki określone w ustawie o zmianie imienia i nazwiska. W ocenie skarżącego dowiódł on, że zachodzą ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska. Przepis art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska określa przesłanki pozytywne, jakie powinien spełnić wnioskodawca, natomiast przesłanki negatywne zostały wymienione w art. 5 tejże ustawy. W niniejszej sprawie organy skupiły się na rozważaniach dotyczących rozbieżnej daty urodzenia skarżącego, nie na przesłankach warunkujących zmianę imienia i nazwiska w tym woli skarżącego uregulowania swojej sytuacji, tym bardziej, że przepisy wprost wskazują, iż zmiana imienia i nazwiska może nastąpić na imię i nazwisko używane. Przedłożone dokumenty (w tym paszport oraz oświadczenia pani G.E.A.M.J.) potwierdzają, że skarżący posługuje się danymi "M.S.". Organy błędnie uznały, iż nie zachodzą przesłanki określone w art. 4 u.z.i.n. naruszając przy tym słuszny interes skarżącego kierując się przy wydawaniu decyzji przesłankami nieznanymi ustawie. W decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego wprost stwierdzono, iż jest dalece prawdopodobne, że gdyby nie rozbieżność w dacie urodzenia organ przychyliłby się do wniosku skarżącego i dokonałby zmiany imienia i nazwiska. Nie zachodzi również przesłanka negatywna określona w art. 5 u.z.i.n.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem skargi R.A.T. jest decyzja Wojewody [...] o odmowie zmiany imienia i nazwiska. Organy obu instancji wydając decyzje nie naruszyły przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji, co pozwala Sądowi odnieść się do prawidłowości dokonanej w sprawie wykładni oraz stosowania norm prawa materialnego.

Przypomnieć należy, iż w myśl art. 4 ust. 1 u.z.i.n. zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:

1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka;

2) na imię lub nazwisko używane;

3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione;

4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada.

Organy nie mogą dokonać zmiany nazwiska w przypadku ubiegania się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku (art. 5 u.z.i.n.). Rozstrzygnięcie w przedmiocie zmiany następuje w formie decyzji administracyjnej wydawanej w pierwszej instancji przez kierownika urzędu stanu cywilnego, do którego został złożony wniosek, albo jego zastępcę (art. 12 ust. 1 u.z.i.n.). Dodać jeszcze należy, iż zmiana imienia oznacza zastąpienie wybranego imienia innym imieniem, zastąpienie dwóch imion jednym imieniem lub odwrotnie, dodanie drugiego imienia, zmianę pisowni imienia lub imion lub zmianę kolejności imion (art. 3 pkt 1 u.z.i.n.). Natomiast zmiana nazwiska oznacza zmianę na inne nazwisko, zmianę pisowni nazwiska lub zmianę nazwiska ze względu na formę właściwą dla rodzaju żeńskiego lub męskiego (art. 3 pkt 2 u.z.i.n).

Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, iż decyzja administracyjna oparta na treści art. 4 u.z.i.n. ma charakter decyzji uznaniowej. W doktrynie prawa administracyjnego słusznie podkreśla się, iż nawet w przypadku zaistnienia ustawowo określonych przesłanek, w tym przypadku "ważnych powodów", organ administracji ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Przesądza o tym użycie przez ustawodawcę sformułowania: Zmiany imienia lub nazwiska można dokonać. Zatem, organ może odmówić zmiany nazwiska (imienia) pomimo istnienia ustawowo wskazanych przesłanek dokonania takiej zmiany (patrz. szerz. P. Ruczkowski, Ustawa o zmianie imienia i nazwiska, Warszawa 2010 r., LEX, Komentarz do art. 4, teza nr 9). Organ działając w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego zobligowany jest do kierowania się interesem społecznym a także słusznym interesem strony, co oznacza konieczność wyważenia, czy w realiach sprawy interes ogółu nie sprzeciwia się zadośćuczynieniu żądaniu strony. Decyzje tego rodzaju wymagają także szczegółowego uzasadnienia motywów przekonując o słuszności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji uznaniowej, a więc także decyzji o zmianie imienia i nazwiska, ma wykazywać, że podane przez stronę okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane przez organ obiektywnej ocenie w kontekście przesłanek, o jakich mowa w art. 4 u.z.i.n.

Wojewoda [...] utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie zmiany imienia i nazwiska na wniosek skarżącego, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wydane przez ten Organ rozstrzygnięcie przekonuje o braku możliwości uwzględnienia żądania R. A.T.

Z akta sprawy wynika, że w/w wnioskodawca powoływał się przed Organami na treść art. 4 ust. 1 pkt. 2 u.z.i.m., to jest żądał zmiany imienia i nazwiska na używane – M.S. Tym imieniem i nazwiskiem skarżący posługuje się na podstawie dokumentów urzędowych organów holenderskich. Wojewoda słusznie zwrócił uwagę na istotną dla stosowania regulacji u.z.i.n. niezgodność zachodzącą pomiędzy datą urodzenia M.S. oraz R.A.T. Otóż według dokumentów holenderskich osoba o imieniu i nazwisku M.S. urodziła się dnia [...] lutego 1956 r. w miejscowości J., natomiast według polskich dokumentów R.A.T. urodził się rok później bo [...] lutego 1957 r. także w J. Zdaniem składu orzekającego WSA, art. 4 ust. 1 pkt 2 u.z.i.m. nie może być zastosowany poprzez zmianę imienia i nazwiska, na imię i nazwisko osoby, której data urodzenia nie zgadza się z datą urodzenia wnioskodawcy. Nie zachodzi wówczas sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie, tj. używanie innego imienia i nazwiska. Otóż imię i nazwisko używane musi być inne niż wynikające z aktualnych dokumentów urzędowych, lecz dotyczyć pod względem faktycznym i prawnym tej samej osoby. Różnica może odnosić się tylko imienia i nazwiska, nie zaś innych danych identyfikujących osobę, jak data urodzenia. Innymi słowy, art. 4 ust. 1 pkt 2 u.z.i.n. nie ma zastosowania, jeżeli wnioskodawca żąda zmiany swych danych na imię i nazwisko osoby o innej dacie urodzenia, niż ta która wynika z polskich dokumentów. Ma rację Wojewoda pisząc w swej decyzji, że pod względem prawnym, tj. stanu potwierdzonego dokumentami urzędowymi, nie mamy wówczas do czynienia z tymi samymi co do tożsamości osobami. O zmianę nieużywanego imienia i nazwiska, na imię i nazwisko aktualnie używane na podstawie dokumentów obcego państwa, może skutecznie wnioskować osoba, której polska tożsamość urzędowa pokrywa się z datą urodzenia wynikającą z dokumentów obcego państwa. Wówczas pod względem prawnym, możemy organ będzie miał pewność, że chodzi o tą samą osobę.

Jest prawdą, że art. 4 ust. 1 u.z.i.n. nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów, które mają wpływ na zmianę imienia i nazwiska na faktycznie używane, co jednak nie oznacza, że organy administracji nie są uprawnione do badania, czy używanie innego imienia i nazwiska jest w świetle zobiektywizowanych okoliczności uzasadnione i może prowadzić do ich zmiany (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lutego 2016 r., o sygn. II SA/Go 941/15, LEX). W niniejszej sprawie, te zobiektywizowane okoliczności w postaci niezgodności potwierdzonych urzędowo dat urodzenia M.S. oraz A.R.T., uniemożliwiały zaakceptowanie żądanej przez skarżącego modyfikacji. Wydanie przez organy decyzji, której domagał się skarżący skutkowałoby powstaniem stanu, w którym według polskich i holenderskich dokumentów urzędowych istniałaby osoba M.S. o dwóch różnych datach urodzenia. Takiego stanu nie można było zaakceptować z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie nie wchodziły w grę pozostałe przesłanki dopuszczające zmianę imienia i nazwiska, w tym przesłanka z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.z.i.n. (zmiana na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione), bowiem imię o nazwisko M.S. nie zostało bezprawnie zmienione. Zmienione zostało imię i nazwisko A.R. T. Skarżący w istocie ubiegał się o potwierdzenie w polskich dokumentach i rejestrach imienia i nazwiska używanego, lecz nabytego w wyniku wprowadzenia w błąd organów państwa holenderskiego. Należy też zwrócić uwagę, iż Wojewoda zasadnie wyjaśnił stronie skarżącej, iż wnioskowana przez niego zmiana będzie możliwa, jeżeli w stosownym trybie doprowadzi do zweryfikowania danych urodzenia w dokumentach holenderskich.

Reasumując, żaden z zarzutów skargi nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony, bowiem rozstrzygnięcie Wojewody nie narusza zarówno prawa procesowego jak i materialnego. Skontrolowana przez WSA decyzja nie wychodzi poza granice uznania administracyjnego, a ponadto została uzasadniona w sposób przekonujący do przyjętego wyniku.

Z przedstawionych przyczyn oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA nie orzekano ze względu na art. 200 P.p.s.a.