Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1675/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego K. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1675/05

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. orzekającej o odmowie zwrotu na jego rzecz nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 27 maja 2003 r., sygn. akt I SA 2780/01 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] kwietnia 2001 r. odmawiającą zwrotu tej działki.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił jej zwrotu.

Od decyzji tej odwołał się K. S. zarzucając, iż decyzja została wydana z naruszeniem art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 107 § 1 i 3 kpa., art. 77 § 1 kpa., art. 80 kpa, oraz art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta jednakże jest wiążąca dla sądu i organu dopóty, dopóki nie nastąpią zmiany stanu prawnego, w świetle których wspomniana ocena traci aktualność. Zdaniem organu w omawianej sprawie taką zmianą stanu prawnego, mającą decydujące znaczenie w sposobie rozstrzygnięcia żądania strony jest zmiana przepisów prawa materialnego zaistniała w toku postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że rozstrzygnięcie przez organ pierwszej instancji sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn).

W dniu 22 września 2004 r. a więc po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 27 maja 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U z 2004 r., Nr 141, poz. 1492), mocą której znowelizowano m.in. art. 137 ugn, zmieniając w sposób zasadniczy przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeń (art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2) oraz przesłanki zbędności części nieruchomości (art. 137 ust 2).

Wprowadzono również nowy przepis - art. 229a - mający istotne znaczenie w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, ograniczający możliwość zwrotu w sytuacji zrealizowania na nieruchomości innego celu niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.

Organ drugiej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż teren o pow. [...] arów i [...] m2 został zakupiony przez Skarb Państwa - Wojewódzki Zarząd Dróg i Mostów w W. aktem notarialnym w dnia [...] grudnia 1977 r. Nabycie nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dniu 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64) z przeznaczeniem pod przebudowę ul. [...] zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] października 1970 r. oraz decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1977 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej.

Następnie wnioskiem z dnia 30 grudnia 1976 r. [...] Przedsiębiorstw [...] wystąpiło o wyrażenie zgody na zmianę postanowienia Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. w sprawie uporządkowania otoczenia ul. [...] z uwagi na fakt, iż zakres prac porządkowych i drogowych powinien być ograniczony do terenu objętego liniami lokalizacji ul. [...]. Organ wskazał na notatkę informacyjną z 1977 r. nadesłaną przy piśmie Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia 14 lipca 2004 r., z której wynika, że po stronie wschodniej ulicy wykonywane były: jezdnia szer. [...] m, przewody trakcji trolejbusowej, kable WN, kable oświetleniowe, kable telefoniczne, wodociąg do P., rowy odwadniające jezdnię oraz chodniki. W dalszej kolejności projekt ul. [...] przewidywał budowę gazociągu, magistrali centralnego ogrzewania, wodociągu, kolektora sanitarnego oraz kabli energetycznych WN.

Organ powołał definicję ulicy zawartą w ustawie z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.), z której wynika, że jest nią droga na terenach zabudowanych miast i wsi, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych komunikacji miejskiej wydzielona liniami rozgraniczającymi, która jest przeznaczona do obsługi bezpośredniej otoczenia oraz umieszczania urządzeń technicznych nie związanych z ruchem pojazdów lub pieszych.

Wskazał, że ustalenia dokonane w toku postępowania jednoznacznie wskazują, iż obszar będący przedmiotem wniosku spełnia przesłanki wynikające z tej definicji. Fakt ten potwierdzają:

- pismo Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. z dnia 8 grudnia 2000 r. oraz mapa sytuacyjna z naniesieniami (karty nr 58 i 59 akt zwrotowych), z którego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się wraz z podziemną infrastrukturą w liniach rozgraniczających ul. [...].

- nadesłany przy piśmie Zarządu Dróg Miejskich z dnia 3 grudnia 2003 r. podkład geodezyjny z wyrysowanymi przez B. SA liniami rozgraniczającymi dotyczącymi terenu, na którym znajduje się działka [...] z obrębu [...],

- pisma T. z dnia 8 sierpnia 2003 r. i z dnia 6 grudnia 2000 r., z których wynika, iż na działce kable trakcyjne dla zasilania linii trolejbusowej zostały ułożone w drugiej połowie lat 70, a oddane do użytku [...] grudnia 1983 r.,

- pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. SA z dnia 26 sierpnia 2003 r. informujące, iż na fragmencie działki [...] zlokalizowany jest kanał ściekowy Ø 0,3,

- pismo [...] Spółki [...] Sp. z o.o. Oddział [...] W. z dnia 12 sierpnia 2003 r. informujące, iż budowa gazociągu w ul. [...] i rejonie ul. [...] została wykonana w 1985 r. zgodnie z dokumentacją techniczną,

- pismo Telekomunikacji Polskiej SA z dnia 12 października 2000 r. informujące, iż na nieruchomości znajduje się słup kablowy i studnia kablowa rozdzielcza [...] par z szafki [...].

W ocenie organu odwoławczego dowody te wskazują, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Ponadto organ wskazał na przepis art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, który przewiduje, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność samorządu województwa, powiatu lub gminy. Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków. Instrumentem mającym na celu uporządkowanie stanu prawnego dróg publicznych i doprowadzenia sytuacji prawnej do stanu zgodnego z powyższym unormowaniem jest przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Zdaniem Wojewody [...] z przytoczonych unormowań wynika, że celem ustawodawcy było spowodowanie, by własność dróg publicznych w Polsce od dnia 1 stycznia 1999 r. należała wyłącznie do Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei z art. 2 ustawy o drogach publicznych wynika zarazem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. Organ podkreślił, że z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie, a konsekwencją powyższego jest uznanie, że zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Organ stwierdził, że w obowiązującym stanie prawnym brak byłoby możliwości doprowadzenia stanu prawnego drogi do zgodności z art. 2 ustawy o drogach publicznych w drodze wywłaszczenia, gdyż jednolity jest pogląd judykatury i nauki prawa administracyjnego, że wywłaszczenie nieruchomości na cel publiczny nie jest dopuszczalne, jeśli taki cel został już na nieruchomości zrealizowany.

W ocenie organu niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, jeśli nieruchomość w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

Na powyższą decyzję skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. S.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił jej naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 80 kpa oraz art. 6, art. 7 i art. 8 kpa, art. 2 oraz art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący podniósł, że organ nie uzasadnił w jaki sposób zmiany przepisu art. 137 i dodanie art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami miałyby wpływać na rozstrzygnięcie w sprawie o zwrot nieruchomości. Wskazał, że uzasadnienie decyzji jest w tej części wadliwe. Pokreślił, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zdaniem skarżącego znajdujące się na części nieruchomości urządzenia (kable, media) nie mogą być dowodem na zrealizowanie celu wywłaszczenia, a ponadto nie mogłyby one stanowić podstawy wywłaszczenia spornej nieruchomości.

Skarżący wskazał, że taka ocena stanu faktycznego została zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2003 r. i pozostaje nadal aktualna. Sąd wyraźnie wykluczył kwalifikowanie jako "ulicy" opisanych wyżej urządzeń. Wskazał również, że Sąd wytknął Wojewodzie błędne stosowanie definicji ulicy zawartej w ustawie o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. oraz, że obecnie Wojewoda powołując się na zmianę przepisów bezpodstawnie i bez uzasadnienia pomija wcześniejszą ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ponadto odnosząc się do ustaleń organów obydwu instancji skarżący wskazał, że "gazociąg w rejonie ul. [...] i ul. [...]" – został wykonany w 1985 r., a więc w roku po upływie 7 letniego terminu od wywłaszczenia nieruchomości. Zarzucił, że organ nie ustalił, czy gazociąg przebiega przez teren przedmiotowej nieruchomości i jaką jej część zajmuje. Podniósł, że istnienie tego gazociągu było znane organom orzekającym w tej sprawie w poprzednich decyzjach oraz Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który uznał, że nie może to być podstawą odmowy zwrotu wywłaszczanej nieruchomości.

Podkreślił, że kable trakcyjne dla zasilania linii trolejbusowej nie mogą być przeszkodą do zwrotu wywłaszczanej nieruchomości, co wynika z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnośnie wybudowania kanału ściekowego wskazał, że brak jest informacji, jaką część nieruchomości kanał zajmuje i kiedy został wybudowany. Nadto, w myśl uzasadnienia wyroku NSA z dnia 27 maja 2003 r. takie urządzenia jak "kanał ściekowy" nie może być uznane za drogę.

Skarżący podkreślił, że żadne z wymienionych urządzeń, nawet jeżeli by istniało i zostało wybudowane w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia, nie mieści się w definicji drogi zawartej w ustawie o drogach publicznych z 1962 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2003 r. stwierdził wyraźnie, że nie można odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nie zostanie ustalone, że na terenie wywłaszczanej nieruchomości (lub jej określonej części) została wybudowana droga, w rozumieniu ustawy z 1962 r. i to w terminie 7 lat od wywłaszczenia.

Skarżący zauważył, że stosowanie przez organy definicji, w myśl której drogą jest pas terenu pomiędzy liniami rozgraniczającymi, było jedną z zasadniczych przyczyn uchylenia przez NSA decyzji Wojewody z dnia [...] września 2001 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] kwietnia 2001 r., jak i rzeczonej decyzji Starosty Powiatu W.

Skarżący zarzucił, że organy przytoczyły błędną definicję pojęcia ulicy zawartą w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a nadto posłużyły się nią na uzasadnienie swojego stanowiska.

Skarżący podkreślił, że na nieruchomości, której zwrotu się domaga nie ma ani drogi ani torowiska tramwajowego. Jest tam jedynie żwir i trawnik, a na nieruchomościach sąsiednich znajdują się skład budowlany i dom. Ponadto od ul. [...] sporna nieruchomość jest oddzielona rowem przyulicznym, pasem zieleni i chodnikiem i nie ma z drogą nic wspólnego. Dlatego w ocenie skarżącego ustalenia Wojewody w zakresie art. 2 i 2a ustawy o drogach prowadzą do naruszenia tych przepisów.

Skarżący zarzucił, że sposób prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, jak i wydane w jego wyniku decyzja rażąco naruszają zasadę praworządności i państwa prawa (art. 2, art. 7 Konstytucji, art. 6, art. 7 kpa) oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa). Podkreślił, że w czasie trwającego 7 lat postępowania zapadło pięć sprzecznych z prawem decyzji, z których trzy pozostają w jaskrawej sprzeczności z oceną prawną zawartą w wyroku NSA.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 156, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta dokonywana jest na datę wydania aktu administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że wniosek skarżącego w przedmiocie zwrotu działki nr [...] o pow. [...] m² był już przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji, a decyzja wydana w tej sprawie była zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd w wyroku z dnia 27 maja 2003 r., sygn. akt I SA 2780/01 wskazał, że organy nie dokonały ustaleń, czy w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia została na nieruchomości zrealizowana ulica, kiedy i jakie urządzenia wybudowano, jak one przebiegają, czy znajdują się w granicach działki, a jeżeli tak, to w jakich jej częściach. Ponadto Sąd podkreślił, że dla oceny realizacji celu wywłaszczenia niezbędne jest zbadanie, czy ulica spełnia kryteria ustawy o drogach z 1962 r.

W tej sytuacji, zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej ppsa), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Po wydaniu wyroku z dnia 27 maja 2003 r. nastąpiła zmiana ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem z dniem 22 września 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492). Powyższa ustawa zmieniła art. 137 ustawy poprzez nadanie innej treści ust. 1 w punkcie 2 oraz zmieniła brzmienie ust. 2 tego artykułu.

Podnieść należy, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie.

Może też powodować konieczność dokonania przez organ nowych samodzielnych ocen prawnych odmiennych od oceny dokonanej przez sąd administracyjny. Jednakże organ winien wykazać, dlaczego ocena prawna i wytyczne zawarte w orzeczeniu sądu po zmianie stanu prawnego stały się nieaktualne, bowiem w niniejszej sprawie stan faktyczny nie uległ zmianie. Tymczasem organ ponownie rozpoznając sprawę nie uzasadnił dlaczego i w jakim zakresie nie jest związany oceną prawną zawartą w wyroku NSA. Wojewoda [...] ograniczył się jedynie do prostego stwierdzenia, że nastąpiła zmiana stanu prawnego, wobec czego uznał, że ocena sądu go nie wiąże.

Oznacza to, że w decyzji pierwszoinstancyjnej nie została zbadana istota sprawy. Nie dokonano analizy przesłanek uzasadniających zwrot spornej nieruchomości, a więc tego, czy nieruchomość ta może być uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu znowelizowanego przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przesłankami tymi są: nie rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, niezrealizowanie tego celu pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Tak więc w świetle zmienionego stanu prawnego wytyczne NSA w kwestii dotyczących przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 zachowują swoją aktualność, skoro treść tego przepisu nie uległa zmianie. Aktualność zachowały również wskazania, czy na wywłaszczonej nieruchomości została zrealizowana ulica spełniająca kryteria, o których mowa w ustawie z 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90). Wywłaszczenie nastąpiło w 1977 r., a więc pod rządami wyżej powołanej ustawy. Wiążące jest również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że bez znaczenia dla zwrotu nieruchomości jest kwestia nieistniejącej linii trolejbusowej, a także naniesień i mediów, które nie spełniają kryteriów ulicy w rozumieniu ustawy o drogach z 1962 r.

Jednakże organy obydwu instancji nie dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów w kontekście tej ustawy. Wprawdzie organ pierwszej instancji powołał w uzasadnieniu definicję pasa drogowego z art. 18 ust. 1 ustawy z 1962 r., jednakże nie dostrzegł, że dokonane naniesienia na nieruchomości, które omówił w uzasadnieniu decyzji nie mieszczą się w tej definicji. Z kolei organ odwoławczy opierając się na tych samych dowodach stwierdził, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a ulica spełnia przesłanki wynikające z definicji ustawy z 21 marca 1985 r. Organ nie wyjaśnił, dlaczego zastosował definicję z tej ustawy, a nie z ustawy z 1962 r.

Odnosząc się do dowodów powołanych przez organy obydwu instancji wskazać należy, że nie potwierdzają one, wbrew stanowiskom organów, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 31 sierpnia 1999 r. wynika wprost, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany; teren działki jest ogrodzony i znajduje się na niej punkt sprzedaży [...] (k.45 akt adm. tom I). Z kolei wybudowanie urządzeń takich jak kable, gazociąg, kanał ściekowy nie mieściło się w celu wywłaszczenia, jak również nie wchodzi w skład definicji ulicy z ustawy z 1962 r., ani z powołanej przez Wojewodę [...] ustawy z 1985 r. Wymaga zaznaczenia, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że budowa infrastruktury nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz byłego właściciela (vide: wyrok NSA z 30 kwietnia 2000 r. I SA 1088 99). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że - jak wynika z pisma [...] Zakładu Gazownictwa z 8 grudnia 1999 r. - gazociąg został wybudowany w 1989 r. (k.49 akt adm. tom I); urządzenia telekomunikacyjne zostały wykonane i odebrane w 1996 r. (k 51 akt adm. tom I); kanał ściekowy wybudowany został w 2001 r. (k.105 akt adm. tom I). Z kolei - jak wynika z pisma spółki S. z dnia 24 września 2003 r. - kable elektroenergetyczne zostały ułożone nie na spornej działce, lecz w jej pobliżu. Nawet gdyby budowa tych urządzeń nastąpiła zgodnie z celem wywłaszczenia, to organy nie określiły daty ich powstania w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy, a także nie wskazały, jaka część nieruchomości została zajęta pod te urządzenia.

Jako postawę rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał ogólnie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z treści uzasadnienia nie sposób jednak ustalić, czy podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 137 ust. 1, czy też art. 137 ust. 2. Na str. 6 uzasadnienia decyzji Prezydent W. stwierdza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, wobec czego nie zaistniała przesłanka zbędności, a w akapicie powyżej stwierdza, że z uwagi na kształt działki nie istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem obowiązującym w dacie złożenia wniosku. Te wywody wskazywałyby na zastosowanie art. 137 ust. 2, a skoro faktycznie ten przepis został zastosowany, to organ winien wykazać, na jakiej części cel wywłaszczenia został zrealizowany, wskazując plan zagospodarowania nieruchomości obowiązujący w dniu złożenia wniosku o zwrot oraz wykazać, że nie istnieje możliwość zagospodarowania nieruchomości zgodnie z planem. Tych okoliczności nie badano.

Z kolei organ odwoławczy powołał, obok art. 137, także art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże przepisy te dotyczą odmiennych stanów faktycznych. Przepis art. 229a stanowi, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wojewoda nie wyjaśnił, jakie przesłanki przemawiały za powołaniem tego przepisu. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, czy przepis ten został zastosowany.

Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika również cel powołania przez organ ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, przy czym definicję ulicy organ przytoczył nieprawidłowo. Zgodnie z treścią art. 4 pkt. 3 tej ustawy, ulica to droga na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko tramwajowe. Organ nie wyjaśnił, czy przedmiotowa działka te kryteria spełnia, jak również, dlaczego powołał tę ustawę. Ten sam zarzut dotyczy także obszernych rozważań na temat art. 2 i 2a ustawy z 1985 r. o drogach publicznych. Organy nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa działka jest drogą publiczną, a ponadto, że na działce tej została zrealizowana przebudowa ulicy [...]. Protokół z wizji oraz załączony do akt postępowania administracyjnego materiał fotograficzny okoliczności tych nie potwierdzają. Również nie potwierdza tego pismo z dnia 14 lipca 2004 r. Zarządu Dróg Miejskich i załączone do niego dokumenty. Nie sposób z nich bowiem wywieźć, że chodzi o sporną działkę.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione zagadnienia uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 kpa i art. 153 ppsa. Skutkuje to uchyleniem obydwu decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1) a) i c) ppsa. Rozstrzygnięcie z pkt 2 i 3 sentencji wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 i 200 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu.