Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2202/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: art. 3 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski /spr./ Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 288/14 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do oddania odpadu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

II OSK 2202/14

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie wezwania do oddania odpadu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 2 listopada 2012 r., w wyniku zgłoszenia nabycia wewnątrzwspólnotowego uszkodzonego pojazdu marki: VOLKSWAGEN TRANSPORTER T5, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], sprowadzonego z terytorium Niemiec na terytorium Polski przez skarżącego, funkcjonariusze Urzędu Celnego I w Łodzi ujawnili nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadu. W wyniku działań kontrolnych ustalono rodzaj odpadu: zużyty lub nienadający się do użytkowania pojazd oraz zgromadzono następujące dokumenty: formularz wniosku o przeprowadzenie oceny towaru, kopię deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego, kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu, kopię faktury zakupu Nr [...] z dnia [...] października 2012 r., kopię opinii rzeczoznawcy Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. oraz dokumentację fotograficzną.

Ujawniony podczas kontroli sporny pojazd w momencie przemieszczenia był uszkodzony, co potwierdza dokumentacja fotograficzna oraz opinia techniczna rzeczoznawcy samochodowego z dnia [...] października 2012 r. Z kolei z uwierzytelnionego tłumaczenia faktury zakupu z dnia [...] października 2012 r. wynika, iż przedmiotowy pojazd został uszkodzony w wyniku pożaru. Uszkodzenia dotyczą: doszczętnie spalonego wnętrza pojazdu, w tym deski rozdzielczej, kierownicy, komory silnika oraz powłoki lakierniczej. W pojeździe stwierdzono brak całego wyposażania wnętrza, przedniej i bocznych szyb, pokrywy komory silnika, zderzaka przedniego oraz lamp przednich i tylnych, co potwierdza iż przedmiotowy pojazd w momencie zatrzymania był w stanie technicznym uniemożliwiającym poruszanie się po drogach publicznych.

Pismem z dnia 22 listopada 2012 r. Kierownik Referatu Kontroli Zgłoszeń Celnych i Procedur Uproszczonych Urzędu Celnego I w Łodzi na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniu odpadu oraz przekazał całą zebraną w sprawie dokumentację.

W odpowiedzi na zawiadomienie GIOŚ o wszczęciu postępowania administracyjnego pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia 8 stycznia 2013 r. przesłał wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie. Podniósł m.in., iż przedmiotowy pojazd nie może stanowić odpadu, gdyż skarżący nabył go na podstawie umowy cywilnoprawnej i w związku z powyższym nie nastąpiła wola pozbycia się przedmiotowego pojazdu przez jego poprzedniego właściciela. Po przeanalizowaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym również wyjaśnień pełnomocnika skarżącego, organ orzekający podtrzymał swoje stanowisko w kwestii uznania przedmiotu postępowania za odpad.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. GIOŚ, działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 ze zm.), art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.), art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2013 r., poz. 1162) oraz art. 124 k.p.a., wezwał skarżącego do oddania odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonego, w wyniku spalenia, pojazdu marki: VOLKSWAGEN TRANSPORTER T5, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia.

GIOŚ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2 pkt 35 (a) ww. rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 przemieszczenie nie zostało zgłoszone właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia, tym samym stanowiło przemieszczanie nielegalne. Wskazał, iż nie można przypisać odpowiedzialności za przedmiotowe nielegalne przemieszczenie odpadu jego poprzedniemu właścicielowi, gdyż dokonał on pozbycia się rzecz odbiorcy, na terytorium Niemiec. Nadto przytoczył dowody i okoliczności, które w ocenie organu dowodzą, iż przedmiot postępowania stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21), obowiązującej w dacie wydania postanowienia. Wskazał, iż przedmiotowy pojazd wyposażony jest w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, co w konsekwencji nadaje mu właściwości odpadu niebezpiecznego, co powoduje, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. nr 112, poz. 1206) należy zakwalifikować go do odpadów o kodzie 16 01 04*, tj. zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy.

W złożonym zażaleniu skarżący podniósł, że definicja odpadu zawarta w art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach jest nieprecyzyjna. W rozpatrywanej sprawie przypadek "wyzbycia się" nie występuje, gdy brak jest jakichkolwiek przesłanek do ustalenia woli poprzedniego posiadacza przedmiotowego pojazdu w Niemczech. Skoro skarżący nabył pojazd na terenie Niemiec, to z chwilą wydania stał się jego posiadaczem i nie miał zamiaru woli wyzbycia się tego pojazdu, lecz jego zakup został dokonany z zamiarem naprawy. Nadto podniósł, iż z opinii rzeczoznawcy wynika, iż ubytek wartości pojazdu wynosi ok. 66%, zatem jego naprawa jest ekonomicznie uzasadniona.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 2, art. 127 § 3 k.p.a., orzekł o:

1) uchyleniu postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 9 kwietnia 2013 r., zobowiązujące ww. podmiot, do oddania przedmiotowego odpadu, do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów – w zakresie terminu jego wykonania;

2) utrzymał w mocy ww. postanowienie w pozostałym zakresie;

3) określił termin wykonania niniejszego postanowienia, tj. w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.

Organ orzekający powtórzył, iż sporny pojazd w momencie przemieszczania był uszkodzony, a rozległe uszkodzenia powstały wskutek jego pożaru. Tym samym pojazd ten w momencie przemieszczania go na terytorium Polski nie mógł się poruszać po drogach publicznych. Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, iż ww. pojazd nie był nigdy rejestrowany ani homologowany, gdyż najprawdopodobniej uległ spaleniu podczas transportu od producenta, tj. z fabryki do dealera. W związku z powyższym pierwotny posiadacz, nie widząc możliwości wykorzystania tego pojazdu w sposób w jaki nakazuje jego przeznaczenie, tym samym nie dokonując jego naprawy, pozbył się go na rzecz firmy [...] w Niemczech, która następnie (również nie dokonując jego naprawy) pozbyła się uszkodzonego pojazdu na rzecz skarżącego, na podstawie faktury sprzedaży Nr [...] z dnia [...] października 2012 r.

Organ orzekający uznał, iż w rozpatrywanej sprawie pozbycie się przedmiotowego, uszkodzonego pojazdu nastąpiło już w drodze pomiędzy pierwotnym posiadaczem, tj. fabryką lub dealerem a firmą [...]zajmującą się m.in. skupem pojazdów uszkodzonych i powypadkowych. Tym samym pojazd ten na terenie Niemiec stał się odpadem, a jego pozbycie się było umotywowane zmianą jego przeznaczenia, co oznacza, iż pierwotny posiadacz tego pojazdu pozbywał się czegoś, co pojazdem było, a przestało nim być wskutek rozległych uszkodzeń powstałych na skutek jego spalenia. Dlatego też, zdaniem GIOŚ w przypadku przedmiotowego pojazdu nastąpiło "pozbycie się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, obowiązującej w dacie ujawnienia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, jak również w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Odnosząc się do opinii technicznej rzeczoznawcy samochodowego z dnia [...] października 2012 r. z której wynika, iż ubytek wartości przedmiotowego pojazdu z tytułu uszkodzeń wynosi ok. 66%, wobec czego naprawa przedmiotowego pojazdu jest ekonomicznie uzasadniona, GIOŚ stwierdził, iż rzeczoznawca samochodowy posiada uprawnienia nadane przez jednostkę akredytowaną w polskim systemie akredytacji i mogą one obejmować uprawnienia do oceny stanu technicznego pojazdów, rekonstrukcji wypadków drogowych oraz szacowania wartości pojazdów. W świetle powyższego stwierdził, iż dokument w postaci opinii technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego nie może stanowić jedynej podstawy do uznania czy dany pojazd stanowi odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach. Materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie, a także jej okoliczności, nie pozostawiają – zdaniem organu orzekającego – żadnych wątpliwości, iż spalony pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania, nie może być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Wobec powyższego ww. pojazd stanowi odpad, a techniczna i ekonomiczna możliwość jego naprawy wykazana w ocenie technicznej pozostaje bez wpływu na zmianę tej kwalifikacji. Dodatkowo GIOŚ podniósł, iż opinia rzeczoznawcy stanowi jedynie część materiału dowodowego, podlegającego ostatecznie ocenie organu orzekającego, natomiast decydujące znaczenie dla uznania przedmiotu postępowania za odpad ma jego stan techniczny w dacie przemieszczenia oraz wola jego poprzedniego posiadacza.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zbadania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, w szczególności nieuzasadnione stwierdzenie, iż nastąpiło pozbycie się pojazdu VOLKSWAGEN oraz naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie, że przedmiotowy pojazd jest odpadem.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ, wydając zaskarżone postanowienie, w sposób właściwy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kwestii uznania przedmiotowego pojazdu za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, zobowiązując skarżącego do oddania przedmiotowego odpadu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

Sąd I instancji stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że poprzedni właściciel z uwagi na poważne uszkodzenia spowodowane pożarem pozbył się spornego pojazdu. Pojazd objęty kontrolowanym postępowaniem nie był również nigdy zarejestrowany ani homologowany. Pozbycie się spornego pojazdu w rozpatrywanym przypadku było więc umotywowane zmianą jego przeznaczenia, co oznacza, iż pierwotny posiadacz tego pojazdu pozbywał się czegoś, co pojazdem było, a przestało nim być wskutek rozległych uszkodzeń powstałych na skutek jego spalenia. Pozbycie się w tym przypadku oznacza zmianę sposobu dotychczasowego użytkowania przedmiotu, czyli użytkowanie przedmiotu w sposób inny niż nakazuje to jego przeznaczenie, a nowy sposób użytkowania mógłby wywołać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. W ocenie Sądu I instancji organ orzekający zasadnie uznał, iż pojazd należy sklasyfikować pod kodem 16 01 04*, tj. odpad niebezpieczny, bowiem wyposażony był w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy. Wobec treści art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zdaniem Sądu, organ orzekający zasadnie zobowiązał skarżącego do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu, który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

Reasumując Sąd Wojewódzki stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i w sposób wyczerpujący uzasadniły, dlaczego pojazd uznały za odpad i prawidłowo powołały się na znajdujące zastosowanie normy prawa materialnego.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniósł zarzut naruszenia:

1) przepisów postępowania, tj.: art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na:

a) przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji art. 7 i art. 77 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku zbadania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, w szczególności nieuzasadnione twierdzenie, iż nastąpiło pozbycie się pojazdu, podczas gdy nie ustalono, kto był pierwotnym posiadaczem pojazdu i jaka była rzeczywista wola posiadania pojazdu, tzn. czy jej treścią było pozbycie się pojazdu, co spowodowało dokonanie przez organ błędnych ustaleń, polegających na uznaniu sprowadzonego samochodu za odpad;

b) braku dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności zajęcia jednoznacznego stanowiska co do tego, który z aktów prawnych był jego podstawą;

2) prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji i art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, ewentualnie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach w zw. z art. 3 § 2 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie zarówno co do uznania pojazdu za odpad, jak i co do sposobu zagospodarowania odpadami.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że od dnia 23 stycznia

2013 r. obowiązuje ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, która uchyliła ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. W związku ze zmianą stanu prawnego uległ zmianie art. 1 ust. 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w którym ustawodawca postanowił, że przepisy ustawy nie naruszają m.in. przepisów ustawy o odpadach. Sporny pojazd został zakupiony i sprowadzony do kraju przez skarżącego przed zmianą prawa, a wydanie skarżonego wyroku i postanowienia GIOŚ nastąpiło pod rządami nowego prawa. W poprzedniej ustawie inaczej zdefiniowano pojęcie odpadu niż w ustawie nowej, a Sąd I instancji uznając, że organ prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu uznał, że pojazd jest odpadem w rozumieniu ustawy z 14.12.2014 r., nie dostrzegł, że organ w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji upatrywał podstawy swojego rozstrzygnięcia w definicji odpadu wynikające ze starej ustawy. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a., co utrudnia formułowanie i uzasadnianie zarzutów kasacyjnych i kontrolę instancyjną orzeczenia.

Jako, że jednak w obu przypadkach ustawa wymagała, aby spełniona była przesłanka pozbycia się pojazdu przez posiadacza rzeczy, konieczne było ustalenie woli takiego posiadacza. Brak ustalenia, czy pierwotnym posiadaczem był dealer czy producent samochodu uniemożliwia ustalenie woli anonimowego posiadacza. Ocena zachowania podmiotu, od którego skarżący nabył samochód z punkt widzenia przesłanek do zastosowania ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest mało przekonująca. Na żadnym dokumencie nie ma adnotacji o tym, że przedmiotem umowy jest odpad lub samochód wycofany z eksploatacji. Z dokumentów, które zostały zgromadzone w toku postępowania wynika, że przedmiotem sprzedaży był wprawdzie uszkodzony, ale samochód. Jak wynika z opinii rzeczoznawcy samochodowego samochód ten nadawał się do naprawy, a naprawa z ekonomicznego punktu widzenia była uzasadniona. Biegły ten uznał, że pojazd po naprawie może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Reasumując skarżący kasacyjnie uznał, że regulacja wspólnotowa posługuje się pojęciem "odpady" w znaczeniu subiektywnym. Decydującym kryterium jest intencja posiadacza pojazdu pozbycia się go. Wyjątkiem jest ustalenie przepisu prawa krajowego, który nakłada na niego taki obowiązek.

Z kolei art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji. Skoro sporny pojazd nigdy nie był użytkowany, nie mógł zostać wycofany, co oznacza, że powołana ustawa nie mogła znaleźć zastosowania.

Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie od GIOŚ na rzecz skarżącego kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, który stanowił podstawę wydania zaskarżonego do sądu wojewódzkiego postanowienia, a z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów, w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Zgodnie zaś z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów nielegalne przemieszczanie oznacza przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z rozporządzeniem.

Prawidłowość zastosowania powyższego przepisu wymagała ustalenia, czy sprowadzony do kraju pojazd marki VOLKSWAGEN TRANSPORTER T5, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] posiada status odpadu.

Poza sporem pozostaje fakt, że w dacie nabycia pojazdu i jego przemieszczenia na terytorium kraju obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 r. odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Podobną definicję odpadów zawiera również obowiązująca od 23 stycznia 2013 r. ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w art. 3 pkt 6 oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz. U. UE. L. 2008.312.3) w art. 3 ust. 1 pkt 1. Na ich gruncie odpady oznaczają "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia się jest zobowiązany".

Przyznać należy skarżącemu kasacyjnie, że GIOŚ powoływał się na definicję odpadu zawartą w ustawie z 2001 r., natomiast Sąd I instancji na definicję wynikającą z ustawy z 2012 r., przy czym z uzasadnienia wyroku nie wyjaśniono, dlaczego właśnie przepisy tej ustawy Sąd wziął pod uwagę. Nie stanowi to jednak uchybienia art. 141 § 4 p.p.s.a., które jak twierdzi autor skargi kasacyjnej mogłoby uniemożliwiać instancyjną kontrolę wyroku bądź formułowanie zarzutów kasacyjnych, a to z uwagi na analogiczną co do zasady treść przepisów.

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 16 września 2015 r., II OSK 2920/13 definicji "odpadu" w takich sytuacjach należy poszukiwać w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. jako obowiązującej w dacie wydawania zaskarżonego aktu. Dla oceny powyższego należy wziąć pod uwagę, że podstawą prawną zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcia był art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, który stanowi, że odpowiedzialność wymieniona w tym przepisie wiąże się ze stwierdzeniem nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów co oznacza, że dla oceny czy odpowiedzialność taka powstała należy brać pod uwagę przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia (przemieszczania odpadów). Nie może jednak pozostawać to w sprzeczności z zasadą praworządności, zgodnie z którą organy administracji – co do zasady - orzekają na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydawania rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że dla ustalenia, czy dany przedmiot stanowi odpad organ, przy braku przepisów przejściowych, winien posłużyć się definicją odpadu zawartą w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. Pozostaje to jednak o tyle bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, że zarówno definicja zawarta w ustawie obecnie obowiązującej, jak i zawarta w ustawie z 2001 r. pozwalają na uznanie pojazdu za odpad.

Sąd I instancji prawidłowo uznał, że sprowadzony pojazd stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach z 2012 r., wobec czego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach z 2012 r.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, a pogląd ten w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu (substancji), z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., II OSK 2874/13, z dnia 21 lipca 2015 r., II OSK 3069/13, z dnia 18 czerwca 2015 r., II OSK 2849/13). W motywach ww. rozstrzygnięć podkreślano, że pozbyciem się przedmiotu w rozumieniu ustawy o odpadach będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej (tak m. in. NSA w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r., II OSK 2793/12). Niekompletny, uszkodzony pojazd może stanowić zatem odpad. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego tę sprawę, wskazać należy, iż nabycie statusu odpadu przez pojazd zależy od tego, czy może on poruszać się po drogach, tj. być użyteczny zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Analiza sprawy daje podstawy do uznania, że nabyty pojazd w aktualnym stanie nie nadaje się do użytkowania zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem z uwagi na znaczne zniszczenie (ubytek 66%), co potwierdza dokumentacja fotograficzna oraz opinia rzeczoznawcy.

Jeśli zaś idzie o zarzuty niewyjaśnienia, kto był pierwotnym posiadaczem pojazdu (producent czy dealer), co rodzi niemożność ustalenia woli wyzbycia się pojazdu, to za dostateczne należy uznać ustalenia poczynione przez organ. W materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie znajduje się kopia dokumentu, który zgodnie z uwierzytelnionym tłumaczeniem przysięgłym stanowi kartę pojazdu. W polach ww. karty pojazdu dotyczących: numeru rejestracyjnego, daty pierwszej rejestracji, liczby poprzednich właścicieli brak jest jakichkolwiek wpisów. Trafnie w ocenie tut. Sądu uznał organ, iż wskazuje to na fakt, że pierwotnym posiadaczem spornego pojazdu była fabryka (wytwórca pojazdu) lub dealer, który ze względu na rozległe uszkodzenia pojazdu spowodowane pożarem, mimo możliwości naprawy przedmiotowego pojazdu zgodnie z technologią producenta, nie dokonał jej, uznając jego naprawę za nieuzasadnioną z punktu widzenia zarówno technicznego, jak i ekonomicznego. Stąd też zasadnie i z zasadami logiki przyjęto, że przesłanka pozbycia się ziściła się już w momencie zbycia uszkodzonego pojazdu firmie [...], a dalsza sprzedaż stanowiła już obrót odpadem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do charakteru sprowadzonego na terytorium kraju pojazdu, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Dokonanie przez organy czy sąd odmiennej od oczekiwań strony oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie świadczy jeszcze o tym, że doszło do naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Odnosząc się do argumentu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, to wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z definicją pojazdu wycofanego z eksploatacji, która zawarta jest w art. 3 pkt 6 ustawy pojazdem wycofanym z eksploatacji jest pojazd stanowiący odpad w rozumieniu ustawy o odpadach. Kwestia wcześniejszego dopuszczenia pojazdu do eksploatacji poprzez jego zarejestrowanie nie ma zatem znaczenia.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.