Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2586/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: atrt. 7, art. 10 § 1, art. 64 § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk WSA Krystyna Józefczyk Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2004 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie - Anny Sieradzkiej-Żukowskiej na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. K. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] maja 2001 r Nr [...] o pozbawieniu J. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki byłego ZBOWiD w R. decyzją z 7.11.1977 z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 24.011945 r. do 30.12.1947 r. podczas służby w szeregach Milicji Obywatelskiej.

W podstawie prawnej organ powołał przepis art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art.127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r Nr 142 poz.950 ze zm./.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że J. K. uzyskał uprawnienia kombatanckie za udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w wymienionym okresie będąc zatrudniony w szeregach Milicji Obywatelskiej.

Materiał dowodowy w sprawie w szczególności zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. z dnia 26 listopada 1976 r. Nr [...], deklaracja członkowska oraz własnoręczny życiorys wykazał, iż weryfikowany w wymienionym okresie pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej i ramach tej służby brał udział w walkach z bandami i za tą działalność otrzymał uprawnienia kombatanckie " z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej."

W tym stanie rzeczy orzekający w sprawie organ uznał, iż stan faktyczny będący podstawą przyznania uprawnień kombatanckich, przy zmienionym stanie prawnym przepisami ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będącymi ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U.Nr 68 poz. 436/ art.25 ust.2 w zw. z art.1 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego/Dz.U.Nr 142,poz.950 ze zm/ daje podstawę do pozbawienia skarżącego nabytych uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odwołujący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyjaśnił, że służba w organach milicji obywatelskiej jest równoznaczna z pełnieniem służby wojskowej, tym bardziej, że do tej służby został przydzielonej nie z własnej woli lecz z nakazu RKU w R. Dodatkowo wskazał, że w czasie tej służby w organach milicji obywatelskiej brał czynny udział w zwalczaniu band UPA na terenie D., P. i J. w obronie ludności cywilnej narażając swoje młode życie, oraz nieoficjalnie jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej ostrzegał działaczy podziemia AK o planowanych aresztowaniach i akcjach w celu ich rozbicia,

W ocenie skarżącego udział podniesione przez niego okoliczności winny spowodować zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich.

Do niniejszej prawy na rozprawie w oparciu o art. 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r. Nr 153 poz. 1271/ zgłosił swój udział Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie i przyłączył się do zarzutów skarżącego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W jego ocenie zostały naruszone przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania administracyjnego w szczególności nie został ustalony prawidłowo stan faktyczny sprawy, bowiem akta sprawy administracyjnej wskazują na dodatkowy tytuł uprawniający skarżącego do zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich tj. przynależność skarżącego do AK, nadto nie został wyjaśniony podnoszony zarzut w odwołaniu skarżącego mianowicie, że w ramach służby w MO walczył pod dowództwem wojskowym z oddziałami UPA.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga skarżącego jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r. Nr 153 poz. 1271/

Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej / art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U z 2002r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Postępowanie administracyjne w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy art.25 ust.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U z 1997 r. Nr 142 po. 950 ze zm./ zwana dalej ustawą.

W postępowaniu tym organ nie jest uprawniony do badania zasadności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Uprawnienia Sądu w tym postępowaniu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich. /patrz: wyrok NSA z dnia 3 marca 1999r. sygn. akt V SA 1772/98,ONSA 2000/1/33/.

Pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, o których mowa w art. 25 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego następuje w ramach postępowania administracyjnego, toczy się według reguł określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.

Okoliczność, że wymóg udokumentowania działalności o której mowa w art.25 ust.2 pkt 2 ustawy obciąża weryfikowanego nie zwalnia organu ;

- od przestrzegania zasady dążenia do prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., obligującej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, od wymogu z art. 77 § 1 k.p.a. nakazującego przed podjęciem decyzji w sprawie zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie.

Konieczność udokumentowania wniosku nie oznacza, iż organ opierać się winien wyłącznie na materiałach przedstawionych przez stronę i nie wyklucza możliwości w razie wątpliwości co do przedstawionych przez stronę dokumentów przeprowadzenia czynności takich jak przesłuchanie strony czy też świadków.

Preferowana przez organ praktyka gabinetowego załatwienia sprawy może w niektórych przypadkach być niewystarczająca dla dokładnego wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza wówczas, gdy organ nie daje wiary oświadczeniom przedstawionym przez wnioskodawcę potwierdzającym jego działalność kombatancką.

Organ orzekający w sprawie ma prawo z mocy art. 80 k.p.a. do swobodnej oceny dowodów jednakże aby ocena ta nie została uznana za dowolną , materiał dowodowy winien być zebrany w sposób wyczerpujący , ocena musi opierać się na materiale dowodowym a poczynione ustalenia muszą znaleźć pokrycie w dowodach.

Ocena dowodów winna przy tym odpowiadać wymogom wiedzy, logiki i doświadczeniu życiowemu, oraz winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Wymogi wyżej wymienione nie zostały spełnione w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

Skarżący w postępowaniu weryfikacyjnym podniósł, że w ramach pełnienia służby w organach MO walczył pod dowództwem wojskowym z oddziałami UPA na terenie powiatu Dynowa, Przemyśla Jarosławia Niebylca i jak słusznie Prokurator Prokuratury Apelacyjnej podniósł, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność ta nie została wyjaśniona przez Kierownika Urzędu ds. Kombatantów wyjaśniona.

Organ ograniczył się w tej kwestii do stwierdzenia, że podnoszona okoliczność nie ma wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Sądu z naruszeniem przepisu art. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych okoliczności tej nie wyjaśnił, choć może ona mieć istotny wpływ na wynik sprawy .

Prezentowane jest stanowisko w orzecznictwie, które należy przywołać, że funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, który na mocy rozkazu skierowany został do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy /vide; wyrok SN z dnia 29.08.2001 r sygn. III RN 132/00 publ. OSNP 2002/5/101/, jak również, że uczestniczyć w walkach w jednostkach Wojska Polskiego mogą osoby także nie pełniące służby wojskowej lecz poddane pod rozkazy wojskowe /vide ; wyrok NSA z dnia 22 .08.2000 r. sygn. V SA 1756/99 publ.Lex 49298/

Niezależnie od wyżej wymienionego uchybienia również słusznie Prokurator Prokuratury Apelacyjnej zauważył, że w aktach administracyjnych sprawy pozostaje nie rozpatrzony wniosek skarżącego z dnia 4 stycznia 1991 roku o rozszerzenie uprawnień kombatanckich o dodatkowy tytuł kombatancki tj. przynależność do organizacji niepodległościowej AK od 1.02.1942 do 1944 r.

Wskazać należy, że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu utrwalania władzy ludowej lecz także na podstawie innego tytułu prawnego /art. 1 ust.2- art. 4 ustawy o kombatantach.../ vide; wyrok Sadu Najwyższego z dnia 22.02.2001 r sygn.III RN 77/00 publ. OSNP 20001/15/475, Uchwała NSA z dnia 4 marca 2002 r sygn.OPS 13/01 publ. ONSA 2002/4/132/

Nie przesadzając wiarygodności i wskazanych faktów i ich prawnego znaczenia dla kwestii ewentualnych uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie o kombatantach, w wypadku zbadania i potwierdzenia jego przynależności do AK nie można wykluczyć, że okoliczność ta mogłyby wskazywać na dodatkowy tytuł uprawniający skarżącego do zachowania uprawnień kombatanckich.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy rozpoznać zarzut skarżącego oraz jego wniosek z dnia 4 stycznia 1991 roku , mając na względzie normy prawne wyrażone w art.64 § 2 k.p.a., art.7 k.p.a., 10 § 1 k.p.a. i dopiero wyjaśnienie tych kwestii istotnych dla sprawy tj. uprawnienia lub braku uprawnienia pozwoli na wydanie stosownej decyzji.

Z tych przyczyn zaskarżona decyzja podlega uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270/.

Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. ustawy.