Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 859/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 50 i 51
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 października 2020 r., Nr [...] w sprawie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miastach na prawach powiatu z 8 czerwca 2019 r., Nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z 25 lutego 2007 r. J. K. i A. K. wnieśli do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) o zalegalizowanie przebudowy polegającej na prowadzeniu robót budowlanych związanych z zabudową loggii w mieszkaniu nr 2 przy ul. T. [.] w S.

W dniu 21 sierpnia 2007 r. zostały przeprowadzone oględziny, podczas których stwierdzono, że loggia w poziomie parteru, po stronie zachodniej tego budynku przy mieszkaniu nr 2, została zabudowana. Ustalono, że prowadzone przez J. K. i A. K. w 2006 i 2007 r. roboty budowlane polegały m.in. na usunięciu stolarki okiennej istniejącej loggii i usunięciu balustrady loggii oraz wymurowaniu części podokiennej wraz z osadzeniem okna i okna balkonowego z zamontowaną balustradą typu portfenetr. Według wyjaśnień inwestora do wykonania robót budowlanych przystąpiono w sierpniu 2006 r., a polegały one na usunięciu okna i okna balkonowego w pokoju od strony zachodniej w mieszkaniu nr 2. Usunięto stolarkę, otwór okienny pozostawiono bez zmian. Na krawędzi płyty loggii, w linii balustrady zamurowano loggię i wstawiono okno oraz okno balkonowe. Stwierdzono, że w elewacji zachodniej oprócz loggii w poziomie parteru (loggia mieszkania nr 2), w poziomie pierwszego piętra zabudowano loggię mieszkania nr 3, w poziomie drugiego piętra zabudowano loggię mieszkania nr 5.

Następnie ustalono, że po wykonaniu zabudowy loggi mieszkań od strony zachodniej budynku w okresie do 2006 r. wykonano roboty budowlane polegające na remoncie elewacji całego budynku, w tym elewacji zachodniej wraz z zabudowanymi loggiami w poziomie parteru, pierwszego i drugiego piętra. Remont elewacji budynku był prowadzony na postawie decyzji Prezydenta Miasta z 22 czerwca 2006 r. o zatwierdzeniu Projektu docieplenia i kolorystyki elewacji domu mieszkalnego wielorodzinnego i udzieleniu Wspólnocie Mieszkaniowej T. [.] pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, tj. remont elewacji wraz z jej dociepleniem oraz zmianą kolorystyki.

PINB prowadził odrębne postępowania w kwestii zabudowy loggi w mieszkaniach nr 2, 3 i 5.

Postanowieniem z 30 czerwca 2008 r. nakazano J. K. i A. K. sporządzenie ekspertyzy technicznej dotyczącej zabudowy loggii mieszkania nr 2. Postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB) z 17 lutego 2010 r. uchylono postanowienie i skierowano sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że projekt budowlany zatwierdzony decyzją z 22 czerwca 2006 r. przewidywał zabudowę loggii przy mieszkaniu nr 2 w formie okna i drzwi balkonowych typu portfenetr. Ponadto, w punkcie 5 projektu zatytułowanym "Zakres projektowanych prac" umieszczono zapis "ocena stanu technicznego niewymienionej stolarki okiennej i drzwiowej, jej renowacja ewentualna wymiana". Tym samym rozpatrywanie robót budowlanych związanych z zabudową loggii w kategorii samowoli budowlanej jest niezasadne.

Przy piśmie z 26 października 2008 r. J. K. i A. K. przedłożyli ekspertyzę techniczną.

Pismem z 1 października 2012 r. organ powiadomił strony o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy. Pismem z 23 października 2012 r. właściciel mieszkania nr 3 P. S. wniósł uwagi do dokumentacji.

6 listopada 2012 r. organ przeprowadził kolejne oględziny robót budowlanych, w trakcie których stwierdzono m.in., że szerokość pasa międzypiętrowego pomiędzy górną krawędzią okna zabudowanej logii mieszkania nr 2 i dolną krawędzią okna w zabudowanej loggii mieszkania nr 3 wynosi 0,73 m (bez uwzględnienia istniejącej konstrukcji balkonu). Przy piśmie z 7 listopada 2012 r. odesłano do uzupełnienia i poprawy ekspertyzę techniczną. Przy piśmie z 25 marca 2013 r. inwestorzy przekazali ekspertyzę techniczną, poprawioną ekspertyzę techniczną oraz analizę nasłonecznienia pokoju dziennego.

Pismem z 9 lipca 2013 r. organ powiadomił strony o przedłożeniu dokumentacji technicznej oraz o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy. Pismem z 24 lipca 2013 r. P. S. złożył uwagi i wniósł o wydanie postanowienia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa budowlanego, które doprowadzi do stanu zgodnego z prawem, czyli do rozebrania zabudowy loggii i nakazania przywrócenia jej do stanu poprzedniego – w związku z niespełnieniem w terminie 30 dni wymagań PINB zawartych w piśmie z 7 listopada 2012 r., przedstawieniem po upływie wymaganego terminu niezgodnej z prawem przeróbki wyrobu budowlanego, nieprzedstawienia projektu płyty balkonowej spełniającej przepisy p.poż., nieprzedstawieniem przez inwestorów zgody współwłaścicieli budynku na wykonanie robót budowlanych w obrębie elewacji zachodniej proponowanych w złożonej ekspertyzie technicznej, brakiem spełnienia wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie tj. nieprawidłową wysokością balustrady i brakiem pasa międzykondygnacyjnego spełniającego wymagania p.poż.

Przy piśmie z 5 maja 2014 r. odesłano do uzupełnienia i poprawy ekspertyzę techniczną. W dniu 4 czerwca 2014 r. inwestorzy złożyli kolejne uzupełnienie ekspertyzy z października 2008 r.

Pismem z 11 sierpnia 2014 r. organ powiadomił strony o przedłożeniu dokumentacji technicznej oraz o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy.

Decyzją z 28 sierpnia 2014 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, PINB nałożył na J. K. i A. K. obowiązek wykonania czynności opisanych w ekspertyzie w terminie do 30 listopada 2014 r. Decyzją z 10 października 2014 r. WINB uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że skoro decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana Wspólnocie Mieszkaniowej jako inwestorowi robót budowlanych, które swoim zakresem obejmowały również zabudowę loggii, to w dotyczącym tej zabudowy postępowaniu organu nadzoru budowlanego stroną zobowiązaną powinna być właśnie Wspólnota.

Decyzją PINB z 24 października 2014 r. PINB nałożył obowiązek na Wspólnotę Mieszkaniową. Decyzją WINB z 2 kwietnia 2015 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję w części obejmującej nałożony obowiązek wykonania opisanych w decyzji robót budowlanych oraz uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczonego terminu wykonania obowiązku i wyznaczono nowy termin do 30 czerwca 2015 r. Wyrokiem z 9 września 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 255/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane czynności nakazane w decyzji, o której mowa w art. 51, obowiązany jest wykonać na własny koszt inwestor, właściciele lub zarządca obiektu budowlanego. W rozpatrywanej sprawie czynności winni wykonać inwestorzy jako sprawcy samowoli budowlanej i jednocześnie współwłaściciele mieszkania nr 2.

Decyzją PINB z 31 stycznia 2018 r. nałożono na inwestorów obowiązek wykonania określonych prac. Następnie, decyzją z 19 czerwca 2018 r. WINB uchylił ww. decyzję organu I instancji przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, zaś wyrokiem z 20 lipca 2018 r., sygn. II SA/Gd 423/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił sprzeciw J. K. i A. K. od decyzji organu odwoławczego.

Decyzja PINB z 24 maja 2019 r. o nakazie wykonania określonych robót budowlanych mocą decyzji WINB z 23 lipca 2019 r. została uchylona w całości i sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wezwaniem z 10 grudnia 2019 r. zobowiązano J. K. i A. K. do dostarczenia dokumentu stwierdzającego posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej T. [.]). Przy piśmie z 18 marca 2020 r. inwestorzy przekazali uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej z 12 marca 2020 r. m.in. o wyrażeniu zgody na zabudowę loggi w mieszkaniu nr 2 znajdującej się na parterze zachodniej ściany budynku. Uchwałę podjęto przez współwłaścicieli, których udział wynoszą 66% przy jednoczesnym sprzeciwie współwłaścicieli, których udział wynosi 34%.

Decyzją z 8 czerwca 2020 r., sprostowaną postanowieniem z 11 września 2020 r., PINB orzekł o braku podstaw do wydania nakazu wykonania określonych robót budowlanych i czynności w wyznaczonym terminie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wskazując, że inwestorzy dostarczyli dokumentacją techniczną potwierdzającą prawidłowość pod względem technicznym wykonanych i ukończonych robót budowlanych, a w zakresie dysponowania nieruchomością na cele budowlane dostarczono uchwałę o udzieleniu prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane.

Po rozpatrzeniu odwołania P. S., w którym wskazano, że inwestorzy nie wykazali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zastosowane w sprawie rozwiązania nie spełniają wymogów przepisów prawa, w tym wymogów ochrony p.poż, odbiór robót naprawczych był niewłaściwy a analiza sprawy wskazuje na brak rzetelności prowadzonego postępowania, decyzją z 19 października 2020 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że rozpoznając sprawę organ I instancji miał na uwadze wytyczne zawarte w decyzji kasacyjnej WINB z 23 lipca 2019 r., w których wskazano, że w wyroku z 20 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 423/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przywołał uwagę z uzasadnienia do pierwszego wyroku, że organ I instancji nie uwzględnił jednego ze wskazań sądu dotyczących procedury legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych, tj. wymogu uzyskania przez inwestorów zgody Wspólnoty Mieszkaniowej na wykonanie robót budowlanych w zakresie dotyczącym elementu wspólnego budynku - ściany zewnętrznej. Organ odwoławczy uznał, że PINB uzupełnił materiał dowodowy w tym zakresie przedkładając uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej T. [.] w Sopocie z 12 marca 2020 r. Wskazano, że w uchwale współwłaściciele trzech z czterech lokali mieszkalnych w przedmiotowym budynku wyrażają zgodę na zabudowę loggii w mieszkaniu nr 2 tego budynku. Sprzeciw wyraża współwłaściciel lokalu mieszkalnego nr 3.

Uzupełniając materiał dowodowy w postępowaniu odwoławczym WINB otrzymał kopię aktualnego wypisu z rejestru gruntów. Dodatkowo, przy piśmie z 11 września 2020 r. organ I instancji przesłał informacje przekazane przez Pocztę Polską odnośnie do potwierdzenia odbioru decyzji przez strony postępowania. Również pismami z 23 września 2020 r. organ zwrócił się do D. K. i J. K.-S. o wyjaśnienie, czy w uchwale Wspólnoty Mieszkaniowej z 12 marca 2020 r. widnieją ich podpisy. W odpowiedzi D. K. pismem z 30 września 2020 r. potwierdził, że w ww. uchwale widnieją podpisy jego i J. K.-S.

Analizując kwestię wyszczególnioną w wyroku do rozpatrzenia WINB wskazał, że uzupełniony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że na wykonanie przedmiotowych robót w formie uchwały wyraziło zgodę (uchwałę podpisali "za") współwłaściciele trzech z czterech lokali, tj. zgodę wyrazili współwłaściciele lokali nr 1, 2 i 5. Jeśli chodzi o lokal nr 5 (będący współwłasnością D. K. i J. S.-K.) zgodę na ww. prace wyraziło oboje współwłaścicieli tego lokalu. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów: lokal nr 1 - współwłasność ustawowa wynosząca 10/100 M. i K. G.; lokal nr 2 - współwłasność ustawowo A. K. i J. K. wynosząca 23/100; lokal nr 3 - współwłasność ustawowa P. S. i M. S. wynosząca 34/100; lokal nr 5 - to współwłasność pana D. K. oraz pani J. K.-S. wynosząca 297/1000+ 33/1000 =330/1000. Tak więc można stwierdzić, że w uchwale 66 % Wspólnoty (lokal nr 1 = 10% + lokal nr 2 = 23% + lokal nr 5 = 33%) wyraziło zgodę na powyższe roboty budowlane. Odwołujący zarzuca, że zgody nie podpisała J. K.-S. (współwłaścicielka lokalu nr 5), jednakże w ocenie WINB, dodatkowy materiał dowodowy zebrany w postępowaniu odwoławczym nie potwierdza tego zarzutu strony. Nawet w przypadku, gdyby pani J. K.-S. (współwłaścicielka lokalu nr 5, mająca w przedmiotowej nieruchomości udział wynoszący 33/1000) nie podpisała przedmiotowej uchwały - nie zmieniałoby to faktu, że i tak przedmiotowa uchwała została podpisana przez większością właścicieli lokali Wspólnoty Mieszkaniowej. W konsekwencji, należy uznać, że inwestorzy wykazali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Skoro przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z przepisami, w tym w zakresie ochrony przeciwpożarowej, a inwestorzy wykazali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to zaskarżona decyzja organu I instancji była prawnie uzasadniona.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów odwołania WINB wskazał odnośnie do zarzutu "błędów i nieścisłości" w treści uzasadnienia decyzji PINB, że PINB przytoczył podstawowe dane zebrane w trakcie przedmiotowego postępowania, w tym odnośnie do daty wykonania ww. robót budowlanych. Jak stwierdzono zabudowę wykonano w 2006-2007 r., przy czym inwestorzy wskazują rozpoczęcie robót na styczeń 2006 r., a skarżący P. S.wskazuje w piśmie z 18 kwietnia 2007 r.) na wiosnę 2006 r. Niezależnie zaś od miesiąca wykonania przedmiotowych robót w latach 2006-2007 organ I instancji, jak potwierdził to WSA w Gdańsku na poprzednim etapie postępowania, zastosował w sprawie właściwy tryb ustawy Prawo budowlane. Z kolei w kontekście zarzutu, że w trakcie prowadzonego przez PINB postępowania inwestorzy wykonywali prace naprawcze w trybie samowoli budowlanej organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie postępowania sprawa została przez PINB poddana analizie pod kątem ewentualnego zastosowania w niej art. 51 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W trakcie postępowania jednoznacznie wykazano, że przedmiotowe roboty objęte postępowaniem wykonano w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez uzyskania wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Na marginesie organ dodał, że w trakcie postępowania inwestorzy wykonali prace polegające na doprowadzeniu zaistniałej sytuacji do stanu zgodnego z przepisami (m.in. w zakresie ochrony p.poż) wynikające z wniosków i zaleceń wykonanej w międzyczasie w sprawie dokumentacji technicznej (ekspertyzy).

Następnie, odnośnie do zarzutu, że przedłożone w ekspertyzie technicznej rozwiązanie nie spełnia wymaganej dla ściany zewnętrznej budynku odporności ogniowej El 30 i nie spełnia wytycznych określonych przez producenta WINB wskazał, że jak wynika z akt sprawy organu I instancji, pismem z 12 czerwca 2019 r. oraz z 16 stycznia 2020 r. inwestorzy poinformowali PINB o wykonaniu prac polegających na obłożeniu od strony mieszkania górnej części okna znajdującego się w zachodniej części budynku płytą ognioodporną NIDA Plus o odporności EI30 oraz podniesieniu barierki w drzwiach balkonowych do wysokości 1,1 m. Powyższe prace wynikały z zaleceń zawartych w złożonej w sprawie dokumentacji, które były w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego wytycznymi rzeczoznawcy d.s. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Natomiast prawidłowość wykonania wymienionych prac według powyższych wytycznych potwierdził pismem z 11 czerwca 2019 r. autor tej ekspertyzy. Organ stwierdził, że zarzuty strony nie są poparte żadnym dowodem (np. kontrekspertyzą sporządzoną przez osobę mogącą pełnić samodzielną funkcję techniczną w budownictwie w tym zakresie, w tym również dot. ochrony p.poż.) - co powoduje, że brak im jest mocy dowodowej. W odniesieniu zaś do zarzutu negatywnego wpływu zabudowania loggii na stan techniczny budynku oraz zaakceptowania przez PINB rozwiązania sprzecznego ze złożoną przez inwestorów Analizą nasłonecznienia WINB odpowiedział, że powyższe zarzuty również nie są poparte żadnym dowodem mogącym przeciwważyć złożoną w tej sprawie przez inwestorów dokumentację (ekspertyzę wraz z uzupełnieniami). Odnośnie do zaleceń wynikających z przedłożonej dokumentacji dotyczącej nasłonecznienia organ przypomniał, że zalecenia z niej wynikające wskazują na celowość przycięcia koron drzew zlokalizowanych w pobliżu przedmiotowej części budynku (zacieniających pomieszczenie będące przedmiotem dokonanej w sprawie analizy nasłonecznienia). WINB wskazał jednakże, że zarzuty w tej kwestii strony odwołującej się (wskazano, że brak jest informacji odnośnie realizacji tego zalecenia, tj. przycięcia korony drzew) nie dotyczą kwestii, które wynikają z zakresu kompetencji organu nadzoru budowlanego, lecz są to kwestie, które należy załatwiać w uzgodnieniu z organem samorządowym ds. ochrony środowiska. Ponadto, odnośnie do zarzutów braku rzetelności prowadzonego postępowania i nie uwzględniania wyroku WSA w Gdańsku WINB podniósł, że kwestie te na poprzednim etapie sprawy badał kilkukrotnie w postępowaniu odwoławczy wskazując na występujące w postępowaniu PINB uchybienia i konieczne w sprawie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy kwestie do wyjaśnienia i uzupełnienia zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyroku WSA w Gdańsku.

Skargę na powyższą decyzję wniósł P. S. wskazując, że nie wszystkie istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia aspekty sprawy zostały w zaskarżonej decyzji uwzględnione. Po pierwsze bowiem, w toku prowadzonego postępowania nie uwzględniono zalecenia zawartego w "Ekspertyzie technicznej" mającego istotny wpływ na stan techniczny budynku, tj. w pkt. 3.2.0 wskazano, że zaleca się pogrubienie istniejącej ściany zewnętrznej pod płytą balkonową (od strony piwnicy) oraz połączenie jej z istniejącą ścianą za pomocą kotew. Zalecenia te, zdaniem skarżącego, zawarte w "Ekspertyzie technicznej" nie zostały nigdy uwzględnione w decyzjach wydanych przez oba organy nadzoru budowlanego.

Następnie, skarżący wskazał, że nie przedstawiono pozwolenia właściwego konserwatora zabytków na wykonane roboty budowlane. Budynek przy ul. R. T. [.] w S. zlokalizowany jest w strefie A, na terenie wpisanym do rejestru zabytków województwa decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [..] (uprzedni numer [..]) z 12 lutego 1979 r. jako zespół urbanistyczno-krajobrazowy. Tymczasem w trakcie prowadzonego od 2007 r. postępowania inwestorzy nie przedstawili pozwolenia właściwego konserwatora zabytków na zrealizowane roboty budowlane w obrębie ściany zewnętrznej budynku wspólnoty. Stosownego pozwolenia nie zawierała również "Ekspertyza techniczna" sporządzona na potrzeby legalizacji samowoli budowlanej.

W dalszej kolejności skarżący podniósł, że nakazane decyzją PINB rozwiązanie techniczne nie spełnia wymagań dla ściany zewnętrznej budynku wielorodzinnego (brak klasy odporności ogniowej El30). Wskazano, że ze względu na zbyt wąski pas międzykondygnacyjny powstały w wyniku samowolnej zabudowy loggii mieszkania nr 2 inwestorzy do pisma z 8 kwietnia 2019 r. załączyli kolejne uzupełnienie "Ekspertyzy technicznej". W dokumencie tym autorzy zaproponowali jako uzupełnienie brakującej wysokości pasa miedzykondygnacyjnego "obłożenie górnej części okna (mieszkanie nr 2) płytą GFK, dolny ramiak okna zaimpregnować ogniodporną farbą." Skarżący zauważył, że proponowane rozwiązanie z zastosowaniem materiałów ognioodpornych posiada z pewnością jakąś odporność ogniową, lecz nie została ona określona. W oparciu o tak uzupełnioną "Ekspertyzę techniczną" wydana została decyzja PINB z 24 maja 2019 r., w której nakazano inwestorom "obłożenie górnej części okna w zbudowanej loggii od strony zachodniej budynku płytą gipsowo-kartonową typu Nida Ogień Plus 12,5 mm z uszczelnieniem zaprawą gipsową zbrojoną włóknem szklanym." Jednakże jak podkreślił skarżący, zarówno w uzupełnieniu do "Ekspertyzy technicznej", jak i w treści decyzji PINB, brak jest określenia, jaką klasę odporności ogniowej ma spełniać opisane rozwiązanie. Skarżący wyjaśnił, że w przypadku ściany zewnętrznej budynku wymagana jest odporność ogniowa El30. Według producenta płyt Nida Ogień Plus możliwe jest uzyskanie takiej klasy odporności w przypadku użycia 2 warstw płyt o gr. 12,5 mm na konstrukcji z profili niepalnych CW 50 lub UW 50. W rozpatrywanym przypadku profilem, do którego zalecono przyklejenie 1 warstwy płyty Nida Ogień Plus jest drewniana rama okna w zabudowanej loggii. Zatem rozwiązanie takie nie posiada wymaganej klasy odporności ogniowej El30 wymaganej dla ściany zewnętrznej budynku (pasa międzykondygnacyjnego) i nie jest równoważne z rozwiązaniem dopuszczonym przez producenta płyt, które taką odporność posiada. Ponadto, niespełniony jest również wymóg producenta płyt dotyczący wilgotności nie przekraczającej 70%, co zostało opisane w odwołaniu. W konsekwencji, dla uzyskania odporności ogniowej klasy El30 niezbędne byłoby wypełnienie profilem o takich parametrach górnej części wnęki okiennej zabudowanej loggii na całej jej szerokości, a nie jest wystarczając oklejenie jedną warstwą płyt GKF ramy okna.

Skarżący podniósł również brak odbioru robót naprawczych wykonanych przez inwestorów i wyjaśnił, że PINB nie dokonał odbioru nakazanych robót budowlanych, a prawidłowość ich realizacji przyjął na podstawie pisma inwestorów. Brak jest również odbioru wykonanych robót budowlanych przez inż. R. B. i inż. R. L., na którą powołują się inwestorzy w treści uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej załączonej do pisma z 18 marca 2020 r., podczas gdy do przedstawionej do podpisania uchwały nie załączono żadnego dokumentu, który potwierdzałby powyższą deklarację inwestorów. Skarżący przypomniał, że w aktach sprawy znajduje się jednak "Ekspertyza techniczna" z października 2008 r., w której jej autor stwierdził, że zabudowa płyty balkonowej nie jest sprzeczna z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tymczasem w toku prowadzonego postępowania autor tego stwierdzenia wielokrotnie dokonywał uzupełnień i poprawek w miarę przedstawiania kolejnych jej wad i błędów.

Dalej skarżący wskazał, że samowolna przeróbka przez inwestorów wyrobu budowlanego (portfenetry) naruszająca deklarację właściwości użytkowych wyrobu jest wykonana niezgodnie z zaleceniem zawartym w uzupełnieniu do "Ekspertyzy technicznej". Skarżący przypomniał, że realizując roboty naprawcze nakazane przez PINB inwestorzy dopuścili się samowolnej przeróbki wyrobu budowlanego wbrew zaleceniom zawartym w uzupełnieniu do "Ekspertyzy technicznej", na którego odbiór robót powołują się w treści napisanej przez siebie uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej. W decyzji z 24 maja 2019 r. PINB nie uwzględnił zalecenia autora ekspertyzy, który w uzupełnieniu z 2 czerwca 2014 r. w pkt. 2 stwierdził, że wysokość balustrady w oknie zabudowanej loggii od strony zachodniej mieszkanie nr 2 wynosi 1,03 cm. Istniejącą balustradę należy zamontować o 7 cm wyżej. Pomimo, że zalecenie to było uwzględniane we wcześniej wydanych decyzjach PINB to w aktualnej decyzji z 24 maja 2019 r. nie nakazano usunięcia tej niezgodności. Ponadto, we wcześniejszej decyzji z 31 stycznia 2018 r. wskazano, że po przeprowadzonych w dniu 6 listopada 2012 r. kolejnych oględzinach organ stwierdził, że w lokalu nr 2 wysokość balustrady portfenetru wynosi od poziomu posadzki do poręczy 91 cm. Skarżący wskazał, że istniejąca obecnie balustrada została samowolnie zdemontowana przez inwestorów a dokonano przeróbki tego elementu poprzez cięcie i spawanie w taki sposób, że po zamocowaniu w tych samych punktach ściany zewnętrznej górna linia balustrady znajduje się powyżej 1,10 m, co jest niezgodne z przytoczonymi powyżej zaleceniami zawartymi w uzupełnieniu do ekspertyzy i narusza deklarację właściwości użytkowych producenta balustrady. W aktach sprawy brak nowej deklaracji właściwości użytkowych przerobionej przez inwestorów portfenetry, która obecnie jest zamontowana na ścianie budynku naszej wspólnoty mieszkaniowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów WINB stwierdził, że zarzuty przedstawione przez stronę już na etapie postępowania odwoławczego zostały ocenione jako niezasadne, co wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z 22 grudnia 2020 r. J. K. i A. K. wnieśli o oddalenie skargi P. S. wyjaśniając, że skarżący również dokonał samowoli budowlanej na zachodniej ścianie budynku w połowie 2006 r., podczas gdy właściciele mieszkania nr 2 zakończyli swoje prace w styczniu 2006 r. Zatem skarżący mógł, a nawet powinien skorygować wszelkie nieprawidłowości związane z szerokością pasa międzykondygnacyjnego. Tymczasem powiększył on wymiary swojego otworu okiennego , zwężając jeszcze bardziej pas miedzy kondygnacyjny. Inwestorzy uznali, że jako wykonawca jednej z trzech samowoli, stał się współautorem obecnego wyglądu zachodniej ściany budynku. A jako taki, w równym stopniu co właściciele mieszkania nr 2 i nr 5, jest odpowiedzialny za estetykę i zmianę obciążeń w budynku. Ponadto, inwestorzy odnieśli się do zarzutów skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do nałożenia obowiązków wykonania określonych robót budowlanych w trybie wynikającym z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej jako P.b.). Postępowanie administracyjne dotyczy wykonanych w latach 2006 – 2007 robót budowlanych przez J. i A. K., związanych z zabudową loggi w mieszkaniu nr 2 przy ul. T. [.] w S. Roboty polegały na usunięciu okna i okna balkonowego w pokoju od strony zachodniej w tym mieszkaniu; Usunięto stolarkę, otwór okienny pozostawiono bez zmian. Na krawędzi płyty loggii w linii balustrady zamurowano loggię i wstawiono okno oraz okno balkonowe.

W niniejszej sprawie dwukrotnie wydawane były wyroki przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, przy czym jeden wyrok – na skutek wniesienia sprzeciwu od decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyroki te, na zasadzie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.) są wiążące dla sądu orzekającego w niniejszym postępowaniu. W szczególności, w wyroku z 9 września 2015 r., II SA/Gd 255/15 sąd przesądził o prawidłowości zastosowania w odniesieniu do ww. robót budowlanych, bez wątpienia wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a więc w okolicznościach określonych w art. 50 ust. 1 P.b. – trybu naprawczego, wynikającego z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Sąd wskazał zarazem, że oprócz przesłanek wynikających z powołanych przepisów, umożliwiających legalizację robót budowlanych, w odniesieniu do analizowanych robót, jako związanych z częścią wspólną nieruchomości, stanowiącej budynek wielorodzinny, inwestorzy winni legitymować się zgodą wspólnoty mieszkaniowej, tj. oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czego na tamtym etapie postępowania organ nie zbadał. Powyższy wyrok zobowiązywał zatem organy do poczynienia ustaleń we wskazanym wyżej zakresie, a także – co wynika z przesłanek zastosowania trybu naprawczego – ustalenia, czy wykonane roboty budowlane uchybiają przepisem prawa, w tym warunkom technicznym, jakim powinny odpowiadać budynki, a także innym przepisom, mającym zastosowanie na mocy przepisów szczególnych w procesie budowlanym, jak np. dotyczących ochrony zabytków.

Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 4 P.b. roboty budowlane, o których mowa w ust. 1 i 2, wykonywane:

1) przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków - wymagają pozwolenia na budowę,

2) na obszarze wpisanym do rejestru zabytków - wymagają dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 - przy czym do wniosku o pozwolenie na budowę oraz do zgłoszenia należy dołączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Art. 50 ust. 1 P.b. stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., który – co wynika z powołanego wyżej wyroku z 9 września 2015 r.– stanowi właściwą podstawę prawną prowadzonych przez organy czynności - stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Zgodność z prawem w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza zgodność nie tylko z przepisami prawa budowlanego sensu stricto (tj. P.b. i aktów wykonawczych wydanych na jego podstawie), ale także przepisami szczególnymi, jak w okolicznościach niniejszej sprawy – przepisami dotyczącymi ochrony zabytków, o czym niżej.

W niniejszej sprawie, mimo powołania stosownego przepisu w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jednak bez dalszej refleksji co do jego zastosowania, istotne znaczenie ma wymieniony już wyżej art. 39 ust. 1 P.b., który przewiduje, że prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Przepis ten koresponduje z art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710), dalej jako ustawa o ochronie zabytków, który stanowi, że pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku, niezależnie od tego czy wymagają one zgłoszenia, czy też pozwolenia na budowę w rozumieniu P.b. Zastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie pozostawało poza refleksją organów orzekających w sprawie, co oznacza o wadliwości wydanych decyzji organów obu instancji z powodu naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego, który mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że budynek mieszkalny przy ul. T. [.] położony jest na terenie historycznego układu urbanistyczno-krajobrazowego miasta S., wpisanego decyzją WKZ z 12 lutego 1979 r. do rejestru zabytków województwa pod nr [..]. Zgodnie z tą decyzją, w obszarze strefy ochrony konserwatorskiej A.2 obowiązuje ścisła ochrona struktury przestrzennej; w skali architektonicznej restauracja istniejącej substancji oraz w uzasadnionych przypadkach wymiana substancji architektonicznej i rekompozycja historycznej bryły.

Ta istotna okoliczności wskazuje, że wprawdzie w analizowanym wypadku mamy do czynienia z wpisem obszarowym, a nie indywidualnym, lecz nie oznacza to, jak przyjął organ nadzoru budowlanego, że obiekty znajdujące się na takim obszarze nie podlegają ochronie zabytków. Przeciwnie, wpis obszarowy oznacza, że ochronie prawnej podlegają wszystkie znajdujące się na tym obszarze obiekty. Inny jest tylko zakres ochrony takich obiektów niż obiektów wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. W przypadku wpisu obszarowego ochronie podlegają zewnętrzne cechy obiektów (tworzące substancję zabytkową). W przypadku wpisu indywidualnego ochrona jest szersza, gdyż obejmuje również wnętrze obiektu, co oznacza, że zezwoleń konserwatora zabytków wymagają również prace budowlane prowadzone wewnątrz budynku wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków (zob. wyrok NSA z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2152/20, dostępny w CBOSA). W wypadku wpisania do rejestru zabytków dodatkowo zespołu budowlanego (zlokalizowanego na obszarze objętego ochroną układu urbanistycznego) tj. powiązanej przestrzennie grupy budynków, należy mieć na uwadze, że przedmiotem ochrony jest także ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki m.in. ze względu na wyróżniające cechy formy architektonicznej i stylu, w których mieści się też wygląd elewacji (zob. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 216/11; wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2680/11, dostępne w CBOSA).

W konsekwencji, w ocenie sądu, pozwolenie konserwatorskie na prowadzenie robot budowlanych dotyczy również obszaru wpisanego do rejestru zabytków, a nie wyłącznie obiektu budowlanego wpisanego odrębnie do tego rejestru, gdyż wpis do rejestru układu urbanistycznego oznacza automatycznie, że ochrona konserwatorska rozciąga się na cały obszar tego układu (zob. wyrok NSA z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1643/11; z dni 6 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 735/11, dostępne w CBOSA). Takie stanowisko pozostaje zresztą w pełnej korelacji z brzmieniem powołanego wyżej art. 39 ust. 1 P.b, w którym wymóg uzyskania pozwolenia w sposób wyraźny odnosi się do "prowadzenia robót budowlanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków". Art. 39 ust. 1 P.b. dotyczy przy tym robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, a więc – jak wynika to z wiążącego w niniejszym postępowaniu wyroku WSA w Gdańsku z 15 września 2015 r. – robót wykonanych przez inwestorów w ramach adaptacji loggi w mieszkaniu nr 2.

Zatem roboty budowlane przy elewacji budynku wchodzącego w skład zespołu zabudowań objętych historycznym układem urbanistycznym, z mocy art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków, wymagają pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1903/18, dostępny w CBOSA). Pozwolenie to jest natomiast pozwoleniem, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 2 P.b. Jeżeli więc inwestor nie legitymuje się takim dokumentem, nie jest możliwe zalegalizowanie wykonanych robót budowlanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (zob. wyrok WSA w Krakowie z 5 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1900/11, dostępny w CBOSA). Z taką sytuacją, zdaniem sądu, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wprawdzie, jak wynika z pisma Konserwatora Zabytków Miasta S. z 8 marca 2016 r., znajdującego się w aktach sprawy, inwestorzy zwrócili się do tego organu o "zaopiniowanie zabudowy trzech loggii w elewacji podwórzowej budynku przy ul. T. [.] w S.", to jednak bezsporne pozostaje to, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - nie legitymowali się pozwoleniem konserwatorskim, sanującym wykonane przez nich roboty budowlane z punktu widzenia przepisów z zakresu ochrony konserwatorskiej. Wskazać przy tym należy, że z punktu widzenia wymogu uzyskania pozwolenia konserwatorskiego istotne znaczenie ma to, czy określone roboty, bez względu na ich zakres, ingerowały w substancję budynku w sposób, który może naruszać zasady obowiązującej ochrony konserwatorskiej. Tylko bowiem ten organ władny jest stwierdzić, czy planowane lub już wykonane roboty naruszają substancję budynku w taki sposób, który narusza ustalony zakres ochrony konserwatorskiej.

Stanowisko o konieczności uzyskania w niniejszej sprawie pozwolenia konserwatorskiego jest zasadne tym bardziej, że w materiale dowodowym znajdują się pismo Konserwatora Zabytków Miasta S. wskazujące, że organ ten akceptuje objęcie ochroną konserwatorską wynikającą z wpisu obszarowego także zewnętrzną tkankę budynku i dostrzega potrzebę kontroli konserwatorskiej robót budowlanych związanych z tym budynkiem, przy czym chodzi o kompleksową ocenę dotyczącą całej elewacji budynku, a więc wszystkich lokali, w których dokonano robót budowlanych związanych z przebudową loggi (nie tylko skarżących). Bez wątpienia zatem, skoro – jak wynika z akt sprawy – właściciele wszystkich mieszkań w budynku przy ul. T. [.] w S. dokonali podobnych w charakterze robót związanych z adaptacją loggi w ich lokalach mieszkalnych i organy nadzoru budowlanego prowadziły oddzielne postępowania w odniesieniu do poszczególnych inwestorów, to w sposób jednolity powinny dokonać oceny wykonanych robót z punktu widzenia ich zgodności z przepisami odrębnymi w ramach prowadzonych postępowań naprawczych, tym bardziej – że ochrona konserwatorska, o jakiej jest tu mowa, jest jednolita w stosunku do całego budynku, a nie poszczególnych mieszkań.

Z analizy okoliczności sprawy w kontekście wskazanego wyżej dokumentu Konserwatora Zabytków Miasta S. oraz powołanych przepisów prawa wynika więc, że kwestia realizacji robót budowlanych, będących przedmiotem niniejszego postępowania powinna być przedmiotem analizy organu konserwatorskiego, odzwierciedlonej w sposób formalny – wydaniem pozwolenia.

Mając to wszystko na uwadze sąd stwierdził, że ocena organów obu instancji w zakresie przedmiotowych robót w kontekście art. 39 ust. 1 P.b. w związku z art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków była nieprawidłowa, a rozstrzygnięcie stwierdzające brak podstaw do wydania nakazu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. przedwczesne i niewystarczające. Organ odwoławczy w ogóle powyższej kwestii związanych z ochrona konserwatorską nie analizował.

W związku z tym, ponownie prowadząc postępowanie organy powinny uwzględnić, że budynek przy ul. T. [.] w S. jest objęty ochroną z tytułu wpisania do rejestru zabytków układu urbanistycznego i mają do niego zastosowanie przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co oznacza, że konieczne jest uzyskanie pozwolenia konserwatora zabytków na prowadzenie prac budowlanych przy tym budynku. Dopiero uwzględnienie tej okoliczności pozwoli organowi na stwierdzenie, czy w niniejszej sprawie nie ma podstaw do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 P.b. lub też przeciwnie, że zasadna jest ingerencja organu nadzoru budowlanego, a na inwestora należy nałożyć określone obowiązki w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.

Natomiast, w ocenie sądu, niezasadny są zarzuty skargi co do braku wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż ocena organów w tym zakresie była prawidłowa. Odnosząc się do problematyki uzyskania przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, odpowiadającą wymogom wynikającym z ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 532 ze zm.) w takim zakresie, w jakim chodzi o budynki wielorodzinne z wyodrębnionymi 4 lokalami, stanowiącymi odrębny przedmiot własności – zdaniem sądu przedłożony materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że inwestorzy uzyskali zgodę większości właścicieli lokali mieszkalnych na wykonane roboty budowlane, licząc według posiadanych udziałów. Oznacza to, że legitymują się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na powyższe wskazuje przedłożona do akt uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy R. T. [.] z 12 marca 2020 r. o wyrażeniu zgody na te roboty przez właścicieli trzech z czterech lokali mieszkalnych wraz z doprecyzowującym ją pismem D. K. z 30 września 2020 r. Oznacza to, że w tym zakresie organy zrealizowały także, wiążące ich wytyczne, wynikające z przywołanego wyżej wyroku sądu z 15 września 2015 r.

W dalszej kolejności, abstrahując od omówionej wyżej kwestii braku zgodności z przepisami prawa ochrony zabytków, zadaniem organów było zbadanie, czy wykonane roboty budowlane są zgodne z przepisami prawa budowlanego, w tym z warunkami technicznymi dotyczącymi budynków i ich usytuowania. W tym celu na inwestorów nałożono obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, zawierającej ocenę wykonanych robót. W aktach sprawy znajduje się Ekspertyza techniczna z października 2008 r., sporządzona przez inż. R. B., Uzupełnienie do tej ekspertyzy z 23 marca 2013 r., Analiza nasłonecznienia pokoju dziennego z marca 2013, sporządzona przez inż. R. B. oraz Uzupełnienie do ekspertyzy technicznej z 2 czerwca 2014 r.

Z ekspertyzy z października 2008 r. wynika, że stan techniczny zabudowy w obrębie płyty balkonowej jest dobry i nie ma istotnego negatywnego wpływu na pozostałe elementy całego budynku. Zabudowa nie jest sprzeczna z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny opowiadać budynki i ich usytuowanie. W ekspertyzie zawarto zalecenia, obejmujące pogrubienie istniejącej ściany zewnętrznej pod płytą balkonową cegłą pełną. Wskazano też, że istniejąca ściana zewnętrzna posadowiona jest na istniejącej ławie fundamentowej szerokości 24 cm. Należy ją połączyć z istniejącą ścianą za pomocą kotef wykonanych z prętów o średnicy 10 mm w modelu poziomym i pionowym co 60 cm na całej powierzchni. Styk z powierzchnią płyty balkonowej należy dokładnie wypełnić zaprawą cementową. W uzupełnieniu do powyższej ekspertyzy wskazano ponadto, że wykonaną balustradę balkonową typu portfenetr należy wydłużyć do 1,1 m. Wskazano też, że projektowana płyta balkonowa w płaszczyźnie stropu nad mieszkaniem nr 2 z żelbetu spełni wymagania przeciwpożarowe, jednak – zgodnie z załączoną ekspertyzą zacienienia – nie powinna ona przekraczać 0,6 m szerokości. W kolejnym uzupełnieniu Ekspertyzy technicznej z października 2008 r., tj. w piśmie z 2 czerwca 2014 r. inżynier R. B. wskazał, że w ścianie zachodniej budynku występuje pas międzykondygnacyjny pomiędzy zabudowanymi loggiami mieszkań nr 2 i 3, który wynosi 0,73 m, co jest sprzeczne z § 223 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zaleca się więc, by na ścianie elewacyjnej nad oknem loggi mieszkania nr 2 na wysokości 15 cm w poziomie otworu okiennego przykręcić na kołki metylowe o średnicy 10 mm w rozstawie co 25 cm kątownik stalowy 80/80/6 o minimalnej długości – wymiar otworu okiennego plus 20 cm. Kształtownik stalowy winien zostać pokryty farbą do metalu, niepalną w kolorze elewacji. Wskazano też, że wysokość balustrady w oknie zabudowanej loggi wynosi 1,03 cm, co jest również niezgodne z ww. przepisami. Należy więc balustradę zamontować o 7 cm wyżej. Przy piśmie z 12 czerwca 2019 r. inwestorzy zgłosili organowi nadzoru budowlanego wykonanie robót polegających na jednostronnym obłożeniu górnej części okna w zabudowanej loggi od strony zachodniej budynku płytą gipsową – kartonową typu Nida Ogień plus 12,5 mm oraz uszczelnienia zaprawą gipsową zbrojoną włóknem szklanym. Prace powyższe zostały wykonane pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane. Do akt przedłożono także pismo podpisane przez inż. R. B., z którego wynika, że 11 czerwca 2019 r. dokonał odbioru robót budowlanych, polegających na wykonaniu, zgodnie z wytycznymi rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych inż. R. L. z 5 kwietnia 2019 r., obłożenia górnej części okna w mieszkaniu nr 2 przy ul. T. [.] w S., płytą GKF. Prace zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i aktualnymi przepisami i nie ingerują w konstrukcję budynku, ani nie zmieniają jego elewacji.

Na podstawie powyższych dokumentów, potwierdzających wykonanie robót budowlanych, wynikających z przedłożonych do akt ekspertyz i ich uzupełnień, mających na cele doprowadzenie ich do zgodności z prawem w zakresie wymogów przeciwpożarowych oraz bezpieczeństwa użytkowania obiektów, organy obu instancji uznały, że inwestorzy wywiązali się z obowiązku doprowadzenia tych robót do zgodności z przepisami prawa budowlanego, w tym z warunkami technicznymi dotyczącymi budynków i ich usytuowania. W ocenie sądu, ustalenia te – w tym aspekcie - są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w opisanych dokumentach, tj. Ekspertyzie i jej uzupełnieniach oraz dokumencie odbioru wykonanych robót, podpisanym przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane (tj. specjalności konstrukcyjno – budowlanej). Argumentacja skargi, kwestionująca klasę ognioodporności płyty GFK, a w konsekwencji – prawidłowość wykonanych robót z punktu widzenia ich zgodności z przepisami zapewniającymi ochronę przeciwpożarową - w braku poparcia jej kontrekspertyzą, sporządzona przez osobę posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane, jest gołosłowna i nie może doprowadzić do zakwestionowania prawidłowości robót, potwierdzonych – co do ich prawidłowości – autorytetem osoby posiadającej odpowiednie wykształcenie branżowe. Także sposób posadowienia balustrady odpowiada zaleceniom wynikającym z uzupełnienia Ekspertyzy co do jej wysokości (1,1 m), a zarzuty skargi co do wadliwego sposobu zakotwiczenia barierki, nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym, sprowadzając się do gołosłownej polemiki. Zadaniem organów prowadzących ponownie postępowanie będzie zatem skonfrontowanie, czy tak wykonane roboty budowlane, które będąc zgodnymi z przepisami prawa budowlanego, pozostają zarazem zgodne z przepisami o ochronie zabytków. Ta ostatnia kwestia będzie musiała wynikać z oceny konserwatorskiej, odzwierciedlonej w treści decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru.

Reasumując całość powyższych rozważań sąd stwierdził, że postępowanie organów obu instancji narusza przepisy prawa w sposób, który uzasadnia uchylenie obu decyzji. Ustalenia poczynione przez ten organy nie zostały bowiem dokonane zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 k.p.a., zaś ocena zebranego materiału narusza normę wynikającą z art. 80 k.p.a. Organ pominął wskazane istotne dla sprawy okoliczności i regulacje prawne potwierdzaące, że wykonanie spornych robót wymagało uzyskania pozwolenia od organu konserwatorskiego. W tym zakresie organ przede wszystkim organ pominął treść pisma Konserwatora Zabytków Miasta S. złożonego przez inwestorów, z których wynikało, że organ ten uznaje budynek przy ul. T. [.] za objęty ochroną konserwatorską, także w zakresie elewacji, i wszelkie roboty przy tym obiekcie powinny zostać przeprowadzone z udziałem organu konserwatorskiego. Natomiast prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. W tym kontekście zaskarżone rozstrzygnięcie narusza więc także przepis art. 51 ust. 1 P.b., bowiem przedwczesne jest rozstrzygnięcie wykluczające podjęcie decyzji w postępowaniu naprawczym. Organ uwzględnił jedynie zapewnienie warunków, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 P.b., w sytuacji gdy badaniu powinny podlegać również okoliczności, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b., a więc wykonanie robót budowlanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w tym przypadku mowa o ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W związku z tym organy obu instancji zobowiązane będą do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem uwag wynikających wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasadzając na rzecz skarżącego P. S. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta Gdańsk obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758 ze zm.), a także na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, uznając że w takich okolicznościach rozpoznanie sprawy na rozprawie wiązałoby się z istotnym zagrożeniem zdrowia przedstawicieli organu, uczestników postępowania i skarżącego, a zarazem sprawa – ze względu na zebrany materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny – może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym bez uszczuplenia praw procesowych ww. podmiotów, zgodnie z zasadą szybkości postępowania. Jednocześnie, brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy z równoczesnym przekazem obrazu i dźwięku na odległość. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).