Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 107/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1lit a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 8a ust. 1, art. 15 c, art. 22a, art. 24a
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego H. K. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem, wobec treści art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r., poz. 132, ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową", w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. H. K. - zwanego dalej "Wnioskodawcą" - art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

Wnioskodawca - pismem z [...] stycznia 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku przedstawił przebieg swojej służby w Urzędzie Ochrony Państwa i Agencji Wywiadu; podkreślał, że obowiązki służbowe wykonywał z narażeniem zdrowia i życia; odznaczono go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski a jego służba w Wywiadzie Rzeczpospolitej Polskiej napawa go dumą z uwagi na możliwości, jakie z niej wynikały dla podniesienia jego prestiżu i znaczenia w świecie oraz przeciwdziałania szkodliwym dla Rzeczypospolitej Polskiej działaniom wrogich służb,

z akt sprawy wynika, że Wnioskodawcę zwolniono ze służby w Agencji Wywiadu [...] lutego 2013 r; ma ustalone prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. I5c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej; wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze,

z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej "IPN", z [...] maja 2017 r. wynika, że Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] stycznia 1988 r. do [...] lipca 1990 r. - 2 lata i 7 miesięcy,

całkowity okres służby Wnioskodawcy to 25 lat, 1 miesiąc i 27 dni - od [...] stycznia 1988 r. do [...] lutego 2013 r.,

z kopii akt osobowych - przekazanych przez IPN za pismem z [...] października 2017 r. - nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.; z pisma Szefa Agencji Wywiadu z [...] września 2017 r., którym przesyłano informacje o przebiegu służby Wnioskodawcy nie wynika, żeby nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Agencji Wywiadu; na podstawie przesłanej dokumentacji można stwierdzić, że w trakcie odbywanej tam służby miał podwyższone uposażenie, awansowano go na stopnie a także był pozytywnie opiniowany; został odznaczony krzyżem kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi; nie było prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne; w aktach osobowych Wnioskodawcy znajdują się zaświadczenia, potwierdzające wykonywanie czynności służbowych w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.); uzasadniało to podwyższenie wymiaru emerytury funkcjonariusza za służbę pełnioną łącznie przez okres 20 lat, 2 miesiące i 6 dni (w tym 7 lat, 7 miesięcy i 20 dni o 1% oraz 12 lat, 6 miesięcy i 16 dni o 0,5%) i znalazło odzwierciedlenie w dokumentacji Zakładu Emerytalno Rentowego MSWiA (tabela zawierająca wysługę),

na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;

wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie,

przy rozstrzyganiu spraw, wobec art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, fundamentalne znaczenie ma zamieszczenie tam w istocie dwu przesłanek, których spełnienie otwiera możliwość jego zastosowania do konkretnej osoby; przepis ten nakłada na organ również obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek; wyłącznie w takiej sytuacji dopuszczono możliwość wyłączenia stosowania przepisów ogólnych (art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej),

przesłanki zastosowania danej regulacji są nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy, poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego,

pierwsza z przesłanek - krótkotrwałość służby - musi być każdorazowo oceniana indywidualnie; winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa; dodatkowo należy ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym - w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza; oznacza to, że - obok oceny, czy dany okres może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym - należy go oceniać także abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby; krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno sformułować choćby przybliżoną definicję; przy oparciu się jednak na wykładni językowej krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością; również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy danego słowa - to: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.); pierwszeństwo wykładni językowej jest przy tym powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II CSK 518/14),

wskazano także jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek"; odnosząc się do tego ostatniego wskazano, że zachodzi wówczas, gdy funkcjonariusz - poza spełnieniem dwóch innych wymaganych przesłanek, miał wybitne osiągnięcia w służbie - szczególnie wyróżniające go na tle pozostałych; wobec tego uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami; tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek",

organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania przez Wnioskodawcę zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,

jednakże w przedmiotowej sprawie nie jest spełniona pierwsza z przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - krótkotrwałe pełnienie służby, Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 2 lat i 7 miesięcy; stanowi to około 10% całkowitego okresu służby, wynoszącego 25 lat, 1 miesiąc i 27 dni; taki okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały; ponad dwuipołletni okres wykonywania zadań i obowiązków trudno uznać za tymczasowy; w takim czasie funkcjonariusz mógł kompleksowo zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nim zadań oraz charakterem służby; z pewnością pozostawał świadomy, w jakich strukturach realizuje zadania.

W skardze Wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata, zarzucił naruszenie przepisów prawa: procesowego:

- art. 7, 77 i 80 K.p.a., poprzez:

rozstrzygnięcie sprawy z przekroczeniem granic uznania administracyjnego - z pominięciem słusznego interesu Wnioskodawcy; funkcjonariusz - przechodząc pomyślną weryfikację, a następnie przez szereg lat pełniąc służbę na rzecz III Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc udział w wielu skomplikowanych operacjach wywiadowczych, działając także poza granicami kraju i pełniąc służbę w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, wyróżniając się swoją postawą na tle innych, za co był wielokrotnie nagradzany i odznaczany (Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Srebrnym i Brązowym

Krzyżem Zasługi - mógł oczekiwać, że służba przed 1 sierpnia 1990 r. nie będzie miała jakiegokolwiek negatywnego wpływu na otrzymywane przezeń świadczenia emerytalne, w szczególności po upływie ponad 5 lat od zakończenia służby,

niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, że Wnioskodawca wyróżniał się na tle innych funkcjonariuszy; tymczasem przebieg jego służby, uzyskiwane w jej toku odznaczenia, dodatki służbowe oraz pozytywne, dobre i bardzo dobre oceny pracy operacyjnej, prowadzą do odmiennych wniosków, nieuwzględnienie, przy wydawaniu decyzji, że szczegółowa działalność Wnioskodawcy, w tym przedsięwzięcia operacyjne, w których uczestniczył lub którymi kierował jest objęta klauzulą tajności; Wnioskodawca nie mógł więc powoływać się na dokładny przebieg służby w postępowaniu administracyjnym; tymczasem informacje, które mogły być ujawnione w toku postępowania - wysokie oceny pracy wystawione przez Agencję Wywiadu w toku służby - powinny prowadzić do wniosku, że Wnioskodawca wyróżniał się na tle innych funkcjonariuszy,

- art. 13a ust. 4 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez nieuzyskanie informacji, czy z dokumentów zgromadzonych w archiwach IPN wynika, że Wnioskodawca - w okresie służby do 31 lipca 1990 r., - bez wiedzy przełożonych, podjął współpracę i czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego,

- art. 10 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie ponownego poinformowania Wnioskodawcy o zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie i o możliwości zapoznania się z tym materiałem przed wydaniem decyzji, mimo że po zajęciu [...] grudnia 2017 r. przez Wnioskodawcę stanowiska, organ podjął dalsze czynności dowodowe; uniemożliwiło to stronie odniesienie się do zebranego w sprawie materiału i wskazania, że nie przeprowadzono prawidłowo postępowania dowodowego,

materialnego:

- art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędne przyjęcie jakoby dla zastosowania instytucji wyłączenia art. 15c tej ustawy było niezbędne łączne zaistnienie przesłanek wskazanych w pkt 1 i 2; tymczasem prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że dla wyłączenia art. 15c

ustawy zaopatrzeniowej wystarczające jest zaistnienie choćby jednej z przesłanek, wskazanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2,

- art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez niezastosowanie, gdy z zaistniałego stanu faktycznego - zwłaszcza przedstawionych przez Wnioskodawcę dokumentów - wynika, że wykonywał on po 12 września 1989 r. powierzone mu w ramach służby zadania i obowiązki rzetelnie, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, a jego sytuacja stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie,

- art. 8a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez niezastosowanie i - w konsekwencji - niewyłączenie w stosunku do Wnioskodawcy art. 15c tej ustawy, mimo że spełnił on warunki do zastosowania przedmiotowej instytucji,

- art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędne przyjęcie, jakoby służba Wnioskodawcy przed 31 lipca 1990 r. - trwająca 2 lata i 7 miesięcy, która w istocie stanowiła okres jego szkolenia - przy uwzględnieniu całego okresu służby wynoszącego 25 lat, 1 miesiąc i 27 dni nie miała krótkotrwałego charakteru,

oraz - z daleko posuniętej ostrożności procesowej -

- art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, w zw. z art. 7a § 1 K.p.a., poprzez błędną wykładnię klauzuli generalnej "krótkotrwałość służby", bez uwzględnienia korzystnej dla Wnioskodawcy wykładni tego przepisu, gdy w niniejszej sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do treści danej normy prawnej; winny być one interpretowane na korzyść Wnioskodawcy.

W szerokim uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W trakcie rozprawy Wnioskodawca podnosił, że w okresie przed 1989 rokiem - kiedy trafił do jedynej jednostki, która zajmowała się zadaniami z zakresu wywiadu - będąc na początku bez przeszkolenia, zajmował się tłumaczeniem tekstów z języka [...] na polski. Później odbył - w ośrodku w [...] - trwające cały rok szkolenie, obejmujące techniki operacyjne. Kiedy wrócił do służby, w kraju rozpoczął się okres przemian a zwierzchnikiem m.in. służ wywiadowczych stał się minister [...]. Nakłaniał on młodych pracowników struktur wywiadu, aby zadeklarowali pozostanie w służbie. Po 1991 roku Wnioskodawca uczestniczył w wielu akcjach wywiadowczych i kontrwywiadowczych w celu zabezpieczenia polskich interesów i przeciwdziałania agenturze obcych służb specjalnych.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego - art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez jego niezastosowanie. Miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ustalono bowiem, czy zachodzą pozostałe przesłanki, wyłączające zastosowanie art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skutkowało to więc równocześnie naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. - co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy w jej ważnych aspektach Mogło mieć to z kolei istotny wpływ na jej wynik.

W sprawie nie są sporne istotne dla wydania zaskarżonego orzeczenia okoliczności faktyczne - ogólnie czas służby Wnioskodawcy oraz okres jej pełnienia na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej. Wobec wcześniejszego zreferowania za organem, ich powtarzanie byłoby bezzasadne.

Opisując ramy prawne sprawy, trafnie wprawdzie skonstatował organ, że regulacja art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej jest jednoznaczna, w tym zakresie, że dla zastosowania zakreślonego nią wyjątku konieczne jest kumulatywne spełnienie trzech warunków. Powtarzanie jego argumentacji byłoby bezzasadne wobec uprzedniego przytoczenia. Uwagę zwraca jednak (co odnotował także organ), że wymienione w tym przepisie warunki zakreślono wyrażeniami nieostrymi, niedookreślonymi - o charakterze ocennym. Dla rozważenia, czy znajdują one w konkretnej sprawie zastosowanie, wobec stosownego wniosku funkcjonariusza, konieczna jest więc prawidłowa wykładnia użytych pojęć, zarówno w kontekście znaczenia wedle reguł języka potocznego, jak i podejmując próbę zrekonstruowania woli przyjmującego daną regulację prawodawcy. W innym przypadku zastosowanie pojęć nieostrych mogłoby prowadzić do całkowitej dowolności orzekania w sprawie a tego rodzaju intencji nie sposób przypisywać racjonalnemu prawodawcy w praworządnym państwie. Pojęcia nieostre nie zostały więc wprowadzone w celu zapewnienia dowolności orzekania lecz dla maksymalnej elastyczności w celu realizacji celu danej regulacji w kontekście artykułowanych przez prawodawcę celów danej ustawowej regulacji.

W rozpatrywanym przypadku zadaniem organu była ocena, czy względem Wnioskodawcy mogą zostać wyłączone reguły ogólne ustalone ustawą, wobec warunku krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa, definiowanej art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.

Trafnie zauważa organ administracji, że pojęcie krótkotrwały ma stosunkowo szerokie znaczenie w języku potocznym. Przywołano też słownikowe znaczenie danego wyrazu. Jednak nie sposób uznać, aby prawidłowo zrekonstruowano znaczenie tego pojęcia w kontekście jego użycia w analizowanej regulacji. Organowi umknęło mianowicie, że - w języku potocznym - pojęcie krótkotrwały jest używane przy opisie różnych zjawisk czy wydarzeń i - zależnie od kontekstu - może charakteryzować diametralnie różne okresy. Szersze rozważanie w danym zakresie zamieszczono w uzasadnieniu, zapadłego w analogicznej sprawie, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Warszawie z 3 czerwca 2019 r. o sygn. akt I SA/Wa 2346/18. Sąd w tym składzie uważa je za trafne. Wobec dostępności tegoż dokumentu w sieci teleinformatycznej (na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) powtarzanie sformułowanej tam argumentacji byłoby bezzasadne. Dość stwierdzić, że pojęcie krótkotrwałej pracy (analogicznie służby) odnoszone jest z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Z perspektywy pracy kilkudziesięcioletniej (25) okres mniej niż trzech lat (2 lata i 7 miesięcy) może być potocznie określony jako krótkotrwały.

Przeciwko przyjęciu koncepcji prezentowanej przez organ, jakoby prawodawca użył, co do służby opisu krótkotrwała, chcąc scharakteryzować wyłącznie okresy określane potocznie np. mianem: przelotny, chwilowy, przejściowy czy epizodyczny (m.in. takie określenia równoważne wymieniano w uzasadnieniu), należy wskazać, że nie sposób takiego wniosku wywieść ani z treści samej ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej "Nowelą", ani towarzyszących jej przyjęciu dokumentów - w kontekście próby zrekonstruowanie woli prawodawcy. Szersze rozważania w danym zakresie sformułowano w uzasadnieniu przywołanego wcześniej wyroku o sygn. akt I SA/Wa 2346/18. Wobec publicznej dostępności jego treści zbędne jest ich powtarzanie. Wystarczającą jest konstatacja, że prawodawca - w tracie procesu legislacyjnego Noweli - wyrażał wolę pozbawienia byłych funkcjonariuszy przywilejów, uzyskanych w związku ze służbą na rzecz totalitarnego państwa, czemu służyć miała m.in. zasada wyrażona w dodanym do ustawy zaopatrzeniowej art. 15c ust. 3. Nie deklarował natomiast intencji generalnego pozbawienie uprawnień, nabytych przez funkcjonariuszy (ich rodziny), którzy większość służby pełnili na rzecz niepodległej Polski i w tym zakresie mają niekwestionowane zasługi. Wniosek taki potwierdza także zamieszczenie w projekcie Noweli ust. 5 w art. 24a - dodanego na tym samym etapie prac legislacyjnych, co rozważany art. 8a. Wyłączono nim generalnie stosowanie przepisów, prowadzących do obniżenia wypracowanych świadczeń, do rodzin pobierających renty po funkcjonariuszach, którzy stracili życie bądź zaginęli w związku z pełnieniem służby po 1990 roku.

Wobec powyższych uwarunkowań nie znajduje uzasadnienia zawężająca wykładnia pojęcia służba krótkotrwała - w świetle reguł wykładni językowej, czy też ze względów celowościowych.

Orzekając w sprawie organ mylnie więc przyjął, że służba na rzecz totalitarnego państwa, gdy trwało to nieznacznie ponad 2 lata i 7 miesięcy, wobec sumiennego pełnienia obowiązków w sumie ponad 25 lat, nie może być rozumiana jako krótkotrwała. Wykluczało to jego zdaniem zastosowanie wyjątku, zakreślonego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Jednocześnie, w świetle zgromadzonej dokumentacji, organ sformułował trafne stanowisko, że Wnioskodawca rzetelnie pełnił obowiązki, co stanowi o wystąpieniu drugiej przesłanki zastosowania wyjątku.

Wobec zarzutów skargi, przedwczesna byłaby jednocześnie ocena przez Sąd, czy w rozpatrywanym przypadku zachodzą przesłanki zastosowania wyjątku określonego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Kwestia ta nie była bowiem dotąd przedmiotem rozważań organu w kontekście wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" (trzecia przesłanka wyłączenia reguł ogólnych). Należy jedynie odnotować - wobec sformułowanego przez organ stanowiska, co do rozumienia tego wyrażenia - że prawodawca nie zacieśnił tego pojęcia do potrzeby wyróżnienia się danego funkcjonariusza czy posiadania przezeń nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych zasług. Wręcz przeciwnie - mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia Noweli oraz rolę w tym kontekście regulacji art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - należy uznać, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być także przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie służby na rzecz niepodległej Polski w - ponadprzeciętnych dla służb mundurowych - warunkach narażenia życia, a - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa. Jak podkreślali bowiem projektodawcy, celem opracowania i uchwalenia Noweli było wyłącznie pozbawienie nieuprawnionych - społecznie nieakceptowanych - korzyści, wynikających ze służby na rzecz totalitarnego państwa. Przyjęte Nowelą rozwiązania mają więc służyć wyeliminowaniu stanu, gdy określone osoby (czy pobierające po nich świadczenia rodziny) miałyby czerpać nadal korzyści z tego tytułu - np. wobec korzystniejszych niż ogólne reguł ustalania wysokości świadczeń dla służb mundurowych. Jak trafnie podkreślano w uzasadnieniu Noweli, uzyskane z tego tytułu przywileje nie mogą podlegać ochronie na równi z innymi prawami nabytymi. Nie może to jednak w pełni niweczyć uprawnień, wynikających z późniejszego pełnienia - na rzecz niepodległej Rzeczpospolitej - służby wedle rygorów określonych przez prawodawcę i znanych osobie, kontynuującej w szeregu przypadków służbę także ze szczególnym narażeniem zdrowia czy wręcz życia. Zwłaszcza, gdy nie sposób wykluczyć przywoływanej przez Wnioskodawcę okoliczności, że wyższej rangi urzędnicy - nadzorujący likwidację struktur organów bezpieczeństwa totalitarnego państwa - zachęcali młodych funkcjonariuszy do kontynuowania służby dla niepodległej Rzeczpospolitej na nowych warunkach. Wolą prawodawcy było niewątpliwie wykluczenie sytuacji prowadzących do pokrzywdzenia takich osób - utraty wypracowanych oddaną służba przywilejów emerytalnych. Służyć ma temu prawidłowe zastosowanie dodanej - w procesie legislacyjnym w toku prac sejmowych nad Nowelą - normy art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Analogiczny cel ma też realizować wymieniony już art. 24a ust. 5 tego aktu, gdy chodzi o zaopatrzenie rodzin po funkcjonariuszach, którzy uprzednio pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa. W tym drugim przypadku nie przewidziano jednak uznania administracyjnego - wyłączenie reguł następuje ex lege, nie zaś w następstwie wydania decyzji wedle kryteriów, zakreślonych przez prawodawcę w art. 8a ust. 1.

Tak odkodowana treść normatywna art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej uwzględnia też reguły rangi konstytucyjnej, które miał z pewnością także na uwadze prawodawca.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że nie są uzasadnione w zakresie, gdzie wywodzono jakoby organ nie zbadał wystarczająco szczegółowo sprawy. Będące bowiem przesłanką orzekania przezeń kwestie były bezsporne - okresy pełnienia służby. Nie wyłożono natomiast poprawnie treści przepisu prawa materialnego - art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W następstwie tego uznano, jakoby nie znajdywał on zastosowania w sprawie. Z kolei kwestia wystąpienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku nie była w ogóle rozważana przez organ. Skonstatował bowiem, że wyjątek w sprawie ogóle nie może znaleźć zastosowania - zakreślone ustawą warunki muszą bowiem wystąpić kumulatywnie. Rozumowanie organu było logiczne, choć oparte na błędnym założeniu.

Chybione są też inne zarzuty skargi z następujących przyczyn: jak wskazuje trafnie organ, konstrukcja normy art. 8a ust. 1, w tym użycie spójnika "oraz", wyklucza uznanie, jakoby wolą prawodawcy było zastosowanie wyjątków do osób, które spełniają tylko jeden z warunków określonych w pkt 1 bądź 2 w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej; użycie z kolei - w zdaniu wstępnym tego przepisu - sformułowania "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", wyklucza możliwość zastosowanie tej normy do wszystkich funkcjonariuszy, którzy krótkotrwale pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa a później rzetelnie wykonywali obowiązki; nie może jednak budzić wątpliwości - wobec okoliczności przywołanych wyżej - zasadność użycia tej regulacji, gdy zastosowanie zasad ogólnych z art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, w tym ust. 3, prowadziłoby do utraty praw słusznie nabytych, wobec pełnienia służby po 1990 roku - np. dodatków z tytułu jej wykonywania z narażeniem życia lub zdrowia - a za pozbawieniem uprawnień nie przemawiają szczególne względy, w kontekście realiów służby danej osoby na rzecz państwa totalitarnego,

nie może być skuteczny zarzut niepoinformowania Wnioskodawcy o zgromadzeniu materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonego aktu; istotne dla kwestionowanego orzeczenia okoliczności faktyczne to okres służby na rzecz totalitarnego państwa oraz cały okres jej pełnienia; inne natomiast uwarunkowania nie stanowiły przesłanek orzekania w niniejszej sprawie; ewentualne uchybienie nie mogłoby mieć więc istotnego wpływu na wynik sprawy,

w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania - mająca charakter materialno prawny, lecz zamieszczona w przepisach proceduralnych - norma art. 7a K.p.a.; wykładany przepis - art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - stanowi bowiem normę szczególną i określa w istocie zakres przywileju - wyłączenia ze stosowania zasad ogólnych; nie dotyczy więc wprost nakładanych obowiązków ani ograniczenia czy odebrania uprawnień w myśl dyspozycji wskazanego przepisu,

chybiony jest zarzut naruszenia art. 13a ust; 4 pkt 4 ustawy zaopatrzeniowej, wobec nie zamieszczenia w piśmie IPN adnotacji, czy z dokumentów wynika podjęcie przez Wnioskodawcę współpracy z organizacjami działającymi na rzecz niepodległości Państwa Polskiego; w toku postępowania - ani nawet na etapie skargi - okoliczność tego rodzaju nie była uprawdopodobniona ani nawet podnoszona przez Wnioskodawcę; w tej sytuacji brak stosownej adnotacji należy traktować jako jednoznaczne z informacją, że stosownych dokumentów w zasobach IPN brak; choć w istocie - w świetle treści przywołanej regulacji normatywnej - informacja z IPN powinna zawierać wypowiedź w tym zakresie, uchybienie temu wymagania w danej sprawie nie mogło mieć żadnego wpływu na jej wynik.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak pkt 1 sentencji. O kosztach rozstrzygnięto w pkt 2 w myśl art. 200, w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2017 r., poz.

1797). Zasądzone koszty to kwota 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz 34 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.