Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1985/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi R.J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) - po rozpatrzeniu odwołania R. J. - utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R. J. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór skóry, wymienionej w pozycji 17 pkt 4 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ omówił stan faktyczny sprawy i wskazał, że po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z [...].01.2014 r., które jako czynnik narażenia zawodowego wskazywało promieniowanie ultrafioletowe, wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. dokonał oceny narażenia zawodowego w przebiegu zatrudnienia R. J.. Sporządzoną "Kartę oceny narażenia zawodowego" wraz z załącznikami przesłał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W.. Ww. jednostka orzecznicza wydała orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...].05.2014 r. o braku podstaw do rozpoznania u R. J. choroby zawodowej nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór skóry. W uzasadnieniu ww. opinii medycznej wyjaśniono, że R. J. w trakcie wykonywania pracy był narażony na czynnik fizyczny jakim jest promieniowanie ultrafioletowe, jednak zgodnie z obowiązującymi przepisami ww. czynnik nie jest zaliczany do czynników rakotwórczych.

R.J. zawnioskował o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce badawczo - rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy. Instytut Medycyny Pracy w Ł. działający jako jednostka orzecznicza II stopnia wystawiła w dniu [...].01.2015 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u R.J. choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór skóry.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., po otrzymaniu ww. orzeczenia lekarskiego, pismem z [...].02.2015 r. zawiadomił strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie choroby zawodowej. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie R.J. w piśmie z [...].02.2015 r. poinformował, że nie zgadza się na zakończenie postępowania administracyjnego, prowadzonego w związku z podejrzeniem u niego choroby zawodowej, gdyż postępowanie dotyczyło wyłącznie narażenia na promieniowanie ultrafioletowe. Zdaniem odwołującego się, podczas zatrudnienia w Zakładzie Gospodarki Komunalnej był on narażony także na czynniki biologiczne i chemiczne, których źródłem były ścieki komunalne.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. zawiadomił strony postępowania o ponownym otwarciu postępowania dowodowego, w związku z koniecznością uzupełnienia oceny narażenia zawodowego R. J. w zakresie wskazanym przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, tj. pod kątem ewentualnego narażenia zawodowego na substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o udowodnionym działaniu rakotwórczym lub mutagennym dla człowieka, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, które wykazują powinowactwo do wywoływania raka skóry.

W związku z powyższym organ I instancji, na podstawie informacji uzyskanych od pracodawców oraz R. J., a także analizy dokumentów (m.in. protokołów zezna, raportów badań, a także "Wyników analizy ścieków surowych i oczyszczonych z oczyszczalni w M." dokonał uzupełnienia narażenia zawodowego odwołującego się. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. przesłał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. ww. informacje uzupełniające narażenie zawodowe R. J. wraz z "Oceną narażenia zawodowego pracownika pod kątem narażenia na substancje chemiczne ich mieszaniny, procesy technologiczne o udowodnionym działaniu rakotwórczym lub mutagennym."

W dniu [...].06.2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. otrzymał pismo ww. jednostki orzeczniczej z dnia [...].06.2015 r. informujące, iż nowe dane o narażeniu zawodowym nie wpływają na zmianę treści orzeczenia lekarskiego Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u R. J. choroby zawodowej, ponieważ cyt.: "Jak wynika z analizy uzupełnionej oceny narażenia zawodowego R. J., pacjent nie był narażony na substancje chemiczne o udowodnionym działaniu rakotwórczym lub mutagennym dla człowieka, które wykazują powinowactwo do wywoływania nowotworu skóry."

Następnie [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W.wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...].08.2015 r. z uwzględnieniem czynników narażenia zawodowego, tj. czynników o działaniu rakotwórczym (substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym) i promieniowania ultrafioletowego, wskazując powyższą argumentację zawartą w piśmie z dnia [...].06.2015 r.

Po złożeniu przez R. J. wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce badawczo - rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, sprawa choroby zawodowej była rozpatrywana przez Instytut Medycyny Pracy w Ł.

Jednostka orzecznicza II stopnia podtrzymała stanowisko [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. i wydała w dniu [...].12.2015 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u R. J. choroby zawodowej wymienionej w poz. 17.4 wykazu chorób zawodowych.

W toku dalszego postępowania do siedziby Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. wpłynęły pisma R. J. z dnia [...].01.2016 r. oraz z [...].02.2016 r. z prośbą o wyjaśnienie dotyczące: czasu pracy na terenie oczyszczalni ścieków, a także wykonywania czyszczenia studni przepompowni i urządzeń bezpośrednio przerabiających - mieszających ścieki, a nie jak podano (zdaniem odwołującego się) tylko asekuracji przy tych pracach.

Organ w dwóch pismach odniósł się do kwestii podnoszonych przez R. J. i wystąpił do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkowe uzasadnienie wydanego orzeczenia nr [...] z dnia [...].12.2015 r. W piśmie z dnia [...].02.2016 r. ww. jednostka orzecznicza odniosła się do zgłaszanych przez stronę wątpliwości co do czasu pracy i narażenia zawodowego. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w celu szczegółowego i jednoznacznego wyjaśnienia czasu pracy R. J. w Zakładzie Gospodarki Komunalnej (dalej ZGK) w M. pismem z dnia [...].03.2016 r. przekazał jednostce orzeczniczej II stopnia "Zestawienie wykonywanych czynności sporządzone na podstawie kart drogowych i kart pracy dotyczące Pana R. J. z okresu pracy w ZGK w M. - lata 2007-2013". Ponadto organ I instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o przesłanie skorygowanego orzeczenia w przedmiotowej sprawie. Ww. jednostka orzecznicza II stopnia w dniu [...].03.2016 r. wydała "Korektę orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej".

W toku dalszego postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., po otrzymaniu ww. korekty orzeczenia lekarskiego, pismem z dnia [...].04.2016 r. ponownie zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie choroby zawodowej oraz poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Następnie organ I instancji wydał w dniu [...].04.2016 r. decyzję Nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R. J. choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór skóry.

Pan R.J. odwołał się od ww. decyzji i poinformował, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem w niej zawartym.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie oraz treścią odwołania R. J. wyjaśnił definicję choroby zawodowej określoną w art. 235' Kodeksu pracy. Przywołał również fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych z których wynika, że "sam fakt wystąpienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa" (wyrok NSA z 7.08.2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13).

Obowiązkiem Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 80 k.p.a. jest ocena całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W przypadku R. J. nie budzi wątpliwości fakt, że wystąpiło u niego schorzenie: rak skóry, wymienione w wykazie chorób zawodowych. Nie potwierdzono jednak związku przyczynowego między warunkami w jakich R. J. wykonywał pracę a zdiagnozowanym schorzeniem, przez co drugi warunek wynikający z definicji choroby zawodowej, konieczny do uznania zawodowej etiologii schorzenia, a tym samym do stwierdzenia choroby zawodowej nie został wykazany, co wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. z 2012 r. poz. 890 ze zm.) za rakotwórcze uznaje się substancje chemiczne zaklasyfikowane jako rakotwórcze kategorii 1A lub 1B na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (WE) Nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz. Urz. UE L 353/2 z 31.12.2008)

Jak wykazało dochodzenie epidemiologiczne R. J. nie był narażony w środowisku pracy na substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym zgodnie z ww. rozporządzeniem, które wykazywałyby powinowactwo do wywoływania nowotworów skóry.

Natomiast promieniowanie ultrafioletowe, które zostało wymienione w "Zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej" z dnia [...].01.2014 r. jako czynnik narażenia zawodowego, nie znajduje się wśród czynników rakotwórczych wymienionych w wykazie czynników fizycznych znajdującym się w załączniku nr 1 ww. rozporządzenia.

Obydwie jednostki orzecznicze, nie negowały rozpoznania u ww. raka skóry. Jednak lekarze właściwi (na mocy § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) do orzekania w zakresie chorób zawodowych, w oparciu o przeprowadzone postępowanie diagnostyczno-orzecznicze, a także po analizie oceny narażenia zawodowego nie znaleźli podstaw do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego u pacjenta schorzenia.

Zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji. Biorąc pod uwagę powyższą wykładnię, po przeanalizowaniu całego okresu zatrudnienia pod kątem narażenia zawodowego na czynniki występujące w środowisku pracy, uznane za rakotwórcze u ludzi, ww. lekarze nie potwierdzili zawodowej etiologii nowotworu skóry u R.J. i orzekły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 17 pkt 4 wykazu chorób zawodowych. Opinie medyczne wydane w jednostce orzeczniczej I i II instancji jednoznaczne wskazują, że rozpoznany u Odwołującego się rak skóry nie jest następstwem narażenia zawodowego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. nie podważa prawa R.J. do wyrażania subiektywnych opinii na temat wpływu warunków pracy na stan zdrowia skarżącego i przyczyn powstania choroby. Odczucie skarżącego, że choroba powstała podczas wykonywania pracy zawodowej w warunkach narażenia na działanie czynników wskazywanych podczas dochodzenia epidemiologicznego, nie może jednak stanowić podstawy do zanegowania orzeczeń lekarskich, wydanych przez jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych.

Warunki pracy R. J., znane były zarówno jednostkom orzeczniczym uprawnionym do wydawania orzeczeń lekarskich w sprawach chorób zawodowych, jak i Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w S., który wydał decyzję w przedmiotowej sprawie.

Jednocześnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W.poinformował, iż przy prowadzeniu postępowania w sprawie chorób zawodowych obowiązują ścisłe uwarunkowania prawne, dotyczące rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

W świetle powyższego, nie jest możliwe uwzględnienie prośby R. J. o pozytywne rozpatrzenie odwołania, od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Nr [...] z dnia [...].04.2016 r., ponieważ bezspornym jest, iż cierpi On na chorobę: rak skóry, ale dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie oprócz tego, że choroba zamieszczona jest w odpowiednim wykazie również to, że spowodowana została (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) warunkami pracy narażającymi na jej wystąpienie. Jednostki medyczne uprawnione do orzekania zajęły zgodne w niniejszej sprawie stanowisko, że środowisko pracy nie może być przyczyną raka skóry stwierdzonego u R. J..

W analizowanym postępowaniu, w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u R. J. przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o dokonaną szczegółowo ocenę narażenia zawodowego oraz o ostateczne orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak skóry, wydane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W orzeczeniu tym potwierdzone zostało stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim wydanym przez jednostkę orzeczniczą I stopnia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję z [...] czerwca 2016 r. złożył R. J. wnosząc o jej uchylenie, o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym podstawowych zasad procedury administracyjnej, a mianowicie:

1) art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 i nast. (w tym w szczególności art. 80 w zw. z art. 84 kpa), art. 8, art. 9 kpa poprzez wydanie skarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w tym postępowaniu, w tym w szczególności zasady praworządności oraz bez rozpatrzenia w sposób należyty materiału dowodowego w sprawie,

2) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa poprzez brak rozpatrzenia przez organ odwoławczy zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego oraz odniesienia się do nich w uzasadnieniu skarżonej decyzji,

3) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz przepisów § 6 oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), jak również § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24.07.2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. poz. 890 ze zm.).

Powyższe napuszenia, w ocenie skarżącego, doprowadziły do nieuzasadnionego przyjęcia, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór skóry, wymienionej w poz. 17 pp. 4 wykazu chorób zawodowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem -w ocenie Sądu- zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu powiatowego orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór skóry, wymienionej w pozycji 17 pkt 4 wykazu chorób zawodowych.

W aktualnym stanie prawnym, obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, przesłanki i procedurę stwierdzenia chorób zawodowych regulują przepisy art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1412 ze zm.), art. 235-2371 ustawy z 26 czerwca 1976 r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r., poz. 1367).

Zgodnie z art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Stosownie zaś do § 8 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przez orzeczenie lekarskie należy rozumieć nie każde orzeczenie, a jedynie takie, które zostało wydane przez lekarza właściwego, tj. lekarza, o którym mowa w § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W myśl tego przepisu właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, tj. jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Stosownie zaś do § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", i czyni to na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Organ inspekcji sanitarnej w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej nie może kwestionować merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Nie ma również prawa do dokonywania własnych ustaleń i samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie ma walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., której wiarygodność organ ocenia na podstawie art. 80 k.p.a. Jak wynika z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Postępowanie w tym zakresie ma jednak charakter jedynie uzupełniający w odniesieniu do wydanych uprzednio orzeczeń lekarskich, stanowiących zasadniczy materiał dowodowy w tego rodzaju sprawach (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 i wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2337/12; publikacja: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei, zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Uznanie danego schorzenia za chorobę zawodową może zatem nastąpić przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków. Po pierwsze musi to być choroba wymieniona w wykazie, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Po drugie konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Ustalenia w powyższym zakresie wymagają wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny pracy, stąd rozporządzenie wykonawcze powierzyło orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych lekarzom posiadającym określone odrębnymi przepisami kwalifikacje, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych, określonych w rozporządzeniu. Celem zagwarantowania wnikliwej oceny przesłanek zaistnienia choroby zawodowej oraz zapewnienia możliwości obrony swych praw osobie niezadowolonej z opinii specjalisty, rozporządzenie, jak już wyżej wskazano, wzorem poprzednich regulacji, wprowadza dwustopniową strukturę jednostek orzeczniczych.

Z powyższego wynika, że organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Inspektor sanitarny nie posiada kompetencji do rozpoznania choroby zawodowej, lecz jest właściwy wyłącznie do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź orzeczenia o braku podstaw do jej stwierdzenia. W tym zakresie zobowiązany jest on uwzględnić treść orzeczenia lekarskiego oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Aby więc mogło nastąpić stwierdzenie choroby zawodowej, po pierwsze musi istnieć narażenie na tę chorobę, wynikające z wykonywania pracy zawodowej. Dla stwierdzenia choroby zawodowej decydujące jest jednak jej rozpoznanie przez lekarza orzecznika i zawarcie jej w orzeczeniu.

W okolicznościach niniejszej sprawy przesłanka ta nie została spełniona, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Ostateczne orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej II stopnia z [...] grudnia 2015 r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej oraz jego korekta z dnia [...] marca 2016 r. potwierdzająca stanowisko zawarte w korygowanym orzeczeniu (zawierającym poszerzenie argumentacji w odniesieniu do zarzutów skarżącego nieuwzględnionych we wcześniejszym uzasadnieniu) wiązało organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej i stanowiło przesłankę wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 (Lex nr 315089), Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek organizacyjnych uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.

Orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia oparte o rzetelnie zgromadzoną dokumentację lekarską oraz przeprowadzone badania niespornie orzekły o rozpoznanej u R. J. chorobie: rak skóry, schorzenie wymienione w pozycji 17.4 wykazu chorób zawodowych. Jak już wyżej wskazano, to że choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych nie oznacza jednocześnie, że można ją bezspornie stwierdzić. W pierwszej kolejności lekarskie jednostki orzecznicze muszą znaleźć podstawy do uznania etiologii zawodowej danej choroby, tu: rak skóry twarzy. Analiza czynności zawodowych badanego wykazała, iż R. J. nie był narażony w środowisku pracy na substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym zgodnie z ww. rozporządzeniem, które wykazywałyby powinowactwo do wywoływania nowotworów skóry.

Natomiast promieniowanie ultrafioletowe, które zostało wymienione w "Zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej" z dnia [...].01.2014 r. jako czynnik narażenia zawodowego, nie znajduje się wśród czynników rakotwórczych wymienionych w wykazie czynników fizycznych znajdującym się w załączniku nr 1 ww. rozporządzenia.

Jednostki orzecznicze analizujące badania skarżącego, nie negowały rozpoznania u ww. raka skóry. Jednak lekarze właściwi (na mocy § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) do orzekania w zakresie chorób zawodowych, w oparciu o przeprowadzone postępowanie diagnostyczno-orzecznicze, a także po analizie oceny narażenia zawodowego nie znaleźli podstaw do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego u pacjenta schorzenia.

Odnosząc się do zaezutu skargi dotyczącego ilości faktycznie przepracowanych godzin w oczyszczalni, a co za tym idzie narażenia na oddziaływanie substancji niebezpiecznych, za organem należy stwierdzić, że jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z dnia [...].02.2016 r. wypowiedziała się już w tym zakresie cyt.: "liczba przepracowanych godzin, w zestawieniu z informacją iż analiza środowiska pracy R. J. nie wskazuje na istnienie danych o bezpośrednim narażeniu na ww. czynniki o potencjale rakotwórczym, nie daje zatem podstaw do powiązania rozpoznanej choroby z warunkami pracy". Argument ten jednoznacznie wskazuje, że liczba przepracowanych godzin nie może mieć znaczenia jeżeli w środowisku pracy nie występują czynniki o potencjale rakotwórczym.

Za niezasadny należy również uznać zarzut skargi odnoszący się do nieprawidłowej analizy badań naukowych oraz przeprowadzonej analizy zanieczyszczeń chemicznych ścieków komunalnych, które wskazują na występowanie w ściekach wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, co w powiązaniu z pkt 2 ppkt 2 załącznika Nr 1 (tj. Wykazu czynników i procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym) do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24.07.2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy – należy traktować jako proces technologiczny, w którym dochodzi do uwalniania substancji chemicznych, ich mieszanin tub czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym i wskazano procesy technologiczne związane z narażeniem na działania wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Jak wskazała jednostka orzecznicza I stopnia w orzeczeniu Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. "wymienione substancje chemiczne nie należą do związków o udowodnionym działaniu rakotwórczym lub mutagennym dla człowieka z powinowactwem do wywoływania raka skóry". Ponadto w korekcie orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. organ wskazał, że "PPIS przekazał również dane dotyczące badań próbek ścieków oczyszczonych pochodzących z Oczyszczalni w [...] w S., które wykazały że wyniki badań mieszczą się w granicach dopuszczalnych stężeń".

Na marginesie już tylko wskazać można, że "żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych - wykazania co konkretnie było przyczyną danego schorzenia." (wyrok WSA w Warszawie z 16.03.2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2203/10).

Na uwagę zasługuje fakt, że w rozpoznawanej sprawie zastosowano dodatkowo procedurę określoną w ww. § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a to z uwagi na liczne zastrzeżenia, uwagi i wątpliwości zgłaszane w toku postępowania (na różnych jego etapach) przez skarżącego. W ten też sposób powyżej przywołane orzeczenia lekarskie zostały kilkukrotnie zweryfikowane w sposób przewidziany w § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, akta zostały bowiem uzupełnione o dodatkowe wyjaśnienia. Organ I instancji kilkukrotnie zwracał się do jednostki orzeczniczej II stopnia o uzupełnienie wyjaśnień. Jednostka orzecznicza II stopnia udzielając odpowiedzi i podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko, jednocześnie odniosła się do uwag zgłaszanych przez stronę postępowania.

Z tych wszystkich przyczyn Sąd skargi nie uwzględnił. Nie podzielił podniesionych w niej zarzutów, związanych z nieuwzględnieniem w sprawie całego materiału dowodowego, braku dokładnej analizy przebiegu pracy zawodowej uwzględniającej czynności wykonywane przez skarżącego. Zarzuty dotyczące tej materii są w ocenie Sądu nieuzasadnione i sprowadzają się w istocie do polemiki merytorycznej z orzeczeniami lekarskimi wydanymi dla potrzeb sprawy i pismami uprawnionych jednostek orzeczniczych stanowiących ich uzupełnienie. Zarzuty tego rodzaju, tj. z uwagi na ich merytoryczny charakter, nie mogły zaś odnieść zamierzonego skutku (z przyczyn powyżej już przedstawionych).

Wskazać należy, że sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, a to z uwagi na: jego wydanie w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia, czy przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji ani organ, ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich. Organ może, co najwyżej, żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (tak NSA w wyroku z 15 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2908/12). (por. także: Wyrok WSA w Warszawie VII SA/Wa 1381/10 z 19.10.2010 r. - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z 5 stycznia 2007r., II OSK 1078/06 LEX nr 315089). Wskazane powyżej kwestie formalne odnoszące się do orzeczeń lekarskich w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Procedura uzupełniająca wydane w sprawie orzeczenia lekarskie została zaś zastosowana, ale tylko z uwagi na liczne zgłaszane przez skarżącego zastrzeżenia i dodatkowe opisy czynności wykonywanych zawodowo, bo orzeczenia wydane dla potrzeb niniejszej sprawy -wbrew zarzutom skargi- przedstawiają jednolite, spójne stanowisko.

Sąd podkreśla, iż analiza akt nie wykazała, aby jakiekolwiek zastrzeżenia zgłaszane przez skarżącego w toku postępowania, nie zostały wyczerpująco wyjaśnione. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, organy inspekcji sanitarnej orzekające w tej sprawie uczyniły wszystko (korzystając przy tym z przewidzianych w przepisach prawa rozwiązań), aby w sposób pełny i rzetelny wyjaśnić stan sprawy i rozwiać wątpliwości skarżącego. Postępowanie z tej też przyczyny trwało dłużej niż przewidują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a organy orzekające kilkakrotnie zwracały się do uprawnionych jednostek orzeczniczych o uzupełnienie stanowiska co do stanu zdrowia skarżącego, co doprowadzało do wydawania dodatkowych orzeczeń. W wyniku takiego działania decyzje wydane w sprawie oparte zostały o kompletny i rzetelnie zgromadzony oraz przeanalizowany materiał dowodowy, przy czym zawarte w dokumentacji opinie i orzeczenia są ze sobą zgodne. Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż materiał zgromadzony w sprawie w pełni uzasadniał wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Organ II instancji dysponując wyczerpująco zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym nie mógł bowiem wydać pozytywnego dla skarżącego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.