Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 261/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i  art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 41a  ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Teresa Randak, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

E. G., zamieszkała w P. przy ul. [...], zwana dalej "stroną", wniosła skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, znak: [...] z dnia [...]r. utrzymującą w mocy decyzję, znak: [...] z dnia [...]r.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

Decyzją, znak: [...] z dnia [...]r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwany dalej "organem", wstrzymał z urzędu wypłatę stronie części uzupełniającej emerytury rolniczej z tego powodu, że strona wydzierżawiła gospodarstwo rolne zięciowi, a następnie wnukowi i pobierała z tego tytułu świadczenie w pełnej wysokości. W tej decyzji organ ustalił, że strona pobrała nienależne świadczenie w łącznej wysokości [...] zł za okres od 1 stycznia 1991 r. do 28 lutego 2005 r. i zobowiązał stronę do zwrotu nienależnego świadczenia za okres 3 lat wstecz w łącznej kwocie [...] zł. Decyzja stała się ostateczna.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2005 r. strona wniosła o umorzenie zadłużenia, a organ odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia, jednocześnie odraczając termin zwrotu do czasu uzyskania przez stronę prawa do wypłaty emerytury w pełnej wysokości. Decyzja stała się ostateczna.

Z uwagi na przekazanie przez stronę aktem notarialnym gospodarstwa rolnego synowi decyzją z dnia [...]r. podjęto wypłatę emerytury rolniczej w pełnej wysokości od 1 stycznia 2006 r. W związku z powyższym ponownie dokonywano potrąceń nienależnie pobranych świadczeń.

W dniu 8 kwietnia 2011 r. strona złożyła wniosek o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranego świadczenia powołując się na bardzo trudną sytuację finansową, wzrost kosztów utrzymania, żywności oraz stale pogarszający się stan zdrowia, a co za tym idzie wzrost wydatków na zakup lekarstw.

Decyzją znak: [...]z dnia [...]r. organ umorzył kwotę 2.635,49 zł, która stanowi 30% z pozostałej do spłaty kwoty 8.784,97 zł. W uzasadnieniu podał, że strona jest wdową, zamieszkuje w domu, który jest własnością syna, razem z synem, synową i małoletnim wnukiem. Ma do dyspozycji pokój z aneksem kuchennym i osobną łazienką. Prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że pogorszył się jej stan zdrowia, przedkładając zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt przewlekłej choroby i konieczność systematycznego leczenia w przychodniach specjalistycznych oraz że ponosi koszty zakupu lekarstw w wysokości ok. 150,00 zł miesięcznie (udokumentowała częściowe koszty). Organ stwierdził, że strona ponosi koszty w wysokości: 86,00 zł średnio miesięcznie opłaty za telefon, 100,00 zł za energię elektryczną co dwa miesiące (resztę należności płaci syn), 20,00 zł kwartalnie za zużycie wody (resztę należności również płaci syn). Strona oświadczyła, że pozostaje jej miesięcznie ok. 200,00 zł na jedzenie i inne potrzeby. Organ stwierdził, że te okoliczności miały wpływ na podjętą decyzję.

Pismem z dnia 12 maja 2011 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy prosząc o umorzenie całej pozostałej do spłaty kwoty należności, podkreślając swoją tragiczną sytuację finansową związaną z podwyżkami cen i zwiększającymi się potrzebami w zakresie zakupu lekarstw i koniecznością korzystania z rehabilitacji. Wskazała, że za pozostające do jej dyspozycji 200,00 zł miesięcznie musi kupić nie tylko żywność, ale także środki czystości, niezbędną odzież i obuwie.

Decyzją znak: [...]z dnia [...]r. organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu opisał szczegółowo przebieg postępowania i wskazał, że przeprowadzono dodatkowe postępowanie dowodowe, w wyniku którego stwierdzono, że do kosztów utrzymania domu już wcześniej ustalonych należy doliczyć 50,00 zł miesięcznie jako koszty ogrzewania. Strona udokumentowała ubytek słuchu i konieczność noszenia aparatu słuchowego. Wskazał, że wyjaśniono podnoszoną kwestię niezbędnej rehabilitacji kręgosłupa ustalając, że strona oczekuje w kolejce na zabiegi refundowane przez NFZ i nie ponosi żadnych kosztów związanych z rehabilitacją. Organ stwierdził, że wszystkie pozostałe ustalenia dowodowe poczynione przed wydaniem decyzji z dnia [...]r. są aktualne. Wywiódł, że po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy nie znalazł podstaw do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w całości.

Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z dnia [...]r. strona, pismem z dnia 27 czerwca 2011 r., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zwróciła się o pozytywne załatwienie jej wniosku o umorzenie należności z tytułu niesłusznie pobranego świadczenia, opisując swoją sytuację materialną i zdrowotną oraz wyjaśniając powody pobrania świadczenia, które jej nie przysługiwało w takiej wysokości.

Organ nie przekazał tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzją, znak: [...]z dnia [...]r. organ postanowił uwzględnić skargę w całości i uchylić zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. Wskazał, że dostrzegł, że decyzja z dnia [...]r. wydana z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została wydana przez tę samą osobę, co poprzedzająca ją decyzja z dnia [...]r. Stwierdził, że jest to naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i dlatego na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił skarżoną decyzję w trybie autokontroli. Pouczył, że od tej decyzji nie przysługuje odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu [...]r. organ wydał decyzję, znak: [...] tożsamą co do treści rozstrzygnięcia i uzasadnienia z decyzją z dnia [...]r. i z identycznym pouczeniem o służącej stronie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pismem z dnia 2 października 2011 r. strona złożyła skargę na decyzję z dnia [...]r. wnosząc o przychylenie się do jej wniosku o umorzenie całej kwoty pozostałej do spłaty z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Wskazała, że jej sytuacja materialna i zdrowotna się pogarsza, a za otrzymywane świadczenie nie jest już w stanie wyżyć. Została ukarana za coś, co zrobiła nieświadomie, a organy nie udzieliły jej informacji, wyjaśnień, ani pomocy.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Opisał stan faktyczny sprawy i przebieg postępowania. Stwierdził, że strona nie sformułowała wyraźnych zarzutów dotyczących skarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Podtrzymał swoje stanowisko zawarte w skarżonej decyzji, wskazując, że znajduje ono oparcie w ustaleniach dowodowych i obowiązujących przepisach prawnych.

Postanowieniem V SA/Wa 2350/11 z dnia 12 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r. strona ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę podtrzymując swoje stanowisko zawarte w skardze i dodatkowo je uzasadniając. Wniosła o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty.

Na rozprawie skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w skardze, podkreśliła, że nie jest w stanie uiścić zaległych należności, gdyż otrzymuje jedynie 600,00 zł emerytury i z tej kwoty musi się w całości utrzymać. Prosi o uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona, choć z innych powodów niż zarzuciła strona skarżąca, a które to powody Sąd wziął pod uwagę na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a..

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.) Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.)

Z przedłożonych przez organ administracji akt wynika, że sprawa toczyła się w przedmiocie umorzenia należności Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. W decyzji wydanej w I instancji organ umorzył 30% z kwoty nienależnie pobranej przez stronę pełnej emerytury rolniczej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona domagała się umorzenia całej należności i swoją prośbę podtrzymywała w całym postępowaniu administracyjnym, a także skierowała ją do Sądu. W tym miejscu trzeba stronie wyjaśnić, że sądy administracyjne nie są uprawnione do podejmowania merytorycznych decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji; ich rolą jest – jak wyżej wskazano – kontrola działalności administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem.

Skarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 36 ust. 1, 2 i 3 ustawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje w sprawach:

1) podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie;

1a) zmiany warunków ubezpieczenia, a także stwierdzenia obowiązku opłacania składki, o której mowa w art. 17 ust. 2;

1b) stwierdzenia obowiązku opłacania dodatkowej składki miesięcznej, o której mowa w art. 17 ust. 4;

2) (uchylony);

2a) przedłużenia prawa do renty rolniczej szkoleniowej;

3) ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru;

4) zawieszenia prawa do świadczeń;

5) zawieszenia lub wstrzymania wypłaty świadczeń oraz wznowienia zawieszonej lub wstrzymanej wypłaty;

6) zwrotu nienależnie pobranych świadczeń;

7) przyznania odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń;

8) potrącenia składek na ubezpieczenie lub innych należności ze świadczeń z ubezpieczenia;

9) wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, z zastrzeżeniem ust. 1a;

10) o których mowa w art. 41a i 55 (ust. 1).

Prezes Kasy może upoważniać do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1, pracowników Kasy. Ponadto Prezes Kasy i Prezes Zakładu mogą postanowić, że określone decyzje będą wydawane, z upoważnienia Prezesa Kasy, przez pracowników Zakładu (ust. 2). Od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (ust. 3).

Stosownie do art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Z treści przytoczonych wyżej przepisów prawnych wynika, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje administracyjne między innymi w sprawach umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. W związku z treścią art. 36 ust. 3 ustawy, na mocy wnioskowania a contrario, w tych sprawach nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Od decyzji wydanej w I instancji odwołanie nie służy, ale strona może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy służy skarga do sądu administracyjnego.

Decyzje w sprawach umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń mają charakter uznaniowy. Przepis prawa materialnego upoważniając wyraźnie organ administracji do działania na zasadzie uznania, jednocześnie przyznaje temu organowi możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia. Norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że Prezes Kasy może, ale nie musi umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Orzekając w sprawie winien rozważyć, czy w sprawie zachodzi ważny interes strony, uwzględnić jej możliwości płatnicze oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Prawidłowe zastosowanie zasad uznania administracyjnego wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA, sygn. akt I SA/Gd 1507/00). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem

przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a., zarówno w zakresie bezpośredniego zastosowania tego przepisu, jak i dalszych działań organu będących konsekwencją naruszenia tego przepisu prawnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Nadto Sąd zastosował w sprawie przepis art. 135 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia" i na mocy tego przepisu usunął z obrotu prawnego także decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]r., znak: [...], poprzedzającą skarżoną decyzję.

Decyzją, znak: [...]z dnia [...]r. organ – działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. - postanowił uwzględnić skargę strony w całości i uchylić zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. w trybie autokontroli. Pouczył, że od tej decyzji nie przysługuje odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Warunkiem skorzystania z uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., III SA 1804/02, ONSA WSA 2005, nr 1, poz. 9, wskazał, że organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA (przepis prawny poprzednio obowiązujący w tej kwestii), jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Stanowisko to zachowało pełną aktualność na tle aktualnie obowiązującego przepisu. Zadośćuczynienie skardze w całości, w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a., to doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi. To oczekiwanie strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy należy odnosić do meritum sprawy. Brak przeto możliwości zastosowania art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. przez organ administracji i podjęcia decyzji w trybie autokontroli, jeżeli organ nie podziela niektórych zarzutów skargi. Organ administracji publicznej, w razie uwzględnienia skargi w trybie autokontroli, obowiązany jest wykonać czynności przewidziane w art. 54 § 2, a więc przekazać skargę wraz z aktami sądowi administracyjnemu. Decyzja wydana w trybie autokontroli jest decyzją ostateczną i podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Sąd stwierdza, że decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]r., znak: [...]została wydana z naruszeniem przepisu art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Z treści skargi strony na decyzję z dnia [...]r. jednoznacznie wynika, że strona domaga się umorzenia w całości należności Kasy z tytułu świadczeń nienależnie pobranych. Decyzja z dnia [...]r. tego żądania nie uwzględnia. Uchylenie decyzji z dnia [...] nie jest uwzględnieniem skargi w całości. Jeżeli zamiarem organu nie było uwzględnienie skargi w całości, nie był uprawniony do wyeliminowania wadliwej decyzji poprzez zastosowanie trybu autokontroli. Naruszenie przepisu art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. nie budzi żadnych wątpliwości. Nadto organ nie zamieścił w decyzji orzeczenia na okoliczność stwierdzenia, czy ta decyzja została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa, chociaż zamieszczenie takiego rozstrzygnięcia w decyzji było jego obowiązkiem. Sąd stwierdza, że także pouczenie o prawie zaskarżenia zawarte w decyzji z dnia [...]r. jest błędne. Wbrew przekonaniu organu w stosunku do tej decyzji nie służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz skarga do sądu administracyjnego. Nie jest to bowiem decyzja wydana w I instancji, lecz decyzja wydana w miejsce decyzji ostatecznej, na którą służyła skarga do sądu administracyjnego. Nadto Sąd stwierdza, że orzekając w trybie autokontroli organ uchybił przepisowi art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie jest przedmiotem skargi jest obowiązany – w każdym przypadku – przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Skarga nie jest bowiem kierowana do organu, lecz za jego pośrednictwem do sądu, który jest adresatem skargi. Z akt sprawy wynika, że skarga na decyzję z dnia [...]r. nie została przekazana do sądu.

Konsekwencją wydania wadliwej decyzji w trybie autokontroli było wydanie kolejnej decyzji, a to decyzji z dnia [...]r. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ nie mógł zgodnie z prawem takiej decyzji wydać. Gdyby prawidłowo zastosował przepis art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a., to w decyzji wydanej w trybie samokontroli uwzględniłby w całości żądanie strony. Nie byłoby powodów do wydawania kolejnej decyzji. Jeżeli natomiast nie miał zamiaru umorzyć w całości należności Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, był obowiązany pozostawić sądowi administracyjnemu rozstrzygnięcie w przedmiocie legalności decyzji z dnia [...]r. W takiej sytuacji również nie byłoby powodów do wydania skarżonej decyzji.

Organ naruszył przepis proceduralny art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a., czego bezpośrednim skutkiem było wydanie wadliwej decyzji z dnia [...]r.; zaś pośrednim, w konsekwencji wprowadzenia tej decyzji do obrotu prawnego - wydanie decyzji z dnia [...]r. Niewątpliwie naruszenie przepisu art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że do końcowego załatwienia sprawy niezbędne jest usunięcie z obrotu prawnego skarżonej decyzji oraz – w związku z treścią art. 135 ustawy p.p.s.a. - decyzji ją poprzedzającej, tj. decyzji z dnia [...]r., która została wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Usunięcie z obrotu prawnego obydwu wyżej opisanych decyzji powoduje, że sprawa wraca na etap skargi złożonej na decyzję z dnia [...]r. W konsekwencji organ będzie obowiązany do przekazania skargi do sądu administracyjnego wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, zgodnie z art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a. Nie uchybia to uprawnieniu organu do zastosowania autokontroli w trybie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. W takim jednak przypadku organ będzie zobowiązany do uwzględnienia skargi w całości, co w okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza umorzenie w całości należności Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z tytułu nienależnie pobranych przez stronę świadczeń.

W dalszym postępowaniu organ winien uwzględnić ocenę prawną i zalecenia wyrażone w niniejszym wyroku.

O uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a.