Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 990/96
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1997-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 20 par. 1 , art. 90
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 października 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe.
Teza: 1. Upadły podmiot pozostaje podatnikiem podatku VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ obowiązanym do zapłaty podatku od czynności określonych w art. 2 tej ustawy, z tym że w czynnościach tych reprezentuje upadłego syndyk.

2. Ustawa o VAT nie przewiduje zwolnienia podatkowego od sprzedaży towarów i usług w toku postępowania upadłościowego.

3. Data zaprzestania działalności, a więc sprzedaż ostatniego składnika majątku, a nie data ogłoszenia upadłości stanowi podstawę do unieważnienia NIP.

TEZY

1. Upadły podmiot pozostaje podatnikiem podatku VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ obowiązanym do zapłaty podatku od czynności określonych w art. 2 tej ustawy, z tym że w czynnościach tych reprezentuje upadłego syndyk.

2. Ustawa o VAT nie przewiduje zwolnienia podatkowego od sprzedaży towarów i usług w toku postępowania upadłościowego.

3. Data zaprzestania działalności, a więc sprzedaż ostatniego składnika majątku, a nie data ogłoszenia upadłości stanowi podstawę do unieważnienia NIP.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna. Zaskarżona decyzja w pełni odpowiada prawu i nie narusza wskazanych w skardze przepisów w najmniejszym stopniu.

Przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./ przewidują uznanie podmiotu gospodarczego za upadły w warunkach określonych w art. 1 par. 1 i 3. Datą ogłoszenia upadłości jest data postanowienia sądu w tym przedmiocie /art. 15/. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci z mocy samego prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości, jako też nabytym w toku postępowania. Majątek ten stanowi masę upadłości /art. 20 par. 1 Prawa upadłościowego/. Masa upadłości stanowi oznaczenie wszystkich przedmiotów majątkowych wchodzących w jej skład i jest ona przedmiotem, a nie podmiotem prawa.

Ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nie pozbawia go podmiotowości prawnej ani prawa własności majątku, powoduje jedynie odjęcie zarządu i możności korzystania i rozporządzania majątkiem. Upadły podmiot pozostaje więc w dalszym ciągu podmiotem praw i obowiązków jak i właścicielem majątku, nie może jedynie zarządzać ani reprezentować majątku wchodzącego w skład masy. Czynności prawne jak i procesowe podejmuje za upadłego i na jego rachunek syndyk, który zgodnie z art. 90 Prawa upadłościowego z mocy prawa obejmuje majątek upadłego i zarządza nim oraz reprezentuje go w postępowaniu dotyczącym mienia wchodzącego w skład masy /art. 60 Prawa upadłościowego/, w tym także w postępowaniu administracyjnym i administracyjnosądowym.

Przedstawione wyżej określenie pozycji prawnej upadłego, syndyka i masy upadłości zgodne jest z utrwaloną w doktrynie i orzecznictwie sądowym interpretacją powołanych przepisów. Dla przykładu wskazać należy komentarz Zdzisława Świebody do Prawa upadłościowego /Wydawnictwo Prawnicze 1996 r./, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1995 r. AZP 10/95 /OSNAPU 1995 nr 22 poz. 270/.

Odmienne wywody skargi na tle art. 90 i art. 20 par. 1 Prawa upadłościowego, że syndyk wykonuje wyłącznie czynności egzekucyjne wobec masy upadłości i że nie reprezentuje upadłego w czynnościach prawnych nie mają uzasadnienia prawnego.

Nie ma również uzasadnienia prawnego pogląd skarżącego, że Prawo upadłościowe stanowi lex specialis w stosunku do wszelkich innych ustaw i wyłącza ich stosowanie. Prawo upadłościowe przewiduje jedynie ograniczenie swobody działania określonych podmiotów w zakresie zarządu i rozporządzania majątkiem w celu zaspokojenia ich wierzycieli, nie przewiduje natomiast jakichkolwiek zwolnień z obowiązków podatkowych.

We wspomnianej uchwale Sądu Najwyższego jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z dnia 13 września 1996 r. SA/Lu 2149/95 /Monitor Podatkowy 1997 nr 3 str. 83/, z dnia 25 listopada 1994 r. SA/Po 1952/94 /Biuletyn Skarbowy Ministra Finansów 1996 nr 2 str. 31/, z dnia 20 stycznia 1995 r. SA/Kr 198/95 /Fiskus 1996 nr 5 str. 14/ w sposób jednoznaczny przyjmuje się, że ogłoszenie upadłości nie zwalnia upadłego podmiotu od obowiązków podatkowych. Upadły podmiot pozostaje podatnikiem podatku VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT obowiązanym do zapłaty podatku od czynności określonych w art. 2 tej ustawy, z tym, że w czynnościach tych reprezentuje upadłego syndyk. Oczywiste jest i tak przyjęły organy podatkowe w niniejszej sprawie, że syndyk nie jest podmiotem zobowiązanym podatkowo, lecz obejmując zarząd majątkiem upadłego działa w jego imieniu i na jego rachunek we wszystkich czynnościach prawnych.

W ramach tej reprezentacji syndyk obowiązany był wykonać obowiązek podatkowy upadłego i naliczyć oraz odprowadzić do urzędu skarbowego podatek VAT od czynności sprzedaży towarów i usług. Przepis art. 120 Prawa upadłościowego dotyczy głównie skutków cywilnoprawnych, a zwłaszcza określonych w art. 897 Kpc. Natomiast źródłem obowiązków publicznoprawnych w zakresie podatku VAT jest omawiana ustawa o podatku VAT, a nie art. 120 Prawa upadłościowego.

Ustawa o podatku VAT nie przewiduje zwolnienia podatkowego od sprzedaży towarów i usług w toku postępowania upadłościowego.

Zatem zasadnie i zgodnie z powołanymi przepisami organy podatkowe określiły zobowiązanie podatkowe upadłego Państwowego Ośrodka Maszynowego za omawiany okres. Kwotowe wyliczenie tego zobowiązania nie było kwestionowane.

Zarzut skargi, że Urząd Skarbowy nie unieważnił NIP z chwilą ogłoszenia upadłości jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy o VAT, w brzmieniu obowiązującym w 1994 r., unieważnienia NIP dokonuje urząd skarbowy z chwilą zaprzestania działalności w wyniku m.in. upadłości. Z treści przepisu wynika jednoznacznie, że data zaprzestania działalności, a więc sprzedaż ostatniego składnika majątku, a nie data ogłoszenia upadłości stanowi podstawę do unieważnienia NIP. Wynika z tego, że syndyk dokonujący sprzedaży majątku upadłego w jego imieniu i na jego rachunek posługuje się jego NIP.

W świetle przedstawionego stanowiska oczywiste jest, że skoro upadły podmiot był podatnikiem zobowiązanym do pobrania i odprowadzenia należnego podatku VAT od sprzedaży składników jego majątku, Urząd Skarbowy uprawniony był do kontrolowania jego działalności w trybie art. 32 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Zarzut naruszenia art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa jest oczywiście bezzasadny, bowiem kompetencję organu odwoławczego przy rozpoznaniu odwołania wyznacza ściśle art. 138 Kpa, który nie przewiduje możliwości orzeczenia przez ten organ nieważności decyzji organu I instancji.

Pełnomocnik skarżącego pomylił zapewne uprawnienie organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji określone w art. 157 Kpa w trybie nadzwyczajnym

Reasumując wszystkie zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, wobec czego skarga podlega oddaleniu z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.