Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 234/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3 par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 61  par. 1 i par. 5 , art. 61 a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 24, art. 25, art. 28, art. 31, art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 234/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym uproszczonym sprawy ze skargi Y. B. na postanowienie Wojewody z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2021 r. znak: WO-II.621.1.146.2021, Wojewoda Małopolski działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 1441 oraz art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn zm.; dalej k.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 października 2021 r. znak: SA 02.2.2.5343.1108.2021 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu M. G. na pobyt stały w lokalu nr [...] A przy ul. [...] w K.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2021 r., Y. B. (dalej: skarżący) złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu M. G. na pobyt stały w lokalu nr [...] A przy ul. [...] w K.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2021 r. Urząd Miasta Krakowa - Referat Postępowań Administracyjnych wezwał skarżącego do wykazania legitymacji prawnej, tj. przedstawienia oryginału aktualnego tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] [...] A w K. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił jedynie odpis zwykły księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu nr [...], z którego wynika, że jest współwłaścicielem tego lokalu. Skarżący poinformował także, że w budynku pod adresem: K, ul. [...] nie istnieje lokal oznaczony nr [...] A.

Z uwagi na fakt, że dokument stwierdzający, iż skarżący posiada aktualny tytuł prawny do lokalu przy ul. [...] [...] A w K nie został przedłożony do akt sprawy, Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia 18 października 2021 r. znak: SA 02.2.2.5343.1108.2021, odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ powołał także treść art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Końcowo organ zaznaczył, że nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Wyodrębnienie własności lokali i podział fizyczny budynku przy ul. [...] w K nastąpił wiele lat po zgłoszeniu pobytu stałego M. G., a zatem wydaje się, że właściwym będzie zgłoszenie zmiany numeracji mieszkań w nieruchomości do Referatu Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych.

W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie, skarżący zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania, podczas gdy w toku sprawy skarżący wykazał, że posiada interes prawny, a dokonanie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania jest jedyną słuszną i prawnie dopuszczalną drogą do doprowadzenia stanu formalnego do stanu zgodnego ze stanem faktycznym. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. poprzez brak prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania M. G., podczas gdy organ był w dyspozycji pism zawierających wnioski dowodowe z których wynikało, że M. G. zajmuje lokal [...] jedynie dla pozoru i w nim nie zamieszkuje. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2021 r., Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ zaznaczył, że jest władny orzec w niniejszej sprawie wyłącznie w kwestii słuszności samej odmowy wszczęcia postępowania przez Prezydenta Miasta Krakowa. Tylko tej kwestii dotyczy bowiem zaskarżone postanowienie.

Wojewoda podkreślił, że organ I instancji poinformował skarżącego, że w sprawie dotyczącej zmiany numeracji lokali w nieruchomości należy zwrócić się do Referatu Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych oraz przedłożyć dokumenty, z których będzie wynikała zmiana numeracji lokalu w rzeczonym budynku (np. protokół z inwentaryzacji lokalu). Organ odwoławczy przytoczył treść art. 11 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm.). Podkreślił, że art. 11 ust. 2b ww. ustawy wskazuje, że usunięcie niezgodności może polegać w szczególności na sprostowaniu danych nieprawidłowych lub uzupełnieniu danych.

Reasumując, Wojewoda Małopolski stwierdził, że wobec braku możliwości podejmowania przez organ administracji działań nieprzewidzianych w przepisach prawa, zachodzi przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a k.p.a. Tym samym organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wszczęcie postępowania administracyjnego w celu realizacji żądania skarżącego nie jest możliwe.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwą i nieuwzględniającą zasad logiki i doświadczenia życiowego, ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaniechanie dopuszczenia jako dowód zeznań świadka T. R., a także brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie w treści uzasadnienia istotnych okoliczności i faktów, które to naruszenie skutkowało dokonaniem niepełnych ustaleń faktycznych przejawiającym się w braku ustalenia, że w nieruchomości przy ul. [...] nigdy nie istniał lokal o numerze [...] A oraz błędnym ustaleniu, że po stronie wnioskodawcy nie występuje interes prawny we wszczęciu postępowania.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art 61 § 1 k.p.a., poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego, podczas gdy w toku sprawy skarżący wykazał interes prawny wnioskodawcy, a dokonanie anulowania czynności materialno–technicznej zameldowania jest jedyną słuszną i prawnie dopuszczalną drogą do doprowadzenia stanu dokumentowego (formalnego) do stanu zgodnego ze stanem faktycznym.

Skarżący podniósł także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 61 § 1 k.p.a. poprzez brak prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania M. G., podczas gdy organ był w dyspozycji pism zawierających wnioski dowodowe, z których wynikało, że M. G. zajmuje lokal nr [...] jedynie dla pozoru i w nim nie zamieszkuje. Dalej skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, pominięcie w czasie prowadzenia postępowania zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, przejawiające się w ignorowaniu okoliczności faktycznych podawanych przez wnioskodawcę i zobowiązywaniu wnioskodawcy do dostarczenia dokumentów niemożliwych do uzyskania (albowiem lokal [...] A nigdy w nieruchomości nie istniał i nie nastąpiła zmiana numeracji lokali, nie ma więc możliwości przedłożenia dokumentów na okoliczność ustalenia, że zmiana taka nastąpiła).

Końcowo skarżący zarzucił naruszenie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez brak usunięcia niezgodności między stanem faktycznym, a danymi dotyczącymi zameldowania i brak anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu M. G. na pobyt stały w lokalu numer [...] A przy ul. [...] w K.

Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka: J. S. (zarządcy nieruchomości) na okoliczność ustalenia, że w nieruchomości nigdy nie istniał lokal o numerze [...] A. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 k.p.a. stosuje się odpowiednio.

W ocenie Sądu organy słusznie przyjęły, że skarżący w tej sprawie nie posiada statusu strony postępowania administracyjnego.

W świetle przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, obowiązek meldunkowy obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego i czasowego, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych.

Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego, służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Oznacza to, że nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Decyzja o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego w lokalu, nie ogranicza prawa do przebywania w lokalu, ani też nie powoduje utraty prawa własności, czy współwłasności do tego lokalu, ani też nie przywraca prawa posiadania, czy też prawa własności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2012 r., sygn. II OSK 2284/12, opubl. w CBOSA). Z tego względu argumenty skarżącego jakoby okoliczność, że w lokalu nr [...] A zameldowane są osoby, miała powodować dla właściciela lokalu nr [...] szereg utrudnień, bowiem osoby te, zajmujące lokal nr [...], jak twierdzi skarżący "pozornie", podczas interwencji Policji legitymować się mają dokumentami potwierdzającymi fakt ich zameldowania w lokalu nr [...] A. Pomijając fakt, że twierdzenie to jest wzajemnie sprzeczne bowiem jeżeli wymienione osoby miałyby zajmować lokal jedynie "pozornie", a nie faktycznie, to Policja podejmując interwencje, nie mogłaby zastać ich w przedmiotowym lokalu, wskazać należy, że problemy skarżącego związane z zajmowaniem przez kogokolwiek lokalu, którego skarżący jest współwłaścicielem, bez zgody osób uprawnionych do dysponowania tym lokalem, leżą poza kognicją sądów administracyjnych, zatem celem ich rozwiązania, skarżący winien zwrócić się do sądu powszechnego z właściwym żądaniem.

Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 24 i nast. w/w ustawy) właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności, jest obowiązany, na podstawie zgłoszenia, dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, przewidujące wydanie decyzji, określone zostały w art. 31 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy, przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu.

Stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z ust. 2, wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.

Skarżący żadnym dowodem nie wykazał aby w dacie rejestracji pobytu stałego, osoba zameldowana w lokalu nr [...] A przy ul. [...] w K, w takim lokalu nie zamieszkiwała z zamiarem stałego w nim przebywania, nie wykazał on też aby taki lokal był tożsamy z lokalem nr [...] w tym budynku, którego jest on współwłaścicielem.

Rejestracja zameldowania nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym do własności lokalu, w którym zostało dokonane zameldowanie. Podstawą zameldowania powinno być jedynie ustalenie, czy osoba zgłaszająca przebywała pod danym adresem z zamiarem przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu w dacie zameldowania.

Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o ewidencji ludności w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów postępowania tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach postanowień przedstawiły w wystarczający sposób motywy podjętych rozstrzygnięć w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a. Jak już powyżej wskazano bezspornym jest, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu nr [...] A przy ul. [...] w K, nie przedstawił też żadnego dowodu, który wskazywałby, że lokal nr [...] A jest tożsamy z lokalem nr [...] w tym budynku. Już te okoliczności stanowiły podstawę do wydania przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Z tej też przyczyny organy nie były obowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego, co czyni zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. bezpodstawnym. Następnie organy należycie uzasadniły powody, dla których uznały brak podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mógł zostać uwzględniony bowiem co do zasady przed sądem administracyjnym nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego. Sąd administracyjny kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone orzeczenie. Od tej zasady istnieje jeden wyjątek w art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające, ale jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy dowód taki pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 2131/17, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.