Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1210/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 119, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2021 r. znak [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 czerwca 2021 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r, poz. 735 ze zm.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej D. F. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2021 r., znak: [...], odmawiającej D. F. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na matkę F. R., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyżej opisaną decyzją organ l instancji odmówił D. F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką F. R., urodzoną [...] 1957 r., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, iż w dniu 8 lutego 2021 r. wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad matką F. R., która legitymuje się Orzeczeniem o Stopniu Niepełnosprawności wydanym w dniu 8 września 2008 r., znak: [...], przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, którym F. R. została na stałe zakwalifikowana do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym stwierdzono, że niepełnosprawność u F. R. istnieje od 2001 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się również od 2001 r.

Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką i z tego tytułu decyzją z dnia [...] 2020r. znak: [...] przyznano jej specjalny zasiłek opiekuńczy.

W ocenie organu l instancji w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem z dokumentacji wynika, że niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki – F. R. - nie powstała w okresie wymaganym przez art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ przyznał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, lecz wywodził, że skoro skutkiem wejścia w życie w/w wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa i Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, to w tej sytuacji tylko i wyłącznie na ustawodawcy ciąży obowiązek poprawienia stanu prawnego w tym zakresie. Natomiast organ realizujący ustawę o świadczeniach rodzinnych, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 6 k.p.a. obowiązany jest do dosłownego realizowania art. 17 ust. 1b w/w ustawy jako pozostającego nadal obowiązującego i aktualnego przepisu prawa.

W związku z tym organ I instancji stwierdził, że istnieje negatywne przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla D. F. w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto organ wskazał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy występuje jeszcze jedna negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, bowiem nie jest możliwe przyznanie jednocześnie dwóch świadczeń z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a strona ma już przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Wobec tego postanowiono jak na wstępie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w/w ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wskazała, że organ l instancji nie zastosował art. 27 ust. 5 w związku z art. 17 ust. 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to nie uwzględnił faktu, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo do wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ustawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu l instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.). Zdaniem Kolegium stanowisko organu I instancji jest nieprawidłowe i wynika z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności wskazanych w art. 17 ust. 1b tej ustawy.

Organ odwoławczy podniósł, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13

Organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko prawne organu l instancji, co do treści powołanego przepisu prawa materialnego (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych) w kontekście skutków omawianego wyroku Trybunału nie zasługuje na akceptację.

Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, to jest F. R., urodzonej [...] 1957 r., powstała w wieku 44 lat, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił jednak, że w sprawie niniejszej ustaleniu podlega także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.

Z załączonego zaś do akt sprawy wywiadu środowiskowego dotyczącego opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką wynika, iż F. R. mieszka wspólnie ze skarżącą i ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy w czynnościach życia codziennego, takich jak toaleta codzienna, ubranie się, przygotowanie posiłków, utrzymanie porządku i czystości w domu, pomoc w rehabilitacji.

Wszystkie opisane wyżej czynności wykonuje skarżąca. Zakres wymienionych wyżej czynności ustalonych w trakcie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wykonywanych w ramach opieki nad matką jest tożsamy z czynnościami wymienionymi w oświadczeniu skarżącej z dnia 18 listopada 2020 r. (tj. pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowaniu posiłków, podawaniu lekarstw, pomoc w rehabilitacji, utrzymaniu czystości w domu). W oświadczeniu z dnia 5 lutego 2021 r. skarżąca podaje szerszy zakres czynności wykonywanych w ramach pomocy i opieki zapewnianej matce polegający na: załatwieniu spraw urzędowych (w razie potrzeb) opłacaniu rachunków (raz w tygodniu), organizowaniu wizyt lekarskich (raz w miesiącu), robieniu zakupów, wyjścia do kościoła i na spacery.

W ocenie organu odwoławczego wykazany zakres opieki nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z akt sprawy nie wynika, aby niepełnosprawna F. R. była osobą obłożnie chorą (leżącą) i w związku z tym wymagała całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna. Natomiast takie czynności jak: przypominanie o zażywaniu leków, przygotowanie posiłków, utrzymywanie kontaktu z placówkami służby zdrowia, towarzyszenie podczas wizyt, robienie zakupów, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Ponadto organ podkreślił, że są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, czy też prowadzą gospodarstwo rolne i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z powyższego bezspornie wynika, iż wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, będącą osobą kontaktową, jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie pozwalającej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego zdaniem organu odwoławczego nie można przyjąć, iż skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, a tym samym uznać należy, iż nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ze względu na jej rozmiar powoduje brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Organ odwoławczy zauważył, iż z przedłożonego przez skarżącą załącznika nr 1 do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że oprócz niej jest jeszcze pięć osób - jej rodzeństwo - zobowiązanych do alimentacji na rzecz niepełnosprawnej F. R. i tylko w stosunku do jednej osoby – B. C. istnieją obiektywne okoliczności uniemożliwiające jej sprawowanie opieki w sposób bezpośredni. Natomiast w stosunku do pozostałych okoliczności takie nie zachodzą. B. L. mieszka w tej samej miejscowości co matka i nie pracuje (zrejestrowana w PUP). Z kolei M. P. (również zamieszkujący w tej samej miejscowości co matka) pracuje, S. L. mieszka na terenie Grecji i tam pracuje. P. S. zamieszkała w W (N) nie pracuje, wychowuje dziecko. Wskazane okoliczności - wykonywanie pracy zawodowej, czy zamieszkiwanie w innej miejscowości, posiadanie rodziny nie zwalnia tych osób z jego spełniania, bowiem obowiązek alimentacyjny nie musi polegać tylko na osobistych staraniach osób zobowiązanych do alimentacji względem niepełnosprawnego rodzica, ale może przybrać także inną formę pomocy takiej osobie, np. współopłacenie usług opiekuńczych.

Organ odwoławczy podniósł, że skarżąca nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z tym w przedmiotowej sprawie nie dochodzi do zbiegu uprawnień do świadczeń opiekuńczych przewidzianych w ustawie, a tym samym w sprawie nie ma zastosowania art. 27 ust. 5 ustawy.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła skargę skarżąca D. F., która zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2021 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącej, jak wynika z zebranego w sprawie materiału, skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.").

W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111; powoływanej dalej jako "u.ś.r."), która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

W przedmiotowej sprawie istotą sporu jest ustalenie, czy organ prawidłowo odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wyjaśnić należy, że przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały wskazane przez ustawodawcę w art. 17 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z art. 17 ust. 5 nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W ocenie Sądu zasadna jest argumentacja organu odwoławczego odnosząca się do relacji między zakresem sprawowanej opieki ustalonym w oparciu o wywiad środowiskowy a możliwością podjęcia przez skarżącą pracy, choćby w niepełnym wymiarze. Z przeprowadzonego w dniu 18.11.2020 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz przedłożonych dokumentów wynika, że zakres czynności wykonywanych podczas opieki nad matką obejmuje zakupy, sprzątanie, pomoc przy wykonywaniu czynności higienicznych, przygotowywanie posiłków, pomoc w ubieraniu się, podawanie leków, pomoc w rehabilitacji. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, by F. R. nie mogła się samodzielnie poruszać. Należy podnieść, że wymienione wyżej czynności nie należą do czynności ekstraordynaryjnych, których wykonywania nie można by pogodzić z wykonywaniem pracy, choćby w niepełnym jej wymiarze.

Nadto podkreślić należy, że F. R. ma jeszcze pięcioro dzieci, z których dwoje pracuje (S. L., M. P.), córka P. S. wychowuje dziecko, córka B. C. pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad dzieckiem, a B. L. jest zarejestrowana jako bezrobotna. Wykonywanie pracy czy inne zajęcie nie zwalniają z wykonywania względem matki obowiązku alimentacyjnego – albo osobiście, albo poprzez osoby trzecie. Skarżąca może podjąć pracę w czasie, gdy pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji będą się opiekować matką, poza godzinami swojej pracy. Należy podkreślić, że jedna z córek jest bezrobotna, więc ma czas, którzy może poświęcić na opiekę nad matką.

Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny - w zależności od tego, kto sprawowania opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej w art. 17 u.ś.r. kategorii osób.

To nie rodzina ma prawo decydować, komu spośród jej członków powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, lecz decyduje o tym przepis prawa [por. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz, Warszawa 2017; dostęp el./Legalis]. Na przykład okoliczność, że jedna z osób zobowiązanych do alimentacji pracuje, wobec czego nie może osobiście sprawować opieki, nie uprawnia do przyznania "automatycznie" świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie zobowiązanej do alimentacji. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru i nie zwalnia tej osoby z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na przykład na opłaceniu osoby trzeciej, która tą opiekę zapewni. Może to być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności. Wyłącznie deklarowana wola, nawet urzeczywistniona w sprawowaniu opieki nad daną osobą, czy własny, swobodny wybór (zgoda czy też brak chęci) członków rodziny w tej mierze, które są przejawem subiektywnego nastawienia i własnej decyzji, nie są wystarczające dla przełamania ustawowych reguł przyznawania świadczenia.

Reasumując należy podnieść, że decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem, nie doszło do naruszenia zasady legalności (art. 6 k.p.a.). Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. organ wyjaśnił wszystkie przesłanki faktyczne i prawne leżące u podstaw wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.