Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 552/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Po 759/19 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 grudnia 2019 r. (sygn. akt III SA/Po 759/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę A. G. (dalej zwanego "Skarżącą") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwanego "ZUS") z [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżąca wystąpiła do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Powołała się na swoją trudną sytuację materialną, finansową i rodzinną.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. (nr [...]) ZUS:

1) działając na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.) odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, a także odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych – w łącznej wysokości [...] zł;

2) działając na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem MGPiPS z 31 lipca 2003 r.") odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem składek – w łącznej wysokości [...] zł.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2019 r. Uznał, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani w art. 28 ust. 3a tej ustawy i § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. Na podstawie przedłożonych dokumentów ZUS przedstawił sytuację majątkową i rodzinną Skarżącej. Stwierdził, że Skarżąca:

– prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z niepełnoletnimi córkami;

– jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 105 m² w [...];

– ma udział o wartości 2500 zł w spółce z o.o.;

– [...] lipca 2019 r. zawiesiła działalność gospodarczą, z której w 2018 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł (w 2017 r. dochód wyniósł [...] zł, a w 2016 r. [...] zł);

– jest zatrudniona w [...] (otrzymując wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto) oraz jest zgłoszona jako osoba wykonująca umowę zlecenia w firmie [...];

– posiada dochód z alimentów w wysokości 1600 zł;

– nie pobiera świadczenia rentowego lub emerytalnego, ani zasiłków z pomocy społecznej lub innych form pomocy;

– ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem (600 zł miesięcznych opłat, 600 zł opłat eksploatacyjnych, 100 zł kosztów leczenia, 2500 zł innych wydatków);

– ma zobowiązania pieniężne z tytułu podatków (1363 zł) i kredytów ([...] zł; łączna miesięczna kwota spłat wynosi 2745 zł);

– oświadczyła, że nie jest w stanie regulować płynnie i na bieżąco zobowiązań pieniężnych.

Zdaniem ZUS, nie można jednoznacznie stwierdzić, że zapłata należności składkowych przez Skarżącą (szczególnie w drodze układu ratalnego) może doprowadzić do konieczności sięgnięcia przez nią do środków państwa. ZUS zwrócił uwagę, że Skarżąca odpowiada za zadłużenie całym majątkiem – zarówno obecnym, jak i przyszłym. Wobec tego w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, to umorzenie należności byłoby przedwczesne. ZUS podkreślił, że Skarżąca jest w wieku największej aktywności zawodowej i upatruje możliwość poprawy sytuacji materialnej, chociażby w dłuższej perspektywie.

Skarżąca złożyła do WSA skargę na decyzję ZUS z [...] sierpnia 2019 r. Zarzuciła m.in. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej zwanej "kpa") przez brak wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych, co doprowadziło m.in. do przekroczenia granic uznania administracyjnego, a także dokonanie błędnych ustaleń faktycznych prowadzących do przyjęcia, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r.

WSA oddalił skargę.

WSA stwierdził, że decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu składek jest decyzją o charakterze uznaniowym, a zatem w razie spełnienia przez zobowiązanego przesłanek oznaczonych w przepisach ZUS może, lecz nie musi udzielić stosownej ulgi. WSA podkreślił przy tym, że nie oznacza to, że decyzja wydana w sprawie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA zaznaczył jednak, że negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uznane za dowolne, jeżeli istnieje możliwość uregulowania należności choćby w części.

Zdaniem WSA, zaskarżona decyzja ZUS nie jest decyzją dowolną. Wprawdzie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżąca zwłaszcza w 2016 r. i 2017 r. znalazła się w trudnej sytuacji osobistej i rodzinnej spowodowanej okolicznościami przez nią niezawinionymi, jednakże nie wystarcza to do uznania, że w sprawie ziściła się przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r., która musi być rozważana zarówno z perspektywy aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej, jak i możliwości przyszłych.

WSA uznał, że ZUS w sposób prawidłowy i zgodny z art. 7, art. art. 77 § 1, art. 80 i art. art. 107 § 3 kpa wykazał, jaka jest sytuacja majątkowa i osobista Skarżącej i wyjaśnił z jakich powodów wydał decyzję odmawiającą umorzenia należności. Zdaniem WSA, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można uznać, aby zła sytuacja, w jakiej znalazła się Skarżąca, pogłębiała się – a wręcz przeciwnie, o czym świadczy zestawienie dochodów osiąganych przez Skarżącą w latach 2016 – 2018. WSA zwrócił uwagę, że Skarżąca we wniosku o umorzenie należności wskazała, że aktualnie jest widoczna tendencja do poprawy jej sytuacji finansowej i że obecnie jej sytuacja rodzinna, osobista i finansowa zaczyna się stabilizować. WSA podkreślił natomiast, że prywatnoprawne zobowiązania Skarżącej nie mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne, jakimi są należności z tytułu składek.

W ocenie WSA, ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Tylko zaistnienie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek powoduje, że ZUS może umorzyć te należności i dopiero na tym etapie dochodzi do skorzystania przez ten organ z uznania administracyjnego. Skoro w tej sprawie stwierdzono brak podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, to organ był zobowiązany do wydania decyzji negatywnej dla Skarżącej.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej – o nieobciążanie Skarżącej kosztami postępowania z uwagi na jej trudną sytuację materialną. Oświadczyła też, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w tej sprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie umorzenia składek przez organ pomimo ziszczenia się przesłanek ustawowych i oparcie decyzji uznaniowej na dowolnych kryteriach;

b) art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że sformułowania "mogą być umarzane" i "Zakład może umorzyć" zawarte w powołanych przepisach oznaczają w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych i tym samym uznanie decyzji organu za zasadną, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy, w szczególności z trudnej sytuacji materialnej i osobistej Skarżącej wynika, że w sprawie zaistniały przesłanki w pełni uzasadniające umorzenie należności;

2) naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, w sytuacji gdy winien dokonać ustaleń, że zaskarżona decyzja organu była wadliwa i winna zostać uchylona, co nie nastąpiło, a tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

b) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem WSA było stwierdzenie naruszenia art. 28 ust. 1 oraz ust. 3a w zw. z § 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r.;

c) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem WSA było stwierdzenie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegającego na tym, że organ nie przeprowadził pełnego, wszechstronnego postępowania dowodowego i nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji, opartej na uznaniu administracyjnym.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że ta ostatnia sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie ma miejsca, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

We wniesionej w sprawie skardze kasacyjnej Skarżąca podniosła zarzuty sformułowane w ramach obu podstaw kasacyjnych. Zarzuty te nie są zasadne.

Zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 ppsa sprowadza się do tego, że postępowanie dowodowe w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek nie zostało przeprowadzone wszechstronnie, a ZUS nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz błędnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Zakres prawidłowo prowadzonego postępowania dowodowego wyznaczają przepisy prawa materialnego. Kluczowe znaczenie ma w tej kwestii treść art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r., których niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a w istocie również błędną wykładnię Skarżąca zarzuca w zarzutach postawionych w pkt 1 lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej. W związku z tym jako pierwszy należało rozpoznać zarzut z pkt 1 lit. b) petitum skargi kasacyjnej wskazujący na dokonanie przez WSA (poza niewłaściwym zastosowaniem prawa materialnego) błędnej wykładni art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r.

Podstawa prawna do wydania przez ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek zawarta jest w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Należności z tytułu składek mogą być umarzane przez ZUS w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 ustawy), a w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS).

Treść zarzutów skargi kasacyjnej wskazuje, że Skarżąca nie kwestionuje stanowiska ZUS, że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Kwestionowana jest natomiast wykładnia i zastosowanie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i pozostającego z nim w związku § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania składek w takich przypadkach zostały określone w rozporządzeniu MGPiPS z 31 lipca 2003 r. wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. wynika natomiast, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W analizowanym zarzucie skargi kasacyjnej Skarżąca podnosi, że WSA błędnie przyjął, ze zawarte w zacytowanych przepisach sformułowania "mogą być umarzane" i "Zakład może umorzyć" oznaczają w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten jest niezasadny. Użycie w przywołanych przepisach sformułowania "składki mogą być umarzane" należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia ZUS do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach ZUS nie ma prawa składek umarzać (zob. wyrok NSA z 8 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1807/14- treść tego, jak i dalej powoływanych wyroków jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności, a taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego - o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego ustawodawca nie pozostawił ZUS całkowitej swobody co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Wydając decyzję odmowną mimo wykazania przez stronę, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, ZUS - aby uniknąć dowolności decyzji - musi wykazać przyczyny, dla których odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 2757/14).

Analogiczne rozumienie tych przepisów zostało przyjęte przez WSA. Na s. 4 - 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA prawidłowo wskazał, że decyzja w sprawie umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest decyzją uznaniową (czyli w razie wystąpienia okoliczności przewidzianych w § 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. ZUS może, ale nie ma obowiązku umorzenia należności), co jednak nie oznacza, że taka decyzja może być dowolna, gdyż ZUS ma obowiązek oceny każdego z zebranych dowodów i dania temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji. WSA prawidłowo też uznał (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że w razie stwierdzenia braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek ZUS nie wydaje decyzji uznaniowej, lecz ma obowiązek wydania decyzji negatywnej dla wnioskodawcy.

W świetle powyższej wykładni art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. przyjąć należy, że umorzenie należności z tytułu składek na podstawie tych przepisów jest możliwe, o ile w toku postępowania administracyjnego zostanie wykazane, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna wnioskodawcy sprawiają, że nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Taka wykładnia determinuje zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić w toku postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie należało zatem ustalić jaki jest stan majątkowy i sytuacja rodzinna Skarżącej, a następnie ocenić, czy w takich okolicznościach uiszczenie należności z tytułu składek może doprowadzić do ciężkich skutków dla Skarżącej lub jej rodziny, przy czym przykładowo chodzi o sytuacje, gdy zapłacenie składek może doprowadzić do pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, albo gdy przewlekła choroba bądź konieczność opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwia uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie składek.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, którym Skarżąca kwestionowała sposób i wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie przez ZUS.. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wbrew stanowisku Skarżącej, WSA zgodnie z prawem ocenił, że ZUS prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy istotne z punktu widzenia zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów prawa materialnego. ZUS odniósł się i poddał ocenie każdy z zebranych dowodów, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak trafnie wskazał WSA, wprawdzie Skarżąca zwłaszcza w 2016 r. i 2017 r. znalazła się w obiektywnie trudnej sytuacji osobistej i rodzinnej, jednakże ta zła sytuacja nie pogłębia się, zaś proste zestawienie dochodów osiągniętych przez Skarżącą w kolejnych latach od 2016 r. do 2018 r. wskazuje, że sytuacja majątkowa Skarżącej polepsza się (zresztą w Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z [...] kwietnia 2019 r. Skarżąca przyznała, że jej sytuacja rodzinna, osobista i finansowa zaczyna się stabilizować oraz że ma możliwość pracy w większym wymiarze i pozyskania tym samym nowych zleceń, natomiast część regulowanych zobowiązań kredytowych ma być w najbliższym czasie spłacona). WSA prawidłowo też ocenił kwestię ponoszenia przez Skarżącą wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów, wskazując że prywatnoprawne zobowiązania Skarżącej nie mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne w postaci należności z tytułu składek.

W konsekwencji - w świetle ustaleń faktycznych poczynionych na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego - WSA prawidłowo też ocenił, że ZUS nie miał podstaw do umorzenia nieopłaconych przez Skarżącą należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 r. Skarżąca nie wykazała bowiem, że w świetle jej stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Jak wskazano wyżej, obiektywnie trudna i niezawiniona przez Skarżącą sytuacja rodzinna i finansowa, w jakiej się znalazła, ulega poprawie i uzasadnione jest twierdzenie, że Skarżąca - jako osoba stosunkowo młoda, wykonująca zawód [...] - będzie mogła spłacić należności z tytułu składek (choćby w systemie ratalnym) bez zagrożenia dla możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych Skarżącej i jej rodziny. Wobec tego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty postawione w pkt 1 lit. a) i lit. b) oraz w pkt 2 lit. b) petitum skargi kasacyjnej.

WSA nie naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 ppsa. Skoro bowiem WSA nie stwierdził naruszenia przez ZUS prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa, lecz miał obowiązek oddalenia skargi na podstawie art. 151 ppsa.

Chybiony okazał się też zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa. WSA dokonał kontroli działalności administracji publicznej (wyrażonej w zaskarżonej decyzji) i zastosował środek określony w ustawie, to jest oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa. W skardze kasacyjnej nie uzasadniono natomiast, jakie okoliczności miałyby uzasadniać wydanie przez WSA orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa, który to przepis stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Brak takiego uzasadnienia (również w odniesieniu do podnoszonego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa) uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny tegoż zarzutu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego oddalił ją na podstawie art. 184 ppsa.

PG