Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 760/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2017 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 15 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 2 i art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), w skrócie "k.p.a." oraz art. 17 § 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.),dalej jako "u.p.e.a.", po rozpoznaniu zażalenia "A" sp. z o.o. z siedzibą w W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 grudnia 2016 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności związane z przeprowadzeniem licytacji ruchomości w postępowaniu zabezpieczającym.

Stan faktyczny przedstawia się następująco:

W toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego na majątku "A" sp. z o.o. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia 26 sierpnia 2016 r. doszło w dniu 21 października 2016 r. do sprzedaży 356.149,00 litrów oleju napędowego na rzecz "B" S.A. (w wyniku drugiej licytacji ruchomości). Na okoliczność skutecznego przeprowadzenia sprzedaży egzekutor sporządził w dniu 21 października 2016 r. protokół z czynności sprzedaży ruchomości.

Pismem z dnia 28 października 2016 r. organ rekwizycyjny przekazał spółce protokół z ww. czynności oraz fakturę nr [...] z dnia 21 października 2016 r.

Pismem z dnia 21 listopada 2016 r. spółka złożyła środek prawny określony jako "skarga na czynności organu rekwizycyjnego w postępowaniu zabezpieczającym", zarzucając Naczelnikowi Urzędu Skarbowego naruszenie:

1.przepisów o publicznym charakterze sprzedaży licytacyjnej, poprzez przeprowadzenie drugiej licytacji ruchomości, mimo braku ogłoszenia zgodnego z przepisem art. 105c § 3 w zw. z art. 105a § 3- 5 u.p.e.a.,

2.zasady pisemności postępowania, poprzez sporządzenie protokołu z licytacyjnej sprzedaży ruchomości bez zawarcia w nim informacji, umożliwiających weryfikację zgodności licytacji z wymogami prawa, w szczególności co do możliwości zweryfikowania, czy licytacja nie powinna zostać uznana za niedoszłą do skutku;

3.udzielenie przybicia w okolicznościach, gdy sprzedaż licytacyjna nie dotyczyła ruchomości będących własnością zobowiązanej oraz nie rozpoznano ostatecznie wniosku o wyłączenie ruchomości spod egzekucji, wniesionego przez podmiot trzeci oraz nie rozpoznano wniesionych przez zobowiązaną środków prawnych, skutkujących obowiązkiem zawieszenia postępowania, wstrzymania postępowania, bądź wstrzymania sprzedaży ruchomości;

4.udokumentowanie sprzedaży fakturą nr [...], w której jako sprzedawcę wskazano zobowiązaną w sytuacji, gdy sprzedaż nie dotyczyła ruchomości będących jej własnością, a w konsekwencji wprowadzenie do obrotu faktury w okolicznościach opisanych w art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług.

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, bowiem bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie skargi na czynność egzekucyjną, opartą na art. 107 § 2 a u.p.e.a., w sytuacji kiedy nie została ona złożona natychmiast do protokołu drugiej licytacji sprzedaży ruchomości.

W zażaleniu spółka zarzuciła, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 54 § 1, art. 107 § 2a w zw. z art. 166b u.p.e.a., art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 166b u.p.e.a. na skutek błędnej interpretacji podniesionych w skardze zarzutów. Z uwagi na powyższe spółka wniosła o uchylenie postanowienia i rozpoznanie sprawy co do istoty, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 r.

W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie z dnia 22 grudnia 2016 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie skargi złożonej pismem z dnia 21 listopada 2017 r.

Organ II instancji wyjaśnił, że art. 61a k.p.a. określa dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie natomiast rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W ocenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w sprawie wystąpiły przesłanki, uzasadniające zastosowanie powołanego przepisu prawa.

Organ wskazał, że środek z art. 107 § 2a u.p.e.a.- chociaż zbliżony do skargi określonej w art. 54 § 1 u.p.e.a.- stanowi odrębną instytucję prawną, zawężoną do badania określonych kwestii związanych z licytacją ruchomości.

W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Skarga ta ma charakter subsydiarny i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Powyższe stanowi o zasadzie niekonkurencyjności przysługujących stronie środków zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji stwierdził, że skarga strony nosi wszystkie znamiona skargi z art. 107 § 2a u.p.e.a. i w konsekwencji nie można uznać, iż organ rekwizycyjny dokonał jej błędnej kwalifikacji. Sformułowane w treści pisma zarzuty odnoszą się bowiem do naruszenia zasad o publicznym charakterze licytacji i niemożności stwierdzenia, czy nie uczestniczyły w niej osoby nieuprawnione. Bezsprzecznym jest również, iż w treści pisma spółka przywołuje przepisy, których naruszenia miał dopuścić się organ rekwizycyjny, przy czym dotyczą one wyznaczenia ponownej licytacji i zawiadomienia o niej, a także podmiotów, które nie mogą uczestniczyć w licytacji. Co więcej, strona powołuje się na okoliczności, które według niej, świadczą o bezwzględnych przyczynach niedopuszczalności przeprowadzenia licytacji.

W ocenie organu, wbrew zarzutom zażalenia, skarga z dnia 21 listopada 2016 r. dotyczyła naruszenia przepisów o przeprowadzeniu licytacji ruchomości. Przy czym ani w skardze z art. 54 u.p.e.a., ani w skardze z art. 107 § 2a u.p.e.a. badaniu nie podlega kwestia prawa własności licytowanej ruchomości. Co więcej, poza przedmiotem rozpoznania pozostaje również zgłoszona przez spółkę kwestia udokumentowania "sprzedaży fakturą nr [...], w której jako sprzedawcę wskazano zobowiązaną w sytuacji, gdy sprzedaż nie dotyczyła ruchomości będących jej własnością, a w konsekwencji wprowadzenie do obrotu faktury w okolicznościach opisanych w art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług".

Chociaż organ nie posiada uprawnień do modyfikowania żądania strony, to zasada związania organu wolą strony nie powinna być interpretowana w oderwaniu od przepisów prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw podlegających kognicji organu właściwego w sprawie, ale i normują uprawnienie do wszczynania określonego rodzaju postępowania. Zdaniem organu, strona nie może dowolnie dążyć do wywołania skutków prawnych przypisanych określonemu środkowi prawnemu, twierdząc, że został on wniesiony w sprawie, podczas gdy z przepisów jasno wynika, co potwierdza treść złożonego wniosku, że wszczęte postępowanie dotyczy innego środka prawnego. Wola strony co do wszczęcia określonego postępowania nie może omijać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa.

Zatem przyjęcie, iż strona wniosła środek prawny określony w art. 54 u.p.e.a., spowodowałoby obejście przepisów stanowiących o skardze z art. 107 § 2a u.p.e.a.

Podsumowując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że zasadnie w sprawie przyjęto, iż przedmiotem sprawy była skarga z art. 107 § 2a u.p.e.a. Przy czym środek ten mógł zostać zgłoszony do protokołu przeprowadzonej licytacji, tj. w jej toku. Jak wynika natomiast z protokołu z dnia 21 października 2016 r., zobowiązana nie była obecna na licytacji. Co więcej, w protokole tym zawarto wyraźną wzmiankę, iż żadna skarga nie została złożona. W związku z tym organ rekwizycyjny wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Co do zarzutów zażalenia, dotyczących nieodniesienia się do meritum sprawy, organ II instancji zauważył, iż w postanowieniu wydanym w trybie 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących istoty żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, zarzuciła, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1.art. 54 § 1 oraz art. 107 §2a w zw. z art. 166b u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie zarzutów złożonych w skardze złożonej na czynności organu rekwizycyjnego, podejmowane w odniesieniu do ruchomości w administracyjnym postępowaniu zabezpieczającym,

2.art.61a §1 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 166b u.p.e.a., art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 166b u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji, mimo że wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, a żaden z organów nie dokonał rewizji zakwestionowanych czynności postępowania zabezpieczającego (zajęcie, sprzedaż ruchomości).

W tych okolicznościach spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że spółka wnosi w odniesieniu do czynności w postępowaniu zabezpieczającym, zagwarantowane jej przepisami środki prawne, do których należy m.in. skarga na czynności, określona w art. 54 u.p.e.a. Skarga na czynności postępowania zabezpieczającego podejmowane przez organ I instancji w odniesieniu do ruchomości została uznana za niedopuszczalną. Stanowisko organu I instancji zostało potwierdzone w zaskarżonym postanowieniu przez organ odwoławczy.

Skarżąca wyjaśniła, że istotą złożonej skargi nie było wskazanie uchybień, o których mowa w art. 107 § 2a u.p.e.a. Spółka wskazywała bowiem na nieprawidłowości związane z czynnościami zabezpieczającymi na ruchomościach co do istoty. Przepis art. 54 u.p.e.a. kreuje środek prawny o charakterze uniwersalnym, którego zastosowanie dotyczy całej aktywności organów administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Natomiast swoisty środek prawny przewidziany przepisem art. 107 § 2a u.p.e.a. ma bardzo wąskie zastosowanie, co wynika wprost z jego brzmienia oraz z treści przepisów dotyczących rozpoznania tego środka. Podmiotem uprawnionym do jego złożenia jest uczestnik postępowania oraz uczestnik licytacji. Skargę składa się ustnie do protokołu. Przedmiotem skargi jest przebieg licytacji.

W ocenie skarżącej, błędne jest zatem stanowisko organów, że skarga do protokołu licytacji wyłącza możliwość zaskarżenia dopuszczalności licytacji oraz czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny. Zarzuty dotyczą dopuszczalności licytacji, wobec wcześniejszej wadliwości zajęcia, wadliwości ogłoszenia o sprzedaży oraz udokumentowania sprzedaży fakturą wystawioną po zakończeniu licytacji. Żaden z zarzutów skarżącej nie dotyczył przebiegu licytacji. Organy błędnie więc uznały, że zarzuty podniesione w skardze podlegają rozpoznaniu w trybie przewidzianym dla skargi wnoszonej do protokołu licytacji. Odmowa rozpoznania skargi na czynności stanowi o rażącym naruszeniu przez organ przepisów przywołanych jako podstawa wydanego rozstrzygnięcia.

W ocenie skarżącej, przepisy prawa wskazują, jakie rozstrzygnięcie zobowiązany jest podjąć organ odwoławczy w przypadku, gdy dochodzi do naruszenia przepisów prawa. W niniejszej sprawie w obrocie prawnym utrzymany został nie tylko akt administracyjny, wydany z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, ale również konwalidowane zostały czynności postępowania zabezpieczającego, dokonywane bez podstawy prawnej, bądź z rażącym naruszeniem przepisów prawa, podejmowane w odniesieniu do ruchomości. Spółka zaakcentowała, że wadliwe czynności nigdy nie były przedmiotem kontroli.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Na wstępie odnieść się wypada do wniosku organu o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Należy w tym miejscu wskazać, że złożona w sprawie niniejszej skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie - a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie - w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też mimo, że organ w odpowiedzi na skargę wniósł o przeprowadzenie rozprawy, to uwzględniając treść art. 122 p.p.s.a. powyższy wniosek nie wiązał Sądu, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (por. B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. str.527). Sąd wobec tego rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym mając na uwadze, że przyspieszyło to rozpatrzenie sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie skargi złożonej pismem z dnia 21 listopada 2017 r. Odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła na podstawie art. 18 u.p.e.a. w zw. art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie to służy zażalenie (art. 61a § 2 ww. ustawy).

Zacytowany przepis określa dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak w kodeksie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przy czym okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie (por. A. Plucińska-Filipowicz, LEX, Komentarz do art. 61 a k.p.a.).

Podnieść należy, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu pisma zobowiązanego, powinien ocenić jego treść i ustalić rzeczywisty charakter. Zdaniem Sądu, trafnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ocenił, że w sprawie wystąpiły przesłanki, uzasadniające zastosowanie art.61a k.p.a.

Wskazać bowiem należy, że w myśl art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej m.in. przez zajęcie ruchomości. Przy czym stosownie do art. 164 § 4 tej ustawy do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 161 u.p.e.a. zajęte w celu zabezpieczenia ruchomości, o których mowa w art. 104 § 2 pkt 1 i 2, albo które mogą stracić na wartości w przypadku ich przechowywania, mogą być sprzedane bezpośrednio po ich zajęciu. Zajęte w celu zabezpieczenia inne ruchomości mogą być sprzedane w drodze egzekucji administracyjnej, jeżeli w razie niesprzedania straciłyby znacznie na wartości albo jeżeli dozór zajętych przedmiotów powoduje znaczne koszty. Dotyczy to również zajętego w celu zabezpieczenia inwentarza żywego, w razie gdy dłużnik odmawia przyjęcia go pod dozór. Uzyskana ze sprzedaży kwota podlega złożeniu do depozytu organu egzekucyjnego.

Zajęte ruchomości mogą zostać sprzedane m.in. w drodze licytacji publicznej (art. 105 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), w toku której określone podmioty mogą złożyć swoisty środek prawny w postaci skargi. Jak stanowi bowiem art. 107 § 2a u.p.e.a., zobowiązany, wierzyciel oraz uczestnik licytacji mogą zgłosić do protokołu licytacji skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji. Skarga podlega rozpatrzeniu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia. W sprawie skargi na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę służy zażalenie (art. 107 § 2b). Licytacja, przeprowadzona z naruszeniem przepisów o jej publicznym charakterze, o cenie wywołania i nabycia oraz o wyłączeniu od udziału w licytacji, podlega unieważnieniu przez organ egzekucyjny lub jego organ nadzorczy. Unieważnienie licytacji może jednak nastąpić tylko wtedy, gdy ruchomości sprzedane znajdują się jeszcze we władaniu nabywcy (art. 107 § 3).

W świetle powyższego słusznie zatem organ II instancji zaznaczył, że środek z art. 107 § 2a u.p.e.a. - chociaż zbliżony do skargi określonej w art. 54 § 1 u.p.e.a.- stanowi odrębną instytucję prawną, zawężoną do badania określonych kwestii związanych z licytacją ruchomości. W doktrynie akcentuje się, że skarga na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji jest wnoszona do protokołu licytacji, czyli nie można jej wnieść po zakończeniu licytacji i sporządzeniu protokołu (por. Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, 2015r.).

Wyjaśnić również trzeba, że zgodnie art. 54 § 1 u.p.e.a. (stosowany odpowiednio w postępowaniu zabezpieczającym na podstawie art. 166b u.p.e.a.) zobowiązanemu przysługuje bowiem skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, (art. 54 § 4). Stosownie do art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skargi na czynności egzekucyjne (odpowiednio w sprawie skargi na czynności zabezpieczające), postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a).

Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Skarga ta ma charakter subsydiarny i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego, co nie budzi wątpliwości w orzecznictwie oraz w literaturze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13; por. t. 2.2. w C. Kulesza, Komentarz do art.54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, publ. LEX).

Powyższe stanowi o zasadzie niekonkurencyjności przysługujących stronie środków zaskarżenia. W wyroku z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1781/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której w każdym z postanowień "wpadkowych" mających inny przedmiot (np. przywrócenie terminu, zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne) badane są te same okoliczności sprawy. Może to nastąpić tylko raz i tylko we właściwym stadium postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze, podzielić należy pogląd, że skarga spółki z dnia 21 listopada 2016 r. nosiła wszystkie znamiona skargi z art. 107 § 2a u.p.e.a. i w konsekwencji nie można uznać, iż organ rekwizycyjny dokonał jej błędnej kwalifikacji.

Rację ma organ II instancji wskazaując, że sformułowane w treści pisma zarzuty odnoszą się do naruszenia zasad o publicznym charakterze licytacji i niemożności stwierdzenia, czy nie uczestniczyły w niej osoby nieuprawnione. Są to więc podstawy do unieważnienia licytacji, o co skarżąca zresztą wyraźnie wnioskuje w treści skargi. Ponadto w treści skargi spółka przywołuje przepisy, których naruszenia miał dopuścić się organ rekwizycyjny, przy czym - co istotne - dotyczą one wyznaczenia ponownej licytacji i zawiadomienia o niej, oraz podmiotów, które nie mogą uczestniczyć w licytacji. Co więcej, strona skarżąca powołuje się na okoliczności, które według niej, świadczą o bezwzględnych przyczynach niedopuszczalności przeprowadzenia licytacji, tj. złożenie określonych środków prawnych (w tym kwestionujących przysługujące zobowiązanej prawo własności do ruchomości), skutkujących zawieszeniem, czy wstrzymaniem postępowania zabezpieczającego.

Zatem, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, rację mają organy wskazując, że skarga z dnia 21 listopada 2016 r. dotyczyła naruszenia przepisów o przeprowadzeniu licytacji ruchomości. Podkreślić przy tym należy, iż ani w skardze z art. 54 u.p.e.a., ani w skardze z art. 107 § 2a u.p.e.a. badaniu nie podlega kwestia prawa własności licytowanej ruchomości. Dodać należy, że w prowadzonym postępowaniu zabezpieczającym zgłoszone były przez podmioty trzecie wnioski o wyłączenie spod zabezpieczenia w trybie art. 38 u.p.e.a. Sprawy te zostały zakończone wydaniem przez organ odrębnych postanowień w tym przedmiocie. Co więcej, poza przedmiotem rozpoznania organów pozostawała również zgłoszona przez spółkę kwestia udokumentowania "sprzedaży fakturą nr [...], w której jako sprzedawcę wskazano zobowiązaną w sytuacji, gdy sprzedaż nie dotyczyła ruchomości będących jej własnością, a w konsekwencji wprowadzenie do obrotu faktury w okolicznościach opisanych w art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług".

Zdaniem Sądu, o kwalifikacji pisma decyduje bowiem nie jego nazwa a treść. Jak słusznie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, wola strony, co do wszczęcia określonego postępowania, nie może omijać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Rolą organu jest bowiem przede wszystkim działanie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. W badanym stanie faktycznym przyjęcie, iż strona skarżąca wniosła środek prawny określony w art. 54 u.p.e.a., spowodowałoby obejście przepisów stanowiących o skardze z art. 107 § 2a u.p.e.a., w tym terminów do wniesienia tego środka prawnego i skutków, jakie on powoduje, w przypadku uznania skargi za zasadną.

W niniejszej sprawie zasadnie więc przyjęto, iż przedmiotem sprawy była skarga z art. 107 § 2a u.p.e.a. Przy czym - jak prawidłowo zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - środek ten mógł zostać zgłoszony do protokołu przeprowadzonej licytacji, tj. w jej toku. Jak wynika natomiast z protokołu z dnia 21 października 2016 r., zobowiązana nie była obecna na licytacji. Co więcej, w protokole tym zawarto wyraźną wzmiankę, iż żadna skarga nie została złożona.

Wbrew zarzutom skargi, nie ma podstaw, aby określoną w art. 54 u.p.e.a. instytucję skargi na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Środek ten ma wyłącznie charakter subsydiarny, ograniczony zakresem przedmiotowym innych środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Aprobata stanowiska strony skarżącej oznaczałaby, że art. 107 § 2a u.p.e.a. byłby przepisem martwym, gdyż wszystkie uwagi na temat czynności organu rozpatrywane byłyby w trybie art. 54 u.p.e.a

W związku z tym uznać należy, że w tych okolicznościach organ rekwizycyjny prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a.

Dodać przy tym należy, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym, a na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.

Co do twierdzeń skarżącej o kwestionowaniu czynności zabezpieczających, należy jedynie odnotować, że spółka skorzystała ze swego uprawnienia i złożyła skargę na czynność zabezpieczającą zajęcia ruchomości. Skarga ta została uznana ostatecznie za pozbawioną podstaw (vide postanowienie organu rekwizycyjnego z dnia 7 października 2016 r., utrzymane w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia 1 grudnia 2016 r.). Nie stwierdzono zatem żadnych przesłanek, by - zgodnie z art. 54 § 5a u.p.e.a. w zw. z art. 166b u.p.e.a. - uchylić zakwestionowaną czynność zabezpieczającą lub usunąć stwierdzone wady czynności. Zobowiązana nie zaskarżyła rozstrzygnięcia w tym przedmiocie do sądu administracyjnego. Konsekwencją zajęcia jest natomiast jej sprzedaż, której prawidłowość kontrolowana jest przez zobowiązanego na mocy art. 107 § 2a u.p.e.a. Dopuszczalność zajęcia była badana na etapie skargi z art. 54 u.p.e.a.

Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., oddalił skargę.