Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 849/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 69a ust. 1, art. 73 ust. 2, art. 75 ust. 3 i ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 615
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 530/16 w sprawie ze skarg Izby Adwokackiej w [...] i A.B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargi w całości; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 530/16 po rozpoznaniu sprawy ze skarg Izby Adwokackiej w [...] i A.B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Uchwałą z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości w [...] ustaliła pozytywny wynik, który skarżący uzyskał z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, a Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] wpisała go na listę aplikantów adwokackich tej Izby. Minister Sprawiedliwości nie wniósł sprzeciwu wobec powyższej uchwały, a w dniu 3 stycznia 2013 r. skarżący złożył ślubowanie i rozpoczął odbywanie aplikacji adwokackiej. Następnie pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. wystąpił do ORA w [...] o udzielenie pozwolenia na przerwę w odbywaniu aplikacji adwokackiej w latach 2014-2015 z powodu wpisu na listę asesorów komorniczych prowadzoną przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] i zatrudnienia na stanowisku asesora komorniczego w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Pismem z dnia 31 grudnia 2013 r. ORA w [...] poinformowała skarżącego, że nie jest możliwe wykonywanie zawodu asesora komorniczego przy jednoczesnym wpisie na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej, zaś Rada zobowiązana jest do podjęcia uchwały o skreśleniu aplikanta. Wskazała również, że ponowny wpis na listę aplikantów możliwy będzie bez dodatkowych zobowiązań w chwili zaprzestania wykonywania funkcji asesora. Jednocześnie ORA zobowiązała skarżącego do wypowiedzenia się w terminie 7 dni, czy chce pozostać na liście aplikantów adwokackich, czy wnosi o skreślenie go z listy pozostając na stanowisku asesora. W dniu 9 stycznia 2014 r. skarżący wniósł o skreślenie z listy aplikantów adwokackich i wydanie zaświadczenia o odbyciu i zaliczeniu I roku aplikacji adwokackiej. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. ORA w [...] skreśliła go z listy aplikantów adwokackich tej Izby.

W dniu 12 listopada 2015 r. skarżący na podstawie art. 73 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.) złożył do ORA w [...] wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. ORA w [...] wpisała skarżącego na listę aplikantów adwokackich II roku tej Izby. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w dniu 10 listopada 2015 r. w związku z ustaniem z dniem 30 listopada 2015 r. zatrudnienia na stanowisku asesora komornika, skarżący złożył wniosek do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] o skreślenie z listy asesorów komorniczych z dniem ustania zatrudnienia na ww. stanowisku. Decyzją z dnia 18 listopada 2015 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] odwołał skarżącego ze stanowiska asesora komorniczego z dniem 30 listopada 2015 r. ORA podniosła, że w toku dotychczasowej aplikacji skarżący odbył w całości i ukończył I rok szkolenia, co zostało potwierdzone zaświadczeniem z dnia 31 grudnia 2013 r. Rada wskazała również, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, osoba skreślona z listy podlega na swój wniosek ponownemu wpisowi, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze. W związku z powyższym, Rada po stwierdzeniu spełnienia przez skarżącego przesłanek określonych w powołanych przepisach, podjęła uchwałę o jego wpisie na listę aplikantów II roku tej Izby. Uchwała powyższa wraz z aktami osobowymi skarżącego wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości w dniu 14 grudnia 2015 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej: k.p.a. oraz art. 69a ust. 1 i art. 75 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę aplikantów adwokackich dokonanemu ww. uchwałą z dnia 2 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że do aplikantów adwokackich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów adwokackich stosuje się odpowiednio jedynie te przepisy, które enumeratywnie zostały wskazane w ustawie - Prawo o adwokaturze. W katalogu wymienionym w art. 75 ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze ustawodawca nie wskazał art. 73 tej ustawy, a zatem uchwała o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich II roku została podjęta bez podstawy prawnej. Z uwagi na treść art. 75 ust. 3 zd. 2 ustawy Prawo o adwokaturze skarżący utracił uprawnienie do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich na skutek upływu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego, a zatem brak jest podstaw prawnych do dokonania jego wpisu na listę aplikantów adwokackich na podstawie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego z 2012 r.

W skargach do Sądu na powyższą decyzję skarżący oraz ORA w [...] zarzucili obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez uznanie, iż przepis ten ma także zastosowanie do aplikanta adwokackiego, który był wpisany na listę aplikantów, a następnie został z niej skreślony oraz art. 73 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez uznanie, iż przepis ten ma zastosowanie tylko i wyłącznie do adwokatów.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd I instancji uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., zauważył na wstępie, że Minister Sprawiedliwości prawidłowo zinterpretował przepis art. 75 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze wskazując, że przepis ten ma zastosowanie do aplikanta adwokackiego, który był wpisany na listę aplikantów, a następnie został z niej skreślony i aktualnie ubiega się o wpis na listę aplikantów. Za trafną Sąd uznał też wykładnię przepisu art. 73 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości, który wskazał, że przepis ten ma zastosowanie tylko i wyłącznie do adwokatów. Wobec powyższego, za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty obu skarg błędnej wykładni, a w konsekwencji niezastosowania ww. przepisów.

Sąd I instancji stwierdził natomiast, że zaskarżoną decyzję należało uchylić, ponieważ Minister Sprawiedliwości działając, jako organ nadzoru, nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy pomimo, że odnotował ich zaistnienie. Sąd przywołał pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13 (publ. ONSAiWSA 2013/4/60), zgodnie z którym przy reglamentacji wykonywania zawodów zaufania publicznego należy mieć na względzie, że wiąże się to z wolnością wykonywania zawodu, czyli decydowaniem o uprawnieniach i obowiązkach podmiotów indywidualnych, stanowi zatem przejaw realizacji zadań z zakresu administracji publicznej. Z drugiej zaś strony, przy reglamentacji tej nie można pomijać charakteru samorządów zaufania publicznego, do których kompetencji należy sprawowanie pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu. Sąd podkreślił też, że w postępowaniu sprzeciwowym zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem, że regulacja szczególna w powołanej ustawie Prawo o adwokaturze wyłącza stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo, iż decyzja o sprzeciwie nie jest podejmowana w zwykłym postępowaniu administracyjnym lecz w postępowaniu nadzorczym, to jednak ustawa Prawo o adwokaturze nie wyłącza stosowania do tego postępowania podstawowych zasad procedury administracyjnej, określających obowiązki organu prowadzącego postępowanie.

Sąd I instancji podkreślił, że wyłącznym powodem sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości wobec wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich ORA w [...], było uznanie, że utracił on uprawnienie do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów na skutek upływu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego, a zatem brak jest podstaw prawnych do dokonania wpisu (art. 75 ust. 2 zd. 3 ustawy Prawo o adwokaturze). Jednocześnie Minister Sprawiedliwości nie kwestionował, że w toku postępowania przed organem wpisowym samorządu adwokackiego skarżący uzyskał zapewnienie od ORA w [...], że ponowny wpis na listę aplikantów możliwy będzie bez dodatkowych zobowiązań w chwili zaprzestania wykonywania funkcji asesora komorniczego (v. k. 77- 78 oraz treść zaświadczenia k. 82 akt adm.).

Sąd I instancji stwierdził, że Minister Sprawiedliwości, przed podjęciem decyzji o sprzeciwie powinien rozważyć z jednej strony kwestię dotychczasowego, wyraźnego zaakceptowania przez Ministra Sprawiedliwości uchwały ORA o wpisaniu skarżącego na listę aplikantów w 2012 r. w aspekcie niezmienionego przepisu art. 74 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze. Trudno bowiem bez rozważenia przez organ tej kwestii i podania w tym zakresie motywów uznać, że w aktualnie prowadzonym postępowaniu była respektowana zasada praworządności sformułowana w art. 8 k.p.a. Z drugiej strony, Minister Sprawiedliwości powinien poddać pod rozwagę aspekt udzielonej aplikantowi przez ORA w [...] "promesy" dla aktualnego wpisu na listę, przy uwzględnieniu, że zastosowanie się przez skarżącego do sugestii organu wpisowego, wyrażonej w następstwie nieprawidłowej interpretacji przepisu art. 73 ustawy Prawo o adwokaturze stało się swego rodzaju pułapką dla aplikanta, który działając w zaufaniu do organu ostatecznie sprecyzował pismo z dnia 12 grudnia 2013 r. wnosząc o skreślenie go z listy aplikantów adwokackich. Nie powinno też umknąć uwadze Ministra Sprawiedliwości, że aplikant postępował uczciwie i rzetelnie składając wniosek o udzielenie przerwy w szkoleniu na aplikacji w sytuacji, gdy powziął informację o wyroku sądu administracyjnego (wydanego nie w jego sprawie), zawierającego interpretację art. 74 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze dla niego niekorzystną.

Sąd I instancji stwierdził w konkluzji, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. znajduje zastosowanie również w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięcia stanowiącym podsumowanie postępowania dowodowego. Prawidłowe zastosowanie tej zasady ma na celu zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Z kolei z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze wskazanych powodów skarga została uwzględniona.

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skarg poprzez ich oddalenie, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] doszło do - wywierającego istotny wpływ na treść tego rozstrzygnięcia - naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. oraz przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., podczas gdy do takiego naruszenia nie doszło, a w konsekwencji powyższego uchybienia nietrafne stwierdzenie przez Sąd I instancji, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

Skarżący oraz Izba Adwokacka w [...] nie skorzystali z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej, której zarzuty oparte zostały na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem. Z tego powodu, że – jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – jakkolwiek organ nadzoru nie naruszył prawa materialnego prawidłowo interpretując oraz stosując w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy przepis art. 75 ust. 3 oraz art. 73 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, to jednak wydając zaskarżoną decyzję naruszył, zdaniem Sądu I instancji, przepisy postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, a mianowicie przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności przez to, że nie uwzględnił konsekwencji wynikających z tej okoliczności, że Okręgowa Rada Adwokacka w [...], jako organ wpisowy, skreślając w 2014 r. stronę na jej wniosek z listy aplikantów adwokackich w związku z pełnieniem funkcji asesora komorniczego, udzieliła jednocześnie stronie zapewnienia ("promesy") ponownego wpisu na listę aplikantów na podstawie art. 73 ustawy Prawo o adwokaturze, w sytuacji ustania przeszkody w postaci zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości (zatrudnienia na stanowisku asesora komorniczego). Okoliczność ta nie mogła zdaniem Sądu I instancji pozostawać bez wpływu na wniosek o naruszeniu przez organ nadzoru art. 7 i art. 8 k.p.a. zwłaszcza, że występując z wnioskiem o skreślenie z listy aplikantów strona postępowała w sposób korespondujący z podejściem sądów administracyjnych do konsekwencji wynikających z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze – a więc postępowała rzetelnie i uczciwie – a wymieniony przepis prawa nie stanowił jednocześnie dla organu nadzoru podstawy sprzeciwu od dokonanego w 2012 r. wpisu strony na listę aplikantów adwokackich.

Zarzut skargi kasacyjnej, na gruncie którego skarżący kasacyjnie organ podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w związku z brakiem podstaw do przypisania mu naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób w jaki uczynił to Sąd I instancji, należy uznać za uzasadniony.

Ocena trafności, a co za tym idzie również skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej nie może pomijać tej istotnej okoliczności, że Sąd I instancji nie zakwestionował – jako nieprawidłowego – stanowiska organu nadzoru odnośnie do wykładni oraz zastosowania w niespornych okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy przepisu art. 75 ust. 3 Prawo o adwokaturze, z którego wynika, że wpis na listę aplikantów adwokackich następuje na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 75c ust. 2, a uzyskanie przez kandydata pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego oraz przepisu art. 73 przywołanej ustawy stanowiącego, iż osoba skreślona z listy adwokatów z przyczyn, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2, 4-5 i 7 oraz ust. 1a, podlega na swój wniosek ponownemu wpisowi na listę, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 65, z uwzględnieniem art. 82 ust. 2 (ust. 1), a jeżeli przez co najmniej 10 lat nie wykonywała zawodu podlega ponownemu wpisowi na listę adwokatów po złożeniu egzaminu adwokackiego. Pierwszy spośród przywołanych przepisów prawa współstanowił – jak wynika to z zaskarżonej decyzji – podstawę wniesionego przez organu nadzoru sprzeciwu wobec wpisu strony na listę aplikantów adwokackich w dniu 2 grudnia 2015 r. (a to wobec wystąpienia z wnioskiem o wpis w okresie dłuższym niż dwa lata licząc od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego), drugi zaś z tych przepisów – jak wynika to z kolei z uzasadnienia decyzji sprzeciwowej – wobec treści ograniczającej zakres jego stosowania do adwokatów oraz wobec braku uwzględnienia go w odesłaniu zawartym w art. 75 ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze, nie został uznany za miarodajną podstawę dokonania skutecznego wpisu strony na listę aplikantów adwokackich dokonanego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z 2015 r.

W sytuacji więc, gdy Sąd I instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu nadzoru odnośnie do wykładni oraz zastosowania (w tym również możliwości i zarazem dopuszczalności zastosowania) w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy przywołanych przepisów ustawy Prawo o adwokaturze podnosząc jednocześnie – co nie jest bez znaczenia i co należy podkreślić – że sam wpis na listę aplikantów adwokackich z 2015 r. oraz poprzedzająca jego dokonanie "promesa" udzielenia tego wpisu stanowią rezultat wadliwej interpretacji przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] art. 73 przywołanej ustawy (por. s. 13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), to za nieuzasadnione należało uznać jednoczesne kwestionowanie legalności zaskarżonej decyzji organu nadzoru z punktu widzenia jej zgodności z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Jeżeli bowiem w świetle art. 69a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze Minister Sprawiedliwości, jako organ nadzoru, w ramach przyznanej mu przywołanym przepisem kompetencji do wyrażania sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów oraz aplikantów adwokackich ma prawo do badania tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań wynikających z przywołanej ustawy (por. wyroki NSA z dnia: 2 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1840/14; 26 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 804/14; 31 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 1001/08), zaś decyzja o sprzeciwie od wpisu na listę posiadając cechy nadzorczego środka oddziaływania merytorycznego powinna być zawsze podjęta, gdy tylko są jednoznaczne podstawy do zakwestionowania legalności uchwały organu samorządu zawodowego o wpisie (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 325/07), a ocena Sądu I instancji odnośnie do istnienia w rozpatrywanej sprawie materialnoprawnych podstaw podjęcia decyzji o sprzeciwie wobec wpisu strony skarżącej na listę aplikantów adwokackich (a więc innymi słowy, odnośnie do istnienia podstaw podważenia legalności uchwały o wpisie) koresponduje w pełnym jej zakresie – jak jednoznacznie wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – ze stanowiskiem organu nadzoru, to nie sposób jest jednocześnie uzasadniać tezy o wadliwości wymienionej decyzji argumentem o naruszeniu przez organ wymienionych powyżej przepisów k.p.a. Tym bardziej, gdy ponownie podkreślić, że sam wpis na listę aplikantów adwokackich z 2015 r. oraz poprzedzająca jego dokonanie "promesa" udzielenia tego wpisu uznane zostały przez sam Sąd I instancji za rezultat wadliwej interpretacji przez organ korporacyjny przepisu art. 73 ustawy Prawo o adwokaturze – czego z kolei nie kwestionuje, ani strona skarżąca, ani też Okręgowa Rada Adwokacka w [...]. To zaś, uwzględniając wszystkie okoliczności rozpatrywanej sprawy, co do których nie ma przecież sporu, nie może pozostawać bez wpływu na wniosek, że to nie z działaniem organu nadzoru można i należałoby wiązać zaistnienie ryzyk naruszenia zasad wynikających z przywołanych przepisów k.p.a.

Ponadto, argumentacji prezentowanej w tym względzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należy przeciwstawić i ten argument, że – jak podkreślono to w wyroku NSA w sprawie II GSK 1741/16 – ochroną przed zakazem arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym objęte są prawa nabyte w drodze decyzji przyznających świadczenia oraz prawa nabyte in abstracto zgodnie z ustawą, przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie (wyrok TK z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK 1999, Nr 5, poz. 100), a ochrona ta dotyczy jednak jedynie praw "słusznie" nabytych, nie zaś nabytych w jakichkolwiek okolicznościach i z jakiejkolwiek bądź przyczyny (zob.: orzeczenia TK: K 7/90, OTK w 1990 r., poz. 5; K 15/93 - OTK w 1994 r., cz. I, poz. 4 i K 3/98 - OTK ZU nr 4/1998, poz. 52). Niezależnie od powyższego, za nietrafny należy uznać i ten argument Sądu I instancji, który – w kontekście przypisywanego organowi nadzoru naruszenia wymienionych powyżej przepisów k.p.a. – wadliwości kontrolowanej decyzji sprzeciwowej upatrywał w nieuwzględnieniu przez podejmujący ją organ tej okoliczności, że art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze w niezmienionym i takim samym brzmieniu obowiązywał zarówno w dacie pierwotnego wpisu strony na listę aplikantów adwokackich, tj. w roku 2012, jak i – po dokonaniu skreślenia z listy w 2014 r. – w roku 2015, co w sytuacji braku wyrażenia sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów adwokackich w 2012 r., to jest gdy strona skarżąca pełniła funkcję asesora komorniczego, miałoby nie pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do nieprawidłowości wyrażenia sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów adwokackich w 2015 r., a mianowicie wpisu dokonanego po ustaniu wymienionej przeszkody, lecz jednocześnie dokonywanego – co podkreśla sam Sąd I instancji – po upływie okresu, o którym mowa w art. 75 ust. 3 przywołanej ustawy. Nie dość, że omawiane stanowisko Sądu I instancji jest niekonsekwentne – jak należałoby przyjąć w świetle powyższego – to nie może być ono uznane za trafne przede wszystkim z następującego powodu. Mianowicie, pierwotny wpis strony na listę aplikantów adwokackich nastąpił na podstawie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., organ nadzoru zawiadomił wymieniony organ korporacyjny o braku sprzeciwu wobec tego wpisu pismem z dnia 17 grudnia 2012 r., zaś judykat Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 302/12 odnoszący się do rozumienia przywołanego art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze, na którego znaczenie w rozpatrywanej sprawie powołuje się Sąd I instancji w kontekście motywów kierujących stroną skarżącą wnioskującą o skreślenie jej z listy aplikantów adwokackich, pochodzi – co należy podkreślić – z dnia 24 maja 2013 r. Uwzględniając czasową sekwencję wymienionych okoliczności, w analizowanym zakresie (a tym samym w opozycji do stanowiska Sądu I instancji, w tym zwłaszcza prezentowanych na jego gruncie sugestii) należy podkreślić znaczenie tego argumentu, że korzystanie przez Ministra Sprawiedliwości z uprawnienia do wniesienia sprzeciwu ograniczone jest w czasie materialnoprawnym terminem, o którym mowa w art. 69a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, którego bezskuteczny upływ skutkuje z mocy prawa wygaśnięciem kompetencji nadzorczych organu, a charakter tego terminu oznacza brak istnienia jakichkolwiek prawnych podstaw do restytucji wymienionych kompetencji nadzorczych.

W świetle przedstawionych argumentów zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za zasadne, a stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie, za nieprawidłowe.

Stwierdzając, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony oraz skargi Izby Adwokackiej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle wszystkich przedstawionych argumentów skargi te należało uznać za niezasadne.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.