Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1741/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  § 1 pkt 1 lit. a i c)
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2016r. Nr [...] [...] Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 693, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z [...] marca 2016 r. o odmowie potwierdzenia, że Pan B. S., spełnia warunki, o których mowa w art. 4 w/w ustawy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. Pan B. S. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o działaczach opozycji.

Po rozpatrzeniu wniosku [...] Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydał decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. o odmowie potwierdzenia, że Pan B. S. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., Pan B. S. zwrócił się do [...] Instytutu Pamięci Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...]. Wnioskodawca wskazał między innymi, że w latach 1982-1989 był aktywnym działaczem opozycji antykomunistycznej, aresztowanym i osadzonym w Areszcie Śledczym przy ul. [...] w W. w okresie od [...] stycznia do [...] maja 1984 r., zwolnionym na mocy amnestii. Ponadto Pan B. S. wyjaśnił, że w okresie 1982-1988 zatrudniony był w [...] gdzie "co pewien czas był wzywany ( ... ) na tzw. rozmowy ostrzegawcze". W czasie tych rozmów S. Bezpieczeństwa usiłowała nakłonić Wnioskodawcę do podpisania zgody na współpracę czego nie uczynił. Ponadto Wnioskodawca wskazał, że w kwestii wykorzystywania go przez ówczesne służby jako [...] wykorzystane zostały informacje dotyczące wątków kryminalnych, które były przekazywane przez ww. w czasie tzw. "rozmów ostrzegawczych".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Pan B. S. wskazał również na liczne nieścisłości istniejące w kwestionariuszu dotyczącego jego rzekomego pozyskania dotyczące zarówno danych związanych z wyglądem ww. jak i jego wykształceniem oraz zajmowanym stanowiskiem. Ponadto ww. wskazał, że w kwestionariuszu jako bliższą rodzinę zamieszkałą w kraju wskazano nieżyjącą od kilku Jat matkę Wnioskodawcy oraz, że pomylono okresy zatrudnienia Pana B. S. w [...], Powyższe w ocenie Wnioskodawcy potwierdza, że dokumenty dotyczące rzekomej współpracy zostały wytworzone przez funkcjonariusza S. Bezpieczeństwa na jego własne potrzeby, a ich charakter jest czysto "spekulatywny, niejasny i nie mający pokrycia w faktach".

[...] Instytutu Pamięci Narodowej po rozpatrzeniu wniosku wskazał, że w myśl art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem [...] czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez [...] Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. W wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m.in. następujące dokumenty dotyczące Pana B. S.:

• kwestionariusz ewidencyjny krypt. [...] nr rej. [...] prowadzony przez SUSW w W. w latach 1984-1987 - dot. B. S. jako członka nielegalnej [...] struktury podziemnej - "[...] Komitet Obrony Solidarności" - materiały archiwalne [...] zniszczono;

• akta kontrolne śledztwa nr rej. [...] prowadzone przez Wydział Śledczy SUSW w W. w okresie od [...].06.1984 r. do [...].12.1984 r. – B. S. brał udział w nielegalnych strukturach b. NSZZ "Solidarności" (nr archiwalny [...]);

• Sprawa operacyjnego rozpracowania krypt. [...] nr rej. [...], prowadzona przez SUSW w W. w 1989 r. w związku z powstaniem Komitetu Założycielskiego NSZZ "Solidarność" w [...] W.

Z treści powoływanych dokumentów wynika, że Pan B. S. był inwigilowany przez ówczesną S. Bezpieczeństwa.

Ponadto w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono także inne dokumenty dotyczące Pana B. S.:

• akta o sygn. [...] - akta podręczne prokuratora nr [...] prowadzone przez Prokuraturę Wojewódzką w W. w 1983 r., z których wynika, że Pan B. S. był podejrzany o udział w nielegalnych strukturach b. NSZZ "Solidarność" pod nazwa, "[...] Komitet Obrony Solidarności;

• akta o sygn. [...] - akta prokuratora nr [...] prowadzone przez Prokuraturę Wojewódzką w W.w 1984 r., - Pan B. S. był podejrzewany o udział w nielegalnym związku podziemnych struktur b. NSZZ "Solidarność" pod nazwą "[...] Komitet Obrony Solidarności";

• akta o sygn. [...] - akta tymczasowo aresztowanego-skazanego prowadzone przez Areszt Śledczy w W. w okresie od [...].01.1984 r. do [...].05.1984 r. - Wnioskodawca był podejrzany o popełnienie przestępstwa - przynależność do nielegalnych struktur związkowych, których istnienie, ustrój i cel miały pozostać tajemnicą wobec organów państwowych, ( przenoszenie i przechowywanie podziemnych wydawnictw oraz sporządzanie tekstów mających na celu wywołanie powszechnego niepokoju w Warszawie do [...] stycznia1984 r.;

• akta o sygn. [...] - akta kontrolne śledztwa nr rej. [...] prowadzone przez Wydział Śledczy SUS W w W. w okresie od [...].06.1984 r. do [...].12.1984 r. - wynika z nich, że Pan B. S. brał udział w nielegalnych strukturach b. NSZZ "Solidarność";

• akta o sygn. [...] - dot. sprawy operacyjnego rozpracowania krypt. [...] prowadzonej przez SUSW w W. w 1989 r. w związku z powstaniem Komitetu Założycielskiego NSZZ "Solidarność" w [...] W. - potwierdzają, że Pan B. S. był osobą rozpracowywaną.

Ponadto w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono również następujące dokumenty dotyczące Wnioskodawcy:

• akta o sygn. [...] - mikrofilm sprawy operacyjnego rozpracowania krypt. [...];

• kartotekę odtworzeniową [...];

• kartotekę ogólnoinformacyjną [...];

• kartotekę [...];

• kartotekę b. Biura Śledczego MSW;

• kartotekę paszportowa MSW, karta [...];

• kartotekę paszportową SUSW, [...];

• Informacje o osobie z komputerowego zbioru danych [...].

W wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono także dotyczący Wnioskodawcy mikrofilm akt o sygn. [...] teczki tajnego współpracownika ps. [...] nr rejestracyjny [...], w której znajdują się dokumenty potwierdzające, że Wnioskodawca, w okresie od dnia [...] listopada 1983 r. do [...] lutego 1984 r. odbywał spotkania z funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa, któremu ustnie przekazywał informacje. Z przedmiotowych akt wynika również, że Wnioskodawca od [...] stycznia 1983 r. do [...] listopada 1983 r. był wykorzystywany jako kontakt operacyjny o ps. [...] (nr [...] - wykorzystywany do sprawy [...] nr ewid. [...]), a następnie przekształcony w tajnego współpracownika o ps. [...]. W aktach sprawy znajdują się również dokumenty wytworzone przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez Niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa, a mianowicie opis rezultatu pozyskania, postanowienie o rozwiązaniu współpracy z tajnym współpracownikiem oraz informacja operacyjna dotycząca rozwiązania współpracy. Ponadto z zapisów kartoteki [...] wynika również, że wydział [...] rejestrował [...] pod nr [...] (materiały w Wydz. [...]) oraz, że w dniu [...] stycznia 1990 r. ww. materiały archiwalne Nr [...] zostały zniszczone komisyjnie zgodnie z protokołem brakowania akt nr [...]. Wskazane dokumenty spełniają zatem kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. były wytworzone przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Fakt rejestracji Wnioskodawcy jako [...] w dniu [...] listopada 1983 r., do nr rejestracyjnego [...], znajduje potwierdzenie również w zapisach w kartotece [...] i kartotece odtworzeniowej [...].

Wskazane dokumenty w ocenie organu spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. były wytworzone przez Wnioskodawcę lub przy Jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.

Odnosząc się do argumentów Wnioskodawcy prezentowanych w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2016 r., organ wyjaśnił, że [...] Instytutu Pamięci Narodowej w wydanych decyzjach nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych wart. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w r Warszawie w uzasadnieniu do wyroku z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie udostępnienia dokumentów dotyczących wnioskodawcy (w którym ustawodawca odnosi się do niemal identycznych kryteriów i przesłanek wydania decyzji) stwierdził, iż za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że w postępowaniu zmierzającym do udostępnienia akt, organ nie jest uprawniony do badania autentyczności odnalezionych w wyniku kwerendy dokumentów. (..) Na podkreślenie zasługuje także, że organ w tym postępowaniu nie bada, czy informacje zawarte w dokumentach dotyczących konkretnej osoby odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy (sygn. akt II SA/Wa 471/11).

W wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. I OSK 551/15, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ w postępowaniu o udostępnienie dokumentów, na podstawie ich treści ocenia jedynie, czy dotyczyły one skarżącego oraz czy zostały wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W tym postępowaniu organ nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w tych dokumentach. Nie jest uprawniony do ich weryfikowania i prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach. Formułuje jedynie wnioski wynikające z treści odnalezionych dokumentów.

Nie podważając działalności ani zaprzeczając represjom i szykanom ówczesnych władz stosowanym wobec Pana B. S. należy stwierdzić, że [...] Instytutu Pamięci Narodowej jest upoważniony ustawowo jedynie do ustalenia, czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zachowały się dokumenty o określonych cechach. [...] Instytutu Pamięci Narodowej ma obowiązek działania tylko i wyłącznie na podstawie przepisów prawa i nie ocenia, czy zastosowane przez ustawodawcę kryteria nie są zbyt surowe, lub czy nie eliminują z kręgu beneficjentów ustawy mniej albo bardziej licznego grona osób.

Ponowna analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do Pana B. S. w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S. Zaskarżonej decyzji zarzucił

I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, 77§1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2013r. poz. 267 zm.) zwaną dalej k.p.a polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przede wszystkim poprzez nie uwzględnianie składanych przez skarżącego wniosków i zarzutów dotyczących zgromadzonej i zalegającej w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania zbrodni przeciwko Narodowi polskiemu.

- art. 9 i 11 k.p.a poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy w/w decyzji.

- art. 8 i 107 § 3 k.p.a poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia nie wynika bowiem w dostateczny sposób dlaczego organ nie uwzględnił wniosku skarżącego.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 4 ust 2 ustawy z dnia 20 maja 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zalegające w Archiwum Państwowym dokumenty zostały wytworzone przez lub przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych przez [...] Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W uzasadnieniu skargi odnosząc się do kwestionariusza rejestracyjnego [...], skarżący wskazał że na pierwszej stronie personalnej występują informacje, które jednoznacznie wskazują, że nie dotyczą jego osoby tj.: nigdy nie był [...] ani nie wykonywał zawodu [...], nie jest [...] wzrostu, gdyż ma [...] cm wzrost, nie jest [...] natomiast jest [...], nie ma [...] oczu ma oczy w kolorze [...], w [...] pracował od 1980 roku a nie 1979 roku, natomiast w tabeli bliższa rodzina wpisano matkę A. S. podczas gdy jego matka B. S. od kilku lat już nie żyje. W III części rezultat przesłuchania występuje informacja , że przeprowadzono rozmowę w dniu [...] listopada 1983 roku w kawiarni [...] co oznacza , że rozmowa została przeprowadzona w godzinie pracy czyli po godzinie 16 a następnie funkcjonariusz służby bezpieczeństwa po odbyciu spotkania napisał maszynowo raport do naczelnika wydziału także [...] listopada a który został zatwierdzony przez naczelnika wydziału też [...] listopada 1983 roku co wydaje się nieprawdopodobne bo całe postępowanie funkcjonariusze musieli by przeprowadzić w porze nocnej w godzinach pracy. Biorąc pod uwagę wszystkie fakty i błędy w kwestii rejestracyjnym i przebiegiem rejestracji wskazać należy na wysoce spekulatywny charakter tej czynności.

Ponadto w notatce informacyjnej nr [...] z dnia [...].07.1987 roku jednoznacznie zostało zawarte że B. S. odmawia współpracy. W notatce z dnia [...].01.1989 roku jednoznacznie jest napisane, że skarżący został wyeliminowany przez funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa w związku z ujawnieniem jego działalności w nielegalnej strukturze i odmową współpracy. Ponadto w notatce służbowej z dnia [...].01.1989 roku skarżący został uznany za "aktywnego działacza b. "S". Obecnie w przedsiębiorstwie podjął działania zmierzające do reaktywowania "S" powołując Komitet Założycielski w 15 osobowym składzie. Pełni funkcję pełnomocnika i złożył wniosek o rejestrację związku w Sądzie Wojewódzkim ... ". " Należy go zaliczyć do opozycji destrukcyjnej" .

Odnosząc się natomiast do kwestii wykorzystywania osoby skarżącego jako kontakt operacyjny o ps. [...] to również skarżący nic nie wie o tej sprawie ani o tym, że miał jakiś pseudonim. Być może chodziło o sugestie by funkcjonariusze służby bezpieczeństwa zajęli się kradzieżą ścian z fabryki domów- a dokładnie o wyjaśnienie mechanizmu jakiego mogli sprawcy kradzieży używać przy wywożeniu materiałów za bramę zakładu. Mogli również wziąć pod uwagę spostrzeżenia B. S. dotyczące rzekomego sabotażu.

Odnosząc się do postanowienia o rozwiązaniu współpracy należy stwierdzić, że źródłem informacji dla S. Bezpieczeństwa był ktoś ze sprawy o kryptonimie [...]. W rezultacie tych informacji włączono skarżącego do tej sprawy jedynie jako figuranta i poddano rozpracowaniu w związku z jego antykomunistyczną postawą.

Skarżący podkreślił, że fakt aresztowania go jest najbardziej wyrazistym świadectwem jego moralności, ponadto nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa. Wyrokiem Sądu [...] w W. sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku zostało na jego rzecz zasądzone od Skarbu Państwa odszkodowanie w kwocie [...] zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku za doznaną krzywdę z tytułu tymczasowego aresztowania stosowanego na postanowienie o tymczasowym aresztowaniu z dnia [...] stycznia 1984r. W sprawie [...]. W latach 1982 do 1989 był aktywnym działaczem opozycji antykomunistycznej. W związku z działalnością antykomunistyczną od stycznia do maja 1984 roku ( 4 miesiące ) przebywał w areszcie śledczym przy ul. [...] w W. W dniu 31 maja 1984r. na mocy amnestii został zwolniony z aresztu. W tym miejscu należy wskazać, że będąc zatrudnionym w [...] jak większość pracowników tego przedsiębiorstwa był wzywany przez dyrektora przedsiębiorstwa na rozmowy ostrzegawcze w czasie których usiłowano nakłonić go do współpracy. Natomiast nigdy S. Bezpieczeństwa nie udało się nakłonić skarżącego do czynnej współpracy. Skarżący podkreślił, że czynnie działał na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności i respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Od 1983 roku był członkiem międzyzakładowej struktury podziemnej, która działała pod nazwą [...] Komitet Obrony Solidarności. W ramach tej struktury brał udział w konspiracyjnych spotkaniach i prowadził kolportaż literatury pozbawionej debitu komunikacyjnego na terenie [...]. Dnia [...].01.1984 roku zastosował wobec niego zastosowany środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy. Jego antykomunistyczna działalność była przez służbę bezpieczeństwa kontrolowana w ramach prowadzonego w okresie od sierpnia 1984 do paździemika1986 kwestionariusza ewidencyjnego krypt. [...].

W związku z powyższym skarżący wskazuje, że w latach 1982-1989 był aktywnym działaczem opozycji antykomunistycznej a nie tajnym informatorem współpracującym z funkcjonariuszami służby bezpieczeństwa PRL.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa sprawa zgodnie z art. 119 ust. 3 p.p.s.a została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja wydana na podstawie art. 5 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 693, z późn. zm. zwanej w dalszej części "ustawą"), orzekająca o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 w/w ustawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez [...] Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W myśl art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji u podstaw jej rozstrzygnięcia legło uznanie przez [...] Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m.in. dotyczący Skarżącego mikrofilm akt o sygn. [...] teczki tajnego współpracownika ps. [...] nr rejestracyjny [...], w której w ocenie organu znajdują się dokumenty potwierdzające, że w okresie od dnia [...] listopada 1983 r. do [...] lutego 1984 r. odbywał on spotkania z funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa, któremu ustnie przekazywał informacje. Z przedmiotowych akt zdaniem organu wynika również, że Skarżący od [...] stycznia 1983 r. do [...] listopada 1983 r. był wykorzystywany jako kontakt operacyjny o ps. [...] (nr [...] - wykorzystywany do sprawy [...] nr ewid. [...]), a następnie przekształcony w tajnego współpracownika o ps. [...]. W aktach sprawy znajdują się również dokumenty, w ocenie organu, wytworzone przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez Niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa, a mianowicie opis rezultatu pozyskania, postanowienie o rozwiązaniu współpracy z tajnym współpracownikiem oraz informacja operacyjna dotycząca rozwiązania współpracy. Ponadto z zapisów kartoteki [...] wynika również, że wydział [...] rejestrował [...] pod nr [...] (materiały w [...]) oraz, że w dniu [...] stycznia 1990 r. ww. materiały archiwalne Nr [...] zostały zniszczone komisyjnie zgodnie z protokołem brakowania akt nr [...]. Organ uznał, że wskazane dokumenty spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. były wytworzone przy udziale Skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Fakt rejestracji Wnioskodawcy jako [...] w dniu [...] listopada 1983 r., do nr rejestracyjnego [...], znajduje potwierdzenie również w zapisach w kartotece [...] i kartotece odtworzeniowej [...].

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy wskazać, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący przedstawił zarzuty, mające w jego ocenie podważać stanowisko organu w zakresie uznania, że był on tajnym współpracownikiem i że przy jego udziale zostały sporządzone jakiekolwiek dokumenty, świadczące o tym.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego organ wyjaśnił, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej w wydanych decyzjach nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach, do tego uprawniony jest sąd lustracyjny.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że wydana ona została z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust. 2 ustawy jak i art. 7, 15, 77§ 1 , 107 §3 k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko, utrwalone w przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzecznictwie sądów administracyjnych co do tego, że w ramiach niniejszego postępowania [...] Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w dokumentach. Nie jest uprawniony do ich weryfikowania i prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach. Jak również to, że jego obowiązkiem jest formułowanie wniosków wynikające z treści odnalezionych dokumentów.

Z brzmienie art. 4 ust. 2 ustawy wynika jednak w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioski jakie formułuje organ wymagają od niego poza sprawdzeniem istnienia określonych dokumentów, wykazania: po pierwsze, czy faktycznie odnalezione dokumenty dotyczą wnioskodawcy, a po drugie ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, że dokumenty te zostały faktycznie wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez wnioskodawcę w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Oznacza to, że muszą to być dokumenty z których w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że wnioskodawca był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy wytwarzał osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane określone dokumenty (tzn. mógł liczyć się z tym z tym, miał taką świadomość, że na skutek przekazanych przez niego informacji dojdzie do wytworzenia tych dokumentów).

W ocenie Sądu, okoliczność, iż powyższe obowiązki ciążą na organie wynika bezpośrednio również z faktu, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy rozstrzygnięcie w zakresie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wydawanej jest w formie decyzji. Gdyby organ miał zatem jedynie obowiązek potwierdzić okoliczność istnienia lub nie dokumentów o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, to jego rola ograniczałaby się do wydania zaświadczenia a nie decyzji. Wprowadzona przez ustawodawcę forma decyzji oznacza, że musi on dokonać oceny dokumentów, które się zachowały, pod kątem istnienia lub nie przesłanek określonych w art. 4 ustawy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej spawy Sąd uznał, że skoro obowiązkiem organu było ustalenie, czy dokumenty jakie się zachowały dotyczyły skarżącego, to winien on był zgodnie z art. 15 k.p.a odnieść się do zarzutów strony podniesionym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazujących na to, że dotyczą one innej osoby i wyjaśnić dlaczego ich nie uwzględnił. Ponadto organ powinien wykazać zgodnie z wymogami art. 7, 77 § 1 i 107 §3 k.p.a, dlaczego uznał, że dokumenty które odnalazł (wskazane powyżej), w tym w konfrontacji z innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie na które m.in. powołuje się skarżący w skardze, pozwalały w sposób nie budzący wątpliwości organu na uznanie, że spełniają one przesłankę z art. 4 ust. 2 ustawy.

Mając na uwadze, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest rozważań w powyższym zakresie, pomimo tego, iż są one istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobligowany będzie uwzględnić wytyczne zawarte w niniejszym wyroku.