Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 184/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Asesor sądowy WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty wierzytelności - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia M. S. M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C., dalej: "Spółka", "skarżąca", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z [...] r. określające nieprzekazaną przez dłużnika kwotę zajętej wierzytelności w wysokości [...] zł wynikającą z zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego C. P..

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że wobec zobowiązanego Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2019 r. W celu wyegzekwowania należności objętych tym tytułem, organ egzekucyjny, m.in. zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. u Spółki, przy czym zawiadomienie o zajęciu doręczono Spółce [...] r. Pismem z [...] listopada 2019 r. Spółka udzieliła odpowiedzi, że posiada nieuregulowane zobowiązania wobec zobowiązanego oraz że bez zgody organu egzekucyjnego nie będzie uiszczać kwot należnych zobowiązanemu.

Zawiadomieniem z [...] marca 2020 r. (doręczonym Spółce 11 marca) o zmianie wysokości zajęcia organ egzekucyjny dokonał aktualizacji wysokości zajęcia z [...] października 2019 r., wskazując na dzień [...] marca 2020 r. kwotę dochodzonych należności w wysokości [...] zł. Następnie, zawiadomieniem z [...] czerwca 2020 r. (doręczonym Spółce 8 lipca) organ egzekucyjny po raz kolejny zaktualizował wysokość kwoty zajęcia z [...] października 2019 r. wskazując na dzień [...] czerwca 2020 r. kwotę dochodzonych należności w wysokości [...] zł.

Z kolei Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z [...] r., wydanym na skutek rozpatrzenia zażalenia Spółki na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r., określił kwotę nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności w wysokości [...] zł w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie odrębnych tytułów wykonawczych wystawionych na zobowiązanego. W orzeczeniu tym organ nadzorczy wskazał, że wskazana kwota wynika ze stanu zaległości zobowiązanego na [...] maja 2020 r. Upomnieniem z [...] czerwca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał Spółkę do wykonania obowiązku określonego postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. wraz z kosztami przedmiotowego upomnienia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Upomnienie to doręczono Spółce [...] czerwca 2020 r. Tego samego dnia Spółka wykonała objęty nim obowiązek.

Z kolei pismem z [...] lipca 2020 r. organ egzekucyjny, odpowiadając na wystąpienie Spółki poinformował ją, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. u Spółki, dokonano zajęć wierzytelności z [...] lipca 2019 r., z [...] sierpnia 2019 r., z [...] września 2019 r. oraz z [...] października 2019 r. W piśmie tym organ przedstawił także rozliczenie kwot wyegzekwowanych w wyniku powyższych zajęć, stanowiących w sumie [...] zł.

13 lipca 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Spółki, stanowiące odpowiedź na liczne zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia, w którym Spółka poinformowała, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec zobowiązanego, gdyż zostały one rozliczone w toku postępowania z [...] maja 2020 r. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowił przeprowadzić kontrolę prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego oraz wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Spółkę, do przedłożenia kopii faktury VAT z [...] lipca 2019 r. wystawionej przez zobowiązanego oraz potwierdzenia płatności wynikających z niej należności.

W toku kontroli ustalono, że Spółka na dzień otrzymania zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tj. [...] listopada 2019 r. posiadała wierzytelność na rzecz zobowiązanego w kwocie [...]zł, wynikającą z faktury VAT z [...] lipca 2019 r. z terminem płatności przypadającym na [...] lipca 2019 r. [...] czerwca 2020 r. Spółka dokonała przelewu na konto organu egzekucyjnego części płatności wynikającej z tej faktury, tj. kwoty [...]zł a pozostałą kwotę - [...] zł - Spółka [...] czerwca 2020 r. przekazała na rachunek bankowy prowadzony dla Zakładu Handlowo-Usługowego C. P., tj. zobowiązanego. Protokół kontroli dłużnika zajętej wierzytelności z [...] października 2020 r. doręczono Spółce [...] października 2020 r.

W piśmie stanowiącym zastrzeżenia do ustaleń kontroli Spółka podniosła, że ustalenia kontroli obarczone są błędem w postaci nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy dotyczącego przebiegu rozliczeń pomiędzy Spółką a organem egzekucyjnym. W piśmie tym Spółka wyjaśniała, że przekazała już organowi egzekucyjnemu wszystkie płatności wynikające z dokonanych zajęć wierzytelności. Zdaniem Spółki, skoro [...] czerwca 2020 r. została dokonana przez nią zapłata całej kwoty określonej przez organ nadzoru w postanowieniu z [...] r., to spowodowało to wygaśnięcie wszystkich zobowiązań C. P., i tym samym wygaśnięcie wszystkich zajęć wierzytelności dokonanych przez organ egzekucyjny u Spółki jako dłużnika zajętej wierzytelności. Zdaniem Spółki, organ egzekucyjny pominął okoliczność dostarczenia w dniu [...] lipca 2020 r. do Spółki nowego zajęcia wierzytelności zobowiązanego (zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia), w sytuacji gdy Spółka nie miała już żadnych zobowiązań wobec zobowiązanego, ponieważ już wcześniej zostały one rozliczone. Spółka podkreśliła, że suma wszystkich zajęć innych wierzytelności pieniężnych z tytułu wzajemnych rozliczeń z zobowiązanym dokonanych przez organ egzekucyjny u dłużnika zajętej wierzytelności to kwota [...]zł. Natomiast Spółka przekazała organowi egzekucyjnemu tytułem realizacji ww. zajęć łącznie kwotę [...]zł, co pokrywa wszystkie dokonane zajęcia, a nawet je przewyższa. Według Spółki, błędne są więc ustalenia kontrolne, w których Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazuje, że Spółka nie przekazała jeszcze wierzytelności zajętych zawiadomieniem z [...] października 2019 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z [...] listopada 2020 r. (uznanym za doręczone na podstawie art. 44 K.p.a. z dniem 8 grudnia 2020 r.) poinformował Spółkę o niezasadności zastrzeżeń. Wskazał, że suma zajęć dokonanych zawiadomieniami z [...] lipca 2019 r., z [...] sierpnia 2019 r., z [...] września 2019 r. oraz z [...] października 2019 r. wynosi łącznie [...] zł ([...] zł; [...] zł; [...] zł oraz [...] zł), a nie jak wskazuje Spółka - [...] zł. Błędnie zatem Spółka przyjmuje, że przekazane przez Spółkę należności w łącznej wysokości [...] zł pokryły wszystkie zajęcia wierzytelności dokonane przez organ egzekucyjny. Organ wyjaśnił też, że kwoty wskazane w zawiadomieniach o zajęciu podawane są w wysokości na dzień wystawienia zawiadomienia, a obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności, zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o zajęciu, jest naliczenie odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie, należnych od następnego dnia po dniu wystawienia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności do dnia przekazania organowi egzekucyjnemu środków pieniężnych. Poza tym Spółka przekazując kwoty określone postanowieniami: Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r. ([...] zł) oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. ([...] zł) nie zrealizowała środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej dokonanego zawiadomieniem z [...] października 2019 r., gdyż zgodnie z protokołami kontroli z [...] sierpnia 2019 r. i [...] listopada 2019 r. nie obejmowały one swoim zakresem ww. zajęcia. Doręczone Spółce [...] lipca 2020 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnych nie stanowi nowego zajęcia, lecz jest aktualizacją niezrealizowanego jeszcze zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z [...] października 2019 r.

Podsumowując organ egzekucyjny stwierdził, że zajęta zawiadomieniem z [...] października 2019 r. inna wierzytelność pieniężna u dłużnika zajętej wierzytelności z tytułu zawartych umów, nieopłaconych faktur i innych wzajemnych rozliczeń z zobowiązanym jest wymagalna. Spółka oświadczeniem z [...] listopada 2019 r. uznała zajętą wierzytelność i zobowiązała się bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczać zajętej kwoty zobowiązanemu. Z uwagi na brak realizacji przedmiotowego zajęcia organ egzekucyjny przeprowadził kontrolę, w toku której ustalono, iż Spółka posiada wierzytelność wobec zobowiązanego wynikającą z faktury VAT z [...] lipca 2019 r. w kwocie [...]zł. W dniu [...] czerwca 2020 r. Spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności wpłaciła na rachunek organu egzekucyjnego część wierzytelności wynikającej z ww. faktury tj.: kwotę [...]zł, tytułem realizacji płatności określonej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] r. Pozostałą część wierzytelności w wysokości [...] zł Spółka przekazała zaś [...] czerwca 2020 r. na rachunek bankowy Zakładu Handlowo- Usługowego C. P.. Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że Spółka błędnie przyjęła, iż prawidłowo wykonała ciążące na niej jako na dłużniku zajętej wierzytelności obowiązki wobec organu egzekucyjnego i zrealizowała wszystkie zajęcia wierzytelności zobowiązanego.

Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej "u.p.e.a." określił nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Spółkę, kwotę w wysokości [...] zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności skoro wierzytelność nie istnieje, wygasła. Nie może być więc mowy o zajęciu tej wierzytelności przez organ egzekucyjny. Błędnie zatem określono wysokość nieprzekazanej kwoty i nie przeprowadzono szczegółowej kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie zweryfikowania charakteru, stanu, wysokości, wymagalności i zasadności zajętej wierzytelności;

- art. 7 K.p.a. poprzez brak zbadania wszelkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności błędne przyjęcie, iż zajęta wierzytelność jest wymagalna z uwagi na to, iż Spółka dokonała wpłat zgodnie z postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. oraz przez pominięcie stanowiska zawartego w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r.

Według Spółki, organ nie ustosunkował się do złożonych przez nią pismem z [...] listopada 2020 r. zastrzeżeń do protokołu kontroli. Nie ma przy tym racji organ egzekucyjny, że zajęcia (wszystkie cztery powołane przez organ) wierzytelności nie zostały przez skarżącą Spółkę zrealizowane. Treść pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r. świadczy zdaniem Spółki o tym, iż Spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności dokonała z organem egzekucyjnym wszelkich rozliczeń wynikających z wszystkich czterech zajęć wierzytelności. Suma zajęć stanowi kwotę [...]zł, natomiast wyegzekwowana została łącznie kwota [...]zł która w pełni pokryła wszystkie zajęcia dokonane przez organ.

Spółka uważa, że organ egzekucyjny podczas kontroli, a następnie również w zaskarżonym postanowieniu zupełnie pominął zrealizowane przez nią następujące wpłaty: [...] zł z [...] listopada 2019 r.; [...] zł z [...] listopada 2019 r.; [...] zł z [...] listopada 2019 r.; [...] zł z [...] grudnia 2019 r. oraz [...] zł z [...] grudnia 2019 r. Zdaniem Spółki, mogła nawet wystąpić nadpłata świadczeń zrealizowanych przez nią w konfrontacji z wysokością zajęć wierzytelności. Organ egzekucyjny pominął okoliczność dostarczenia w dniu [...] lipca 2020 r. do Spółki nowego zajęcia wierzytelności zobowiązanego w sytuacji gdy Spółka nie miała już wobec niego żadnych zobowiązań, ponieważ już wcześniej zostały one rozliczone. Nieuzasadnionym było zatem wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia w trybie art. 71 § 9 u.p.e.a., w sytuacji gdy istniały bezsporne dowody przemawiające nie tylko za brakiem wymagalności zajętych wierzytelności, ale przede wszystkim, za nieistnieniem samej wierzytelności zobowiązanego oraz jej zajęcia, a nawet wcześniejszych zajęć dokonanych przez organ egzekucyjny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z [...] r. Organ nadzorczy w pierwszej kolejności odwołał się do treści art. 89 § 1 u.p.e.a, wskazując, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Stosownie do § 2 tego artykułu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Tak więc przepis ten umożliwia dochodzenie należności pieniężnych również z wierzytelności przyszłych, tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia.

Organ nadzorczy wskazał następnie, że w tej sprawie organ egzekucyjny dopełnił wymogu z art. 89 § 2 u.p.e.a., tj. doręczając adresowane do Spółki zawiadomienie o zajęciu innych wierzytelności, także przyszłych. Dalej wskazał, że stosownie do treści art. 89 § 3 ust. 1 u.p.e.a., doręczone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zawierało wezwanie do złożenia oświadczenia, na które Spółka udzieliła odpowiedzi pismem z [...] listopada 2019 r., którym uznała zajętą wierzytelność wskazując, że posiada zobowiązania wobec zobowiązanego oraz, że bez zgody organu egzekucyjnego nie uiści należnych kwot zobowiązanemu.

Zauważył dalej organ nadzorczy, że [...] czerwca 2020 r. Spółka dokonała przelewu pieniężnego na rachunek organu egzekucyjnego w kwocie [...]zł tytułem realizacji płatności wynikającej z postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r., którym organ orzekł o nieprzekazanej przez Spółkę, jako dłużnika zajętej wierzytelności, kwoty w wysokości [...] zł, wynikającej ze stanu zaległości na [...] maja 2020 r. (obejmującej należność główną, odsetki, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne) zobowiązanego objętych zawiadomieniami: z [...] lipca 2019 r. (zaktualizowanego zawiadomieniem z [...] grudnia 2019 r.); z [...] sierpnia 2019 r. oraz z [...] września 2019 r.

Intencją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przy wydawaniu postanowienia z [...] r nie było jednak stwierdzenie, że żadne inne zawiadomienia o zajęciu, poza wskazanymi w przedmiotowym postanowieniu, już nie istnieją, a suma wszystkich zaległości zobowiązanego wynosi [...] zł. Ze wskazanego postanowienia wynika natomiast, iż na [...] r. wysokość nieprzekazanych przez Spółkę wierzytelności objętych tylko trzema ww. zawiadomieniami o zajęciu (tj. zawiadomieniami z [...] lipca 2019 r., [...] sierpnia 2019 r. i [...] września 2019 r.), nie zaś wszystkimi jakie przesłane zostały do Spółki w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego, wynosiła [...] zł. Zawiadomienie o zajęciu z [...] października 2019 r. nie było zatem objęte przedmiotem orzekania przy określaniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] r. kwoty nieprzekazanej przez Spółkę. Postanowienie to dotyczyło bowiem nieprzekazanych wierzytelności na podstawie ww. trzech zawiadomień o zajęciu, które były wówczas objęte przedmiotem kontroli przeprowadzonej w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Protokoły kontroli z [...] sierpnia 2019 r. i [...] października 2019 r. nie potwierdzają zaś aby zakres przeprowadzonych kontroli obejmował zajęcie z [...] października 2019 r. W związku z tym przekazanie [...] czerwca 2020 r. przez Spółkę na rachunek organu egzekucyjnego kwoty określonej postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. nie spowodowało wygaśnięcia zobowiązania dłużnika zajętej wierzytelności wynikającego z uznania zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z [...] października 2019 r.

Organ nadzorczy wyjaśnił ponadto, że wbrew twierdzeniom Spółki pismo z [...] czerwca 2020 r. (zgodnie z jego tytułem i treścią), jest aktualizacją wymagalnego i niezrealizowanego jeszcze zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z [...] października 2019 r., które następnie dwukrotnie aktualizowano na skutek zmiany wysokości należności dochodzonych przez organ egzekucyjny od zobowiązanego.

Organ nadzorczy zaznaczył też, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lipca 2020 r. stanowi jedynie informację o sposobie rozliczenia kwot przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności. Przedmiotowym pismem organ egzekucyjny poinformował, iż do [...] lipca 2020 r. wyegzekwowano łącznie kwotę [...]zł, zaś w zażaleniu Spółka wskazuje zupełnie inny sposób rozliczenia ww. wyegzekwowanej kwoty, wynikający - w jej przekonaniu - z przedmiotowego pisma organu egzekucyjnego. Spółka przy tym błędnie przyjmuje, że przekazane przez nią należności w łącznej wysokości [...] zł pokryły wszystkie zajęcia wierzytelności dokonane przez organ egzekucyjny.

Organ nadzorczy wskazał także, iż wbrew twierdzeniom Spółki do pisma z [...] listopada 2020 r. zawierającego zastrzeżenia do protokołu kontroli dłużnika zajętej wierzytelności z [...] października 2020 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego ustosunkował się pismem z [...] listopada 2020 r., tyle że przesyłka nie została podjęta w terminie przez adresata.

W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, podnoszona przez Spółkę w zażaleniu argumentacja nie ma wpływu na zasadność wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej.

Odnosząc się do prawidłowości postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że zasadnie w tym postanowieniu stwierdzono, iż Spółka nie mogła samodzielnie dysponować kwotą [...]zł (z faktury VAT z [...] lipca 2019 r. opiewającej na kwotę [...]zł, pozostałą po odliczeniu płatności z [...] czerwca 2020 r. na rzecz organu egzekucyjnego w wysokości [...] zł), ponieważ przypadała ona Naczelnikowi Urzędu Skarbowego z mocy zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem o zajęciu z [...] października 2019 r., które nie zostało przez Spółkę zrealizowane.

Organ nadzorczy wyjaśnił, iż z punktu widzenia zastosowania art. 91 u.p.e.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a., istotnym jest, że w momencie dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia tej należności ([...] listopada 2019 r.), należność ta była już wymagalna i podlegała uiszczeniu na rzecz zobowiązanego. Wynika to wprost z pisemnego oświadczenia uprawnionego do reprezentacji przedstawiciela Spółki jako dłużnika zajętej wierzytelności wyrażonego pismem z [...] listopada 2019 r., będącym odpowiedzią dłużnika na dokonane zajęcie wierzytelności, oraz została ustalona w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, do której przeprowadzenia u dłużników zajętej wierzytelności organy egzekucyjne uprawnione są na podstawie art. 71a § 1 ustawy egzekucyjnej (protokół kontroli dłużnika zajętej wierzytelności z [...] października 2020 r.). Skoro Spółka, mimo braku jakichkolwiek przeszkód prawnych i wobec uznania przez nią zajęcia, nie przekazała zajętych przez organ egzekucyjny środków, to wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a, było zasadne.

Odnosząc się do argumentacji zażalenia organ nadzorczy dodał, że przelewu na rzecz zobowiązanego Spółka dokonała [...] czerwca 2020 r. Natomiast z wnioskiem o "wydanie dokumentu potwierdzającego przekazanie kwot pieniężnych i sposób ich rozksięgowania..." wystąpiła 1 lipca 2020 r., a zatem już po przekazaniu środków na rachunek bankowy zobowiązanego zamiast na rachunek organu egzekucyjnego. W kontekście powyższego organ nadzorczy przypomniał też, że z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej i jej uznania, dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, więc rozporządzanie przez niego zajętą wierzytelnością nie może być skuteczne. Zajęta i uznana wierzytelność przechodzi na rzecz organu egzekucyjnego.

Spółka zatem, zdaniem organu egzekucyjnego, uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności i nie wykazała żadnych okoliczności prawnych, które pozwoliłby na stwierdzenie, że to uchylanie się nie jest bezpodstawne. Oznacza, że wydanie postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., określającego nieprzekazaną przez dłużnika zajętej wierzytelności kwotę w wysokości [...] zł, było zasadne.

Organ nadzorczy nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] Spółka, wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem je poprzedzającym zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 71 a § 9 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania części wierzytelności organowi egzekucyjnemu;

2. przepisów prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.

- art. 7 i 77 K.p.a poprzez brak zbadania wszelkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a szczególności :

a) brak ustalenia czy na dzień wydania skarżonego postanowienia istnieje zobowiązanie główne, tj. zobowiązanie C. P. objęte tytułem wykonawczyni [...];

b) brak ustalenia czy wskazane wyżej zobowiązanie główne, jest i było wymagalne w całym okresie, tj. od daty zajęcia do daty wydania skarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, w szczególności czy nie były zastosowane ulgi w postaci rozłożenia na raty tegoż zobowiązania;

- art. 8 K.p.a poprzez prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej i nie kierowanie się przez organy obu instancji zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron;

- art. 9 K.p.a poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz naruszenie obowiązku czuwania przez organy administracji publicznej nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i brak udzielenia skarżącemu niezbędnych wyjaśnień oraz wskazówek, w tym wprowadzenie w błąd przez organ egzekucyjny zarówno Skarżącą oraz organ nadzorczy poprzez nieprzekazanie kompletnej informacji o ilości, a także wysokości wszystkich (czterech) zajęć wierzytelności dokonanych u dłużnika.

W uzasadnieniu skargi Spółka konsekwentnie twierdziła, że zajęta wierzytelność nie istnieje albowiem Spółka skutecznie zwolniła się z zobowiązania przekazując część kwoty organowi egzekucyjnemu, a część bezpośrednio wierzycielowi (zobowiązanemu). Przekazanie części zajętej wierzytelności zobowiązanemu było zdaniem skarżącej usprawiedliwione i wywołało skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania. Nieprzekazanie organowi egzekucyjnemu kwoty [...]zł nie było więc i nie jest bezpodstawne. Ówcześnie bowiem organ egzekucyjny wskazywał na jedynie trzy zajęcia wierzytelności, mimo, że dokonane zajęcia wierzytelności (również i sporne czwarte zajęcie) już przewyższały poziom zadłużenia dłużnika głównego i w efekcie ich "przedstawienia" dłużnikowi pozwalałyby na jego w całości rozliczenie - podobna sytuacja miała miejsce również w postępowaniu jakie toczyło się przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, gdzie organ ten nie dysponował żadnymi informacjami o czwartym "nierozliczonym" zajęciu.

W ocenie Spółki, organ egzekucyjny, niezależnie od przyczyn, mimo, że był zobowiązany dokonując rozliczenia wierzytelności dłużnika głównego oraz zajęć dokonanych u Spółki, realizując zasady generalne, poinformować o całokształcie zadłużenia i dłużnika głównego i dokonanych wszystkich zajęć u skarżącej, a następnie dokonać "kompleksowej" windykacji należności w całości - "zataił" istotne okoliczności, tj. fakt dokonania wszystkich zajęć i de facto sumę tych zajęć, nie tylko wobec strony, ale również wobec również organu nadzorczego.

Spółka zwróciła uwagę na akcesoryjny charakter jej zobowiązania jako dłużnika zajętej wierzytelności w stosunku do zobowiązania dłużnika głównego (zobowiązanego) i podniosła, że ze skarżonego postanowienia w żaden sposób nie wynika by organy obu instancji sprawdziły, czy "zobowiązanie główne" istnieje, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Zdaniem Spółki, istnieje wysokie prawdopodobieństwo iż rachunek bankowy, na który przekazała ona kwotę [...]zł był również przedmiotem egzekucji administracyjnej i środki z tego tytułu zostały przekazane do organu egzekucyjnego a co za tym idzie winny być zaksięgowane na najstarszą zaległość. Zdaniem Spółki, należy także ustalić, czy zapłata przez nią kwoty [...]zł bezpośrednio zobowiązanemu daje jej podstawę do uchylenia się od obowiązku przekazania tej części wierzytelności Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Jeżeli bowiem na dzień zapłaty zobowiązania podatkowe zobowiązanego były niewymagalne (raty) to brak było również podstaw do żądania od skarżącej zapłaty zajętej wierzytelności na rachunek organu egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) albo stwierdza nieważność postanowienia (pkt 2), czy wydanie z naruszeniem prawa (pkt 3).

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów nie wykazała, by zarówno zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r. w przedmiocie określenia nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności wynikającej z zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonanego zawiadomieniem z [...] października 2019 r., w wysokości [...] zł.

W związku z tym zauważyć należy, że zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Wydanie postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym wymaga stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki wynikające z wyżej cytowanego przepisu. Pierwszą z nich jest zajęcie wierzytelności i bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części. Drugą przesłanką jest natomiast przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności na wskazane przez organ egzekucyjny konto (por. wyrok NSA z 20 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2831/14). W orzecznictwie przyjmuje się, że okoliczność, iż zajęta wierzytelność została uznana i jest wymagalna może wynikać wprost z pisemnego oświadczenia uprawnionego do reprezentacji przedstawiciela dłużnika zajętej wierzytelności albo może zostać ustalona w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, do której przeprowadzenia u dłużników zajętej wierzytelności organy egzekucyjne uprawnione są na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem, organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2.

Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym sprawy uzasadnione było wydanie postanowienia w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności określającego wysokość nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność zajęcia wierzytelności u skarżącej, jako dłużnika zajętej wierzytelności, i nieprzekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Odnotować należy, iż organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] października 2019 r. (w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zobowiązanego) dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Podstawę prawną przedmiotowego zajęcia stanowił art. 89 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego. Jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, jak to wynika z treści art. 89 § 2 u.p.e.a., dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy po pierwsze, uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, po drugie, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i po trzecie, w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a.). Ponadto organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem (art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a.).

Zawiadomienie z [...] października 2019 r. wystosowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało skierowane do Spółki, jako dłużnika zajętej wierzytelności i doręczone jej [...] listopada 2019 r. Okoliczność zajęcia wierzytelności zobowiązanego wcześniejszymi zawiadomieniami doręczonymi Spółce jest niewątpliwa i nie jest przez nią kwestionowana. Bezsporne jest też, że pismem z [...] listopada 2019 r. Spółka uznała zajętą zawiadomieniem z [...] października 2019 r. wierzytelność informując że posiada nieuregulowane zobowiązania wobec zobowiązanego i że bez zgody organu egzekucyjnego nie będzie uiszczać kwot należnych zobowiązanemu. Wysokość zajęcia została dwukrotnie aktualizowana: po pierwsze, zawiadomieniem z [...] marca 2020 r. i po drugie, [...] czerwca 2020 r.

Spółka nie polemizuje w zasadzie z ustaleniami organu egzekucyjnego wynikającymi z protokołu z przeprowadzonej kontroli, zgodnie z którymi według stanu z [...] listopada 2019 r., posiadała ona wierzytelność na rzecz zobowiązanego w kwocie [...]zł, wynikającą z faktury VAT z [...] lipca 2019 r. oraz że [...] czerwca 2020 r. przelała na konto organu egzekucyjnego kwotę [...]zł (w ramach realizacji postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r.). Nie polemizuje Spółka także z ustaleniem, że kwotę [...]zł [...] czerwca 2020 r. przelała na rachunek bankowy prowadzony dla firmy zobowiązanego.

Biorąc to pod uwagę, nie można podzielić stanowiska prezentowanego przez Spółkę, zgodnie z którym prawidłowo wykonała ona obowiązek ciążący na niej jako na dłużniku zajętej wierzytelności. Jak bowiem prawidłowo wskazuje organ nadzorczy, postanowienie z [...] r. nie dotyczyło wszystkich zawiadomień o zajęciu jakie przesłano do Spółki w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego. Dotyczyło ono tylko trzech (doręczonych Spółce) zawiadomień: z [...] lipca 2019 r., aktualizowanego zawiadomieniem z [...] grudnia 2019 r. (dochodzona należność według stanu na [...] lipca 2019 r. wynosiła [...] zł), z [...] sierpnia 2019 r. (dochodzona należność według stanu na [...] sierpnia 2019 r. wynosiła [...] zł) i z [...] września 2019 r. (dochodzona należność według stanu na [...] września 2019 r. wynosiła [...] zł).

Należy też mieć w polu widzenia, że Spółka w odpowiedzi na pierwsze ze wskazanych zajęć informowała, że w stosunku do zobowiązanego posiada zobowiązanie powstałe w związku z modernizacją kotłowni w kwocie [...]zł i jednocześnie szuka zewnętrznego źródła ich sfinansowania oraz zobowiązuje się, że bez zgody organu egzekucyjnego, nie uiszczać należnych kwot zobowiązanemu. W odpowiedzi na kolejne zajęcie Spółka informowała, że w stosunku do zobowiązanego ma zobowiązania w łącznej wysokości [...] zł powstałe w związku z modernizacją kotłowni, szuka zewnętrznego źródła ich sfinansowania oraz zobowiązuje się, że bez zgody organu egzekucyjnego, nie będzie uiszczać należnych kwot zobowiązanemu. Odpowiadając zaś na trzecie wezwanie Spółka oświadczyła, że uznaje zajętą wierzytelność, posiada wobec zobowiązanego zobowiązania, o których informowała w poprzednich pismach i należności te nie zostały spłacone, a także zobowiązała się, że bez zgody organu egzekucyjnego nie będzie uiszczała należnych kwot zobowiązanemu.

W stosunku do Spółki, na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, [...] sierpnia 2019 r. oraz [...] listopada 2019 r. przeprowadzone zostały kontrole realizacji środków egzekucyjnych. W wyniku tych kontroli ustalono, że Spółka w stosunku do zobowiązanego posiada zobowiązanie w kwocie [...]zł, wynikające z faktury z [...] lipca 2019 r. z terminem płatności [...] lipca 2019 r. Wierzytelność jest wymagalna ale nie została zapłacona ze względu na brak środków. Po otrzymaniu [...] grudnia 2019 r. protokołu kontroli z [...] listopada 2019 r. Spółka [...] grudnia 2019 r. wniosła wyjaśnienia i zastrzeżenia. Podniosła, że [...] grudnia 2019 r. zawarła z zobowiązanym porozumienie, zgodnie z którym ze względu na wady pieca i jego utrudnioną eksploatację termin płatności faktury z [...] lipca 2019 r. został wydłużony do 14 dni od momentu usunięcia wady.

Zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego, wydając postanowienie z [...] r., jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z [...] r., po rozważeniu, że w odpowiedzi na doręczone Spółce wezwania uznała ona zajętą wierzytelność, zobowiązała się do jej przekazania organowi egzekucyjnemu, ale nie przekazała zajętej wierzytelności, przyjęli, iż okoliczności poszukiwania przez Spółkę zewnętrznego źródła finansowania oraz rozporządzanie zajętą wierzytelnością poprzez zmianę terminu płatności, powoływane przez Spółkę w zastrzeżeniach nie mogą być uwzględnione. Biorąc zaś pod uwagę stan zaległości na [...] r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej określił wysokość nieprzekazanej przez Spółkę kwoty jako [...] zł. Postanowienie z [...] r. odebrane zostało przez Spółkę [...] czerwca 2020 r.

W dniach [...] lipca 2020 r. zostały Spółce doręczone zawiadomienia z [...] czerwca 2020 r. o zmianie wysokości zajęć z [...] lipca 2019 r., [...] sierpnia 2019 r. oraz [...] września 2019 r. Nadto należy uwzględnić, że [...] października 2019 r. skierowane zostało do Spółki kolejne zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (dochodzone należności łącznie w kwocie [...]zł.), doręczone jej [...] listopada 2019 r. Spółka pismem z [...] listopada 2019 r. uznała zajętą wierzytelność oraz poinformowała, że wobec zobowiązanego posiada zobowiązania, o wysokości których informowała w poprzednich pismach, że zobowiązania te nie zostały spłacone oraz, że bez zgody organu egzekucyjnego nie będzie uiszczać należnych kwot zobowiązanemu. [...] marca 2020 r. Spółce doręczono zawiadomienie o zmianie tego zajęcia. [...] lipca 2020 r. Spółce doręczono kolejne zawiadomienie - z [...] czerwca 2020 r. - o zmianie wysokości tego zajęcia (wskazując na dzień [...] czerwca 2020 r. kwotę dochodzonych należności w wysokości [...] zł). Zauważyć również trzeba, że wskazane wyżej kontrole nie obejmowały zajęcia z [...] października 2019 r. Jego konsekwencje nie były więc objęte postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r.

Kontrola Spółki, jako dłużnika zajętej wierzytelności objętej zawiadomieniem z [...] października 2019 r., przeprowadzona została [...] lipca 2020 r. Protokół tej kontroli doręczony został Spółce [...] października 2020 r. Z ustaleń kontroli ujętych w tym protokole wynika m.in., że Spółka [...] czerwca 2020 r. część wierzytelności wynikającej z faktury z [...] lipca 2019 r. (opiewającej na kwotę [...]zł), w wysokości [...] zł wpłaciła na rachunek bankowy organu egzekucyjnego. Natomiast część, w wysokości [...] zł, [...] czerwca 2020 r. przekazała bezpośrednio zobowiązanemu. W zastrzeżeniach do protokołu kontroli Spółka podniosła, że wysokość dokonanych przez nią wpłat jest wyższa od sumy zajęć. Organ pominął zaś jej zdaniem zrealizowane przez nią wpłaty. Zdaniem Spółki, wszystkie zajęcia zostały zrealizowane. Podniosła także Spółka, że [...] czerwca 2020 r. w całości zapłaciła kwotę określoną w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. Jej zdaniem z tego powodu wszystkie zobowiązania zobowiązanego, jako dłużnika podstawowego, wygasły. Wygasły zatem również "wszystkie jakiekolwiek zajęcia wierzytelności". Spółka uważa, że doręczone jej [...] lipca 2020 r. zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia to, jak podkreśla, nowe zawiadomienie. W tym dniu Spółka nie miała zaś już żadnych zobowiązań wobec zobowiązanego, ponieważ zostały wcześniej rozliczone w całości.

Organ egzekucyjny uznając, że Spółka bezpodstawnie uchyla się od przekazania części zajętej wierzytelności, postanowieniem z [...] r. określił Spółce, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazaną kwotę wierzytelności w wysokości [...] zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Nie budzi więc wątpliwości, jak była już o tym mowa, okoliczność nieprzekazania całej zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co doprowadziło do przeprowadzenia u Spółki kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, której celem było ustalenie przyczyn braku realizacji zajęć wierzytelności, a zwłaszcza kwestia bezpodstawności takiego działania.

Zgodnie z treścią powołanego już wyżej art. 97a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy ma zatem ustalenie, czy prawidłowe jest stwierdzenie przez organy, że uchylanie się przez Spółkę od przekazania części zajętej wierzytelności miało charakter bezpodstawny.

Zdaniem Sądu, zwrot "bezpodstawnie uchyla się", jak prawidłowo wskazał organ nadzorczy, odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania. Do okoliczności takich należy przykładowo przedawnienie, potrącenie albo zwolnienie spod egzekucji. Stwierdzenie takich okoliczności uniemożliwiałoby stwierdzenie bezpodstawności uchylania się przez dłużnika od przekazania organowi egzekucyjnemu całości lub części zajętej wierzytelności. W ocenie Sądu, podzielającego pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06, pojęcie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza więc tyle, co "bez podstawy prawnej". Przesłanki bezpodstawności uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności nie można natomiast odnosić do okoliczności faktycznych, jak np. trudne położenie finansowe, czy błędne przeświadczenie o prawidłowości własnego działania. W tym kontekście, a także odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 8 i 9 K.p.a poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej oraz brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej, a także proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron, zauważyć trzeba, iż Spółka [...] lipca 2020 r. wystąpiła do organu egzekucyjnego o wydanie dokumentu potwierdzającego przekazanie przez nią kwot pieniężnych i sposobu ich rozksięgowania. Jednakże już wcześniej, bowiem [...] czerwca 2020 r., bez zgody organu egzekucyjnego, Spółka dokonała zapłaty na rachunek zobowiązanego części kwoty zajętej wierzytelności w wysokości [...] zł. Nadto należy zauważyć, że suma zajęć dokonanych zawiadomieniami z [...] lipca 2019 r., z [...] sierpnia 2019 r., z [...] września 2019 r. oraz z [...] października 2019 r. (nawet bez uwzględniania zmiany ostatniego z zawiadomień) wynosi łącznie [...] zł ([...] zł; [...] zł; [...] zł oraz [...] zł), a nie jak wskazuje Spółka - [...] zł. Błędnie zatem Spółka przyjmuje, że przekazane przez nią należności w łącznej wysokości [...] zł pokryły wszystkie zajęcia wierzytelności dokonane przez organ egzekucyjny. Organ wyjaśnił też, że kwoty wskazane w zawiadomieniach o zajęciu podawane są w wysokości na dzień wystawienia zawiadomienia, a obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności, zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o zajęciu, jest naliczenie odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie

Należy zaznaczyć, że jak stanowi art. 89 § 1, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z treścią § 2 tego artykułu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jak zaś wynika z § 3., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Spółka, jako dłużnik zajętej wierzytelności, po doręczeniu jej wskazanych wyżej zawiadomień o zajęciu, poinformowała organ, że uznaje zajęte wierzytelności, że należności nie zostały spłacone, że przekaże z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności i że bez zgody organu egzekucyjnego należnej kwoty nie będzie uiszczać zobowiązanemu. Po otrzymaniu zawiadomień o zajęciu i po złożeniu wskazanych wyżej informacji oraz oświadczeń, Spółka powoływała się zaś na przedłużenie terminu płatności zajętej wierzytelności oraz trudności ze znalezieniem zewnętrznego źródła jej finansowania, a ostatecznie, opierając się na własnych wyliczeniach nieobejmujących wszystkich doręczonych jej zawiadomień o zajęciu, bez zgody organu egzekucyjnego dokonała zapłaty części zajętej należności bezpośrednio zobowiązanemu. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, prawidłowe, tj. zgodne z prawem, było działanie organu na podstawie art. 79a § 1 u.p.e.a. polegające na przeprowadzeniu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego oraz, wobec ustaleń kontroli, zgodnie z treścią § 2 powołanego artykułu, wydanie postanowienia w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty. Zdaniem Sądu, skoro skarżąca Spółka wbrew jasno określonym obowiązkom dokonała wypłaty kwoty objętej zajętą wierzytelnością na rzecz zobowiązanego, a okoliczność ta została stwierdzona przez organ egzekucyjny, to organ ten był zobowiązany i uprawniony wydać postanowienie w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego wyżej art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a. - z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny wydał postanowienie określające wysokość kwoty nieprzekazanej przez Spółkę, jako dłużnika zajętej wierzytelności wynikającej z dokonanego zajęcia wierzytelności (art. 71a w zw. z art. 89 u.p.e.a.). Zdaniem Sądu, dłużnik zajętej wierzytelności, wnosząc zażalenie, a następnie skargę do sądu administracyjnego, może zakwestionować wyłącznie wysokość nieprzekazanej kwoty. Nie służą mu natomiast inne uprawnienia procesowe, jak np. zarzuty czy skarga na czynności egzekucyjne (por. [...], Komentarz do art. 17 u.p.e.a.). Postanowienie wydawane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi zatem, jak wskazuje NSA w wyroku z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1255/15, konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Celem tego postępowania, które zostało poprzedzone czynnościami kontrolnymi, o których mowa w art. 71a § 1-7 u.p.e.a., jest jedynie ustalenie okoliczności czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał jej zajęcia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, poprzez wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu. Przepis ten stanowi podstawę prawną do przypisania odpowiedzialności dłużnikowi zajętej wierzytelności za bezpodstawne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności albo części tej wierzytelności. Okoliczności, na które powołuje się skarżąca nie podważają więc trafności stanowiska organów wyrażonego w przeprowadzeniu kontroli prawidłowości realizacji przez skarżącą zastosowanego środka egzekucyjnego oraz podjęciu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Zarzut skargi naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a. Sąd uznaje więc za niezasadny. Biorąc zaś pod uwagę to, jakie kwestie mają znaczenie dla oceny bezpodstawności uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania całości lub części zajętej wierzytelności, Sąd za niezasadny uznaje zarzut naruszenia art. 7 i 77 K.p.a poprzez niezbadanie czy istnieje zobowiązanie zobowiązanego objęte tytułem wykonawczym oraz czy jest ono wymagalne, np. ze względu na udzielone zobowiązanemu ulgi w postaci rozłożenia na raty. Są to okoliczności badane w innych postępowaniach, uruchamianych na żądanie innych podmiotów, niekiedy także przedstawionych we właściwych terminach.

Mając powyższe na uwadze i nie dostrzegając innych powodów uzasadniających uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia, na podstawie art.151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.