Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 535/99
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2001-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Tytułem przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich w 1985 r. był wyłącznie jego udział w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/, co uzasadnia pozbawienie go tych uprawnień przy braku zaistnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie.

TEZY

Tytułem przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich w 1985 r. był wyłącznie jego udział w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/, co uzasadnia pozbawienie go tych uprawnień przy braku zaistnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2001 r. sprawy ze skargi Eustachiusza P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 7 kwietnia 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 lutego 1999 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 25 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ pozbawił uprawnień kombatanckich Eustachiusza P. syna Bernarda urodzonego 10 czerwca 1922 r. w C. a zamieszkałego w W. ul. P. 60 m 10 przyznanych przez ZW ZBoWiD we W. decyzją z dnia 10 maja 1985 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 2 grudnia 1947 r. do 31 grudnia 1947 r.

W uzasadnieniu podał, że uprawnienia powyższe zostały przyznane na podstawie zaświadczenia z WKU W. - 1 z dnia 7 maja 1985 r. (...) stwierdzającego, że w okresie od 28 lipca 1945 r. do 30 grudnia 1955 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim w tym w jednostce, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem. Z otrzymanego obecnie zaświadczenia z Archiwum (...) Okręgu Wojskowego Filii nr 4 Centralnego Archiwum Wojskowego nr 3938 z dnia 14 października 1998 r. wynika, że Eustachiusz P. pełnił służbę w Wojsku Polskim ale nie brał udziału w jakichkolwiek walkach. Do sytuacji tej ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy a który stanowi "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jedynie osoby, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r." Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy - za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i grupami Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych. W postępowaniu weryfikacyjnym organ działa zgodnie z art. 10 i art. 73 par. 1 Kpa i dlatego wydano decyzję o pozytywnej treści.

Decyzją z dnia 7 kwietnia (...) - Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa - utrzymał w mocy powyższą decyzję. Podtrzymał też argumentację zawartą w powyższej decyzji. Dodał, że wnioski na nowy tytuł kombatancki, co do potwierdzenia faktu pobytu na Pawiaku upłynęły dnia 31 grudnia 1998 r.

Skarga na powyższą decyzję złożył Eustachiusz P. Zarzucił naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji. Domagał się uchylenia wydanych decyzji i pozostawienia należnych uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu podał, że nie brano pod uwagę informacji podanych przez skarżącego. Czytane są one z przekonaniem, że opisują nieprawdę. O ile służba w wojsku nie daje uprawnień kombatanckich to skarżącemu chodzi o przyznanie uprawnień jako osobie represjonowanej przez faszystów w czasie okupacji niemieckiej. O aresztowaniu skarżącego przez gestapo i osadzeniu na Pawiaku skarżący pisał już w pismach kierowanych do organu. Ostatnio otrzymał kartę personalną "Ch", gdzie pracował w czasie okupacji a w której zaznaczono, że został aresztowany w dniu 23 czerwca 1944 r. Fabryka w Ch., w której pracował skarżący w czasie okupacji była pod zarządem niemieckim a karta personalna jest obecnie jedynym dowodem, że skarżący podawał prawdę i siedział istotnie na Pawiaku. Skarga wobec tego jest konieczna i uzasadniona.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wydaną decyzję w sprawie oraz jej uzasadnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 22 cytowanej wyżej ustawy/. Takie wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie. Zaskarżona zaś decyzja wynika z prawidłowo przeprowadzonej analizy materiału dowodowego a dokonana ocena prawna stanu faktycznego jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./.

Podstawę przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. z dnia 10 maja 1985 r. na zasadzie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122 zm.: Dz.U. 1986 nr 40 poz. 269/ stanowiła walka zbrojna o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 2 grudnia 1947 r. do 31 grudnia 1947 r. Potwierdzone zostało to również zaświadczeniem Wojskowej Komendy Uzupełnień W. - 1 z dnia 5 lipca 1985 r. (...).

Podobnie zresztą określił swoją działalność sam skarżący w deklaracji członkowskiej ZBoWiD - u z dnia 16 września 1985 r. i życiorysie sporządzonym także dnia 16 września 1985 r. stwierdzającym, że osobiście uczestniczył w walkach z bandami i reakcyjnego podziemia o utrwalanie władzy ludowej.

Nowa ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./ w art. 25 ust. 1 ustanowiła ograniczoną zasadę ochrony i zachowania uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Zgodnie z tym przepisem osoby, które uzyskały takie uprawnienia zachowują je z zastrzeżeniem ust. 2.

Z mocy zaś art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego regulacja art. 25 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w szczególności wyrażona w ustępie pierwszym tego przepisu zasada zachowania uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów stwarza obowiązek organu orzekającego w tych sprawach dokładnego wyjaśnienia rzeczywistych podstaw przyznania tych uprawnień i dokładnego rozważenia, czy wyjątki od tej zasady określone w ustępie drugim wykluczają ich dalsze zachowanie. Okoliczności te winny być w szczególności dokładnie wyjaśnione w odniesieniu do uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej jeżeli podstawą pozbawienia ich uprawnień nie są przypadki określone w art. 21 ust. 2 ustawy.

Zasadzie powyżej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uchybił. Kierownik wszczynając postępowanie w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich zawiadomił o tym stronę i wezwał go do przedstawienia wszelkich dokumentów związanych z przebiegiem służby. Nadto z urzędu zwrócił się do Centralnego Archiwum Wojskowego o podanie - z kim walczył skarżący podczas pełnienia służby wojskowej skoro sam skarżący ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazywał na prowadzenie w tym czasie walk z reakcyjnym podziemiem.

Zebrany w sprawie materiał z Archiwum (...) Okręgu Wojskowego Filia nr 4 Centralnego Archiwum Wojskowego wskazuje na brak potwierdzenia udziału w walkach w celu obrony, przywrócenia niepodległości i suwerenności państwa a co w powszechnym rozumieniu i sensie semantycznym jest działalnością kombatancką wymienioną w powołanej wyżej ustawie.

Brak jest również dostatecznych podstaw faktycznych do przyjęcia, że działalność skarżącego polegała na walce z formacjami UPA czy Wehrwolfu - co zalicza się również do działalności kombatanckiej na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Skarżący tych okoliczności nawet nie podnosił a z akt sprawy one też nie wynikają. Niniejsze postępowanie dotyczyło tylko postępowania o pozbawienie uprawnień. Pobyt na Pawiaku nie podlegał żadnej ocenie, gdyż z tego tytułu do tej pory nie przyznano uprawnień.

W tym stanie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów ocenił prawidłowo, że tytułem przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich w 1985 r. był wyłącznie jego udział w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, co uzasadniało pozbawienie tych uprawnień przy braku zaistnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie.

Na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę należało oddalić.