Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1291/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40, 106 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2012 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M,UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. W., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...], z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na remont domu i części jego wyposażenia w związku z powodzią w 2010 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] lipca 2010 r. Z. W. złożyła wniosek o udzielenie pomocy z budżetu państwa w formie zasiłku celowego do [...] zł na remont budynku, położonego w miejscowości [...], gmina [...] przy ul. [...], działka nr [...], stanowiącego własność Z. i R. W. Wnioskodawczyni wskazała, że w związku z powodzią w [...] 2010 r. i w wyniku wybuchu oraz silnych wstrząsów związanych z wysadzaniem wału przeciwpowodziowego, który znajduje się [...] ([...]) popękały ściany, fundamenty i sufity domu, a także wystąpiła woda w piwnicy, w związku z czym konieczne jest poprawienie tam podłóg. Popękał także taras i płytki na podłodze. W tej sytuacji potrzebne będą materiały budowlane do naprawy budynku.

W związku ze złożeniem powyższego wniosku Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pismem z dnia [...] lipca 2010 r. zwrócił się o doręczenie potwierdzenia uszkodzeń budynku powstałych w wyniku opisanego zdarzenia. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zobowiązał małżonków W. do dostarczenia w ciągu dwóch miesięcy oceny technicznej stanu budynku, która miała także rozstrzygnąć, czy powstałe uszkodzenia budynku są skutkiem powodzi, która wystąpiła na terenie gminy [...] w [...] 2010 r., zaistniały bowiem uzasadnione wątpliwości co do jakości robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Wykonując powyższe w dniu [...] stycznia 2011 r. zobowiązani przedłożyli ostateczną ekspertyzę stanu technicznego budynku, w której rzeczoznawca wymienił uszkodzenia budynku powstałe w wyniku powodzi oraz wysadzania wału w [...] 2010 r. a także inne uszkodzenia niemające związku z powodzią. Autor ekspertyzy wskazał na konieczność naprawy elementów budowlanych opisanych w ekspertyzie, które jednakże nie wpływają na konstrukcję budynku. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał Z. i R. W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku określając termin wykonania prac do [...] czerwca 2011 r. Postanowił również, że roboty budowlane należy wykonać zgodnie z wytycznymi ekspertyzy i opinii technicznej mgr inż. T. L., stanowiących załącznik do decyzji. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], a także ekspertyza stanu technicznego budynku stały się również podstawą rozstrzygnięcia o umorzeniu Z. W. przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości z tytułu II, III, IV raty podatku za 2010 r. z uwagi na straty, jakie poniosła w czasie powodzi. W tej sytuacji w dniu [...] lutego 2011 r. Z. W. złożyła wniosek o pomoc na remont do [...] tyś. zł, oświadczając jednoczenie, że rezygnuje z wnioskowanej przez nią wcześniej pomocy na remont do [...] tys. zł.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił przyznania Z. W. zasiłku celowego w wysokości [...] zł na remont domu w [...] na ul. [...] i części znajdujących się w nim urządzeń, w związku z powodzią, która miała miejsce w [...] 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że stosownie do pisma Kierownika Referatu ds. Inwestycji, Gospodarki Komunalnej i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2011 r. zabudowania znajdujące się przy ulicy [...] w [...] nie zostały zalane wodami powodziowymi. Ponadto organ podał, że w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzono szereg dowodów osobowych, rzeczowych, dopuszczono dowód z ekspertyzy sporządzonej przez firmę [...], wykonaną na zlecenie wnioskodawczyni, dopuszczono dowód z opinii biegłego, powołanego w przedmiotowej sprawie, a także z dokumentów w postaci orzeczeń i informacji innych urzędów oraz oględzin przeprowadzonych w terenie, co skutkowało koniecznością powołania biegłego, którego zadaniem było ustalenie przyczyn szkód budowlanych zgłoszonych przez Z. W. Z zeznań świadków i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, jaka jest geneza uszkodzeń powstałych w budynku, będącym własnością wnioskodawczyni. Zdaniem organu opinia powołanej w sprawie biegłej A. N. potwierdziła, że budynek stanowiący przedmiot opinii nie był zalany przez wodę, wykluczyła też jego podtopienie m.in. na podstawie danych z Państwowego Instytutu Geologicznego. Zdaniem biegłej korozje i wykwity na ścianach są efektem niewystarczającej izolacyjności termicznej ścian i stropodachu oraz braku izolacji poziomej budynku. Natomiast rysy i pęknięcia na ścianach mogą być skutkiem wadliwego wykonawstwa, słabym jakościowo materiałem użytym do budowy budynku, jak i naturalnym jego zużyciem. Budynek wybudowano bowiem w [...] roku. Do takich wniosków doprowadziły biegłą oględziny budynku, dodatkowe ustalenia i informacje zawarte w aktach sprawy. Organ zgodził się z tą opinią, uznał ją za wiarygodną, pełną i wykonaną starannie, gdyż w przeciwieństwie do innych ekspertyz czy ocen biegła wykonała zleconą jej pracę wieloaspektowo, dysponowała szerszym materiałem badawczym przed wydaniem opinii, a także posiada doświadczenie jako biegła sądowa. Jednocześnie wnioski opinii znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków, aczkolwiek organ podkreślił specyfikę zeznań świadków, którzy pochodzą z małej miejscowości i znają się, co może mieć wpływ na podawane przez nich informacje. Przy czym zarzuty dotyczące wykonania opinii ponad rok po powodzi nie zasługują, zdaniem organu, na uwzględnienie, bowiem biegła wykorzystała ekspertyzę techniczną budynku, a także jej materiał fotograficzny i w trakcie wizji potwierdziła stan budynku ujęty w dokumentacji fotograficznej. Zdaniem organu w sprawie istotne jest również, że bliżej położone budynki nie ucierpiały wskutek wybuchów, nie zgłaszano szkód, których przyczynami byłyby wybuchy, a budynki położone w strefie bezpośredniego zagrożenia posiadały mniej wody w piwnicach niż budynek wnioskodawczyni.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Z. W. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu podniosła, że nie zgadza się z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez organ I instancji wskazując jednocześnie, że wszystkie opisane usterki powstały na skutek powodzi i [...] w [...] 2010 r., a także na fakt, że do ich usunięcia odwołująca jest zobowiązana decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], który ustalił termin ich wykonania. Na poparcie swojego stanowiska odwołująca przywołała obszerną argumentację.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku odwołującej się stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. z 2009 r. Dz. U. Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Organ odwoławczy przywołał treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 40 ust. 2 i 3 tej ustawy i wyjaśnił, że udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego nie jest i nie może być formą odszkodowania czy refundacji strat powstałych na skutek klęski żywiołowej. Wnioskodawcy nie mogą domagać się wypłaty świadczeń z pomocy społecznej na zasadach typowych dla ubezpieczeń majątkowych. Pomoc przeznaczona z funduszy publicznych powinna być skierowana przede wszystkim do osób, które utraciły swe domy i mieszkania oraz nie mają żadnych możliwości przezwyciężenia tej sytuacji w ramach posiadanych przez siebie środków i zasobów. Zatem zasiłek celowy o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy może być przyznany, jeżeli w wyniku strat poniesionych w związku z klęską żywiołową, pomimo wykorzystania własnych zasobów i możliwości, dana osoba lub rodzina nie są w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych, a więc winien zostać skierowany przede wszystkim do rodzin najbardziej poszkodowanych, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie. Nadto celem tego wsparcia nie jest pełna rekompensata poniesionych strat, lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Udzielane w ramach pomocy społecznej wsparcie ma charakter pomocniczy, co oznacza, że tylko uzupełnia środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i łączyć się musi ze współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych, i mają jedynie umożliwić poszkodowanym zaspokojenie ich podstawowych potrzeb, których nie mogą zrealizować wskutek szkód powstałych w związku z klęską żywiołową w gospodarstwie domowym. Pomoc społeczna finansowana jest ze środków publicznych pochodzących od podatników, a zatem obowiązek udzielania świadczeń z pomocy społecznej powinien obejmować nie wszystkich obywateli, a jedynie tych, którzy takiej pomocy rzeczywiście potrzebują. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z treści przywołanych przepisów wynika, że zasiłek o którym mowa w art. 40 ustawy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, pozostawiono uznaniu organu, który jest jednak zobligowany przed wydaniem decyzji w tego typu sprawie do wyczerpującego zbadania, czy w sytuacji danej osoby występują okoliczności wskazujące na konieczność wsparcia. Do okoliczności tych należy w pierwszej kolejności ustalenie, czy wnioskodawca poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej - w niniejszej sprawie powodzi z [...] 2010 r., jaki był ich rozmiar, a z drugiej strony, zważywszy na sytuację materialną i życiową wnioskodawcy, zbadać, czy przy wykorzystaniu własnych środków oraz możliwości jest on w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację, w jakiej się znalazł.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, w ocenie organu II instancji, że budynek, stanowiący własność Z. i R. W., znajduje się w złym stanie technicznym. Według ekspertyzy [...] w budynku tym występują uszkodzenia, które powstały po powodzi, jak również takie, które z powodzią nie mają związku. Wskazane uszkodzenia znajdują potwierdzenie w opinii technicznej sporządzonej przez mgr inż. T.L. Stwierdzone w ekspertyzie i opinii uszkodzenia zostały przeanalizowane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], który nakazał właścicielom usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Wymienione w decyzji tego organu konieczne naprawy obejmują prace remontowe wskazane w cytowanej wyżej opinii technicznej. Biegła A. N., powołana w sprawie, co do zasady potwierdziła stan budynku wynikający z wyżej wymienionych dokumentów. W tym zakresie Kolegium nie dopatrzyło się istotnych sprzeczności w opiniach. Poza sporem pozostaje również stwierdzenie, że ujawnione uszkodzenia nie mają wpływu na konstrukcję i statykę budynku, który nie zagraża bezpieczeństwu ludzi oraz mienia i nadaje się do zamieszkania. Potwierdza to treść ekspertyzy, opinii technicznej, a także opinia biegłej oraz decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Kontrowersyjna jest natomiast, w ocenie organu II instancji, kwestia przyczyn powstania uszkodzeń. Według stanowiska strony zły stan techniczny budynku i opisane uszkodzenia powstały wskutek podmycia fundamentów przez wysoki stan wód gruntowych, które zalały piwnice budynku na wysokość około [...], a także wstrząsów wywołanych wybuchami podczas [...]. Na taką genezę części wad wskazali w swojej ekspertyzie A. i M. K. z [...], jak również autor opinii technicznej. Częściowo inne stanowisko prezentuje natomiast biegła A. N. powołana w sprawie. Przede wszystkim w trakcie oględzin nie stwierdziła ona widocznych śladów zalania piwnicy przez wody gruntowe. Według jej opinii rysy i pęknięcia na ścianach mogą być związane z wiekiem budynku mieszkalnego, a także wynikać z wadliwego wykonawstwa robót, czy słabych jakościowo materiałów użytych do budowy. Natomiast korozje i wykwity na ścianach są efektem niewystarczającej izolacyjności termicznej ścian i stropodachu oraz brakiem izolacji poziomej budynku. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego rozstrzygnięcie tych sprzeczności jest w obecnej chwili bardzo utrudnione z uwagi na upływ czasu i brak jakichkolwiek urzędowych dokumentów potwierdzających fakt zalania budynku strony przez wody gruntowe. Jednakże uwzględniając, że opinie A. i M. K. ze spółki [...], a także opinia techniczna inż. T. L. zostały wykonane w [...] 2010 r., a więc najbliżej okresu wystąpienia powodzi, a opinia A. N. w [...] 2011 r., organ odwoławczy dał wiarę opiniom wymienionym w pierwszej kolejności. Kolegium wzięło również pod uwagę fakt, że takiej przyczyny powstania usterek nie zakwestionował Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, którego pracownicy przeprowadzili wizję lokalną w budynku w dniu [...] listopada 2010 r. Organ ten wypowiadając się w uzasadnieniu decyzji co do przyczyn powstania wad, powołał się na ekspertyzę spółki [...]. Tym bardziej, że na podwyższony stan wód gruntowych wskazuje też biegła A. N., stwierdzając, że w czasie powodzi cały [...] był lekko podtopiony. Fakt ten potwierdzają także zeznania świadka R. D. – [...], który podał, że w domu jego rodziców przy ul. [...] w piwnicy było około [...] wody. W ocenie organu odwoławczego nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest również fakt umorzenia właścicielom budynku zaległości w podatku od nieruchomości z uwagi na straty, które ponieśli oni w wyniku powodzi. Dlatego też w ocenie Kolegium uzasadnione jest uznanie, że rysy i pęknięcia na ścianach zewnętrznych budynku, uszkodzenia cokołu, tarasu, a także ścian i sufitu piwnicy, mogą być skutkiem powodzi. Takiej przyczyny nie wyklucza też biegła A. N. Wskazała ona tylko na inne potencjalne czynniki wpływające na wystąpienie tego rodzaju usterek, nie przesądzając jednak w sposób jednoznaczny, jaka jest ich geneza. Natomiast, zdaniem Kolegium, za uszkodzenia powstałe w wyniku powodzi nie mogą być uznane takie wady jak: brak izolacji poziomej budynku, korozje tynków w pokojach i na klatce schodowej budynku mieszkalnego, a także w sklepie oraz niewystarczająca izolacyjność termiczna ścian i stropodachu. W tym zakresie organ odwoławczy nie widzi sprzeczności w opiniach budowlanych. Według oceny Kolegium te uszkodzenia i wady nie są wynikiem powodzi i w żadnym razie nie mogą być usuwane ze środków budżetowych przeznaczonych na likwidację skutków powodzi. Pomoc ta nie może bowiem służyć ulepszeniu stanu technicznego budynku i podniesieniu jego standardu ponad ten, jaki budynek ten posiadał przed powodzią. Organ II Instancji podkreślił, że zasiłki celowe, udzielane w związku z powodzią, przysługiwały na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego. Zatem uszkodzenia innych budynków, nie służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, nie podlegały uwzględnieniu przy szacowaniu środków na remont lub odbudowę. W przedmiotowej sprawie dotyczy to dobudowanego do domu lokalu, który wykorzystywany jest na [...]. Dotyczy to również pomieszczeń piwnicy, które co do zasady nie służą celom mieszkaniowym, a zasiłki na remont tych pomieszczeń mogły być udzielane tylko w sytuacji, gdy szkody uniemożliwiały realizację potrzeb mieszkaniowych, np. jeżeli remont był niezbędny z uwagi na uszkodzenia instalacji doprowadzających wodę pitną czy ciepło w okresie zimowym. Piwnica natomiast była zalana wodami gruntowymi przez około [...], jednakże nie ucierpiała na tyle, aby nie można było z niej korzystać. Celem udzielania świadczeń na zasadzie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej jest umożliwienie poszkodowanym zaspokojenia ich podstawowej potrzeby bytowej, czyli zapewnienie mieszkania. Zdaniem Kolegium, skoro wnioskodawczym i jej rodzina nie utracili mieszkania, ani nie uległo ono takiemu zniszczeniu, że niemożliwe stało się jego użytkowanie, to wnioskowana pomoc nie powinna zostać udzielona. Rodzina ta zamieszkiwała w domu przy ul. [...] w czasie powodzi i zamieszkuje tam nieprzerwanie do chwili obecnej. W toku wywiadu środowiskowego z dnia [...] marca 2011 r. pracownik socjalny stwierdził, że dom jest wyposażony we wszystkie media, w tym centralne ogrzewanie, ciepłą i zimną wodę, jest czysty i zadbany, a rodzina funkcjonuje poprawnie. Strona nie zgłaszała ani w trakcie wywiadu środowiskowego, który został przez nią podpisany, ani w toku postępowania, że w tym zakresie występują jakiekolwiek braki, a rodzina we własnym zakresie zaopatrzyła się w te urządzenia. Oznacza to, że jej potrzeba zapewnienia schronienia była i jest zaspokojona. Organ II instancji podkreślił, że wnioskodawczym i jej mąż uzyskują stałe dochody z emerytur (w łącznej wysokości [...] zł) oraz z dodatkowego dochodu z [...] ([...] zł). Wprawdzie dochody te obciążone są [...], jednak fakt ten nie ma wpływu na ustalenie uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej. Przy czym nie chodzi tu o zaistniałe w sprawie przekroczenie kryterium dochodowego, bo zasiłki celowe, o których mowa w art. 40 ustawy, udzielane są niezależnie od tego kryterium, ale jednak możliwości dochodowe rodziny mają wpływ na ocenę sytuacji i oczekiwanie, że w pierwszej kolejności powinna ona wykorzystać własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ocenie Kolegium, jeżeli nawet poniesione szkody na skutek powodzi stanowią podstawę do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie, to jednak okoliczność ta nie przesądza o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku. Pomoc powinna bowiem być skierowana wyłącznie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, której nie są w stanie pokonać bez pomocy państwa, przede wszystkim do tych rodzin, które zostały pozbawione lokalu, w którym koncentrowało się ich życie, gdyż to one poniosły największe straty wskutek działania żywiołu. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że pomimo bezspornych uszkodzeń przedmiotowej nieruchomości nie uległy zniszczeniu pomieszczenia mieszkalne, zajmowane przez rodzinę wnioskodawczyni. Ujawnione szkody nie mogą być bowiem potraktowane na równi z utratą całego dorobku życiowego, co jest jednoznaczne z niemożliwością zaspokojenia potrzeb życiowych. Natomiast wobec rozmiarów klęski spowodowanej powodzią w 2010 r. środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ustawy, winny być skierowane przede wszystkim do rodzin najbardziej poszkodowanych, które zostały pozbawione mieszkania. Na tym tle sytuacja skarżącej, choć niewątpliwie dla niej niekorzystna, nie jest wystarczająca do udzielenia żądanej pomocy. Organ odwoławczy nie zanegował co do zasady, że rodzina odwołującej poniosła uszczerbek majątkowy w wyniku powodzi, bowiem stan techniczny budynku uległ pogorszeniu, jednakże celem pomocy społecznej nie jest rekompensata poniesionej przez wnioskodawczyni szkody, ani nie jest jej celem przywrócenie do stanu poprzedniego, ani też celem tym nie jest zaspokojenie każdej potrzeby zgłoszonej we wniosku, lecz częściowe, a także chwilowe przezwyciężenie trudności bytowych, których zgłaszający daną potrzebę nie może zaspokoić samodzielnie.

Mając powyższe na uwadze organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. z dnia [...] stycznia 2012 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. W. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8 i 77 kpa polegające w szczególności na:

- niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy dotyczących sytuacji życiowej skarżącej, w szczególności faktu, że uszkodzenia budynku powstałe podczas powodzi w 2010 r. były na tyle poważne, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. nakazał usuniecie stwierdzonych uszkodzeń oraz błędne przyjęcie, że syn skarżącej prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe,

- braku wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia materiału dowodowego, który doprowadził do błędnego ustalenia, że skarżąca jest w stanie pokonać swoją trudna sytuację życiową wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości,

- braku pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, która nie została poprzedzona dokładnym wyjaśnieniem wszelkich okoliczności sprawy.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca przedstawiła pogłębioną argumentację na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Ponieważ stan faktyczny w sprawie (w odróżnieniu od jego oceny) jest bezsporny, dlatego też Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w kwestionowanej decyzji poddał ją kontroli pod względem zgodności z prawem.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z którego wynika, że świadczenie w postaci zasiłku celowego może być przyznane osobie, która poniosła stratę w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1) oraz klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).

Jak prawidłowo wyjaśnił tę kwestię organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza przytoczona treść art. 40 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Przedmiotem kontroli sądowej było zatem w głównej mierze zbadanie, czy wydając zaskarżone orzeczenie organ administracji publicznej nie przekroczył zakresu posiadanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie pozwala bowiem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu również spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok NSA z 26 września 2000 r. sygn. akt I SA 945/00, LEX 79608). Bezspornym jest, że pomoc udzielana osobom poszkodowanym w związku z powodziami, jakie nawiedziły Polskę w [...] 2010 r., mieści się w zadaniach pomocy społecznej, gdyż na ten cel przeznaczone zostały stosowne środki pochodzące z budżetu państwa. Zadaniem organu była zatem ocena, czy wniosek złożony przez skarżącą oraz ustalony w sprawie stan faktyczny pozwolą na przyznanie świadczenia w ramach pomocy społecznej.

W ocenie Sądu dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie został zgromadzony szeroki materiał dowodowy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiona została obszerna i dogłębna jego analiza oraz argumentacja, prowadząca do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie wydatków na pokrycie szkód powstałych w wyniku powodzi. Z akt sprawy wynika, że część mieszkalna domu skarżącej nie uległa zniszczeniu w wyniku zalania. Uległ mu przede wszystkim dobudowany do domu skarżącej lokal, który wykorzystywany był na [...], które co do zasady nie służą celom mieszkaniowym. Zarówno w czasie powodzi, jak i po niej rodzina skarżącej zamieszkiwała i nadal zamieszkuje w przedmiotowym budynku. Zasadnie zatem organy rozpatrujące niniejszą sprawę ustaliły, że skarżąca w wyniku powodzi nie utraciła swojego miejsca zamieszkania. Natomiast zasiłki na remont zalanych pomieszczeń mogły być udzielane tylko w sytuacji, gdy powstałe w wyniku powodzi szkody uniemożliwiały realizację potrzeb mieszkaniowych. Udzielanie świadczeń w trybie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej ma na celu przede wszystkim umożliwienie poszkodowanym zaspokojenia ich podstawowej potrzeby bytowej, czyli zapewnienie mieszkania, jeśli taką możliwość utracili ze względu na powódź. Skoro skarżąca i jej rodzina w wyniku powodzi z 2010 r. nie utracili mieszkania, ani nie uległo ono takiemu zniszczeniu, że niemożliwe stało się jego użytkowanie, to brak jest podstaw do udzielenia skarżącej wnioskowanej pomocy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że obecnie przedmiotowy dom jest wyposażony we wszystkie media, w tym centralne ogrzewanie, ciepłą i zimną wodę, jest czysty oraz zadbany. Skarżąca nie zgłaszała ani w trakcie wywiadu środowiskowego, który został przez nią podpisany, ani w toku postępowania, że w tym zakresie występują jakiekolwiek braki, a rodzina we własnym zakresie zaopatrzyła się w niezbędne urządzenia. Wyjaśnić również należy, odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu, że z treści złożonego i podpisanego przez skarżąca "Wniosku o udzielenie pomocy z budżetu państwa w formie zasiłku celowego do [...] zł" z dnia [...] lutego 2011 r. wynika, że rodzina skarżącej składa się z [...]. Fakt ten potwierdziła także skarżąca w przeprowadzonych w dniu [...] marca 2011 r. oraz w dniu [...] lipca 2011 r. przez pracownika pomocy społecznej wywiadach środowiskowych. Organ nie miał żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości złożonych przez skarżącą oświadczeń. Ponadto podkreślić należy, ze zasiłki celowe, o których mowa w art. 40 ustawy o pomocy społecznej, udzielane są niezależnie od kryterium dochodowego. Możliwości dochodowe rodziny mają jednak wpływ na ocenę, czy w pierwszej kolejności nie powinna ona wykorzystać własnych zasobów i możliwości. Pomoc dla powodzian powinna być bowiem skierowana przede wszystkim do osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, której nie są w stanie pokonać bez pomocy państwa. Są to przede wszystkim te rodziny, które zostały pozbawione lokalu mieszkalnego, w którym koncentrowało się ich życie, gdyż to one poniosły największe straty wskutek działania żywiołu. Przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi pomocy społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Niewątpliwie celem pomocy społecznej nie jest rekompensowanie rodzinom poszkodowanym w wyniku powodzi wszystkich strat, które w jej wyniku poniosły. Świadczenie to nie ma charakteru odszkodowawczego. Pomoc ta ma umożliwić poszkodowanym jedynie zaspokojenie m.in. potrzeb mieszkaniowych, które nie mogą być zrealizowane wskutek szkód wyrządzonych powodzią. Zasiłek celowy na remont dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi ma na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych i przywrócenie warunków bytowania utraconych w chwili powodzi. Dlatego też, pomimo uznania przez organ odwoławczy części zgłoszonych uszkodzeń nieruchomości skarżącej jako powstałych na skutek powodzi(kwestia ta została dokładnie opisana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i znajduje oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym), brak było możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej. Powstałe i ujawnione w zamieszkiwanym przez rodzinę skarżącej budynku szkody nie mogą być potraktowane jako pozbawienie na skutek powodzi lokalu mieszkalnego, w którym koncentrowało się życie jej rodziny, bądź jako utrata w wyniku powodzi całego dorobku życiowego, co jest jednoznaczne z niemożliwością samodzielnego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślić przy tym należy, że wobec rozmiarów klęski spowodowanej powodzią w 2010 r. ograniczone przecież środki z budżetu państwa przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 powołanej ustawy musiały być skierowane przede wszystkim do rodzin i osób najbardziej poszkodowanych a przy tym najsłabszych ekonomicznie, które zostały w wyniku powodzi pozbawione mieszkania, czyli faktycznie straciły jedyne miejsce zamieszkania. Tak sytuacja nie wystąpiła jednak w rozpatrywanej sprawie. Samo zaś powstanie na skutek zdarzenia losowego straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy ma ona zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia wnioskowanej pomocy. Dlatego też sytuacja skarżącej, choć dla niej niełatwa, nie była wystarczająca do udzielenia żądanej pomocy.

Sąd nie może również zgodzić się z zarzutami skargi wskazującymi na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie przez organy wystarczającego do jej rozstrzygnięcia materiału dowodowego, czyli naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 kpa. Z analizy akt sprawy wynika, że organy podejmowały różne, szeroko zakrojone działania mające na celu ustalenie stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie (m.in. sporządzona została w sprawie opinia biegłego, przesłuchani liczni świadkowie, przeprowadzone zostały rozprawy administracyjne, przeprowadzony został dowód z oględzin przedmiotowego budynku, wystąpiono w niniejszej sprawie do Państwowego Instytutu Geologicznego, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej), co potwierdza zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy. Wszystkie te działania miały niewątpliwie na celu ustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy elementów stanu faktycznego. Działania te były utrudnione ze względu na upływ ponad roku od wystąpienia powodzi, która była zdaniem skarżącej przyczyną powstałych uszkodzeń zajmowanego przez jej rodzinę budynku mieszkalnego, jednakże zebrany materiał dowodowy był, zdaniem Sądu, wystarczający do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w rozpatrywanej sprawie oraz wydania rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 107 kpa. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ II instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie w pełni uwzględniły wskazane wyżej kryteria.

Podsumowując Sąd stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy. Motywy natomiast, którymi kierowały się organy, mieszczą się w celach i zadaniach pomocy społecznej oraz zasadach przyznawania zasiłków celowych (w tym w ramach przysługującego organom uznania administracyjnego), przewidzianych przez przepisy ustawy o pomocy społecznej. Organy orzekające nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji swoje racje oraz motywy podjętych rozstrzygnięć.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji.