Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 461/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Bożena Popowska Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ B. Popowska /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ E. Makosz- Frymus AT


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia-S., na podstawie art. 3, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 39 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm., dalej ups) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) odmówił G.L. przyznania pomocy finansowej na opłacenie abonamentu telefonicznego na zakup biletów MPK oraz opłacenie zaległego czynszu. W uzasadnieniu decyzji napisano, że w miejscu zamieszkania strony został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP, bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania jest dodatek mieszkaniowy, wpłacany bezpośrednio na konto Przedszkola nr [...], który to lokal strona zamieszkuje. Napisano również, że wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Wskazując, że dochód wnioskodawczyni nie przekracza ustawowo określonego kryterium dochodowego podkreślono, że sam niski dochód nie stanowi podstawy do udzielenia pomocy społecznej. Uznano, że brak okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy finansowej na opłacenie abonamentu telefonicznego, ponieważ niemożliwość opłacenia przez wnioskodawczynię abonamentu nie doprowadzi do pogorszenia Jej sytuacji życiowej. Wskazano, że posiadanie telefonu nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej, jest indywidualnym wyborem człowieka, bez którego jest w stanie prawidłowo funkcjonować w środowisku. Przytoczono treść art. 39 ust. 1 ups, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, oraz przykładowe wyliczenie tychże potrzeb, zawarte w art. 39 ust. 2 ups wskazując, że przepis ten nie zalicza do najniezbędniejszej potrzeby bytowej człowieka opłacania abonamentu telefonicznego. Podkreślono brak danych o ewentualnej przewlekłej chorobie, niepełnosprawności czy ograniczonej sprawności ruchowej wnioskodawczyni konkludując, że sytuacja zdrowotna nie uzasadnia konieczności posiadania telefonu. Odmawiając przyznania zasiłku celowego na [...]akup biletów MPK wskazano, że decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] przyznano wnioskodawczyni, na okres od stycznia 2006 r. do marca 2006 r. zasiłek okresowy w maksymalnej wysokości [...] zł. z przeznaczeniem – między innymi - na bilety MPK. Napisano również, że kolejną decyzją przyznano wnioskodawczyni zasiłek celowy na opłacenie czynszu w wysokości [...] zł. oraz energię elektryczną w wysokości [...] zł. W związku z tym uznano, że przyznane kwoty są wystarczające na zaspokojenie wnioskowanych potrzeb i brak przesłanek do udzielenia dodatkowej pomocy finansowej na zakup biletów MPK jak również biletu miesięcznego w wysokości [...] zł. Odmowę przyznania pomocy finansowej na zaległy czynsz uzasadniono brakiem zaległości w czynszu, co wynika z notatki służbowej z dnia [...] lutego 2006 r. Ponadto wskazano, że strona ma zabezpieczoną powyższą potrzebę na bieżąco, ponieważ pracownik socjalny za zgodą strony monitoruje wysokość należnych opłat mieszkaniowych.

W odwołaniu od decyzji G.L. napisała, że telefon nie jest luksusem, ale potrzebą życiową niezbędną dla celów zdrowia i bezpieczeństwa. Strona podkreśliła, że wnioskuje o opłacanie tylko abonamentu nie zaś rozmów, a telefon jest stacjonarny a nie luksusowy, jakim jest telefon komórkowy. Wskazała, że od trzech lat (wrzesień 2003 r.) wnioskuje do organu I instancji o pomoc, która nie wystarcza jednak na wszystkie niezbędne potrzeby życiowe, w tym szczególnie na bilety MPK. Efektem tego są 2 kary nałożone przez MPK oraz wytoczone sprawy sądowe, podczas gdy winien jest MOPR, który nie zapewnia właściwych środków.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję podjęto na podstawie art. 127 §2 i 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 3 ust. 4 i art. 39 ust. 1 i 2 ups. W uzasadnieniu wskazano, ze zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, mającego na celu dokładną ocenę sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Oceniono, że organ I instancji właściwie ustalił sytuację życiową strony, którą określono jako trudną. Wymieniając przyznane G.L. świadczenia wyliczono, że łącznie z dodatkiem mieszkaniowym strona otrzymała na miesiąc kwiecień kwotę [...] złotych co oznacza, że przekroczone zostało znacznie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 461 zł. Napisano, że przekroczenie kryterium dochodowego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups uniemożliwia przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, poza wskazanymi w tym przepisie wyjątkami. Rozumiejąc trudną sytuację strony wskazano, że pomoc społeczna nie ma obowiązku zaspokajania wszystkich potrzeb zgłaszanych przez podopiecznych.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. G.L. wniosła skargę na powyższą decyzję. Powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodatkowo wskazała, że MOPR uznaje dodatek mieszkaniowy jako Jej dochód, podczas gdy jest to dochód dla administracji budynku. Stwierdziła, że MOPR nazywa również dochodem czynsz wskazując, że skoro nie otrzymuje pieniędzy "na rękę", to nie ma żadnego dochodu. Działania organów I i II instancji oceniła jako niegodne i nieludzkie. Stwierdziła, że skoro MOPR może ale musi przyznać świadczenia fakultatywne, to jest to działanie dowolne, które nie ma nic wspólnego z prawem i stanowi naruszenie granic uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ups wliczenie dodatku mieszkaniowego do dochodu jest właściwe, natomiast kwotowe wskazanie przyznanych G.L. zasiłków miało na celu ukazanie stopnia pomocy udzielonej skarżącej, która to pomoc jest konkretna i wymierna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153/02/1271 ze zm., dalej ppsa) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...] kwietnia 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 10 akt organu II instancji), tym samym termin do skutecznego złożenia skargi upływał dnia [...] maja 2006 r. o północy. Wraz z decyzją doręczono stronie prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia skargi. Przedmiotowa skarga złożona została dnia [...] kwietnia 2006 r. (k. 4 akt sądowych), jednakże wbrew otrzymanemu pouczeniu bezpośrednio w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Dnia [...] kwietnia 2006 r. Sąd przekazał skargę, wraz ze stosownym pismem, Samorządowemu Kolegium Orzekającemu jako organowi wyłącznie właściwemu. Skarga wpłynęła do siedziby Kolegium w dniu [...] kwietnia 2006 r. (k. 2,3 akt sądowych). W takiej sytuacji datą wniesienia skargi jest data jej przekazania przez Sąd organowi za pośrednictwem którego skarga winna być złożona, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 listopada 1973 r., sygn. II CZ 183/73, OSP 5/74/97, postanowienie WSA w Gliwicach z 20 października 2004 r. – IV SA/Gl 647/04, ONSAiWSA 6/05/116). Sąd stwierdza, że skarga została złożona w ustawowym terminie.

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd porównuje treść zastosowanych przez organ przepisów prawa z ustalonym przez ten organ stanem faktycznym.

W myśl art. 145 § 1 ppsa sąd uchyla zaskarżaną decyzję wtedy, gdy stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Dlatego też skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ramach postępowania wszczętego na wniosek skarżącej, w dniu [...] lutego 2006 r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy. Pracownik socjalny sprawdził aktualną sytuację życiową skarżącego oraz dokonał oceny sytuacji. Przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednym z warunków otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest legitymowanie się dochodem niższym od kryterium dochodowego określonego w ups. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups w dniu wydania zaskarżonej decyzji kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosiło 461 złotych. Jak wynika z formularza wywiadu środowiskowego łączny dochód samotnie gospodarującej skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc wynosił [...]zł.

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (art. 39 ust. 1 ups) w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ups). Zawarte w przepisie przykładowe wyliczenie przeznaczeń zasiłku celowego nakazuje uznać, iż nie wszystkie wnioskowane potrzeby osób spełniających kryteria można zaliczyć do ww. kategorii i przyznać żądany zasiłek celowy. W ocenie Sądu przywołany wyżej przepis pozwala organom administracji publicznej czynić samodzielne ustalenia, czy zgłaszana potrzeba, stanowi dla wnioskodawcy niezbędną potrzebę bytową. Tak więc, w sytuacji, gdy w sprawie bezspornym jest, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania środków pomocowych, a pomoc w postaci zasiłku celowego na wskazany przez skarżącą cel nie zostaje przyznana, rozważenia wymaga, czy wydając decyzję w tym przedmiocie, organy administracji publicznej dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także, czy samo postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej oraz kpa.

Wbrew zarzutom skarżącej stanowisko organu I i II instancji zawarte w zaskarżonych decyzjach znajduje umocowanie w zebranym materiale dowodowym i podstawach prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie znalazł podstaw do podważenia ustaleń zawartych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, dlatego w pełni je podzielił, czyniąc integralną częścią własnych rozważań.

Ustawodawca wprowadził podział świadczeń z pomocy społecznej na obligatoryjne i fakultatywne, przy czym zasiłek celowy należy do świadczeń fakultatywnych. W przypadku braku dostatecznych środków na pomoc społeczną, ośrodki pomocy społecznej obowiązane są w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby uprawnionych do świadczeń obligatoryjnych. Dopiero, gdy zaspokojone zostaną owe potrzeby, opłacone składki ZUS i na ubezpieczenie zdrowotne podopiecznych, ośrodki pomocy społecznej dążyć winny do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do świadczeń fakultatywnych - przy uwzględnieniu ilości środków, które pozostały na te cele, ilości uprawnionych i charakteru potrzeb, o zaspokojenie których owe osoby się ubiegają (odpowiednio - wyrok NSA z: 12.1.1994 - I SA 1649/93 - ONSA 1/95/33; 19.11.1996 - II SA/Gd 702/96).

Organy obu instancji należycie wyjaśniły z jakich powodów nie przyznały skarżącej pomocy finansowej na wnioskowane cele. Rzetelność owych ustaleń prowadzi do wniosku, że organy obu instancji nie przekroczyły dopuszczalnych granic uznania administracyjnego (odpowiednio - wyroki NSA w sprawach: I SA 2447/01, I SA 2845/01, I SA 1554/02, II SA/Po 13/01, II SA/Kr 1693/02, II SA/Lu 737/99) i – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – w sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne ograniczone jest art. 7 kpa (wyrok NSA z: 28.6.1982 - SA/Wr 245/82 - ONSA 1/82/62; 11.6.1981 - SA 820/81 - ONSA 1/81/557, akceptowane przez J. Borkowskiego w: "Kpa - komentarz" CH BECK 2003 nb. 3 do art. 107). Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania (E. Iserzon w: "Kpa - komentarz" W-wa 1970 s. 209), tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli (za Z. Janowicz "Kpa - komentarz" W. Pr. PWN 1999 s. 304). Organy administracji w niniejszej sprawie zadośćuczyniły ciążącemu na nich obowiązkowi należytego uzasadnienia swego stanowiska w sprawie. Ponadto wynikający z akt sprawy zakres pomocy świadczonej skarżącej pozwala na przyjęcie, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ppsa skargę należało oddalić.

/-/ B. Popowska /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus

AT