Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1733/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: azrt. 2 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz /spr./ sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K., J. P. i S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1929/10 w sprawie ze skargi A. K., J. K. i S. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1929/10, oddalił skargę A. K., J. K. i S. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Stołecznego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 2009 r. nr [...] nakazującą A. i S. K. oraz J. K. przywrócenie zabytku – części [...] – do poprzedniego stanu poprzez rozbiórkę garażu dobudowanego od strony północno-wschodniej do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W. w terminie sześciu miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że do budynku położonego w W. przy ul. [...], od strony północno-wschodniej, dobudowany został garaż konstrukcji murowanej, otynkowany, z dachem czterospadowym krytym dachówką. Obiekt ten został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia organu ochrony zabytków .

W świetle powyższego, organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie dopuszczono się ewidentnej samowoli, z naruszeniem przepisu art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga podejmowanie działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru zabytków. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków dla działań, które mogłyby prowadzić do zmiany wyglądu zabytkowego obszaru, tj. zespołu urbanistycznego i budowlanego "[...]", wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Konserwatora m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1993 r. Budowa garażu wpływa na wygląd w/w zabytkowego obszaru.

Zgodnie z decyzją o wpisie do rejestru zabytków na terenie "[...]" ochronie konserwatorskiej podlegają relacje przestrzenne pomiędzy obiektami zabudowy, rozplanowanie i geometria ulic, placów, ukształtowane linie zabudowy, skala i wysokość zabudowy, współzależność pomiędzy zabudową i zielenią. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wybudowany samowolnie obiekt, zakłóca historyczną linię zabudowy ul. [...].

Organ zauważył, że Stołeczny Konserwator Zabytków, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy zadaszenia dla dwóch miejsc postojowych przy ul. [...], stwierdzając w uzasadnieniu, że przekroczona zostanie linia zabudowy ulicy [...], wpływając negatywnie na wartości zabytkowego obszaru. Organ wyjaśnił, że postępowanie przez organ I instancji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organ ten uznał także za niezasadne zawieszenie postępowania, gdyż postępowanie organu ochrony zabytków, prowadzone na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest postępowaniem autonomicznym niezależnym od postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego czy też od postępowań organu administracji architektoniczno-budowlanej, prowadzonych w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy.

W skardze na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego A. K., S. K. i J. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za bezzasadną.

Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) który stanowi, że w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, określając termin wykonania tych czynności.

W sprawie jest bezsporne, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajduje się na terenie, którego układ urbanistyczny i zespół budowlany pod nazwą "[...]", został wpisany do rejestru zabytków decyzją z [...] grudnia 1993 r. nr [...].

Zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków (...) historyczny układ urbanistyczny to przestrzenne założenie miejskie zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Fakt, że nieruchomość przy ul. [...] wchodzi w skład układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków powoduje, że prowadzenie działań, które mogłyby prowadzić do zmiany wyglądu takiego układu urbanistycznego wymaga pozwolenia konserwatora zabytków o jakim mowa jest w ust. 1 art. 36 ustawy o ochronie zabytków(...).

Nie mają więc zdaniem Sądu racji skarżący twierdząc, że skoro ich nieruchomość nie jest wpisana do rejestru zabytków, to nie mają do nich zastosowania przepisy ustawy o ochronie zabytków (...), które powołały organy w swoich decyzjach.

Jest w sprawie bezsporne także i to, że do budynku przy ul. [...], od strony północno-wschodniej, dobudowany został przez skarżących garaż murowany. Garaż został wybudowany bez pozwolenia organu ochrony zabytków. Już tylko z tego powodu art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami musiał znaleźć zastosowanie. Zarzut skargi, że organ błędnie powołał tę podstawę prawną jest więc niezasadny. Dodatkowo zastosowanie nakazu przewidzianego tym przepisem organ uzasadnił tym, że wybudowany samowolnie garaż przekracza historyczną linię zabudowy ulicy [...] co wpływa negatywnie na wartości zabytkowe układu wpisanego do rejestru zabytków.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy garaż został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. W toku są postępowania o zalegalizowanie tej samowoli. Postępowania prowadzone przez organy nadzoru budowlanego i organy architektoniczno-budowlane, w ramach postępowania o legalizację samowoli budowlanej, pozostają bez wpływu na postępowanie z zakresu ochrony konserwatorskiej i brak jest podstaw do zawieszenia tego postępowania, na zasadzie art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania przed organami architektoniczno-budowlanymi. Nieuwzględnienie więc wniosku skarżących o zawieszenie postępowania, z tego powodu, było zgodne z prawem.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i zgodnie z przepisami prawa mającymi zastosowanie w dacie jej wydania, co czyni zarzuty skargi niezasadnymi.

Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli: A. K., S. K. i J. P. (dawn. K.), zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy Stołecznego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2009 r. wydano z naruszeniem przepisu art. 61 § 1 k.p.a., tj. mimo przyjęcia przez organ administracji, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek skarżących z dnia 1 lipca 2008 r., nie doręczono stronom zawiadomienia o wszczęciu postępowania, które mimo tego braku toczyło się dalej,

2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy Stołecznego Konserwatora Zabytków wydano z naruszeniem przepisów: art. 6, 7, 8, 75, 77, 80, 84, 85, 89 § 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zaniechanie zbadania całokształtu okoliczności sprawy, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem istotnych dowodów, takich jak np.:

- dokonanie rzetelnych oględzin nieruchomości oraz zamieszczenie w protokole wyczerpującego opisu stanu nieruchomości oraz opisu linii zabudowy ul. [...] (z protokołu oględzin wynikają jedynie podstawowe informacje o położeniu nieruchomości, brak próby opisu relacji nieruchomości do budynków sąsiednich oraz brak informacji o linii zabudowy ul. [...]),

- niedoręczenie skarżącej A. K. protokołu oględzin nieruchomości, pomimo złożonego w tym przedmiocie wniosku (w aktach brak dowodu doręczenia),

- dokonanie merytorycznej i fachowej oceny linii zabudowy ul. [...] w oparciu o złożone do akt sprawy przez skarżących zdjęcia satelitarne obszaru wraz z oznaczeniem budynków, które wykraczają poza linię zabudowy (w toku postępowania organy administracji oraz Sąd nie podjęły próby oceny rzeczywistego wyglądu linii zabudowy i nie odniosły się do złożonych przez skarżących dowodów, posługując się jedynie enigmatycznych określeniem "historyczna linia zabudowy", podczas gdy jest to pojęcie nie odzwierciedlające rzeczywistego stanu rzeczy, zaś okoliczność ta była wskazywana przez skarżących),

- dokonanie merytorycznej i fachowej oceny wpływu garażu na zabytkowy układ urbanistyczny objęty ochroną konserwatorską z uwzględnieniem dokumentacji fotograficznej dokonanej przez organ administracji oraz fotografii przekazanych przez skarżących, pozwalających na stwierdzenie, że garaż, choć postawiony samowolnie, ze względu na swą formę, wysoką jakość materiałów oraz estetykę stanowi de facto ozdobę ul. [...], w szczególności w konfrontacji z większością sąsiadujących budynków i zabudowań.

3/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta m.st. Warszawy Stołecznego Konserwatora Zabytków została wydana z naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. prowadzącego do nierozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na postępowanie toczące się przed Urzędem Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] będącego wynikiem postępowania toczącego się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego (dot. legalizacji samowoli budowlanej), podczas gdy de facto zarówno postępowanie przed Prezydentem m.st. Warszawy Stołecznym Konserwatorem Zabytków jak i Prezydentem m.st. Warszawy Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] dotyczą tej samej nieruchomości i toczą się przed tym samym urzędem (Prezydentem m.st. Warszawy),

4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta m.st. Warszawy Stołecznego Konserwatora Zabytków została wydana z naruszeniem przepisu art. 39 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a wydane w sprawie rozstrzygnięcie oparte zostało o protokół oględzin nieruchomości, który został sporządzony niezgodnie z przepisami ustawy, nakazującymi aby zawierał opis stanu faktycznego stwierdzonego w toku kontroli, w tym ustalonych nieprawidłowości, z uwzględnieniem przyczyn powstania, zakresu i skutków tych nieprawidłowości oraz osób za nie odpowiedzialnych, podczas gdy protokół zawiera jedynie informację o położeniu geograficznym garażu oraz materiale, z którego wykonano pokrycie dachowe, co nie pozwala na ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy.

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1/ art. 7 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji naruszenie istoty prawa własności polegające na zobowiązaniu skarżących do dokonania rozbiórki garażu, podczas gdy z obowiązujących przepisów prawa wynika możliwość legalizacji samowoli budowlanej, a pozbawienie skarżących tejże możliwości tylko na tej podstawie, że ich nieruchomość położona jest na obszarze objętym ochroną konserwatorską prowadzi do oczywistej niesprawiedliwości i nierównego traktowania obywateli oraz różnicowania ich sytuacji prawnej z uwagi na okoliczności, na które nie mają oni wpływu,

2/ art. 18, art. 19 i art. 20 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia w sposób dowolny, wbrew przesłankom merytorycznym, z naruszeniem interesu społecznego oraz z pominięciem aktualnego stanu zagospodarowania przestrzennego [...] (tj. obszaru, na którym położona jest nieruchomość objęta postępowaniem), brakiem miejscowego planu zagospodarowania obszaru oraz z przekroczeniem uprawnień nadanych ustawą o ochronie zabytków, a to w sytuacji gdy na terenie [...], a w szczególności na ul. [...], brak jednolitej i utrwalonej historycznie linii zabudowy, a budynki i inne zabudowania znajdują się w różnej odległości od ulicy,

3/ art. 45 ust 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie stanowiska, że budynek położony na terenie układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków jest zabytkiem, podczas gdy zabytkiem jest jedynie obszar, na którym położony jest garaż, którego dotyczy postępowanie,

4/ art. 36 ust 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez jego błędne zastosowania prowadzące do przyjęcia stanowiska, że pomimo toczącego się postępowania legalizacyjnego dotyczącego garażu i nałożonego w jego toku obowiązku inwestorów uzyskania jedynie opinii konserwatorskiej o projekcie budowlanym, konieczne było uzyskanie odrębnego zezwolenia konserwatora zabytków, w sytuacji gdy garaż objęty postępowaniem nie został dobudowany do zabytku.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającej wyrok decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i umorzenie postępowania w sprawie, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty sprowadzają się w istocie do wykazania, że w rozpoznawanej sprawie nieprawidłowo został nałożony na skarżących obowiązek przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego, w sytuacji, gdy w stosunku do spornego obiektu prowadzone jest postępowanie legalizacyjne, a ponadto do rejestru zabytków wpisany jest zespół budowlany miasta wraz z układem urbanistycznym, a nie indywidualnie budynek należący do skarżących.

W pierwszej kolejności skarżący kasacyjnie – zarzucając organom administracji naruszenie szeregu przepisów procedury administracyjnej - kwestionują odrębność postępowania przed organami ochrony zabytków i starają się wykazać istnienie ścisłej zależności pomiędzy tym postępowaniem a postępowaniem prowadzonym w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dotyczącym legalizacji samowoli budowlanej. Argumentacja wskazana w skardze kasacyjnej nie jest zasadna. Wskazać bowiem należy, że postępowanie przed organami ochrony zabytków ma charakter autonomiczny, a jego zakres wyznaczony jest przez ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organy ochrony zabytków mają obowiązek dbania o zachowanie cech zabytkowych układu, w związku z tym do ich kompetencji należy wydawanie pozwoleń na prowadzenie prac przy zabytku (art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami) oraz wydawanie rozstrzygnięć, o których mowa w art. 45 ustawy o ochronie zabytków (...) w przypadku braku takich pozwoleń. Prowadzone postępowanie legalizacyjne stanowi zatem odrębną sprawę, pozostającą bez wpływu na postępowanie w przedmiocie przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego. Należy zwrócić także uwagę, że art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi, że ustawa ta nie narusza przepisów innych ustaw, w tym Prawa budowlanego. Również art. 2 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi, że przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, w tym przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z regulacji tych wynika, że między omawianymi aktami prawnymi zachodzi relacja współstosowania ustaw, w tym znaczeniu, że do obiektów budowlanych (robót budowlanych) objętych ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stosuje się zarówno przepisy tej ustawy, jak i przepisy Prawa budowlanego.

Po wtóre, nie jest trafne stanowisko skarżących, że wpisanie do rejestru zabytków zespołu budowlanego i układu urbanistycznego "[...]" nie powoduje objęcia ochroną elementów tworzących ten zespół oraz układ, a także, że do objęcia ochroną poszczególnych obiektów – w tym budynku należącego do skarżących - konieczne jest ich indywidualne wpisanie do rejestru zabytków. Stosownie do regulacji art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytkiem nieruchomym może być zespół nieruchomości. W myśl zaś w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 3 pkt 12 i 13 omawianej ustawy zabytkiem nieruchomym może być: po pierwsze układ urbanistyczny jako przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg; po wtóre zespół budowlany, który tworzy powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcje, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.

Wpisanie do rejestru zabytków układu urbanistycznego jest wpisem obszarowym, a nie indywidualnym, co nie oznacza, że obiekty znajdujące się na takim obszarze nie podlegają ochronie zabytków. Wprost przeciwnie, wpis obszarowy oznacza, że ochronie prawnej podlegają wszystkie znajdujące się na tym obszarze obiekty. Inny natomiast jest tylko zakres ochrony takich obiektów niż obiektów wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. W przypadku wpisu obszarowego ochronie podlegają zewnętrzne cechy obiektów (tworzące substancję zabytkową). W przypadku wpisu indywidualnego ochrona jest szersza, gdyż obejmuje również wnętrze obiektu, co oznacza, że zezwoleń konserwatora zabytków wymagają również prace budowlane prowadzone wewnątrz budynki wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków.

W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół. W takim przypadku przedmiotem ochrony jest ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki, ze względu na wyróżniające cechy zespołu (art. 3 pkt 13 ustawy), natomiast w razie wpisania do rejestru zabytków dodatkowo takiego budynku (nieruchomości), który wchodzi w skład zespołu budowlanego, przedmiotem ochrony dodatkowej jest sam budynek ze względu na cechy zabytkowe tego budynku. W takim przypadku zakres ochrony konserwatorskiej jest, jak już wyżej wskazano szerszy (zob. wyroki NSA z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2152/10 oraz z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1599/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego należy stwierdzić, że wpisanie do rejestru zabytków zespołu budowlanego oraz układu urbanistycznego, w których skład wchodził budynek skarżących położony przy ul. [...], oznaczało, że również ten budynek był objęty ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków w zakresie ochrony zespołu budowlanego oraz układu urbanistycznego. Dlatego też nie jest trafne stanowisko skarżących, że ich nieruchomość nie była objęta taką ochroną jak zabytek wpisany do rejestru zabytków, ponieważ nie została dodatkowo indywidualnie wpisana do rejestru zabytków. Do budynku skarżących miały zatem zastosowanie przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami co oznacza, że konieczne było uzyskanie pozwolenia konserwatora zabytków na prowadzenie prac budowlanych przy zabytku. Obowiązek taki wynika z art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Skoro skarżący dobudowali garaż do budynku objętego ochroną konserwatorską bez wymaganego pozwolenia konserwatora zabytków, organ zasadnie wydał decyzję nakazującą skarżącym przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę tego garażu, na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków.

Z akt sprawy wyraźnie wynika, że ochronie podlega ukształtowania historycznie linia zabudowy biegnąca w pewnym oddaleniu od drogi. Dlatego zakłócenie tego układu przez budynki wybudowane współcześnie przed objęciem obszaru ochroną konserwatorską nie ma decydującego znaczenia. Wobec tego powoływanie się przez skarżących na braki w ustaleniu przebiegu linii zabudowy jest bezzasadne.

Należy podkreślić, że skarżący kwestionując ustalenia organów całkowicie pomijają kwestię, że stanowisko Stołecznego Konserwatora Zabytków znane było już dużo wcześniej, gdyż postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego skarżących polegającego na budowie zadaszenia dla dwóch miejsc postojowych. Już wówczas organ wyraźnie wskazywał na niedopuszczalność, w jego ocenie, przekroczenia linii zabudowy ulicy [...], gdyż wpłynęłoby to negatywnie na wartości zabytkowe obszaru. Mimo takiego stanowiska organu ochrony zabytków skarżący w drodze samowoli budowlanej zrealizowali obiekt budowlany, wybierając metodę działania poprzez fakty dokonane. W takiej sytuacji powoływanie się w skardze kasacyjnej na przepisy art. 7 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP nie może zostać uznane za usprawiedliwione.

W konsekwencji, zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego należało uznać za niezasadne.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.