Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 906/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 3, pkt 4, art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M.H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] lipca 2011r. na podstawie art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz

art. 5 ust. 1, art. 93 ust. 1 i ust. 1 a, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) decyzję nr [...], którą nałożył na M.H. karę pieniężną zgodnie z L.p. 1.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm. - obowiązującym w dacie zdarzenia) w kwocie 8000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] września 2009r. na drodze krajowej nr [...], Drogowe Przejście Graniczne, funkcjonariusze celni z Grupy Mobilnej poddali kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował J.W.. Kontrolowany kierowca przedłożył do kontroli: wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne w ruchu międzynarodowym wydany przez Ministra Infrastruktury dla H.M.P. w dniu [...] maja 2008r. ważny do [...] maja 2013r., [...] z dnia [...] września 2009r. oraz dokument Lieferschein nr [...] z dnia [...] września 2009r. wystawione przez firmę polską S Sp. z. o. o dla firmy z Niemiec T GmgH, za zakup mięsa drobiowego na kwotę 4851 EUR, dowód rejestracyjny – pozwolenie czasowe seria [...] samochodu ciężarowego, z którego wynikało, że właścicielem pojazdu jest M.H.. Kierowca nie posiadał i nie okazał do kontroli drogowej wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy w ruchu międzynarodowym.

Dalej organ szczegółowo omówił prowadzone w sprawie postępowanie dowodowe i przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym mających zastosowanie w sprawie. Ponadto wskazał, że będąc zobowiązanym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, biorąc pod uwagę umowę użyczenia kontrolowanego pojazdu z dnia [...] września 2009r. uznał, że istotnie użyczenie takie mogło mieć miejsce, jednak z dowodów bezpośrednich w postaci przesłuchania świadka J.W. bezspornie wynika, że przewóz wykonywany w dniu kontroli kierowca wykonywał na zlecenie M.H., a nie niemieckiej firmy T Gmbh. Z zeznań świadka wynika wprost, że to skarżący telefonicznie zlecił wykonanie w dniu [...] września 2009r. przewozu mięsa do Niemiec. To z jego posesji w miejscowości [...] kierowca odebrał klucze do pojazdu wraz z dokumentami dotyczącymi towaru oraz wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na wykonywanie międzynarodowego niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne wydany stronie w dniu [...] maja 2008r. i ważny do [...] maja 2013r. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego uznał, że w dniu kontroli przedsiębiorca M.H. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy, przewożąc towar – mięso drobiowe firmy S Sp. z. o. o do firmy z Niemiec T GmgH. Bezspornym jest, że kontrolowany kierowca J.W., nie będący pracownikiem strony, przewożąc towar na jego zlecenie, w trakcie kontroli drogowej nie przedłożył dokumentu uprawniającego M.H. do wykonywania tego typu przewozu. Następnie, cytując art. 4 ustawy o transporcie drogowym, organ I instancji stwierdził, że dla uznania przewozu za przejazd na potrzeby własne konieczne jest spełnienie łącznie wszystkich wskazanych w tym przepisie przesłanek. W przedmiotowej sprawie zostały natomiast spełnione tylko dwie przesłanki. Aby bowiem uznać, iż wykonywany w dniu [...] września 2009r. przewóz mieścił się ustawowej definicji niezarobkowego przewozu drogowego, a więc na potrzeby własne, przewożony towar powinien być własnością strony i przewóz winien wykonywać przedsiębiorca lub jego pracownik.

Ponadto organ w toku postępowania ustalił, że M.H. nie została wydana licencja na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Wprawdzie kierowca przedłożył podczas kontroli drogowej wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne w ruchu międzynarodowym ważny w dacie kontroli, jednakże nie był to dokument uprawniający przedsiębiorcę do wykonywania przewozu w dniu zdarzenia, ponieważ strona nie spełniała warunków dla tego typu przewozu.

Przewóz wykonywany w dniu kontroli organ uznał za międzynarodowy transport drogowy, ponieważ strona przewoziła towar z Polski do odbiorcy z Niemiec. Przedsiębiorca natomiast nie może wykonywać międzynarodowego zarobkowego transportu drogowego rzeczy bez posiadania ważnej licencji oraz wypisu z licencji, ponieważ naraża się na sankcje administracyjne zgodnie z art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. W toku postępowania organ orzekający bezspornie ustalił, że strona w dniu kontroli nie posiadała wymaganej licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, w związku z czym uznał, że przedsiębiorca naruszył przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a zgodnie z Lp. 1.1. załącznika do tej ustawy wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji podlega karze pieniężnej w wysokości 8000 zł.

Odwołanie od w/w decyzji złożył M.H., w którym zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 5 ust. 1, art. 93 ust. 1 i ust. 1 a, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez stwierdzenie, że M.H. wykonywał transport drogowy bez licencji,

2) sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie że M.H. zlecał świadkowi J.W. wykonywanie transportu drogowego w dniu [...] września 2009r.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnikowi Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu odwołania M.H. podniósł, że w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnił, iż samochód ciężarowy marki [...] rok prod. 2002 numer VIN [...] został użyczony na okres od [...] września 2009r. do [...] września 2009r. na rzecz firmy T gmbh. Kierowca samochodu J.L.W. świadczył usługę na rzecz firmy T, z która miał zawartą własną umowę najprawdopodobniej ustną. W tym stanie sprawy kierowanie jakichkolwiek roszczeń wobec skarżącego jest nieuzasadnione, a wszelkie uwagi winny zostać zgłoszone bezpośrednio wobec T i J.W..

Ponadto skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę, iż osoba, która użyczała J.W. samochód był A.H. a nie M.H.. A.H. jest partnerem firmy T gmbh i to on skontaktował J.W. z tą firmą.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] października 2011r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że zasadniczym elementem ustaleń dokonanych w sprawie jest określenie, kto wykonywał przewóz drogowy poddany kontroli, skutkiem której stwierdzono uchybienia stanowiące delikt administracyjny podlegający karze pieniężnej. W niniejszej sprawie ustalenia w tym właśnie zakresie są sporne, a więc istota sporu sprowadza się do ustalenia, kto faktycznie wykonywał w dniu 28 września 2009r. przewóz drogowy: M.H., A.H. czy niemiecka firma T GmbH. Organ podniósł, że postępowanie kontrolne jest postępowaniem szczególnym, w którym stronę (podmiot wykonujący przewóz drogowy) reprezentuje kierowca kontrolowanego pojazdu. Podstawowym dokumentem odzwierciedlającym stan faktyczny z chwili kontroli, jest protokół kontroli. Sporządzenie protokołu kontroli znajduje umocowanie w przepisach art. 74 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że został sporządzony z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który podpisał go bez zastrzeżeń, nie korzystając z możliwości wniesienia uwag co do treści stwierdzonych tam ustaleń.

Zdaniem organu odwoławczego z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] września 2009r. i z dokumentów do niego załączonych wynika, że podmiotem dokonującym przewozu drogowego w dniu [...] września 2009r. był przedsiębiorca M.H., prowadzący działalność pod nazwą H.M.P.. Organ zauważył również, że kierowca wykonujący przewóz drogowy, składając podpis pod przedmiotowym protokołem nie wniósł do niego żadnych zastrzeżeń.

Także złożone dwukrotnie przez J.W. wyjaśnienia w niniejszej sprawie, z których wynika, że dokonywał on przewozu na zlecenie "pana H.", zaś samochód należący do przedsiębiorcy wraz z załadowanym towarem i wszystkimi dokumentami dotyczącymi pojazdu (w tym również zaświadczeniem nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne w ruchu międzynarodowym), odebrał z jego posesji znajdującej się w miejscowości [...], świadczą o tym, że to M.H. wykonywał w dniu kontroli przewóz drogowy.

Organ odwoławczy nie neguje faktu, iż użyczenie pojazdu firmie T GmbH przez M.H. faktycznie mogło mieć miejsce, jednak z ustaleń organów celnych jednoznacznie wynika, że J.W. w dniu [...] września 2009r. wykonywał przewóz na zlecenie przedsiębiorcy M.H., nie zaś niemieckiej firmy T GmbH.

Odnośnie natomiast nieuwzględnienia faktu, że osobą, która użyczała J.W. samochód był A.H. organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż A.H. nie był wskazywany wcześniej przez M.H. jako ewentualna strona postępowania i pojawia się on po raz pierwszy w odwołaniu strony. Ponadto zauważył, że strona nie przedstawiła organowi celnemu żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a zgromadzone w toku postępowania dokumenty tj. protokół kontroli wraz z załącznikami oraz protokoły przesłuchania świadka jednoznacznie potwierdzają, że przewóz drogowy w dniu [...] września 2009r. wykonywał M.H., prowadzący przedsiębiorstwo pod nazwą [...].

Dalej organ odwoławczy zacytował art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym i stwierdził, że do uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne obligatoryjne jest kumulatywne spełnienie wszystkich wskazanych w tym przepisie przesłanek.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, co wykazał organ l instancji, że spełnione zostały jedynie dwa warunki przewozu na potrzeby własne wskazane w lit. b) i d) art. 4 pkt 4 ustawy. Kontrolowany środek transportu znajdował się w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy, a wykonywany przewóz nie był przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Odnośnie natomiast przesłanki wskazanej w art. 4 pkt 4 lit. a) organ l instancji słusznie stwierdził, że nie została ona w niniejszym przypadku spełniona, ponieważ wykonujący przewóz kierowca J.W. nie był pracownikiem strony w rozumieniu art. 2 ustawy Kodeks pracy.

Odnośnie przesłanki określonej w art. 4 pkt 4 lit. c) ustawy o transporcie drogowym Dyrektor Izby Celnej wskazał, że również ona nie została w niniejszym przypadku spełniona, ponieważ towar w postaci mięsa drobiowego, przewożony w dniu [...] września 2009r. pojazdem marki [...] o nr rej. [...], należącym do M.H., był własnością firmy S Sp. z o.o.. Wobec tego, iż w przedmiotowej sprawie kontrolowany przewóz nie spełniał przesłanek art. 4 pkt 4 lit. a) i lit. c) ustawy o transporcie drogowym, nie mógł być on uznany za przewóz na potrzeby własne.

Ponadto organ II instancji wskazał, że w świetle art. 4 pkt 3a) ustawy o transporcie drogowym, należało kontrolowany przewóz uznać za transport drogowy. Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, a kierowca wykonujący transport drogowy jest obowiązany posiadać przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty określone w art. 87 ust. 1 m. in. wypis z licencji, natomiast obowiązkiem przedsiębiorcy jest wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty.

Zdaniem organu z materiału dowodowego sprawy wynika, że w chwili kontroli środka przewozowego kierowca nie przedstawił organom celnym wypisu z licencji. Natomiast w toku postępowania organ celny ustalił, że przedsiębiorcy nie została udzielona licencja na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Ustalenia te pozwoliły organowi odwoławczemu uznać, że podjęte rozstrzygnięcie przez Naczelnika Urzędu Celnego jest zgodne z obowiązującym prawem.

Skargę na decyzję Dyrektora Izby celnej złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M.H., działając przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił w niej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 5 ust. 1, art. 93 ust. 1 i ust. 1 a, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez stwierdzenie, że M.H. wykonywał transport drogowy bez licencji,

2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie:

- art. 77 § kpa poprzez naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie umowy użyczenia samochodu ciężarowego marki [...],

- art. 80 kpa przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez nieuwzględnienie umowy użyczenia samochodu ciężarowego marki [...].

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnikowi Urzędu Celnego. W uzasadnieniu skargi powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu wskazując w szczególności, że skarżący zawarł z firmą T gmbh na okres od [...] września 2009r. do [...] września 2009r. umowę użyczenia samochodu marki [...]. Wobec tego w dniu [...] września 2009r. kierowca świadczył usługę na rzecz w/w firmy, z którą miał zawartą własną umowę najprawdopodobniej ustną. W tym stanie sprawy kierowanie jakichkolwiek roszczeń wobec skarżącego pełnomocnik uznał za nieuzasadnione, ponieważ powinny być one kierowane pod adresem firmy T.

Ponadto pełnomocnik wskazał, że osoba, która użyczała kierowcy J.W. samochód był A.H. a nie M.H.. A.H. to natomiast osoba, która przebywa na nieruchomości położonej w [...] i ma uprawnienie do dysponowania znajdującym się na niej mieniem, w tym samochodami. Poza tym jest partnerem firmy T i to on skontaktował J.W. z tą firmą.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo organ wskazał, że A.H. nie był wskazywany wcześniej przez skarżącego jako ewentualna strona postępowania, a nadto skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., uchyla ją lub stwierdza jej nieważność. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co daje mu możliwość całościowej kontroli zaskarżonego aktu oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa stanowiło przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, natomiast z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 kpa ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 kpa nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011r., sygn. akt IV SA/GL 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. Co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dlań niekorzystnej. W wyroku z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt III SA 2792/97, LEX nr 44742, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że: "Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski".

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przed nałożeniem kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) organ prowadzący postępowanie winien był w sposób wyczerpujący zgromadzić materiał dowodowy i ustalić bezsporny stan faktyczny, dający podstawę do uznania M.H. za osobę zobowiązaną do poniesienia konsekwencji za naruszenie przepisów ustawy. Wobec tego w pierwszej kolejności winien był ustalić, kto w dniu [...] września 2009r., tj. w dniu kontroli wykonywał transport drogowy bez wymaganej prawem licencji.

Transport drogowy to zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy. Określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 oraz działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy: niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Z zeznań świadka J.W., który kierował w dniu kontroli samochodem stanowiącym własność M.H. wynika, że przewiezienie mięsa drobiowego do Niemiec zlecił mu "pan H.". J.W. składał zeznania dwukrotnie: w dniu [...] grudnia 2010r. oraz w dniu [...] czerwca 2011r. i za każdym razem wskazywał "pana H." jako osobę zlecającą transport. Podał też, że pojazd, kluczyki i dokumenty odebrał z posesji "pana H." położonej w [...], jednakże nie wskazał imienia zlecającego, co przy twierdzeniu skarżącego zawartym w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że prawo do dysponowania mieniem znajdującym się na terenie wskazanej nieruchomości, w tym samochodami, ma również A.H., który jest partnerem firmy T GmbH, poddaje w wątpliwość prawidłowość ustalenia osoby, która transport w danym dniu wykonywała. Zwłaszcza, że w aktach sprawy znajduje się umowa użyczenia, na podstawie której M.H. oddał firmie T GmbH w używanie na okres od dnia [...] września 2009r. do [...] września 2009r. samochód ciężarowy, którym w dniu kontroli wykonywany był transport. Nie zostało w sprawie ustalone, który "pan H." wydał J.W. załadowany towarem samochód, tak więc nie można jednoznacznie stwierdzić, na czyje polecenie transport międzynarodowy był wykonywany. Skoro bowiem okazałoby się, że A.H. jest w jakikolwiek sposób powiązany z firmą niemiecką, która dysponowała w dniu [...] września 2009r. samochodem na podstawie umowy użyczenia, np. jest jej przedstawicielem w Polsce, i to on polecił wykonanie w tym dniu transportu mięsa do Niemiec, brak byłoby podstaw do nałożenia na skarżącego kary za brak licencji. Ponieważ w świetle art. 5 ust. 1 ustawy licencję powinien posiadać podmiot podejmujący i wykonujący transport drogowy, w tym przypadku obowiązek posiadania stosownej licencji obciążałby firmę T.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że skarżący nie wskazał wcześniej A.H. jako ewentualnej strony postępowania i pojawił się on dopiero na etapie odwołania. Poza tym strona nie przedstawiła organowi żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a zgromadzone w toku postępowania dokumenty jednoznacznie potwierdzają, że przewóz drogowy w dniu [...] września 2009r. wykonywał M.H..

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Po pierwsze, zauważyć należy, że przepis art. 15 kpa statuuje jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, mianowicie zasadę dwuinstancyjności, która oznacza, że sprawa administracyjna powinna zostać dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta przez organy administracji publicznej różnych instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza natomiast obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest wyłącznie weryfikacja decyzji organu I instancji, ale ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 100-101). Organ odwoławczy nie może orzekać wyłącznie na podstawie dostarczonych akt sprawy, ale sam winien podejmować ocenę, czy zgromadzony w I instancji materiał jest wystarczający i adekwatny do istniejącego w dniu orzekania stanu prawnego. Nie może też ograniczać się do rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu, bo celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w I instancji, lecz także – jeżeli jest to niezbędne – uzupełnienie stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy.

Po drugie, organ administracyjny zobowiązany jest z urzędu przeprowadzać dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten dotyczy też zebrania dowodów na potwierdzenie określonych faktów podniesionych przez stronę, o ile oczywiście mają istotne znaczenia dla sprawy. Jeżeli strona podjęła w sprawie działania mające na celu ochronę swoich interesów i wskazała w odwołaniu istotne dla sprawy okoliczności podważające ustalenia poczynione przez organ I instancji, to powinnością organu odwoławczego było wyjaśnienie - w oparciu o uzupełniające postępowanie dowodowe - powstałych wątpliwości co do stanu faktycznego. Podkreślić w tym miejscu wypada, że możliwość przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym i literaturze przedmiotu ugruntowało się stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Stosownie bowiem do przepisów art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, podstawą niewadliwej decyzji w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ administracyjny pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego sprawy.

Podnieść też należy, że na gruncie przepisów kpa nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji ogranicza się w zasadzie do oceny, czy strona udowodniła fakty będące podstawą jej żądania, czy też nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy przez stronę. Organ administracji musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej.

W związku z tym w przedmiotowej sprawie pod adresem organu odwoławczego musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, gdyż w przeprowadzonym postępowaniu pominięto dowody, których przeprowadzenie było wprost konieczne do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Skoro odwołujący zakwestionował stan faktyczny ustalony przez organ I instancji, to Dyrektor Izby Celnej, pozyskawszy informacje odnośnie A.H., który miał być przedstawicielem firmy niemieckiej T GmbH, będącej nabywcą przewożonego mięsa drobiowego oraz mającej uprawnienia do korzystania z samochodu skarżącego w oparciu o umowę użyczenia, powinien był przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, polegające chociażby na wezwaniu skarżącego do udzielenia stosownych wyjaśnień, celem ustalenia kim jest ta osoba, na jakiej podstawie dysponuje mieniem znajdującym się na terenie jego nieruchomości, na jakiej podstawie jest przedstawicielem firmy niemieckiej. Poznanie tych faktów i ich prawidłowa ocenia była podstawowym obowiązkiem organu odwoławczego. Dopiero w oparciu o uzyskane dane organ II instancji powinien ustalić jaki jest status A.H. w prowadzonym postępowaniu.

Dodać też należy, iż co prawda organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, ale strona nie jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, zwłaszcza w sytuacji, gdy udokumentowanie określonej czynności faktycznej zależy tylko od jej woli, a organ nie ma żadnych instrumentów prawnych upoważniających go do zastąpienia braku działania przez stronę skarżącą. Jeżeli zatem skarżący odmówi współdziałania w wyjaśnianiu spornych okoliczności, organ odwoławczy może wyciągnąć z tego faktu niekorzystne dla niego skutki, ale dopiero po jego wezwaniu do uzupełnienia ogólnikowych twierdzeń.

Brak tych ustaleń stwarza wątpliwości co do jednoznacznego określenia podmiotu wykonującego w dniu kontroli przewozu mięsa, co sprawia, iż nałożenie na skarżącego M.H. kary pieniężnej należy uznać za przedwczesne i jednocześnie naruszające przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Dopiero po ustaleniu osoby wykonującej transport organ zobowiązany będzie do zakwalifikowania rodzaju wykonywanego w dniu kontroli transportu, co z kolei będzie przesądzało o konieczności posiadania licencji bądź stosownego zezwolenia na jego wykonywanie.

Dodatkowo należy zaznaczyć, że w sytuacji, gdyby jednak organ rozpoznający sprawę po przeprowadzeniu postępowania dowodowego stwierdził, że transport wykonywany był przez M.H., zobowiązany będzie do ustalenia, czy skarżący faktycznie wykonuje transport drogowy, na który wymagane jest posiadanie licencji. Co prawda w zaświadczeniu z dnia [...] lipca 2010r. Wójt Gminy wskazał, że przedmiotem prowadzonej przez M.H. działalności gospodarczej jest między innymi transport drogowy rzeczy, jednakże podkreślić należy, że sam tylko zapis w ewidencji działalności gospodarczej nie jest dowodem prowadzenia zarobkowo działalności transportowej. Wpisana do ewidencji działalność w zakresie takich usług jest bowiem dla przedsiębiorcy działalnością podstawową pod warunkiem, że tę działalność przedsiębiorca rzeczywiście wykonuje (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Go 633/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O wstrzymaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.