Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 789/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 1 i 5, art. 128 ust. 1, art. 128 ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody z dnia 29 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 stycznia 2017 r., wydaną na podstawie art. 128 ust. 1 i 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 oraz art. 132 ust. 1a i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o ustaleniu odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [..] i [..], przyznając jednorazowo 11.879,00 zł odszkodowania dla J. B.-T. i J. T.; zobowiązał A. do zapłaty odszkodowania w terminie 14 od dnia, w którym zaskarżona decyzja stanie się ostateczna.

Starosta ustalił, że Naczelnik Gminy, po rozpatrzeniu wniosku Zakładu [..] w sprawie wejścia na grunty w związku z budową linii napowietrznej oraz stacji transformatorowej dla zasilania warsztatów rzemieślniczych, w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. nr 17, poz. 70) wydał w dniu 26 marca 1986 r. decyzję, w której udzielił Zakładowi prawa wstępu między innymi na działkę nr [..] położoną w W. Zgodnie z tą decyzją osobom upoważnionym przez przedsiębiorstwo przysługuje prawo dostępu do tych urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich bieżącą eksploatacją i konserwacją.

Organ pierwszej instancji powołał się na ustalenia Sądu Okręgowego , opisane w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt [..], z których wynikało, że od tej decyzji J. T. i J. B.-T. nie złożyli odwołania. W dniu 17 marca 1986 r. J.T. złożył pisemne oświadczenie, że wyraża zgodę na lokalizację stacji transformatorowej na działce nr [..]. Na dzień 5 sierpnia 1986 r., tj. na dzień w którym nastąpił odbiór techniczny i przekazanie do eksploatacji stacji transformatorowej i linii energetycznej, działka nr [..] stanowiła własność J. T. i J. B.-T.

Na dzień 26 marca 1986 r., tj. na dzień wydania decyzji na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, działka nr [..], położona w obrębie W. stanowiła własność J. B.-T. i J. T. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej. Zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [..] z dnia 24 lutego 1992 r. współwłaścicielami działki nr [..] w udziale 1/3 stali się M. i P. T.

Działka nr [..] uległa w 2005 r. podziałowi geodezyjnemu, na skutek którego powstała działka nr [..] o powierzchni 1,22 ha oraz działka nr [..] o powierzchni 0,0836 ha. Omawiana infrastruktura techniczna, wybudowana na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia 26 marca 1986 r., posadowiona była na działce [..].

Organ pierwszej instancji wskazał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy wniosek o ustalenie przedmiotowego odszkodowania wpłynął do tutejszego urzędu w dniu 15 października 2015 r., a zatem pod rządami obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Roszczenie o świadczenie odszkodowawcze nie podlegało przedawnieniu. W myśl art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Zdaniem organu pierwszej instancji na skutek wydania przez Naczelnika Gminy decyzji Zakład uzyskał jako przedsiębiorca przesyłowy tytuł prawny do stałego korzystania z omawianej nieruchomości, położonej w obrębie W. W oparciu o załączoną do wniosku dokumentacji organ pierwszej instancji ustalił, że na wniosek A., Sąd Rejonowy, Sąd Okręgowy oraz Sąd Najwyższy orzekały w sprawę o zasiedzenie służebności przesyłu, która obciążać miałaby między innymi działkę nr [..], położoną w obrębie W. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt IV CSK [..], wskazał, że A. we wniosku o stwierdzenie nabycia z dniem 8 maja 2006 r. przez zasiedzenie służebności obciążającej przedmiotową działkę podniosła, że (...) linia została wybudowana w 1986 roku zgodnie z decyzjami administracyjnymi, na wniosek i za zgodą uczestnika postępowania J. T., w celu zasilania jego zakładu, a poprzednik prawny wnioskodawcy przejął linię do swojego majątku i nieprzerwanie korzystał z tej linii w dobrej wierze przez okres 20 lat (...)".

Tak ustalone okoliczności spowodowały, że organ pierwszej instancji uznał za stronę przedmiotowego postępowania A., jako następcę prawnego Zakładu.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wnioskodawcy nie posiadają oryginału decyzji Naczelnika Gminy nr [..] z dnia 26 marca 1986 r., pełnomocnik wnioskodawców poniosła, że z uzasadnienia do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt IV CSK [..], wynika w sposób wiążący, że przedmiotowa decyzja ma charakter ostatecznego i prawomocnego tytułu prawnego do korzystania z przedmiotowej nieruchomości, z kolei A. Oddział w K., odnosząc się do wyżej opisanej kwestii, pismem z dnia 1 grudnia 2015 r., poinformowała, że w zasobach archiwalnych Spółka posiada jedynie kopię ww. decyzji, załączając tę kopię do pisma. Oryginału ww. decyzji nie odnaleziono również w zasobie archiwalnym Archiwum Państwowego w K. Oddział w S. oraz w zasobie Urzędu Gminy.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 20 września 2016 r. odbyła się na działce nr [..], położonej w obrębie W., wizja lokalna, w której udział wzięli: przedstawiciele Starostwa Powiatowego, rzeczoznawca majątkowy oraz J. T. - współwłaściciel nieruchomości. W trakcie oględzin stwierdzono, że na przedmiotowej działce, po zachodniej stronie budynku gospodarczego, posadowiony jest transformator słupowy (4 słupy betonowe wraz z instalacją energetyczną). Linia napowietrzna średniego napięcia dochodzi od strony działki nr [..] i zakończona jest na omawianym transformatorze. Od przedmiotowego transformatora wychodzą dwa kable stanowiące podziemną linię elektroenergetyczną 15 kV, która zasila okoliczne budynki mieszkalne oraz zakład farb i lakierów (linia przebiega wzdłuż płotu). Według oświadczenia J. T. wyżej opisane podziemne linie energetyczne wybudowane zostały około 1987 r. na podstawie kolejnej decyzji Wójta Gminy, która wydana została na wniosek Zakładu. W trakcie oględzin ustalono, że obrys rozstępu słupów wynosi 2,50 m na 2,75 m, natomiast szerokość drogi dojazdowej dla pojazdów obsługi transformatora wynosi 4 m. J. T. wniósł o przyjęcie jako materiału dowodowego opinii biegłego sądowego z dnia 16 sierpnia 2012 r.

Organ pierwszej instancji uznał, że odszkodowanie należne jest wnioskodawcom, albowiem od dnia ograniczenia prawa własności do dnia dzisiejszego linia elektroenergetyczna znajduje się na nieruchomości objętej postępowaniem a stan ograniczenia trwa nadal, a nigdy wcześniej nie zostało wypłacone odszkodowanie za ograniczenie prawa własności tej nieruchomości.

Organ zajął przy tym stanowisko o dopuszczalności zastosowania aktualnie obowiązującej ustawy do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie. Objęte nią uprawnienie nie zostało bowiem skonsumowane wcześniej, w szczególności sprawa nie została załatwiona decyzją ostateczną w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość.

Nadto organ pierwszej instancji wyjaśnił, że analizując dostarczone przez strony niniejszego postępowania kopie decyzji Naczelnika Gminy z dnia 26 marca 1986 r. ustalono, że brak jest na nich klauzuli ostateczności. Wobec powyższego organ oparł się na ustaleniach faktycznych dokonanych przez orzekające sądy powszechne w sprawie o zasiedzenie służebności przesyłu, w szczególności na treści postanowień Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt IV CSK 468/14 oraz Sądu Okręgowego z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt IV Ca [..]. W toku tych postępowań ustalono, że J. T. i J. B.-T. wystąpili do poprzednika prawnego A. o wybudowanie linii zasilającej między innymi ich zakłady. W dniu 26 marca 1986 r. Naczelnik Gminy, powołując się na art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wydał decyzję w sprawie wejścia na przedmiotowe grunty w związku z budową linii napowietrznej oraz stacji transformatorowej dla zasilania warsztatów rzemieślniczych dla M. P. i J. T. W decyzji tej udzielono Zakładowi prawa wstępu na grunty położone w W., działki nr [..]-[..], wskazując, że osobom upoważnionym przez przedsiębiorstwo przysługuje prawo dostępu do urządzeń w celu wykonania czynności związanych z ich bieżącą eksploatacją i konserwacją. Sądy ustaliły, że decyzja została doręczona J. T. i PGR jako stronom postępowania oraz że J. T.i J. B.-T. nie składali od niej odwołania. W dniu 17 marca 1986 r. J. T. złożył pisemne oświadczenie, że wyraża zgodę na lokalizację stacji transformatorowej na działce nr [..]. Na dzień 5 sierpnia 1986 r., tj. dzień odbioru technicznego i przekazania do eksploatacji stacji transformatorowej i linii energetycznej, działka nr [..] stanowiła własność J. T. i J. B.-T.

Wskazując na treść art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z wynikającą z tego przepisu zasadą ostateczności decyzji, wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na rzecz zachowania decyzji w obrocie prawnym, a nadto domniema się jej zgodność z prawem. Z tych względów organ pierwszej instancji uznał, że omawiana decyzja Naczelnika Gminy jest ostateczna, a inwestycja polegająca na posadowieniu na działce stanowiącej własność wnioskodawców linii napowietrznej oraz stacji transformatorowej została zrealizowana.

Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A., decyzją z dnia 29 września 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Wojewody brak jest przeszkód do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu za ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości w oparciu o wykładnię przepisów obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawą takiego rozstrzygnięcia powinien być przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nakazujący staroście, wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Opinię o wartości nieruchomości, zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n. sporządza na piśmie rzeczoznawca majątkowy w formie operatu szacunkowego. Operat szacunkowy z dnia 30 września 2016 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. C. określa wartość rynkową poniesionej szkody oraz zmniejszenie wartości nieruchomości na kwotę 11.879,00 zł. Powyższa kwota została ustalona na rzecz wnioskodawców, tj. osób, którym na mocy decyzji Naczelnika Gminy nr [..] z dnia 26 marca 1986 r. ograniczono prawo własności działki nr [..], z podziału której powstały m. in. działki nr [..] i [..].

Wojewoda dodał, że biegły rzeczoznawca majątkowy sporządzając operat szacunkowy, w zakresie powierzchni zajętej przez urządzenie przesyłowe - słup wysokiego napięcia wskazał, że wiedzę o powierzchni zajętego urządzenia czerpał z opinii biegłego sądowego A. D., która na potrzeby postępowania w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym, sygn. akt [..] podała na str. 9 opinii, że powierzchnię nieruchomości zajętą przez słup wysokiego napięcia ustaliła w oparciu o opinię biegłego geodety, który sporządzał stosowną opinię na potrzeby ww. postępowania sądowego. Tym samym, w ocenie Wojewody, biegły rzeczoznawca majątkowy prawidłowo ustalił wartość poniesionych szkód.

Z tych względów Wojewoda uznał, że rzeczoznawca majątkowy M. C. sporządził operat szacunkowy zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokonując oszacowania wartości szkód powstałych na przedmiotowej nieruchomości, która może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.

W ocenie organu odwoławczego zgodnie z powołanymi przepisami zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za szkody powstałe w związku z budową linii elektroenergetycznej 15 kV na przedmiotowej nieruchomości jest A., będąca następcą prawnym Zakładu, na którego z kolei rzecz została wydana decyzja Naczelnika Gminy z dnia 26 marca 1986 r. zezwalająca na prowadzenie budowy omawianej linii elektroenergetycznej na działce nr [..], z podziału której powstały m. in. działki nr [..] i [..].

Wyjaśniając kwestię przedawnienia roszczeń w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania za ograniczenie prawa własności w związku z posadowieniem linii elektroenergetycznej 15 kV, Wojewoda podał, że przedawnienie w prawie administracyjnym występuje tylko wtedy, gdy przepis materialnego prawa administracyjnego tak stanowi. W realiach zaskarżonej sprawy przedawnienie roszczeń powstałych z tytułu ograniczenia prawa własności podobnie jak w innych sprawach wywłaszczeniowych nie podlega przedawnieniu.

W skardze na powyższą decyzję A., powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zarzuciła jej naruszenie:

1. art. 128 ust. 1, art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia, na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia 26 marca 1986 r. sposobu korzystania z nieruchomości, pomimo że w stanie faktycznym sprawy powołane powyżej przepisy nie mają zastosowania,

2. art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w konsekwencji czego doszło do wadliwego wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis u.g.n. która w niniejszej sprawie nie ma zastosowania,

3. art. 233 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do rozpoznania i wydania orzeczenia w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo iż w stanie prawnym niniejszej sprawy ustawa o gospodarce nieruchomościami nie mogła mieć zastosowania;

4. art. 117 § 1 i 2 w zw. z art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.) - zwanej dalej: "k.c." oraz art. 75 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. nr 22, poz. 99) - zwanej dalej: u.g.g. poprzez ich niezastosowanie, wskutek czego skarżący został zobowiązany do zapłaty ustalonego odszkodowania, pomimo że roszczenie wnioskodawców uległo przedawnieniu, w konsekwencji czego skarżący może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, z którego to prawa korzysta,

5. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie wysokości odszkodowania na podstawie operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, który nie ma wiedzy specjalnej dla określenia zakresu korzystania przez skarżącego z nieruchomości właściciela; wiedzę taką posiada jedynie biegły z zakresu eksploatacji urządzeń przesyłowych.

Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Argumentację na poparcie podniesionych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w świetle przywołanych kryteriów sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości i nakazaniu skarżącej Spółce jego wypłaty wnioskodawcom.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że przez przedmiotową nieruchomość biegnie linia elektroenergetyczna, Spółka zaś kwestionuje zasadność zastosowania aktualnie obowiązujących przepisów dla ustalenia odszkodowania, co oznacza w jej ocenie brak podstaw do jego ustalenia, a nadto zakwestionowano pogląd o nieprzedawnieniu zgłoszonego przez wnioskodawców roszczenia odszkodowawczego oraz prawidłowość sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego.

Kluczowym w istocie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustalenie, czy doszło do wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Jeśliby przyznane odszkodowanie wypłacono, to ponowne żądanie w tym zakresie są bezpodstawne.

Oceniając w tym kontekście legalność zaskarżonej decyzji sąd doszedł do wniosku, że Wojewoda zgromadził kompletny materiał dowodowy, ustalił stan faktyczny sprawy w następstwie jego wszechstronnej oceny oraz dokonał prawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego w postaci ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należycie wobec tego wywiązał się organ odwoławczy z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Jak wynikało z ustaleń poczynionych w toku postępowania, treść decyzji ograniczającej prawo własności przedmiotowej nieruchomości jak również fakt niewypłacenia odszkodowania stwierdzono w oparciu o materiały spraw dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu toczących się z udziałem skarżącej Spółki oraz uczestników postępowania przez sądami powszechnymi, jak również na podstawie przedłożonych przez strony do akt sprawy kopii decyzji Naczelnika Gminy z dnia 26 marca 1986 r., przy czym między stronami nie było sporu co do treści tej decyzji oraz braku wypłacenia stosowanego odszkodowania.

Kontrolowana decyzja Wojewody, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi, prawidłowo zostały wydane na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W rozpoznawanej sprawie ograniczenie korzystania z nieruchomości nastąpiło w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy z dnia 26 marca 1986 r. wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji zezwalającej, organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z kolei art. 36 ust. 1 powołanej ustawy stanowił, że odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (art. 36 ust. 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (art. 36 ust. 3).

Zarówno orzecznictwo (por. wyroki NSA: z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2035/13, z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 23/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl), jak i doktryna (por. J. Jaworski, M. Wolanin Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami Legalis 2017), przyjmują, że odszkodowanie ustalane na drodze administracyjnej (decyzją administracyjną) nie podlega przedawnieniu. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem ani w ustawach gruntowych z 1958 r. i z 1985 r., jak również w obecnie obowiązującej – ustawie o gospodarce nieruchomościami takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Należy zatem uznać, że chociaż sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom, zawartym w przepisach art. 117 – 125 k.c. (to jest przedawnieniu), to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że przepis art. 36 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., przewidywał wprawdzie 3-letni okres przedawnienia, ale jedynie dla roszczeń odszkodowawczych dotyczących strat w: zasiewach, uprawach i plonach. Skoro zatem roszczenie odszkodowawcze, przysługujące właścicielowi nieruchomości zajętej pod budowę urządzeń sieci elektromagnetycznej nie uległo przedawnieniu, to nie ma uzasadnionych przeszkód by mogło być ono dochodzone w każdym czasie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Jak stwierdził nadto Naczelny Sąd Administracyjny, mimo że omawiane odszkodowanie ma wymiar majątkowy i jest należne za odebranie prawa własności, jako prawa o charakterze cywilnoprawnym, to jednak nie można przypisać temu odszkodowaniu cech cywilnoprawnych. Źródłem jego powstania nie jest bowiem czynność lub zdarzenie o charakterze cywilnoprawnym, lecz zdarzenie publicznoprawne powstające w wyniku wydania decyzji administracyjnej, jako czynności o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 335/08, podobnie uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 14/09 oraz wyrok NSA z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 874/08, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl).

Wskazać również należy, że istnieje ciągłość instytucji, pozbawiających lub ograniczających prawa właściciela nieruchomości, takich jak wywłaszczenie lub zajęcie nieruchomości czy zezwolenie na założenie na niej ciągów drenażowych czy linii elektrycznych i zawsze w ustawach gruntowych kwestie odszkodowawcze były w takich przypadkach ustalane w oparciu o przepisy wywłaszczeniowe. Instytucja wywłaszczenia również aktualnie występuje w ustawodawstwie i przewiduje obowiązek ustalenia za wywłaszczenie odszkodowania. Z tego względu orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 147/13 oraz z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2723/15, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl) zwracało uwagę, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko za słusznym odszkodowaniem. W myśl zaś art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., prowadzi się na podstawie jej przepisów.

W związku z powyższym, ponieważ ograniczenie prawa własności właściciela przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 1986 r., prawo do żądania odszkodowania z tytułu utraty przez nieruchomość wartości z powodu powyższego ograniczenia prawa, nie uległo przedawnieniu, wniosek o przyznanie odszkodowania został wniesiony pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami - to w świetle prawidłowo zastosowanego przez organy obu instancji art. 233 u.g.n. należało uznać, że niniejsza sprawa jest w istocie sprawą wszczętą po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, którą należy prowadzić od dnia 1 stycznia 1998 r. na podstawie przepisów tej ustawy, wśród których znajduje się art. 129 ust. 5 pkt 3, dający podstawę prawną do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania właśnie za ograniczenie w przeszłości praw do nieruchomości.

Sąd nie podziela przy tym poglądu, że warunkiem zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest okoliczność, by stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, zaistniał dopiero po dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Warunek taki nie wynika z treści art. 129 ust. 5 u.g.n., a ponadto ustawa ta przewiduje obowiązek jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a także szczególny tryb dla wydawania decyzji o odszkodowaniu z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 i nast. u.g.n.). Tak więc przy tego rodzaju regulacjach zastosowanie omawianego przepisu, przy założeniu, że byłby on tylko stosowany do stanów zaistniałych po dniu 1 stycznia 1998 r., byłoby rzeczą w zasadzie marginalną i nie istniałaby konieczność, aby dla takich sytuacji wprowadzać przepis o tak ogólnej, wręcz ramowej treści. Odmienna od przyjętej w tej sprawie interpretacja wspomnianego przepisu stałaby, poza tym, w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Zwrócić także trzeba uwagę, że brak przyznania odszkodowania za pozbawienie własności pozostawałby też w sprzeczności z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175), który podkreśla konieczność utrzymywania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa pochodzącego od Państwa, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władze do eliminowania dysfunkcyjnych regulacji z systemu prawnego i naprawiania pozaprawnych praktyk.

Dodać należy, jak wskazał NSA w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl), że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i do zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych.

Rozróżnić bowiem należy retrospektywność (nowe przepisy regulują też stany wcześniejsze, ale otwarte, w toku, niezakończone ostatecznie) oraz retroaktywność przepisów (oddziaływanie wsteczne na stany wcześniejsze, lecz zamknięte, czyli zakończone - załatwione). Oznacza to konieczność ustalenia odszkodowania według reguł uwzględniających obecnie obowiązujące przepisy (tak WSA w Gliwicach w wyrokach: z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 582/12, z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 938/12; WSA w Lublinie w wyroku z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 374/12, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Ten kierunek wykładni orzekający w sprawie skład sądu wojewódzkiego w pełni podziela. Nietrafny jest zatem podniesiony w skardze pogląd o braku materialnoprawnych podstaw do rozpatrzenia żądania odszkodowania z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości wskutek zdarzeń, które wystąpiły pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Zgodnie z art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Przy czym, stosownie do ust. 4 tego artykułu, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Stwierdzić zatem należy, że w przedmiotowej sprawie organy nie naruszyły wymienionych w petitum skargi przepisów art. art. 128 ust. 1, art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 1 i 5, art. 233 u.g.n. oraz art. 6 k.p.a.

Z mających zastosowanie przepisów wynika jednocześnie, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości (zob.: wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 325/15; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 408/05, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Odszkodowanie takie przysługuje wyłącznie osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono przy tym, że prawo takie przysługuje także spadkobiercom osoby wywłaszczonej. W takim wypadku bowiem ma miejsce sukcesja uniwersalna, w ramach której, bez konieczności podejmowania żadnych działań, nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika jednak wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1001/14, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl). Osobą uprawnioną do odszkodowania jest więc były - w dacie wywłaszczenia właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 180/15, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie prawidłowo zatem organy przyjęły, że legitymowanymi do żądania odszkodowania byli wnioskujący uczestnicy postępowania, skoro są oni osobami wywłaszczonymi jako właściciele nieruchomości w dacie orzekania o ograniczeniu w korzystaniu z nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu skargi kwestionującego prawidłowość sporządzonego operatu szacunkowego określającego zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z przepisu tego nie wynika, aby istniała ustawowa gradacja dowodów np. ze względu na ich pochodzenie. Kolejność, w jakiej art. 75 § 1 zdanie drugie k.p.a. wymienia środki dowodowe (niestanowiące katalogu zamkniętego), oraz kolejność regulacji tych środków dowodowych w kodeksie nie określają bezwzględnej hierarchii ich wartości. Wyjaśnić przede wszystkim należy, że biegły rzeczoznawca majątkowy został w przedmiotowej sprawie powołany w celu ustalenia wysokości zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie ma podstaw, aby opinia w tym zakresie była sporządzana przez biegłego z zakresu eksploatacji urządzeń przesyłowych. Określenia wartości rynkowej nieruchomości w wyniku ich wyceny dokonują bowiem rzeczoznawcy majątkowi (art. 150 ust. 1 i 5 u.g.n.). Brak było podstaw aby kwestionować przy tym uprawnienie biegłego rzeczoznawcy majątkowego do oparcia swej opinii na ustaleniach innych opinii biegłych, w szczególności w celu ustalenia powierzchni nieruchomości zajętej przez urządzenie przesyłowe. Podkreślić należy przy tym, że wartości dowodowej opinii biegłego geodety, wziętej pod uwagę w operacie szacunkowym sporządzonym w niniejszej sprawie, skarżąca nie kwestionowała. Rzeczą biegłego w niniejszej sprawie nie było również określanie sposobu korzystania z urządzeń przesyłkowych, w tym określanie pasów ochronnych. Z tych względów stwierdzić należy za organami, że rzeczoznawca majątkowy M. C. sporządził operat szacunkowy zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokonując oszacowania wartości szkód powstałych na przedmiotowej nieruchomości, która może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.

Sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.