Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3174/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 153, art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 374/19 w sprawie ze skargi W. Z. oraz D. Spółki Jawnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz W. Z. i D. Spółka Jawna z siedzibą w G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. Z. oraz D. Spółki jawnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - 1. uchylił zaskarżoną decyzję, 2. zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 714 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 8 maja 1935 r. Z. S., J. L. z domu S. i M. K. z J. zostały wpisane w księdze wieczystej G. Tom [...] Karta [...] (zaś w dniu 9 maja 1935 r. w księdze wieczystej K. Tom [...] wykaz [...]) jako współwłaścicielki po 1/3 idealnej części nieruchomości położonej w G. przy ul. S. [...]. Aktem notarialnym Państwowego Biura Notarialnego w G. z 21 czerwca 1946 r., J. L. z domu S., M. W. z domu J. i Z. K. z domu S. sprzedały na rzecz H. z B. G. niezabudowaną nieruchomość, położoną w G. przy ul. S. [...], objętą księgami wieczystymi G. karta [...] i K. wyk. L. [...]. W dniu 21 października 1947 r. w księgach wieczystych KW nr [...] i KW nr [...] (stanowiących ciąg dalszy ksiąg wieczystych G. karta [...] i K. wyk. [...] wpisane zostało "ostrzeżenie celem zabezpieczenia roszczenia: o przeniesienie własności nieruchomości na rzecz H. z B. G., żony przemysłowca z G.: zgodnie z wnioskiem z 10 lipca 1946 - nr Zb. Hip. [...] i na podstawie umowy i zgody z dnia 21 czerwca 1946 r. – nr Zb. Dok. 1".

Orzeczeniem z [...] listopada 1970 r., wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, Minister Gospodarki Komunalnej stwierdził przejście z mocy prawa na własność Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. S. [...], składającej się z parceli nr [...] objętej księgą wieczystą KW nr [...] oraz parceli nr [...] objętej księgą wieczystą KW nr [...], wpisanej na rzecz Z. S., J. L. i M. W.

Następnie, decyzją z [...] lutego 1994 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że orzeczenie z [...] listopada 1970 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, tj. m.in. z naruszeniem art. 9 i art. 10 K.p.a., gdyż nie uwzględniono jako strony H. G., która aktem notarialnym z 21 czerwca 1946 r. kupiła przedmiotową nieruchomość od Z. S., J. L. i M. W., co uwidocznione zostało w księgach wieczystych KW nr [...] i KW nr [...] w formie ostrzeżenia, mającego na celu zabezpieczenie roszczeń o przeniesienie własności nieruchomości na rzecz H. G..

Pismami z 28 kwietnia 1995 r. i 25 listopada 1997 r. K. K. - spadkobierczyni H. G., zwróciła się do Prezydenta Miasta G. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, powołując się na okoliczności przywołane w decyzji z [...] lutego 1994 r. Wniosek ten został uznany za żądanie odszkodowania za szkody poniesione na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa i decyzją z dnia [...] lutego 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił K. K. przyznania odszkodowania z powodu upływu terminu do złożenia wniosku, a postanowieniem z [...] kwietnia 1998 r. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 1998 r. Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 916/98, oddalił skargę K. K. na powyższe postanowienie.

Następnie, pismem z 28 czerwca 2017 r., sprecyzowanym dnia 21 sierpnia 2017 r., W. Z. - spadkobierca J. L. i Z. K., wystąpił z wnioskiem o ustalenie, na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, odszkodowania w udziale 2/3 części za przejęcie na własność Skarbu Państwa parceli nr [...] i nr [...], na które wskazuje orzeczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1970 r.

W toku postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta G. ustalił, że wywłaszczone działki nr [...] i nr [...] stanowią obecnie odpowiednio działki nr [...] i nr [...], są wpisane w księdze wieczystej KW nr [...], obr. [...] W., ich łączna powierzchnia wynosi 742 m2 i są współwłasnością Gminy Miasta G. i osób fizycznych. Ponadto, Prezydent ustalił, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z 30 września 1971 r., spadek po J. L., zmarłej [...] września 1970 r., nabyła w całości jej siostra Z. K., zaś na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z 21 stycznia 1991 r., spadek po Z. K., zmarłej [...] sierpnia 1983 r., nabył w całości W. Z.. Organ ustalił także, że po zmarłej M. W. postępowanie spadkowe nie zostało dotychczas przeprowadzone.

Pismem z 10 maja 2018 r. D. spółka jawna w G. zgłosiła się do niniejszego postępowania w charakterze strony w udziale 40/300 części roszczenia o odszkodowanie, powołując się na treść zawartej z W. Z. umowy o pomoc w dochodzeniu roszczeń do nieruchomości w zamian za przeniesienie udziałów w roszczeniach odszkodowawczych z 13 września 2016 r.

W świetle powyższych okoliczności, Prezydent Miasta G., decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., wydaną na podstawie art. 233 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. z 1958 r., Nr 11, poz. 37 z późn. zm.), odmówił ustalenia na wniosek W. Z. odszkodowania w udziale 2/3 przedmiotowej nieruchomości.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Prezydent wskazał, że orzeczeniem z [...] listopada 1970 r. stwierdzono przejście z mocy prawa na własność Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. S. [...], składającej się z parceli nr [...] objętej księgą wieczystą KW nr [...] oraz parceli nr [...] objętej księgą wieczystą KW nr [...]. Orzeczenie to zostało skierowane do Z. S., J. L. i M. W. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji z [...] lutego 1994 r., stwierdził, że orzeczenie z [...] listopada 1970 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, gdyż nie uwzględniono jako strony H. G., która aktem notarialnym z 21 czerwca 1946 r. kupiła przedmiotową nieruchomość od Z. S., J. L. i M. W. wobec czego powinna być uznana za stronę postępowania wywłaszczeniowego w 1970 r. a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 916/9, nie zakwestionował legitymacji K. K. - spadkobierczyni H. G., do występowania z roszczeniem o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Podkreślając wynikającą z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadę związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu, Prezydent wskazał, że nie sposób przyjąć, aby w niniejszej sprawie roszczenie o ustalenie odszkodowania mogłoby przysługiwać innej osobie niż ta, która uprzednio została wskazana jako osoba uprawniona do występowania z tym roszczeniami zarówno przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze Prezydent stwierdził, że w dacie przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa, tj. w latach 50-tych, faktyczną właścicielką ww. nieruchomości pozostawała H. G., która nabyła prawo jej własności od Z. S., J. L. i M. W. w dniu 21 czerwca 1946 r. na podstawie umowy notarialnej. Dlatego też roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość przysługiwać może jedynie spadkobiercom po poprzednim właścicielu, tj. po H. G. W. Z. - spadkobierca J. L. i Z. K., nie jest zaś osobą legitymowaną do podnoszenia tego roszczenia, bowiem z uwagi na zmiany, jakie zaistniały w prawie własności przedmiotowej nieruchomości w 1946 r., nie posiada on statusu ani byłego właściciela, ani spadkobiercy byłych właścicielek przejętej nieruchomości. Również, z uwagi na powyższe, D. spółka jawna nie jest uprawniona do występowania z roszczeniem o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w części, w której nabyła je zgodnie z umową o pomoc w dochodzeniu roszczeń do nieruchomości w zamian za przeniesienie udziałów w roszczeniach odszkodowawczych z 13 września 2016 r. W. Z. nie mógł bowiem rozporządzić roszczeniem o odszkodowanie, którego nie nabył.

Od decyzji Prezydenta Miasta G., W. Z. i D. spółka jawna w G. wnieśli odwołanie.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2018 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Wojewoda podkreślił, że materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie o odszkodowaniu słusznie uczyniono przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Przepisy tej ustawy stanowiły bowiem podstawę przejęcia na własność Państwa działek 357 (poprzednio nr 67) i 358 (poprzednio nr 68). Materiał dowodowy potwierdza, że [...] listopada 1970 r. Minister Gospodarki Komunalnej, działając na podstawie powołanej ustawy, która nadal obowiązuje, wydał orzeczenie stwierdzające przejście działek nr [...] i [...], z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 8 marca 1958 r., na własność Państwa. Następnie, Wojewoda wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę zobligowany był uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 916/98, w którym Sąd uznał, że spadkobierczyni H. G. mogła wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie (bowiem tego nie zakwestionował), a odmowa jego ustalenia wynikała jedynie z faktu złożenia wniosku w tej sprawie po terminie. Wojewoda podkreślił, że w wyroku tym została przesądzona kwestia kto był właścicielem przedmiotowych działek w dacie wywłaszczenia i rozstrzygnięcie w tym zakresie dotyczy każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy, a przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia ustalenia odszkodowania za te same nieruchomości, co do których wypowiedział się Sąd. Dlatego też, Wojewoda w pełni zaakceptował stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym ani W. Z. ani D. spółka jawna nie są uprawnieni do występowania z roszczeniem o odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego W. Z. i D. spółka jawna w G. zaskarżyli ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę. W ocenie Sądu I instancji, Wojewoda niesłusznie uznał, że rozpoznając złożony w niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie związany jest oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 916/98. Niniejsza sprawa dotyczy ustalenia na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. z 1958 r., Nr 11, poz. 37 z późn. zm.) odszkodowania za przejście na własność Państwa nieruchomości. Powołanym przez Wojewodę wyrokiem z 25 maja 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś skargę K. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] kwietnia 1998 r. w przedmiocie odszkodowania za poniesioną szkodę na skutek wydania orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1970 r. z naruszeniem prawa. Postanowieniem z [...] kwietnia 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa stwierdził niedopuszczalność złożenia przez K. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie w trybie art. 127 § 3 K.p.a. sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] lutego 1998 r. o odmowie przyznania na podstawie art. 160 K.p.a. odszkodowania za poniesioną szkodę w związku ze stwierdzeniem decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] lutego 1994 r., że orzeczenie z [...] listopada 1970 r. zostało wydane z naruszeniem prawa. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny nie rozważał w ogóle kwestii legitymacji do wystąpienia o odszkodowanie za przejętą na własność Państwa nieruchomość. Pomiędzy tymi sprawami nie zachodzi zatem ani tożsamość podmiotowa, ani tożsamość przedmiotowa. Z uwagi na powyższe, wyrok wydany 25 maja 2000 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny nie ma znaczenia wiążącego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co słusznie zarzucili skarżący we wniesionej do Sądu skardze. Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja wydana została tym samym z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.)

WSA w Gdańsku stwierdził także, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda niezasadnie odwołał się do art. 183 P.p.s.a., który dotyczy granic rozpoznania skargi kasacyjnej. Ponadto, Wojewoda [...] uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie nie odniósł się w ogóle do zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzuty te wskazywały na dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która doprowadziła do błędnego w ocenie skarżących stwierdzenia, że nie przysługuje im roszczenie o wypłatę odszkodowania z uwagi na akt notarialny Państwowego Biura Notarialnego w G. z 21 czerwca 1946 r. Oznacza to, że Wojewoda nie rozpoznał sprawy co do istoty.

Mając to na uwadze Sąd uznał, że rozpoznając odwołanie organ II instancji naruszył w istotny sposób art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a., co uzasadnia uchylenie kontrolowanej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda [...] wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w całości, a w każdym przypadku - o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie, że działanie organu narusza ww. przepisy w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem organ ten, w ocenie Sądu, nie dokonał głębszej analizy sprawy, nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji i tym samym nie rozpoznał istoty sprawy w jej całokształcie, gdy tymczasem w orzecznictwie niekwestionowanym jest pogląd, że organ winien w pierwszej kolejności zbadać legitymację procesową osoby składającej wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego a dopiero w dalszej kolejności zgromadzić wszelkie dokumenty i orzeczenia oraz ocenić ich skutki w zakresie oddziaływania na prawa wnioskodawcy, a następnie wydać w tym zakresie stosowne rozstrzygniecie, natomiast w niniejszej sprawie - wbrew stanowisku Sądu - wnioskodawca W. Z. oraz D. Spółka jawna z siedzibą w G. nie ma legitymacji do wystąpienia o odszkodowanie za przejętą na własność Państwa nieruchomość i z tego powodu organ nie był zobowiązany do odnoszenia się do zarzutów zawartych w odwołaniu,

2) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. bowiem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania nie są prawidłowe i świadczą o tym, że w istocie Sąd pierwszej instancji, przy bezspornym stanie faktycznym i prawnym, uchylił się od kontroli zaskarżonej decyzji zlecając przeprowadzenie czynności, które są zbędne dla wyniku sprawy i nie znajdują umocowania prawnego,

II. naruszenie prawa materialnego poprzez jego wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające w szczególności na: naruszeniu przepisu prawa materialnego, tj. art. 153 P.p.s.a. przez przyjęcie, że skutki wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 916/98, nie dotyczą nowego postępowania administracyjnego prowadzonego w zakresie danej sprawy, tj. postępowania odwoławczego prowadzonego przed tutejszym organem, a organ administracji - Wojewoda [...] powinien był pominąć ocenę prawną wynikającą z tego wyroku, gdyż w sprawie nie zachodzi tożsamość podmiotowa ani przedmiotowa spraw, a tymczasem w sprawie ma zastosowanie zasada wyrażona w art. 153 P.p.s.a., gdyż prawa i treści żądań stron są niezmienione, bowiem strony domagają się odszkodowania za utracone prawo własności tej samej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. Z. i D. spółka jawna w G. wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 P.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej.

Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji.

Skarga kasacyjna oparta została w niniejszej sprawie zarówno na zarzutach naruszenia prawa procesowego jak i materialnego.

Zgodnie z art. 174 pkt.2 P.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczny jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest tę zależność wykazać.

Najdalej idącym jest zarzut wskazujący na przekroczenie przepisu art. 141§ 4 P.p.s.a. Może być on efektywnie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie winno uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez kontrolowany sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Wbrew stanowisku autora kasacji kontrolowane uzasadnienie nie narusza wymogów wskazanych w tym przepisie. Jego treść umożliwia zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu I instancji i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Wnoszący skargę kasacyjną winien wskazać, jakich konkretnie elementów brak oraz wykazać, jaki to miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem podniesione w kasacji argumenty przytoczone na uzasadnienie tego zarzutu stanowią w istocie niedopuszczalną polemikę z merytorycznym stanowiskiem sądu.

Nie można zgodzić się zarzutem, iż kontrolowany sąd nie dokonał głębszej analizy sprawy, nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, tym samym nie rozpoznał istoty sprawy w jej całokształcie.

Wskazać w tym miejscu należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej.

Skoro więc podlegająca kontroli sadowoadministracyjnej decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nie zawierała rozważań w odniesieniu do istotnych dla sprawy kwestii, w szczególności zaś oceny zarzutów odwołania w zakresie skuteczności przeniesienia własności spornej nieruchomości w świetle Kodeksu Cywilnego Rzeszy Niemieckiej z 1896 r., zwanego BGB nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem, aby za organ mógł to uczynić kontrolujący sąd.

Z tego też względu, nie można było zaaprobować zarzutu błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że doszło do naruszenia zasad, o których mowa w art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.

Nie ma również racji skarżący kasacyjnie wskazując na naruszenie przez kontrolowany Sąd przepisu art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z jego postanowieniami ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez sąd wiążą organy administracji publicznej i sąd w tej samej sprawie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że chodzi tutaj o sprawę tożsamą pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Kontrolowany Sąd przeprowadził prawidłowe rozważania co do braku tożsamości sprawy niniejszej ze sprawą toczącą się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygnaturą IV SA 916/98, zakończoną wyrokiem z dnia 25 maja 2000 r. Wprawdzie przedmiotem obydwu postępowań jest żądanie przyznania odszkodowania, jednak każde z nich oparte jest na innej podstawie prawnej. Sprawa przedmiotowa dotyczy roszczenia opartego o art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Z kolei sprawa tocząca się pod sygnaturą IV SA 916/98 za przedmiot miała żądanie odszkodowania za szkodę poniesioną w związku ze stwierdzeniem wydania orzeczenia z naruszeniem prawa, które oparte zostało o art. 160 § 1 K.p.a. Nie może mieć tutaj żadnego znaczenia fakt, że każde z tych postępowań jest powiązane z orzeczeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1970 r. W istocie bowiem sporna sprawa odnosi się do odszkodowania, mającego zrekompensować utratę z mocy prawa własności nieruchomości, którego przejście na własność Skarbu Państwa stwierdzono w tym orzeczeniu. Z kolei w drugim postępowaniu badaniu podlegały przesłanki przyznania odszkodowania za wydanie wspomnianego orzeczenia z 1970 r. z naruszeniem prawa, co stwierdzone zostało w decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1994 r.

Mając na względzie powyższe, skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić w oparciu o art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt.2 P.p.s.a.