Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 145/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Joanna Wegner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. sprawy ze skargi k. p. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat W. M. – K., prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ulicy A 47 w Ł., kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o 22% należnego podatku od towarów i usług, z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 151 §1 pkt 1 w związku z art. 145 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy przyznania K. P. uprawnień kombatanckich.

Decyzją z dnia [...] organ odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu.. Postanowieniem z dnia [...] organ wznowił postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją ze względu na nieznane dotąd we wcześniejszym postępowaniu dowody w sprawie w postaci oświadczeń świadków oraz rekomendacji Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny RP. Zgodnie z treścią art. 145 §1 pkt 5 Kpa organ wznawia postępowanie, jeśli dojdzie do przekonania, że wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczność faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Po wznowieniu postępowania organ stwierdził, iż nie wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, mające wpływ na wynik sprawy. Z przedłożonych oświadczeń świadków oraz pism Państwowego Muzeum Oświęcim Brzezinka z dnia 6 grudnia 1999r. wynika, ze strona nie przebywała w obozie koncentracyjnym, lecz w jednym z obozów pracy na terenie Oświęcimia. Strona nie spełniła zatem przesłanek wskazanych art. 4 ust. 1 pkt 1a ustawy o kombatantach, w myśl którego represjami są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł Kombatancki Związek Dzieci Wojny RP i wyjaśnił, w nim, iż K. P. otrzymała decyzję powyższą w dniu 19 września 2005r. i wnosi o ponowne rozpoznanie sprawy załączając dokumenty w postaci zeznań świadka. (wniosek z dnia 27 września 2005r.)

Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 31 §1 i §2 Kpa postanowił dopuścić do udziału w postępowaniu Kombatancki Związek dzieci Wojny RP. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Związek zwrócił się z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie K. P.. Organ uznał żądanie organizacji za uzasadnione statutowym celem jej działalności oraz względami interesu społecznego.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 127 §3 i art. 138 §1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 1 pkt 1a ustawy o kombatantach... utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wniosek strony o przyznanie uprawnień kombatanckich w obecnym stanie prawnym i faktycznym nie może być uwzględniony. Powtórzył, iż z pisma Państwowego Muzeum Oświęcim Brzezinka z dnia 6 grudnia 1999r. wynika, iż w zachowanych aktach KL Auschwitz-Birkenau nie figuruje nazwisko strony. Nadto w piśmie tym jest informacja o tym, że muzeum posiada ankietę wypełnioną przez Panią P. w 1988r., z której wynika, iż w maju 1943r. została zabrana do Warszawy na ul. Skaryszewską, następnie pracowała w Oświęcimiu przy workowaniu cementu, nie była w obozie koncentracyjnym, mieszkała w baraku razem z Ukrainkami i wraz z więźniarką F. uciekła z obozu. Muzeum podało, iż na podstawie powyższych danych można wnioskować, iż Pani P. przebywała w jednym z obozów pracy na terenie Oświęcimia. Ponadto analiza zgromadzonego w sprawie materiału, w tym oświadczeń świadków w żaden sposób nie wskazuje, aby Pani P. przebywała w istniejącym w mieście obozie koncentracyjnym lub podobozie. Organ powołał orzeczenie SN z dnia 18.07.2002r. (III RN 48/02), w którym czytamy, iż z samego faktu przebywania w miejscowości, w której znajdował się obóz koncentracyjny nie wynika domniemanie, że osoba ubiegającą się o uprawnienia kombatanckie podlegała represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1a ustawy o kombatantach. Z uwagi na poczynione ustalenia faktyczne i powołane przepisy pobyt wnioskodawczyni w obozie nie może stanowić przesłanki uzyskania uprawnień kombatanckich. Pobyt w obozie pracy przymusowej nie został uznany przez ustawodawcę za represję w rozumieniu ustawy o kombatantach. Organ dodał, iż nie jest uprawniony do badania charakteru obozu, w jakim przebywała strona.

Na powyższa decyzję K. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnosząc o rozpatrzenie sprawy powoływała się na zeznania świadków, którzy przebywali ze strona w obozie – S. K. i M. W.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o oddalenie skargi, przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkować mogłyby uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja odmawiająca uchylenia decyzji własnej z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy przyznania K. P. uprawnień kombatanckich.

Zgodnie z przepisem art.1 powołanej powyżej ustawy kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczpospolitej Polskiej. Ponadto za działalność kombatancką uznaje się min. pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach oraz w oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych( art. 1 ust.2)

Za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się min. pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie II wojny światowej czy udział w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości państwa polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych w okresie do 31 grudnia 1945 roku ( art. 2)

Do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancka zalicza się również czas przebywania w niewoli lub obozach internowanych, w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady. ( art. 3)

Przepisy powyżej cytowanej ustawy o kombatantach stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego z przyczyn politycznych, religijnych, narodowościowych i rasowych i z tych powodów przebywały w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych, ośrodkach zagłady, gettach, więzieniach i obozach pracy, innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. ( art.4)

Z konstrukcji przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wynika jaka osoba może zostać uznana za kombatanta oraz do jakiej kategorii osób mogą być stosowane przepisy ww. ustawy. Analiza powyższych przepisów, na gruncie ustalonego stanu faktycznego nie pozwala na uznanie, iż K. P. spełnia, którąkolwiek z przesłanek pozwalających na uznanie jej kombatantem w rozumieniu ustawy.

Skarżąca powoływała się na spełnienie, w jej ocenie przesłanki wynikającej z art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b. ustawy, to jest przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Za takie miejsce K. P. uważała pobyt w obozie pracy usytuowanym obok Obozu Koncentracyjnego Oświęcim.

W ocenie Sądu obóz pracy, w którym przebywała skarżąca nie może zostać zaliczony do kategorii tych innych miejsc odosobnienia, o których traktuje art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy. K. P. mogła opuszczać teren obozu po pracy usytuowanego przy Obozie Koncentracyjnym Oświęcim, nie była jednak poddana rygorom obozów koncentracyjnych i ośrodków zagłady, nie miała też wytatuowanego numeru więźnia obozu Oświęcim, co oświadczyła podczas rozprawy sądowej. Podczas jednej z przepustek po pracy udało jej się uciec z tego obozu pracy i odzyskać wolność.

Koresponduje powyższe z informacją uzyskaną z Państwowego Muzeum Oświęcim Brzezinka, z której wynika, że skarżąca nie była więźniem tego obozu, choć Muzeum zastrzega, że akta są niepełne. W kontekście powyższego należy również uznać, że i zeznania świadków znajdujące się w aktach sprawy, w których zeznający twierdzą, iż K. P. została wywieziona i przebywała w Obozie Koncentracyjnym Oświęcim, rozmijają się z prawdą. Zeznania te należy potraktować jako określenie miejsca, do którego skarżąca była wywieziona – miejscowości, natomiast nie była ponad wszelką wątpliwość więźniem tego obozu.

Na gruncie art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), zostało wydane Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. ( Dz. U. 106, poz. 1154 z pźź. zm. ) w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.

Rozporządzenie to w § 5 określa inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy. Wyliczenie stanowi listę zamkniętą, która nie zawiera żadnego obozu, czy obozu pracy o nazwie Oświęcim.

Powyższe również wyklucza uznanie skarżącej za kombatanta na podstawie przepisów omawianej ustawy, a z całą pewnością K. P. nie była więźniem Obozu Koncentracyjnego Oświęcim.

Można mieć zastrzeżenia do uzasadnienia decyzji zarówno I jaki i II instancji, brak w nich analizy zeznań świadków przedłożonych przez stronę.

Jednakże zgodzić się należy, iż z przedłożonych zeznań wywieść można, iż chodzi o obóz pracy na terenie Oświęcimia, co też organy w istocie przyjmują na potrzeby rozstrzygnięcia. Sama skarżąca w życiorysie oświadcza, iż została wywieziona do obozu w Oświęcim – Brzezinka i pracowała na terenie obozu, przy porządkowaniu terenu i jego budynków. W rekomendacji, sporządzonej przez Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczpospolitej, czytamy, iż skarżąca wraz z S. F. zostały wywiezione do obozu pracy w Oświęcimiu na roboty przymusowe, skąd uciekły. W rekomendacji tej Związek wskazuje, iż strona złożyła oświadczenie drugiego świadka stwierdzające, ze pracowała na robotach przymusowych w Oświęcimiu.

Nie ma też żadnych innych dowodów świadczących o kombatanctwie skarżącej na gruncie omawianej ustawy.

Nie zależnie od powyższych uchybień procesowych, oraz zważywszy na wcześniejsze rozważania, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada ostatecznie prawu.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa co do rozstrzygnięcia. Wskazane w skardze uchybienia nie miały ani nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Nie zachodzą, też kodeksowe przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt. 2. p.p.s.a.), ani teź kodeksowe lub wynikajace z innych przepisów przesłanki do stwierdzenia naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził więc naruszenie prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też innego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.

O kosztach postępowania między stronami orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak

w sentencji wyroku.