Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 11/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Prezydentem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. M. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta B. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 8 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta B. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. M. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, wnosząc o wskazanie Prezydenta W. jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, że J. M. pismem w formie elektronicznej z dnia 18 sierpnia 2018 r. wniósł do Prezydenta W. o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na pięcioro dzieci. Zawiadomieniem z 14 listopada 2018 r. Prezydent W. przekazał wniosek Prezydentowi Miasta B., wskazując, że wnioskodawca przebywa poza terytorium RP i deklaruje, że od 1 kwietnia 2019 r. będzie mieszkał wraz z rodziną w B. Zdaniem wnioskującego organu w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. i zgodnie z tym przepisem to Prezydent W. jest właściwy w sprawie. J. M. nie ma bowiem obecnie miejsca zamieszkania, ani miejsca pobytu na terytorium RP. Wnioskodawca zamieszkuje wraz z konkubiną oraz dziećmi w M. w związku z delegacją z pracy w okresie od października do marca, następnie zaś będzie przebywał w Polsce, w B., bez zamiaru stałego pobytu, okresowo, w doraźnie wynajmowanych lokalach lub hotelu. J. M. zameldowany jest w W. przy ul. [...], gdzie zamieszkuje jego ojciec i ten adres wskazał jako swoje ostatnie miejsce zamieszkania w kraju. W złożonych oświadczeniach wnioskodawca wskazał, że od 1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2019 r. przebywać będzie w B., gdzie jego dzieci będą uczęszczać do szkół. Pobyt ten określił jako "czasowy rodzinny pobyt wychowawczy".

W odpowiedzi na wniosek Prezydent W. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta B. jako organu właściwego w sprawie. Zdaniem tego organu B. stanowi ośrodek życiowy wnioskodawcy oraz jego dzieci. Natomiast podawany przez niego adres zamieszkania w W. nie jest miejscem faktycznego przebywania J. M., lecz ewentualnie może być traktowany jako adres do korespondencji. Przekazanie przedmiotowego wniosku jest konsekwencją przekazania takiego samego wniosku za okres świadczeniowy 2017/2018, w którym to Prezydent Miasta B. rozpatrzył sprawę J. M.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy organami administracji publicznej, jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku.

Rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego w trybie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.) nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek wskazania organu właściwego do przyznania świadczenia. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy. Organem właściwym, zgodnie z art. 2 pkt 11 tej ustawy, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze.

W rozpoznawanej sprawie do czynienia mamy z nietypowym przypadkiem albowiem J. M., w okresie od października do marca, zamieszkuje wraz z konkubiną oraz dziećmi w M. w związku z delegacją z pracy, w pozostałym zaś okresie przebywa w Polsce. W tym czasie zamieszkuje w B. gdyż tam do szkoły i przedszkola uczęszczają jego dzieci. Jak wskazuje wnioskodawca, korzystanie z nauki w B. związane jest z planami życiowym na przyszłość, jak również z dostępnością pedagogiki waldorfskiej w kształceniu dzieci w Polsce. J. M. deklaruje jednocześnie, że jego jedynym miejscem zamieszkania jest W. ul. [...].

Zauważyć jednak należy, iż W. jest miastem, w którym wnioskodawca jest zameldowany. Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Ze względu na brak regulacji w prawie administracyjnym, miejsce zamieszkania strony będącej osobą fizyczną należy oceniać na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. W świetle art. 25 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Innymi słowy, miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności. W orzecznictwie wskazuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest zatem miejsce, w którym koncentrują się jej czynności życiowe i to bez względu na adres jej zameldowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08, 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I OW 41/13 i 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 85/09). W tej sprawie wnioskodawca deklaruje jedynie czasowy zamiar pobytu w m. B. jednakże związane jest to z rodzajem wykonywanej pracy. Bez wątpienia jednak m. B. jest głównym ośrodkiem działalności J. M. w okresie, w którym wnioskodawca wraz z rodziną przybywa w Polsce.

Wbrew twierdzeniu Prezydenta Miasta B., posiadanie przez wnioskodawcę adresu zameldowania na pobyt stały w W. nie przesądza, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy to Prezydent W. jest właściwy do rozpoznania wniosku J. M. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że Prezydent Miasta B. jest organem właściwym w tej sprawie, a to z przyczyn podanych wyżej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.