Wyrok NSA, sygn. akt II SA 752/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1997-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Teza: Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą tworzyć spółki cywilne, jednakże nie każda z tych spółek spełnia warunki "jednostki organizacyjnej" w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./.

TEZY

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą tworzyć spółki cywilne, jednakże nie każda z tych spółek spełnia warunki "jednostki organizacyjnej" w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./.


SENTENCJA

skargę oddala w przedmiocie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.


UZASADNIENIE

Działalność gospodarcza może być prowadzona w różnych formach organizacyjnych. Jedną z podstawowych form w tym zakresie są spółki.

Przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie są relacje, które zachodzą między dwiema spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością realizującymi swoją działalność także w formie spółki cywilnej.

Forma spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest bardzo rozpowszechniona. W zasadzie nie ma ograniczeń co do możliwości podjęcia działalności gospodarczej w tej formie.

Zgodnie z art. 160 Kh do założenia spółki konieczne jest: zawarcie w formie aktu notarialnego umowy spółki, wniesienie całego kapitału zakładowego, ustanowienie władz spółki a także wpis do rejestru handlowego. Takie też wymogi musiały spełnić spółki z o.o.: "F." w W. i "I." w B.

W przeciwieństwie do spółek z o.o., spółki cywilne nie posiadają osobowości prawnej, a więc nie mogą być samoistnymi podmiotami praw i obowiązków. Zgodnie z art. 860 par. 1 Kc przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów.

Umowa spółki powstaje w dowolnej formie, a jej skutkiem jest powstanie tzw. wspólności łącznej /wspólności do niepodzielnej ręki/, która dotyczy wspólnego majątku wspólników. Status podmiotu gospodarczego uzyskuje poprzez zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej.

Zaświadczenie o wpisie uzyskane w oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, poświadcza jedynie określony fakt lub stan prawny. Rodzi jednak pewne skutki prawne,

Organ ewidencyjny jest zobowiązany z urzędu do doręczenia kopii zaświadczenia o wpisie właściwemu organowi podatkowemu. Niezależnie od wpisu podmiot gospodarczy wpisany do ewidencji powinien na mocy art. 30 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej /Dz.U. nr 88 poz. 439/ uzyskać statystyczny numer identyfikacyjny, który po zaprzestaniu działalności gospodarczej podlega wykreśleniu.

Utworzenie spółki cywilnej jest nieskomplikowane, ale podmiotowość spółki budzi wiele kontrowersji w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wątpliwości te związane są z odpowiedzią na pytanie czy spółka cywilna jest podmiotem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./. Trudności te wynikały z tego, że ustawodawca nie sprecyzował kryteriów służących do określenia, które jednostki organizacyjne są jednostkami organizacyjnymi w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej. W kilku orzeczeniach Sąd Najwyższy wypowiedział się przeciwko uznaniu spółek cywilnych za podmioty gospodarcze, o których mowa w art. 2 ust. 2 tej ustawy /m.in. orzeczenie z dnia 14 grudnia 1990 r. I CR 529/90, uchwała z dnia 8 stycznia 1992 r. III CZP 168/92/.

Przeciwne stanowisko zawarte zostało w kilku innych orzeczeniach /np. o uchwała z dnia 18 grudnia 1990 r. III CZP 52/92; uchwała z dnia 7 lipca 1993 r. III CZP 87/93/.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez prof. Mariana Zdyba, że podstawą do dokonania takiego zaszeregowania i uznania jednostki. organizacyjnej za podmiot gospodarczy powinno być istnienie struktury organizacyjnej o wyodrębnionym majątku, której "działanie na zewnątrz przedstawia się jako działanie prawne całości, odmiennej od tworzących ją lub kryjących się za nią osób" /Komentarz do ustawy o działalności gospodarczej Oficyna Wydawnicza Branta Bydgoszcz 1997 r. str. 57/.

W niniejszej sprawie Spółka cywilna - "D.-T." wypełniła jedynie druk zgłoszenia o dokonanie wpisu do ewidencji gospodarczej określając swój profil jako "działalność turystyczną" a więc tożsamy z działalnością spółek z ograniczoną odpowiedzialnością "P." i "I." stanowiących części składowe zawiązanej spółki cywilnej.

Spółka "D.-T." nie przedstawiła natomiast żadnych dowodów konkretyzujących jej odrębną działalność i odrębny majątek. Wprawdzie przepisy kodeksu cywilnego nie w prowadzają obowiązku pisemnej formy zawarcia umowy spółki cywilnej, jednak forma taka jest niewątpliwie pomocna dla celów dowodowych. Umowy takiej do akt nie dołączono, w związku z czym nie było możliwe dokonanie ocen związanych ze strukturą organizacyjną i majątkową spółki cywilnej "D.-T.".

Naczelny Sąd Administracyjny podzielając pogląd, że spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą tworzyć spółki cywilne uznał, jednocześnie, że nie każda z tych spółek spełnia warunki "jednostki organizacyjnej" w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej.

Dopiero spełnienie określonych wyżej wymogów, uprawnia spółkę cywilną do wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

W związku z tym, że spółka cywilna "D.-T." nie wykazała, aby spełniała wymogi zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej - organy administracji trafnie uznały, iż jej działalność nie podlega zgłoszeniu do ewidencji gospodarczej.

Skutkuje to oddalenie skargi na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.