Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2541/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ stanowi samodzielną podstawę prawną do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy i - jako przepis o charakterze szczególnym w porównaniu do art. 25 ust. 3 tej ustawy - jest stosowany niezależnie od weryfikacji.

TEZY

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ stanowi samodzielną podstawę prawną do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy i - jako przepis o charakterze szczególnym w porównaniu do art. 25 ust. 3 tej ustawy - jest stosowany niezależnie od weryfikacji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Czesława P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 września 2001 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26.01.2001 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Czesława P. uprawnień kombatanckich, które mu przyznano z mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w C. z dnia 06.04.1978 r. z tytułu udziału w walce o utrwalenie władzy ludowej - w okresie od 13.07.1945 r. do 25.12.1946 r. W okresie uznanym za działalność kombatancką Czesław P. pełnił służbę w Organach Milicji Obywatelskiej. W związku z tym organ orzekający w sprawie stwierdził, że uzyskanie na mocy dotychczasowych przepisów uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" stanowi podstawę do pozbawienia takiej osoby uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, zwanej dalej ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Czesław P. wnosił o rozpoznanie jego sprawy w trybie określonym w art. 25 ust. 3 cyt. ustawy, ponieważ uprawnienia kombatanckie otrzymał w kwietniu 1978 r.

Orzekając w sprawie ponownie, na skutek złożonego wniosku, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 3.09.2001 r. (...) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 26.01.2001 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ orzekający przytoczył argumenty z pierwszej decyzji i wyjaśnił, że dane dotyczące pełnienia przez Czesława P. służby w organach Milicji Obywatelskiej i okresu pozostawania w służbie oparto na zaświadczeniu Komendy Stołecznej MO w W. z dnia 18.01.1978 r., z którego ponadto wynika, że w tym czasie brał on udział w walkach z reakcyjnym podziemiem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Czesław P. ponowił argumenty podane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i dodatkowo wyjaśnił, że skoro z przepisu prawa art. 25 ust. 3 ustawy o kombatantach wynika, że uprawnienia wydane przez ZBoWiD oraz Związek Kombatantów po 31 grudnia 1988 r. podlegają ponownej weryfikacji, to w jego przypadku zostały naruszone: zasada o niedziałaniu prawa wstecz, a ponadto zasada praw nabytych.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją. Wyjaśnił ponadto, że w świetle art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4 powołanej ustawy o kombatantach, "żadna działalność w szeregach MO jako formacji aparatu bezpieczeństwa publicznego nie może być uznana za działalność kombatancką lub równorzędną z tą działalnością.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej. W zakresie swojej właściwości Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził uzasadnionych podstaw do postawienia zarzutu naruszenia prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich stanowił przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.

Z brzmienia tego przepisu wynika, że:

1/ pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów, niż te, które są wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.;

2/ uprawnienia kombatanckie zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. OPS 13/01 wyrażony został pogląd, że przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy określa "(...) przesłanki materialnoprawne, które kształtują treść stosunku prawnego. Sposób zestawienia tych przesłanek w jednym przepisie na zasadzie przeciwstawienia /pozbawia się uprawnień kombatanckich - zachowują jednak te uprawnienia/ oznacza, że istnienie przesłanki dotyczącej zachowania uprawnień stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień (...)". Powyższy pogląd popiera skład orzekający w niniejszej sprawie.

Bezsporne w sprawie jest ustalenie, że skarżący uprawnienia kombatanckie nabył na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od 13 lipca 1945 r. do 25 grudnia 1946 r. Tych ustaleń poczynionych przez organ orzekający skarżący nie kwestionuje. Nie wykazał nadto, że spełnia warunki do zachowania nabytych uprawnień z tytułów określonych w ustawie.

Zasadnie zatem organ orzekający uznał, że istnieją uzasadnione podstawy do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.

Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich, nabytych w oparciu o przepisy dotychczasowe tj. obowiązujące przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. i jako przepis o charakterze szczególnym w porównaniu do art. 25 ust. 3 cyt. ustawy, jest niezależny od weryfikacji. Weryfikacja, jest bowiem czynnością o charakterze sprawdzającym: np. sprawdza czyjeś kwalifikacje, potwierdza prawdziwość lub autentyczność czegoś. Czynność pozbawienia natomiast jest rozumiana jako najdalej idący środek ingerencji /organu, sądu itp./ mający na celu osiągnięcie prawnie określonego celu. W tej sprawie celem takim jest pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która nie legitymuje się żadnym z tytułów prawnych określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r., w oparciu o które uprawnienia te mogłyby być nadal zachowane. Zarzut skargi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 25 ust. 3 ustawy należy uznać za chybiony. Nie zasługuje również na uwzględnienie pozostały zarzut podniesiony w skardze przez skarżącego. Zasada praw nabytych wiążąca się z zasadą trwałości decyzji administracyjnych jest znana prawu publicznemu. Jednakże w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział wzruszalność takich decyzji, to nie może być ona skutecznie przeciwstawiona woli ustawodawcy wyrażonej w ustawie, nie zakwestionowanej w trybie konstytucyjnym.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, to skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.