Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 236/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz, Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1297/15 w sprawie ze skargi M. S. i H. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od M. S. i H. C. solidarnie na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 28 października 2015 r. I SA/Wa 1297/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody D. z [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia M. S. i H. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. A., B. A., C. A. i E. A. nieruchomości położonej we L. przy ul. P. nr [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

R. K. oraz J. S., wnioskiem z [...] stycznia 2009 r., wystąpili do Wojewody D. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości:

1) położonej w J., na którą składają się grunty zabudowane budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, pozostawionej w powiecie G., województwo [...],

2) położonej we L., przy ulicy P. [...] i [...], na którą składają się grunty zabudowane budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, pozostawionej w powiecie [...], województwie [...].

Wniosek został nadany z zachowaniem terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090, dalej również "ustawa zabużańska").

M. S. i H. C., będące następcami prawnymi R. K. oraz J. S., [...] grudnia 2012 r. złożyły u Wojewody D. wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia siedmiu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w tym za nieruchomość położoną we L. przy ul. P. [...]. Do wniosku załączono m.in. zaświadczenie archiwalne Nr [...] Państwowego Archiwum Obwodu [...] we L. z [...] grudnia 2011 r., z treści którego wynika, że A. A., B. A., E. A. i C. A. byli współwłaścicielami budynku we L. przy ul. P. nr [...] według stanu na 1939 r.

Wojewoda D. po rozpatrzeniu wniosku w części dotyczącej nieruchomości położonej we L. przy ul. P. nr [...], decyzją z [...] grudnia 2014 r., odmówił potwierdzenia M. S. i H. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. A., B. A., C. A. i E. A. nieruchomości. W ocenie Wojewody wniosek strony został złożony po upływie terminu, określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, tj. po 31 grudnia 2008 r. Wojewoda uznał, że poprzednicy prawni stron postępowania w ustawowym terminie złożyli wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia trzech nieruchomości: dwóch we L., to jest przy ul. P. nr [...] i przy ul. P. nr [...], a jednej w miejscowości J. Wniosek ten strony mogły rozszerzyć tylko do 31 grudnia 2008 r. Natomiast żądanie wydania decyzji odnośnie nieruchomości położonej we L. przy ul. P. nr [...] zostało zawarte dopiero w piśmie M. S. z [...] grudnia 2012 r., a więc po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej.

Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania M. S. i H. C. od powyższej decyzji, decyzją z [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Minister wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczyna się na żądanie strony, która w swym podaniu podaje zazwyczaj jego przedmiot i zakres postępowania administracyjnego. Decyzja administracyjna, zgodnie z art. 104 k.p.a. rozstrzyga sprawę co do jej istoty w granicach żądania określonego przez stronę. O tym, jaki charakter ma wnoszone do organu pismo decyduje jego treść wskazującą na wolę wnioskodawcy. Jeżeli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na precyzyjnie sformułowany wniosek i brak w aktach sprawy dokumentów świadczących o wątpliwościach organu co do zakresu wniosku z [...] grudnia 2008 r., w ocenie Ministra, organ I instancji nie był zobowiązany do wyjaśnienia tej kwestii.

Organ odwoławczy podniósł również, iż brak wskazania konkretnego numeru nieruchomości nie może być podstawą do wydania decyzji odmownej, w tym także błąd w jej numerze, który może zostać skorygowany na etapie postępowania administracyjnego. Wskazał, że w sytuacji, w której strona nieprecyzyjnie wskazuje zakres wniosku organ I instancji jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem uściślenia wniesionego żądania. Natomiast, gdy strona określiła zakres wniosku precyzyjnie, lecz błędnie określiła numer nieruchomości i nie skorygowała błędu w terminie tj. do 31 grudnia 2008 r., ponosi negatywne konsekwencje tak sformułowanego wniosku. Zdaniem Ministra strony we wniosku z [...] grudnia 2008 r. precyzyjnie wskazały nieruchomości, za które domagają się rekompensaty, w toku postępowania powinny przedłożyć dowody świadczące o pozostawieniu wskazanych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy zabużańskiej, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Ponadto, z wyjaśnień M. S., zawartych w piśmie z [...] czerwca 2013 r. wynika, że strony postępowania pozyskały wiedzę co do własności nieruchomości przy ul. P. [...] dopiero po otrzymaniu informacji z Archiwum Obwodu [...] i nie posiadały tej wiedzy w chwili składania wniosku.

W konsekwencji Minister za prawidłowe uznał stanowisko Wojewody, że wniosek złożony [...] grudnia 2012 r., wbrew temu co podnosili wnioskodawcy, nie był jedynie modyfikacją wniosku z [...] grudnia 2008 r., lecz stanowił odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami RP innych nieruchomości niż wskazane we wcześniejszym wniosku z [...] grudnia 2008 r.

Skargę na powyższą decyzję złożyły M. S. i H. C. zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej poprzez niewłaściwie zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty dotyczący nieruchomości przy ul. P. [...], został złożony po terminie, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że nieruchomość ta została wskazana przez R. K. i J. S. we wniosku z [...] grudnia 2008 r. pod numerem [...] (ul. P. [...], w skutek omyłki pisarskiej) ale chodziło o jedną i tą samą nieruchomość tj. nieruchomość o nr [...], którą pierwotni wnioskodawcy obejmowali swoją świadomością, myląc się jedynie w jej numerze i wskazali ją we wniosku z [...] grudnia 2008 r. jako nr [...] zamiast [...],

- art. 5 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 i ust. 6 ustawy zabużańskiej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że we wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy wskazać nieruchomości (wymienić je w załącznikach do wniosku), za które strona domaga się rekompensaty, a wszelkie modyfikacje wniosku strona może dokonywać do 31 grudnia 2008 r. pod rygorem utraty prawa do rekompensaty za wskazane po tym dniu inne nieruchomości - podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej mając również na względzie art. 6 ust. 1 i ust. 6 ustawy zabużańskiej prowadzi do wniosku, że ustawa nie wymaga od danego wnioskodawcy na etapie składania wniosku wymienienia w ogóle nieruchomości, za które dany wnioskodawca domaga się rekompensaty, które to nieruchomości w późniejszym czasie mogą być wskazane na etapie postępowania administracyjnego, w tym wskazywane po 31 grudnia 2008 r.

2) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 136 k.p.a. poprzez nie zastosowanie i nie przeprowadzenie dowodów, o których dopuszczenie i przeprowadzenie skarżące wnosiły w odwołaniu od decyzji Wojewody, podczas gdy dowody te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; dowody na okoliczność jak w odwołaniu i dodatkowo na okoliczność: obejmowania świadomością przez pierwotnych wnioskodawców istnienia trzeciego domu na ul. P. i wskazania go pod numerem [...] we wniosku z 31 grudnia 2008 r. podczas gdy prawidłowy nr tego domu to [...] - jeden i ten sam dom, o który chodziło pierwotnym wnioskodawcom, którzy to pomylili się tylko w jego numerze; daty (momentu) powzięcia informacji przez skarżące omyłce pisarskiej we wniosku z 31 grudnia 2008 r. tj. wskazaniu we wniosku "ul. P. [...]" tj. 12 czerwca 2013 r. (tj. przed wydaniem decyzji odmownej na nieruchomość przy ul. P. [...]);

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w związku z tym przyjęcie, iż we wniosku z 31 grudnia 2008 r. złożonym przez spadkodawców R. K. i J. S., pierwotni wnioskodawcy domagali się potwierdzenia im prawa do rekompensaty za trzy nieruchomości, podczas gdy prawidłowa jego ocena prowadzi do stwierdzenia, że we wniosku z 31 grudnia 2008 r. zostały wskazane cztery nieruchomości tj. pierwsza w J., druga w L. przy ul. P. [...] (jak się później okazało na etapie postępowania przed Wojewodą właściwy numer tej nieruchomości to [...] zamiast [...]), trzecia przy ul. P. [...] oraz czwarta przy ul. P. [...], bowiem użycie we wniosku sformułowania "[...]" miało na celu oznaczenie dwóch nieruchomości tym bardziej że we wniosku wskazano, że są to grunty zabudowane budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, a nie jest to mieszkanie, które zwyczajowo oznacza się poprzez przedzielenie numerów znakiem "/" (użycie tego znaku we wniosku było przypadkowe),

- art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i jego niewłaściwą ocenę i w związku z tym przyjęcie, że skarżące wniosły o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. A., B. A., C. A. i E. A. nieruchomości we L. przy ul. P. [...], to jest poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżące wnosiły o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. S. (A. A.), O. E., J. K. (panieńskie A.) i C. A. nieruchomości we L. przy ul. P. [...], bowiem to oni byli ostatnimi właścicielami tej nieruchomości i pozostawili ją poza obecnymi granicami RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 października 2015 r. uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2015 r. oraz decyzję Wojewody D. z [...] grudnia 2014 r., a także zasądził od Ministra Skarbu Państwa na rzecz M. S. i H. C. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji uznał, że powyższe decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 80 k.p.a. polegającym na błędnej ocenie przez organy zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, gdyż organy zastosowały tę normę prawa materialnego w stanie faktycznym nie odpowiadającym jej treści.

W pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko reprezentowanie w orzecznictwie, że wnioski, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, są wnioskami o ukształtowanie prawa do rekompensaty. Granice tego prawa muszą być zatem w pełni ukształtowane w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych. Przyznanie rekompensaty także za nieruchomości, co do których wnioski zostały zgłoszone po 31 grudnia 2008 r., prowadziłoby do obejścia ustawowego nakazu i ponownego nabycia prawa przez stronę, której uprawnienie po upływie zakreślonego terminu wygasło. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, powoływanie się na te poglądy przez organy administracji orzekające w sprawie ocenił jako nieuzasadnione, albowiem nastąpiło wskutek dokonanej przez organy błędnej oceny zebranych w sprawie dowodów.

Sąd I instancji uznał, że z zebranych w sprawie dowodów wynika, iż we wniosku złożonym [...] grudnia 2008 r. zostały wskazane nie dwie ale trzy nieruchomości położone we L. przy ul. P., to jest nieruchomość przy ul. P. nr [...], nieruchomość przy ul. P. nr [...] oraz nieruchomość przy ulicy P. nr [...]. Do takiego wniosku prowadzi przede wszystkim analiza treści skierowanego do Wojewody D. oświadczenia pełnomocnika stron z [...] września 2014 r. W oświadczeniu tym wskazał on, iż we wniosku z [...] grudnia 2008 r. "wskutek oczywistej omyłki pisarskiej wskazano między innymi nieruchomość położoną we L. przy ul. P. [...], zamiast dwóch nieruchomości położonych we L. przy ul. P. [...] i P. [...]." Z powyższego oświadczenia, w ocenie Sądu, wynika, iż na etapie składania wniosku z [...] grudnia 2008 r. doszło do oczywistej omyłki pisarskiej poprzez użycie w tym wniosku wyrażenia "[...]" zamiast wyrażeń "[...]" i "[...]". W aktach sprawy znajduje się ponadto ostateczna decyzja Wojewody D. z [...] lipca 2014 r., nr [...], o potwierdzeniu M. S. prawa do rekompensaty za nieruchomości położone we L. przy ul. P. nr [...] oraz przy ul. P. nr [...]. W uzasadnieniu powołanej decyzji (str. 2) wskazano, iż rozstrzyga ona sprawę w części dotyczącej wniosku M. S. i odnosi się do nieruchomości położonych we L. przy ul. P. nr [...] i P. nr [...]. Z powyższego wynika, iż Wojewoda wydał pozytywną decyzję o rekompensacie dotyczącą nieruchomości położonej we L. przy ul. P. nr [...]. W ocenie Sądu I instancji, wydanie tej decyzji oznacza uznanie przez Wojewodę, iż we wniosku z [...] grudnia 2008 r. zostały przez wnioskodawców wskazane, między innymi, nieruchomości przy ul. P. nr [...] i nr [...], a nie nieruchomość przy ul. P. nr [...]. Skoro zatem we wniosku z [...] grudnia 2008 r. zostały wskazane trzy nieruchomości położone we L. przy ul. P. - to jest nieruchomość przy ul. P. nr [...], nieruchomość przy ul. P. nr [...] oraz nieruchomość przy ulicy P. nr [...] - to stanowisko organów o rozszerzeniu tego wniosku po terminie ustawowym o kolejną nieruchomość przy ul. P. - to jest nieruchomość przy ul. P. nr [...], której numer "[...]" został późniejszymi działaniami stron skorygowany na numer "[...]" – Sąd I instancji uznał za bezzasadne.

Sąd I instancji stanął na stanowisku, że strony jedynie skorygowały omyłkę pisarską w numerze ujawnionej w wniosku z [...] grudnia 2008 r. nieruchomości, a nie jak twierdzą organy, uzupełniły po terminie ustawowym wniosek o kolejną nieujawnioną w tym wniosku nieruchomość. Przy czym, Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, iż w sytuacji gdy strona określiła zakres wniosku precyzyjnie, lecz błędnie i nie skorygowała tego błędu w terminie do 31 grudnia 2008 r., to ponosi ona negatywne konsekwencje tak sformułowanego wniosku. W ocenie Sądu, powołane stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach ustawy zabużańskiej, ani w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Minister Skarbu Państwa. Zaskarżonemu wyroki zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną we L. przy ul. P. [...] został złożony w terminie zakreślonym tym przepisem,

2. naruszenie przepisów postepowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że Minister Skarbu Państwa błędnie ocenił materiał dowodowy, konsekwencją czego było uznanie, że pierwotny wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie obejmował nieruchomości położonej we Lwowie przy ul. P. [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uchyleniem decyzji Ministra Skarbu Państwa,

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2015 r. pomimo, iż została wydana zgodnie z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym i prawnym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Minister wniósł m.in. o:

• uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

• zasądzenie od strony skarżącej na rzecz Ministra Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej wywiedziono, że strony składając wniosek z 29 grudnia 2008 r. nie popełniły omyłki pisarskiej wskazując zamiast nieruchomość położoną przy ul. P. [...] nieruchomość położoną przy ul. P. [...]. W momencie sporządzania wniosku jak i jego składania strona nie była świadoma, że nieruchomość przy ulicy P. [...] należała do jej poprzedników prawnych. Natomiast przez omyłkę pisarską należy rozumieć nieświadome, błędne użycie danego wyrażenia zamiast innego, dokonane wbrew intencjom strony. Uznanie danego błędu w piśmie za omyłkę pisarską jest uzależnione od tego czy osoba, która jej dokonała w chwili jej dokonania była świadoma, iż powinna inaczej sformułować treść pisma niż to zostało dokonane. Minister podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego i oświadczeń strony z [...] grudnia 2008 r. (dzień sporządzenia wniosku) wynika, że wnioskodawczyni nie była świadoma, iż jej poprzednikom prawnym przysługiwała własność nieruchomości położonej we L. przy ulicy P. [...]. Tym samym niemożliwe było dokonanie przez nią omyłki pisarskiej poprzez błędne wskazanie położenia nieruchomości jako numeru [...] zamiast [...]. Minister podniósł również, że wniosek z [...] grudnia 2008 r, nie wymagał doprecyzowania i wskazywał konkretne nieruchomości za które strona domagała się prawa do rekompensaty. Dopiero zaś w toku postępowania (ale już po 31 grudnia 2008 r.) strona uzyskała informację o fakcie, iż jej poprzednicy prawni byli właścicielami nieruchomości przy ul. P. [...]. Wniosek zaś o potwierdzenie prawa do rekompensaty, za ww. nieruchomości został złożony po 31 grudnia 2008 r.

W piśmie z [...] stycznia 2016 r. pełnomocnik M. S. i H. C. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od Ministra Skarbu Państwa na rzecz strony kosztów procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).

Zauważyć należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933).

Mając na uwadze wskazane w skardze kasacyjnej przepisy, których naruszenie zarzucono, w kontekście sformułowanych zarzutów rozwiniętych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania koncentrują się na twierdzeniu, że Sąd I instancji nienależycie ocenił ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek datowany na dzień 29 grudnia 2008 r. zawierał oczywistą omyłkę pisarską i zamiast nieruchomości położonej we L. przy ul. P. [...] wpisano nieruchomość położoną przy ul. P. [...]. Takie stanowisko Sądu I instancji nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zwrócić należy uwagę, że wniosek z dnia [...] grudnia 208 r. dotyczył w punkcie 1 nieruchomości położonej w J., a w punkcie 2 nieruchomości "położonej we L., przy ul. P. [...] i [...], na którą składają się grunty zabudowane budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym". Treść wniosku nie wskazuje więc, że została w niej wymieniona nieruchomość położona we L. przy ul. P. [...]. Dopiero w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. M. S. wyjaśniła, że w chwili składania wniosku nie posiadali żadnych dokumentów i osoby uprawnione do rekompensaty były przekonane, że chodzi o nieruchomości wskazane we wniosku, to jest nieruchomości położone przy ul. P. [...],[...] i [...]. Skarżąca wyjaśniła także, że "w trakcie pozyskiwania dokumentów dotyczących naszej rodziny otrzymaliśmy dokumenty, w tym dokument wydany przez Archiwum we L., że A. A. był współwłaścicielem nieruchomości przy ul. P. [...] a nie [...]".

Wbrew więc twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można mówić, że we wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. doszło do oczywistej omyłki pisarskiej. Osoby składające wniosek w przedmiocie prawa do rekompensaty nie wiedziały bowiem, że ich poprzednik prawny był współwłaścicielem nieruchomości przy ul. P. [...]. Nie mogło więc być ich zamiarem w dacie składania wniosku żądanie prawa do rekompensaty za nieruchomość o istnieniu, której dowiedzieli się później, to jest po dniu 31 grudnia 2008 r. W takiej sytuacji nie można mówić, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej.

Podkreślić przy tym należy, że prawo do rekompensaty wynika z samej ustawy, jednakże dla jego realizacji wymagane jest potwierdzenie tego prawa przez właściwy organ administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Potwierdzenie to jest niezbędnym dokumentem dla zrealizowania tego prawa, przy czym decyzja o tym, czy i w jakim zakresie osoba uprawniona chce korzystać z prawa do rekompensaty została pozostawiona tej właśnie osobie. Ustawodawca skorzystanie z prawa do rekompensaty powiązał z wymogiem stosownej aktywności i dyscypliny osób zainteresowanych, skoro potwierdzenie prawa do rekompensaty nie następuje z urzędu, lecz wyłącznie z inicjatywy samych uprawnionych (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy). Regulacja taka koresponduje z celem ustawy zmierzającej do realnego, kompleksowego i możliwie ostatecznego uregulowania zasad oraz procedury dochodzenia roszczeń z tytułu mienia pozostawionego przez obywateli polskich poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, o czym świadczy precyzyjnie wyznaczony przez ustawodawcę zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy oraz ramy czasowe dochodzenia roszczeń (por. wyrok NSA z 24 maja 2013 r., I OSK 594/12).

Postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej. Przepisy ustawy wyraźnie nie precyzują czy we wniosku należy podać wszystkie nieruchomości, za pozostawienie których strona domaga się rekompensaty, jak je należy określić, jaki skutek ma brak podania składników mienia, czy możliwe jest jego późniejsze uzupełnienie. Czyni to jednak pośrednio, w art. 6 ust. 1 pkt 1ustawy. Analiza tego przepisu nie pozostawia więc wątpliwości, że wnioskodawca jest obowiązany nie tylko wskazać konkretne nieruchomości, ale i przedstawić dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wraz z określeniem rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Konieczne jest zatem precyzyjne określenie przez wnioskodawcę zakresu prawa do rekompensaty, z którego zamierza on skorzystać, a nie wyłącznie zasygnalizowanie, że jest zainteresowany co do zasady z prawa do rekompensaty. Trzeba też mieć na uwadze fakt, że postępowanie w tej materii jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza że to strona nim dysponuje przede wszystkim w zakresie inicjacji i toku, w tym precyzując treść żądania. Skoro więc wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. nie wymieniał nieruchomości położonej przy ul. P. [...] we L., albowiem w dacie jego składania osoby uprawnione nie wiedziały o tym, że może im przysługiwać prawo rekompensaty w odniesieniu do tej nieruchomości, ale wymieniał nieruchomość położoną przy ul P. [...] to nie można przyjąć, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny, że we wniosku tym doszło jedynie do oczywistej omyłki pisarskiej, bo zamiarem stron było ujęcie nieruchomości położonej we L. przy ul. P. [...].

Przedstawione powyżej wywody wskazują jednocześnie, że sprecyzowanie wniosku, w szczególności po terminie zastrzeżonym w art. 5 ust. 1 ustawy, należy uznać za złożenie nowego wniosku, a nie sprostowanie poprzedniego.

Zasadnie więc postawiono w skardze zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art., 80 k.p.a. W konsekwencji więc należało przyjąć, że wniosek złożony w dniu [...] grudnia 2012 r., którym objęto nieruchomość położoną przy ul. P. [...] we L. stanowił odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne między inny w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną we Lwowie przy ul. P. [...]. Skoro zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy wniosek taki należało złożyć do dnia 31 grudnia 2008 r., to złożenie tego wniosku po upływie terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym zakreślonego tym przepisem, to jest w dniu [...] grudnia 2012 r. skutkowało wygaśnięciem roszczenia w tym zakresie (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 594/14).

Zasadnie więc Wojewoda D. odmówił potwierdzenia M. S. i H. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. A., B. A., C. A. i E. A. nieruchomości położonej we L. przy ul. P. nr [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a.