Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1128/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4, art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3 a, ust. 3 b, art. 32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 93 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 c, art. 152;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi A. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek i odsetek I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu nr [...] z dnia 9 lipca 2012 roku; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia 9 lipca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu odmówił A. L. umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od kwietnia do grudnia 2002 r. w kwocie [...] zł oraz odsetek od tych należności w kwocie [...] zł.

Organ po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego z dnia 10 maja 2012 r., powołując się na przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. ) stwierdził, że nie widzi podstaw do umorzenia należności, ponieważ nie zachodzi ani całkowita nieściągalność należności ani też przesłanki umorzenia wskazane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ) zwłaszcza, że uzyskiwany przez zobowiązanego i jego małżonkę co miesiąc dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego pozwala na zapłatę należności i nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Po rozpatrzeniu wniosku A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją Nr [...] z dnia 22 sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację dotyczącą braku podstaw do umorzenia należności. W szczególności wyjaśnił, że A. L. prowadził działalność gospodarczą na podstawie zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej w okresie od 04.04.1997r. do 08.11.2009r. Z uwagi na niedopełnienie obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne na koncie płatnika powstało zadłużenie. Kwota zadłużenia na dzień 10.05.2012r. wynosi [...] zł, w tym zawarte są należności z tytułu składek na:

Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres 04-12/2002 w kwocie [...] zł,

odsetki od należności z tytułu nieopłaconych składek naliczonych na dzień 10.05.2012r. w kwocie [...] zł.

Wnioskiem z dnia 10 maja 2012r. A. L. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek i wyjasnił, że opłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne w formie cząstkowej, tzn. za przepracowane dni w danym miesiącu. W pozostałych dniach, w których nie miał zleceń - nie pracował. Nie wiedział, że należy zawieszać działalność gospodarczą w Urzędzie Skarbowym. Wnioskodawca nadmieniał również, że działalność prowadził w niewielkim zakresie, tj. od jednego do kilku dni w miesiącu, a naliczony podatek dochodowy nie przekraczał wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dłużnik co miesiąc wpłacał do Urzędu Skarbowego zryczałtowany podatek dochodowy w pełnej wysokości, natomiast do ZUS cząstkową kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne. Po przeanalizowaniu dokumentów, które posiada wnioskodawca ustalił, że nawet gdyby wpłacał składkę na ubezpieczenie zdrowotne w pełnej wysokości, to po rozliczeniu PIT-28 za 2002r. otrzymałby zwrot nadpłaconej składki. Jednakże z powodu przedawnienia, nie może dokonać w Urzędzie Skarbowym korekty PIT-28 za 2002r. celem odzyskania nadpłaconego podatku dochodowego i przekazania go na poczet zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Według dłużnika, "Skarb Państwa nie poniósł strat, ponieważ nieuiszczona składka do ZUS-u podwyższyła nieprawidłowo naliczony podatek dochodowy". Ponadto A. L. informował, że od wielu lat nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł, z której co miesiąc przeznacza na zakup leków i porady lekarskie ok. [...] zł.

W toku postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wnioskodawca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną, zamieszkując w lokalu o powierzchni 53,5 m2 położonym w P., do którego posiada spółdzielcze własnościowe prawo. Państwo L. uzyskują dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wnioskodawca w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto miesięcznie, a jego żona - w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto na miesiąc. Stałe wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem zostały oszacowane przez wnioskodawcę pierwotnie na kwotę [...] zł, a wraz z w/w wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy - na kwotę [...] zł.

Zakład przytaczając przepisy art. 28 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), wyjaśnił, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Oznacza to, że decyzja w tym zakresie należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który może - na warunkach określonych tym przepisem- umarzać należności składkowe. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3 a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi (w przypadkach wymienionych w ust. 3 art. 28 tejże ustawy) gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.),

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podano, że z przyczyn oczywistych nie zachodzi przesłanka występująca w pkt. 1 w/w przepisu gdyż dłużnik jest osobą żyjącą. Również przesłanki wymienione w punkcie 2 nie zostały spełnione, gdyż dłużnik nie zgłaszał wniosku o ogłoszenie upadłości. W odniesieniu do pkt. 4 wskazano, że nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia (pkt 4a). Żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził w stosunku do A. L. całkowitej nieściągalności. Wobec powyższego nie została spełniona przesłanka zawarta w pkt. 3 i 5 art. 28, gdyż okoliczność nie została w sposób formalny jednoznacznie stwierdzona i udokumentowana. Obowiązkiem Zakładu jest egzekwowanie należności, by to uczynić ustala się majątek dłużnika. W stosunku do pkt. 6 jest oczywistym, że w postępowaniu egzekucyjnym istnieje możliwość uzyskania kwoty wyższej od wysokości wydatków egzekucyjnych.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3 a cytowanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Powyższe przypadki szczegółowo określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydane na podstawie art. 28 ust. 3b cytowanej ustawy.

Zgodnie z przepisami w/w rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności płatnikowi składek zobowiązanemu do opłacania należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęło by to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3.przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Stosownie do art. 28 ust. 4 cytowanej ustawy umorzenie składek powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Zgodnie z art. 32 powołanej ustawy do składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w zakresie umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W odniesieniu do ww punktu 1, Zakład podkreślił, iż umorzenie należności ma charakter wyjątkowy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż zobowiazany jak i jego małżonka pobierają świadczenia emerytalne w łącznej wysokości [...] zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 12 czerwca 2012 r. jak i we wniosku, zobowiązany oświadczył, iż kwota przeznaczona na leczenie oscyluje między [...] zł a [...]zł, co wraz z pozostałymi wydatkami stanowiło [...] zł kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego i leczeniem.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podano natomiast, iż koszty leków to [...] zł i przedłożono faktury o tym świadczące. W zw. z powyższym zakład dokonał ponownej analizy finansowej dłużnika i wskazuje, iż Pan L. wraz z małżonką dysponują kwotą [...] zł, natomiast wydatki wynoszą miesięcznie średnio [...] zł, do dyspozycji pozostaje kwota [...] zł tj. [...] zł na osobę. Pan L. wskazuje iż ta kwota stawia jego rodzinę "na granicy ubóstwa materialnego". Zakład podkreśla, iż jego zadaniem nie jest pomoc najuboższym, w przypadku ewentualnej niewystarczalności środków do utrzymania istnieje możliwość zwrócenia się do właściwych instytucji np. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, mogących udzielić pomocy - w tym także finansowej. Zakład na podstawie odpowiedzi z 30 maja 2012r. ustalił, iż Pan L. jest właścicielem samochodu marki Fiat 126p, dłużnik przedłożył natomiast umowę - na podstawie której został składnik majątkowy zbyty - co zostało wzięte pod uwagę. Państwo L. wg oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym posiadają natomiast spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położonego w P., które to może stanowić przedmiot zabezpieczenie należności z tytułu składek.

Zobowiazany nie wskazał by poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłyby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego egzystowania.

Pan L. przedstawił Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności swoje oraz swojej żony, jednakże nie stanowią one by była konieczna całodobowa opieka nad Panią L. bądź dłużnikiem. Zakład jest w posiadaniu także wyników badań lekarskich, z których również nie wynika konieczność opieki nad w/w. Zakład oczywiście nie neguje sytuacji zdrowotnej Pana L. Bierze pod uwagę konieczność stałego leczenia oraz zakupu leków. Zakład brał pod uwagę pobyty w szpitalach oraz przebyte zabiegi, w tym zauważa fakt poddania się przezcewkowej resekcji gruczołu krokowego.

Jednakże, na podstawie powyższych informacji, Zakład nie dostrzega faktu spełnienia przesłanki konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby dłużnika możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład wskazuje także, iż opisana sytuacja nie uniemożliwia Panu L. uzyskiwania stałego dochodu w postaci emerytury.

Wyjaśniono również, że przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oparty jest na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności należy każdorazowo do Zakładu, który może, ale nie musi umorzyć zaległości. Każdy wniosek złożony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dotyczący umorzeń zaległości jest rozpatrywany indywidualnie przy czym podstawy prawne zostały ściśle określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. "Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela" (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dn. 21 października 2010r. w sprawie - sygn. akt II SA/Ke 596/10).

Skarżący w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o uchylenie obu decyzji, zarzucając nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji życiowej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do grudnia 2002 r. oraz odsetek od tych składek. Ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Przepis art. 28 ust. 2 wskazuje, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności wymienionych w ust.3, z zastrzeżeniem ust. 3a. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności co zostało dostatecznie wyjaśnione w zaskarżonej decyzji.

Na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a określił minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w drodze rozporządzenia (Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Zgodnie z § 3 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.

Z wymienionych wyżej przepisów wynika, że wydawana na ich podstawie decyzja ma charakter uznaniowy a jej wydanie powinno być poprzedzone analizą istnienia ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Wyniki tej analizy winny zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie umorzenia.

Jakkolwiek organ rentowy w zaskarżonej decyzji ustalił konkretne dochody i wydatki zobowiązanego i jego żony to ostatecznie nie odniósł stwierdzonej sytuacji strony i jego rodziny do kryterium umorzenia określonego w szczególności w punkcie 1 § 3 ust. 1 rozporządzenia. Organ przyjął bowiem, że do dyspozycji skarżącego i jego żony pozostaje kwota [...] zł miesięcznie to jest [...] zł na osobę co pozwala na zaspokojenie wierzytelności. Wskazał ponadto, że małżonkowie L. posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni ok. 53 m2. Organ utożsamił w ten sposób istnienie majątku z faktycznymi możliwościami płatniczymi zobowiązanego, wskazując, że ewentualne ubóstwo daje stronie możliwość zwrócenia się do właściwych instytucji pomocowych. Takie stwierdzenie stanowi naruszenie powołanego wyżej przepisu § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia. Prawdą jest, że zadaniem ZUS nie jest pomoc najuboższym, jednakże organ nie może pominąć w sprawie o umorzenie należności oceny czy ewentualna egzekucja tych należności z majątku zobowiązanego może pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych a w konsekwencji zmusi go do korzystania z pomocy społecznej. Pozbawione racjonalności byłoby takie działanie organów państwa, które egzekwując powstałe zadłużenie z tytułu ubezpieczenia społecznego doprowadzi do konieczności korzystania z pomocy społecznej przez dłużnika. Sąd wskazuje, że organ winien mieć na uwadze podeszły wiek skarżącego i jego żony, fakt, że są oboje bardzo schorowani i posiadają orzeczenia o niepełnosprawności co niewątpliwie wiąże się ze zwiększonymi potrzebami co do właściwego odżywiania, leczenia i opieki. W konsekwencji w ocenie sądu organ rentowy nie zbadał w sposób rzetelny i prawidłowy przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia.

Zauważyć ponadto należy, że skarżący wielokrotnie podkreślał, że budzi jego zdziwienie ujawnienie zadłużenia po 10 latach, nawiązując w ten sposób do przedawnienia. Organ nie wypowiedział się jednak w decyzji w tej kwestii aczkolwiek okoliczność tę ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedawnione składki nie mogą być skutecznie dochodzone, wobec czego bezzasadne staje się orzekanie o ich potencjalnym umorzeniu. Organ zobowiązany był wypowiedzieć się czy należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i związanych z nimi odsetek nie uległy przedawnieniu.

Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustawa ta wskazuje w art. 24 ust. 4 w zw. z art. 32 na bieg okresu przedawnienia, określając, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Dalsze przepisy tego artykułu wymieniają odstępstwa od tej zasady. Okres przedawnienia wynoszący 10 lat wprowadzono z dniem 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów powszechnych i administracyjnych 10 letni okres przedawnienia stosuje się do należności nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. Skoro organ rentowy orzekał w tej sprawie po raz pierwszy w dniu 9 lipca 2012 r., to na ten dzień mogły być już przedawnione składki co najmniej za kwiecień i maj 2002 r. Od 1 stycznia 2012 r., stosownie do nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne, przy czym art. 27 zawiera przepisy przejściowe. Zasadą jest, że organ uwzględnia stan faktyczny i prawny w dacie orzekania.

Brak ustaleń w kwestii przedawnienia oznacza, że w sprawie nie został w sposób prawidłowy ustalony stan faktyczny.

W rezultacie należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu zarówno co do konieczności rozważenia kwestii przedawnienia należności i w razie jego stwierdzenia umorzy postępowanie w stosownym zakresie a co do nieprzedawnionych należności dokona ponownego zbadania przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).