Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1303/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 3, art. 3 pkt 15a, art. 23a ust. 2 i ust. 5, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2 art. 12 ust. 1, art. 73, art. 74, art. 77, art. 78
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie
journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 74 poz 1 art. 10 par. 1 lit. a)
law: Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie  stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do  członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

SENTENCJA

Dnia 25 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2013 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji dotyczącej zasiłku rodzinnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...]. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.), art. 21, art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana także jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...].

W toku postępowania ustalono, iż wnioskiem z dnia 18 czerwca 2012r. B. H. zwróciła się o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] w trybie art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżąca wskazała, iż ww. decyzja z dnia [...] spełnia przesłanki stwierdzenia nieważności.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznał żądania skarżącej za niezasadne. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Kolegium wskazało w pierwszej kolejności, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności określonej decyzji jest postępowaniem w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w decyzji będącej przedmiotem tego postępowania, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że w swej decyzji Kolegium rozstrzyga wyłącznie co do nieważności albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władne rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ stwierdził, iż w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności określonej decyzji badane jest wyłącznie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności, czy też nie. Zatem w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności danej, określonej decyzji, organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Przedmiotem oceny w postępowaniu nadzwyczajnym jest wyłącznie decyzja ostateczna i ustalenie w toku prowadzonego postępowania, czy decyzja ta obarczona jest którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Następnie Kolegium wskazało, iż decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], została wydana po otrzymaniu informacji z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. o mających w sprawie zastosowanie przepisach o koordynacji świadczeń rodzinnych z uwagi na podjęcie aktywności zawodowej członka rodziny - męża B. H. i ojca dzieci: K. H., M. H. i S. H. - w Wielkiej Brytanii od 8 marca 2007r., zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Ł. o fakcie zatrudnienia męża B. H. w Wielkiej Brytanii i ubiegania się przez niego o brytyjskie świadczenia rodzinne na dzieci zostało poinformowane przez brytyjską instytucję właściwą ds. świadczeń rodzinnych HM Revenue & Customs Child Benefit Office, która w dniu 26 sierpnia 2009r. skierowała do Regionalnego Centrum jako instytucji właściwej ds. świadczeń rodzinnych na terenie województwa [...] unijny formularz UK-PL E Form. W formularzu jako osobę, pod której opieką znajdują się w Polsce dzieci, wymieniono matkę – B. H.

Dalej Kolegium stwierdziło, iż w dniu 4 września 2009r. Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Ł. wystąpiło z zapytaniem do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł., czy w rejestrze świadczeniobiorców figurują B. i A. H., a także dzieci: M. H. i K. H.. W piśmie poinformowano Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. o dacie zatrudnienia A. H. na terytorium Wielkiej Brytanii, a także, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z zatrudnieniem członka rodziny w kraju Unii Europejskiej. W dniu 6 października 2009r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynęła odpowiedź Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. zawierająca informację, iż B. H. w okresie zatrudnienia męża w Wielkiej Brytanii ma ustalone prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci: M. H., K. H. i S. H. W związku z powyższym w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. prawidłowo uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] i przekazało sprawę wraz z aktami administracyjnymi zgodnie z właściwością rzeczowa i miejscową do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł., które od dnia 8 marca 2007r. jest instytucją właściwą w niniejszej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. biorąc pod uwagę przesłanki art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. nie stwierdziło, aby w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia którejkolwiek z nich. W ocenie Kolegium przeprowadzone postępowanie nadzwyczajne nie wykazało, aby decyzja ostateczna była obarczona wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Mając powyższe na względzie organ, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 k.p.a., a także art. 21, art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...].

Pismem z dnia 11 października 2012r. B. H. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż uchylenie przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji ostatecznych przyznających świadczenia rodzinne było nieuprawnione, bowiem nie ustalono ponad wszelką wątpliwość, czy w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o czym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że nie było podstaw prawnych do zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy. Tymczasem organy administracji przyjęły, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyłącznie w oparciu o pismo Regionalnego Centrum Pomocy Społecznej z dnia 4 września 2009r. o udostępnienie danych oraz informujące, że A. H. jest zatrudniony w Wielkiej Brytanii od 8 marca 2007r. Natomiast w przedmiotowej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie dopiero od 22 grudnia 2008r., tj. od daty ubiegania się o świadczenia rodzinne. W ocenie skarżącej decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), bowiem wydana została z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 i art. 12 k.p.a., a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w związku z tym zawiera wadę prawną powodującą jej nieważność z mocy prawa – art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na treść art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. oraz art. 21 i art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie stwierdziło, iż organ w swej decyzji z dnia [...] w sposób logiczny i racjonalny wywiódł, że decyzja ostateczna Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] nr [...] nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z normami (czy też normą) stanowiącymi jej podstawę materialnoprawną. Pogląd wyrażony przez Kolegium w swej decyzji z dnia [...] nr [...] jest zatem prawidłowy, bowiem decyzja ostateczna jest eliminowana z obrotu prawnego wyłącznie, gdy postępowanie nadzwyczajne wykaże, że którakolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. wystąpiła. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, iż zestawienie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Występowanie rozbieżności w orzecznictwie co do interpretacji danego przepisu świadczy o niewystępowaniu oczywistej sprzeczności z tym przepisem wydanej na jego podstawie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w swej decyzji z dnia [...] wbrew zarzutom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokonało prawidłowej oceny czy ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Ł. została wydana z wadą określoną w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Kolegium przedmiotowa decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym nie ma uzasadnionych podstaw do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Przeprowadzone postępowanie nadzwyczajne nie wykazało, aby decyzja ostateczna była obarczona wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności, co w konsekwencji stanowi, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] i orzeczenia zgodnie z wnioskiem skarżącej.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Ł. z dnia [...] skargę do sądu administracyjnego wniosła B. H., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie swobodnej oceny dowodów oraz brak wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i niedostateczne ustalenie stanu faktycznego, a ponadto skarżąca zaskarżyła również w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], względem której zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i 2, art. 11, art. 12, a także naruszenie art. 23a pkt 2-9 i art. 32 ust. 1 przez nieuprawnione powołanie się na okres od 1 września 2008r. do

22 grudnia 2008r., jak również naruszenie art. 7 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu zostały poddane decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., mocą których organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności organ nie bada przesłanek, które legły u podstaw kwestionowanej decyzji, nie jest władny rozstrzygać o meritum sprawy, zakończonej kwestionowaną decyzją ostateczną. Kolegium bada wyłącznie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności.

Spośród przesłanek stwierdzenia nieważności, wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. skarżąca wskazała w istocie na rażące naruszenie prawa i brak podstawy prawnej, czyli przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tak należy zakwalifikować zarzut wydania decyzji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, bez dokonania istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń oraz zarzut uchylenia z mocą wsteczną w trybie art. 32 u.ś.r. decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo.

Zarzuty skargi są uzasadnione. Jak wynika z akt sprawy, organ pomocowy w dniu [...] uchylił decyzję o przyznaniu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad małoletnim niepełnosprawnym synem K. Przy tym organ ustalił jedynie, że wpłynęło pismo informujące o podjęciu zatrudnienia przez A. H. na terenie Wielkiej Brytanii. W dacie decyzji nie ustalono jednak nawet, od kiedy pracuje on w Wielkiej Brytanii oraz czy uzyskał z tego tytułu uprawnienia do świadczeń odpowiadających świadczeniom rodzinnym w Polsce.

Taka decyzja w sposób rażący narusza prawo, nie poddaje się bowiem żadnej weryfikacji. Uzasadnienie decyzji ogranicza się w istocie do przytoczeniem regulacji zawartej w art. 23a i 32 ust.1 u.ś.r. i lakonicznego stwierdzenia, że mąż skarżącej podjął w 2007 roku zatrudnienie w Wielkiej Brytanii. Takie uzasadnienie stanowi całkowite pominięcie wymogów, jakie na organ nakłada ustawodawca w art. 107 § 3 k.p.a., zobowiązując autora uzasadnienia do wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także wyjaśnienia podstawy prawnej i przytoczenia przepisów. Przy czym przytoczenie przepisów nie jest wyjaśnieniem zastosowanej podstawy prawnej.

Trafnie skarżąca zarzuca brak podstaw do zastosowania art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych w stanie faktycznym z daty decyzji ([...]).

W myśl art. 23a ust. 2 w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Tak więc uzyskanie informacji, powołanej przez organ w uzasadnieniu uprawniało go jedynie do przekazania akt organowi właściwemu w sprawach koordynacji systemów zabezpieczenia, nie zaś do automatycznego uchylania decyzji. W żadnym razie zaś nie było wystarczające do uchylenia decyzji, na podstawie której już wypłacono świadczenie.

Z kolei art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zasady wynikające z przytoczonych regulacji należy stosować z uwzględnieniem regulacji unijnych dotyczących koordynacji systemów zabezpieczeń, celów i zasad tego systemu.. W szczególności regulacje te są istotne dla rozumienia i właściwej wykładni określenia "ustalenie podlegania ustawodawstwu", o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenia w niej przewidziane przysługują, jeżeli uprawnieni zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Przy czym, zgodnie z definicją zawartą w przepisie art. 3 pkt 15a owej ustawy, ilekroć jest w niej mowa o: "przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego", oznacza to przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. (WE) Nr L 149, z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.) oraz rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72, z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. (WE) Nr L 74, z dnia 27 marca 1972r. ze zm.).

Przepisy powołanych rozporządzeń zawierają wyłącznie normy kolizyjne stosowane w przypadku konfliktów systemów zabezpieczenia społecznego Państw Członkowskich i przez to mają na celu jedynie zapewnienie koordynacji między krajowymi ustawodawstwami zabezpieczenia społecznego, które z kolei określają własne warunki uczestnictwa i zakresu ochrony w określonym systemie zabezpieczenia społecznego.

Ustalając reguły koordynacji krajowych ustawodawstw państw członkowskich rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1408/71 wskazuje na generalną potrzebę zagwarantowania pracownikom przemieszczającym się w obrębie Wspólnoty całość świadczeń nabytych z tytułu zatrudnienia w różnych państwach członkowskich, w granicach najwyższego poziomu tych świadczeń, ale jednocześnie zapobiega kumulowaniu świadczeń tego samego rodzaju, z tego samego okresu ubezpieczenia (art. 12 ust. 1 rozporządzenia).

Zawarte w tych aktach prawnych przepisy pozwalają na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu lub zamieszkania. Najważniejsze jednak jest to, aby w celu uniknięcia nieuzasadnionego łączenia świadczeń przewidzieć zasady pierwszeństwa w przypadku zbiegu prawa do zasiłków rodzinnych w myśl ustawodawstwa właściwego państwa i w myśl ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania członków rodziny.

Reguły wspólnotowej koordynacji stosuje się do dwóch sytuacji zbiegu świadczeń rodzinnych i w istocie w obu tych sytuacjach reguły koordynacji prowadzą do zakazu wielokrotnego pobierania świadczeń rodzinnych w tym samym czasie na tego samego członka rodziny. Z uwagi na fakt, że polska ustawa o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia uzyskania prawa do tych świadczeń od zatrudnienia lub ubezpieczenia, to tym samym zastosowanie w realiach niniejszej sprawy znajduje przepis art. 10 § 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72. Dotyczy on koordynacji pomiędzy przepisami krajowych systemów zabezpieczenia społecznego, które nie uzależniają nabycia uprawnień do świadczeń rodzinnych od wykazania aktywności zawodowej, a przesłanki nabycia owych uprawnień upatrują wyłącznie w fakcie zamieszkiwania w państwie członkowskim. Powyższy przepis stanowi, że prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego państwa członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń.

Tak więc celem stworzonego systemu koordynacji jest zapobieganie i przeciwdziałanie sytuacjom kumulacji świadczeń. W żadnym razie stosowanie norm antykumulacyjnych i kolizyjnych nie może prowadzić do pozbawienia osób uprawnionych prawa do świadczeń rodzinnych, przysługujących w miejscu zamieszkania.

W realiach rozpoznawanej sprawy z powyższych regulacji wynika wprost, że dla podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do korekty świadczeń rodzinnych przyznanych na terytorium Państwa polskiego zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych niezbędne było uprzednie dokonanie niespornych ustaleń nie co do podjęcia zatrudnienia przez A. H., a co do wysokości przyznanych jemu świadczeń w okresie, którego dotyczyła decyzja z dnia [...]. Tymczasem, czego nie dostrzega SKO, organ bezrefleksyjnie uchylił decyzję przyznającą świadczenia rodzinne bez badania tożsamości okresów. W ocenie sądu stanowi to działanie bez podstawy prawnej. Co więcej, organ nie poświęcił uwagi rodzajowi świadczenia, wypłacanego na podstawie decyzji uchylonej [...]. Tymczasem dla prawidłowego rozstrzygnięcia, przewidzianego w art. 23a ust. 6 i nast. w zw. z art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ pierwszej instancji winien odnieść się także do kwestii, czy prawo miejsca zatrudnienia przewiduje świadczenia odpowiadające przyznanemu w Polsce świadczeniu pielęgnacyjnemu, aczkolwiek co do zasady porównaniu podlega ogólna kwota przyznanych świadczeń, nie zaś porównywanie wysokości kwot poszczególnych ich rodzajów. Niemniej wyjaśnienia wymagało również, czy ten rodzaj świadczenia , przysługujący rodzicowi niepełnosprawnego dziecka w związku z rezygnacją zatrudnienia dla sprawowania opieki jest w Wielkiej Brytanii kwalifikowany jako świadczenie rodzinne czy z tytułu inwalidztwa i czy podlega takim samym zasadom koordynacji. Prezydent miasta w decyzji z dnia [...] tego problemu nie zauważa.

Powyższe uwagi wskazują na trafność zarzutów skarżącej i niewłaściwe, a co najmniej przedwczesne zastosowanie przepisów art.23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, powołanych w decyzji z dnia [...]. Brak było podstaw do wydania kwestionowanej obecnie przez skarżącą decyzji z [...] tylko dlatego, że mąż skarżącej podjął prace w innym Państwie Członkowskim Jak stwierdzono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 295/11 (niepubl.) - kolizja krajowych systemów zabezpieczenia społecznego następuje dopiero wówczas gdy dochodzi do przyznania świadczeń rodzinnych w ramach systemów zabezpieczenia społecznego dwóch państw członkowskich Unii Europejskiej. Jak zauważa skarżąca i co ustalono już znacznie później niż [...] można mówić o kumulacji świadczeń dopiero do końca grudnia 2009 roku.

Z akt postępowania ponadto wynika, że Marszałek Województwa [...] dopiero w dniu 17 listopada 2009 r. uzyskał stosowne dokumenty informujące o wypłacie od dnia [...] świadczeń rodzinnych A. H. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezpodstawnie powołuje się na ten dokument dla uzasadnienia trafności decyzji Prezydenta Miasta Ł., skoro nie był on znany w dacie wydania kwestionowanego w trybie nadzwyczajnym rozstrzygnięcia. Z całą pewnością zaś Prezydent Miasta Ł. nie dysponował w dacie wydawania kwestionowanej decyzji wiedzą ani o wysokości przyznanych mężowi skarżącej świadczeń, ani o okresie, na który je przyznano, co było niezbędne dla przesądzenia, że możliwe jest zastosowanie regulacji zawartej w art. 23a u.ś.r..

Dlatego też kwestionowanemu rozstrzygnięciu przypisać należy rażące naruszenie prawa sprowadzające się do niewyjaśnienia elementarnych dla trafnego rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, a tym samym wadliwe zastosowanie art. 23a u.ś.r.

Trafnie też skarżąca zarzuca wadliwe zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 32 ust.1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Decyzja przyznająca prawo do świadczenia rodzinnego w konkretnym okresie jest decyzją o charakterze konstytutywnym. W sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do jej uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2011 r. I OSK 1035/11, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawach II SA/Łd1360/11, II SA/Łd 42/12, II SA/Łd 96/12). Decyzja weryfikująca, wydana w oparciu o art. 32 u.ś.r., jest aktem administracyjnym, którego cechą jest to, że wywołuje skutek prawny od momentu wydania lub od momentu wskazanego w jego rozstrzygnięciu co do uzyskanego przez stronę prawa do świadczenia rodzinnego w okresie, gdy strona z tego prawa korzysta. Decyzja taka wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Decyzja ta jest wydawana w nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji ostatecznej, który został przewidziany w u.ś.r., a nie wynika z przepisów tej ustawy, aby mogła działać z mocą wsteczną (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1501/08, Lex nr 554913).

Brak jest więc jakichkolwiek podstaw, by w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. uchylać lub zmieniać decyzję pierwotną z mocą wsteczną (ex tunc). Zasady te dotyczą całej regulacji zawartej w art. 32 u.ś.r., a więc także sytuacji, gdy w grę mogą wchodzić przepisy o koordynacji świadczeń.

W realiach niniejszej sprawy oznacza to również uchylenie przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji przyznającej świadczenie za okres już miniony bez podstawy prawnej.

Z uwagi na powyższe należy dojść do wniosku, iż decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotknięta jest wadą nieważności, jako że wydana została z rażącym naruszeniem prawa (niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, które skutkowało istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.) oraz bez podstawy prawnej. Oparto ją bowiem na przepisach materialnych i procesowych odnoszących się do stanów faktycznych diametralnie odmiennych od stanów występujących w danej sprawie. Ustalony stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw ani do łącznego zastosowania omówionych wyżej przepisów, ani też do samodzielnego zastosowania któregokolwiek z nich.

Wobec tego stanowisko Kolegium o braku podstaw do stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest chybione i wynika z niedostatecznej oceny zgromadzonego na dzień [...] materiału dowodowego i obowiązujących w tym dniu przepisów prawa w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...].

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ zastosuje się do zawartych w uzasadnieniu wskazań.

LP