Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 274/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...]lutego 2020 r. numer [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w [...]z dnia [...]stycznia 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]na rzecz A. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w W. (dalej: "DIAS", "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia A. M. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US", "NUS", "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z [...] stycznia 2020 r. Przedmiotem tych postanowień było uznanie za nieuzasadnione zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego

nr [...]wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 4 i § 5 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1438; dalej jako "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna").

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2018r. o numerze [...], wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (dalej: "wierzyciel"), obejmującego należność z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres 01/2013 - 08/2018 w łącznej kwocie [...] zł należności głównej

z odsetkami za zwłokę.

W celu wyegzekwowania należności objętej wskazanym wyżej tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] listopada 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku Spółdzielczym w S.. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w formie elektronicznej w dniu [...] listopada 2018 r., natomiast zobowiązana przedmiotowe zajęcie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego odebrała [...] grudnia 2018r. Następnie Bank zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia

z uwagi na brak środków na koncie. Z tej przyczyny, zawiadomieniem z [...] grudnia 2018r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącej u jej pracodawcy. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] grudnia 2018r., natomiast zobowiązana przedmiotowe zajęcie odebrała

[...]grudnia 2018 r.

Pismem z [...] grudnia 2018r. skarżąca wystąpiła do NUS z prośbą o odroczenie terminu wykonania obowiązku "...do czasu wyjaśnienia niespełnionych wymogów określających tytuł wykonawczy."

Postanowieniem z [...] grudnia 2018r. Naczelnik US zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne uznając pismo strony jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, do czasu wydania ostatecznego postanowienia

w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Pismem z [...] grudnia 2018 r. skarżąca wniosła skargę na zajęcie, dokonane zawiadomieniem z [...] grudnia 2018 r. podnosząc, że nigdy nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, bo go nie posiada, ponadto nie otrzymała powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego rejestracji odbiornika telewizyjnego. Jednocześnie wystąpiła o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych dokumentów, na podstawie których ustalono zaległy abonament RTV, zwłaszcza umowę rejestracji odbiornika RTV.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Naczelnik US, nie znajdując nieprawidłowości w podjętych czynnościach, oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

Wierzyciel postanowieniem z [...] kwietnia 2019r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny. Postanowienie to po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowieniem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia

[...] czerwca 2019 r. zostało utrzymane w mocy.

W związku z powyższym, Naczelnik US po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, działając na podstawie art. 34 § 1 i 4 w związku z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., postanowieniem z [...] lipca 2019 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez skarżącą na postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącej na to postanowienie DIAS, postanowieniem z [...] września 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż brak skonkretyzowania zarzutów strony z [...] grudnia 2018 r. doprowadził

do wydania przez organ egzekucyjny oraz wierzyciela rozstrzygnięć w różnym zakresie. Skarżąca w zażaleniu podnosi bowiem, że nie posiada i nigdy nie posiadała odbiornika telewizyjnego, a nadto jej zdaniem podpis na wniosku został sfałszowany, czyli występuje przesłanka nieistnienia obowiązku. Wskazał zatem, iż organ egzekucyjny

w celu wyjaśnienia sprawy winien ustalić czy intencją skarżącej był zarzut nieistnienia obowiązku, tak jak odczytał to wierzyciel, czy też zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tak treść zarzutów odczytał organ, a następnie zgodnie

z art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. wydać rozstrzygnięcie.

Naczelnik US ponownie rozpatrując zarzut zgłoszony przez skarżącą,

po wyjaśnieniu zaistniałych w sprawie wątpliwości dostrzeżonych przez DIAS, postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. uznał za nieuzasadniony zarzut zgłoszony

na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu powołał się na wiążące stanowisko wierzyciela w tym zakresie (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej).

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca, występując o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego podniosła, że nie posiada i nigdy nie posiadała odbiornika telewizyjnego. Dodała, że na wniosku o rejestrację odbiornika używanego pod adresem M. ul. L. [...] [...]-[...] S. z [...] grudnia 2000 r., którego kopię otrzymała od Poczty Polskiej S.A. nie widnieje jej podpis. Zdaniem skarżącej podpis ten został bowiem sfałszowany, co jest widoczne nawet bez grafologa. Wskazała, iż skoro nie widnieje na wniosku o rejestrację odbiornika jej podpis i jest nieczytelna pieczątka

(nie wiadomo od którego roku odbiornik był zgłoszony), występuje przesłanka nieistnienia obowiązku.

Dyrektor IAS, postanowieniem z [...] lutego 2020 r., wskazanym na wstępie

i zaskarżonym w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika US. Przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, zobowiązanemu przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów, które w postępowaniu egzekucyjnym są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania, albo gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Określenie przez ustawodawcę 7- dniowego terminu na ich wniesienie, liczonego od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, ma gwarantować skarżącemu możliwość zanegowania postępowania w jego początkowej fazie. Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a., a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy powołał się następnie na treść art. 34 § 1 u.p.e.a., wskazując na wiążące dla organu egzekucyjnego stanowisko wierzyciela. Wskazał także, iż ze specyfiki postępowania egzekucyjnego wynika ograniczony zakres kognicji organu egzekucyjnego przy badaniu jej dopuszczalności, nie jest on bowiem uprawniony

z mocy ww. przepisu do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dodał, że skarżąca skorzystała w sprawie z przysługującego jej uprawnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wnosząc do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej zarzut nieistnienia obowiązku z powodu braku odbiornika RTV i braku jego uprzedniej rejestracji. Dodała, że wniosek rejestrację odbiornika nie został przez nią podpisany, a widniejący tam podpis został sfałszowany.

Zdaniem organu odwoławczego, organ egzekucyjny słusznie wskazując

na wiążące stanowisko wierzyciela wyjaśnił, że nie jest podmiotem uprawnionym

do weryfikacji autentyczności podpisu złożonego w dokumentach. Ciężar wykazania takich okoliczności spoczywa jedynie na zobowiązanej i podlega zgłoszeniu odpowiednim organom ścigania. Zobowiązana nie przedstawiła żadnego dowodu, że powiadomiła o fakcie sfałszowania jej podpisu właściwe organy, ani też nie przedłożyła żadnego dokumentu o wynikach takiego zawiadomienia. DIAS wskazał przy tym,

że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania decyzji, z której wynika podlegający egzekucji obowiązek i nie ma prawnej możliwości zanegowania jej prawidłowości. Administracyjne postępowanie egzekucyjne ma bowiem charakter następczy względem postępowania, w którym dochodzi do określenia lub nałożenia obowiązku. Naczelnik US rozpatrując żądanie strony oparte o podnoszony zarzut nieistnienia obowiązku, określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w zakresie swojego rozstrzygnięcia jest związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu z [...] czerwca 2019 r. (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli wierzyciel nie uznaje zarzutu nieistnienia obowiązku, to rzeczą organu egzekucyjnego jest uznanie tego zarzutu za nie uzasadniony. Zdaniem DIAS, organ ten bowiem nie może w zakresie wypowiedzi wierzyciela dokonywać własnych ustaleń, gdyż sprawa ta może być przedmiotem odrębnego postępowania (por. wyrok NSA z 17 października 2019r.,

sygn. akt I GSK 1385/18).

Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest wymuszenie realizacji nałożonych na zobowiązanego obowiązków w sytuacji, gdy nie zostaną dobrowolnie wykonane. Postępowanie egzekucyjne nie stanowi kontynuacji postępowania administracyjnego, w którym decydowano o istnieniu tego obowiązku i jego nałożeniu, odnosi się do tego art. 29 § 1 u.p.e.a. Obie normy prawne ustanawiają wyraźną granicę między postępowaniem rozpoznawczym a egzekucyjnym oraz zakreślają granice uprawnień organów egzekucyjnych. Relacja między unormowaniem zawartym w art. 29 § 1 u.p.e.a.

a podstawami zarzutów określonymi w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. sprawia więc,

że organ egzekucyjny zobowiązany jest nie uwzględnić zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdy wierzyciel, zajmując merytoryczne stanowisko, nie potwierdzi zasadności stawianych przez zobowiązanego zarzutów

(por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1135/14). Rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy

do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym

(por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2004 r., sygn.

akt FW 4/04, LEX nr 160593; wyroki NSA z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08, LEX nr 512828 i z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05,

LEX nr 289067).

W konsekwencji, DIAS za nieskuteczny zatem uznał zarzut naruszenia treści

art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż wypowiedź wierzyciela była dla organu egzekucyjnego wiążąca. Skoro zatem wierzyciel nie uznał zarzutu nieistnienia obowiązku objętego egzekwowanym tytułem wykonawczym to organ egzekucyjny nie mógł wnikać

w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku, będącego przedmiotem egzekucji. Tym samym wszystkie zarzuty zażalenia organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (dalej także jako "Sąd"), występując o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145

§ 1 pkt 1 p.p.s.a. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:

1) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezzasadne przyjęcie za wierzycielem,

że istnieje obowiązek zapłaty objęty tytułem wykonawczym, w sytuacji gdy skarżąca nigdy nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, zaś znajdujący się w aktach administracyjnych dokument rejestracji nie został nigdy podpisany i złożony przez skarżącą, nadto nie zawiera on miejscowości i daty (pola są puste), zaś na pieczątce Poczty Polskiej data jest niewyraźna, co dodatkowo podważa wiarygodność tego dokumentu,

2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że skarżącej został przesłany indywidualny numer identyfikacyjny, podczas gdy dołączone przez wierzyciela dokumenty tego faktu nie potwierdzają,

3) art. 11 i art. 124 § 2 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia postanowienia przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie skarżąca powtórzyła, że na każdym etapie postępowania podnosiła zarzut sfałszowania jej podpisu na wniosku

o rejestrację odbiornika. Dodała także, iż nigdy nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz nie miała telewizora. W tych okolicznościach zdaniem skarżącej Poczta Polska S.A. jako wierzyciel błędnie oceniła dowody zgromadzone w sprawie i wadliwie przyjęła, iż istniał u skarżącej obowiązek płatności abonamentu RTV. Powołała się następnie na poglądy prawne zawarte

w wyroku WSA w Szczecinie z 25 kwietnia 2018r., sygn. akt I SA/Sz 214/08 i w ich świetle wywiodła, że skoro w realiach rozpoznawanej sprawy wierzyciel, czyli Poczta Polska S.A. nie wykazał faktu istnienia obowiązku opłaty abonamentu RTV w sposób nie budzący wątpliwości to w ocenie skarżącej znaczy, że w niniejszym postępowaniu stanowisko wierzyciela narusza prawo, co z kolei powoduje wadliwość postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru. Organy powinny bowiem przeprowadzić dowód z opinii biegłego grafologa, czego jednak zaniechały.

Końcowo dodała, że wobec powyższego złożyła do Prokuratury Rejonowej R. – Z. w R. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

z art. 270 § 1 k.k. z uwagi, na to iż na wniosku o zarejestrowanie odbiornika widnieje podpis, którego nie nakreśliła. Do skargi dołączyła m.in. egzemplarza zawiadomienia

o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz kserokopię dowodu nadania przesyłki skierowanej do Prokuratury Rejonowej R.-Z. w R..

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sprawowana jest w oparciu

o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134

§ 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż jej argumentacja nie

w pełni jest zasadna.

Sporem w sprawie objęta jest zasadność zgłoszonego przez skarżącą na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia egzekucji należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od 01/2013 do 08/2018 w łącznej kwocie [...] zł należności głównej oraz odsetek od tej należności, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. W ocenie skarżącej brak jest podstaw do uznania, iż jest zobowiązana do uiszczenia powyższej opłaty abonamentowej z uwagi na to, że nigdy nie rejestrowała odbiornika telewizyjnego, a dokument rejestracyjny, na który powołuje się wierzyciel i organ egzekucyjny nie został przez skarżącą podpisany

i złożony.

W ocenie orzekających w sprawie organów brak jest podstaw do uznania zgłoszonego zarzutu za zasadny, albowiem jak wynika ze stanowiska wierzyciela, wyrażonego w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., którym organ egzekucyjny jest związany, rejestracja odbiornika telewizyjnego została zgłoszona na imię i nazwisko skarżącej (A. S., po zmianie nazwiska – M.) wnioskiem z dnia [...] grudnia 2000 r. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) został skarżącej nadany indywidualny numer identyfikacyjny, zawiadomienie o powyższym zostało wysłane w dniu [...] lipca 2008 r.

i nie odnotowano zwrotu korespondencji. Organ odwoławczy podzielił przy tym stanowisko organu egzekucyjnego, iż nie jest uprawniony do weryfikacji autentyczności podpisu złożonego w dokumentach, a ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na skarżącej i podlega zgłoszeniu organom ścigania. Skarżąca zaś nie przedstawiła żadnego dowodu, że powiadomiła o fakcie sfałszowania jej podpisu właściwe organy, ani nie przedłożyła żadnego dokumentu o wynikach takiego zawiadomienia.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Z art. 3 § 1 u.p.e.a. wynika, zaś że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W przepisie tym wyszczególniono zatem dwie kategorie obowiązków: obowiązki wynikające z decyzji lub postanowień właściwych organów i obowiązki wynikające bezpośrednio z przepisów samego prawa, o ile są to obowiązki znajdujące się w zakresie administracji rządowej lub administracji samorządu terytorialnego.

Opłaty abonamentowe są należnościami, które wynikają wprost z przepisów prawa. Wysokość należności z tytułu niezapłaconego abonamentu została określona

w art. 3 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1204; dalej "ustawa o opłatach abonamentowych"). Zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy. Z kolei art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. W myśl art. 3 ust. 4 ww. ustawy, opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna i może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym pierwsza wpłata staje się wymagalna z upływem 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a kolejne wpłaty stają się wymagalne z upływem 25 dnia kolejnych miesięcy. Stąd w przypadku ustalenia, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, określenie w ustawie wysokości należności z tytułu abonamentu oraz terminu płatności, pozwala na stwierdzenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. Stosownie zaś do art.

7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych (wyrok WSA

w Gliwicach z 10 października 2015 r., sygn. akt: I SA/Gl 518/14). Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt: II GSK 1818/14). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu

w placówkach operatora wyznaczonego, którym w okolicznościach niniejszej sprawy jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej. Także zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii

i telewizji (Dz. U. z 2004 r., Nr 253, poz. 2531 oraz z 2005 r., Nr 17, poz. 141) bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (obecnie – opłaty abonamentowej), która podlega wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2878/15 oraz z dnia

22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16 – dostępne w internecie). Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) rejestracji odbiorników należało dokonać w ciągu 14 dni od dnia ich nabycia, zaś dowodem zarejestrowania była imienna książeczka radiofoniczna. W myśl § 4 ww. rozporządzenia posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach

z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/14; dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z § 5 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz.1342) dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia.

Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Powyższe regulacje wskazują, że opłaty abonamentowe wynikają bezpośrednio z przepisu prawa i obowiązek ich zapłaty nie jest poprzedzany stosownym wezwaniem, czy orzeczeniem organu administracji rządowej. Istnienie tego obowiązku występuje

w powiązaniu z zarejestrowaniem i brakiem wyrejestrowania odbiornika.

Przypomnieć także wypada, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 stwierdził, że art. 7 ust. 3 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie są niezgodne z art. 1 oraz z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału mimo, że obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Wynikająca z ustawy egzekucyjnej

(lex generalis) norma ogólna dopuszczająca administracyjną egzekucję obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa tylko, gdy mieszczą się one w zakresie administracji rządowej, zostaje - zgodnie z tzw. regułą kolizyjną porządku treściowego – "uchylona" mocą zawartych w innych ustawach norm szczególnych (leges speciales), przekazujących określone należności pieniężne do egzekucji administracyjnej. Norma szczególna wprowadza wyjątek od normy ogólnej, która nie znajduje zastosowania

w konkretnym wypadku stosowania prawa, a zatem nie stoi na przeszkodzie egzekwowaniu również tych obowiązków, które pozostają poza zakresem administracji rządowej. Taką normę szczególną stanowi art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych ustanawiając wyjątek od normy ogólnej wynikającej z art. 3 u.p.e.a. Pogląd ten dodatkowo uzasadniają publicznoprawny charakter abonamentu i wyraźne upoważnienie do żądania wykonania obowiązku (art. 7 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych). Przesądza to o dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu bez konieczności wydania decyzji czy postanowienia, a jedynie na podstawie przepisu prawa, i to nawet pomimo tego, że obowiązek uiszczania abonamentu nie mieści się

w zakresie administracji rządowej.

Skarżąca po otrzymaniu w dniu [...] grudnia 2018 r. tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2018 r. oraz odsetek za zwłokę w ich uiszczeniu, z zachowaniem terminu

7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (w dniu [...] grudnia 2018 r.), jak to wyjaśniła w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku.

W toku postępowania zarówno przed wierzycielem, organem egzekucyjnym, jak

i w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżąca nieistnienie obowiązku uzasadnia wskazaniem, iż nigdy nie posiadała odbiornika oraz na wniosku o rejestrację odbiornika, na który powołują się wierzyciel i orzekające w sprawie organy nie widnieje jej podpis.

Z powyższego stanowiska skarżącej wynika zatem, iż kwestionuje ona fakt zarejestrowania przez siebie odbiornika telewizyjnego wnioskiem złożonym w dniu

[...] grudnia 2000 r., na który powołują się orzekające w sprawie organy.

Biorąc pod uwagę powyższe wywody, fakt nieotrzymania powiadomienia

o nadaniu numeru identyfikacyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, pozostaje bez wpływu na istnienie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, w przypadku uprzedniej rejestracji odbiornika, także na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów. Z przywołanych wyżej regulacji wynika bowiem, iż istnienie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych przywiązane jest do jego zarejestrowania. Z tego też względu dla uznania istnienia obowiązku, którego dotyczy prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej decydujące znaczenie ma ustalenie czy odbiornik został przez skarżącą zarejestrowany, jak twierdzą orzekające w sprawie organy, czy też nie, jak twierdzi skarżąca, wskazując na sfałszowanie jej podpisu pod wnioskiem o rejestrację odbiornika. Powyższą okoliczność dostrzega zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy oraz wierzyciel, odnosząc się

do zakwestionowania przez skarżącą wiarygodności okazanej przez wierzyciela kopii zarchiwizowanego przez Pocztę Polską wniosku o rejestrację odbiornika. Wierzyciel

w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymującym w mocy postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2019 r. o uznaniu za niezasadny zarzutu nieistnienia obowiązku w trybie art. 34 u.p.e.a., wydanym po rozpoznaniu zażalenia skarżącej wskazuje, iż nie jest uprawniony do weryfikacji podpisu umieszczonego na dokumencie, a udowodnienie tej kwestii leży po stronie skarżącej. W uzasadnieniu postanowienia

z dnia [...] czerwca 2019 r. wskazano jednocześnie, iż w przypadku zgłoszenia sprawy właściwym organom należy Pocztę Polską poinformować o podjętych krokach

i końcowych ustaleniach (str. 2 postanowienia z dnia [...] czerwca 2019 r.). Organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy podzieliły stanowisko wierzyciela, iż nie jest on podmiotem uprawnionym do weryfikacji autentyczności podpisu, a ciężar wykazania takich okoliczności spoczywa na zobowiązanej i podlega zgłoszeniu organom ścigania, skarżąca zaś nie przedstawiła żadnego dowodu na powiadomienie o fakcie sfałszowania jej podpisu właściwe organy, ani nie przedłożyła żadnego dokumentu

o wynikach takiego zawiadomienia. Organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy wskazały jednocześnie na związanie stanowiskiem wierzyciela, wynikające z art. 34 § 1 u.p.e.a. Podzielić należy wywody tych organów, jak i wierzyciela, iż nie są one uprawnione do dokonywania samodzielnej oceny autentyczności podpisu na wniosku

o rejestrację odbiornika, którą to autentyczność kwestionuje skarżąca. Trafnie też wskazywano, iż wykazanie sfałszowania podpisu, na które skarżąca się powołuje należy do skarżącej.

Zauważyć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zdanie pierwsze, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Powyższe nie zwalnia jednak organu egzekucyjnego od wywiązania się z obowiązków jakie na organ egzekucyjny nakładają mające zastosowanie w sprawie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W ocenie Sądu organ egzekucyjny naruszył treść ww. przepisów, a organ odwoławczy tych naruszeń nie usunął. Organy te dostrzegając konieczność wykazania okoliczności sfałszowania dokumentu będącego podstawą stwierdzenia istnienia obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych swoją ocenę

w tym zakresie zawarły w treści wydanych postanowień. Tymczasem zgodnie

z art. 7 k.p.a. i 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. jeszcze w toku postępowania przed organem egzekucyjnym okoliczność ta winna zostać skarżącej wyjaśniona,

z jednoczesnym zakreśleniem terminu na podjęcie stosownych działań, takich jak na przykład zgłoszenie powyższego faktu organom ścigania. Brak tego rodzaju działań doprowadził do sytuacji, iż skarżąca zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa sfałszowania jej podpisu na wniosku o rejestrację odbiornika telewizyjnego, którym się posłużono złożyła dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Faktem jest to, że nie jest znany wynik złożenia tego zawiadomienia, ale nie ulega wątpliwości, że w przypadku ustalenia, iż podejrzenia skarżącej się potwierdzą, okoliczność ta może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest to szczególnie istotne z uwagi na to, że jedyną możliwością w okolicznościach niniejszej sprawy było zgłoszenie zarzutu egzekucyjnego, co jest możliwe jedynie w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, z której to możliwości skarżąca skorzystała. Wobec bowiem powstania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych

z mocy prawa nie była w tym przedmiocie wydawana decyzja administracyjna i nie było prowadzone postępowanie, w którym skarżąca mogłaby przedstawić swoje stanowisko co do istnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i dochodzonych należności. Kontroli sądowoadministracyjnej nie podlegało także postanowienie wierzyciela, wydane w trybie art. 34 u.p.e.a. Art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. zmieniony został przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U. z 2015, poz. 658) zmieniającej tą ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r. i miał zastosowanie w takim brzmieniu w niniejszej sprawie, w ten sposób, że na jego podstawie wyłączono możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień wierzyciela

o niedopuszczalności zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Brak możliwości dokonania kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia wierzyciela z dnia [...] czerwca 2019 r. dla zachowania ochrony praw skarżącej należy uznać zasadność zastosowania

w odniesieniu do postanowienia wierzyciela w przedmiocie jego stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu art. 133, art. 134 i art. 135 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt II FSK 2024/17, LEX Nr 2687382). Sąd nie uznał za zasadne uchylenie postanowienia wierzyciela z dnia

[...] czerwca 2019 r. i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r., albowiem w przypadku braku dowodów na poparcie twierdzeń skarżącej co do braku autentyczności wniosku o rejestrację odbiornika okaże się ono prawidłowe.

W przypadku zaś zgromadzenia dowodów mających wpływ na odmienną ocenę tej okoliczności, czy wydania orzeczenia, z którego brak autentyczności wniosku

o rejestrację będzie wynikać, stanowisko wierzyciela może ulec zmianie, chociażby

z wykorzystaniem trybu z art. 145 § 1 pkt 1 lub 5 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art.

18 u.p.e.a. Zauważyć przy tym należy, iż wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 – 3 i 5 – 8 k.p.a. następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny winien uwzględnić powyższe wywody i w prowadzonym postępowaniu zgodnie z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. podjąć wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

W zainteresowaniu organu egzekucyjnego winno pozostawać z jakim skutkiem zostało złożone przez skarżącą zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

W myśl art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. należy także informować skarżącą

o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie nieistnienia obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, udzielać niezbędnych wyjaśnień

i wskazówek, pozwalających na podjęcie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji orzekając jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Wskazana w punkcie 2 wyroku kwota stanowi uiszczony przez skarżąca wpis sądowy.