Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 478/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 240 par5. 1, art. 241 par. 2, art. 245
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.),, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

I SA/Ke 478/12

Uzasadnienie

1.1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2012 r nr [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S.-K. odmawiającą A. N. wznowienia postępowania podatkowego w przedmiotowej sprawie.

1.2. W dniu 13 grudnia 2011 roku A. N., wraz z mężem K. N., jako Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." Spółka Cywilna K. N., A. N., zwróciła się do prezydenta Miasta S.K. o wznowienie, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: ordynacja podatkowa), postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazała, że wydając przedmiotową decyzję organ naruszył art.240§1 pkt.1 i 2 ordynacji podatkowej. Podnosiła, że decyzja została wydana na nieistniejącą spółkę.

1.3. Prezydent Miasta S.-K. postanowieniem z dnia [...]r. [...] wyznaczył Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu "A." Spółce cywilnej K. J. N. i A. S. N. 7 dniowy termin do wypowiedzenia się w związku ze złożonym wnioskiem o wznowienie.

Następnie organ pierwszej instancji [...]2012 r. wydał decyzję [...]. w której odmówił wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nr [...]z dnia [...]2011 r. w sprawie określenia Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu "A." spółka cywila K. J. N. i A. S. N. z siedzibą w S. ul. P. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2006 kwocie [...]zł.

1.4. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że w uzasadnieniu organ podatkowy I instancji wskazał, że nowe dowody złożone w postępowa wyjaśniającym nie stanowią podstawy do zmiany podmiotu podatku od nieruchome położonej w S.-K. przy ul. R., bowiem dowody te nie przeniosły prawa wieczystego użytkowania własności budynków na Przedsiębiorstwo Wielobranżowe s.c. A. zakład Pracy Chronionej K.N., M. N., A. N., ocenie organu podatkowego w S.-K. decyzja podatkowa [...]z dnia [...]2011 wydana jest na spółkę, która istnieje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpatrując odwołanie strony nie stwierdziło podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, bowiem rozstrzygniecie organu podatkowego I instancji jest co do zasady prawidłowe.

Wskazało, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada ogólna trwałości decyzji podatkowych ustanowiona w art. 128 ordynacji podatkowej. Treścią zasady ogólnej trwałość ostatecznych decyzji podatkowych jest to, że mogą one być wzruszane tylko przez właściwy organ podatkowy i w przypadkach wprost unormowanych w przepisach postępowania podatkowego. Ustawodawca dopuszcza zatem możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowy w których będzie można dokonać wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych. Zostały one enumeratywnie wymienione w ordynacji podatkowej.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie, do organu podatkowego I instancji w S.-K. wpłynął w dniu 13.12.2011 r. wniosek K. N. oraz A. N. o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego wydania decyzji podatkowej nr [...]z dnia [...].2011 r. i uchylenie decyzji, ponieważ w ocenie wnioskujących została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 210 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

We wniosku wskazano, że decyzja podatkowa została wydana na spółkę, która nie istnieje. Podniesiono ponadto, że od 2006r. spółka prowadzi działalność pod nazwą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. s.c. K. N., M. N., A. N..

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie zawierał podstawy wznowienia zawartej w treści zapisu art. 240 § 1 ordynacji podatkowej

i tym samym rozstrzygniecie organu podatkowego I instancji ( w takim stanie faktycznym sprawy, przy tak sformułowanym wniosku stron) co do istoty jest prawidłowe.

Organ podatkowy I instancji S.-K. rozpatrując złożony wniosek wydał obecnie zaskarżoną decyzję orzekająca o odmowie wznowienia postępowania podatkowego oraz decyzję z tej samej daty i o tym samym numerze w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S.-K. z dnia [...]2011 r. [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2006 w kwocie [...]zł. z nieruchomości położonej w S.-K. przy ul. R.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że żądanie wznowienia postępowania przez stronę wszczyna, z chwilą jego doręczenia organowi podatkowemu (art. 165 § 3), postępowanie wstępne, tzw. wznowieniowe. W toku tego postępowania organ podatkowy ogranicza się do badania, czy:

- żądanie pochodzi od strony lub od organizacji społecznej, która uczestniczyła w postępowaniu zwyczajnym na prawach strony (art. 133a § 1-3).

- strona ma zdolność do czynności prawnych,

- żądanie dotyczy postępowania zakończonego decyzją lub postanowieniem

- kwestionowana decyzja lub postanowienie mają charakter ostateczny,

- w żądaniu wskazano podstawę wznowienia,

w przypadku żądania na podstawie pkt 4 i 8 § 1 art. 240 zachowano miesięczny termin.

Niespełnienie choćby jednej z wymienionych przesłanek uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania (art. 243 § 3).

W ocenie organu wniosek o wznowienie postępowania w sprawie nie wskazały w żądaniu podstawy wznowienia. Z treści skierowanego do organu podatkowego w S.-K. wniosku stron z dnia 13.12.2011 r. wynika, iż cyt. "wydając decyzję nr. [...] organ podatkowy rażąco naruszył przepisy Ordynacji podatkowej tj.art.240 § 1 pkt 1 i 2" jednakże tak sformułowany wniosek nie zakreślił żadnej wynikająca z treści art. 240 § 1 ordynacji podatkowej.

Organ podatkowy w S. –K. nie badając, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne odmówił wznowienia postępowania podatkowego w przedmiotowej sprawie i kolejna decyzją z tego samego dnia odmówił uchylenia ostatecznej decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S.-K. z dnia [...]2011 r. [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2006 w kwocie [...]zł. z nieruchomości położonej w Skarżysku-Kamiennej przy ul. R..

Z treści decyzji wynika, że organ podatkowy mimo wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania ponownie przeprowadził postępowanie podatkowe badając merytorycznie zasadność swojej decyzji ostatecznej, do czego nie był uprawniony.

W ocenie Kolegium dopiero postanowienie o wznowieniu postępowania otworzyło by fazę postępowania określaną jako postępowanie wznowione, w odróżnieniu od postępowania wznowieniowego (wstępnego), które toczy się do chwili wydania wspomnianego postanowienia. Dopiero w tej fazie dopuszczalne jest badanie, czy zachodzą wskazane przez stronę podstawy wznowienia.

Obok badania podstaw, przedmiotem postępowania jest rozstrzygnięcie istoty sprawy. Wskazał, że postępowanie wznowieniowe może być poświęcone jedynie zbadaniu i ocenie, czy w danej sprawie występują ustawowe przesłanki do wznowienia, określone w powołanym przepisie Ordynacji podatkowej.

2.1. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. N. (dalej zwana skarżąca) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania podatkowego art.240§1 okt.1,2,5 ordynacji podatkowej.

2.2. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja ostateczna organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa podatkowego i karnego i naruszyła ważny interes podatników. Został naruszony art. 240 §1 pkt. 1, 2, 5, art. 210 §1 pkt. 3, art. 21 §1 ordynacji podatkowej, art. 6 pkt. 6 ustawy o podatkach i opłatach z dnia 12.01.1991 jak również przekroczono przepisy kodeksu karnego art. 231 §1, art. 271 §1. Podnosiła, że decyzja została wydana na spółkę która przestała istnieć 28 stycznia 2006 roku.

2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje.

3.1. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez stronę skarżącą decyzję Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

3.2. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 243 ordynacji podatkowej, w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji.

Z powyższego wynika, że organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania. Dopiero w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wznowienia postępowania wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania.

Organ rozpoznając dopuszczalność wznowienia postępowania, winien zbadać czy wskazana została przesłanka określona w art. 240 § 1 ordynacji podatkowej i czy został zachowany termin wniesienia żądania wznowienia postępowania określony w art. 241 § 2 ordynacji podatkowej. Jest to etap wstępny, w którym nie bada się istnienia wskazanej przesłanki wznowienia postępowania. Istnienie przesłanki wskazanej w żądaniu o wznowienie postępowania może dopiero zostać rozpoznane w drugim etapie postępowania dotyczącego wznowienia postępowania, to jest po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 243 § 1 ordynacji podatkowej ( zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2006 r. I SA/Po 1315/05 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Natomiast decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, decyzja taka może być wydana wtedy, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia. Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i występuje potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje (wyrok NSA z dnia 8 lipca 1997 r., SA/Rz 606/96, "Samorząd Terytorialny" 1997, nr 11, poz. 62, z glosą Z. Czarnika i R. Sawuły - zob. Henryk Dzwonkowski Komentarz ABC 2003 do art.243 ustawy-ordynacja podatkowa).

Stwierdzenie czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego w trybie art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej. Dopiero w tej fazie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania dopuszczalne jest badanie, czy zachodzą wskazane przez stronę podstawy wznowienia ( zob. wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2008 III SA/Wa 2592/08).

W ocenie Sądu decyzja o odmowie wznowienia postępowania nie może być wydana z powodu braku przesłanek pozytywnych wyliczonych enumeratywnie w art. 240 § 1 pkt 1-8 Ordynacji podatkowej.

Ustalenie, czy w sprawie wystąpiła, czy też nie przesłanka do wznowienia postępowania może nastąpić dopiero w drugim etapie postępowania w sprawie wznowienie postępowania, tj. po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, co jednoznacznie wynika z treści art. 243 § 2 ordynacji podatkowej (postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy).

Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 243 § 1 i 2 ordynacji podatkowej i muszą być zawarte w decyzji wydanej na podstawie art. 245 ordynacji podatkowej, a nie w decyzji wydanej na podstawie art.243§3 ordynacji podatkowej (zob. wyrok WSA w Krakowie z 10 października 2007 roku I SA/Kr 1117/06).

3.3.W niniejszej sprawie organ I instancji, co trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na treść art. 243§3 ordynacji podatkowej w sposób nieprawidłowy, nie analizując czy zostały spełnione przesłanki formalne, odmówił wznowienia postępowania. Jednocześnie ponownie przeprowadził postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie.

Nie sposób jednak zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że pomimo takiego procesowania przez organ I instancji i tak należało wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania, albowiem wniosek nie zawierał podstawy wznowienia zawartej w treści zapisu art.240§1 ordynacji podatkowej.

W złożonym wniosku skarżąca wskazała, że należy wznowić postępowanie na podstawie art.240§1 ordynacji podatkowej z uwagi , że "organ podatkowy rażąco naruszył przepisy ordynacji podatkowej tj.art.240§1 pkt.1 i 2" Nie można zatem twierdzić, że wniosek nie zawierał podstawy wznowienia, nawet jeżeli skarżąca akcentowała, że jej zdaniem doszło do wydania decyzji na nieistniejącą spółkę. Taki jest, w ocenie skarżącej, rezultat wydanego rozstrzygnięcia. Rezultat, który biorąc pod uwagę wskazane przez skarżącą przepisy, miałby być spowodowany tym, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, czy też decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.

Z tych też względów organ I instancji winien wydać zgodnie z art.243§1 ordynacji podatkowej postanowienie o wznowieniu postępowania.

Następnie zgodnie z art. 243 § 2 ordynacji podatkowej ustalić, czy rzeczywiście w sprawie zachodzi którakolwiek ze wskazanych w art. 240 § 1 ordynacji podatkowej podstaw wznowienia postępowania, a w razie pozytywnego wyniku tych czynności, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (por.: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Oficyna Wyd. UNIMEX Wrocław 2010 r., str. 996 - 999).

3.4. W tym stanie rzeczy decyzje obu instancji jako wydane z istotnym dla wyniku sprawy naruszeniem przepisów normujących tryb postępowania w sprawie wznowienia postępowania (Dział III, rozdział 17 Ordynacji podatkowej) należało wyeliminować z obrotu prawnego.

3.5. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o wznowienie postępowania organ I instancji po uprzednim wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, powinien przedstawione w nim okoliczności poddać analizie i ocenie pod kątem wystąpienia przesłanek z art.240§1 pkt.1 i 2 Ordynacji podatkowej. Po przeprowadzeniu postępowania, w zależności od jego wyników organ winien wydać decyzję przewidzianą w art.245 ordynacji podatkowej.

3.6. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 p.p.s.a.O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152 p.p.s.a.