Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 478/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2007-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 39, 8,77, 81,7, 10 par.1, 71,145 par.1 pkt 4,
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.145 par.1 pkt 1 lit. b ,152, 135,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2007r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...] . nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania S.M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w dniu 29 marca 2005r. wpłynął do Biura Powiatowego AR i MR wniosek S.M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. W dniu 28 kwietnia 2005r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku, w której zgłosił do płatności piętnaście działek rolnych o łącznej powierzchni 11,03 ha oznaczonych we wniosku literami od A do N, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach 48, 49, 114, 167, 195 w obrębie R, w gminie S. (powiat [...], województwo[...] ). W zmianie do wniosku zadeklarował : na działce A -1,80 ha lucerny z koniczyną, na B - 0,25 ha pszenicy, C - 0,70 ha koniczyny, D - 0,82 ha trwałego pastwiska, E 0,25 ha pszenicy, F - 0,26 ha buraków cukrowych, G - 1,65 ha trwałego pastwiska, H - 0,93 ha pszenicy, I - 0,38 ha ziemniaków, J-0,84 ha owsa, K - 0,74 ha buraków cukrowych, L - 0,83 ha jęczmienia, Ł - 0,66 ha pszenicy, M - 0,52 ha buraków cukrowych, N - 0,40 ha pszenżyta.

W dniu 30 września 2005r. w gospodarstwie rolnym S.M. przeprowadzono kontrolę, która wykazała:

na działce ewidencyjnej nr[...]działki rolne: A - 0,76 ha roślin motylkowatych drobnonasiennych, B - 0,30 ha pszenicy, dla działki rolnej C stwierdzono 0,70 ha uprawy roślin motylkowatych drobnonasiennych położonych na innej działce ewidencyjnej niż zdeklarowana w formularzu - producent zadeklarował, że przedmiotowa działka rolna jest położona na działce ewidencyjnej nr [...], a stwierdzono, że jest ona położona na działce ewidencyjnej nr 48,

- na działce ewidencyjnej nr [...] działki rolne: D - 0,70 ha deklarowanej uprawy i E -0,30 ha deklarowanej uprawy,

- na działce ewidencyjnej nr [...] kontrola stwierdziła działkę rolną F- 0,26 ha deklarowanej uprawy, a w stosunku do działki G stwierdzono, że działka nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.,

- na działce ewidencyjnej nr [...] inspektorzy terenowi stwierdzili: dla działki rolnej H

- deklarowaną uprawę na powierzchni 0,82 ha, dla I - deklarowaną uprawę na powierzchni 0,30 ha, J - stwierdzono deklarowaną uprawę na powierzchni 1,21 ha, K - 0,82 ha deklarowanej uprawy, L - 0,57 ha deklarowanej uprawy.

Organ wskazał, że S.M. był obecny podczas kontroli, co potwierdził podpisem na formularzu protokołu, którego kopia została mu przekazana bezpośrednio przy kontroli. Producent nie wniósł do przedmiotowego protokołu żadnych uwag.

W dniu 13 listopada 2006 r. w gospodarstwie rolnym S.M. została przeprowadzona kontrola przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego. W obecności producenta pomierzyli działki rolne A, B, F, G, a następnie dnia 11 grudnia 2006 r. wykonano pomiary działek rolnych C, D, E bez udziału producenta rolnego. Działek rolnych H, I, J, K, L nie mierzono powtórnie, przyjęto dla nich wyniki kontroli z dnia 30 września 2005 r.

W wyniku tej rekontroli inspektorzy terenowi stwierdzili, że:

- na działce ewidencyjnej nr [...] znajdują się dwie uprawy: rośliny motylkowate drobnonasienne oraz jęczmień, które zostały zadeklarowane w formularzu zmiany do wniosku z dnia 28 kwietnia 2005 r. jako działki rolne A (1,80 ha koniczyny) i B (0,25 ha pszenicy), na podstawie pomiarów stwierdzono, że powierzchnia działki rolnej A wynosi 1,42 ha, a działki rolnej B 0,16 ha,

- na działce ewidencyjnej nr [...] nie stwierdzono działki rolnej C – koniczyna, zgodnie z danymi z protokołu nie została ona zlokalizowana, na danej przedmiotowej działce ewidencyjnej zmierzono działki rolne D i E, dla działki rolnej D stwierdzono powierzchnię 0,61 ha, a dla E 0,39 ha,

- na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono działkę rolną F - 0,26 ha

deklarowanej uprawy, oraz stwierdzono, że na działce rolnej G nie jest prowadzona

działalność rolnicza.

Kopię protokołu producent otrzymał w dniu 13 listopada 2006 r. Kopię protokołu po kontroli z dnia 11 grudnia 2006 r. przekazano S.M. drogą pocztową w dniu 18 grudnia 2006 r.

W dniu 30 maja 2007 r. dokonano poprawy protokołu z czynności kontrolnych z dnia 13 listopada 2006 r., uwzględniając dane zawarte we wniosku z dnia 28 kwietnia 2005 r. Kopia przedmiotowego protokołu została przekazana producentowi za pośrednictwem poczty.

Uzasadniając odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej na 2005 rok organ powołał się na treść art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, stosownie do której, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie dla jednolitej płatności obszarowej, że ustalona różnica między zadeklarowanym a rzeczywistym obszarem przekracza 3 % lecz nie więcej niż 30 %, to kwota jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar jest pomniejszana w przedmiotowym wniosku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli różnica ta przekracza 30 % wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. S.M. ubiegał się o jednolitą płatność obszarową do działek rolnych o łącznej powierzchni 11,03 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych uprawnionych do jednolitej płatności obszarowej wynosi 8,14 ha. Ponieważ zawyżenie powierzchni działek rolnych we wniosku S.M. wyniosło 35,50 % w stosunku do powierzchni stwierdzonej, skutkowało to odmową przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2005.

Odnosząc się z kolei do kwestii odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej na 2005 rok organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 - w przypadku uzupełniających płatności obszarowych, jeśli różnica między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, żadna pomoc obszarowa nie zostanie przyznana. S.M. zadeklarował do uzupełniającej płatności obszarowej działki rolne o łącznej powierzchni 9,13 ha. W wyniku kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej ustalono, że uprawnione do uzupełniającej płatności są działki rolne o łącznej powierzchni 6,24 ha. Zawyżenie powierzchni działek rolnych zgłoszonych do uzupełniającej płatności obszarowej we wniosku S.M. wyniosło 46,31 % w stosunku do powierzchni stwierdzonej, co uzasadniało odmowę przyznania uzupełniającej płatności obszarowej na 2005 rok.

Organ wskazał, że rozpatrując sprawę uwzględniono zmiany zawarte we wniosku z dnia 28 kwietnia 2005 r. W przedmiotowej zmianie S.M. dodał do wniosku działkę ewidencyjną nr 195 oraz położone na niej działki rolne: Ł - 0,66 ha pszenicy, M - 0,52 ha buraków cukrowych, N - 0,40 ha pszenżyta, oraz zmienił powierzchnie następujących działek rolnych: D z 0,70 ha na 0,82 ha, H z 0,82 ha na 0,93 ha, I z 0,30 ha na 0,38 ha, J z 1,21 ha na 0,84ha, K z 0,82 ha na 0,74 ha, L z 0,57 ha na 0,83 ha. Odnosząc się do kwestii nie ujęcia w protokole z czynności kontrolnych dodanych w zmianie do wniosku działek rolnych Ł, M i N organ wyjaśnił, że działki te nie były mierzone, ale zgodnie z sekcją XII "Uwagi" protokołu z czynności kontrolnych, nr dokumentu[...], za powierzchnię stwierdzoną tych działek rolnych przyjęto powierzchnię zgłoszoną do płatności we wniosku z dnia 28 kwietnia 2005 r.

Ponieważ w odwołaniu S.M. znalazły się zarzuty dotyczące działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] Dyrektor ARiMR podniósł, że przeprowadzone kontrole dały podstawę od przyjęcia, że cała uprawa roślin motylkowatych drobnonasiennych zgłoszona do płatności położona na działce ewidencyjnej nr [...] stanowi jedną działkę rolną A, której zmierzona powierzchnia wynosi 1,42 ha, natomiast działka rolna C nie została zlokalizowana i skontrolowana, co skutkowało przyjęciem dla tej działki powierzchni 0 ha. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy co do działki rolnej G organ wskazał, że podczas pierwszej kontroli w dniu 30 września 2005 r. inspektorzy stwierdzili, że działka rolna G nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. Ponowna kontrola przedmiotowej działki rolnej przeprowadzona w dniu 13 listopada 2006 r. wykazała, że na działce nie jest prowadzona działalność rolnicza. Zgodnie z uwagami inspektora działka jest częściowo zalesiona, znajdują się tam sadzonki brzozy i sosny (około trzyletnie), na części działki znajdują się samosiewy kilkuletnie, a na pozostałej powierzchni budynki i plac manewrowy.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że podczas kontroli przeprowadzonej 30 września 2005 r. S.M. był obecny i złożył podpisy na protokole z czynności kontrolnych. O kontroli w dniu 13 listopada 2006r., w trakcie której inspektorzy terenowi dokonali pomiarów działek A,B,F,G wnioskodawca został powiadomiony telefonicznie. Kontrolę działek C, D, E przeprowadzono 11 grudnia 2006 r. i fakt ten odnotowano w sekcji XII protokołu. Zamieszczono tam również informację, że pomiar tych trzech działek odbył się bez udziału producenta i że dla działek rolnych H, I, J, K, L przyjęto wyniki z kontroli przeprowadzonej 30 września 2005 r. Protokół ten przekazano wnioskodawcy przesyłką pocztową nadaną 18 grudnia 2006r. Dokonując poprawy protokołu z kontroli przeprowadzonej 13 listopada 2006r. w formularzu nie zmieniono ustaleń dotyczących pomierzonej powierzchni, doprowadzono tylko do zgodności kolumny 67 formularza kontroli działek rolnych z danymi formularza zmiany do wniosku z dnia 28 kwietnia 2005 r.

Na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR S.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wyjaśnił, że składając wnioski o dopłaty nieświadomie ujął w nich wszystkie pastwiska. Pastwiska te użytkowane były rolniczo – część była wykaszana na siano, na części wypasane było bydło. Zostało to wykazane we wnioskach o dopłaty zarówno za rok 2004 jak i 2005. Skarżący wskazał, że:

- działka ew. nr [...]o powierzchni 2,50 ha , w tym 0,45 ha to stary las, ok.0,80 ha to lucerna (od około siedmiu lat), przy czym w chwili obecnej około 0,15 ha porośnięte samosiejkami, 0,76 ha to zasiewy , i 0,3 ha wyrejestrowane,

- działka ew. nr [...] o powierzchni 2,56 ha, w tym 0,79 ha to stary las, 0,70 ha to pastwisko pokryte samosiejkami, oznaczone we wniosku na 2005r. jako działka rolna D, 0,70 ha to uprawy drobnolistne motylkowe ( różne wieloletnie koniczyny z lucerną) oznaczone we wniosku na 2005r. jako działka C, oraz 0,25 ha grunt orny z pszenicą , zaznaczony jako działka E,

- działka ew. nr [...] o powierzchni 2,47 ha, zabudowana na powierzchni 0,11 ha, 0,3 ha stanowi grunt siewny i orny, 0,25 ha stanowi stary las, 1,65 ha to pastwisko z drzewami owocowymi i posianą trawą, gdzie wypasane jest bydło,

- działka ew. nr [...] o powierzchni 3,72 ha w całości pokryta jest uprawami rolnymi , w 2005r. oznaczono na niej działki rolne H, I, J, K, L,

- działka ew. nr [...] również w całości pokryta jest uprawami rolnymi, oznaczono na niej działki Ł, M, N.

Skarżący podniósł, że składając korektę do wniosku w dniu 28 kwietnia 2005r. ujął tylko zmianę co działki nr [...] o powierzchni 1,58 ha . Żadnych innych zmian nie wprowadzał, bowiem wszystkie działki rolne były zgodne z zadeklarowanym stanem faktycznym.

Odnosząc się do kontroli z dnia 30 września 2005r. S.M. wskazał, że był przy niej obecny, ale nie był o niej powiadomiony wcześniej. Ponadto w kontroli uczestniczył jeden inspektor, a nie jak wynika to z protokołu – dwóch. Następnie skarżący wskazał, że działka rolna G, ew. nr [...] jest zalesiona nie na powierzchni 1,65 ha, a na powierzchni 0,30 ha. Z kolei działka nr ew. [...]o powierzchni 1,58 ha nie została ujęta w protokole. Na działce ew. nr [...] oznaczonej jako działka A ujęto tylko koniczynę na powierzchni 0,76 ha, pominięto zaś uprawę lucerny na powierzchni około 0,80 ha.

W trakcie kontroli z dnia 13 listopada 2006r. inspektorzy skontrolowali jedynie działki nr[...]i[...], natomiast odmówili kontroli działki [...] i innych, o co wnioskował skarżący. Na działce nr [...] inspektorzy odnotowali plac manewrowy, przy czym S.M. wyjaśnił, że dopiero po wyrejestrowaniu całej działki z dopłat w dniu 2 czerwca 2006r. wyrwał część drzew owocowych z działki i na powierzchni około 0,15ha urządził plac manewrowy. W protokole nie został ujęty fakt od kiedy istnieje tenże plac. Ponadto skarżący kwestionując prawidłowość przeprowadzonych czynności kontrolnych i nierzetelność protokołów zarzucił, że nie był obecny przy kontroli w dniu 12 grudnia 2006r., kiedy kontrolowana była działka ew. nr [...]i nie stwierdzono na niej działki C o powierzchni 0,70 ha.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, co do kontroli z dnia 13 listopada 2006r. organ wyjaśnił, że kontrola na miejscu w tym dniu została przeprowadzona na działkach rolnych, do który strona postawiła zarzuty w odwołaniu z dnia 4 sierpnia 2006 r. Bezzasadne są też zarzuty dotyczące podrobienia podpisów wnioskodawcy na protokole z czynności kontrolnych z dnia 13 listopada 2006 r. W ocenie organu świadczy o tym fakt, że S.M. był obecny podczas kontroli działek A, B, F i G i podpisał protokoły z powyższych czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu proces decyzyjny organów obu instancji dotknięty jest wadami procesowymi uzasadniającymi wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego, jaki i poprzedzającego go rozstrzygnięcia.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia zgodności wielkości zadeklarowanego we wniosku areału działek rolnych ze stanem faktycznym na gruncie, co warunkuje przyznanie wnioskowanej formy wsparcia. Wyjaśnieniu tego stanu miały służyć w szczególności kontrole przeprowadzone na gruncie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że wszystkie czynności kontrolne na gruncie odnosiły się do danych ujętych we wniosku skarżącego z 29 marca 2005r. natomiast powinny odnosić się do danych ujętych we wniosku po dokonanych zmianach z dnia 28 kwietnia 2005r.

Pierwsza kontrola, w której uczestniczył wnioskodawca, odbyła się 30 września 2005r. Jej wynik wykazał nieprawidłowości w zakresie działek A i G, gdzie stwierdzono odpowiednio zawyżenie deklarowanej wielkości działki oraz brak rolniczego użytkowania działki. Następnie w związku z podważeniem tego wyniku kontroli przez wnioskodawcę przeprowadzono kolejną kontrolę 13 listopada 2006r., w której także uczestniczył wnioskodawca. Z zapisów protokołu z tej kontroli wynika, że dokonano kontroli działek od A do G. W uwagach inspektorów terenowych w sekcji XII wskazano, że dla działek rolnych H, I, J, K, L obowiązują wyniki z 30 września 2005r. Stwierdzono tam również (w formie dopisku), że kontrolę działek rolnych C, D, E wykonano 11 grudnia 2006r. bez udziału producenta rolnego.

Tym samym, po pierwsze, należy stwierdzić, że treść tego protokołu nie oddaje w sposób prawidłowy przebiegu czynności, w których uczestniczył wnioskodawca S..M. . Ze stwierdzeń organu odwoławczego (niepotwierdzonych dowodem doręczenia – vide art. 39 Kpa) wynika, że protokół po korekcie został przekazany wnioskodawcy. Nawet przyjmując zaś, że takowe doręczenie nastąpiło, to bezspornym jest, że wnioskodawca nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych dotyczących działek C, D, E. Strona została więc pozbawiona prawa udziału w tym stadium postępowania, czym naruszono jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art.10 Kpa.

Przepis art. 25 cyt. wyżej Rozporządzenia nr 796/2004 stanowi, że kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do minimum. Przepis ten nie pozbawia jednak strony prawa do uczestniczenia w prowadzonych czynnościach kontrolnych. W aspekcie niniejszej sprawy jest to tym bardziej znamienne, że skarżący uczestniczył (uprzednio zawiadomiony telefonicznie) w czynnościach kontrolnych w dniu 13 listopada 2006r. Jego udział w kolejnych czynnościach kontrolnych był więc tym bardziej pożądany ze względu na to że kontrola ta miała na celu wyjaśnienie eksponowanych przez wnioskodawcę zastrzeżeń. Nie można więc zaakceptować faktu, że kontrola działek C, D i E odbyła się bez udziału producenta w innym terminie, o czym zawarto jedynie informację (dopisek) w protokole z 13 listopada 2006r.

Tym samym mając na względzie istotne rozbieżności, co do wielkości działek A i C wnioskodawca został pozbawiony możliwości uczestniczenia w kontroli m.in. działki C, dokonanej podczas kontroli działek C, D i E w dniu 11 grudnia 2006r. Za wystarczającą ochronę realizacji praw procesowych strony nie można uznać faktu doręczenia (co nie znajduje potwierdzenia w materiale sprawy) poprawionego protokołu, który faktycznie potwierdza czynności jakie się odbyły z udziałem wnioskodawcy 13 listopada 2006r., a nie bez niego w dniu 11 grudnia 2006r. Zwrócić też należy uwagę na swego rodzaju brak konsekwencji w działaniu organu. Skoro bowiem organ dopuścił wnioskodawcę do udziału w czynnościach kontrolnych w dniu 13 listopada 2006r. to nie znajduje uzasadnienia przeprowadzenie niejako dodatkowej kontroli bez udziału wnioskodawcy 11 grudnia 2006r. Przy czym wnioskodawca cały czas eksponował swe zastrzeżenia do przebiegu i wyniku kontroli, więc jego nieobecność z pewnością nie przyczyniła się do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Takie zachowanie godzi też bez wątpienia w wyrażoną w art. 8 Kpa zasadę pogłębiania zaufania do działania organów administracji.

W świetle powyższego, jak również biorąc pod uwagę okoliczność podkreślaną przez skarżącego, tj. rozbieżności, co do powierzchni działek należy stwierdzić, że rozstrzygnięcia organów obu instancji wydane zostały także z naruszeniem prawa procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 77 i art.81 Kpa w związku z art. 7 Kpa. Formułowanych przez skarżącego zastrzeżeń nie próbowano bowiem wyjaśnić przy jego udziale. Kopię protokołu z czynności kontrolnych po wprowadzonych korektach nadano do strony w formie przesyłki poleconej 30 maja 2007r. (brak dowodu doręczenia), a już 1 czerwca 2007r. podjęto decyzję w I instancji.

Tym samym wbrew zapisom art.10 ( 1 Kpa organ nie zapewnił stronie czynnego udziału w tym stadium postępowania i nie zawiadomił ponadto o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona zaś ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymanie się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego wyjaśnienia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie potwierdza naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Zasada gwarantująca stronom możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji odnosi się do wszystkich dowodów i materiałów bez względu na to z czyjej inicjatywy są one przeprowadzone lub zbierane. Naruszenie tej zasady stanowi kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania. Należy mieć również na uwadze treść art. 81 Kpa zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów.

Po drugie, wśród niezbędnych wymogów formalnych protokołu art.68 Kpa wymienia to, aby z niego wynikało kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że protokół nie spełniający tych wymogów nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy. Stosownie natomiast do art.71 Kpa, który określa możliwe ingerencje w treść protokołu, skreśleń i poprawek w protokole należy tak dokonywać, aby wyrazy skreślone i poprawione były czytelne. Skreślenia i poprawki powinny być stwierdzone w protokole przed jego podpisaniem. W przypadku, gdy pojawią się po podpisaniu protokołu, należy je poprawić, w protokole zamieścić omówienie i uzyskać podpisy wszystkich uczestników protokołowanej czynności również pod tym omówieniem. Przy czym znamiennym jest, że stosownie do treści art. 28 ust.1 cyt. wyżej Rozporządzenia nr 796/2004 z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Raport taki wykazuje m.in. skontrolowane programy pomocy i wnioski, osoby obecne przy kontroli oraz sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, wyniki pomiarów każdej zmierzonej działki i zastosowane metody pomiaru.

W świetle powyższego w niniejszej sprawie nie sporządzono protokołu (raportu) z kontroli z dnia 11 grudnia 2006r., a jedynie naniesiono wzmiankę na protokół z dnia 13 listopada 2006r. w sposób naruszający przepisy prawa. Te nieprawidłowości potwierdza także "Protokół z czynności kontrolnych. Oryginał po korektach" z 21 maja 2007r. ("data wydania danych z systemu"), który wskazuje jako datę kontroli 13 listopada 2006r. Przy czym nie wiadomo, co to jest za dokument. Na pewno nie jest to protokół z przeprowadzonych czynności kontrolnych w dniu 13 listopada 2006r. Z uwag w nim poczynionych wynika, że jest to nowy protokół uzupełniony wynikami kontroli z 30 września 2005r. i 13 listopada 2006r. W ocenie Sądu natomiast jest to kompilacja treści różnych dokumentów z różnych czynności - swoisty "protokół z łączenia treści protokołów", na który naniesiono po raz pierwszy wszystkie działki i ich wielkości po dokonanej przez skarżącego modyfikacji wniosku. Reasumując, protokół z kontroli z 13 listopada 2006r. nie może być uznany za protokół z czynności kontrolnych z 11 grudnia 2006r.

Już jednak samo pozbawienie udziału strony w dodatkowych czynnościach kontrolnych, które co należy podkreślić przeprowadzano na wniosek strony jest wystarczającą przesłanką do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Brak udziału strony w postępowaniu, bez jej winy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, uzasadniającą wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. W ramach postępowania sądowoadministracyjnego stanowi natomiast podstawę do uchylania decyzji organów administracji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy P.p.s.a.

Stosownie do art. 135 ustawy P.p.s.a. Sąd stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie, decyzja organu administracji I instancji zapadła z takim naruszeniem prawa, które nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem II instancji. Działanie takie naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania. W związku z powyższym, uchylenie w postępowaniu sądowym również decyzji organu I instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Obowiązek wstrzymania wykonania uchylonych aktów wynika natomiast z treści art.152 ustawy P.p.s.a.

Ponowne postępowanie organy przeprowadzą z udziałem strony i po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, znajdującym odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, podejmą stosowne rozstrzygnięcie.

Na marginesie należy wskazać również na błędne przywołanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji rozstrzygnięcia organu I instancji, jakoby dotyczącego płatności za 2006r.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku.