Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 546/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 243 par. 1, art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 8 maja 2013 r.; sygn. akt III SA/Po 1108/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r.; Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo w sprawie wniosku o przyznanie płatności postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 8 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1108/12 odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] sierpnia 2012 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo w sprawie wniosku o przyznanie płatności.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z 24 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia sytuacji majątkowej w sposób pełny i rzetelny. Skarżący tego obowiązku nie wypełnił.

Na skutek wniesionego przez skarżącego sprzeciwu Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżący nie wykazał ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania koniecznego. Zdaniem Sądu, wyjaśnienia skarżącego w żaden sposób nie identyfikują źródła finansowania konicznych kosztów utrzymania i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W konsekwencji ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie stanowią właściwej podstawy do oceny zdolności płatniczych skarżącego.

R. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: ppsa) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przepisu tego wynika, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem. Ponowne złożenie wniosku w tej samej sprawie może być spowodowane szczególną zmianą sytuacji majątkowej strony w odniesieniu do sytuacji, na podstawie której został rozpoznany poprzedni wniosek.

Z treści art. 246 § 1 ppsa wynika natomiast, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy.

Należy podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających jego niekorzystną sytuację finansową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest jak najbardziej prawidłowe. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Skarżący wyjaśnił, że nie posiada żadnego źródła dochodu, jest zadłużony i bezdomny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te nie zostały poparte żadnymi dowodami. Również w zażaleniu na zaskarżone postanowienie skarżący nie wykazał inicjatywy w próbie dokładniejszego wyjaśnienia swojej sytuacji majątkowej. Słusznie więc Sąd pierwszej instancji uznał, że samo oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy też pisemne wyjaśnienia nie wystarczyły do dokonania obiektywnej oceny, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.