Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1720/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 230
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Teza: Uprawnienia nadane w pozwoleniu wodnoprawnym /rozdział 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne - Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ mają charakter rzeczowy, tzn. są związane z zakładem lub nieruchomością, nie są natomiast prawem majątkowym podmiotowym. Osoba uprawniona nie może skutecznie żądać utrzymania na stałe prawa płynące z pozwolenia wodnoprawnego powołując się na nienaruszalność praw nabytych.

TEZY

Uprawnienia nadane w pozwoleniu wodnoprawnym /rozdział 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne - Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ mają charakter rzeczowy, tzn. są związane z zakładem lub nieruchomością, nie są natomiast prawem majątkowym podmiotowym. Osoba uprawniona nie może skutecznie żądać utrzymania na stałe prawa płynące z pozwolenia wodnoprawnego powołując się na nienaruszalność praw nabytych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zbigniewa M. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 16 lipca 1997 r. (...) w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego na obiekty hydrowęzła Z.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim, zważywszy treść żądań, zgłoszonych w skardze należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka o istocie sprawy ani nie zastępuje organów administracji w rozpoznawaniu spraw.

Stosownie do przysługujących temu Sądowi kompetencji, określonych w art. 16 ust. 2 Kpa i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje ostateczne wyłącznie pod kątem ich zgodności z prawem i może wzruszyć zaskarżoną decyzję tylko wówczas, jeżeli stwierdzi, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, mającym wpływ na wynik sprawy. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest związany granicami skargi /art. 51 cyt. ustawy o NSA/ co oznacza, że może uchylić lub stwierdzić nieważność decyzji z innych przyczyn, niż podnoszone w skardze, związany jest natomiast granicami, jakie wyznacza przedmiot zaskarżonej decyzji.

Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję administracyjną uprawniony jest więc wyłącznie do oceny legalności tej decyzji i do oceny tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią, zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z tych względów w sprawie niniejszej Sąd nie mógł rozważać, oceniać ani rozstrzygać o żądaniach, zgłoszonych w skardze bowiem wykraczają one poza przedmiot zaskarżonej decyzji. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest cofnięcie, bez odszkodowania, pozwolenia wodnoprawnego, a zatem przedmiotem oceny Sądu może być wyłącznie kwestia legalności tego rozstrzygnięcia.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 32 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego z 1974 r. Przepis ten stanowi, że pozwolenie wodnoprawne można cofnąć bez odszkodowania, jeżeli zakład zmienia sposób, rozmiar lub cel korzystania z wody.

Jak wynika z akt sprawy i opinii biegłego, od czasu wydania pozwolenia wodnoprawnego z 1960 r. uległ istotnym zmianom sposób i rozmiar korzystania z wód w stosunku do stanu z daty udzielenia tego pozwolenia. Między innymi w związku z uruchomieniem przez skarżącego w dniu 13 lutego 1995 r. małej elektrowni wodnej zwiększona została moc turbiny, która - według dokumentacji technicznej z dnia 7 czerwca 1949 r. powołanej w pozwoleniu wodnoprawnym jako jego integralna część, wynosić miała 36 KM - 26 KW, a w konsekwencji - zwiększone zostało zapotrzebowanie na wodę. Według wyliczeń biegłego moc turbiny zwiększona została do 90,48 KW, sam zaś skarżący przyznaje, że według jego obliczeń /vide skarga/ moc ta uległa zwiększeniu do 60 KW. Fakt zatem zmiany rozmiaru korzystania z wody nie jest sporny, mimo różnicy wyliczeń.

Również niesporne jest, że Gospodarstwo Rybackie W. uprawnione z tego samego pozwolenia wodnoprawnego zmieniło w sposób istotny rozmiar korzystania z wody /m.in. powierzchnia stawów rybnych zwiększona z 0,66 ha do 2,28 ha/. Okoliczność tę wykazał biegły w opinii, zaś skarżący okoliczność tę nie tylko przyznaje, lecz wręcz akcentuje w swoich pismach i w skardze. W tych okolicznościach nie może budzić wątpliwości, że w sprawie zaistniała przesłanka wskazana w powołanym art. 32 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego uprawniająca właściwy organ do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, wydanego przed blisko 40 laty.

Skorzystanie w tych warunkach z tego uprawnienia, szczegółowo umotywowane potrzebą jego aktualizacji na podstawie aktualnego operatu wodnoprawnego nie może być uznane za naruszające prawo.

Wbrew zarzutom skarżącego - uprawnienia nadane w pozwoleniu wodnoprawnym mają, charakter rzeczowy, tzn. są związane z zakładem lub nieruchomością, nie są natomiast prawem majątkowym podmiotowym. Osoba uprawniona nie może więc skutecznie żądać utrzymania na stałe prawa płynącego z pozwolenia powołując się na "nienaruszalność praw nabytych".

Jak trafnie wskazały organy obu instancji w motywach decyzji cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego z 1960 r. nie jest równoznaczne z koniecznością, ostatecznej rezygnacji z eksploatacji młyna czy małej elektrowni wodnej. W celu właściwego uregulowani możliwości dalszego użytkowania hydrowęzła strony winny opracować operat wodnoprawny i przedłożyć go - wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego właściwemu organowi.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa i dlatego - działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.