Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 376/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8, art. 10 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 31
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji administracyjnej; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] października 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania D. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. (zwanego dalej "Wójtem") z dnia [...] października 2016 r., nr [...] o odmowie zmiany decyzji tegoż organu z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w zakresie przyznania D. K. świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad drugim dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. D. K. wystąpiła o ustalenie na jej rzecz prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami obejmującymi między innymi dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W odniesieniu do tego ostatniego wystąpiła o przyznanie dodatku na dwójkę dzieci: W. K. i B. K. (k. 4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Wójt, działając między innymi na podstawie art. 6 ust. 1, art. 8, art. 10 ust. 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (na datę decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 – uw. Sądu, dalej "u.ś.r."), przyznał D. K. świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na dziecko W. K. w kwocie [...]zł na okres od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] października 2015 r., zasiłku rodzinnego na dziecko B. K. w kwocie [...]zł na okres od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] października 2015 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na W. K. i B. K. w kwocie [...]zł miesięcznie oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na W. K. w kwocie [...]zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 października 2015 r. (k. 19 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. P. S. wniósł sprzeciw od decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] W jego podstawach powołał się na art. 185 § 1 i 2 w zw. z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (to jest: ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – uw. Sądu, dalej "K.p.a."). Decyzji zarzucił naruszenie art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas porodu, nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci, a jedynie na jedno z nich. Jednocześnie Prokurator wystąpił o uchylenie decyzji Wójta w zakresie punktu 3 i w to miejsce orzeczenie o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie [...]zł na okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 października 2015 r. (k. 22 akt sądowych).

W motywach sprzeciwu wskazano na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13 (ONSAiWSA 2015, nr 1, poz. 7), w myśl której dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r., w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] Wójt, działając na podstawie art. 104 i art. 155 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 3 u.ś.r. odmówił dokonania zmiany decyzji z dnia 14 listopada 2014 r., nr [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia – po przytoczeniu treści art. 155 K.p.a. – organ wskazał, że pomimo wyrażenia przez stronę zgody nie można było dokonać zmiany wnioskowanej przez Prokuratora. Wójt podkreślił, że powołane orzecznictwo sądów administracyjnych nie doprowadziło do zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Także Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie zajęło stanowiska w odniesieniu do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. poprzez wskazanie, aby gminy przyznawały więcej niż jeden dodatek do zasiłku rodzinnego w przypadku urodzenia się więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu. Organ podkreślił wreszcie, że żądana zmiana decyzji nie byłaby zgodna z systemową i funkcjonalną wykładnią dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny. D. K. nie korzysta już bowiem z urlopu wychowawczego, a otrzymana spłata świadczeń nie wiązałaby się z bieżącą funkcją zaopatrzeniową.

Odwołanie od decyzji Wójta złożyła D. K.. Podkreśliła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Skarżąca zaznaczyła też dalej, że organy administracji powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a w toku postępowania stać na straży praworządności. W ocenie D. K. ignorowanie orzeczeń władzy sądowniczej podważa zasady praworządności i budzenia zaufania do organów Państwa.

Wskazując na powyższe D. K. wystąpiła do Kolegium o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] i przyznanie wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego na W. K. i B. K. po [...] zł miesięcznie na każde z nich.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] Kolegium – powołując się między innymi na art. 138 § 1 pkt 1 i art. 155 K.p.a. – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że regulacje dotyczące dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego budziły wątpliwości, gdy chodzi o stosowanie ich w przypadku urodzenia się więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu. Wątpliwości te rozstrzygnął Naczelny Sądu Administracyjny uchwałą z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13. Kolegium podkreśliło, że podziela wyrażone w niej stanowisko. Zarazem jednak organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w sprawie inne zagadnienie stoi na przeszkodzie zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Kolegium podkreśliło, że ta ostatnia decyzja ekspirowała w dniu [...] października 2015 r., natomiast sprzeciw Prokuratora wpłynął w dniu [...] lipca 2016 r. W dniu jego wniesienia okres zasiłkowy już minął, a przyznane świadczenia zostały zrealizowane. Odnosząc się do powyższego Kolegium wyjaśniło, że art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie jedynie w stosunku do aktu administracyjnego jeszcze nie wykonanego, w czasie trwania okresu zasiłkowego. Organ nie zgodził się więc ze skarżącą, że nie ma znaczenia fakt, iż nie korzysta już ona z urlopu wychowawczego oraz, że świadczenie należy jej się za okres objęty decyzją dlatego, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Konkludując Kolegium uznało, że w okolicznościach sprawy zmiana decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w trybie art. 155 K.p.a. jest niedopuszczalna.

Skargę na decyzję Kolegium wniosła D. K. zarzucając naruszenie:

- art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię, co skutkowało odmową przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego w kwocie [...]zł z tytułu opieki nad drugim dzieckiem urodzonym w czasie jednego porodu;

- art. 155 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie może być zastosowany do decyzji terminowej, która wygasła, jako że przekonanie takie jest błędne i narusza zarówno zasady funkcjonowania prawa, jak i zasady współżycia społecznego;

- zasad uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony poprzez nierozważenie przez organ możliwości zmiany ostatecznej decyzji zgodnie ze słusznym interesem strony (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.)

- zasad postępowania poprzez niedostrzeżenie, iż decyzja wydana w sprawie posiada specyficzny charakter, to jest w części przyznawała dodatek na jedno dziecko, natomiast de facto odmawiała przyznania dodatku na drugie dziecko,

- art. 31 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie i odmowę wypłaty błędnie niewypłaconych świadczeń.

Skarżąca pokreśliła też, że wadliwie przyjęto, iż wygasła decyzja o odmowie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko w sytuacji, gdy co najwyżej wygasła decyzja z tytułu przyznania zasiłku na jedno dziecko, natomiast nie może wygasnąć decyzja odmawiająca przyznania zasiłku na drugie dziecko. W tej sytuacji organ powinien przeprowadzić postępowanie w zakresie zmiany decyzji w trybie art. 154 K.p.a. i zmienić decyzję odmowną na decyzję o przyznaniu zasiłku na drugie dziecko.

Wskazując na powyższe D. K. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W obszernych motywach skargi zwrócono między innym uwagę, że art. 155 K.p.a. reguluje jeden z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, który ma zastosowanie do rozstrzygnięć prawidłowych. Podkreślono dalej, że Kolegium nie dokonało rzetelnej oceny, czy w realiach sprawy zachodzą przesłanki warunkujące zmianę lub uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Skupiło natomiast uwagę wyłącznie na twierdzeniu, iż decyzja ta wygasła, ponieważ przyznawała świadczenia rodzinne na okres do 31 października 2015 r., co tym samym w ocenie Kolegium wyklucza możliwość jej zmiany.

D. K. nie zgodziła się powyższym stanowiskiem, gdyż jej zdaniem prowadzi ono do konkluzji, że organ odwoławczy mylnie utożsamia wygaśnięcie decyzji z upływem okresu zasiłkowego, na który decyzja przyznawała świadczenia rodzinne. W ocenie strony skarżącej brak jest podstaw by uznać, że decyzja przyznająca świadczenia rodzinne wraz z dodatkami wygasła, bowiem żaden z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje takiej możliwości. Skarżąca uwypukliła też, że u.ś.r. w art. 3 pkt. 10 definiuje pojęcie "okresu zasiłkowego" jako okres od dnia 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że z upływem okresu, na który decyzja przyznawała prawo do świadczeń rodzinnych "wygasa" tylko uprawnienie do ich otrzymywania, nie zaś sama decyzja, która – gdy zajdzie taka potrzeba – powinna zostać zmieniona lub uchylona. Decyzję taką uważa się za wykonaną, a nie wygasłą.

Zdaniem D. K. fakt zakończenia okresu zasiłkowego, czy fakt realizacji świadczenia, nie ma wpływu na funkcjonowanie decyzji w obrocie prawnym, jak również nie uniemożliwia ingerencji w nią. Co więcej, takie sytuacje ustawodawca przewidział art. 31 u.ś.r., zgodnie z którym, jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub od dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu.

W ocenie skarżącej fakt, że Wójt nie przyznał jej dodatku do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci powoduje, że decyzja obarczona jest błędem polegającym na naruszeniu art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z doktryną, jako błąd traktować bowiem należy m.in. nieprzyznanie świadczenia na skutek niewłaściwej interpretacji normy prawnej, potwierdzonej następnie zmianą linii orzeczniczej (co w sprawie miało miejsce na skutek uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego). W takiej sytuacji, organ zobowiązany był zastosować art. 31 u.ś.r. stanowiący, że jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta odmawiającą zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] opiera się w istocie wyłącznie na stanowisku, że po upływie okresu zasiłkowego nie można zmienić decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych w trybie art. 155 K.p.a. Organ odwoławczy skoncentrował się więc tylko na kwestii dopuszczalności stosowania wskazanego trybu nadzwyczajnego zmiany decyzji ostatecznej. Ubocznie natomiast Kolegium wskazało (co jednak nie miało wpływu na rozstrzygnięcie), że podziela stanowisko zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 15/13 oraz uznało, że każdemu z dzieci D. K. powinien przysługiwać zasiłek rodzinny i dodatki do niego.

Sąd w niniejszym składzie nie podziela zapatrywania Kolegium, które przyjęło, że stosowanie trybu z art. 155 K.p.a. względem decyzji o zasiłkach rodzinnych jest niejako z góry wykluczone po upływie okresu zasiłkowego. W ocenie Sądu okoliczność upływu okresu zasiłkowego nie czyniła postępowania w przedmiocie zmiany decyzji Wójta niedopuszczalnym. Podkreślić bowiem należy, że upływ okresu, na który została wydana decyzja z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] nie oznaczało jej wygaśnięcia, na co trafnie zwróciła uwagę skarżąca (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1987/15 i I OSK 1988/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na marginesie dodać można, że o możliwości zmiany decyzji w trybie nadzwyczajnym Naczelny Sąd Administracyjny kilkukrotnie wypowiadał się w kontekście art. 163 w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Ostatni z wymienionych przepisów stanowi co prawda o szczególnych przesłankach zmiany decyzji, jednakże również na jego tle ujawnił się w orzecznictwie podobny jak w niniejszej sprawie problem związany z oceną dopuszczalności – co do zasady – zmiany decyzji przyznającej świadczenia, gdy decyzja ta została już zrealizowana. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmował, z czym należy się zgodzić, że decyzje weryfikujące decyzje wcześniejsze, choć konstytutywne, mogą mieć skutek wsteczny, a dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (zob. wyrok z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12, a także orzeczenia późniejsze: wyroki z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 980/13 – I OSK 996/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do kwestii stosowania art. 155 K.p.a. w odniesieniu do zasiłków rodzinnych i dodatków do nich zwrócić należy także uwagę na art. 31 u.ś.r., który D. K. powołała w skardze. Zgodnie z tym przepisem "jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu". W tym miejscu można zasygnalizować, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się daleko idące rozbieżności, co do tego, w jaki sposób cytowany przepis powinien być stosowany (zostały one wyczerpująco przedstawione w niedawnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2523/15, orzeczenia.nsa.gov.pl, Lex 2345667). Ich analiza wykraczałoby poza ramy przedmiotowe niniejszej sprawy. Wystarczy wskazać, że Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że art. 31 u.ś.r. nie stanowi samodzielnej podstawy do wydania decyzji zmieniającej ("prostującej błąd"), natomiast wprowadza jedynie normę określającą termin wypłaty świadczenia w prawidłowej wysokości, o ile decyzja dotychczasowa zostanie wzruszona w nadzwyczajnym trybie kodeksowym. Istota więc tego przepisu polega na określeniu granicy czasu, do jakiej można wypłacić stronie świadczenie w przypadku, gdy dotychczasowa błędna decyzja zostanie zmieniona na korzyść beneficjenta (zob. wskazany wyżej wyrok I OSK 2523/15, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2592/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe rozumienie art. 31 K.p.a. jako czasowego limitu, w ramach którego mogą być wypłacone świadczenia, których odmówiono albo które przyznano w nieprawidłowej wysokości wskazuje, że ustawodawca zakładał możliwość weryfikacji decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych na korzyść uposażonego, i to nawet przez okres 3 lat od ich wydania. To z kolei potwierdza trafność tezy, że decyzje o świadczeniach rodzinnych mogą być weryfikowane w trybach nadzwyczajnych po upływie okresu zasiłkowego, w tym między innymi w trybie art. 155 K.p.a.

Wyrokiem wydanym w niniejszej sprawie Sąd zdecydował także o uchyleniu decyzji Wójta Gminy R.. Było to konieczne, albowiem organ pierwszej instancji w sposób zanadto lakoniczny wypowiedział się o zasadności wniosku Prokuratora (zawartego w treści sprzeciwu) co do przesłanek zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Wójt wskazał tylko, że orzecznictwo sądów administracyjnych "nie doprowadziło do zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych" oraz, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej "nie zajęło stanowiska" w odniesieniu do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. Z kolei na poparcie przyjętego poglądu organ podkreślił, że żądana zmiana decyzji nie byłaby zgodna "z systemową i funkcjonalną wykładnią dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny".

Zdaniem Sądu powyższe argumenty uznać należy za niewystarczające, aby odeprzeć zawarte w treści sprzeciwu umotywowane wystąpienie Prokuratora dotyczące zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. w trybie art. 155 K.p.a. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 155 K.p.a. (zd. 1) "decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony". Wobec sprzeciwu Prokuratora z dnia [...] czerwca 2016 r. rolą organu było więc rozważenie, czy wobec treści uchwały I OPS 15/13 interes społeczny lub słuszny interes strony mogłyby przemawiać za przyznaniem skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego określonego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] na każde z dzieci.

W tym miejscu dodać należy, że prawidłowe stosowanie art. 155 K.p.a. wymaga zindywidualizowania w konkretnej sprawie wymagań interesu społecznego i słusznego interesu stron w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że "ograniczenie się przez organ przy rozpoznawaniu sprawy w trybie art. 155 K.p.a. wyłącznie do skontrolowania legalności decyzji objętej wnioskiem strony i zaniechanie rozpoznania sprawy w świetle przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji określonych w tym artykule stanowi naruszenie prawa" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1987 r., sygn. akt III SA 1048/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 50). W niniejszej sprawie sprzeciw Prokuratora (popierany przez D. K.) powinien być rozpoznany w trybie wyżej wskazanego art. 155 K.p.a. z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej wynikającego z faktu, iż nie otrzymała należnych jej świadczeń w pełnej wysokości.

Mając na uwadze przedstawione rozważania i odnosząc się zarazem do treści skargi Sąd stwierdza, że zasadne okazały się zarzuty dotyczące: naruszenia art. 155 K.p.a. poprzez błędne uznanie, iż nie może być on stosowany oraz naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nienależyte rozważenie okoliczności sprawy, w zakresie w jakim wymaga tego tryb nadzwyczajny z art. 155 K.p.a.

Sąd nie może natomiast uwzględnić zarzutu naruszenia art. 8 pkt 2 i art. 10 ust. 1 u.ś.r., gdyż stosowanie tych przepisów nie legło u podstaw kontrolowanych decyzji. Co więcej, organy obu instancji w istocie zgodziły się, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 15/13 ugruntowała pewien, korzystny dla beneficjentów świadczeń, sposób rozumienia rozważanych przepisów. Kolegium wręcz wprost podzieliło wyrażone w niej stanowisko. Organy więc nie w wykładni art. 8 pkt 2 i art. 10 ust. 1 u.ś.r upatrywały przeszkodę uwzględnienia sprzeciwu Prokuratora (popieranego przez D. K.), ale w tym, że – ich zdaniem – decyzji z dnia 14 listopada 2014 r. nie można było zmienić "wstecznie" w trybie art. 155 K.p.a.

Podobnie nieskuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 31 u.ś.r. Przepis ten zawiera regulację uzupełniającą względem innych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych (co zostało wyjaśnione wyżej). W niniejszej sprawie organy obu instancji nie powoływały się na ten przepis i nie wywodziły z jego treści wniosków negatywnych dla skarżącej. Nie można więc twierdzić, że został on naruszony.

Wreszcie Sąd nie zgadza się z poglądem skarżącej, że decyzję z dnia 14 listopada 2014 r., nr [...] należało rozumieć w ten sposób, że zawiera ona rozstrzygnięcie pozytywne w odniesieniu do dodatku do zasiłku rodzinnego na jedno dziecko oraz rozstrzygnięcie negatywne (odmowne) w stosunku do drugiego dziecka. W ocenie Sądu punkt 3 decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. zawiera jedno tylko rozstrzygniecie – jest to rozstrzygnięcie pozytywne i dotyczy świadczenia o wysokości [...] zł miesięcznie. Pamiętać bowiem należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje zasadniczo rodzicom, a nie poszczególnym dzieciom. W niniejszej sprawie D. K. przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Sporna okazała się jedynie jego wysokość, która w ocenie skarżącej jest pochodną liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu.

Końcowo i niezależnie od przedstawionych rozważań Sąd obowiązany jest do zwrócenia uwagi dwa doniosłe prawnie zdarzenia, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji i w trakcie trwania postępowania sądowego. K. jest bowiem wyjaśnienie ich wpływu na dalszy bieg postępowania.

Po pierwsze, z dniem 1 sierpnia 2017 r., ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428 ze zm.), zmieniono art. 10 ust. 2 u.ś.r. Obecnie przepis ten stanowi, że "osobie, o której mowa w ust. 1, przysługuje jeden dodatek w wysokości [...] zł miesięcznie niezależnie od liczby dzieci pozostających pod jej opieką". W kontekście tak brzmiącej regulacji mogłoby się prima facie wydawać, że dalsze postępowanie w sprawie zmiany decyzji z dnia 14 listopada 2014 r., nr [...] w trybie art. 155 K.p.a. w kierunku przyznania D. K. świadczenia w wysokości [...] zł pozbawione zostało racji (decyzja zmieniająca powinna być wydana na podstawie przepisów obowiązujących w jej dacie). Trzeba jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. znowelizowane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. A contrario więc do okresu świadczeniowego sprzed tej daty (a więc także i w niniejszej sprawie) znajdzie zastosowanie art. 10 ust. 2 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed 1 sierpnia 2017 r., a zarazem w brzmieniu, w oparciu o które Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I OPS 15/13 wywiódł prawo beneficjentów dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu.

Po drugie, wyrokiem z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt SK [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 60, 624, 777 i 1428) w zakresie, w jakim przyznaje do zasiłku rodzinnego wyłącznie jeden dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego bez względu na liczbę dzieci, które narodziły się w wyniku jednego porodu, jest zgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 72 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji". W ocenie Sądu wskazany wyrok Trybunału nie podważa sensu prowadzenia postępowania z art. 155 K.p.a., które jest przedmiotem kontroli ze skargi D. K.. Zaznaczyć trzeba, że potrzeba kontroli konstytucyjności wynikła z faktu zajęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny niesatysfakcjonującego stanowiska w odniesieniu do konkretnego skarżącego w jednostkowej sprawie, przez co skarżący ten wystąpił o badanie zakresowe art. 10 ust. 1 u.ś.r. ("w zakresie, w jakim przyznaje do zasiłku rodzinnego wyłącznie jeden dodatek z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego bez względu na liczbę dzieci, które narodziły się w wyniku jednego porodu"). Wyrok Trybunału SK 36/15 potwierdza więc jedynie zgodność z ustawą zasadniczą art. 10 ust. 1 u.ś.r. w określonej jego wykładni, co samo przez się nie podważa słuszności korzystniejszej dla beneficjentów wykładni tego przepisu prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny (w odniesieniu do ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 sierpnia 2017 r.).

Uwzględniając powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) uchylił decyzje obu instancji.