Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 792/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 72 ust. 2, art. 76 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 7,  art. 8
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.), asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia oraz należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uposażenia oraz należności związanych ze zwolnieniem M. M. z zawodowej służby wojskowej oraz:

1) przyznał skarżącemu:

a) uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym od dnia 7 lutego 2006 r. do dnia 28 lutego 2006 r., w kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wymagalności, tj. od dnia 8 lutego 2006 r. do dnia wypłaty,

b) uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym od marca do lipca 2006 r., w kwocie [...] zł miesięcznie wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wymagalności za poszczególne miesiące, przypadającego odpowiednio: w dniu 2 marca 2006 r., w dniu 3 kwietnia 2006 r., w dniu 2 maja 2006 r., w dniu 1 czerwca 2006 r. oraz w dniu 3 lipca 2006 r. do dnia wypłaty,

c) dodatkowe uposażenie roczne za 2006 r., w wysokości 5/12 kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. w dniu 31 lipca 2006 r., w kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wymagalności, tj. od dnia 15 sierpnia 2006 r. do dnia wypłaty,

d) ekwiwalent pieniężny za 41 dni niewykorzystanego w 2006 r. urlopu wypoczynkowego, w kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wymagalności, tj. od dnia 15 sierpnia 2006 r. do dnia wypłaty,

e) zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby przejazd na koszt wojska wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 15 sierpnia 2006 r. do dnia wypłaty,

f) gratyfikację urlopową niewykorzystaną w roku zwolnienia ze służby wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 15 sierpnia 2006 r. do dnia wypłaty;

2) odmówił przyznania skarżącemu:

a) uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 6 lutego 2006 r.,

b) dodatkowego uposażenia rocznego za 2005 r., w wysokości 6/12 kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w dniu 31 grudnia 2005 r.,

c) odprawy, w związku ze zwolnieniem w dniu 31 lipca 2006 r. z zawodowej służby wojskowej,

d) przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacanego co miesiąc świadczenia pieniężnego, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby,

e) dodatku za długoletnią służbę wojskową;

3) umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania równoważnika pieniężnego przysługującego w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie;

4) zaliczył na poczet należności pieniężnych przyznanych niniejszą decyzją, kwoty należności pieniężnych, wypłaconych M. M. na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2006 r. nr [...].

W uzasadnieniu Minister Obrony Narodowej wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] zwolnił skarżącego z zajmowanego stanowiska służbowego i z dniem 26 kwietnia 2002 r. przeniósł do rezerwy kadrowej.

Następnie Szef Sztabu Generalnego WP rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] zwolnił M. M. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy - z dniem 25 kwietnia 2005 r., wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe po upływie odpowiedniego okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] uchylił rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego WP w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej na dzień 30 czerwca 2005 r., natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz.

Decyzja Ministra Obrony Narodowej, na skutek skargi M. M., została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1591/05. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu po dniu 30 czerwca 2005 r., oznaczonym jako dzień zwolnienia ze służby, a tym samym nie mogła wywołać określonego w niej skutku w postaci zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 czerwca 2005 r. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 6 lutego 2006 r.

W konsekwencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] uchylił zaskarżony rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 31 lipca 2006 r., a w pozostałej części utrzymał rozkaz w mocy.

W dniu 17 sierpnia 2006 r. M. M. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] (tj. jednostki wojskowej, do której w ramach rezerwy kadrowej został skierowany do wykonywania zadań służbowych, a także będącej płatnikiem uposażenia) z wnioskiem o wypłatę zaległego uposażenia wraz z ustawowymi odsetkami oraz wystawienie zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych do celów ewidencyjno - finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno - rentowego. Powyższy wniosek został przekazany - zgodnie z właściwością - Ministrowi Obrony Narodowej, który uznał, że wniosek ten w istocie dotyczy ustalenia prawa oficera do uposażenia za okres od dnia 30 czerwca 2005 r. do dnia 31 lipca 2006 r., a także prawa oficera do należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem w dniu 31 lipca 2006 r. z zawodowej służby wojskowej.

Wobec powyższego Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] przyznał oficerowi uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym od dnia 7 lutego 2006 r. do dnia 31 lipca 2006 r., dodatkowe uposażenie roczne w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy pełnienia zawodowej służby wojskowej w 2006 r., tj. 5/12 kwoty uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia służby wojskowej, ekwiwalent pieniężny za 41 dni niewykorzystanego w 2006 r. urlopu wypoczynkowego, a także zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w 2006 r. przejazd na koszt wojska i gratyfikację urlopową w 2006 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie wskazano, że oficer nie pełnił zawodowej służby wojskowej od dnia faktycznego zwolnienia, które miało miejsce w dniu 30 czerwca 2005 r. Natomiast, wskutek uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nastąpiła "reaktywacja" stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, której datę organ ustalił na dzień 7 lutego 2006 r. (tj. z dniem następującym po dniu uprawomocnienia się wspomnianego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). W związku z tym skarżący nabył prawo do uposażenia za okres od dnia 7 lutego 2006 r. do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a także do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w 2006 r. urlop wypoczynkowy, dodatkowego uposażenia rocznego za 2006 r. w wysokości proporcjonalnej do okresu pełnienia w 2006 r. zawodowej służby wojskowej, tj. od dnia 7 lutego 2006 r. do dnia 31 lipca 2006 r., a także do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w 2006 r. przejazd na koszt wojska oraz do niewykorzystanej w 2006 r. gratyfikacji urlopowej.

Powyższą decyzję M. M. otrzymał w dniu 30 października 2006 r., natomiast w dniu 8 listopada 2006 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku oficer wniósł o przyznanie odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności pieniężnych, przyznania dodatku za długoletnią służbę wojskową, równoważnika pieniężnego przysługującego w zamian za umundurowanie, odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, wskazując, że nie nastąpiła przerwa w pełnieniu przez niego zawodowej służby wojskowej.

Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność wystąpienia przez M. M. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z [...] października 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zakwestionował wysokości przyznanych zaskarżoną decyzją należności pieniężnych, lecz wniósł o przyznanie innych należności pieniężnych, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia pierwszej instancji. W istocie zatem wniosek oficera o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył uzupełnienia decyzji.

Powyższe postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi M. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 września 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 1018/07) uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że w sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej kpa, uprawniające organ do stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia. Sąd wskazał, że skarżący zakwestionował, iż nastąpiła przerwa w pełnieniu zawodowej służby wojskowej i z tego względu wywodził, iż przysługuje mu uposażenie za okres od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia ponownego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, tj. w dniu 31 lipca 2006 r. Z tego też względu skarżący wskazał, że okres ten powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 11 grudnia 2007 r. i przekazany organowi w dniu 28 stycznia 2008 r.

W związku z powyższym wyrokiem sądu administracyjnego Minister Obrony Narodowej rozpatrzył wniosek M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w tym wyroku i wydał zaskarżoną decyzję z [...] marca 2008 r. nr [...].

Organ wskazał, że M. M. od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 6 lutego 2006 r., wprawdzie niezgodnie z prawem, faktycznie jednak został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i nie wykonywał w tym czasie żadnych zadań służbowych. W konsekwencji nie przysługiwało skarżącemu prawo do uposażenia i innych należności finansowych w tym okresie, ponieważ uposażenie jest wypłacane żołnierzowi wyłącznie w związku ze świadczeniem służby, a nie tylko pozostawaniem w stosunku służbowym.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił podstawy oraz przesłanki ustalonej wysokości przyznanych M. M. należności pieniężnych.

W skardze na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 76 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) poprzez niewypłacenie należnego uposażenia, do którego prawo wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz został zwolniony ze służby, 2) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa, poprzez nieuwzględnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1591/05, w którym Sąd stwierdził, że decyzja organu nie mogła wywrzeć skutku w postaci zwolnienia ze służby z dniem 30 czerwca 2005 r., ponieważ została doręczona skarżącemu po tym terminie, 3) zasad postępowania administracyjnego uregulowanych w art. 7 i 8 kpa.

Skarżący podniósł, że organ błędnie przyjął, iż jego stosunek służbowy uległ rozwiązaniu 30 czerwca 2005 r. i został reaktywowany 7 lutego 2006 r., czyli od dnia uprawomocnienia się wyroku z dnia 22 listopada 2005 r. Według skarżącego przytoczone wyżej stwierdzenie Sądu oznacza, iż jego stosunek służbowy trwał nieprzerwanie, aż do ostatecznego rozwiązania tego stosunku przez organ w dniu 31 lipca 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że istotą rozpatrywanej sprawy jest ustalenie skutków prawnych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1591/05, oraz wyjaśnienie, czy skarżący uzyskał prawo do uposażenia za okres od 30 czerwca 2005 r. do 6 lutego 2006 r., czyli za okres w którym nie wykonywał czynności związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej.

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia M. M. z zawodowej służby wojskowej. Sąd uznał, że decyzja niedoręczona stronie nie załatwia sprawy administracyjnej, bowiem nie wiąże ani organu, ani strony. Zatem w sytuacji, gdy termin zwolnienia ze służby wyznaczono na dzień wcześniejszy niż dzień doręczenia stronie decyzji, decyzja taka nie może wywoływać skutków prawnych, ponieważ z jej treścią nie zapoznał się adresat decyzji.

Powyższy wyrok wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170 ppsa). Wyjaśnić jednak należy, że uchylenie decyzji powoduje przerwanie jej skutku prawnego i to od momentu wycofania jej z obrotu prawnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 8, 2006 r., str. 643). Zatem wyrok uchylający decyzję o zwolnieniu ze służby określił skutki na przyszłość, czyli od chwili uprawomocnienia się tego wyroku, stąd do chwili uprawomocnienia się wyroku uchylona decyzja wywoływała określone w niej skutki.

Konieczne jest podkreślenie, że Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie przywrócił skarżącego do służby, ponieważ nie wywołał skutków podobnych do wyroku sądu pracy orzekającego o przywróceniu do pracy.

Nadto w okresie, gdy decyzja zwalniająca skarżącego ze służby korzystała z domniemania legalności, skarżący, pozostając w służbie, faktycznie jej nie pełnił, tzn. nie wykonywał obowiązków służbowych, a zatem organ nie miał podstaw do wypłacania uposażenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Okres otrzymywania uposażenia został sprecyzowany w art. 76 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z ostatnio powołanego przepisu wynika, że prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej (art. 76 ust. 1 ustawy). Natomiast prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz zawodowy został zwolniony ze służby, zaginął lub umarł (art. 76 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).

Wyjaśnić należy, że pełnienie służby wiąże się z aktywnym wykonywaniem przez żołnierza powierzonych mu obowiązków, stąd nie można uznać, by uposażenie przysługiwało żołnierzowi wyłącznie z powodu pozostawania w stosunku służbowym.

Ponadto, z uwagi na wywołanie przez decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. określonego w niej skutku (wprawdzie wyłącznie do chwili uprawomocnienia się wyroku uchylającego ją, niemniej jednak nie można uznać skutków decyzji za niebyłe), wskazać należy, że organ słusznie zastosował regulację art. 76 ust. 4 ostatnio powołanej ustawy i odmówił przyznania skarżącemu uposażenia oraz innych należności za okres od 30 czerwca 2005 r. do 6 lutego 2006 r. Za takim stanowiskiem przemawia również to, że we wskazanym wyżej okresie skarżący skorzystał z uprawnień, jakie wiąże ze zwolnieniem ze służby ustawa pragmatyczna, tzn. otrzymał odpowiednie należności pieniężne (odprawę, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, dodatkowe uposażenie roczne), a także świadczenie wypłacane przez wojskowy organ emerytalny przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim miesiącu pełnienia służby, a także nabył status emeryta wojskowego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego naruszenia przez organ treści art. 153 ppsa, wyjaśnić należy, że w związku z wcześniejszymi wyjaśnieniami dotyczącymi określenia skutków prawnych uchylenia decyzji, zarzut ten jest chybiony. Jak wskazano wyżej, uchylenie decyzji oznacza jedynie przerwanie biegu jej skutków prawnych, nie zaś wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Decyzja uchylona wywołuje w rzeczywistości skutki do czasu jej prawomocnego uchylenia, nie oznacza jednak wyeliminowania odpowiedzialności odszkodowawczej za doznane szkody.

Sąd nie dopatrzył się również uchybień przez Ministra Obrony Narodowej w zakresie zastosowania zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 i 8 kpa. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz szeroko uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Brak zgody skarżącego co do treści decyzji nie oznacza automatycznie, iż decyzja administracyjna nie spełnia wymogów proceduralnych.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.