Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1425/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2 i 12, art. 54 § 1, art. 80 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Alojzy Skrodzki, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2017 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (zwany dalej: "NUS") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku L.L. (zwany dalej: "Skarżącym") na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w podatku dochodowym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2013r. oraz w podatku od towarów i usług (zwany dalej: "VAT") za grudzień 2013r., styczeń 2014r., kwiecień 2014r., maj 2014r., czerwiec 2014r. i lipiec 2014r. i tytułów wykonawczych wystawionych przez K. (zwana dalej: "K.") obejmujących należności z tytułu akcyzy, cła i VAT od 7 września 2012r. do 27 listopada 2013r. NUS w celu wyegzekwowania należności z tytułów wystawionych przez K., na podstawie zawiadomienia z 18 czerwca 2014r. zajął prawo majątkowe Skarżącego stanowiące wierzytelność z rachunku bankowego w [...] S.A., doręczając je Skarżącemu 26 czerwca 2014r. NUS dodatkowo zajął zawiadomieniami z [...] października 2014r. prawa majątkowe Skarżącego stanowiące wierzytelności z rachunków bankowych w Banku [...] S.A., [...] S.A., Banku [...] S.A., [...] S.A. Zawiadomienie te doręczono Skarżącemu 3 listopada 2014r., natomiast bankom odpowiednio: 4 listopada 2014r. (Bank [...] S.A.), 5 listopada 2014r. ([...] S.A.), 3 listopada 2014r. (Bank [...] S.A.) oraz 4 listopada 2014r. ([...] S.A.).

2. Skarżący czterema pismami z 17 listopada 2014r. złożył skargi na czynności egzekucyjne - zajęcia ww. rachunków bankowych dokonane zawiadomieniami z [...] października 2014r., uznając że czynności egzekucyjnych dokonano bezzasadnie, bezpodstawnie, narażając Skarżącego na straty.

Skarżący wskazał, że otrzymał tylko pierwszą kartę zawiadomień z pouczeniem bez wyjaśnień, jak w przypadku zawiadomienia o zajęciu nr [...], do którego dołączono 3 jednolite tytuły wykonawcze umożliwiające odzyskanie wierzytelności objętych Dyrektywą Rady 2010/24/UE. Skarżący zwrócił też uwagę na trudną sytuacją rodzinną i finansową oraz okoliczność, że Prezydent Republiki Litewskiej zastosowała wobec niego Akt Łaski, co stanowi podstawę do uchylenia i odstąpienia od ww. czynności egzekucyjnych.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w L. (zwany dalej: "DIS") postanowieniem z [...] marca 2015r. oddalił ww. skargi jako nieuzasadnione

DIS w uzasadnieniu wskazał podstawę połączenia spraw wszczętych ww. czterema skargami: tożsamość strony i środka zaskarżenia oraz podstawy prawnej, na podstawie której dokonano ww. czynności, ja również zasada szybkości postępowania (art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23; zwana dalej: "k.p.a."). DIS podniósł też, że ww. czynności egzekucyjnych dokonano zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a), art. 80 § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.; zwana dalej: "u.p.e.a.") i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 16 maja 2014r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2014r., poz. 655, zwane dalej: "rozporządzeniem"). Dodatkowo tytuł wykonawczy doręczono Skarżącemu przed ww. czynnościami – z zawiadomieniem o zajęciu z 18 czerwca 2014r., więc nie było potrzeby ponownego jego doręczenia. Dodatkowo w skardze na czynność egzekucyjną mogły być podniesione wyłącznie te okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, więc zarzut bezprawnego dochodzenia należności wykracza poza zakres skargi na czynności egzekucyjne, a ponadto kwestia ta była przedmiotem odrębnego rozpatrzenia – w postanowieniu z [...] października 2014r., w którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego.

4. Skarżący w zażaleniu z 27 marca 2015r. wniósł o uchylenie ww. postanowienia, uznając, że jest bezpodstawne i bezzasadne, wewnętrznie niespójne, niesprawiedliwe i nieuwzględniające wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz zawiera błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów do okoliczności sprawy. Zdaniem Skarżącego w kontekście okoliczności związanych z jego trudną sytuacją życiową i wydanym przez Prezydent Republiki Litewskiej "aktem łaski" nie do przyjęcia jest stanowisko DIS, w którym wyjaśnił, że kwestie te wykraczają poza zakres skargi na czynności egzekucyjne i nie mogą być rozpatrzone, a ponadto były już przedmiotem odrębnego postępowania w zakresie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. DIS w ww. postanowieniu skoncentrował się jedynie na przytoczeniu różnych przepisów, zamiast na powołaniu okolicznościach, które sprowadzają się do bezprawnego dochodzenia należności wskazanych w jednolitych tytułach wykonawczych.

5. Minister Finansów (zwany dalej: "Ministrem") postanowieniem z [...] lutego 2016r. utrzymał w mocy ww. postanowienie DIS, podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną.

Minister podkreślił, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Minister, oceniając prawidłowość czynności egzekucyjnych zajęcia rachunków bankowych, stwierdził, że zastosowano środek egzekucyjny z art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., przesyłając bankom zawiadomienia z [...] października 2014r. o zajęciu praw majątkowych Skarżącego stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych do wysokości niezapłaconych w terminie należności pieniężnych z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Wezwano też dłużników zajętych wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywali wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętych wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazali zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomiły organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Podstawę wystawienia ww. zawiadomień stanowiły ww. jednolite tytuły wykonawcze. Skarżący zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych otrzymał 3 listopada 2014r., zaś banki odpowiednio: 4 listopada 2014r. (Bank [...] SA.), 5 listopada 2014r. ([...] S.A.), 3 listopada 2014r. (Bank [...] S.A.), 4 listopada 2014r. ([...] S.A.). Odpisy jednolitych tytułów wykonawczych, których nr wskazano w ww. zawiadomieniach doręczono Skarżącemu 26 czerwca 2014r. wraz z pierwszym zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] S.A. z 18 czerwca 2014r. Nieuzasadniony był więc zarzut doręczenia zawiadomień o zajęciu bez odpisów tytułów wykonawczych.

Przy zajęciu ww. rachunków bankowych wykorzystano druki "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", które odpowiadały wzorowi określonemu w ww. rozporządzeniu. DIS dokonał też oceny formalno-prawnej zastosowanych czynności egzekucyjnych, informując w uzasadnieniu o powodach nieuwzględnienia przy rozpatrywaniu skarg na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. okoliczności odnoszących się do sytuacji rodzinnej i finansowej Skarżącego oraz Aktu Łaski zastosowanego przez Prezydent Republiki Litewskiej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. Kwestie mające wpływ na zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 34 i art. 59 u.p.e.a. Skarżący nie może więc oczekiwać, że w ramach tego postępowania instancyjnego dotyczącego skargi na czynność egzekucyjną zostaną zweryfikowane inne kwestie niemieszczące się w trybach przewidzianych w art. 54 u.p.e.a.

Tym samym, zdaniem Ministra, nie doszło do naruszenia przepisów prawa dotyczących zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z rachunku bankowego.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Ministra i umorzenie postępowania, z uwagi na bezpodstawność, bezzasadność, wewnętrzną niespójność, a także to, iż jest niesprawiedliwe i nieuwzględniające wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz wydano je po błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisów do okoliczności sprawy. Zaskarżone postanowienie jest sprzeczne i nie uwzględnia zasad k.p.a.: prawdy obiektywnej i tzw. słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywatela do organów państwowych (art. 8 k.p.a.), wysłuchania stron (art. 10 k.p.a.), przekonywania (art. 11 k.p.a.) i ugodowego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (art. 13 k.p.a.), co mogło mieć wpływ na postanowienie.

Minister wydając ww. postanowienie skoncentrował się tylko na stronie formalno-prawnej, a nie na sprawie merytorycznej, co stanowi naruszenie zasad Konstytucji RP i zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa. Bezpodstawne, bezzasadne i krzywdzące było stwierdzenie, iż postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia. Sprowadzenie sprawy tylko do aspektów formalno-prawnych jest krzywdzące, niesłuszne, bezzasadne i sprzeczne nie tylko z ww. zasadami, ale także z Konwencją dotyczącą praw człowieka, w której również zapewniona jest ochrona człowieka w zakresie fiskalnym.

7. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Skarga nie jest zasadna.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

3. Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że żadna z przesłanek wskazanych w ww. przepisach nie zaszła w sprawie, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa nie uzasadniały uwzględnienia skargi.

Sąd na wstępie stwierdza, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., że ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.

Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.

Zgodnie z art. 54. § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przypadku skargi na czynności egzekucyjne, wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a. ocenie organu nadzoru podlega prawidłowość czynności organu egzekucyjnego dokonanej w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego.

W postępowaniu wszczętym przez Skarżącego złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne, jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. U.p.e.a. nie przewiduje więc możliwości zaliczania czynności o charakterze materialno-technicznym do kategorii czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a.

Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko w tym zakresie jest ugruntowane zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie, na co prawidłowo powołał się DIS w uzasadnieniu postanowienia, które utrzymał w mocy w sposób prawidłowy Minister wydając zaskarżone postanowienie (por. m.in. wyroki NSA z: 10 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1588/10, 22 września 2011r. sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z: 9 listopada 2008r. sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu w świetle ww. rozważań trafne było uznanie przez organy nadzoru nad egzekucją administracyjną obu instancji - DIS i Ministra Finansów - że zawiadomienie z [...] października 2014r. o zajęciu praw majątkowych Skarżącego stanowiących wierzytelności z ww. rachunków bankowych było prawidłowe, gdyż wypełniało wszystkie przesłanki wskazane w obowiązujących przepisach prawa.

NUS dokonał w rozpoznawanej sprawie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowe zobowiązanego stanowiącego wierzytelności z ww. rachunków bankowych. Była to więc czynność egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a., więc jej dokonanie - zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu - było uprawnione, stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.

Dodatkowo w świetle akt sprawy, jak również zgodnie z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia ww. czynności egzekucyjnej dokonano zgodnie z powołanym w podstawie prawnej przepisem art. 80 § 1 u.p.e.a. przez wysłanie do ww. banków zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych Skarżącego do wysokości egzekwowanych kwot wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Podstawę do ich wystawienia stanowiły ww. jednolite tytuły wykonawcze, które znajdują się w aktach i z którymi Skarżący mógł się z łatwością zapoznać. Tym samym niezasadne są zarzuty o naruszeniu ww. zasad wskazanych w przepisach k.p.a. Ww. zawiadomienia wystawiono na podstawie ww. rozporządzenia, doręczając je Skarżącemu 3 listopada 2014r., natomiast bankom odpowiednio: 4 listopada 2014r. (Bank [...] S.A.), 5 listopada 2014r. ([...] S.A.), 3 listopada 2014r. (Bank [...] S.A.) oraz 4 listopada 2014r. ([...] S.A.).

Sąd, analizując akta sprawy, w tym przebieg czynności przedstawionych w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień DIS i Ministra nie dopatrzył się więc uchybień przepisom postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i zostało wydane we właściwym trybie.

Zarzuty podniesione w skargach na czynności egzekucyjne i argumenty w nich przedstawione na ich poparcie zmierzają, w ocenie Sądu, do podważenia merytorycznej zasadności skierowania egzekucji do majątku Skarżącego. Kwestia ta jednak nie mogła być przedmiotem oceny w postanowieniu wydanym na skutek wniesienia skarg na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić tylko, o czym mowa wyżej i na co prawidłowo zwracały uwagę organy nadzoru nad egzekucją administracyjną, kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Obalenie więc podjętych wobec dłużnika czynności egzekucyjnych w trybie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 u.p.e.a. może nastąpić jedynie przez kwestionowanie sposobu i formy przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej (por. wyrok NSA z 25 października 2016r. sygn. akt II FSK 2833/14). Skoro sposób i forma działania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu ww. czynności egzekucyjnych była prawidłowa, skargi te nie mogły zostać uwzględnione.

4. Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.