Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 675/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9, par. 3 pkt 1 lit. b, c i d, par. 8 - zał. nr 2
journal: Dz.U. 2001 nr 61 poz 624
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Gminy Stoszowice z dnia 17 maja 2011 r. nr 37/VII/2011 w przedmiocie utworzenia Szkoły Podstawowej w Srebrnej Górze z filiami w Przedborowej oraz w Stoszowicach i nadanie statutu oraz załącznika do tej uchwały I. stwierdza nieważność § 2 zaskarżonej uchwały oraz załącznika do tej uchwały; II. stwierdza, iż uchwała w zaskarżonej części nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Rada Gminy Stoszowice, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.); dalej ustawa o samorządzie gminnym oraz art. 5 ust. 5, art. 5c pkt 1, art. 58 ust. 1 – 2 i ust. 6, art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.); dalej ustawa o systemie oświaty, podjęła w dniu 17 maja 2011 r. uchwałę nr 37/VII/2011 w sprawie utworzenia Szkoły Podstawowej w miejscowości Srebrna Góra i nadania statutu.

Wojewoda Dolnośląski pismem z dnia 25 sierpnia 2011 r., nr NK –N.4131.428.2011.RB - działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wniósł o stwierdzenie nieważności § 2 wymienionej wyżej uchwały i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewoda zarzucił naruszenie art. 60 ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty w związku z § 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9, § 3 pkt 1 lit "b", "c" i "d" § 8 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U nr 61, poz. 624 ze zm.); dalej rozporządzenia oraz art. 7 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.).

Ogólne wymagania dotyczące kształtu statutu szkół oraz pozostałych publicznych placówek oświatowych zawiera art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty: "Statut szkoły lub placówki publicznej powinien określać w szczególności:

1) nazwę i typ szkoły lub placówki oraz ich cele i zadania;

2) organ prowadzący szkołę lub placówkę;

3) organy szkoły lub placówki oraz ich kompetencje;

4) organizację szkoły lub placówki;

5) zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki;

6) zasady rekrutacji uczniów;

7) prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony

z listy uczniów szkoły."

Natomiast zgodnie z art. 60 ust. 2 tej ustawy: "Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, a w stosunku do szkół i placówek artystycznych - minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, określi, w drodze rozporządzenia, ramowe statuty szkól i placówek publicznych, uwzględniając w szczególności ogólne zasady organizacji szkoły lub placówki, a także zakresy spraw, które powinny być ustalone w statucie szkoły lub placówki." Wykonując ustawową kompetencję, Minister Edukacji Narodowej w dniu 21 maja 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. Obligatoryjny zakres spraw regulowanych przez statut publicznej szkoły podstawowej określony jest m.in. w § 2 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia zatytułowanego: "Ramowy Statut Publicznej Szkoły Podstawowej".

W myśl tego przepisu: "Statut szkoły określa w szczególności:

1) cele i zadania szkoły wynikające z przepisów prawa oraz uwzględniające program wychowawczy szkoły i program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, o których mowa w odrębnych przepisach,

2) sposób wykonywania zadań szkoły, z uwzględnieniem optymalnych warunków rozwoju ucznia, zasad bezpieczeństwa oraz zasad promocji i ochrony zdrowia,

3) zadania zespołów nauczycielskich, o których mowa w § 14,

4) szczegółowe zasady wewnątrzszkolnego oceniania uczniów,

5) organizację oddziałów sportowych, oddziałów mistrzostwa sportowego, oddziałów integracyjnych i oddziałów specjalnych oraz organizację nauczania języka mniejszości narodowych lub grup etnicznych, jeżeli szkoła takie oddziały lub nauczanie prowadzi,

6) organizację działalności innowacyjnej i eksperymentalnej, jeżeli szkoła taką

działalność prowadzi,

7) organizację zajęć dodatkowych dla uczniów, z uwzględnieniem w szczególności ich potrzeb rozwojowych,

8) formy opieki i pomocy uczniom, którym z przyczyn rozwojowych, rodzinnych lub losowych potrzebna jest pomoc i wsparcie, w tym również pomoc materialna,

9) organizację współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz innymi instytucjami świadczącymi poradnictwo i specjalistyczną pomoc dzieciom i rodzicom,

10) organizację i formy współdziałania szkoły z rodzicami (prawnymi opiekunami) w zakresie nauczania, wychowania i profilaktyki.".

Wymagania dotyczące obligatoryjnych elementów statutu szkoły określone są również w dalszych przepisach załącznika nr 2 do przedmiotowego rozporządzenia, m.in. w § 3, § 4, §8, §11, §16, §16a, §16b.

Wojewoda zauważył, że ustawodawca określił obligatoryjne elementy statutu szkoły i publicznej placówki oświatowej w art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Na mocy upoważnienia zawartego w tej ustawie Minister Edukacji Narodowej doprecyzował katalog zagadnień podlegających regulacji w drodze statutu szkoły podstawowej. Oznacza to, że statut tego typu szkoły powinien określać i konkretyzować wszystkie zagadnienia wskazane w powyższych przepisach załącznika nr 2 do cytowanego rozporządzenia, sformułowane jako normy bezwzględnie wiążące, a więc wyłączające możliwość ich nieuregulowania. Są to elementy niezbędne do wprowadzenia regulacji, na podstawie której będzie funkcjonowała publiczna szkoła podstawowa.

Zgodnie z § 2 uchwały nr 37/VII/2011: "Organizację Szkoły określa statut stanowiący załącznik do uchwały.".

Wojewoda podkreślił, że analiza załącznika do uchwały nr 37/VII/2011, stanowiącego statut Szkoły Podstawowej w Srebrnej Górze z filiami w Przedborowej i w Stoszowicach, wskazuje, iż nie zostały tam określone istotne zagadnienia wymienione w § 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9, § 3 pkt 1 lit. "b", "c" i "d" oraz w § 8 załącznika nr 2 do przedmiotowego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, tj. organizacja zajęć dodatkowych dla uczniów, z uwzględnieniem w szczególności ich potrzeb rozwojowych, formy opieki i pomocy uczniom, którym z przyczyn rodzinnych lub losowych potrzebna jest pomoc i wsparcie, w tym również pomoc materialna, organizacja współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz innymi instytucjami świadczącymi poradnictwo i specjalistyczną pomoc dzieciom i rodzicom, szczegółowe kompetencje rady pedagogicznej, rady rodziców i samorządu uczniowskiego, organizacja biblioteki szkolnej oraz zasady współpracy biblioteki szkolnej z uczniami, nauczycielami i rodzicami (prawnymi opiekunami) oraz innymi bibliotekami.

Odnośnie regulacji zawartych w § 2 ust. 1 pkt 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej kompetencję do określenia organizacji zajęć dodatkowych przekazano dyrektorowi szkoły, którego zobowiązano do określenia m.in. zakresu zajęć pozalekcyjnych (§ 5 ust. 7 statutu szkoły). Nie można również uznać za realizację tej kompetencji jedynie zasygnalizowania w § 5 ust. 3, 4, 5 i 6 statutu szkoły faktu organizacji przez szkołę wskazanych zajęć dodatkowych (m.in. zajęć pozalekcyjnych, dydaktyczno-wyrównawczych, korekcyjno-kompensacyjnych, gimnastyki korekcyjnej) czy organizacji zajęć świetlicowych (§18 statutu), będących powtórzeniem normy zawartej w § 7 załącznika nr 2 do przedmiotowego rozporządzenia. Rada, stanowiąc w § 5 statutu szkoły o sposobie realizacji zadań Szkoły nie odnosi się do kwestii regulacji form opieki i pomocy uczniom wymagającym wsparcia (w tym wsparcia materialnego) z przyczyn losowych lub rodzinnych, ograniczając się jedynie do wskazania form pomocy uczniom, którym jest ona niezbędna z przyczyn rozwojowych (zajęcia logopedyczne i dydaktyczno-wyrównawcze, gimnastyka korekcyjna). Podobnie brak jest w zaskarżonym statucie regulacji w przedmiocie organizacji współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz innymi instytucjami świadczącymi poradnictwo - i specjalistyczną pomoc dzieciom i rodzicom-statut, wbrew brzmieniu § 2 ust. 1 pkt 9 załącznika nr 2 do cytowanego rozporządzenia, odsyła w tej kwestii do odrębnych przepisów.

Natomiast w przypadku szczegółowych kompetencji rady pedagogicznej, rady rodziców i samorządu uczniowskiego, których regulację w statucie przewiduje § 3 pkt 1 lit. "b", "c" i "d" załącznika nr 2 do rozporządzania Ministra Edukacji Narodowej, w ogóle tych kompetencji w przedmiotowym statucie nie określono. Rada Gminy w § 8 ust. 3 i § 9 ust. 2 statutu postanowiła, że szczegółowe zadania i tryb pracy rady pedagogicznej i rady rodziców określi regulamin tych organów. Przekazanie tym organom uprawnienia do określenia własnych zadań przy braku regulacji ich kompetencji w statucie (do czego zobowiązuje § 3 pkt 1 lit "b", "c" załącznika nr 2 do cytowanego rozporządzenia), oznacza, iż pod pojęciem "zadań" należy rozumieć również kompetencje, których określenie, wbrew aktowi wykonawczemu, Rada Gminy subdeleguje na radę pedagogiczną i radę rodziców. W przypadku samorządu uczniowskiego podobną niedopuszczalną subdelegację zawiera § 10 ust. 3 statutu szkoły, wskazując m.in., że zasady działania samorządu uczniowskiego określi regulamin uchwalony przez ogół uczniów. Wobec braku regulacji w statucie szczegółowych kompetencji samorządu uczniowskiego (do czego zobowiązuje § 3 pkt 1 lit. "d" załącznika nr 2 do cytowanego rozporządzenia) przekazanie temu organowi kompetencji do określenia swoich zasad działania również należy traktować jako niedopuszczalną subdelegację na ten organ kompetencji, do której realizacji właściwa jest Rada Gminy.

W podobny sposób, zdaniem Wojewody, postąpiono z zawartą w § 8 ust. 1 załącznika nr 2 do powyższego rozporządzenia kompetencją do określenia szczegółowej organizacji biblioteki szkolnej, stanowiąc że kwestia ta zostanie uregulowana w regulaminie biblioteki opracowanym przez nauczyciela bibliotekarza (§ 17 ust. 4 i ust. 7 pkt 1 statutu). W kwestii zasad współpracy biblioteki szkolnej z uczniami, nauczycielami i rodzicami (prawnymi opiekunami) oraz innymi bibliotekami w § 17 ust. 7 pkt 13 i 14 jedynie lakonicznie wskazano, że biblioteka szkolna współpracuje że wskazanymi tam podmiotami, nie precyzując zasad na jakich współpraca będzie funkcjonować.

Powyższe zagadnienia są na tyle istotne, że działający w oparciu o kompetencję ustawową Minister Edukacji Narodowej zwrócił uwagę na konieczność określenia tych zagadnień w uchwale rady gminy, uchwalającej pierwszy statut szkoły. Statut placówki oświatowej, który nie wypełnia przesłanek wskazanych w wydanym na podstawie ustawy rozporządzeniu nie może stanowić podstawy, w oparciu o którą taka placówka będzie 'funkcjonować. Należy stwierdzić, że o ile w wymienionym rozporządzeniu (jako akcie prawnym powszechnie obowiązującym) zastrzeżono, że w statucie szkoły (przedszkola) (przyjmowanym w drodze uchwały rady gminy) powinny znaleźć się określone regulacje, to ich brak skutkuje nieważnością uchwały, jako niewypełniającej przyznanej kompetencji. O obowiązku umieszczenia omawianych wyżej regulacji w statucie przedszkola stanowi już treść upoważniającej do wydania rozporządzenia normy ustawowej z art. 60 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, gdzie wyraźnie ustawodawca wskazuje, że minister właściwy do spraw oświaty określi w drodze wydanego przez siebie aktu obowiązkowe elementy (poprzez użycie słowa "powinny") statutów placówek oświatowych.

Brak regulacji obligatoryjnych elementów, wynikających z wydanego na podstawie ustawy rozporządzenia ministra stanowi naruszenie zarówno przepisów tego rozporządzenia jaki i przepisów ustawy upoważniającej do jego wydania, co kwalifikuje się jako istotne naruszenie prawa.

Jak stanowi art. 7 Konstytucji: "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Każdorazowo niekompletne wypełnienie kompetencji do podejmowania uchwał powinno być traktowane jako istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały. Takie stanowisko Organu Nadzoru potwierdza także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (do 2003.12.31) z dnia 14 kwietnia 2000 r.: "Opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które .trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał." (I SA/Wr 1798/99, Lex nr 49428).

Jeżeli organ stanowiący gminy nie realizuje obligatoryjnych elementów upoważnienia zawartego w akcie wyższego rzędu i kształtującego treść aktu wydawanego przez ten organ gminy, to musi to skutkować zastosowaniem środków nadzorczych.

Na marginesie powyższych rozważań Wojewoda zauważył, że uchwała nr 37/VII/2011 w § 1 ust. 2 określa granice obwodu Szkoły Podstawowej w Srebrnej Górze postanawiając o włączeniu wszystkich miejscowości z terenu Gminy do tego obwodu. Uchwała w § 5 przewiduje tryb wejście w życie z dniem podjęcia. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o systemie oświaty: "Rada gminy, z uwzględnieniem ust. l i 2, ustala plan sieci publicznych szkół podstawowych i gimnazjów prowadzonych przez gminę, a także określa granice obwodów publicznych szkół podstawowych i gimnazjów, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę są obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 58 ust. 2. W przypadku publicznych szkół podstawowych i gimnazjów prowadzonych przez inne organy, określenie granic ich obwodów następuje w uzgodnieniu z tymi organami. Uchwała rady gminy podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.". Z uwagi na fakt, że na tej samej sesji, w dniu 17 maja 2011 r., Rada Gminy podjęła uchwałę nr 39/VII/2011 w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół na terenie Gminy Stoszowice oraz określenia granic ich obwodów, gdzie określono granice obwodu Szkoły Podstawowej w Srebrnej Górze oraz przewidziano właściwy tryb wejścia tej uchwały w życie (publikacja w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego) Organ Nadzoru nie uznał za zasadnej celowe zaskarżenia uchwały nr 37/VII/2011 w całości.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Stoszowice wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, gdyż stanowisko organu nadzoru jest bezzasadne i narusza przepisy prawa.

Wojewoda naruszył art. 7 Konstytucji, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, ponieważ odmiennie ocenia on niemalże identyczne uchwały podejmowane przez organy samorządu terytorialnego. Zaskarżona uchwała pozostaje normatywnie tożsama z uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 17 marca 2011 r., nr VII/105/11 w sprawie utworzenia Szkoły Podstawowej nr 16 we Wrocławiu przy ul. Wietrznej i nadania statutu. Nie uległ również zmianie stan prawny właściwy dla oceny obu uchwał. W konsekwencji, przyjęta przez ten sam organ nadzoru odmienna ocena prawna tożsamego aktu prawnego Rady Gminy Stoszowice narusza zasadę pewności obrotu prawnego. Nie wiadomo dlaczego te same stany faktyczne i prawne podlegają rażąco sprzecznej ocenie przez ten sam organ administracji publicznej.

Zasadą polskiego porządku prawnego pozostaje wymóg tej samej oceny prawnej przez organy administracji publicznej w odniesieniu do tych samych lub analogicznych stanów faktycznych. Nie powinno być tak, że w oparciu o jedynie sobie znane kryteria organ nadzoru odmiennie ocenia działalność uchwałodawczą organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, w obrębie tego samego województwa oraz w zakresie tych samych rodzajowo i treściowo uchwał. Wywołuje to stan niepewności prawnej, który w państwie prawa nie powinien mieć miejsca, zwłaszcza w przypadkach, które trudno uznać za szczególnie skomplikowane.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi, Rada Gminy wskazała, że nie zachodzi zarzucane naruszenie przepisu art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w zw. z § 2 ust. 1 pkt 7,8,9, § 3 pkt 1 lit. "b" i "d", § 8 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół.

Wskazana w w/w przepisach treść statutu szkoły została ujęta w treści załącznika Nr 37/VII/2011 Rady Gminy Stoszowice z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie utworzenia Szkoły Podstawowej w Srebrnej Górze z filiami w Przedborowej oraz w Stoszowicach i nadania statutu. W szczególności w § 5 ust. 7 w/w załącznika jasno wskazano, iż "zakres i rodzaj zajęć pozalekcyjnych ustala corocznie Dyrektor Szkoły z uwzględnieniem potrzeb, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz możliwości organizacyjnych szkoły". Kwestia organizacji zajęć dodatkowych została także uregulowana w treści § 5 ust. 3, 4, 5, i 6 w/w załącznika.

Nie jest również prawidłowa, zdaniem Rady, wykładnia przez organ nadzoru charakteru prawnego upoważnienia Rady Gminy Stoszowice do ustalania treści statutu. Nie powinien bowiem organ nadzoru tracić z pola widzenia innych przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a w szczególności przepisu art. 42 ust. 1 w zw. z art. 52 ust. 2 w/w ustawy, które jasno określają, że rada pedagogiczna szkoły jest uprawniona do wprowadzania zmian w statucie szkoły. Również przepis art. 43 ust. 2 w/w ustawy jasno stanowi, iż Rada Pedagogiczna ustala regulamin swojej działalności. Tym samym nie można zasadnie twierdzić - tak jak to czyni organ nadzoru - że ma miejsce niedopuszczalna subdelegacja kompetencji prawodawczych Rady Gminy Stoszowice na organy szkoły. Wszelko sam ustawodawca wyraźnie upoważnia Radę Pedagogiczną szkoły do korygowania uchwalonego przez organ stanowiący Gminy Stoszowice statutu w kierunku oczekiwanym przez nauczycieli i uczniów. Tym samym pierwszy statut szkoły, z samego założenia, pozostaje aktem prawnym, którego treść może zostać istotnie zmodyfikowana wyłącznie przez uprawniony organ szkoły, a tym samym bez akceptacji Rady Gminy Stoszowice.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do kontroli m. in. aktów prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 cytowanej ustawy stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności (art. 147 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ustawa lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy, po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Przepis ten określa sposób wykonywania nadzoru i skutki prawne stwierdzenia nieważności uchwały. Z przepisu tego wynika, że każda uchwała rady gminy dotknięta istotnymi wadami prawnymi jest nieważna od dnia jej wydania.

Stanowisko organu nadzoru w tej sprawie należy w pełni podzielić.

Zaskarżona bowiem uchwała została podjęta na podstawie art. 58 ust. 1, 2 i 6 ustawy o systemie oświaty.

Stosownie do treści art. 58 ust. 1 ustawy szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa jej typ, nazwę i siedzibę. Akt założycielski szkoły publicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny, oprócz danych wymienionych w ust. 1 określa także jej zasięg terytorialny (obwód), w szczególności nazwy miejscowości (w miastach nazwy ulic lub ich części) należących do jej obwodu, a w przypadku szkoły podstawowej także podporządkowane jej organizacyjnie szkoły filialne. Szkole publicznej prowadzonej przez osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego nie ustala się obwodu, chyba że osoba prowadząca wystąpi z takim wnioskiem. Natomiast z ust. 6 tego przepisu wynika, że organ lub osoba, o których mowa w art. 5 ust. 2 (m. in. szkoła zakładana i prowadzona przez jednotę samorządu terytorialnego- art. 5 ust. 2 pkt 1), zakładająca szkołę lub placówkę podpisuje akt założycielski oraz nadaje pierwszy statut.

W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały powołano również przepis art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, z którego wynika, że zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli należy do zadań własnych gminy, a także przepis art. 5c pkt 1 tej ustawy, który wskazuje konkretne przepisy tej ustawy, na podstawie których w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego wykonuje rada gminy.

Zaskarżona uchwała została podjęta również na podstawie art. 79 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym przedszkola, szkoły i placówki publiczne zakładane i prowadzone przez ministrów i jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami budżetowymi. Zasady gospodarki finansowej tych szkół, przedszkoli i placówek określają odrębne przepisy, z zastrzeżeniem ust. 1c.

Obligatoryjne elementy statutu szkoły publicznej zostały uregulowane w art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym statut ten powinien określać w szczególności: 1) nazwę i typ szkoły lub placówki oraz ich cele i zadania, 2) organ prowadzący szkołę lub placówkę, 3) organy szkoły lub placówki oraz ich kompetencje, 4) organizację szkoły lub placówki, 5) zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki, 6) zasady rekrutacji uczniów, prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły.

Natomiast ramowy statut publicznej szkoły podstawowej został uregulowany w załączniku nr 2 do wspomnianego wyżej rozporządzenia w sprawie ramowych statutów publicznej szkoły podstawowej, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 60 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.

Przepis § 2 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia "Ramowy Statut Publicznej Szkoły Podstawowej" określa zakres spraw regulowanych przez statut szkoły.

W załączniku do zaskarżonej uchwały stanowiącym statut Szkoły Podstawowej w Srebrnej Górze Rada Gminy Stoszowice nie uregulowała kwestii wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 7 (organizacje zajęć dodatkowych dla uczniów z uwzględnieniem w szczególności ich potrzeb rozwojowych), w § 2 ust. 1 pkt 8 (formy opieki i pomocy uczniom, którym z przyczyn rozwojowych, rodzinnych lub losowych potrzebna jest pomoc i wsparciem w tym również pomoc materialna) i w § 2 ust. 1 pkt 9 (organizacje współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz innymi instytucjami świadczącymi poradnictwo i specjalistyczną pomoc dzieciom i rodzicom), załącznika nr 2 do powyższego rozporządzenia.

Rada Gminy Stoszowice w zaskarżonej uchwale (§ 5) powtórzyła wspomniane wyżej przepisy § 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 załącznika nr 2 do rozporządzenia bez skonkretyzowania (uszczegółowienia) celów i zadań wymienionych w tych przepisach.

Rada w zaskarżonej uchwale nie określiła kompetencji do określenia organizacji zajęć dodatkowych; przekazano je dyrektorowi szkoły, którego zobowiązano do określenia m.in. zakresu zajęć pozalekcyjnych (§ 5 ust. 7 statutu szkoły). Zdaniem Sądu, nie można również uznać za realizację tej kompetencji jedynie zasygnalizowania w § 5 ust. 3, 4, 5 i 6 statutu szkoły faktu organizacji przez szkołę wskazanych zajęć dodatkowych (m.in. zajęć pozalekcyjnych, dydaktyczno-wyrównawczych, korekcyjno-kompensacyjnych, gimnastyki korekcyjnej) czy organizacji zajęć świetlicowych (§18 statutu), będących powtórzeniem normy zawartej w § 7 załącznika nr 2 do przedmiotowego rozporządzenia. Rada, stanowiąc w § 5 statutu szkoły o sposobie realizacji zadań Szkoły nie odnosi się do kwestii regulacji form opieki i pomocy uczniom wymagającym wsparcia (w tym wsparcia materialnego) z przyczyn losowych lub rodzinnych, ograniczając się jedynie do wskazania form pomocy uczniom, którym jest ona niezbędna z przyczyn rozwojowych (zajęcia logopedyczne i dydaktyczno-wyrownacze, gimnastyka korekcyjna). Podobnie brak jest w zaskarżonym statucie regulacji w przedmiocie organizacji współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz innymi instytucjami świadczącymi poradnictwo - i specjalistyczną pomoc dzieciom i rodzicom-statut, wbrew brzmieniu § 2 ust. 1 pkt 9 załącznika nr 2 do cytowanego rozporządzenia, odsyła w tej kwestii do odrębnych przepisów.

Rada Gminy istotnie naruszyła również przepis § 3 pkt 1 lit. "b", "c" i "d" załącznika nr 2 do rozporządzenia, z którego wynika, że statut szkoły podstawowej określa szczegółowe kompetencje organów szkoły, którymi są m. in.: rada pedagogiczna ( lit. "b"), rada samorząd uczniowski (lit. "c"), rada szkoły oraz rada rodziców (lit. "d") – jeżeli zostały utworzone. Rada Gminy w treści § 8 ust. 3 statutu przekazała bowiem prawo do określenia kompetencji rady pedagogicznej tej radzie w drodze regulaminu, podobnie w treści § 9 ust. 2 statutu kompetencje rady rodziców zostały przekazane do uregulowania temu organowi w formie regulaminu, a także w treści § 10 ust. 3 statutu kompetencje samorządu uczniowskiego zostały przekazane do uregulowania temu organowi w formie regulaminu. Zawarte w wymienionych paragrafach statutu słowa "zadania" i "działania" (§ 10) organów szkoły przekazane w statucie do uregulowania w regulaminie należy bowiem rozumieć jako kompetencje tych organów, o których stanowi § 3 ust. 1 załącznika nr 2 do wskazanego wyżej rozporządzenia. W wymienionych postanowieniach nie użyto bowiem pojęcia "kompetencje".

Ponadto odpowiadając na zarzuty skargi należy stwierdzić, że nawet ewentualne niezauważone uchybienia znajdujące się w określonym akcie, nie mogą skutkować pozostawieniem błędów w innej ocenianej decyzji – nawet w myśl równego traktowania podmiotów .

Nie może również odnieść prawnie doniosłego skutku zarzut organu, że art. 42 i 52 ustawy o systemie oświaty daje uprawnienia radzie pedagogicznej do wprowadzenia zmian w statucie szkoły. Zupełnie bowiem inną kwestią jest wprowadzenie zmian, oczywiście dopuszczalnych przepisami prawa, do obowiązujących już statutów szkoły a inną umieszczenie obowiązkowych treści w statucie.

Podobnie jeśli idzie o powołane w skardze postanowienia art. 43 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Regulamin działania rady pedagogicznej, który w myśl powołanego przepisu może ona ustalać, to uprawnienie które ma źródło w obowiązku określonym w § 3 ust. 1 załącznika nr 2 do omawianego rozporządzenia.

Tym samym brak w statucie szkoły podstawowej obligatoryjnych regulacji, o których mowa w ustawie o systemie oświaty i załączniku nr 2 do wspomnianego rozporządzenia obejmującego ramowy statut szkoły podstawowej, oznacza istotne naruszenie prawa i skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały powołującej ten statut.

Z tych względów, na podstawie art. 147 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Sąd jednocześnie stwierdza, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana - art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wniosek strony skarżącej o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ strona ta w rozpoznawanej sprawie nie była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Ponadto strona skarżąca nie wykazała jakie koszty zastępstwa procesowego poniosła.

Sąd nie mógł również zasądzić od strony skarżącej na rzecz Gminy Stoszowice kosztów postępowania, ponieważ stosownie do art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.