Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 15/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 77  ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi D.P. na akt Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłat za wydanie kart pojazdów uchyla zaskarżony akt


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2006 r. D. P. wniósł do Starostwa Powiatowego w W. wniosek o zwrot opłaty za wydanie kart 102 pojazdów w łącznej kwocie [...] zł. Wnioskodawca wyjaśnił, iż uiścił zawyżone opłaty za wydanie kart następujących pojazdów:

1. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

2. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

3. [...] , nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

4. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

5. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

6. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

7. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

8. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

9. [...] , nr nadwozia – [...] , rok produkcji [...];

10. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

11. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

12. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

13. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

14. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

15. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

16. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

17. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

18. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

19. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

20. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

21. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

22. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

23. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

24. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

25. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

26. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

27. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

28. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

29. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

30. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

31. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

32. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

33. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

34. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

35. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

36. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

37. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

38. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

39. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

40. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

41. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

42. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

43. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

44. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

45. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

46. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

47. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

48. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

49. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

50. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

51. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

52. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

53. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

54. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

55. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

56. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

57. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

58. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

59. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

60. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

61. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

62. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

63. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

64. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

65. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

66. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

67. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

68. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

69. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

70. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

71. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

72. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

73. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

74. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

75. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

76. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

77. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

78. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

79. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

80. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

81. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

82. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

83. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

84. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

85. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

86. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

87. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

88. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

89. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

90. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

91. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

92. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

93. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

94. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

95. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

96. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

97. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

98. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

99. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

100. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

101. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

102. [...] , nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

W uzasadnieniu wniosku powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 wskazujący na niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawcie wysokości opłat za kartę pojazdu za niegodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na wniosek organ, w piśmie z dnia [...] 2006 r., nr [...] wezwał stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, w szczególności do wskazania, czy pismo to jest podaniem w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisów regulujących pracę organów administracji publicznej, czy też jest to roszczenie cywilne.

Pełnomocnik wnioskodawcy w piśmie z dnia [...] 2006 r. wyjaśnił, że podstawą prawną roszczenia o zwrot części opłat za wydanie kart pojazdów jest art. 417 i kolejne kodeksu cywilnego. Pełnomocnik zaakcentował, iż roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, nie administracyjny.

W kolejnym piśmie, z dnia [...] 2006 r. Starosta W. wyjaśnił, że pobierając opłaty za wydanie kart pojazdów opierał się na obowiązującym wówczas rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. określającym ściśle wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu na [...] zł. Podał ponadto, że sama strona decyduje o wyborze drogi prowadzącej do realizacji roszczeń objętych wnioskiem zatem skoro określono cywilnoprawny charakter żądania to Starosta nie jest właściwy do jego rozpoznania.

Pismem z dnia [...] 2010 r. D. P. zwrócił się do Zarządu Powiatu W. o zwrot opłat za wydanie kart 122 pojazdów rejestrowanych przez niego w okresie od [...] 2003 r. do [...] 2006 r. w kwocie [...] zł, w tym 102 objętych wnioskiem z 2006 r., oraz kolejnych 20, a to:

1. [...], nr nadwozia - [...], rok produkcji [...];

2. [...], nr nadwozia - [...], rok produkcji [...];

3. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

4. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

5. [...] , nr nadwozia - [...], rok produkcji [...];

6. [...], nr nadwozia - [...], rok produkcji [...];

7. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

8. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

9. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

10. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

11. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

12. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

13. [...] , nr nadwozia - [...], rok produkcji [...];

14. [...], nr nadwozia - [...], rok produkcji [...];

15. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

16. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

17. [...], nr nadwozia [...], rok produkcji [...];

18. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

19. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

20. [...], nr nadwozia – [...], rok produkcji [...];

W uzasadnieniu strona powołała się ponownie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. stwierdzający niezgodność z Konstytucją rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu (Dz. U. nr 137, poz. 1310).

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] 2010 r., nr [...], Przewodniczący Zarządu Powiatu W. poinformował wnioskodawcę, iż obniżenie opłaty z tytułu wydania kart pojazdu dla 122 samochodów w związku ze zmianą rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu, a także opublikowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. nie może być podstawą do uznania roszczenia. Wskazał, że pobrana opłata była zgodna z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310), który przewidywał opłatę w wysokości [...] zł. Powyższy przepis obowiązywał w dniu rejestrowania pojazdów, czyli opłatę pobrano zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym. Jednocześnie organ pouczył o możliwości dochodzenia powyższej kwoty na drodze postępowania przez sądem powszechnym, jak również o przysługującym prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego.

Kolejnym pismem z dnia [...] 2010 r. D. P. wezwał Powiat W. do usunięcia naruszenia prawa, domagając się zwrotu nadpłaconych opłat za wydanie kart pojazdów dla 122 samochodów rejestrowanych przez wnioskodawcę w okresie od 23 sierpnia 2003 r. do 15 kwietnia 2006 r. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawca ponownie stwierdził, iż na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. stwierdzono, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 17 ze zm.) oraz z art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt odmowy zwrotu opłat nienależnie pobranych w okresie obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów jest w ocenie strony naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na wyżej opisane wezwanie Przewodniczący Zarządu Powiatu W. w piśmie z dnia [...] 2010 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i ponownie odmówił zwrotu części opłat. Jednocześnie pouczył stronę o możliwości złożenia skargi administracyjnej.

Pismem z dnia [...] 2010 r. D.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na odpowiedź organu z dnia [...] 2010 r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie 122 kart pojazdów. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zaprezentowaną przed organem administracji, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę S. W. wniósł o odrzucenie skargi wskazując, że D. P. zaskarża nie samą odmowę zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu lecz pismo Zarządu Powiatu z dnia [...] 2010 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa akcentując jednocześnie, że już uprzednio występował z żądaniem zwrotu omawianych opłat. Ponadto organ zaznaczył, że nawet gdyby uznać, że skarga została prawidłowo sformułowana to i tak winna zostać odrzucona bowiem pisma strony w postępowaniu administracyjnym były kierowane do niewłaściwego organu – Zarządu Powiatu, który nie dokonywał rejestracji spornych pojazdów a zatem nie może dokonać zwrotu wskazanych opłat. Jednocześnie starosta zaznaczył, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie już po uiszczeniu przez skarżącego należnych opłat, a wejście w życie omawianego wyroku zostało odroczone w czasie. Zatem sam Trybunał zaakceptował sytuację, w której wadliwy przepis obowiązuje i ma stanowić podstawę uzyskiwania przez powiaty odpłatności za ich czynności. Organ podkreślił również, że pobieranie opłat za wydawanie kart pojazdów tylko po to aby później je zwracać pozbawione byłoby sensu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 146 § 1 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie formalnej dopuszczalności, a następnie merytorycznej zasadności skargi doprowadziło w ocenie Sądu do ustalenia, że skarga D. P. zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do formalnej dopuszczalności wniesionej skargi. Rozważyć bowiem trzeba, czy mieści się ona we wskazanym wyżej zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Kwestia właściwości sądu administracyjnego w zakresie orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008 r., Nr 2, poz. 21). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnośnie formalnej dopuszczalności wniesionej skargi godzi się również podnieść, iż w myśl art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 ust 2 pkt 4 ustawy skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy). Sąd stwierdza, że wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi zostały w niniejszej sprawie spełnione, albowiem skarga została poprzedzona stosownym wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Poprzedni natomiast wniosek strony skarżącej skierowany został do organu administracji w innym, niż administracyjnym trybie dlatego uznać należy, że okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.

Trzeba także wskazać, że z treści skargi – w szczególności z jej uzasadnienia - wynika, że przedmiotem skargi jest w istocie sama odmowa zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu.

Jak już wyżej zaznaczono sąd administracyjny, w ramach przyznanych mu kompetencji, może jedynie ocenić prawidłowość wydanego przez organ administracji publicznej aktu, dokonując tego pod kątem jego legalności, czyli zgodności z przepisami prawa. Uwzględniając zaś skargę, stosownie z art. 146 § 1 P.p.s.a. uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonego aktu organu administracji wskazać należy, iż stosownie do art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy w sprawach rejestracji starosta (...). W myśl natomiast ust. 4 omawianego artykułu, minister właściwy do spraw transportu upoważniony został m.in. do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu. Jednocześnie w ust. 5 omawianego przepisu ustawodawca zakreślił granice autonomii ministra wskazując, iż ustalając w rozporządzeniu wysokość opłat za wydanie karty pojazdu należy uwzględnić znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. W oparciu o wskazaną delegację Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310). W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierać miał opłatę w wysokości [...] zł. Rozporządzenie to obowiązywało w czasie rejestracji przez skarżącego samochodów objętych wnioskiem, który uiszczał taką właśnie opłatę za wydanie kart pojazdów.

Wymieniony przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 za niezgodny z art. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie [...] zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający rozporządzenie nie jest bowiem umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Pomimo to ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej Ministrowi delegacji nie przewidział. Trybunał Konstytucyjny wskazał również, iż opłata charakteryzuje się wprawdzie cechami podobnymi do podatku, jednak w przeciwieństwie do podatków jest świadczeniem ekwiwalentnym. W sytuacji zatem gdy znacznie przewyższa ona wartość faktycznie świadczonej usługi nabywa cechy podatku. W konsekwencji, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości [...] zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co wynika z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu jest utrata jego mocy obowiązującej. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej przez akt normatywny. Taka sytuacja miała miejsce w omawianej sprawie, gdyż orzekając o niezgodności kwestionowanego przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją, mając na uwadze możliwe skutki finansowe wydanego wyroku Trybunał Konstytucyjny odroczył w czasie utratę jego mocy obowiązującej na dzień 1 maja 2006 r.

Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu nie oznacza jednak, iż w okresie pozostawania rozporządzenia w obrocie prawnym był on zgodny z Konstytucją lub ustawą. Ma ono na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi zmianę zakwestionowanej normy, tak by była ona z godna z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 290/09 i z dnia 25 sierpnia 2009 sygn. akt I OSK 1242/08). Jednakże skutkiem odroczenia w czasie momentu utraty mocy obowiązującej przepisu jest sytuacja, w której obowiązują normy prawne sprzeczne w swej treści z konstytucją lub ustawą. Akt normatywny lub przepis uznany za niekonstytucyjny musi więc być kwalifikowany jako mający moc obowiązującą do dnia ogłoszenia wyroku Trybunału. W ocenie Sądu taki akt lub przepis nie powinien jednak być zastosowany przez sąd w konkretnej sprawie ze względu na fakt wiążącego wszystkich adresatów uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że pozostaje on w sprzeczności z Konstytucją. Sprzeczność ta istnieje bowiem od samego początku, a więc od momentu wydania danego aktu normatywnego, bądź jego wejścia w życie, którego domniemanie konstytucyjności zostało przez Trybunał obalone. W takim kontekście przyjąć należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie obowiązywania prawa materialnego wywiera skutki na przyszłość, lecz w zakresie stosowania prawa odnosi skutek retroaktywny wpływając w ten sposób na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczenia Trybunału (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 1007/07). Odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału nie stanowi dla sądu administracyjnego przeszkody do odmowy stosowania w konkretnej sprawie przepisu rozporządzenia, będącego podstawą prawną wydanego aktu administracyjnego. Jak już wyżej zaznaczono, przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1242/08).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny ocenę kwestionowanego przepisu rozporządzenia. Stosownie do treści art. 178 Konstytucji sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, iż sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. Przyjmuje się również, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W relacji zatem do aktów stanowionych przez władzę wykonawczą, związanie sądów tymi aktami nie istnieje. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą jest akceptowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. U 2/97, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (zob: w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000r., sygn. akt. OPK 13/00, w: ONSA z 2001 r. Nr 2 poz. 63; z 15 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 20-22/00, w: ONSA z 2001r. Nr 3, poz. 104; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. OPS 3/00, w: ONSA z 2000r. Nr 4, poz. 136; czy w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006r. sygn. akt I OPS 4/05).

Dokonując zatem takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rozporządzenia, skład orzekający stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w związku z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w kwocie przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty.

Konsekwencję uznania przez tutejszy Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt Starosty podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem skarżącemu zwrotu części opłat, uiszczonych przy rejestracji samochodów, pomimo, iż jej pobranie każdorazowo, w wysokości [...] zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia. Organ pobrał zatem w zawyżonej wysokości, w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w tej części uiszczonych zatem nienależnie.

Nadmienić jeszcze należy, że wyrażony przez Sąd w niniejszej sprawie pogląd i ocena prawna co do odmowy zwrotu przez organ części opłaty za wydanie karty pojazdu są konsekwentnie i powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a skład orzekający nie znalazł podstaw i argumentów, które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska.

Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08. W wyroku tym Sąd uznał, że jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta winien ustalić, w jakiej wysokości skarżący powinien był uiścić opłaty za wydanie kart rejestrowanych pojazdów, wymienionych na wstępie uzasadnienia, kierując się przy tym kryteriami wynikającymi z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ winien więc stwierdzić w jakim zakresie stronę obciążał obowiązek administracyjny w postaci uiszczenia opłaty za wydanie kart pojazdów. Rolę pomocniczą w tej mierze może stanowić nowe obowiązujące obecnie rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r., zgodnie z którym opłata za wydanie karty pojazdu wynosi 75 zł, przy czym brak jest podstaw do kwestionowania, by wysokość tej opłaty ustalona została w sposób nieodpowiadający warunkom zawartym w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zbieżne jest to również z oczekiwaniami skarżącego.

Na zakończenie można wskazać, że niezrozumiały wręcz jest zarzut organu postawiony w odpowiedzi na skargę, że winna ona zostać odrzucona bowiem pisma strony w postępowaniu administracyjnym były kierowane do niewłaściwego organu – Zarządu Powiatu, który nie dokonywał rejestracji spornych pojazdów a zatem nie może dokonać zwrotu wskazanych opłat. Organ bowiem jak się wydaje zapomniał o normie art. 65 § 1 k.p.a. stanowiącej, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Skoro zatem organ nie przekazał wniosku skarżącego do organu właściwego, to wprost naruszył cyt. wyżej przepis prawa.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 cytowanej ustawy