Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2678/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowa umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] kwietnia 2019 r. M. K. (skarżący), wystąpił do Burmistrza L. (Burmistrz) o umorzenie na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 558 ze zm., dalej: "ustawa") należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w całości, łącznie z odsetkami.

Burmistrz decyzją z [...] czerwca 2019 r. orzekł o odmowie umorzenia kwoty [...] zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2019 r.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał 30 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji było ustalenie, że od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2019 r. skarżący dokonywał wpłat w każdym roku jednakże w 2013 r. nie dokonał wpłaty we wrześniu, w 2014 r, dokonał wpłaty wyłącznie w styczniu, w 2015 r. nie dokonał wpłaty w maju, w 2016 r. – w maju i we wrześniu, w 2017 r. we wrześniu, w 2018 r. brak było wpłaty za luty, marzec, maj i lipiec, za 2019 r. – brak było wpłaty za marzec.

Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie podkreślając, że nie wnosił o umorzenie zaległości za okres wskazany w decyzji i objęty zawiadomieniem o wszczęciu postępowaniu ale o umorzenie zaległości w całości. Podkreślił, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż umorzenie zaległości wymaga występowania skuteczności egzekucji w kolejno występujących po sobie latach. Organ ustalił również błędnie okresy skutecznej egzekucji alimentów w dniach i miesiącach podczas gdy art. 30 ust. 1 ustawy jednoznacznie stanowi o okresach liczonych w latach, przez co rozumieć należy lata kalendarzowe.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium) decyzją z [...] października 2019 r, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że skarżący wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego i jest jedyną stroną tego postępowania wszczęcie przez organ pierwszej instancji postępowania w trybie art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. było bezpodstawne, ponieważ postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczął wniosek pełnomocnika skarżącego.

Kolegium ustaliło, że decyzjami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], z dnia [...] października 2014 r. nr [...], z dnia [...] września 2015 r. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] i z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] przyznawano I. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okresy od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] września 2014 r. od dnia [...] października 2014 r. do dnia[...] września 2015 r., od dnia [...] października 2015 r. do dnia[...] września 2016 r. od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. oraz od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018 r. [....] sierpnia 2017 r. w kwotach po [...] zł miesięcznie.

Na podstawie pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z [...] sierpnia 2019 r. sygn. akt [...], Kolegium ustaliło, że skarżący wywiązał się z obowiązku w roku 2008, 2010, 2011, 2012 i 2017.

Po przytoczeniu treści art. 30 ust. 1 Kolegium wyjaśniło, że warunkiem umorzenia jest skuteczność egzekucji w określonych kwotach. Określenie "jest skuteczna" oznacza, że musi mieć miejsce w kolejno następujących po sobie 3, 5 lub 7 latach, licząc od daty złożenia wniosku o zastosowanie ulgi. Powyższego wymogu skarżący nie spełnił, co oznacza, że organ pierwszej instancji, jako organ właściwy dłużnika nie miał podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie podnosząc w niej zarzut naruszenia :

1. prawa materialnego to jest art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy przez błędną, rozszerzającą wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy polegający na nieumorzeniu należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy i w art. 27 ust. 1 ustawy,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. przez nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy:

- wobec nie ustalenia na podstawie dowodów, przedstawionych przez Skarżącego, w szczególności na podstawie Kart Rozliczeniowych Komornika, że w latach 2008 - 2013 i 2017-2018 egzekucja w skali każdego roku była skuteczna,

- przez nieustalenie wysokości wszystkich należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy wraz z odsetkami za opóźnienie, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy,

- przez nie ustalenie na podstawie jakiego aktu prawnego i z jakiej daty pochodzi akt prawny, na podstawie którego nastąpiła zmiana nazwiska osoby uprawnionej z "[....]" na "[...]",

b) art. 61 § 1 k.p.a:

- przez pomieszanie trybu wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek i z urzędu i prowadzenie w rzeczywistości postępowania z urzędu bez uzyskania zgody strony oraz przez zmianę żądania określonego we wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r.,

- przez przyjęcie niezgodnie z wnioskiem, że przedmiotem żądania strony jest umorzenie zaległości z. tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] zł. w okresie ostatnich 7 lat, tj. od dnia [..] maja 2012do [...] maja 2019 r. wypłacanych przez MGOPS w [...], jako organ właściwy wierzyciela.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

Skarżący wniósł również o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci załączonego do skargi zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowy w [...] z [...] listopada 2006 r.

Przy piśmie z [...] marca 2020 r. skarżący nadesłał kolejne dowody potwierdzające przekazywanie kwot alimentów komornikowi sądowemu w 2019 r oraz przekazanie tych kwot za styczeń i luty 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna.

W skardze podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Co do zasady, w pierwszej kolejności ustosunkować się należy do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jednak w niniejszej sprawie odpowiedź na pytanie, czy organy prawidłowo wszczęły a następnie przeprowadziły postępowanie dowodowe wymaga dokonania wykładni art. 30 ust. 1 ustawy.

Spór w sprawie dotyczy kwestii czy skuteczność egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 ustawy oznacza wyegzekwowanie odpowiedniej kwoty alimentów w każdym miesiącu danego roku jak również, czy egzekucja musi być skuteczna przez okres kolejno następujących po sobie 3, 5 lub 7 lat poprzedzających złożenie wniosku, czy też nie ma wymogu by egzekucja była skuteczna przez kolejno następujące po sobie lata. Innymi słowy, pytanie sprowadza się do tego, czy w razie złożenia wniosku o umorzenie w 2019 roku, konieczne jest wykazanie skuteczności egzekucji w okresie siedmiu lat poprzedzających wniosek czyli w tym przypadku od 2012 roku, czy też wystarczające jest by egzekucja była skuteczna np. w 2008, 2010, 2012, 2014, 2015, 2016 i 2018 roku.

Art. 30 ust. 1 ustawy przewiduje, że "organ egzekucyjny dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna (...) w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów". Odwołanie się w treści art. 30 ust. 1 do pojęcia skuteczności egzekucji w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów oznacza, że chodzi o sytuację, w której w każdym miesiącu uzyskuje się od dłużnika kwotę odpowiadającą co najmniej wysokości zasądzonych alimentów.

Zatem przedstawiona przez skarżącego wykładnia cytowanego przepisu zgodnie, z którą dla jego zastosowania wystarczające jest, aby wyegzekwowana w ciągu roku kalendarzowego kwota odpowiadała dwunastokrotności zasądzonych alimentów jest nieprawidłowa. Przyjmując wykładnię przedstawioną przez dłużnika, wystarczające byłoby dokonanie dwukrotnie w ciągu roku np. w listopadzie i grudniu wpłaty kwot odpowiadających sześciokrotności zasądzonych miesięcznych alimentów, by możliwe było uznanie, że egzekucja prowadzona w stosunku do dłużnika okazała się w danym roku skuteczna. Stałoby to jednak w sprzeczności z samą istotą świadczeń alimentacyjnych, które zasądzane są w wysokości miesięcznej, odpowiadają bowiem kwotom miesięcznego utrzymania osoby uprawnionej do alimentów. Dokonywanie wpłat w większych odstępach czasu niż miesięczne oznacza w praktyce pozbawienie osoby uprawnionej do alimentów środków niezbędnych do życia. Oznacza to zatem, że jedynie w razie comiesięcznego wyegzekwowania od dłużnika kwoty odpowiadającej co najmniej wysokości zasądzonych alimentów możliwe jest zastosowanie zwolnienia o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że nawet w przywołanym przez skarżącego w skardze wyroku WSA w Gliwicach z 1 grudnia 2017 roku, IV SA/Gl 664/17 wskazano, że : "Jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat."

Również z powodu tak akcentowanej przez skarżącego roli motywacyjnej analizowanego przepisu, mającego na celu wdrożenie dłużników do systematycznego realizowania ciążących na nich obowiązków, uznać należy, że dla jego zastosowania wymagana jest skuteczność egzekucji w każdym miesiącu kwot odpowiadających co najmniej wysokości zasądzonych miesięcznie alimentów.

Zatem w tym zakresie przedstawiona przez skarżącego wykładnia art. 30 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą dla zastosowania przewidzianej w nim ulgi wystarczające jest aby roczna kwota wyegzekwowanego świadczenia wynosiła dwunastokrotność miesięcznych alimentów jest nieprawidłowa.

Skarżący zarzuca organowi naruszenie przepisów postępowania polegające na nie ustaleniu na podstawie przedłożonych przez niego dowodów, że w latach 2008-2013 i 2017-2018 egzekucja w skali każdego roku była skuteczna. Skarżący powołuje się na skuteczność egzekucji w skali całego roku, pomija jednak okoliczność, że często egzekucja w danym miesiącu kalendarzowym nie była skuteczna, to jest komornik nie odnotowywał żadnej wpłaty. Okoliczność, że w kolejnym miesiącu, czy też kolejnych miesiącach doszło do wyegzekwowania kwoty wyższej, nie może jednak być uznana w świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 30 ust. 1 ustawy za wystarczającą dla uznania, że spełniony został warunek skutecznej egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

W konsekwencji za niezasadne uznać należało zarzuty zmierzające do zakwestionowania poczynionych przez organ ustaleń faktycznych z których wynika, że skarżący w latach 2008-2017 wywiązał się z ciążących na nim zobowiązań jedynie w 2008, 2010, 2011, 2012 i 2017 roku.

Przyznać należy natomiast rację skarżącemu, że przepis art. 30 ust. 1 ustawy nie wymaga, by skuteczność egzekucji miała miejsce w kolejno następujących po sobie latach kalendarzowych bezpośrednio poprzedzających datę złożenia wniosku o umorzenie. Zatem w tym zakresie przedstawiona przez organ wykładnia art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy polegająca na przyjęciu, że dla zastosowania ulgi, o której mowa w cytowanym przepisie konieczne jest by egzekucja była skuteczna przez siedem lat poprzedzających rok złożenia wniosku o umorzenie jest nieprawidłowa.

Naruszenie to nie ma jednak wpływu na wynik sprawy. Przy przyjęciu przedstawionego wyżej pojęcia skutecznej egzekucji w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, rozumianej jako wyegzekwowanie w danym roku w każdym miesiącu kwoty odpowiadającej co najmniej kwocie zasądzonych alimentów uznać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego prowadzona przeciwko niemu egzekucja nie była skuteczna przez okres siedmiu lat. Kolegium ustaliło bowiem, że skarżący wywiązywał się ze swoich obowiązków w 2008, 2010, 2011, 2012 i 2017 roku, a więc przez 5 lat. Tymczasem do umorzenia zaległości w całości konieczne było wywiązywanie się z tego obowiązku przez okres 7 lat.

W tym miejscu odnieść się należy do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. Skarżący uzasadniając ten zarzut wyjaśniał, że wnosił o wszczęcie postępowania w sprawie umorzenia ciążących na nim zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w całości. Tymczasem organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] maja 2012 roku do [...] maja 2019 roku. Również tego okresu dotyczy wyliczona przez organ kwota zaległości ciążących na skarżącym oraz odmowa umorzenia należności.

Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało, że brak było podstaw do wydawania postanowienia wszczynającego postępowanie w sprawie, skoro postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego.

W ocenie sądu, wszczęcie postępowania obejmującego okres od [...] maja 2012 roku do[...] maja 2019 roku było następstwem błędnego odczytania przez organ pierwszej instancji normy wynikającej z art. 30 ust. 1 ustawy. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

Istota sprawy dotyczyła bowiem rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w całości łącznie z odsetkami. W sytuacji, w której jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna przez 7 lat nie było możliwe umorzenie ciążących na nim z tego tytułu zaległości w całości, czyli nie było możliwe uwzględnienie wniosku. W konsekwencji nawet wadliwe zakreślenie okresu objętego żądaniem skarżącego nie wypływa na wynik sprawy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że ewentualne uchylenie decyzji i nakazanie organowi ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego bez wskazywania, że chodzi o zaległości za lata 2012-2019 nie mogłoby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia o treścią oczekiwanej przez skarżącego, to jest do umorzenia w całości zaległości z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Stanowisko to uwzględnia stan faktyczny na datę wydania zaskarżonej decyzji, nie uwzględnia natomiast ewentualnych zmian będących następstwem dalszego wywiązywania się przez skarżącego z ciążących na nim zobowiązań.

Skarżący zarzucił organom nie ustalenie wysokości wszystkich należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy wraz z odsetkami za opóźnienie, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy.

Organ pierwszej instancji wskazał w swojej decyzji, że odmawia skarżącemu umorzenia kwoty [...] złote plus ustawowe odsetki za opóźnienie z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] maja 2012 roku do [...] maja 2019 roku.

Skarżący w skardze wykazuje, że kwota ciążących na nim zaległości jest dużo wyższa. Skarżący powołując się na pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z [...] grudnia 2018 r. podkreślał, że ciążą na nim zaległości z tytułu :

- zaległych alimentów w kwocie – [....] zł,

- odsetek na dzień [...] grudnia 2018 r. – [...] zł (Komornik nie wymienił sumy odsetek w piśmie z [..].12.2018 r.)

- zaległości względem ZUS – [...] zł,

- zaległości względem NFAL – [...] zł,

- odsetki NFAL na dzień [...] grudnia 2018- [...] zł,

- Bank wierzyciela (brak) wartość świadczenia – [...] zł,

- dalsze % do dnia zapłaty - dziennie [...] zł.

Skarżący pomija jednak, że w ramach postępowania toczącego się na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, możliwe jest jedynie umorzenie zaległości, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, to jest zaległości z tytułu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy, należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym. Nie jest natomiast możliwe umorzenie zaległości z innych tytułów.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że I. W. przyznawane było świadczenie z funduszu alimentacyjnego osobę uprawnioną to jest M. W. w wysokości [...] złotych miesięcznie począwszy od [...] listopada 2013 roku do[..] września 2018 roku. Postępowanie prowadzone w trybie art. 30 ust. 1 mogło zatem dotyczyć wyłącznie zaległości powstałych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych do listopada 2013 roku do września 2018 roku nie zaś, jak zdaje się sugerować skarżący w skardze, wszystkich ciążących na nim zaległości wynikających z faktu zasądzenia od niego alimentów na rzecz jego córki. Kwota tych zaległości wskazana została w decyzji organów obu instancji. Brak jest zatem podstaw do stawiania organowi zarzutu, że nie zweryfikował ustaleń Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] i wskazanych przez niego kwot zaległości w Karcie Rozliczeniowej załączonej do pisma z [...] grudnia 2018 oraz kwot wynikających z zawiadomienia z [...] listopada 2006 roku.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że sam skarżący wnosił o umorzenie świadczeń wypłaconych z tytułu funduszu alimentacyjnego. Świadczenia te nie mogą być utożsamiane z należnościami powstałymi z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, na istnienie których wskazuje powołane przez skarżącego pismo komornika sądowego z 2006 r.

Nie wyjaśnienie na podstawie jakiego aktu prawnego nastąpiła zmiana nazwiska uprawnionej do alimentów córki skarżącego nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Sąd wyjaśnia również, że brak było podstaw do przeprowadzania dowodu z pisma komornika z [...] listopada 2006 r. bowiem kwestia wysokości zaległości wynikających z powyższego pisma nie miała znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy.

W konsekwencji, uznając że zaskarżona decyzja odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.