Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1069/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Ewa Rynczak Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 29 października 2010 r., znak: [....] działając na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 - tekst jednolity ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku: J.K. , J.K. i R.K. orzekł o odmowie zwrotu części działek: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,68 17 ha, objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. gm. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] i I. kat. [....] b. gm. kat. [....] , na rzecz: J.K. , J.K. i R.K. .

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia [....] grudnia 2006 r. (k. 2) J.K. , R.K. i A.K. wystąpili do Starosty K. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskodawcy swym roszczeniem objęli nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. 1226/4 o pow. 0,0913 ha, b. gm. kat. [....] , objętą Lwh 812 c.d. kw 22964, powstałą z podziału parceli l.kat. [....] o pow. 0,2083 ha, wpisanego do ewidencji gruntów Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w K. w dniu 16 lutego 1966 r., nr [....] oraz nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [....] o pow. 0,1493 ha, b. gm. kat. [....] , objętą lwh 880, powstałą z podziału parceli 1. kat. [....] o pow. 0,3730 ha, wpisanego do ewidencji gruntów Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w K. w dniu 16 lutego 1966 r., nr [....] .

W oparciu o zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy ustalono, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 grudnia 1968 r. (k. 52) na rzecz Skarbu Państwa została wywłaszczona parcela l.kat. [....] o pow. 0,0913 ha, b. gm. kat. [....], objęta Lwh 812 c.d., Kw [....] , stanowiąca własność A.K. , jako niezbędna na cele budownictwa, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o lokalizacji szczegółowej nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. (z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ustalono na rzecz właściciela odszkodowanie w kwocie 1752,96 zł), a decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 grudnia 1968 r. (k. 50) na rzecz Skarbu Państwa została wywłaszczona parcela l.kat. 1274/4 o pow. 0,1493 ha, b. gm. kat. [....] , objęta Lwh 880, stanowiąca własność W.K.. , jako niezbędna na cele budownictwa, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o lokalizacji szczegółowej nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. (z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ustalono na rzecz właściciela odszkodowanie w kwocie 2 868,48 zł).

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. Wydział I Cywilny z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt I Ns. 796/06/K (k. 1) spadek po W.K. nabyli: żona A.K. oraz synowie A.K. i T.K. po 1/3 części, natomiast spadek po A.K. nabyli: syn A.K. w 2/4 części oraz wnuki R.K. i J.K. po 1/4 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. Wydział I Cywilny z dnia 22 lutego 1993 r., sygn. akt I Ns. 221/937K (k. 176) spadek po T.K. nabyli: żona J.K. oraz dzieci R.K. i J.K. po 1/3 części. J.K. , pismem z dnia [....] stycznia 2007 r. (k. 178) złożyła stosowne oświadczenie woli w przedmiocie przyłączenia się do wniosku J.K. , R.K. i A.K. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. [....] . Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] Wydział I Cywilny z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt I Ns. 2716/08/K (k. 223) spadek po A.K. nabył bratanek R.K. w całości. Na podstawie powyższych dokumentów organ ustalił, że uprawnienie do domagania się zwrotu opisanych wyżej wywłaszczonych nieruchomości przysługuje: J.K. , J.K. oraz R.K. , a osoby te z uprawnienia tego skorzystały występując ze stosownymi wnioskami.

Podkreślono, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej zwrotu opisanych wyżej wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat[....] , zgromadzono obszerny materiał dowodowy pochodzący z okresu poprzedzającego wywłaszczenie i po zakończeniu wywłaszczenia. Z materiałów zawierających dane dotyczące lokalizacji inwestycji i jej realizacji wynikają ustalenia, zgodnie z którymi na początku lat 60-tych ubiegłego wieku, w związku z projektowanymi zamierzeniami ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. , pomiędzy Prezydium Rady Narodowej w m. K. i Ministerstwem Obrony Narodowej prowadzone były rozmowy w sprawie pozyskania dla celów wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego nieruchomości zlokalizowanych na terenie m. K. , zajętych przez obiekty wojskowe. W tym celu dla poszczególnych obiektów wojskowych, których tereny przeznaczone zostały na potrzeby mieszkaniowe, ustalono lokalizacje zamienne. W zamian za przekazanie władzom cywilnym terenów wojskowych, władze miejskie zaproponowały lokalizację nowych terenów dla potrzeb wojska obejmującą między innymi ok. 52 ha terenu istniejącego wówczas placu ćwiczeń na [....] (będącego już w dyspozycji wojska) oraz ok. 178 ha terenów w granicach administracyjnych miasta [....] i powiatu [....] . Na terenie tzw. "[....] " zamierzano zlokalizować następujące obiekty: 1) plac ćwiczeń usytuowany na północny zachód od drogi przebiegającej przez istniejący wówczas plac ćwiczeń na [....] i łączącej szosy z K. do [....] i z [....] do [....], jako teren zamienny za wojskowe place ćwiczeń zlokalizowane dotychczas w [....] (komp. 3450) i [....] (komp. 173), 2) zespół dwóch strzelnic szkolnych, w zamian za oddane miastu tereny na [....] i [....] (komp. Nr 3446 i Nr 3445) z czynnymi strzelnicami, 3) obiekty kubaturowe mające stanowić zaplecze w/w strzelnic, w zamian za obiekty na [....] i [....] .

Z uwagi na fakt, iż wskazany teren nie zabezpieczał w całości potrzeb wojska, przewidziano zlokalizowanie inwestycji zamiennych na cele magazynowe w rejonie miejscowości [....] na terenie o powierzchni ok. 30 ha. Zgodnie ze sporządzonym i zatwierdzonym w 1964 roku Programem Inwestycji Zamiennych w Garnizonie [....] (k. 11-14) powyższy teren stanowić miał rejon budynków magazynowych wraz z zapleczem, w zamian za takie same obiekty oddane miastu, a mianowicie: kompleks 1450 - [....] , kompleks 821 - [....] i kompleks 3376 - [....] . Program inwestycji w [....], z uwagi na jej charakter, przewidywał podzielenie obiektu na dwie części: teren ścisły (techniczny), na którym będą zlokalizowane budynki magazynowe oraz teren gospodarczy stanowiący zaplecze obiektu. Na terenie technicznym należało zlokalizować, zgodnie z "Przepisami o przechowywaniu i utrzymaniu sprzętu uzbrojenia i amunicji w oddziałach" — Uzbr.63/37, następujące budynki magazynowe: 15 magazynów (każdy o pow. 346 m2) o łącznej powierzchni 5190 m2 i łącznej kubaturze 21 200 m3, magazyn o powierzchni 104 m2 i kubaturze 430 m3, magazyn o powierzchni 60 m2 i kubaturze 250 m3 oraz zbiornik ppoż. o pojemności 100m3. Na terenie gospodarczym należało usytuować wartownię na 4 posterunki o powierzchni 77 m i kubaturze 320 m3, ustęp suchy o powierzchni 3 m2 i kubaturze 15 m3, ujęcie wody oraz drogi, łącznie z drogą dojazdową do obiektu. Cały obiekt miał zostać ogrodzony zgodnie z "Normatywem technicznym projektowania ogrodzeń terenów wojskowych" - 2 rzędy ogrodzenia i ogrodzenie ostrzegawcze. Obiekt miał być wyposażony w energię elektryczną oraz obwodnicę oświetleniową. Teren wskazany na cele magazynowe w rejonie m. [....] stanowił własność osób fizycznych i jego udostępnienie dla potrzeb inwestycji zamiennych wymagało w pierwszej kolejności uregulowania spraw formalno-prawnych związanych z nabyciem gruntów i przesiedleniem ludności.

Pismami z dnia [....] 1968 r. znak [....] (k. 26) i z dnia 17 grudnia 1968 r. znak [....] (k. 29) Dyrekcja Inwestycji Miejskich I w K. wystąpiła do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych z wnioskami o wywłaszczenie prawa własności nieruchomości położonych w gm. kat. [....] i [....] . Wnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości przeznaczone były pod budowę inwestycji zamiennych w [....] , stosownie do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. Nr [....] wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury (k. 17). Decyzja ta ustalała lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w [....] pow. [....], których granice określono na mapie katastralnej, stanowiącej do niej załącznik graficzny. Po rozpoznaniu powyższych wniosków Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych zawiadomieniami z dnia 15 sierpnia 1968 r. nr [....] (k. 27) i z dnia 17 stycznia 1969 r. nr [....] 68 (k. 31) poinformował zainteresowanych o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego i o rozprawie - w celu przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonych w gminie katastralnej [....] .

W granicach obszaru objętego wnioskami Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. z dnia 31 lipca 1968 r. i z dnia 17 grudnia 1968 r. znalazły się między innymi parcele: l. kat. [....] o pow. 0,0913 ha, obj. Lwh 812 c.d. Kw [....] b. gm. kat. [....] , stanowiąca własność A.K. oraz l. kat. [....] o pow. 0,1493 ha, obj. Lwh 880, b. gm. kat. [....] , stanowiąca własność W.K.

Decyzją nr [....] z dnia 13 września 1968 r. (k. 48) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych, po rozpoznaniu wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. znak: [....] z dnia 7 sierpnia 1968 r., zatwierdzonego przez Ministra Gospodarki Komunalnej pismem z dnia [....] sierpnia 1968 r. Nr [....] - zezwoliło Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonych w b. gm. kat. [....] i [....] , w skład której wchodziły również parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] .

Organ podał, że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego nie odnaleziono w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego bądź planu realizacyjnego inwestycji polegającej na budowie magazynów. Dokumentów tych poszukiwano w zbiorach archiwalnych: Archiwum Zakładowego [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. , Archiwum Instytucji Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Kancelarii Tajnej [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. przechowującej dokumenty Kancelarii Tajnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Starostwo Powiatowego w K. w latach 1999-2001, w związku ze zgłoszonymi roszczeniami o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na potrzeby urządzenia obiektu wojskowego - placu ćwiczeń wojskowych tzw. "[....] ". W trakcie postępowania odnaleziono natomiast odrysy z mapy katastralnej z zaznaczonymi granicami nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie, na których zlokalizowana miała być inwestycja polegająca na budowie magazynów.

Ustalono, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 kwietnia 1969 roku (k. 53) zmieniono za zgodą stron decyzje o lokalizacji szczegółowej: Nr [....] z dnia 21 kwietnia 1965 r. - ustalającą lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie tzw. "[....] " oraz Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. - ustalającą lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w [....] powiat K. , wydane na rzecz i imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. oraz orzeczono, iż prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w K. , a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie.

Zgromadzony materiał dowodowy zawiera również dokumentację pochodzącą z lat 1971-1972, obejmującą rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "Obiekty Zamienne - Budowa nr 1 w [....] ", z której wynika, że inwestycja została rozpoczęta w lipcu 1971 r., a oddana do użytku w kwietniu 1972 r. Potwierdza to protokół Nr [....] spisany dnia [....] kwietnia 1972 r. (k. 65), z którego wynika również, że użytkownikiem tego obiektu w tym czasie była Jednostka Wojskowa Nr [....] . Z kolei protokół zdawczo-odbiorczy spisany w dniu [....] 1975 r. (k. 95) szczegółowo opisuje części składowe kompleksu magazynowego o powierzchni 35 ha 18 a 98 m2 znajdującego się w M. , a mianowicie: budynki kubaturowe Nr 1, wartownia oraz magazyny - od Nr 2 do Nr 14, zbiornik ppoż. - Nr 15, hydrofornia - Nr 16, ogrodzenie zewnętrzne i wewnętrzne, w tym dwie bramy wjazdowe i trzy furtki, infrastruktura techniczna: obwodnica sygnalizacyjno-oświetleniowa, oświetlenie zewnętrzne drogi dojazdowej, kanalizacja zewnętrzna, sieć ppoż., nawierzchnie utwardzone: place betonowe oraz drogi dwukierunkowe, betonowe wewnętrzne. Załącznikiem do w/w protokołu była między innymi karta opisowa przedmiotowego kompleksu, której uwierzytelniona kserokopia znajduje się również w aktach sprawy. Na mocy spisanego w dniu 23 maja 1975 r. (k. 98) porozumienia Komenda Garnizonu [....] zleciła Rolniczemu Rejonowemu Zakładowi Doświadczalnemu w K. utrzymywanie porządku na całej powierzchni obiektu częściowo zabudowanego, położonego w M.

Ustalono także, że na wniosek Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w K. , działającego w imieniu Ministerstwa Obrony Narodowej (k. 101) dla nieruchomości, w skład której wchodziły między innymi parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. M. , urządzono księgę wieczystą Kw nr [....] (k. 103). W dziale II tej księgi, na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu w K. z dnia 21 lutego 1975 r. Nr [....] oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [....] 1975 r., jako właściciela nieruchomości wpisano Skarb Państwa, w zarządzie i użytkowaniu Ministerstwa Obrony Narodowej. Z kolei treść pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978 r. znak: [....] oraz treść odrysu z mapy katastralnej obejmującego teren wsi M. , stanowiący załącznik do tego pisma (k. 103-104), wskazuje, iż dla opisanego wyżej obiektu magazynowego wyznaczono strefę ochronną o szerokości 300 m, w której obowiązywał bezwzględny zakaz wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami. Analiza dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej wskazuje, że w wyniku założenia nowej ewidencji gruntów położone w b. gm. kat. M. i B. parcele wchodzące w skład opisanego wyżej obiektu magazynowego, w tym również parcele: l. kat. [....] i l. kat. 1274/4 b. gm. kat. [....] , utworzyły działkę ewidencyjną nr [....] o pow. 31,25 ha i działkę ewidencyjną nr [....] o pow. 0,3800 ha - położone w obrębie M. jedn. ewid. [....] , co potwierdza wykaz zmian gruntowych (równoważników) sporządzony w dniu 30 października 2000 r. (k. 135) i służący za podstawę wpisu do księgi wieczystej oraz działkę nr [....] o pow. 2,81 ha poł. w obr. [....] jedn. ewid. [....] . Powyższa zmiana, w części dotyczącej działek nr [....] i nr [....] obręb [....] gm. [....] została ujawniona w księdze wieczystej [....] , a działka nr [....] obręb B. gm. Z. objęta jest księgą wieczystą [....] .

Ponadto ustalono, iż w ramach zgłoszenia w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. pod Nr [....] geodeta uprawniony mgr inż. Z.S. sporządził operat pomiarowy, w oparciu o który w operacie ewidencji gruntów dla obrębu M. gm. W. wprowadzono zmianę oznaczenia i powierzchni, bez zmiany konfiguracji granic działki nr [....] o pow. 31,25 ha na działkę nr [....] o pow. 31,1713 ha (decyzja Starosty K. z dnia 24.07.2006 r. nr [....] k. - 171), a następnie działka nr [....] o pow. 3 1,1713 ha podzieliła się na działki: nr [....] o pow. 11,4244 ha, nr [....] o pow. 1,9287 ha, nr [....] o pow.2,2369 ha, nr [....] o pow.1,8441 ha, nr [....] o pow. 2,0563 ha, nr [....] o pow. 2,1101 ha, nr [....] o pow. 1,8154 ha, nr [....] o pow. 2,3072 ha, nr [....] o pow. 2,6420 ha i nr [....] o pow. 2,7962 ha (decyzja Wójta Gminy W. z dnia 08.08.2006 r. nr ....k. 173). Z porównania mapy katastralnej z mapą ewidencji gruntów oraz mapą zasadniczą, wykonanego przez geodetę uprawnionego T.C. l. ks. Rob... (k. 175) wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [....] , b. gm. kat. M. , odpowiada aktualnie częściom działek ewidencyjnych nr [....] i nr [....] , położonych w obrębie M. gm. W. , natomiast l. kat. [....] b. gm. kat. M. , odpowiada aktualnie części działki ewidencyjnej nr [....]. Powyższy fakt potwierdza również operat pomiarowy wykonania rozgraniczenia działki nr [....] obr. M. gm. W. z działkami przyległymi - 1. ks. rob. [....] , sporządzony przez geodetę uprawnionego Z.S. , działającego w Przedsiębiorstwie Usług Geodezyjnych "[....] " (k. 178), przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 19 lipca 2006 r. nr ewid. [....] i zatwierdzony ostateczną decyzją Wójta Gminy W. z dnia 21 lipca 2006 r. nr [....] .

Organ wskazał, że dokonana analiza stanu prawnego nieruchomości wykazała, że obiekt magazynowy określony jako kompleks wojskowy nr [....] , położony w m. B. gm. Z. - działka nr [....] oraz w m. M. gm. W. - działki nr [....] i nr [....] , o których mowa wyżej, pozostawał w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej do dnia 8 sierpnia 2005 r. Z tą datą spisany został protokół zdawczo-odbiorczy Nr [....] (k. 142) pomiędzy Rejonowym Zarządem Infrastruktury w K. a Agencją Mienia Wojskowego w W. - Oddziałem Terenowym Biura Agencji Mienia Wojskowego w K. i z tym dniem wszelkie prawa i obowiązki związane z przedmiotową nieruchomością przejęła Agencja Mienia Wojskowego.

Decyzją z dnia 15 września 2005 r. nr [....] (k. 143) sprostowaną postanowieniem z dnia 5 października 2005 r., Starosta K. , w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego, orzekł o wygaśnięciu z dniem 8 sierpnia 2005 r. prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do wyżej wymienionej nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Ostateczna decyzja w tej sprawie wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym Nr [....] z dnia 8 sierpnia 2005 r. stanowiła podstawę do wykreślenia w księgach wieczystych prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej - Rejonowy Zarząd Infrastruktury oraz ujawnienia Agencji Mienia Wojskowego, jako osoby prawnej, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa.

W kontekście powyższych ustaleń organ pierwszej instancji odniósł się do treści pisma J.K. z dnia 17 sierpnia 2010 r. (k. 220) uzupełniającego wniosek o zwrot wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat., w którym podkreślono, że spadkobiercy poprzednich właścicieli ww. parcel nie zostali powiadomieni o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej i o możliwości ich zwrotu. Podniesiono, że zarzut dopuszczenia się naruszenia obowiązku wynikającego z art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie może obciążać Starosty K. , wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, bowiem organ ten nie wykonywał prawa własności i innych praw rzeczowych w imieniu Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Wykonywanie tych praw powierzone zostało Agencji Mienia Wojskowego, zgodnie z uregulowaniami prawnymi zawartymi w ustawie z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz Agencji Mienia Wojskowego (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 163, poz. 1711 ze zm.). Prawo własności działek: nr [....] o pow. 3 1,25 ha i nr [....] o pow. 0,38 ha, poł. w M. gm. [....] , w dniu 7 grudnia 2005 r. od Agencji Mienia Wojskowego nabyła Gmina W. , w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [....] . Prawo własności Gminy W. zostało ujawnione w księdze wieczystej KR [....] , co zostało potwierdzone odpisem wydanym w dniu 1 czerwca 2006 r. przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w K. Natomiast na podstawie umowy sprzedaży Rep. [....] zawartej w dniu [....] 2007 r. w formie aktu notarialnego (k. 201), prawo własności nieruchomości składającej się z działek: nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , obr. M. gm. W. , od Gminy W. nabyła Spółka pod firmą "[....] " sp. z o.o. z siedzibą w W.

W dniu [....] 2007 r. (k. 191) przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami terenu, w trakcie której w oparciu o mapę porównawczą wykonaną przez geodetę uprawnionego T.C. (l. ks. rob. ....z dnia 26 czerwca 2006 r.) zlokalizowano położenie wnioskowanych do zwrotu parcel i ustalono, iż teren w obszarze parceli l. kat. [....] , b. gm. kat. M. , stanowiącej części działki [....] , położonej w M. , gm. W. , w części porośnięty był trawą i wysokimi chwastami. Od strony północno-zachodniej teren w granicach ww. parceli wylany był betonem i stanowił fragment ciągu pieszo-jezdnego znajdującego się na terenie obiektu poprzednio stanowiącego magazyny wojskowe. Granica pomiędzy aktualnymi działkami nr [....] i nr [....] - czyli zachodnia granica działki nr [....] stanowiła w części ogrodzenie z słupków betonowych, wypełnione siatką metalową oraz drutem kolczastym. Betonowe słupy zewnętrznego ogrodzenia zakończone były elementem metalowym. Odcinek stanowiący granicę pomiędzy działką nr [....] i działką nr [....] - czyli granicę południową działki nr [....] wyznaczały słupki betonowe o wys. ok. 1 m, stanowiące poprzednio ogrodzenie ostrzegawcze obiektu magazynowego. Odnośnie parceli l. kat. [....] ustalono, że w jej środkowej części znajdował się parterowy budynek murowany, stanowiący poprzednio wartownię. Aktualnie z obiektu zostały wymontowane okna oraz odcięto dopływ energii elektrycznej. Od strony północnej teren omawianej parceli wylany był betonem i stanowił fragment ciągu pieszo-jezdnego. Od strony wschodniej obok budynku rosły zniszczone krzewy.

Organ pierwszej instancji przytoczył również ustalenia dokonanych w trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu, przeprowadzonej w dniu 30 maja 2006 r. (k. 162) w związku z licznie zgłoszonymi wnioskami o zwrot parcel położonych na terenie byłej gminy katastralnej M. , stanowiących części działki ewidencyjnej nr [....] , poł. w M. gm. W. (podobnie jak parcele l. kat. ....i l. kat....., b. gm. kat.M. , będące przedmiotem niniejszego postępowania) i działki ewidencyjnej nr [....] , poł. w B. gm. Z. , a które to parcele, podobnie jak omawiane w niniejszej decyzji, zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. W trakcie tych czynności szczegółowo ustalono sposób zagospodarowania obiektu magazynowego zlokalizowanego na tym terenie, który przedstawiał się następująco: Obiekt magazynowy zajmował teren, który na zewnątrz otaczał pas gruntu porośnięty trawą, chwastami oraz kępkowo samosiejkami drzew i krzewów, zawarty pomiędzy ciągiem betonowych słupków o wysokości ok. 1 m, które znajdowały się w odległości ok. 5 m od siebie i nie były połączone siatką (ogrodzenie ostrzegawcze) a właściwym ogrodzeniem tego obiektu składającego się z dwóch rzędów słupków betonowych zakończonych elementem żeliwnym, połączonych siatką i drutem kolczastym. Wzdłuż pierwszego rzędu opisanego wyżej ogrodzenia znajdowała się linia oświetleniowa na słupach betonowych. Na odcinku od strony południowej, w części przylegającej do działki nr [....] (droga dojazdowa do kompleksu wojskowego) opisywany wyżej pas gruntu został w części wydzielony ogrodzeniem wykonanym ze słupków betonowych zakończonych elementem żeliwnym (ceownik), rozciągniętą do połowy słupków siatką metalowa wyżej rozciągnięte jest 8 rzędów drutu kolczastego (część słupka betonowego plus element żeliwny), w którym zamontowana była brama wjazdowa, dwuskrzydłowa, wsparta na słupkach wykonanych z cegły oraz bramka wejściowa wsparta również na słupku wykonanym z cegły. W tej części po lewej stronie od bramy wjazdowej znajdował się budynek wartowni i budynek techniczny - agregatorownia. Od bramy wjazdowej na teren opisywanego kompleksu prowadziła droga dojazdowa z elementów betonowych - łącznie o szerokości około 5 - 6 m zakończona dwuskrzydłową bramą wjazdową. Teren znajdujący się pomiędzy pierwszym i drugim rzędem opisywanego wyżej ogrodzenia stanowił grunt w znacznej części porośnięty trawą, chwastami, samosiejkami drzew i krzewów. Natomiast w pasie przylegającym do wewnętrznego ogrodzenia, na całej długości rosły rzędy drzew wieloletnich (nasadzenia). Od wewnętrznej bramy wjazdowej dwuskrzydłowej, o której mowa powyżej, do budynków magazynowych od Nr 2 do Nr 14 prowadziła droga dojazdowa wykonana z płyt betonowych - łącznie o szerokości ok. 5 - 6 m. Znajdujące się na terenie przedmiotowego obiektu budynki magazynowe były murowane, jednokondygnacyjne, niepodpiwniczone, wyposażone jedynie w instalację odgromową przebiegającą po budynku i dodatkowo umieszczoną na slupach betonowych pomiędzy budynkami. W ścianach budynków znajdowały się okratowane otwory okienne (zamknięte) oraz drzwi metalowe dwuskrzydłowe (3 - 4 sztuki). Pomiędzy budynkami Nr 6, Nr 7 i Nr 8 a budynkami od Nr 9 do Nr 12 znajdował się zbiornik przeciwpożarowy, a w pobliżu narożnika północno-wschodniego znajdowała się hydrofornia. Obecni na spotkaniu wnioskodawcy ocenili stan techniczny przedmiotowych budynków jako zły (do remontu). Natomiast przedstawiciele Agencji Mienia Wojskowego wskazali, że opisany sposób zagospodarowania obiektu magazynowego jest uzasadniony specjalnym jego przeznaczeniem, które wymagało zachowania stref ochronnych.

Organ pierwszej instancji w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, o którym mowa wyżej, a także mając na uwadze ustalenia dokonane w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [....] maja 2006 r. oraz w dniu [....] kwietnia 2007 r. stwierdził, że sposób zagospodarowania całego obiektu w M. jest zgodny z wytycznymi zawartymi w zatwierdzonym w 1964 r. Programie Inwestycji Zamiennych w Garnizonie [....] Parcela l. kat. [....] b. gm. kat. M. , będąca przedmiotem niniejszego postępowania, położona była na terenie gospodarczym, w części przeznaczonym pod ogrodzenie ostrzegawcze terenu wojskowego, zabezpieczające obiekt magazynowy przed osobami nieupoważnionymi do przebywania na jego terenie, a w części pod drogę dojazdową do kompleksu wojskowego. Natomiast parcela l. kat. [....] zajęta została w części pod budynek wartowni, a w części pod drogę dojazdową.

Operatem pomiarowym z dnia [....] października 2008 r., nr KERG [....] (k. 252) w wyniku połączenia działek: nr [....] o pow. 11,4244 ha, nr [....] o pow. 1,9287 ha, nr [....] o pow.2,2369 ha, nr [....] o pow.1,8441 ha, nr [....] o pow. 2,0563 ha, nr [....] o pow. 2,1101 ha, nr [....] o pow. 1,8154 ha, nr [....] o pow. 2,3072 ha, nr [....] o pow. 2,6420 ha i nr [....] o pow.2,7962 ha utworzono działkę nr [....] o pow. 3 1,1713 ha. Tym samym operatem, zatwierdzonym decyzją Wójta Gminy W. z dnia 23 grudnia 2008 r., znak: [....] (k. 251) dokonano podziału działki nr [....] o Pow. 3 1,1713 ha na działki: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,68 17 ha. Z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów wynika, że wnioskowane do zwrotu parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. M. , odpowiadają aktualnie częściom działek: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,68 17 ha, położonych w obrębie M. gm. W.

Wskazano, że podstawą do rozpatrzenia wniosku dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Art. 136 ust. 3 stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z kolei art. 137 ust. 1 stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W konsekwencji stwierdzono, że stosownie do postanowień wyżej cytowanych artykułów przesłankami zwrotu nieruchomości są: 1) wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot, 2) objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, 3) zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wskazano, że aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

W ocenie organu pierwszej instancji dokonane w sprawie ustalenia bez wątpienia dowodzą, iż pierwsze dwie przesłanki zwrotu zostały spełnione, tj. wnioskodawcami są spadkobiercy poprzednich właścicieli, a wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z kolei dla ustalenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona należy w prowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia, określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślono, że w sentencjach decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 grudnia 1968 r., na podstawie której na rzecz Skarbu Państwa została wywłaszczona parcela 1. kat. [....] o pow. 0,1493 ha, b. gm. kat. M. , objęta Lwh 880, stanowiąca własność W.K. oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 grudnia 1968 r., na podstawie której na rzecz Skarbu Państwa została wywłaszczona parcela l. kat. [....] o pow. 0, 0913 ha, b. gm. kat. M. , objęta Lwh 812 d.d. kw [....] , stanowiąca własność A.K. - jako cel wywłaszczenia wskazano budownictwo. Natomiast ich uzasadnienia obok tak wskazanego celu zawierają wyraźne odesłanie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r., wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Z powyższego wynika zatem, że choć w sentencjach ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. cel wywłaszczenia wskazano ogólnie jako budownictwo, to jednak w uzasadnieniach tych decyzji następuje wyraźne odesłanie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. Ponadto wniosek o wywłaszczenie nieruchomości wskazuje bezpośrednio na przeznaczenie pod budowę inwestycji zamiennych w M. , zaś w uzasadnieniu tego wniosku również następuje odesłanie do w/w decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [....] , która wyraźnie ustalała lokalizację magazynów. Ponadto decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z dnia 21 kwietnia 1965 r. ustalała lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie tzw. P.

Organ podkreślił, że ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie. W sytuacji, gdy cele wywłaszczenia określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, prawidłowa jego ocena winna być dokonana na podstawie analizy dokumentacji wywłaszczeniowej, w szczególności treści samego wniosku o wywłaszczenie, treści decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1462/08, który wskazuje, że ustalenie celu wywłaszczenia, co do zasady, następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej. Jednak w sytuacji, gdy cel ten określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, nieprecyzyjny lub bardzo generalny, organ prowadzący postępowania zwrotowe jest zobowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości. To uszczegółowienie (doprecyzowanie) winno nastąpić na podstawie analizy całej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego.

Zasygnalizowano, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 kwietnia 1969 roku zmieniono za zgodą stron decyzję o lokalizacji szczegółowej: Nr [....] 5 z dnia 21 kwietnia 1965 r. oraz Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r., wydane na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. i orzeczono, iż prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w K. , a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie. Na skutek tego rozstrzygnięcia nie doszło do zmiany celu wywłaszczenia, jakim była w tym przypadku budowa magazynów. Zdanie takie wyraził w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonej w analogiczny sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w wyroku z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1243/08 potwierdził, iż "wprawdzie w chwili podejmowania decyzji o wywłaszczeniu z 21 października 1969 r. i z 9 października 1969 r. decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 5 sierpnia 1965 r. nr 36/65 obowiązywała w kształcie wynikającym z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 24 kwietnia 1969 r., nr [....] zmieniającej m.in. decyzje o lokalizacji szczegółowej nr [....] poprzez ustalenie, że całość terenu położonego w granicach objętych decyzjami lokalizacyjnymi nr [....] i nr [....] będzie użytkowana przez Wojsko Polskie, zamiast przez Dyrekcje Inwestycji Miejskich I w K. , to niewątpliwie nie zmieniło to celu wywłaszczenia, jakim była lokalizacja na przedmiotowym terenie magazynów". Organ wskazał, że nie można również pominąć treści pisma Biura Planowania Przestrzennego z dnia 9 marca 1978 r., z którego wynika, że doszło do wyznaczenia stref ochronnych dla wybudowanych obiektów wojskowych. Fakt, że wyznaczenie strefy ochronnej nastąpiło dopiero w 1978 r., nie powinien mieć decydującego znaczenia, gdyż zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 271/08, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W ocenie Sądu nie jest do przyjęcia stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został, co prawda, zrealizowany, ale po upływie wskazanych terminów. Wówczas w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w szczególności, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo iż nieruchomość była (lub jest) wykorzystywania zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego. Natomiast zgodnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1118/08 regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem ww. terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Normę tę należy zatem odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy. Ponadto należy uznać, że wyznaczenie strefy ochronnej świadczy niezbicie o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, gdyż jej stworzenie wymuszone było oddziaływaniem funkcjonującego już obiektu wojskowego. W ocenie organu w sprawie istotne znaczenie ma również dokumentacja pochodząca z lat 1971 - 1972 obejmująca rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "Obiekty Zamienne - Budowa nr 1 w M. ", z której wynika, że inwestycja została rozpoczęta w lipcu 1971 r., a oddana do użytku w kwietniu 1972 r., co potwierdza protokół Nr [....] spisany dnia 15 kwietnia 1972 r. Dodatkowo protokół zdawczo-odbiorczy spisany w dniu [....] lutego 1975 r. szczegółowo opisuje części składowe kompleksu magazynowego, którego załącznikiem jest m. in. karta opisowa. Ich treść pokrywa się z treścią innych dokumentów, które zostały przytoczone w uzasadnieniu niniejszej decyzji, w tym również z opisem sposobu zagospodarowania obiektu magazynowego, sporządzonym w dniu [....] maja 2006 r. i w dniu 18 kwietnia 2007 r. Z powyższego wynika jednoznacznie w ocenie organu, że nie sposób rozpatrywać przedmiotowej sprawy nie uwzględniając treści decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r., jak również innych dokumentów dotyczących lokalizacji inwestycji polegającej na budowie magazynów i samej jej realizacji, jak również analizować sposobu zagospodarowania i wykorzystania parcel: l. kat. [....] i l. kat. [....] b. gm. kat. M. , w oderwaniu od zagospodarowania i wykorzystania całego obiektu magazynowego z uwzględnieniem konieczności istnienia tzw. stref ochronnej budynków magazynowych. Wskazane wyżej dokumenty wskazują zatem, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa obiektów magazynowych na potrzeby Wojska Polskiego i cel ten został zrealizowany.

Organ zaznaczył, że o zgromadzonym materiale dowodowym pozwalającym na wydanie decyzji w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, strony zostały poinformowane pismem z dnia [....] 2010 r. Do chwili wydania niniejszej decyzji żadna ze stron postępowania nie wniosła dodatkowych uwag i zastrzeżeń do zgromadzonego materiału dowodowego.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r., znak: [....] działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania R.K. od decyzji Starosty K. z dnia 29 października 2010 r., nr [....] , uchylił decyzję Starosty K. z dnia 29 października 2010 r., nr [....] i orzekł:

1. o odmowie zwrotu części działek: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,6817 ha, objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. , w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [....] b. gm. kat. M. na rzecz: J.K. i R.K. ,

2. o odmowie zwrotu części działek: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,6817 ha, objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [....] b. gm. kat. M. , na rzecz: J.K. , J.K . oraz R.K.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia 29 października 2010 r., nr [....] Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu części działek: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,68 17 ha, objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] i l.kat. [....] b. gm. kat. M. , na rzecz: J.K. , J.K. i R.K . Orzekając w w/w sposób organ I instancji oparł się na poczynionych przez siebie ustaleniach, z których wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, w związku z tym w ocenie organu I instancji nie zachodzą w stosunku do niej przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające jej zwrot na rzecz wnioskodawców.

Odwołanie od w/w decyzji złożył w dniu 16 listopada 2010 r. R.K. podnosząc m.in. że "w przedmiotowym postępowaniu z przedstawionego stanu faktycznego nieruchomości gruntowej będącej przedmiotem wniosku o zwrot na podstawie zebranego materiału dowodowego wynika, że nieruchomość została przystosowana do celu wywłaszczenia w wymaganym terminie o którym mowa w art. 137 u.g.n., o czym świadczą protokoły zdawczo-odbiorcze a zatem brak jest podstaw do żądania zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. natomiast jest podstawą do wystąpienia o zwrot nieruchomości ponieważ dokonano zmiany przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i w związku z tym wniosek powinien być procesowany w oparciu o art. 136 ust. 2 u.g.n. Wydanie decyzji w oparciu o art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 a nie w oparciu o art. 136 ust. 2 stanowi naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie tego prawa do istniejącego stanu faktycznego. Ujawnienie zmiany przeznaczenia nieruchomości na inny cel dokonano wykreśleniem trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej nad nieruchomością, dokonano tego decyzją Starosty K. z dnia 15 września 2005 r. nr [....] w oparciu o art. 19 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego. W tym miejscu zaistniał obowiązek starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w związku z mieniem Skarbu Państwa do powiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobiercę o tym fakcie, obowiązek ten wynika z art. 136 ust. 2 u.g.n."

Wojewoda [....] rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie stwierdził, że przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę [....] jest kwestia zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako część działek [....] i nr [....] , objętej księgą wieczystą [....] , położonej w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonych parceli l. kat. [....] i l .kat. [....] , b. gm. kat. M. , na rzecz Państwa: J.K. , J.K. oraz R.K. a tym samym również weryfikacja prawidłowości i zasadności wydanej w tym zakresie przez Starostę K. decyzji z dnia 29 października 2010 r. nr [....].

Podniesiono, że wnioskowane do zwrotu: parcele katastralne l. kat. [....] oraz l .kat. [....] b. gm. kat. M. , decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 grudnia 1968 r., jako stanowiące własność A.K. (l.kat.....) oraz W.K. (l.kat......), zostały wywłaszczone, jako niezbędne na cele budownictwa, zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r. Nr [....] wydana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki Architektury w K. ustalała lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M.

Organ odwoławczy wskazał, że w dacie wywłaszczenia właścicielem l .kat. [....] była A.K. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt I Ns 796/06/K spadek po A.K. nabyli: A.K.. , R.K. i J.K. Natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 2 marca 2009 r. sygn. akt I Ns 2716/08/K spadek po A.K. nabył R.K. w całości. Tak więc osobami uprawnionymi do zwrotu części działek nr [....] i nr [....] , położonych w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [....] są: R.K. oraz J.K. . Natomiast w stosunku do parceli l.kat. [....] , której właścicielem w dacie wywłaszczenia był W.K. wskazano, że uprawnionymi do wnioskowania o jej zwrot (obecnie część działek: nr ....i nr....) są: R.K. , J.K. oraz J.K. Zgodnie bowiem z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt I Ns 796/06/K spadek po W.K. nabyli: A.K. , A.K. i T.K. , a po T.K. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 22 lutego 1993 r., sygn. akt I Ns 221/93/K dziedziczą: J.K. , R.K. oraz J.K.

Wojewoda [....] stwierdził, że zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Wskazano, że legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany". Podkreślono przy tym, że w/w przesłanki zbędności nieruchomości nie muszą być spełnione łącznie. Dla ustalenia, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia wystarczy ustalenie, iż jedna z dwóch wymienionych w art. 137 ust. 1 przesłanek zbędności nieruchomości została zrealizowana w danej sprawie. Tak więc zadaniem organu, prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest zebranie materiału dowodowego, potwierdzającego lub negującego, występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż zgodnie z przepisem art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami objęta niniejszym postępowaniem nieruchomość, nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia. W związku z powyższym, kluczowym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy elementem, było ustalenie w oparciu o środki dowodowe przewidziane przez Kodeks postępowania administracyjnego, czy w latach 1968-1978 rzeczywiście były podejmowane działania, w wyniku których na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel jej wywłaszczenia.

Podkreślono, że zarówno art. 136 jak i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, posługując się pojęciem celu wywłaszczenia utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia. Cel wymieniony w decyzji administracyjnej orzekającej o wywłaszczeniu ma szczególnie istotne znaczenie wiążące dla oceny przesłanek zbędności. Ze względu na fakt, iż cel wywłaszczenia w decyzji lub akcie notarialnym często jest określony w sposób ogólnikowy bądź też brakuje nawet określenia przeznaczenia nieruchomości, niezbędna jest w takich przypadkach prawidłowa ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w czasie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz analiza dokumentacji dołączanej obowiązkowo do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego (powołano się na pogląd T. Wosia: Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2007).

Starosta K. uzasadniając odmowę zwrotu części działek nr [....] i nr [....] , objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonych parceli l. kat. [....] i l .kat. [....] , b. gm. kat. M. wskazał, iż podstawą wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa były decyzje Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 24 grudnia 1968 r. nr [....] wskazujące te parcele jako niezbędne na cele budownictwa, natomiast ich uzasadnienia obok wskazanego celu zawierają wyraźne odesłanie do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r., wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , która wyraźnie ustalała lokalizację magazynów. Organ I instancji wskazał również, iż ponadto decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [....] z dnia 24 kwietnia 1969 roku zmieniono za zgodą stron decyzję o lokalizacji szczegółowej: Nr [....] z dnia 21 kwietnia 1965 r. oraz Nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r., ustalającą lokalizację magazynów na terenie położonym w M. , wydaną na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. i orzeczono, iż prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w K. , a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie. W tym miejscu organ I instancji wskazał, iż "na skutek tego rozstrzygnięcia nie doszło do zmiany celu wywłaszczenia jakim była w tym, przypadku budowa magazynów". Następnie organ I instancji wskazuje, iż jego zdaniem nie można pominąć pisma Biura Planowania Przestrzennego z dnia [....] marca 1978 r. z którego wynika, że doszło do wyznaczenia stref ochronnych dla wybudowanych obiektów wojskowych. Starosta K. wskazuje również, iż nie można również pominąć dokumentacji pochodzącej z lat 1971-1972 obejmującej rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "Obiekty Zamienne - Budowa nr 1 w M. ", z której wynika, że inwestycja została rozpoczęta w lipcu 1971 r., a oddana do użytku w kwietniu 1972 r., co potwierdza protokół Nr [....] spisany dnia [....] kwietnia 1972 r. Dodatkowo protokół zdawczo-odbiorczy spisany w dniu 6 lutego 1975 r. szczegółowo opisuje części składowe kompleksu magazynowego, którego załącznikiem jest m. in. karta opisowa (budynek nr 1 - wartownia oraz magazyny - od nr 2 do nr 14). W dniu [....] kwietnia 2007 r. przeprowadzona została przez organ I instancji rozprawa administracyjna połączona z oględzinami terenu, w trakcie której w oparciu o mapę porównawczą wykonaną przez geodetę uprawnionego T.C. (l. ks. rob. ..... z dnia .... czerwca 2006 r.) zlokalizowano położenie wnioskowanych do zwrotu parcel i ustalono, iż teren w obszarze parceli l. kat. [....] , b. gm. kat. M. , w części porośnięty był trawą i wysokimi chwastami. Od strony północnej-zachodniej teren w granicach w/w parceli wylany był betonem i stanowił fragment ciągu pieszo-jezdnego znajdującego się na terenie obiektu poprzednio stanowiącego magazyny wojskowe. Odnośnie parceli l.kat. [....] ustalono, że w jej środkowej części znajdował się parterowy budynek murowany stanowiący poprzednio wartownię. Aktualnie z obiektu zostały wymontowane okna oraz odcięto dopływ energii elektrycznej. Od strony północnej teren omawianej parceli wylany był betonem i stanowił fragment ciągu pieszo-jezdnego. Od strony wschodniej obok budynku rosły zniszczone krzewy.

Starosta K. wskazał w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, iż sposób zagospodarowania całego obiektu w M. jest zgodny z wytycznymi zawartymi w zatwierdzonym w 1964 r. Programie Inwestycji Zamiennych w Garnizonie K. Parcela l.kat. [....] b. gm. kat. M. , położona była na terenie gospodarczym, w części przeznaczonym pod ogrodzenie ostrzegawcze terenu wojskowego, zabezpieczające obiekt magazynowy przed osobami nieupoważnionymi do przebywania na jego terenie, a w części pod drogę dojazdową do kompleksu wojskowego. Natomiast parcela l.kat. [....] zajęta została w części pod budynek wartowni a części pod drogę dojazdową. W nawiązaniu do powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego, brak jest podstaw do kwestionowania faktu ustalenia przez Starostę Krakowskiego braku wystąpienia przesłanki zbędności wywłaszczonych nieruchomości na określony cel jej wywłaszczenia.

Wojewoda [....] wskazał również, że w decyzjach wywłaszczeniowych z dnia 24 grudnia 1968 r. nr [....] jako cel wywłaszczenia wskazano budownictwo. Wobec faktu, iż podany cel ma charakter dość ogólny i mało precyzyjny, należało zatem go sprecyzować za pomocą zgromadzonej dokumentacji wywłaszczeniowej, w tym zwłaszcza za pomocą decyzji lokalizacyjnej, w oparciu o którą umowa sprzedaży została zawarta. Omawiane decyzje wywłaszczeniowe wyraźnie powołują się na decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [....] z dnia 5 sierpnia 1965 r., który to dokument ustalał lokalizację szczegółową "magazynów". Powyższe przesądza niewątpliwie (pomimo nieodnalezienia mimo wielu podejmowanych przez organ I instancji prób, załącznika graficznego do tej decyzji), iż przeznaczenie wywłaszczonych przez Skarb Państwa nieruchomości związane było z budową magazynów (prawdopodobnie o charakterze wojskowym) a zatem tak określony ceł ich wywłaszczenia zgodnie ze zgromadzonym przez organ I instancji materiałem dowodowym został zrealizowany. Niewątpliwie na parceli l .kat. [....] znajduje się budynek, stanowiący poprzednio wartownię, stanowiącą budynek nr 1, zgodnie ze spisem zdawczo-odbiorczym z [....] 1975 r. Parcela l. kat. [....] b. gm. M. położona była natomiast na terenie gospodarczym, w części przeznaczonym pod ogrodzenie ostrzegawcze terenu wojskowego, organ I instancji ustalił również w trakcie rozprawy administracyjnej, iż w granicach w/w parceli znajdował się fragment ciągu pieszo-jezdnego znajdującego się na terenie obiektu poprzednio stanowiącego magazyny wojskowe. Ponadto wskazano, że budowa ogrodzenia jak i wyznaczenie strefy ochronnej związane było z charakterem powstałego obiektu o przeznaczeniu wojskowym, które to elementy mogą zostać ustanowione wokół bardzo różnych obiektów i obszarów, o ile możliwość taka została przewidziana. Co do zasady służy to ograniczeniu form i sposobów korzystania z obszarów przyległych do jakiegoś ważnego obiektu lub obszaru z tej przyczyny, że jest to konieczne lub potrzebne dla prawidłowego funkcjonowania tego obiektu lub obszaru.

Organ odwoławczy wskazał, że nie można zgodzić się z argumentacją zawartą w odwołaniu przez R.K. , iż "wydanie decyzji w oparciu o art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 a nie w oparciu o art. 136 ust. 2 stanowi naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie tego prawa do istniejącego stanu faktycznego. Ujawnienie zmiany przeznaczenia nieruchomości na inny cel dokonano wykreśleniem trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej nad nieruchomością, dokonano tego decyzją Starosty K. z dnia 15 września 2005 r. nr [....] w oparciu o art. 19 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego". W ocenie organu odwoławczego pojęcie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest terminem występującym tylko w zakresie ustawodawstwa wywłaszczeniowego i zdefiniowanie go może nastąpić tylko na użytek i w zakresie tego prawa, a to w odniesieniu do skutków, jakie przewiduje art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W art. 137 ust. 1 ustawodawca natomiast zawarł koniunkcję przesłanek, które muszą zaistnieć, by można było uznać nieruchomość wywłaszczoną za zbędną na cel jej wywłaszczenia. Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował zatem w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi "nieruchomość uznaje się za zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że dla oceny dopuszczalności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości decydujące znaczenie ma analiza przesłanek zbędności tej nieruchomości na cel jej wywłaszczenia. W przypadku gdy cel po dacie wywłaszczenia został zrealizowany w terminach ustawowych to dla postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości praktycznie nie ma większego znaczenia obecne wykorzystanie nieruchomości. Jeśli zatem nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, a później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to mimo że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia, to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany. Tym samym aktualne faktyczne wykorzystanie nieruchomości wskazujące nawet, iż cel wywłaszczenia obecnie nie jest już realizowany i nastąpiła jego zmiana nie oznacza, że nieruchomość stała się w świetle powyższego zbędna na cel jej wywłaszczenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie "zmiany przeznaczenia nieruchomości na inny cel dokonano wykreśleniem trwałego zarządu Ministeria Obrony Narodowej nad nieruchomością" oraz "w tym miejscu zaistniał obowiązek starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w związku z mieniem Skarbu Państwa do powiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobiercę o tym fakcie, obowiązek ten wynika z art. 136 ust. 2 u.g.n." organ odwoławczy wskazał na regulację art. 19 ust. 3a ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. nr 90, poz. 405) wedle którego "nieruchomości przekazane Agencji przez Ministra Obrony Narodowej podlegają wykreśleniu z ewidencji zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, którymi gospodaruje starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej". Tym samym z chwilą przekazania przedmiotowych nieruchomości Agencji Mienia Wojskowego, Starosta K. przestał pełnić w stosunku do nich funkcję organu, który nimi gospodaruje (w tym wykonuje w stosunku do nich prawo własności na rzecz Skarbu Państwa) oraz podejmuje wszelkie czynności związane z realizacją praw i obowiązków z tego wynikających. Rolę tę przejęła bowiem wówczas właśnie Agencja Mienia Wojskowego. Jednocześnie zauważono, iż samego wygaszenia przez Starostę K. prawa zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej omawianej nieruchomości oraz przekazania jej Agencji Mienia Wojskowego nie można uznać za użycie jej na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu cytowanego art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Czynności te nie stanowią bowiem zbycia nieruchomości na rzecz osoby trzeciej (właścicielem nadal pozostaje Skarb Państwa, tyle, że nieruchomość taka nie figuruje już w ewidencji zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, którym gospodaruje starosta), ani nie powodują automatycznego skutku w postaci zmiany sposobu ich zagospodarowania. Tymczasem zgodnie z ukształtowanym stanowiskiem doktryny prawniczej obowiązek omawianego zawiadomienia spoczywa na organie wykonawczym podmiotu publicznoprawnego tylko wtedy, gdy organy tego podmiotu powzięły zamiar innego sposobu zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, niż dotychczas. Zamiar taki może przy tym polegać nie tylko na faktycznym sposobie zagospodarowania nieruchomości przez sam podmiot publicznoprawny, ale także na zbyciu nieruchomości na rzecz innych podmiotów" (J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzję Starosty K. z dnia 29 października 2010 r. nr [....] należało jednak uchylić ze względu błędnie określony krąg podmiotów uprawnionych do wnioskowania o zwrot poszczególnych parceli i w konsekwencji orzec w punkcie 1 o odmowie zwrotu części działek: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,68 17 ha, objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [....] b. gm. kat. M. na rzecz: J.K. i R.K. oraz w punkcie 2 o odmowie zwrotu części działek: nr [....] o pow. 28,4896 ha i nr [....] o pow. 2,68 17 ha, objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [....] b. gm. kat. M. , na rzecz: J.K. , J.K. oraz R.K. . Podniesiono, że wskazane uchybienie Starosty K. nie miało wpływu na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia zbędności wnioskowanej do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i nie uzasadniało uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] z dnia 15 kwietnia 2011 r., znak: [....] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił organom niewłaściwą interpretację i zastosowanie norm prawnych dotyczących gospodarki nieruchomościami zawartych w ustawie z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz Agencji Mienia Wojskowego oraz w dziale III rozdziale 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie skarżącego na skutek decyzji Starosty K. z dnia 8 sierpnia 2005 r., nr [....] o wygaśnięciu trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do terenu, na którym znajdują się m.in. wnioskowane do zwrotu działki doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż dotychczasowy, co dodatkowo zostało potwierdzone zbyciem tej nieruchomości na rzecz osób trzecich, które obecnie realizują na nich cel komercyjny. Organ nie powiadomił poprzednich właścicieli o zmianie celu przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości czym naruszył art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie skarżącego przejęcie mienia przez Agencję Mienia Wojskowego jest równoznaczne ze zmianą przeznaczenia tego mienia, gdyż w ustawie z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz Agencji Mienia Wojskowego brak jest zobowiązania Agencji do gospodarowania mieniem pochodzącym z wywłaszczenia zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawą orzekania w niniejszej sprawie powinien być zatem art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie art. 136 ust. 1 w związku z art. 137 tej ustawy.

Skarżący podaje, że interpretacja przyjęta w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którą zrealizowanie celu wywłaszczenia umożliwia następnie realizowanie innych celów na tej nieruchomości wymaga zbadania zgodności z art. 21 Konstytucji RP.

W ocenie skarżącego nie znajduje podstaw prawnych pogląd organów, że z chwilą przekazania mienia Agencji Mienia Wojskowego przestały ciążyć na staroście obowiązki o jakich mowa w art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a dotyczące zawiadamiania przez organ poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponadto skarżący akcentuje ustawowe sformułowanie "zamiar użycia" wywłaszczonej nieruchomości, co wskazuje jego zdaniem, że obowiązek organu powiadomienia byłych właścicieli o przekazaniu mienia Agencji Mienia Wojskowego istniał przed przekazaniem tego mienia, gdyż "użycie" jest konsekwencją "zamiaru użycia". Dodatkowo wygaśnięcie trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej nad nieruchomością i przekazanie jej Agencji Mienia Wojskowego w istocie nie może być traktowane jako "użycie nieruchomości" na inny cel, ale z pewnością jest zamiarem użycia nieruchomości na inny cel, a tym samym spełniona jest przesłanka z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podniósł też, że w konsekwencji nieruchomość została sprzedana osobie trzeciej, o czym Wojewoda [....] nie wspomina.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody [....] z dnia 15 kwietnia 2011 r., znak:; [....] . Zasygnalizować należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

W ocenie Sądu ustalony przez organy administracji stan faktyczny w niniejszej sprawie znajduje uzasadnienie w dokumentacji znajdującej się w aktach. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo. Okoliczności faktycznych nie kwestionuje również skarżący. Sąd podziela w całości stanowisko organów w zakresie oceny dowodów zgromadzonych w sprawie szczegółowo wyżej opisane. Należy zatem w pierwszej kolejności stwierdzić – na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych, na którą powołują się organy administracji i nie kwestionowanej przez strony postępowania – że prawidłowo został ustalony krąg osób legitymowanych do żądania zwrotu nieruchomości części działek nr [....] i nr [....] objętych księgą wieczystą [....] , położonych w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [....] b. gm. kat. M. Prawidłowo również Wojewoda Małopolski zmienił decyzję organu pierwszej instancji w ten sposób, że orzekł w przedmiocie zwrotu części działek: nr [....] i nr [....] położonych w M. gm. [....] , w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [....] b. gm. kat. M. w stosunku do J.K. i R.K. , a w przedmiocie działek: nr [....] i nr [....] położonych w M. gm. W. , w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [....] b. gm. kat. M. w stosunku do J.K. , J.K. oraz R.K. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, jeżeli istnieje kilku spadkobierców właściciela wywłaszczonej nieruchomości to w kwestii wnioskowania o zwrot nieruchomości niezbędna jest zgoda ich wszystkich (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 28 marca 1986 r., SA/Kr 1395/85, niepubl., wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 16 grudnia 1987 r., IV SA 642/87, publ.: ONSA z 1998 r., nr 1, poz. 19). W niniejszej sprawie wniosek o zwrot nieruchomości był popierany przez wszystkich następców prawnych wywłaszczonych właścicieli. Znajdują również potwierdzenie w aktach sprawy i nie są kwestionowane przez wnioskodawców ustalenia organów, że wywłaszczona parcela l.kat. [....] i [....] b. gm. kat. M. stanowią obecnie część działek nr [....] i nr [....] położonych w M. gm. W.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn.: Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ustępu trzeciego tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tak generalna regulacja przepisu w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z kolei przepis art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w punktach 1) i 2) terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już w/w terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu.

Omawiane sformułowanie nie może natomiast stanowić o spoczywającym na organie obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Podzielić należy w konsekwencji również pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt: II SA/Kr 271/08, zgodnie z którym zasadne jest stanowisko, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W ocenie sądu nie jest do przyjęcia stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został wprawdzie zrealizowany, ale po upływie wskazanych terminów. Wówczas w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w szczególności, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo że nieruchomość była (lub jest) wykorzystywania zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego.

W świetle powyższych uwag podstawowym obowiązkiem organu dla rozstrzygnięcia żądania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości było dokonanie ustalenia, na jaki cel przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona oraz czy nastąpiło użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie (orzeczeniu) o jej wywłaszczeniu. Przedstawione szczegółowo w części historycznej ustalenia organów obydwu instancji w powyższym zakresie są w ocenie Sądu prawidłowe, nie kwestionuje ich również skarżący. Cel wywłaszczenia wnioskowanych do zwrotu nieruchomości został zrealizowany już w latach 70-tych XX wieku, a zatem nie było podstaw do orzeczenia o ich zwrocie. W utrwalonym już orzecznictwie podnosi się, że "późniejsza zmiana wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności zwrotu tej nieruchomości. Z chwilą bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, dlatego prawo to - w zakresie jego wykonywania - poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługującego każdemu innemu podmiotowi" (wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r., I OSK 1025/09, LEX nr 594843), "wykładnia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 pkt. 1 i 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że o ile cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia" (wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., I OSK 941/09, LEX nr 595630), "podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu nie można natomiast wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta" (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., I OSK 1138/08, LEX nr 552276), "jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2010 r., II SA/Łd 507/10, LEX nr 667843). Należy zatem przyjąć, że zrealizowanie celu wywłaszczenia umożliwia następnie realizowanie innych celów na tej nieruchomości, a zwłaszcza nie można dopatrzyć się w tym zakresie niezgodności powyższego stanowiska sądów administracyjnych z treścią art. 21 Konstytucji RP. Ochrona własności dotyczy bowiem każdoczesnego uprawnionego z tego tytułu, także tego, który nabywa prawo do wcześniej wywłaszczonej nieruchomości, na której zrealizowano cel wywłaszczenia w celu ponownego zagospodarowania tej nieruchomości. Elementem wyrównującym zmniejszenie majątku na skutek wywłaszczenia nieruchomości jest wyłącznie odszkodowanie z tego tytułu. Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mają takiego charakteru.

Zrealizowanie celu wywłaszczenia oznacza, że bezprzedmiotowe stają się – w kontekście uwarunkowań sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – dalsze rozważania na temat zmiany tego celu. Nie ma zatem w niniejszej sprawie znaczenia okoliczność, że nieruchomość, na której zrealizowano cel wywłaszczenia została następnie oddana we władanie innym podmiotom, które nie miały ustawowego obowiązku realizowania celu wywłaszczenia.

Nawet gdyby jednak przyjąć, że zasadne jest stanowisko skarżącego, zgodnie z którym na skutek decyzji Starosty K. z dnia 8 sierpnia 2005 r. o wygaśnięciu trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do terenu, na którym znajdują się m.in. wnioskowane do zwrotu działki doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż dotychczasowy, co dodatkowo zostało potwierdzone zbyciem tej nieruchomości na rzecz osób trzecich, które obecnie realizują na nich cel komercyjny, to i tak okoliczność ta nie miałaby znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wydaniem powyższej decyzji. Jedyną ustawową przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, o czym stanowi art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy powołanej ustawy nie dają podstaw do tego, aby powoływaną przez skarżącego regulację art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami traktować jako dodatkową przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Regulacja ta stanowiąca, że "w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości" stanowi o określonych obowiązkach organu. W świetle wyżej wskazanego rozumienia przesłanki zwrotu jaką jest "zbędność" nieruchomości na cel wywłaszczenia dotyczącej sytuacji, gdy cel ten jeszcze nie został zrealizowany, kwestia wykonania przez organ obowiązków wynikających z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma znaczenie wyłącznie wtedy, gdy cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany. Zrealizowanie celu oznacza jednocześnie, że nie można mówić o zbędności na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Tylko zatem w przypadku niezrealizowania celu wywłaszczenia uzasadnione jest powiadamianie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, aby osoby te mogły skorzystać z możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Powiadamianie takie nie ma racji bytu, gdy cel wywłaszczenia został już zrealizowany. W konsekwencji należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, a tym samym nieruchomość nie może być traktowana jako zbędna na cel wywłaszczenia, okoliczność niezrealizowania obowiązków wynikających z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma żadnego wpływu na wynik postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wynik tego postępowania jest bowiem zdeterminowany okolicznością zrealizowania na nieruchomości celu wywłaszczenia, co wyklucza dopuszczalność jej zwrotu. Z tego też względu na gruncie niniejszej sprawy nie można mówić o uchybieniach organów w zakresie realizacji obowiązków wynikających z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem zarzuty skarżącego w powyższym zakresie nie mogły odnieść skutku.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem skargę R.K. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.