Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 1/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 217, art. 218, art. 219
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia 1. stwierdza, że Burmistrza [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszenia prawa; 3. wymierza Burmistrzowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala


UZASADNIENIE

R. S. pismem sporządzonym w dniu [...] listopada 2019 r. (przekazanym Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę w dniu [...] stycznia 2020 r. – k. 13 akt sąd.) wniósł do sądu administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w przedmiocie wydania zaświadczenia. W związku ze złożonym wnioskiem o prawo pomocy (data wpływu do Biura Podawczego tut. Sądu – [...] stycznia 2020 r.) referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. sygn. IV SPP/Po [...] umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 15 lutego 2020 r., a 17 lutego 2020 r. sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym – k. 18 akt sąd.) W dniu 02 marca 2020 r. termin posiedzenia niejawnego wyznaczono na dzień 02 kwietnia 2020 r. (k. 19 akt sąd.). W dniu 31 marca 2020 r. w związku z zarządzeniem Prezesa NSA nr 9 z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie ograniczenia pracy sądów administracyjnych w związku z ogłoszonym na obszarze RP stanem epidemii sprawę zdjęto z posiedzenia niejawnego (k.61 akt sąd.). W dniu 25 maja 2020 r. sprawa została skierowana ponownie na posiedzenie niejawne w dniu 04 czerwca 2020 r. (k. 84 akt sąd.).

Jak wskazano w skardze, dnia [...] września 2019 r. R. S. wniósł do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że:

1. "wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] stawił się na wezwanie OPS w Ś. w wyznaczonym terminie dnia [...]-04-2010 roku";

2. "wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] był wzywany tylko jeden (1) raz i wypełnił wezwanie";

3. "wzywany dłużnik alimentacyjny w całym postępowaniu umożliwił OPS w Ś. przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, nie odmówił udzielenia wyjaśnienia (...)";

4. w przypadku jeżeli wzywany dłużnik alimentacyjny postępował inaczej podanie: kiedy to następowało, jakie sa dokumenty to potwierdzające i gdzie aktualnie się znajdują?".

Jak wskazuje prezentata organu, sporządzony [...] września 2019 r. wniosek, tego samego dnia wpłynął do Urzędu.

Pismem z dnia [...] września 2019 r. Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. poinformował R. S., że informacje wymienione przez niego w przedmiotowym wniosku zawarte zostały w uzasadnieniu do Uchwały nr 470/LI/10 Rady Miejskiej w Śremie z dnia 30 września 2010 r.

Pismem datowanym [...] października 2019 r. (data wpływu do organu [...] października 2019 r.) R. S. wniósł ponaglenie w sprawie wydania zaświadczenia z dnia [...] września 2019 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] wskazało, że Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności w sprawie wydania zaświadczenia z [...] września 2019 r. i wyznaczyło dodatkowy siedmiodniowy termin do załatwienia sprawy.

Pismem z dnia [...] października 2019 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. ponownie poinformował R. S., że informacje wymienione przez niego w przedmiotowym wniosku zawarte zostały w uzasadnieniu do Uchwały nr 470/LI/10 Rady Miejskiej w Śremie z dnia 30 września 2010 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. R. S. zwrócił się do Kolegium z kolejnym ponagleniem wskazując, że pomimo uznania bezczynności Burmistrza Miasta postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] organ ten nadal nie wysłał Skarżącemu zaświadczenia.

Następnie pismem z dnia [...] listopada 2019 r. R. S. podniósł, że nadal nie otrzymał zaświadczenia, a przekazane mu dotąd pisma nie spełniają ani wymogów zaświadczenia, ani postanowienia o odmowie jego wydania.

Burmistrz Miasta wniósł o oddalenie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w całości.

Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. (k. 24 akt sąd.) R. S. wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w sprawach zainicjowanych ponagleniami Skarżącego o sygn. akt: [...] oraz nr [...] Skarżący nadesłał postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] ponownie stwierdzające bezczynność Burmistrza Miasta w sprawie wydania zaświadczenia z dnia [...] września 2019 r.

Skarżący poinformował też, że złożył w sprawie trzecie (3) ponaglenie, pismem z dnia [...] lutego 2020 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. w odpowiedzi na wezwanie Sądu Burmistrz Miasta poinformował, że [...] lutego 2020 r. Burmistrz Miasta wydał postanowienie nr [...] odmawiające wydania żądanego zaświadczenia, a R. S. wniósł na nie skargę do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się w części zasadna.

Przedmiotem skargi w sprawie niniejszej jest przewlekłość postępowania prowadzonego przez Burmistrza Miasta w sprawie wydania zaświadczenia na wniosek Skarżącego z dnia [...] września 2019 r. Uprawnienie do wniesienia tego rodzaju skargi daje przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.) sprawa o wydanie zaświadczenia nie jest sprawą administracyjną rozstrzyganą w drodze decyzji. Wydanie zaświadczenia jest czynnością z zakresu administracji publicznej, podejmowaną w ramach postępowania określonego w k.p.a. O ile samo zaświadczenie (jego treść) jako akt władzy publicznej nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, nie dotyczy bowiem uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o tyle czynność jego wydania ma już taki charakter. Zainteresowany posiada zatem uprawnienie wynikające z przepisów prawa do tego, aby wobec niego została podjęta czynność z zakresu administracji publicznej polegająca na wydaniu mu zaświadczenia. Bezczynność lub przewlekłość w podejmowaniu takiej czynności podlega kontroli sądu administracyjnego na zasadzie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 października 2018 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Go 52/18 – orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane tam orzecznictwo oraz doktrynę).

Zgodnie z art. 217 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (§ 3).

W świetle art. 218 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 (bo z takim mamy do czynienie w niniejszej sprawie), organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (§ 1). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2).

Zgodnie z art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Z kolei art. 37 § 1 k.p.a. stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stan przewlekłości występuje, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. O przewlekłości postępowania może zatem świadczyć nie tylko niewykonywanie potrzebnych czynności ale również wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy czy nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. O ile przedłużenie terminu załatwienia sprawy może uchronić organ przed zarzutem bezczynności, to nie oznacza, że chroni również przed zarzutem, że postępowanie jest prowadzone przewlekle. Oceniając zasadność zarzutu przewlekłości postępowania, należy rozważyć zatem, czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w danej sprawie, niezależnie od tego czy organ dotrzymał terminu do załatwienia sprawy określonego w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych albo wskazanego przez organ zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W szczególnych sytuacjach (np. kiedy organ może i powinien sprawę załatwić bezzwłocznie "od ręki") może dojść do przewlekłości postępowania, nawet jeżeli organ nie dopuści się bezczynności, załatwiając sprawę w podstawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisie szczególnym.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia (za wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14, SIP LEX nr 1460797).

Zgodnie z zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Działając na podstawie przepisów k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są postępować wedle określonych przez ustawodawcę reguł. Zasady te obowiązują również w postępowaniach w sprawach wydawania zaświadczeń. W doktrynie akcentuje się przy tym, że oprócz oczywistych zasad praworządności i pisemności zastosowanie powinny mieć zasady dochodzenia prawdy obiektywnej oraz budowania zaufania (por. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 1995, s. 552 oraz A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 118). Przytoczone na wstępie przepisy odnoszące się do trybu wydawania zaświadczeń wskazują, że postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia cechuje się szczególną, uproszczoną procedurą, a wskazany w art. 217 § 3 k.p.a. termin 7 dni na wydanie zaświadczenia lub jego odmowę stanowi lex specialis w stosunku do terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a., co oznacza, że ogólne terminy na załatwienie sprawy przewidziane ustawą nie mogą być stosowane nawet odpowiednio.

Tak określony termin nakłada na organy duży rygoryzm co do sprawności postępowania związanego z rozpatrzeniem wniosku o wydanie zaświadczenia i podstawowym nakazem dla organu właściwego w sprawie jest działanie bez zbędnej zwłoki, którego granice wyznacza termin 7- dniowy.

Ten szczególny charakter postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia ujawnia się zwłaszcza w tym, że w ramach przedmiotowego postępowania obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący to postępowanie, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W tym właśnie celu prowadzić można przewidziane w art. 218 § 2 k.p.a niezbędne postępowanie wyjaśniające. Jego istota sprowadza się do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych pod kątem możliwości urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych, które pozostają w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski, nie obejmuje on bowiem kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, to jest ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. Postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia może zakończyć się przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana, bądź przez odmowę wydania zaświadczenia, np. gdy organ jest niewłaściwy, gdy nie dysponuje danymi, gdy wnioskodawca nie ma interesu prawnego, gdy organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia, np. z powodu niepotwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Bk 65/17, SIP LEX nr 2338267, wyroki NSA: z 15 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2991/12, SIP LEX nr 2006634; z 26 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1778/11, SIP LEX nr 1311429, z 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 457/13, SIP LEX nr 1766560).

Zatem konkludując powyższe rozważania należy stwierdzić, że po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia, strona powinna uzyskać albo zaświadczenie o żądanej treści, albo postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia bądź postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Wniosek powinien być rozpoznany bez zbędnej zwłoki (od ręki), nie później jednak niż w terminie 7 dni. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi zaś wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy a podejmowane przez ten organ czynności nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ istnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 837/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). A contrario nie sposób przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego.

Jak podkreśla się przy tym w doktrynie definicja przewlekłości postępowania, zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., jest bardzo ogólna. Należy przyjąć, że pojęcie przewlekłości postępowania w rozumieniu k.p.a. powinno być rozumiane w sposób przyjęty w orzecznictwie Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w odniesieniu do pojęcia "w rozsądnym terminie", użytym w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Ocena długotrwałości postępowania zależy zatem od okoliczności sprawy i powinna być dokonywana w oparciu o kryteria określone w orzecznictwie Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, w szczególności dotyczące złożoności sprawy, sposobu zachowania strony i organu prowadzącego postępowanie oraz innych organów publicznych, jak również wagi rozstrzygnięcia sprawy dla sytuacji skarżącego (zob. komentarz do art. 37 teza 5 P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2018 ).

Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że R. S. wniósł o wydanie zaświadczenia [...] września 2019 r., a postanowienie odmawiające wydania mu tego zaświadczenia zostało wydane już po wniesieniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta (w dniu [...] lutego 2020 r.). Postępowanie w sprawie wydania żądanego zaświadczenia trwało zatem ponad 5 miesięcy, w trakcie których R. S. dwukrotnie (przed wydaniem postanowienia w dniu [...] lutego 2020 r. składał ponaglenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. dwukrotnie: postanowieniami z dnia [...] października 2019 r. oraz [...] lutego 2020 r. stwierdzało, że Burmistrz Miasta pozostaje w sprawie bezczynny.

Nie może zatem budzić żadnych uzasadnionych wątpliwości fakt, że Burmistrz Miasta w sposób przewlekły prowadził postępowanie w sprawie załatwienia wniosku R. S. z dnia [...] września 2019 r. o wydanie zaświadczenia. Nie ulega wątpliwości, że organ nie musiał prowadzić postępowania wyjaśniającego i jak sam wskazywał w kierowanych do R. S. pismach (z dnia [...] września 2019 r. oraz [...] października 2019 r.) pozostawał w posiadaniu wnioskowanych informacji, które - jak wskazywał - zostały udostępnione w uzasadnieniu uchwały Rady Miejskiej w Śremie z dnia 30 września 2010 r. nr 470/LI/10. Z akt sprawy, ani z odpowiedzi na skargę nie wynika, aby organ miał trudności w skompletowaniu dokumentacji, aby musiał zwracać się do innych organów lub sądów o udostępnienie danych w celu przygotowania zaświadczenia lub postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Na podstawie przedstawionych przez organ dokumentów oraz odpowiedzi na skargę nie można stwierdzić, że organ podejmował konkretne czynności, które spowodowały, że nie mógł załatwić sprawy przed upływem 7-dniowego terminu (czyli przed [...] września 2019 r.), a tym bardziej przed [...] lutego 2020 r. kiedy w końcu wydano postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia.

Odnosząc się z kolei do oceny, czy przewlekłość miała, czy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Jak wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, a skład orzekający ten pogląd podziela - każda przewlekłość postępowania jest naruszeniem prawa, jednakże nie każde postępowanie prowadzone w sposób przewlekły jest przewlekłością, w której mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa musi posiadać zatem pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia przewlekłości. Stan przewlekłości postępowania jest faktem i dla jego stwierdzenia nie ma znaczenia przeświadczenie organu o jego prawidłowym prowadzeniu. Przeświadczenie to ma natomiast znaczenie dla oceny charakteru naruszenia prawa. Należy pamiętać wobec tego, że samo stwierdzenie przewlekłości nie powoduje automatycznie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w tym postępowaniu. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, SIP LEX nr 1218894, wyrok WSA w Gliwicach z 21 września 2018 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/18, SIP LEX nr 2556310 i powołane tam orzecznictwo).

W okolicznościach badanej sprawy postępowanie, które powinno trwać 7 dni trwało ponad 5 miesięcy i to pomimo dwukrotnego stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. bezczynności Burmistrza Miasta w załatwieniu wniosku Skarżącego. Podkreślić trzeba również, że już w postanowieniu z dnia [...] października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało Burmistrzowi Miasta, że dla załatwienia sprawy konieczne jest albo wydanie zaświadczenia, albo wydanie postanowienia o odmowie jego wydania. Pomimo tego jasnego pouczenia Burmistrz Miasta po raz drugi, pismem poinformował Skarżącego że zakres żądanych informacji został udzielony w uzasadnieniu uchwały nr 470/LI/10.

W tej sytuacji należało stwierdzić, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania i rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 pkt 3 i 1a p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Według tego przepisu, grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wynika z obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2020 r. (Dz. Urz. Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski z dnia 20 lutego 2020 r., poz. 195), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2019 r. wyniosło 4294,67 złotych.

Uprzedzając merytoryczne rozważania w tym zakresie, zaakcentować należy, że nawet w przypadku stwierdzenia, że przewlekłość organu miała postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował Sądu do automatycznego przyznania każdemu Skarżącemu sumy pieniężnej albo wymierzenia grzywny organowi. Oceny zasadności przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej, jak również wymierzenia grzywny organowi Sąd winien dokonywać - każdorazowo - w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości, z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy.

W niniejszej sprawie Skarżący domagał się przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł "za wadliwość wydawanych pism nie spełniających norm zaświadczenia i decyzji z rażącym naruszeniem prawa, dopuszczenia się naruszenia praworządności, nienależytego wykonywania zadania pomimo dwukrotnych wytycznych SKO w P. wytykających naruszenie praworządności i zapisów prawnych oraz indywidualnego interesu skarżącego. A przez powyższe doprowadzenie do przewlekłości postępowania oraz sprzeczność wydawanych pism z Konstytucją RP naruszając zaufanie wobec administracji samorządowej (...)".

Odnosząc się do wniosku R. S. o przyznanie sumy pieniężnej, Sąd stanął na stanowisku, że mając na uwadze cel, któremu służy przyznane Sądowi uprawnienie do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. należało orzec o oddaleniu wniosku skargi w tym zakresie (pkt 4 sentencji wyroku). W pierwszej kolejności należy wskazać, że w skardze wskazano, że Skarżący domaga się przyznania od organu kwoty [...]zł jednak kwoty tej nie uzasadniono konkretnymi, indywidualnym okolicznościami - badanej - sprawy. Rozpoznając złożony wniosek, Sąd wziął pod uwagę, że wprowadzając możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, z późn. zm.). Przyznanie sumy pieniężnej - każdorazowo - powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania. Badana w niniejszej sprawie przewlekłość dotyczy wydania zaświadczenia potwierdzającego, że:

1. "wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] stawił się na wezwanie OPS w Ś. w wyznaczonym terminie dnia [...]-04-2010 roku";

2. "wzywany dłużnik alimentacyjny pismem z dnia [...]-03-2010 roku o znaku [...] był wzywany tylko jeden (1) raz i wypełnił wezwanie";

3. "wzywany dłużnik alimentacyjny w całym postępowaniu umożliwił OPS w Ś. przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, nie odmówił udzielenia wyjaśnienia (...)";

4. w przypadku jeżeli wzywany dłużnik alimentacyjny postępował inaczej podanie: kiedy to następowało, jakie są dokumenty to potwierdzające i gdzie aktualnie się znajdują?".

Skarżący nie wskazał nawet jakie konkretnie konsekwencje wywołało dla niego oczekiwanie na rozpoznanie jego wniosku o wydanie zaświadczenia. W kontekście roli rekompensacyjnej uzasadniającej ewentualnie przyznanie sumy pieniężnej od organu, należy wskazać, że w skardze nie wskazano na konkretne, charakteryzujące indywidualnie tę sprawę okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością złożonego wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej. Dlatego też mając na uwadze cel instytucji oraz fakt, że wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej nie został uzasadniony szczególnymi okolicznościami badanej sprawy jak również to, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich okoliczności, które uzasadniałyby zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej z urzędu – orzeczono jak w pkt. 4 sentencji wyroku.

Sąd zadecydował natomiast o wymierzeniu organowi grzywny, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a (pkt 3 sentencji wyroku). Jakkolwiek, jednak Skarżący wnioskował o wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł, wskazując, że jest to środek dyscyplinująco-represyny, to Sąd zadecydował o wymierzeniu grzywny w wysokości [...] zł. Ustalając wysokość tej kwoty Sąd miał na uwadze przede wszystkim to, że w dacie rozpoznawania sprawy przez Sąd, wniosek R. S. z dnia [...] września 2019 r. był już rozpoznany, bowiem postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia na wniosek R. S. z dnia [...] września 2019 r. zostało wydane [...] lutego 2020 r. (k. 82 akt sąd.), a więc wymierzenie grzywny Burmistrzowi Miasta nie było uzasadnione potrzebą przymuszenia organu do załatwienia sprawy. Jakkolwiek w niniejszej sprawie wymierzenie grzywny organowi było uzasadnione prewencyjnymi względami tej instytucji, to kwotę [...]zł Sąd uznał za wystarczającą, bowiem Sądowi jest wiadomym z urzędu, że Skarżący inicjuje wiele postępowań administracyjnych i sądowych, a przyjęta przez Skarżącego praktyka (i to pomimo pouczeń Sądu) składania licznych pism wysyłanych bezpośrednio do organu drogą korespondencji tradycyjnej, jak drogą elektroniczną, jak też przekazywanych wg właściwości przez inne organy i instytucje, wskazywanie kilku sygnatur w jednym piśmie i kilku adresatów tego samego pisma, poruszanie kilku kwestii w jednym piśmie, w tym poruszanie spraw niezwiązanych z prowadzonym postępowaniem, wskazywanie dnia sporządzania pism datami późniejszymi niż ich wpływ do organu, powoduje, że treść licznych pism Skarżącego (w tut. Sądzie zarejestrowano kilkadziesiąt skarg na działanie oraz bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowań inicjowanych przez Skarżącego przed różnymi organami) niejednokrotnie w istotny sposób komplikuje prace organów, co doskonale obrazują również akta niniejszej sprawy.