Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1514/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.205a ust.1,art.205b ust.1 pkt1, art.209b ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1183
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - t.j.
article: art.14
journal: Dz.U. 2019 poz 235
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw
article: 138 par 1 pkt 2, art.127 par.3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r., znak [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "organ", "Prezes ULC"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256; dalej: "Kpa"), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2018 r. poz. 1183), art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019, poz. 235), art. 5, art. 7 ust. 1 lit. c, art. 8, art. 9, art. 14 oraz art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s.1, 2004, s.1), dalej "rozporządzenie 261/2004", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez przewoźnika lotniczego P. S.A. w sprawie skargi wniesionej przez M. M. (dalej "skarżący") na naruszenie przez przewoźnika lotniczego P., praw pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, dotyczącej lotu z dnia [...] maja 20214 r., nr [...] na trasie W. - G., uchylił w części decyzję [...] z [...] grudnia 2019 r. tj. w zakresie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego P. S.A. art. 7 ust. 1 lit a) w związku z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, ustalenia terminu i obowiązku usunięcia ww. naruszenia oraz w zakresie nałożenia na przewoźnika lotniczego kary pieniężnej w wysokości 1200 zł.

Do ww. wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga wniesiona przez M. M., dotycząca naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenie 261/2004 poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na przewoźniku lotniczym, w związku z opóźnieniem ww. lotu. Istotą żądania zawartego w skardze jest stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej "Prezes Urzędu), naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego w stosunku do pasażerów tego lotu.

Przewoźnik lotniczy, prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania oraz wezwany do złożenia wyjaśnień, do dnia wydania decyzji w I instancji nie przedłożył żadnej dokumentacji do Prezesa Urzędu.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Prezes Urzędu decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. [...] stwierdził naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną w wysokości 1200 zł. W uzasadnieniu wskazał, że z korespondencji pomiędzy pasażerem, a przewoźnikiem, załączonej w aktach sprawy, wynika, że rejs [...] z dnia [...] maja 2014 r. na trasie W. - G., został odwołany z powodu złych warunków atmosferycznych panujących na lotnisku w W. Jednakże przewoźnik nie przesłał żadnej dokumentacji w postaci komunikatu meteorologicznego METAR bądź historii pogody dla lotniska w W., potwierdzającej ww. stanowisko. W związku z czym brak było podstaw aby uznać tę okoliczność za niezawinioną przez przewoźnika.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się przewoźnik lotniczy - P.., wnosząc o uchylenie decyzji oraz nałożonej kary pieniężnej. Przewoźnik zakwestionował zasadność wydanego rozstrzygnięcia albowiem przewoźnik lotniczy udzielił informacji oraz przesłał stosowne dokumenty potwierdzające wystąpienie w tym przypadku okoliczności nadzwyczajnych. Przewoźnik do ww. wniosku załączył dokumentację potwierdzającą tę okoliczność.

Rozpoznając wniosek przewoźnika lotniczego P. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnianiu wspomnianej na wstępie decyzji z dnia [...] marca 2021 r., Prezes Urzędu stwierdził, że orzecznictwo sądów administracyjnych oraz linia orzecznicza Prezesa Urzędu przyjmuje, iż warunki meteorologiczne w świetle dzisiejszego stanu wiedzy i techniki są okolicznością, na które przewoźnik lotniczy nie ma wpływu i znajdują całkowicie poza jego kontrolą.

W uwagi na powyższe organ stwierdził brak naruszenia art. 7 rozporządzenia 261/2004. Tym samym zasadnym było, w ocenie organu, uchylenie decyzji [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. w części stwierdzającej naruszenie rozporządzenia 261/2004, ustalenia terminu usunięcia naruszenia oraz w przedmiocie nałożonej na przewoźnika kary pieniężnej.

Następnie organ odniósł się do treści art. 8 ust. 1 rozporządzenia 261/2004, zgodnie z którym, w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie, w zamian za rezygnację z lotu, a zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie albo zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc.

Organ wskazał, że zgodnie z informacją podaną w skardze, skarżący został skierowany na lot alternatywny. W związku z powyższym Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził brak naruszenia tego przepisu.

Przechodząc do zarzutu nie poinformowania skarżącego o jego prawach, organ uznał, że zarzut jest zasadny i stwierdził w tym zakresie naruszenie art. 14 rozporządzenia 261/2004.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a. poprzez:

a. odstąpienie od analizy stanu pogodowego na lotnisku [...] oraz możliwości realizacji połączenia z tegoż lotniska na trasie W.- G. dnia [...] maja 2014 roku, w sytuacji, lądowania samolotu przeznaczonego do obsługi w/w rejsu na lotnisku [...] (oddalonego od lotniska [...], około 50 km). Powyższe doprowadziło do nieuzasadnionego odstąpienia przez Prezesa ULC od analizy, czy przewoźnik podjął wystarczające środki organizacyjne dla minimalizacji niedogodności pasażerów, zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że w sytuacji wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, uniemożliwiających planową realizację połączenia lotniczego, przewoźnik lotniczy zwolniony jest z odpowiedzialności odszkodowawczej w sposób bezwarunkowy, zdaniem skarżącego, pomijając drugie zdanie przywołanego przepisu, wskazujące, że przewoźnik zobowiązany jest do "[...] podjęcia wszelkich racjonalnych środków" celem minimalizacji niedogodności pasażera odwołanego lotu.

W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] marca 2021 r., zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg. norm przepisanych, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku depeszy METAR z lotniska [...]na okoliczność możliwości realizacji rejsu, na który pasażer miał rezerwację z około godzinnym opóźnieniem.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej: ,,p.p.s.a."), obligowałyby Sąd do jej uchylenia. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, zgodnie zarządzeniem Przewodniczącego VI Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia ze strony Sądu było zaistnienie – bądź nie – nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004.

Na wstępie wskazać należy, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.

W myśl art. 5 ust. 1 lit. c w/w rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu.

Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust. 1 lit. c pkt i, ii, iii stanowiącym, iż pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004, zgodnie z którym przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowanie zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Ciężar dowodu tego czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu spoczywa na przewoźniku - art. 4 ust.5 ww. rozporządzenia.

Stosownie do treści postanowień (14) preambuły rozporządzenia nr 261/2004/WE podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że w dniu [...] maja 2014 r. (dzień rejsowego lotu do G.), nad lotniskiem w W. pomiędzy godziną 13:30 UTC, a 16:30 UTC utrzymywał się front burzowy (z intensywnymi wyładowaniami atmosferycznymi i opadami), który ograniczał/uniemożliwiał wykonywanie operacji lotniczych (zarówno procedur podejścia jak i lądowania) oraz naziemnych (tankowanie, handling itp.). Rejs poprzedzający skarżony lot wylądował na lotnisku zapasowym w [...][...]. Komunikaty meteorologiczne (METAR) w dokumentacji sprawy.

Warunki meteorologiczne mogą zatem stanowić nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu ww. art. 5 ust. 3. Zważyć przy tym trzeba, że już samo umieszczenie tego zdarzenia w Preambule rozporządzenia, wskazuje na charakter szczególny tego zjawiska, niezależny od przewoźnika. Warunki pogodowe, które spowodowały odwołanie rejsu miały charakter zewnętrzny i nie były możliwe do przewidzenia.

W konsekwencji Sąd przyjął, iż przewoźnik lotniczy udowodnił w niniejszej sprawie, że odwołanie przedmiotowego rejsu nastąpiło z przyczyny od niego niezależnej, mającej charakter siły wyższej i wpisującej się w pojęcie nadzwyczajnej okoliczności, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/200, a co za tym idzie przewoźnik lotniczy jest zwolniony z odpowiedzialności odszkodowawczej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez odstąpienie od analizy stanu pogodowego na lotnisku [...]oraz możliwości realizacji odwołanego lotu z tegoż lotniska na trasie W.-G.w dniu [...] maja 2014 roku, w sytuacji lądowania samolotu przeznaczonego do obsługi w/w rejsu na lotnisku [...](oddalonego od lotniska [...] o ok 50 km) nie można uznać, aby obowiązek taki ciążył wprost na przewoźniku lotniczym.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z motywem 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.

Jak ponadto stwierdził Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 Wallentin-Hermann przeciwko Alitalia - Linee Aeree Italiane SpA, odnosząc się do pojęcia "nadzwyczajnych okoliczności" w punkcie 41 wyroku: "Przewoźnik musi zatem dowieść, że nawet przy użyciu wszystkich zasobów ludzkich i materiałowych oraz środków finansowych, jakimi dysponował, w sposób oczywisty nie mógł - bez poświęceń niemożliwych do przyjęcia z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa w tym momencie - uniknąć sytuacji, w której zaistniałe nadzwyczajne okoliczności skutkowały odwołaniem lotu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy przewoźnik lotniczy podjął wszelkie wymagane w tej sytuacji środki, kierując skarżącego na lot zastępczy, który nie musiał się pokrywać z proponowaną przez skarżącego trasą przelotu z lotniska w M., które co do zasady jest lotniskiem zapasowym, a lądowanie na nim samolotu przeznaczonego do obsługi przedmiotowego lotu z lotniska [...] do G. miało charakter incydentalny (wręcz awaryjny), gdyż było spowodowane warunkami atmosferycznymi, na których wystąpienie przewoźnik ani nie miał wpływu, ani nie mógł im zapobiec.

W takiej sytuacji zarzut odstąpienia od analizy stanu pogodowego na lotnisku [...] przez przewoźnika, w kontekście możliwości realizacji lotu z tego lotniska na trasie W.-G., w sytuacji lądowania samolotu w odległości około 50 km od W., nie można uznać za uzasadniony, gdyż to na przewoźniku ciąży obowiązek podjęcia, w przypadku odwołania planowanego lotu, adekwatnych do sytuacji środków organizacyjnych dla minimalizacji niedogodności pasażerów, zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. Skarżący zaś nie wykazał aby takich działań w stosunku do niego, jako pasażera odwołanego lotu nie podjęto, w związku ze skierowaniem go na lot alternatywny, gdyż lot z lotniska w M. pozostawał w tym przypadku jedyną możliwą alternatywą.

Należy ponadto zauważyć, że zmiana warunków pogodowych, w związku z przemieszczaniem się frontu burzowego, w żadnym razie nie oznacza, że lotnisko [...] było gotowe do realizacji wnioskowanego przez skarżącego lotu, ze względu chociażby na jego stan po przejściu frontu burzowego oraz inne obiektywne okoliczności związane z uruchomieniem z lotniska zapasowego dodatkowego, nieplanowanego wcześniej lotu poza granice kraju. Przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącego dowodu z wydruku depeszy METAR z lotniska [...] na okoliczność możliwości realizacji przedmiotowego rejsu, w kontekście okoliczności sprawy, może mieć zatem jedynie polemiczny charakter.

Istotny w tej sprawie jest także przepis art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, który stanowi, że "Obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków".

Zdaniem Sądu, unormowanie powyższe oznacza, aby przewoźnik lotniczy był zwolniony z zobowiązania wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, winny zostać spełnione łącznie dwie przesłanki, którymi są: wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności oraz podjęcie przez przewoźnika lotniczego wszelkich racjonalnych środków w celu uniknięcia zakłócenia lotu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.