Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 320/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1092/11 w sprawie ze skargi R.N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1092/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi R.N., uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r., znak [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (pkt I), stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (pkt II) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III).

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak [...], na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 55 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) udzielił W.B. pozwolenia na użytkowanie punktu handlowo-usługowego, zlokalizowanego w miejscowości P. przy ul. S. na działce nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6 kwietnia 2009 r. inwestor W.B. złożył wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego punktu usługowo-handlowego. Budynek powstał w warunkach samowoli, dlatego niezbędna była procedura naprawcza, którą przeprowadzono na podstawie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Do wniosku dołączono wymagane prawem dokumenty, a podczas obowiązkowej kontroli nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.

Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., znak [...], na podstawie art. 104 w zw. z art. 156 § 1, art. 157 § 1 i § 2 i art. 158 § 1 K.p.a. oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), po rozpatrzeniu wniosku R.N., odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez R.N. od ww. decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy powyższą decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa i nie zachodzą przesłanki do jej uchylenia.

W uzasadnieniu wskazano, że po przeprowadzeniu postępowania naprawczego w stosunku do budynku małej gastronomii, zlokalizowanego na działce nr [...] w P., stwierdzono, że sporny obiekt budowlany nadaje się do użytkowania. W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie. Nadto stwierdzono, że jakkolwiek podstawę prawną decyzji organu stopnia powiatowego z dnia [...] kwietnia 2009 r. stanowił art. 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), to mając na uwadze fakt, że sporny obiekt budowlany został zrealizowany przed wejściem w życie tej ustawy, powyższe należy uznać za błąd organu. Wyjaśnił także, że wobec obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 31, poz. 229 ze zm.), w tym również przepis art. 42 tej ustawy – art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że z brzmienia art. 103 ust. 2 ww. ustawy wynika wprost, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. nie stosuje się art. 48 tej ustawy. W takich przypadkach zastosowanie ma art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jeżeli należałoby nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego, a w przypadku braku podstaw do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ww. ustawy zachodzi konieczność legalizacji takiego obiektu na podstawie przepisów art. 40 i art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Dalej organ podniósł, że skoro inwestor przedłożył dokumenty wymienione w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] lutego 2009 r., a sporny obiekt budowlany nadaje się do użytku, jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego budowy ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pismo Urzędu Gminy J. z dnia 10 lipca 2008 r., znak [...]), nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zabudowy lub użytkowania dla otoczenia, to należało udzielić pozwolenia na jego użytkowanie. W ocenie organu, powołanie się przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego na art. 59 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., mimo że podstawą decyzji o pozwoleniu na użytkowanie winien być art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zdaniem organu odwoławczego decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, ani żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Została bowiem wydana przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu, nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną, została skierowana do podmiotu będącego stroną postępowania, jest wykonalna, a jej wykonanie nie wywoła czynu zagrożonego karą. Ponadto decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła R.N.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga jest uzasadniona.

Na wstępie Sąd zaznaczył, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu budynku małej gastronomii wraz z przyłączem kanalizacyjnym i wodociągowym na przedmiotowej nieruchomości zostało zainicjowane przez organ nadzoru budowlanego w trybie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).

Wydając postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. zobowiązujące inwestora do wykonania szeregu obowiązków mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, organ powiatowy podał, że przedmiotowy obiekt w obecnym kształcie istniał już pod koniec 1994 r., a zatem powstał pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ ustalił, iż od strony północnej na długości 5,35 m pasmem o szerokości ok. 0,45 m znajduje się on na działce nr [...]. Ustalił również, że właściciel obiektu jest kolejnym właścicielem nieruchomości i nie dysponuje żadnymi dokumentami, które mogłyby świadczyć o legalnym wybudowaniu tego obiektu.

Przede wszystkim, w ocenie Sądu, działania organu administracyjnego przewidziane w art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, podejmowane w toku postępowania w sprawie wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, mają charakter dowodowy. Oznacza to, iż organ powinien kontynuować przedmiotowe postępowanie w trybie przepisów ww. ustawy i zakończyć je wydaniem stosownej decyzji. A zatem, w pierwszej kolejności organ powinien zbadać, czy w sprawie zaistniały przesłanki przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego określone w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Dalej Sąd podniósł, że wprawdzie w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2009 r. organ nadzoru budowlanego wskazał, że ustalił, iż nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jednak wskutek tych ustaleń nie została wydana decyzja kończąca postępowanie legalizacyjne w trybie przepisów ww. ustawy. W przypadku zaś wykluczenia przesłanek o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organ nadzoru budowlanego powinien rozważyć możliwość zastosowania art. 40 cytowanej ustawy.

Jednocześnie Sąd zauważył, że postępowanie legalizacyjne w trybie powyższych przepisów powinno być przeprowadzone przy udziale wszystkich stron postępowania określonych na podstawie art. 28 K.p.a. Na gruncie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie ma bowiem analogicznej regulacji do art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., zgodnie z którym stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 59 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Zdaniem Sądu nie do przyjęcia jest stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji, iż powołanie się przez organ nadzoru budowlanego na art. 59 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., mimo że podstawą decyzji o pozwoleniu na użytkowanie powinien być art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Nieprawidłowe i niezrozumiałe jest twierdzenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym ww. decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. została wydana na podstawie właściwego przepisu w sytuacji, gdy organ odwoławczy w innym miejscu tego samego uzasadnienia podał także, iż podstawą decyzji o pozwoleniu na użytkowanie powinien być inny przepis, a wydający ją organ popełnił błąd w tym zakresie.

Nadto Sąd podkreślił, że art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. wyraźnie stanowi, iż przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ ustawa Prawo budowlane z 1994 r. weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., a z ustaleń dokonanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. wynika, że sporny obiekt istniał w obecnym kształcie już pod koniec 1994 r., postępowanie w sprawie jego legalizacji powinno być prowadzone na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. O ile organ odwoławczy prawidłowo zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przepisy art. 37, 40 i 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stanowią pewną zwartą grupę przepisów i należy je stosować w przypadkach określonych w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., stanowisko to nie znalazło odzwierciedlenia w wydanym rozstrzygnięciu.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł W.B. zaskarżając go w całości. Jednocześnie zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r., pomimo że nie wystąpiła przesłanka w postaci naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie przyjął, że powołanie w podstawie prawnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r. przepisów niemających zastosowania w przedmiotowej sprawie, tj. art. 59 ust. 1 w zw. z art. 55 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., regulujących kwestie udzielenia zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego tak samo, jak przepisy mające zastosowanie w sprawie, tj. przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., stanowi rażące naruszenie prawa;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, stanowi zarazem rażące naruszenie prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.;

4. naruszenie art. 113 § 1 K.p.a. przejawiające się w potraktowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnego przywołania w podstawie prawnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r. przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r., pomimo rozpoznania sprawy w oparciu o Prawo budowlane z 1974 r., jako rażącego naruszenia prawa, w sytuacji, gdy wskazane uchybienie stanowi oczywistą omyłkę organu.

Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, że jego zdaniem decyzja organu powiatowego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie jest obarczona żadną z wad wskazanych w art. 156 K.p.a. Zaś utożsamianie rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem nie jest słuszne. Dalej skarżący kasacyjnie zaznaczył, że wydanie decyzji poprzedzone zostało czynnościami wymienionymi w art. 40 i 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie istnienia okoliczności określonych w art. 37 oraz podjął działania mające na celu doprowadzenie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (nałożył na inwestora szereg obowiązków). Tym samym, w ocenie skarżącego kasacyjnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wyczerpał tryb przewidziany w dyspozycji przepisu art. 40 i 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Podniesiono także, że istotne jest, iż skarżący kasacyjnie przystąpił do użytkowania przedmiotowego obiektu już po otrzymaniu decyzji zezwalającej na to użytkowanie. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie nie została wydana decyzja kończąca postępowanie legalizacyjne w trybie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Zaś tylko okoliczność, że ww. decyzja wydana została w oparciu o nowe przepisy nie może skutkować uznaniem czynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. za nieistniejące w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., skoro przepisy te nakładają na organ nadzoru budowlanego tożsame obowiązki. Za istotną, zdaniem skarżącego kasacyjnie, uznać należy także okoliczność, że pomimo powołania w podstawie prawnej decyzji przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., w jej uzasadnieniu przytoczono przepis art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., co wskazuje na oczywistą omyłkę organu prowadzącego postępowanie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie taka wadliwość powinna być usunięta w drodze sprostowania (art. 113 § 1 K.p.a.)

Odnosząc się do zagadnienia pozbawienia strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodującego zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wskazano, że powszechnie przyjmuje się, iż powyższe nie może być uznane zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przeciwnym razie doszłoby do obejścia ustalonego w art. 148 K.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim na wstępie należy zauważyć, iż stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Natomiast przytoczone w skardze kasacyjnej zarzuty, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie zasługiwały na uwzględnienie.

Niewątpliwie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej sprawie ma ocena czy wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego w oparciu o art. 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i zgodnie z regułami postępowania wynikającymi z tego przepisu, w odniesieniu do obiektu którego budowa została ukończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. i wobec którego wszczęto postępowanie legalizacyjne w oparciu o dotychczasowego przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, stanowi rażące naruszenie prawa art. 59 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

W ocenie skarżącego kasacyjnie to, że organ w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. udzielającej W.B. pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowo-usługowego zlokalizowanego w miejscowości P. przy ul. S., na dz. nr [...], powołał art. 59 ust. 1, art. 55 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., zamiast właściwego art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., stanowi wyłącznie oczywistą omyłkę pisarską o jakiej mowa w art. 113 § 1 K.p.a., a to winno zostać sprostowane w drodze stosownego postanowienia. Natomiast takie naruszenie prawa nie stanowi rażącego naruszenia prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Otóż takiego stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej podzielić nie można.

Z ustaleń organów nadzoru budowlanego dotyczących daty powstania spornego obiektu handlowo - usługowego wynika, iż został on zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r.

Stwierdzić należy, iż w takim przypadku w sprawie inwestycji samowolnie zrealizowanej przez skarżącego nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przepisach przejściowych i końcowych ustawy Prawo budowlane z 1994 r., tj. w art. 103, w którym przyjęto zasadę, że przepisy tego prawa stosuje się także do spraw będących w toku i niezakończonych, w których postępowanie zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 103 ust. 2 tej ustawy, który dotyczy wyłączenia stosowania przepisu art. 48 tej ustawy do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne (ustawa Prawo budowlane z 1994 r. weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.). Zatem do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Z przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wynika, że wyjątek dotyczący wyłączenia stosowania przepisów tej ustawy po dniu 1 stycznia 1995 r. odnosi się tylko do przepisu art. 48 tego prawa, i to tylko wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1995 r. budowa obiektu została zakończona lub gdy w stosunku do obiektu wszczęto postępowanie administracyjne. Zatem przepisami dotychczasowymi - w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej - są przepisy art. 38-42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Takie też przepisy musiały mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, co jest okolicznością niesporną.

Nie jest również kwestionowane to, iż w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej wszczęto w tej sprawie postępowanie legalizacyjne i początkowo podejmowano czynności dowodowe na podstawie przepisów ustawy dotychczasowej – patrz postanowienie dowodowe z dnia [...] lutego 2009 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. nakazujące wykonanie inwestorowi określonych czynności. Jednakże na tym zakończono stosowanie przepisów dotychczasowych, zaś wydając końcową decyzję w tym postępowaniu o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie zastosowano przepis art. 59 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Tym samym uczyniono to wbrew wskazanej wyżej normie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a zatem wbrew nakazowi wynikającemu z tego uregulowania. Przy czym nie można w tej sprawie mówić o jakiejkolwiek omyłce wynikającej tylko z niewłaściwego wpisania niemającego zastosowania przepisu prawa w podstawie prawnej decyzji, albowiem postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. o pozwoleniu na użytkowanie prowadzone było według reguł wynikających z nowego uregulowania, a to art. 59 ust. 1 i 7 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W szczególności stroną tego postępowania był wyłącznie inwestor (patrz art. 59 ust. 7 tej ustawy), z wyłączeniem innych stron. Gdyby zaś w sposób prawidłowy stosowano przepisy dotychczasowe, to przede wszystkim nie tylko przywołano by właściwą podstawę prawą rozstrzygnięcia, ale również przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wykluczono by nie tylko przesłankę wynikającą z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., lecz także przesądzono by, iż nie zachodzi potrzeba zastosowania przepisu art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a więc nakazania inwestorowi dokonania zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości do stanu zgodnego z przepisami, zaś samo postępowanie prowadzono by z udziałem innych stron tego postępowania. Ma to o tyle istotne znaczenie, iż pozwolenie na użytkowanie ma na celu ustalenie czy wzniesiony obiekt spełnia wymagania, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane w świetle przepisów Prawa budowlanego, a zwłaszcza art. 5, 6 i art. 13-17 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Brak takiego prawidłowego postępowania w tej sprawie nie da się pogodzić z zasadami państwa prawa, zaś skutki, które w okolicznościach tej sprawy wywołuje taka decyzja, nie dają się pogodzić z wymogami praworządności.

Niespornym jest, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: 1) oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej prima facie, tzn. rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; 2) przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; 3) skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji (porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt UK 77/11, opubl. OSNP 2013/5-6/67).

Przy uwzględnieniu powyższych rozważań przyjąć należy, że niewątpliwie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniały kumulatywnie przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o pozwoleniu na użytkowanie, wobec wydania jej - jak zasadnie uznał to Sąd I instancji - z rażącym naruszeniem art. 59 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Tym samym odmowa stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji przez organy nadzoru budowlanego prawidłowo została zakwestionowana zaskarżonym wyrokiem i właściwie wyeliminowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Stanowisko to zaś pozwala jednocześnie przyjąć, że Sąd I instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonych decyzji, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, a tym samym nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., podobnie jak i zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie do decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 55 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., regulujących kwestie udzielenia zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego tak samo, jak przepisy mające zastosowanie w sprawie, a to ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Niespornym jest również to, co już wyżej zaznaczono, iż poprzez zastosowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu handlowo-usługowego zrealizowanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. wbrew nakazom art. 103 ust. 2 tej ustawy, pozbawiono udziału w tym postępowaniu inne poza inwestorem strony postępowania, co może oznaczać zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Jednakże okoliczność ta nie determinowała stanowiska Sądu I instancji, który uznał, że przedmiotowe pozwolenie na użytkowanie wydano z rażącym naruszeniem prawa - art. 59 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zatem czynienie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez przyjęcie, że pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postepowania administracyjnego stanowi zarazem rażące naruszenie prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach tej sprawy. Trudno poszukiwać w motywach zaskarżonego wyroku takiego stanowiska Sądu I instancji.

Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 113 § 1 K.p.a. Norma art. 113 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przede wszystkim przepisu powyższego Sąd nie oceniał jak i go nie stosował, więc nie mógł go naruszyć. Jedynie informacyjnie zaznaczyć należy, że w tej sprawie całkowicie chybione jest stanowisko skarżącego kasacyjnie, że wskazywane naruszenie prawa może być uznane za oczywistą omyłkę pisarską organu. Przedmiotem sprostowania o jakim mowa w art. 113 § 1 K.p.a. nie może być mylne zastosowanie przepisu prawnego.

Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty jawią się, w okolicznościach tej sprawy, jako całkowicie nieusprawiedliwione, a to nie pozwalało na eliminację z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.