Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5009/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2531/15 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2531/15, oddalił skargę M. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w M.M. wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r., zwrócił się do Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu M. G. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wyjaśniając, że M. G. nie zgłosił prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto Zakład poinformował, że skarżący nie spełniał warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ze względu na pobieranie emerytury rolniczej od dnia [...] kwietnia 1995 r. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej wynikało, że skarżący był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą Handel Obwoźny Materiałami Budowlanymi G. M. Działalność została wykreślona w dniu [...] grudnia 2013 r., z datą zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej [...] grudnia 2013 r. Przedmiotem działalności była sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdził, że skarżący podlegał w okresie: od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 28 lipca 2015 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie Prezes NFZ wyjaśnił, że w okresie objętym decyzją miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, tj.: ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm., dalej: ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym), ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391, ze zm., dalej: ustawa o ubezpieczeniu w NFZ) oraz ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., a także ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r.

Podsumowując Prezes NFZ wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym danych zgromadzonych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej skarżący [...] czerwca 1999 r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej "Sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego". W dniu [...] grudnia 2013 r. złożył wniosek o wykreślenie działalności gospodarczej w CEIDG z dniem [...] grudnia 2013 r. Skarżący nie zgłosił prowadzenia działalności gospodarczej w ZUS a od [...] kwietnia 1995 r. pobierał emeryturę rolniczą, w związku z powyższym nie spełniał warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2014 r., uzupełnionym korespondencją z [...] kwietnia 2014 r., we wniesionym odwołaniu z [...] czerwca 2014 r., jak i w piśmie z [...] sierpnia 2014 r. wyjaśnił m.in., że w 1999 r. otrzymał informację z KRUS, że jako rolnik emeryt (od 1995 r.) nie podlega dodatkowym świadczeniom z powyższego tytułu oraz, że przez wszystkie lata nie otrzymał żadnej informacji z żadnego urzędu administracyjnego o obowiązku jakichkolwiek opłat. Skarżący wyjaśnił, że od około [...] lat działalność w większości była nieaktywna z uwagi na stan zdrowia. Poinformował również, że prowadzona działalność gospodarcza nie przynosiła mu znaczącego dochodu, a w niektórych latach straty, natomiast miesięczne dochody nigdy nie przekroczyły minimalnego wynagrodzenia brutto. Do wyjaśnień zostały załączone: Zaświadczenie Urzędu Skarbowego w M. M. nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., dotyczące lat 2008 – 2013 oraz kopie zeznań podatkowych PIT-36 za lata: 2008 - 2013. Z uwagi na fakt, że skarżący nie był w posiadaniu zeznań podatkowych za lata wcześniejsze (okres przedawnienia), skarżący wyjaśnił, że za te lata wykazał stratę z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej: za 2004 r. - strata 4.700,14 zł., za 2005 r. - strata 7.130,67 zł., za 2006 r. - strata 2.285,77 zł. Z przekazanej przez skarżącego dokumentacji wynikało, że za lata 2008 - 2010 uzyskał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast za lata 2011 - 2013 przychód z ww. tytułu był zerowy. Brak było natomiast informacji odnośnie do okresu od 1999 r. do 2007 r.

Zgodnie z danymi z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (wydruk z [...] maja 2015 r.), skarżący zgłosił wykonywanie działalności gospodarczej w przedmiocie: "Handel obwoźny materiałami budowlanymi". W dniu [...] grudnia 2013 r. działalność została wykreślona z CEIDG z datą zaprzestania jej wykonywania [...] grudnia 2013 r. Brak było informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej. W ocenie Prezesa NFZ, z zebranego materiału dowodowego wynikało, że skarżący prowadził nieprzerwanie działalność gospodarczą od stycznia 1999 r. do końca grudnia 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę skarżącego wskazał, że bezspornym w sprawie było, iż w okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj. ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ustawy o świadczeniach, które w związku ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) obejmują obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności a od dnia [...] września 2008 r., w brzmieniu: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Obowiązek ubezpieczenia powstaje i wygasa w terminach określonych w ustawie o ubezpieczeniach społecznych. Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Tak więc dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyroki WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06 oraz z dnia 6 marca 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05). Dalej Sąd wyjaśnił, że pojęcie "zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej" zostało wprowadzone ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 888). Zgodnie z art. 12 powołanej wyżej ustawy osoby prowadzące działalność gospodarczą w okresie zawieszenia jej wykonywania nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W świetle zebranego materiału dowodowego skarżący prowadził nieprzerwanie działalność gospodarczą od stycznia 1999 r. do końca grudnia 2010 r. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo uznał, że w odniesieniu do faktu, iż prowadzona przez Ubezpieczonego działalność gospodarcza przynosiła w niektórych latach straty, w orzecznictwie sądów podkreśla się, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta była przez odwołującego prowadzona, również bez względu na to czy uzyskiwał on przychody, czy może ponosił straty w spornym okresie, a tym samym istnieje obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2008r., sygn. akt VIISA/Wa 764/08 i z 4 grudnia 2012r., sygn. akt VI SA/Wa 440/12). Skarżący nie zgłaszał do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności. W konsekwencji Sąd uznał, iż organ prawidłowo ustalił, że skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w okresie wskazanym w decyzji. A zatem skarżący od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia jej wykreślenia z ewidencji był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.

Reasumując Sąd wskazał, że w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach osoba fizyczna prowadzi działalność od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił okres podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Organy administracji prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

M. G. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego tj.:

1) Art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 roku poprzez błędną wykładnię wyżej wymienionych przepisów i przyjęcie, iż z rejestracji pozarolniczej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym zaniechaniu jej wykonywania w jakimkolwiek zakresie, wynika fakt podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia w niniejszej sprawie tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresach, kiedy faktycznie działalność gospodarcza nie była prowadzona.

2) Art. 82 ust. 8 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 r. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, iż pobierane przez skarżącego świadczenie emerytalne nie przekraczało kwoty minimalnego wynagrodzenia oraz, że uzyskiwane dochody z pozarolniczej działalności nie przekraczały miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury.

II. naruszenie przepisów postępowania, tj.

1) Art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie właściwej kontroli zaskarżonej decyzji i pominięcie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, iż pomimo zarejestrowanej działalności nie prowadził faktycznie jej w sposób nieprzerwany, podczas gdy pojęcie przynoszenia straty w danym roku obrotowym nie jest tożsame z pojęciem faktycznego prowadzenia działalności, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia albowiem prawidłowe określenie okresu prowadzenia działalności stanowi podstawę determinującą treść decyzji organu.

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywów nieuwzględnienia wyjaśnień skarżącego, który wskazywał na to, że pomimo zarejestrowania działalności gospodarczej faktycznie jej nie prowadził, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia albowiem prawidłowe określenie okresu prowadzenia działalności stanowi podstawę determinującą treść decyzji organu.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, z tym, że wiodące są zarzuty o charakterze materialnoprawnym, przesądzenie bowiem, czy Sąd I instancji przyjął właściwą wykładnię art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń zdrowotnych determinuje dalsze rozpoznanie sprawy.

Zgodnie z przepisami kolejnych ustaw dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, obowiązkowo ubezpieczeniom zdrowotnym, podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a od [...] września 2008r. - z wyłączeniem osób, które zwiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z kolei, zgodnie z art. 13 pkt 4 u.s.u.s., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, a od [...] września 2008r. – obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. z 2013r., poz. 672 ze zm., dalej ustawa o swobodzie działalności gospodarczej).

Sąd I instancji przyjął, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Na potwierdzenie swojego stanowiska Sąd I instancji powołał ww. orzecznictwo WSA w Warszawie. Innymi słowy Sąd I instancji całkowicie utożsamił prowadzenie działalności gospodarczej skutkujące podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, z czasem figurowania formalnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej.

Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zgadza się z taką wykładnią art. 13 pkt 4 u.s.u.s., podzielając i przyłączając się do tej linii orzecznictwa, zgodnie z którą obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności. Innymi słowy, osoby faktycznie nieprowadzące takiej działalności nie podlegają ubezpieczeniu, nawet jeżeli dokonały wpisu do ewidencji i odpowiednio osoby, które nie zgłosiły tej działalności organowi ewidencyjnemu, a faktycznie ją prowadzą, objęte są obowiązkiem ubezpieczenia. Tej oceny nie podważa zmiana ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie od dnia 20 września 2008r., gdyż w dalszym ciągu zasadniczym przepisem pozostaje art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s., który stanowi, że obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalno-rentowym podlegają osoby "prowadzące" pozarolniczą działalność. Nadto, o ile wpis do ewidencji działalności, zawieszenia wykonywania tej działalności ma charakter konstytutywny w sferze ubezpieczeń społecznych (ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego i obowiązku opłacania składek), jest więc zdarzeniem prawnym a nie okolicznością faktyczną, o tyle zaprzestanie prowadzenia (niewykonywanie) pozarolniczej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 13 ust. 4 u.s.u.s., jest oceniane w sferze faktów (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2011 r., II UK 377/10, OSNP 2012/15-16/203 i wyrok z dnia 27 kwietnia 2009r., I UK 328/08 opubl. OSNP 2010/23 – 24/297 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 lipca 2016r., III AUa 848/16 opubl. Lex 2087882).

W tej sytuacji, wobec błędnej wykładni art. 13 pkt 4 u.s.u.s. Sąd I instancji nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem, czy można mówić, na tle stanu faktycznego ustalonego przez organ, o rzeczywistym prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącego kasacyjnie w całym okresie jej zarejestrowania, czemu skarżący konsekwentnie zaprzecza, wskazując, że w rzeczywistości działalność przez niego zarejestrowana – od ok. 8 lat była nieaktywna z uwagi na fakt ciągłej potrzeby leczenia (od 2001r.). W świetle zaprezentowanej wykładni zbadania więc wymaga, czy dostarczone przez skarżącego dowody na potwierdzenie stanu jego zdrowia oraz potrzeby leczenia i opieki nie mogą przemawiać za obaleniem domniemania – prowadzenia działalności gospodarczej – wynikającego z wpisu do ewidencji. WSA odniósł się co prawda do podnoszonych w skardze okoliczności związanych z poniesioną stratą, słusznie zresztą wskazując, że sam brak dochodów z działalności nie świadczy o jej nieprowadzeniu, to jednak nie wyczerpał tym rozważenia istoty sprawy w zakresie stwierdzenia koniecznej przesłanki podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w całym kwestionowanym okresie.

Uznając zatem za zasadny zarzut dokonania błędnej wykładni prawa materialnego, sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, za zasadne należało uznać również komplementarne wobec niego zarzuty naruszenia przepisów postępowania postawione w pkt I i II, w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Nietrafny natomiast był zarzut naruszenia art. 82 ust. 8 pkt 1 ustawy o świadczeniach, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że pobierane przez skarżącego świadczenie emerytalne nie przekraczało kwoty minimalnego wynagrodzenia oraz, że uzyskiwane dochody z pozarolniczej działalności nie przekraczały miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury. Jak prawidłowo wskazywały zarówno Sąd I instancji, jak i organ, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach), zatem organy Narodowego Fundusz Zdrowia nie są władne do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie, ani też do pobierania tych składek, nie stosowały więc art. 82 ustawy o świadczeniach w toku sprawy o podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Z tych wszystkich względów, uznając skargę kasacyjną za zasadną, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji rozpatrzy ją z uwzględnieniem wskazanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni prawa materialnego.