Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1036/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie NSA Małgorzata Stahl /spr./, Edward Janeczko, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej Centrum "C." w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2004 r. sygn. akt I SA 1307/02 w sprawie ze skargi Spółki Akcyjnej Centrum "C." w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 4 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Sygn.akt 1036 /04

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 11 marca 2004 r./I SA 1307/02/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi Centrum "C." Spółki Akcyjnej w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 4 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił że Wojewoda M. decyzją z dnia 29 listopada 2001 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Dzielnicę Gminy W.-Ż. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. A. ozn. w obrębie 7-11-11 jako działka nr 151. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda powołał się na przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka stała na stanowisku, iż ma interes prawny do występowania w postępowaniu komunalizacyjnym oraz związany z nim przymiot strony. Swoje uprawnienia do przedmiotowej nieruchomości wywodziła z treści zarządzenia nr 32/Org/78 Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia 18 października 1978 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego, z decyzji Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 sierpnia 1978 r. (...) o ustaleniu warunków realizacji inwestycji budowlanej, decyzji Urzędu Dzielnicowego W.-W. z dnia 15 lipca 1975 r. (...) o wywłaszczeniu na rzecz Państwa z wniosku "U." Ośrodka Naukowo-Produkcyjnego Materiałów Półprzewodnikowych w W. nieruchomości, z której została wydzielona sporna działka, decyzji Zarządu Dzielnicowego W.-Ż. z dnia 2 kwietnia 1981 r. o lokalizacji inwestycji czasowej do 1990 r. na pracownicze ogródki działkowe oraz protokołu nr 1 z załącznikami nr 1 o przekazaniu w roku 978 przez Zjednoczenie Przemysłu Podzespołów i Materiałów Elektronicznych "U.-E." - Ośrodka Naukowo-Produkcyjnego Materiałów Półprzewodnikowych - do Centrum, łącznie z bliżej niewyszczególnionym majątkiem. Z treści tych dokumentów oraz następstwa prawnego po wymienionych w dokumentach poprzednikach prawnych, będących nieprzerwanie od lat 80-tych użytkownikami działki wynika iż odwołująca się Spółka nabyła prawo zarządu tej nieruchomości z mocy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przekształcone następnie ex lege z dniem 5 grudnia 1990 r. - w prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w powiązaniu z art. 200 ust. 1 w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami/t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/. Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie prawa przez pominięcie przy orzekaniu art. 11 ust. 1 pkt 2 pow. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaskarżoną decyzją, uznając że odwołującej się Spółce nie przysługuje przymiot strony, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa umorzyła postępowanie odwoławcze. W ocenie organu odwoławczego skoro postępowanie dotyczyło komunalizacji mienia to stronami tego postępowania są przede wszystkim Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie jeżeli wykaże iż przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia. Z przedłożonych dokumentów nie wynika aby ona jak również jej poprzednicy prawni posiadali tego rodzaju tytuł do skomunalizowanej działki. Z art. 34 Kc w brzmieniu wówczas obowiązującym oraz ustaloną w orzecznictwie komunalizacyjnym wykładnią mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż państwo państwowych osób prawnych. Państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały w zarząd grunty Skarbu Państwa w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ewentualnie wcześniej na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 32 poz. 159/w użytkowanie, które później przeszło w zarząd. Z wymienionych przepisów wynika że zarząd nieruchomości był wtedy ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

Odwołująca się Spółka nie wykazała aby którykolwiek z jej poprzedników prawnych miał prawidłowo ustanowiony zarząd sporną nieruchomością. Skoro przedmiotowe mienie nie należało do tego rodzaju jednostek, nie można mówić o naruszeniu w decyzji I instancji art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W złożonej skardze na tę decyzję skarżąca Spółka domagała się uchylenia kwestionowanej decyzji podnosząc że przedstawione dokumenty wskazują iż nabyła ona z mocy prawa, na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości prawo zarządu, które z dniem 5 grudnia 1990 r. przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego. W tej sytuacji przysługują jej prawa do przedmiotowej nieruchomości które powinny być uwzględnione w postępowaniu komunalizacyjnym a tym samym przysługuje jej status strony postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarzuty skargi nie są trafne. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd że przedmiot postępowania komunalizacyjnego wyznacza krąg uczestniczących w nim podmiotów. Określające status strony w tym postępowaniu uprawnienia lub obowiązki o których mowa w art. 28 Kpa stanowią kategorię normatywną i muszą mieć źródło w przepisach będących podstawą rozstrzygnięcia. Skoro więc przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest przeniesienie prawa własności pomiędzy Skarbem Państwa a gminą, a skarżąca nie reprezentuje ani gminy ani Skarbu Państwa, to nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi Sąd stwierdził ponadto, że postępowanie komunalizacyjne nie ma wpływu na uprawnienia wynikające z art. 200 ust. 1 w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, bowiem w postępowaniu komunalizacyjnym nie przesądza się o istnieniu bądź nieistnieniu prawa wieczystego użytkowania skomunalizowanej nieruchomości. Skoro więc skarżąca Spółka nie wykazała, że ma ujawniony tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, co mogłoby stanowić źródło jej interesu prawnego, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Centrum "C." S.A. w W. wskazując jako podstawę kasacyjną art. 173 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podniosła zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./w związku z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości/t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./a także art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ oraz art. 200 ust. 1 w zw. z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami/Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ oraz zarzuciła obrazę przepisów postępowania przez błędną wykładnię art. 28 Kpa.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał że dokonane przez Sąd ustalenia są sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Przedmiotowa działka od lat znajdowała się w prawnym władaniu "C." i jego poprzedników. "C." z mocy prawa stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nabył prawo zarządu do tego gruntu które następnie ipso iure, na mocy art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przekształciło się w prawo zarządu.

Prawo to nie zostało potwierdzone decyzją administracyjną ale nie oznacza to że nie istniało ono w dacie komunalizacji. "C." wystąpił do Wojewody M. o potwierdzenie tego prawa na podstawie art. 200 ust. 1 w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Postępowanie to nie zostało zakończone. W prawne użytkowanie przedmiotowej nieruchomości "C." wszedł na podstawie aktu przekazania mu majątku dokonanego przez Zjednoczenie Przemysłu Podzespołów i Materiałów Elektronicznych. Taki sposób wejścia w prawa do nieruchomości był powszechnie przyjętą praktyką. Gdy się przywoła akt erekcyjny, protokół przekazania oraz decyzje o lokalizacji inwestycji budowy Ośrodka, gdzie udzielono "C." prawa do majątku, w skład którego wchodził Ośrodek i inwestycja w postaci jego rozbudowy, zdefiniowano rodzaj inwestycji i dokładnie oznaczono nieruchomość gdzie miała być zrealizowana to nie może budzić wątpliwości, że "C." nabył prawa do nieruchomości.

W skardze kasacyjnej podniesiono też, że w takich samych sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie kwestionował praw "C." do występowania w charakterze strony. Tego rodzaju orzeczenia zapadły w sprawach I SA 1888/02, I SA 1889/02, I SA 1890/02, I SA 1891/02, I SA 1892/02.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz. 1270/, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej a z urzędu może brać pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Tak więc postępowanie kasacyjne sprowadza się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ a także procesowego - art. 28 Kpa poprzez błędną ich wykładnię. Naruszenie prawa materialnego przejawiające się w jego błędnej wykładni może polegać na mylnym zrozumieniu czyli wadliwej interpretacji normy prawnej wynikającej z przepisu objętego zarzutem skargi kasacyjnej.

W tej sytuacji nieodzownym elementem uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej winno być wyraźne wskazanie na czym polega wadliwa interpretacja dokonana przez sąd a także wyjaśnienie jak zdaniem skarżącego przepisy te powinny być rozumiane. Istota niniejszej spray sprowadza się do dokonania oceny czy skarżącej Spółce przysługuje prawo strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Rozstrzygające znaczenie dla oceny przedstawionego problemu ma stwierdzenie iż niniejsza sprawa dotyczyła postępowania komunalizacyjnego, opartego na przepisach ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. Zakres i przedmiot tego postępowania determinuje krąg podmiotów mających w nim uprawnienia strony. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że "określające status strony w tym postępowaniu uprawnienia lub obowiązki o których mowa w art. 28 Kpa stanowią kategorię normatywną i muszą mieć swoje źródło w przepisach będących podstawą rozstrzygnięcia". Należy podnieść że istota postępowania komunalizacyjnego sprowadza się do przeniesienia własności między dwoma podmiotami władzy publicznej to jest Państwa i gminy. Postępowanie komunalizacyjne nie może zatem naruszać i nie narusza uprawnień innych podmiotów które zgłaszają swoje prawa do nieruchomości, inne niż prawo własności.

Wskazane w skardze wyroki zapadały w innych sytuacjach procesowych i nie mogą stanowić uzasadnienia dla niniejszego rozstrzygnięcia.

Z uwagi na powyższe skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw i w tej sytuacji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, orzeczono jak w sentencji.