Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 365/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdził, iż K. S. z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z L. Sp. z o.o. sp. k. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od [...] do [...]. Jednocześnie organ wskazał podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne.

Pismem z dnia 8 października 2010r. L. Sp. z o.o. Sp. k. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] nr [...] wobec wydania jej z rażącym naruszeniem :

1. art. 91 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 91 ust. 5 i art. 83 cyt. Ustawy,

2. z rażącym naruszeniem przepisu art. 38 ust. 1 cyt. ustawy w związku z art. 107 § 1 kpa. i art. 11 kpa.,

3. z rażącym naruszeniem przepisów art. 10 § 1 kpa. i art. 7 kpa. przy wydawaniu decyzji w trybie art. 38 ust. 1 w związku z art. 83 cyt. ustawy.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] nr[...] – po rozpoznaniu wniosku L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. o ponowne rozpoznanie sprawy – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...] .

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przepis art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o s.u.s. pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i to pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało uprzednio wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego.

W niniejszej sprawie od ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] nr [...] strona złożyła odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, co wyłącza weryfikację tej decyzji w postępowaniu administracyjnym.

Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] stała się przedmiotem skargi L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. do sądu administracyjnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przepisu art. 83 a ust. 2 ustawy o s.u.s. w związku z art. 16, art. 180 i art. 269 kpa. poprzez przyjęcie, że prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie przepisu art. 83 a ust. 2 ustawy i tylko w odniesieniu do decyzji ostatecznej w rozumieniu przepisu art. 16 kpa. względem której, nie zostało złożone odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a

oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Z treści art. 180 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych (jak w niniejszej sprawie) na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011r. (sygn. I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej SN przyjął, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Podkreślić należy, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej.

Wskazać należy, iż w odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia NSA: z dnia 9 września 2010r. sygn. I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt VII SA/Wa 1645/10). Wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skoro w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. nie zostały wymienione decyzje wydawane w oparciu o art. 83a ust. 2 ustawy to podlegają one, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak to wskazał w art. 83 ust. 4 ustawy.

Wyjaśnić należy, że okoliczność, iż w art. 83a ustawy jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oznacza jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej Sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących m.in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu i wymiaru składek, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).