Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 504/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 § 1, art. 209 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 36 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 210
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "P." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz Stowarzyszenia "P." kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej SKO) odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji klubów sportowych nieprowadzących działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...] Klubu [...] (dalej "Klub").

2. Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy. Prezydent Miasta ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., wydaną na podstawie art. 4 ust. 4 i 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1463 ze zm.) orzekł o wykreśleniu z ewidencji klubów sportowych nieprowadzących działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...] Klubu . Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji podając, że decyzja w całości uwzględnia żądanie wnioskodawcy.

3. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2018 r., złożył Polski Związek [...] (data nadania wniosku do SKO 28 grudnia 2018 r.). We wniosku pełnomocnik Związku zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa polegające na wykreśleniu Klubu z ewidencji bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego.

4. Odmawiając uwzględnienia wniosku i stwierdzenia nieważności decyzji wykreślającej Klub z ewidencji Kolegium wskazało, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w trybie nadzwyczajnym obarczona jest jedna z wad wymienionych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096; dalej k.p.a.), co oznacza, że w tym postępowaniu organ nie jest władny ponownie rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej wynikającej z art. 16 k.p.a i wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja dotknięta jest, ponad wszelką wątpliwość, jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten w punkcie 2 nakłada na organ obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa, bo ta przesłanka w istocie podlega rozważeniu w sprawie, jest to, że treść kontrolowanej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu poprzez ich proste zestawienie, czyli że np. decyzja administracyjna została wydana z pominięciem wyraźnego nakazu prawa, czy też wbrew wyraźnemu zakazowi prawnemu. Oznacza to, że ostateczne decyzje administracyjne znajdujące się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.

4.1. Odnosząc się do legitymacji wnioskującego Kolegium uznało, że Związek wnioskodawca ma interes prawny w sprawie zważywszy na fakt, że jak wynika z treści wniosku oraz załączonych do akt sprawy dokumentów, przysługuje mu wobec Klubu roszczenie o zapłatę kary umownej w wysokości 20.000 zł związane z brakiem udziału Klubu w organizowanych rozgrywkach. Postępowanie w tej sprawie toczy się obecnie przed Sądem Rejonowym w [...], Wydział Cywilny (na dowód czego wnioskodawca załączył do akt sprawy nieprawomocny nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym).

Odnosząc się do kwestii stopnia naruszenia prawa przez organ ewidencyjny skutkującego wykreśleniem Klubu z ewidencji Kolegium wskazało, że przepis art. 4 ust. 4 i 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji - tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1463 ze zm.) stanowił, że uczniowski klub sportowy podlega wpisowi do ewidencji prowadzonej przez starostę właściwego ze względu na siedzibę klubu (tu Prezydent Miasta [...]). Wpisu i wykreślenia wpisu z ewidencji dokonuje się na podstawie wniosku. Wpis, odmowa wpisu do ewidencji i wykreślenie wpisu z ewidencji następuje w drodze decyzji. Przepisy ust. 2 i 4-6 stosuje się odpowiednio do innych niż uczniowskie klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia, których statuty nie przewidują prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem miały one zastosowanie do wydanej w sprawie decyzji Prezydent Miasta.

4.2. Przepis art. 4 ust. 6 stanowił, że uczniowski klub sportowy uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do ewidencji, o której mowa w ust. 4 ustawy o sporcie. Z treści art. 4 ust. 2 sporcie. wynika z kolei, że uczniowski klub sportowy działa na zasadach przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 210 ze zm.), z wyłączeniem jednakże przepisów dotyczących rejestracji.

Zgodnie z art. 4 ust. 8, minister właściwy do spraw kultury fizycznej określi, w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia ewidencji uczniowskich klubów sportowych i klubów sportowych, o których mowa w ust. 7, oraz dane podlegające wpisowi do ewidencji, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia jednolitego sposobu prowadzenia. Przepis § 9 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 18 października 2011 r. w sprawie ewidencji klubów sportowych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 243, poz. 1449) stanowił, że przepisy dotyczące dokonania wpisu lub zmian w ewidencji stosuje się odpowiednio do wykreślenia wpisu. Dokumenty będące podstawą wpisów lub odmowy wpisania do ewidencji stanowią akta ewidencyjne (§ 6 ust.1 ).

4.3. W oparciu o analizę akt ewidencyjnych i pozyskane od organu I instancji dokumenty Kolegium ustaliło, że wniosek w przedmiocie wykreślenia z ewidencji klubów sportowych nieprowadzących działalności gospodarczej złożył w dniu 13 czerwca 2018 r. Klub. Do wniosku zostały załączone:

- protokół z Walnego Zebrania Członków Klubu odbytego w dniu [...] lutego 2018 r. wraz z listą osób uczestniczących w walnym zebraniu (12 osób na 15 członków Klubu); - uchwała nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie "rozwiązania stowarzyszenia z ewidencji stowarzyszeń" oraz

- uchwała nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie braku majątku stowarzyszenia. Te dokumenty stały się podstawą wydania decyzji o wykreśleniu Klubu z ewidencji.

Nie zasługuje zatem na uwzględnienie, w ocenie Kolegium, zarzut pełnomocnika Związku, że w aktach sprawy brak jest protokołu z Walnego Zebrania Członków oraz listy obecności, a także informacji o głosowaniu.

4.4. Zdaniem Kolegium choć brak jest w sprawie dokumentów, które potwierdzałyby przeprowadzenie procedury likwidacyjnej, zgodnie z przepisami ustawy o stowarzyszeniach (art. 36 ust. 1 i nast. tej ustawy) oraz postanowieniami Statutu Klubu, gdzie w § 55 mowa jest o tym, że "w przypadku rozwiązania Klubu, Walne Zebranie Członków wyznaczy Komisję Likwidacyjną w składzie 3 osób" oraz w § 56, że "pozostały po likwidacji majątek Klubu przekazany będzie na cele określone w uchwale Walnego Zebrania członków o likwidacji Klubu", to naruszenia te nie stanowią rażącego naruszenia prawa.

Cechą rażącego naruszenia prawa jest bowiem to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu poprzez ich proste zestawienie, czyli że np. decyzja administracyjna została wydana z pominięciem wyraźnego nakazu prawa, czy też wbrew wyraźnemu zakazowi prawnemu. Z taką sytuacją nie mamy, zdaniem Kolegium, do czynienia w przedmiotowej sprawie. Jedyny wymóg formalny sformułowany w treści art. 4 ust. 4 ustawy o sporcie, na podstawie której organ dokonał wykreślenia stanowi, że wpisu i wykreślenia wpisu z ewidencji dokonuje się na podstawie wniosku w tym, w odniesieniu do wykreślenia wpisu - bez wskazania jakie konkretnie dokumenty winny być do wniosku złożonego w tej sprawie załączone.

Ustawodawca w żadnym z przepisów dotyczących wpisu stosowanych odpowiednio do wykreśleń, nie przewidział obowiązku przedłożenia konkretnych dokumentów warunkujących dokonanie wykreślenia z ewidencji klubów sportowych nieprowadzących działalności gospodarczej, a tylko w takim przypadku można by przyjąć, że ich brak przy złożonym w niniejszej sprawie wniosku i wydanie decyzji orzekającej o wykreśleniu Klubu z ewidencji klubów sportowych nieprowadzących działalności gospodarczej stanowiło rażące naruszenie prawa.

4.5. W ocenie Kolegium organ ewidencyjny, którym w rozpatrywanej sprawie jest Prezydent Miasta, nie jest również organem nadzoru nad działalnością klubu, lecz dokonując wpisów, wykreśleń, czy też zmian w ewidencji, organ ten opiera się jedynie na treści dokumentów wymaganych przez obowiązujące przepisy, nie będąc zobligowanym do dokonywana weryfikacji prawidłowości przeprowadzonej przez dany podmiot procedury likwidacyjnej poprzedzającej złożenie wniosku o wykreślenie z ewidencji. Skoro do wniosku o wykreślenie klubu z ewidencji zostały załączone wyżej opisane dokumenty organ nie miał podstaw do odmowy dokonania wykreślenia.

4.6. Podsumowując brak wymaganych przepisami prawa (art. 36 Prawo o stowarzyszeniach) oraz postanowieniami Statutu Klubu dokumentów świadczących o powołaniu komisji likwidacyjnej i przeprowadzeniu procedury likwidacyjnej klubu, jakkolwiek stanowi naruszenie przepisów, jednak, w ocenie Kolegium, nie jest to naruszenie prawa o charakterze rażącym, które skutkowałoby stwierdzeniem nieważności przedmiotowej decyzji.

4.7. Kolegium wskazało również, że w sprawie nie zachodzą także inne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja została wydana przez właściwy organ - Prezydenta Miasta (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Nie dotyczy ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, albo sprawy, którą załatwiono milcząco (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Decyzja nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). W sprawie nie wystąpiła także przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. przesądzająca o tym, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, jak również jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.). Decyzja nie zawiera również wady powodującej jej nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.).

5. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu i warunków formalnych przez Związek zaskarżono w całości decyzję Kolegium, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Kolegium do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2018 r. Nadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego Związku zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż wykreślenie klubu z ewidencji klubów sportowych nie prowadzących działalności gospodarczej w tym samym dniu, w którym złożono wniosek o wykreślenie, z pominięciem procedury likwidacji stowarzyszeń, jedynie w oparciu o sam wniosek i w sytuacji posiadania przez organ ewidencyjny będący jednocześnie organem nadzoru wiedzy w przedmiocie roszczeń skarżącego wobec wnioskodawcy, nie stanowi rażącego naruszenia przepisów prawa, w sytuacji gdy działania Prezydenta Miasta były ewidentnie sprzeczne z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i wydanie decyzji odmownej;

b) art. 8 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, a tym samym zanegowanie zasady budowania zaufania obywateli do organów władzy publicznej i zastosowaniu określonych przepisów prawa (Ustawa o sporcie) w zupełnym oderwaniu od innych relewantnych dla sprawy przepisów ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i wydanie decyzji odmownej;

2) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie to jest:

a) art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach przez jego niezastosowanie skutkujące brakiem uznania Prezydenta Miasta jako organu nadzoru nad stowarzyszeniem, a co za tym idzie, poprzez przyjęcie, iż organ pełni wobec wnioskodawcy jedynie funkcje ewidencyjnie, a nie nadzorcze, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie organ ewidencyjny był równocześnie organem nadzoru, a zatem z urzędu powinien zastosować środki nadzorcze, a na pewno nie powinien pozwolić na sprzeczną z prawem i postanowieniami statutu likwidację stowarzyszenia;

b) art. 4 ust. 4 i 7 ustawy o sporcie przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do skutecznego wykreślenia podmiotu z ewidencji klubów sportowych nie prowadzących działalności gospodarczej wystarczające jest złożenie samego wniosku, bez zachowania jakichkolwiek innych wymogów przewidzianych w przepisach prawa czy też postanowieniach statutu danego stowarzyszenia, w sytuacji gdy ustawa o sporcie wyraźnie odsyła do prawa o stowarzyszeniach;

c) art. 4 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 7 ustawy o sporcie przez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu przy ocenie podstaw wydania decyzji przez Prezydenta Miasta, obowiązku działania również na podstawie przepisów prawa o stowarzyszeniach, co stanowiło rażące naruszenie prawa.

W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte.

6. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Zakres kontroli sądu wyznacza też art. 134 § 1 p.p.s.a., według którego sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga została wniesiona na decyzję Kolegium z pominięciem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na co pozwala znowelizowany przepis art. 52 § 3 p.p.s.a.

8. Rozstrzygnięcie sporu i ocena charakteru ewentualnego naruszenia prawa przez organ ewidencyjny wymaga analizy stanu prawnego regulującego wykreślenie klubu sportowego z ewidencji. W ustawie z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie zdefiniowano pojęcie klubu sportowego. Klub sportowy działa jako osoba prawna (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (w dacie wykreślenia i kontroli decyzji przez Kolegium tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 995, aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1468). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o sporcie działalność sportowa jest prowadzona w szczególności w formie klubu sportowego, zaś klub sportowy działa jako osoba prawna (art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie).

Szczególnym rodzajem klubu sportowego jest uczniowski klub sportowy, który działa na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (w dacie wykreślenia i kontroli decyzji przez Kolegium tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 210 ze zm.; aktualnie tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 71) z wyłączeniem przepisów dotyczących rejestracji (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o sporcie; przepis ten jest powtórzeniem poprzednio obowiązującego art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej, tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 226, poz.1675 ze zm.).

9. Swoistością rozwiązania przyjętego dla tej formy organizacyjnej uprawiania sportu jest to, że uczniowskie kluby sportowe, mimo że są osobami prawnymi, nie podlegają ogólnemu reżimowi rejestracji stowarzyszeń w Krajowym Rejestrze Sądowym, tylko podlegają wpisowi do ewidencji prowadzonej przez starostów właściwych ze względu na siedzibę klubów (art. 4 ust. 4 ustawy o sporcie). Uczniowskie kluby sportowe uzyskują osobowość prawną z chwilą wpisania do tejże ewidencji (art. 4 ust. 5 ustawy o sporcie). W porównaniu do poprzedniego stanu prawnego przepis art. 4 ust. 4 zdanie 2 ustawy o sporcie wyraźnie stanowi, że wpis uczniowskiego klubu sportowego, odmowa wpisu do ewidencji i wykreślenie wpisu z ewidencji następuje w drodze decyzji.

10. Wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 4 ust. 8 ustawy o sporcie rozporządzenie Ministra Sportu z dnia 16 stycznia 2006 r. w sprawie ewidencji klubów sportowych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., Nr 243, poz. 1449; dalej rozporządzenie z dnia 16 stycznia 2006 r.) określa sposób prowadzenia ewidencji uczniowskich klubów sportowych i klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia, których statuty nie przewidują prowadzenia działalności gospodarczej. W § 1 ust. 2 rozporządzenie stanowi, że ewidencję taką prowadzą starostowie właściwi ze względu na siedzibę klubów, a w § 5, że w ewidencji zamieszcza się:

1) datę wpisu;

2) numer ewidencyjny;

3) imiona i nazwiska oraz daty urodzenia członków komitetu założycielskiego;

4) nazwę, siedzibę oraz adres klubu sportowego;

5) imiona, nazwiska i funkcje osób wchodzących w skład zarządu i organu kontroli wewnętrznej;

6) informacje o statucie: datę jego uchwalenia, datę zmiany statutu;

7) dane osób upoważnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych;

8) cel działania;

9) teren działania;

10) datę wykreślenia klubu sportowego z ewidencji;

11) inne uwagi.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 stycznia 2006 r. dokumenty będące podstawą wpisów lub odmowy wpisania do ewidencji stanowią akta ewidencyjne. Zgodnie z § 7 rozporządzenia z dnia 16 stycznia 2006 r., Komitet założycielski klubu sportowego składa do organu ewidencyjnego wniosek o wpis do ewidencji wraz ze statutem, listą założycieli, zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli, protokołem wyboru komitetu założycielskiego, a także informacją o adresie tymczasowej siedziby klubu sportowego. Wymóg ten wiąże się, między innymi, z koniecznością badania przez organ ewidencyjny istnienia legitymacji do złożenia wniosku o dokonanie wpisu po stronie podmiotu go składającego. Zgodnie z § 9 z dnia 16 stycznia 2006 r. przepisy dotyczące dokonania wpisu lub zmian w ewidencji stosuje się odpowiednio do wykreślenia wpisu.

11. Wskazane wyżej rozwiązanie polegające na wyłączeniu uczniowskich klubów sportowych z systemu Krajowego Rejestru Sądowego, miało na celu odformalizowanie rejestracji tych klubów, a zatem sprzyjanie aktywności sportowej. Ma ono jednak istotne wady, które ujawnia niniejsza sprawa. Wynikają one bowiem z niedostatecznej lub niejasnej regulacji dotyczącej likwidacji podmiotu będącego wszak osobą prawną. Wykreślenie klubu z ewidencji powoduje bowiem ustanie jego osobowości prawnej z wszystkim tego konsekwencjami. Przepisy ustawy o sporcie oraz przepisy rozporządzenia z dnia 16 stycznia 2006 r. nie zawierają odrębnych regulacji dotyczących likwidacji klubu, w szczególności takich, które mają na celu ochronę interesów innych podmiotów, w szczególności wierzycieli klubu. Uczniowskie kluby sportowe, mimo tego, że nie prowadzą działalności gospodarczej, mogą posiadać aktywa majątkowe oraz zobowiązania publicznoprawne i prywatne. Z tego należy wywodzić, że proces likwidacji takiego klubu musi być sformalizowany i zapewniać ochronę innych podmiotów. Potwierdza to analiza orzecznictwa dotyczącego choćby zobowiązań podatkowych, gdzie wyrażono pogląd, że do uczniowskiego klubu sportowego nie odnosi się zwolnienie podatkowe przewidziane dla stowarzyszeń w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2017 r., II FSK 2270/15, CBOSA).

12. Z treści decyzji Kolegium, pomijając na razie uwarunkowania trybu nadzwyczajnego - stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wynika, że badanie wniosku o wykreślenie dokonywane przez organ ewidencyjny ma charakter stricte formalny i ogranicza się do kontroli dokumentów stanowiących podstawę wykreślenia, bez potrzeby oceny ich merytorycznej treści. Stanowisko to jest tylko częściowo trafne. Rzeczywiście podstawą dokonywania wpisów w ewidencji (do których należy również wykreślenie) są wyłącznie dokumenty i organ ewidencyjny nie ma kompetencji do prowadzenia postępowania dowodowego w kierunku merytorycznej oceny ich prawdziwości poza tymi dokumentami. Jednak taka ocena powinna być dokonywana w całokształcie uregulowań prawnych obowiązujących uczniowski klub sportowy oraz zadań nadzorczych spoczywających na tym organie.

Obowiązki i zadania spoczywające na organie wynikają przede wszystkim z ustawy. Z cytowanego wyżej art. 4 ust. 2 ustawy o sporcie wynika, że uczniowski klub sportowy działa na zasadach przewidzianych w przepisach ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, z wyłączeniem przepisów dotyczących rejestracji. Przepis ten jasno stanowi, że ustawa - Prawo o stowarzyszeniach ma pełne zastosowanie do uczniowskiego klubu sportowego z wyłączeniem jedynie przepisów o rejestracji. W przypadku uczniowskiego klubu sportowego przepisem doznającym wyłączenia jest zatem art. 8 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach określający, że stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Z tego zaś wnosić należy, że do uczniowskich klubów sportowych nie mają w całości zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 500) i powiązane z tą procedurą rejestrową związku z tym przepisy art. 16, art. 17, art. 21, art. 32, art. 41, art.42c, i art. 42d Prawa o stowarzyszeniach - odnoszące się do sądu rejestrowego.

13. Wyłączenie "ogólnego" trybu rejestracji nie oznacza jednak, w ocenie sądu, wyłączenia tych przepisów ustawy Prawo o stowarzyszeniach, które dotyczą likwidacji stowarzyszeń. Dopuszczenie dowolności kształtowania trybu likwidacji i wyłączenie ustawowych przepisów o likwidacji stowarzyszeń przez uczniowskie kluby sportowe byłoby nie tylko obejściem przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o sporcie, który wprowadza wyjątek tylko w zakresie rejestracji (wyjątków nie należy intepretować rozszerzająco), ale prowadziło do skutków nie dających się pogodzić z istotą i funkcjami jawnego funkcjonowania i rejestrowania (ewidencjonowania) stowarzyszeń, a więc bezpieczeństwa obrotu prawnego i jego uczestników. Dlatego do uczniowskich klubów sportowych zastosowanie mają przepisy rozdziału 5 Likwidacja stowarzyszeń, z tym że wskazane w art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 2 i art. 38 zdanie 2 obowiązki i kompetencje zastrzeżone dla sądu rejestrowego spoczywają na organie ewidencyjnym.

Kwestie te rozważyło bardzo ogólnie Kolegium, nie odnosząc się do szczegółów relacji zakresowych między ustawą – Prawo o stowarzyszeniach a przepisem art. 4 ust. 2 ustawy o sporcie, w szczególności w aspekcie stosowalności i wykładni przepisów rozdziału 5 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach (Likwidacja stowarzyszeń). Zgodzić się również należy ze stanowiskiem skargi, że nadzór, o którym mowa w art. 8 ust. 5 pkt 2 Prawa o stowarzyszeniach dotyczy również postępowania ewidencyjnego. W postępowaniu ewidencyjnym nie występuje bowiem taka sytuacja, w której organ rejestrowy i organ nadzoru stanowią różne ustrojowe i funkcjonalnie organy, jak w przypadku Krajowego Rejestru Sądowego (por. uchwała SN z 30 stycznia 2019 r., III CZP 65/2018).

14. Wskazać również należy, że wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1923), doszło do uchylenia art. 13 ust. 2 i art. 15 oraz modyfikacji art. 16 i 17. Zmiany te wskazują, że organy nadzoru zostały odsunięte od kontroli wstępnej stowarzyszeń; ustawodawca zdecydował, że rejestracja stowarzyszenia - podobnie jak innych osób prawnych typu zrzeszeniowego - odbywa się bez udziału organu nadzorczego i jest oparta wyłącznie na kontroli sądowej.

Wyłączenie to dotyczy tylko podmiotów wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku uczniowskiej klubów sportowych kontroli sądu rejestrowego nie ma. Dlatego obowiązek kontroli przestrzegania prawa i zarazem bezpieczeństwa obrotu prawnego spoczywa w tym przypadku na organie nadzoru, który jest zarazem organem ewidencyjnym.

15. Odnosząc się w rozważanym wyżej kontekście do procedowania w sprawie wykreślenia klubu z ewidencji wskazać należy na ewidentne uchybienia organu ewidencyjnego. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ nie dokonał nawet formalnej kontroli dokumentów złożonych do wniosku o wykreślenie klubu z ewidencji, nie mówiąc już o obowiązkach nadzorczych. Mianowicie zgodnie ze stanem statutowym dla ważności oświadczeń woli oraz pism i dokumentów wymagane było współdziałanie dwóch członków zarządu (por. wyciąg z ewidencji k. 47 akt administracyjnych), a wniosek o wykreślenie klubu z ewidencji został podpisany tylko przez jedną osobę i to nie wiadomo kogo (por. k. 57 akt administracyjnych, podpis nieczytelny).

Organ ewidencyjny nie dokonał również kontroli prawidłowości zwołania Zebrania, bowiem w żadnym protokole nie ma stwierdzenia, że zostało ono prawidłowo zwołane, a członkowie Klubu zostali o terminie i przedmiocie Zebrania powiadomieni. Z dokumentów zawierających uchwały Walnego Zebrania Członków Klubu nie wynika, czy przedmiotowe Zebranie zostało zwołane w trybie zwyczajnym, czy też nadzwyczajnym (zgodnie ze statutem Klubu zgromadzenie zwołane w trybie nadzwyczajnym może podejmować uchwały tylko w przedmiocie, w jakim zostało zwołanie, por. § 29.III statutu).

Również dokumenty stanowiące podstawę wykreślenia Klubu z ewidencji budzą poważne wątpliwości co do ich treści. Znajdują się na nich bowiem ręcznie wprowadzone poprawki opatrzone parafą osoby, której podpis nie jest tożsamy z podpisami protokolanta i przewodniczego Zebrania (por. k. 55, 56 akt administracyjnych). Takie wątpliwości budzą również dokumenty znajdujące się na k. 49 i 50 akt administracyjnych, w których to dokumentach nie wypełniono danych dotyczących wyniku głosowania, liczby osób głosujących, itp. Zamiast nich w rubrykach znajdują się ręcznie dopisane znaki zapytania.

Nie wiadomo zatem jaka jest relacja dokumentów pochodzących z dnia [...] stycznia 2018 r. do dokumentów datowanych na dzień [...] lutego 2018 r. i których z tych dokumentów rzeczywiście dotyczył protokół obecności znajdujący się na k. 53 (data została skorygowana przy użyciu korektora) i na których z nich oparł się organ ewidencyjny wykreślając klub z ewidencji. Tych okoliczności nie badało i nie rozważało Kolegium, przyjmując jedynie, że podstawą wykreślenia były protokoły z dnia [...] lutego 2018 r. i nie odnosząc się zupełnie do dokumentów datowanych na [...] stycznia 2018 r.

16. Kolejną kwestią jest wynikający z art. 36 ust. 1 i 37 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach w powiązaniu z przepisami statutowymi tryb likwidacji uczniowskiego klubu sportowego. Ze statutu Klubu wynika, że w razie jego rozwiązania Walne Zebranie wyznacza komisję likwidacyjną w składzie trzech osób (§ 55 Statutu). W dokumentach (uchwałach) przedstawionych z wnioskiem o wykreślenie klubu z ewidencji nie ma zapisu o realizacji tego wymogu, co oznacza, że nie został one zrealizowany. Powstają zatem istotne wątpliwości co do tego, czy przedmiotowy Klub w ogóle przeszedł w tryb likwidacji, który poprzedza wykreślenie tej osoby prawnej z ewidencji. Tryb ten, co ma kluczowe znaczenie dla sprawy, jest obligatoryjny (art. 4 ust. 2 ustawy o sporcie w zw. przepisami rozdziału 5 Prawa o stowarzyszeniach.

Wobec braku powołania komisji likwidacyjnej w istotny sposób zostały naruszone nie tylko przepisy statutu klubu sportowego, ale przede wszystkim obowiązki ustawowe przewidziane przepisami art. 37 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, w szczególności czynności mające na celu ochronę osób trzecich (wierzycieli klubu), takie jak zgłoszenie likwidacji do ewidencji, podanie danych dotyczących likwidatorów.

Kolegium uznając, że pominięcie trybu likwidacyjnego nie jest rażącym naruszeniem prawa nie odniosło się jednak do konsekwencji, jakie takie uchybienie rodzi, zwłaszcza dla bezpieczeństwa obrotu prawnego. Pominęło również bardzo istotną okoliczność – kwestię reprezentacji Klubu w okresie likwidacji. Wskazano już wyżej, że wniosek o wykreślenie Klubu z ewidencji został podpisany przez jedną osobę, a więc niezgodnie z ogólnymi zasadami reprezentacji Klubu (reprezentacja łączna dwóch członków zarządu) lub szczególnymi (statut przewiduje, że komisja likwidacyjna składa się z trzech osób).

17. Wszystkie opisane wyżej uchybienia, brane pod uwagę łącznie dotyczące naruszenia art. 4 ust. 4 i 7 ustawy o sporcie w zw. z art. 36 ust. 1, art. 37 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Prawa o stowarzyszeniach w zw. ze wskazanymi wyżej przepisami statutu mają, zdaniem Sądu, charakter oczywisty i świadczą o rażącym naruszeniu prawa przez organ ewidencyjny. Organ ten bowiem nie dokonał nawet formalnej kontroli złożonych dokumentów: wniosku, uchwał i protokołów. Wymogi, których dokumenty te nie spełniały wynikają bowiem wprost z przepisów ustawy albo statutu Klubu. Z tych względów zgodzić się należy ze stanowiskiem strony skarżącej, że wypełniają one przesłankę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. czyli rażącego naruszenia prawa.

Oceniając zastosowanie tej kwalifikowanej przesłanki w sprawie należy mieć na uwadze specyfikę postępowania ewidencyjnego, które toczy się z udziałem podmiotu, którego stan ewidencyjny dotyczy, bez udziału innych podmiotów oraz skutku, którym jest ustanie osobowości prawnej Klubu. Z tych względów na organie ewidencyjnym spoczywa obowiązek baczenia, czy wykreślenie uczniowskiego klubu z rejestru nie zmierza do pokrzywdzenia innych uczestników, których skutek prawny wykreślenia dotyczy.

To, że organ ewidencyjny nie wykracza poza dokumenty rejestrowe ogranicza zakres takiej kontroli, ale nie zwalnia organu ewidencyjnego od oceny zgodności z prawem składanych dokumentów. W sytuacji, w której organowi znany był już spór i roszczenie Związku [...] wobec Klubu [...] (por. k. 41-45 akt administracyjnych) - organ ewidencyjny powinien szczególnie uważnie dokonać oceny wniosku i dołączonych do niego dokumentów.

18. Z tych względów Sąd nie zgadza się z oceną poczynioną przez Kolegium, które przedstawiając ogólną charakterystykę postępowania ewidencyjnego uznało, że stwierdzone naruszenia prawa nie mają charakteru kwalifikowanego. Podzielenie tego poglądu, przy uwzględnieniu specyfiki postępowania ewidencyjnego, prowadziłoby do takiej konsekwencji, że przy oczywistym naruszeniu przez organ ewidencyjny prawa i zaakceptowaniu wniosku nie spełniającego podstawowych kryteriów formalnych nie byłoby drogi wzruszania konstytutywnego skutku prawnego, jakim jest ustanie osobowości prawnej wykreślonego z ewidencji klubu. Podważyłoby to zaufanie jednostek do działania organów władzy publicznej i stosowanego prawa. Nadto Kolegium dostrzegło tylko niektóre z naruszeń – te mniej istotne, odnosząc się wyłącznie do zapisów statutu bez odniesienia do szczegółowych obowiązków wynikających z przepisów rozdziału 5 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach.

19. Z powyższych względów należało uznać, że rozstrzygniecie Kolegium zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

W ocenie sądu, przy wyrażonym w niniejszym uzasadnieniu stanowisku nie było potrzeby zastosowania w sprawie art. 145a § 1 p.p.s.a. (o co wnoszono w skardze), bowiem w ponowionym postępowaniu organ, przy ustalonym stanie faktycznym, będzie związany oceną prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 § 1 p.p.s.a.