Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 86/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2 i 4, art. 31zq ust. 3 i 8
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 9, art. 10 § 1 i 2, art. 79a § 1, art. 80 i art. 81
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania J. K. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec 2020 r. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano:

1. w jej sentencji - m. in. art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: ustawa,

2. w jej uzasadnieniu:

a) art. 31zq ust. 3 ustawy;

b) art. 47 ust. 1 i ust. 2g w zw. z art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: usus.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że skarżący jako osoba deklarująca opłacanie niższych składek na ubezpieczenie społeczne (mała działalność gospodarcza plus – MDG+):

- złożył [...] lutego 2020 r. deklarację ZUS DR2 (z zakresu 1-39) z podanym przychodem uzyskanym za 2019 r. z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych dla kodu tytułu ubezpieczenia 059000,

- złożył [...] września 2020 r. deklarację rozliczeniową ZUS DR2 (z zakresu 40-49) na 2020 r., tj. po ustawowym terminie,

- nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za luty 2020 r., a w konsekwencji nie zostały sporządzone poprawne deklaracje rozliczeniowe z urzędu na kolejne miesiące,

- złożył [...] września 2020 r. deklarację rozliczeniową ZUS DRA za marzec 2020 r., tj. po ustawowym terminie.

W związku z powyższym ZUS stwierdził, że decyzję z [...] sierpnia 2020 r. wydano zgodnie z prawem i nie zachodzą przesłanki do jej uchylenia lub zmiany.

W skardze na powyższą decyzję ZUS z [...] listopada 2020 r. wniesionej do tutejszego Sądu J. K. podniósł m. in., że nie złożył deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. do [...] czerwca 2020 r., ponieważ zgodnie z przepisami zwolniony był z tego obowiązku. Wyjaśnił, że jest osobą rozliczającą się z podatku dochodowego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, a ZUS ma wiedzę na ten temat. Za styczeń 2020 r. do [...] lutego 2020 r. złożył deklarację ZUS DR2 z podanym przychodem uzyskanym za rok 2019 z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych dla kodu z tytułu ubezpieczenia [...] na rok 2020. Na tej podstawie wg art. 41 ust. 1 i 2g w zw. z art. 18c usus ZUS powinien sporządzać za skarżącego kolejne deklaracje do końca 2020 r., ponieważ podstawa ubezpieczeń społecznych jak dotychczas nie uległa zmianie od stycznia 2020 r. Skarżący podał, że nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za luty 2020 r., gdyż zgodnie z art. 18c usus zobowiązany był do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności każdego kolejnego roku, a więc w jego sytuacji za styczeń 2020 r., co uczynił [...] lutego 2020 r. ZUS nie wskazał podstawy prawnej, w oparciu o którą skarżący powinien był składać za siebie dokumenty rozliczeniowe od marca 2020 r. (za luty ZUS sporządził deklarację z urzędu) skoro skarżący jest osobą opłacającą składki wyłącznie za siebie, a podstawa ubezpieczeń społecznych od I 2020 r. do końca 2020 r. nie uległa zmianie. J. K. zarzucił organowi również opieszałość podając, że wniosek złożył [...] kwietnia 2020 r., a [...] czerwca 2020 r. pracownik ZUS poinformował go (w trakcie wizyty w siedzibie ZUS), że wniosek jest w systemie, ale nie został przetworzony, a więc należy złożyć nowy wniosek. Pracownik ZUS nie udzielił zaś informacji, że niezbędne jest złożenie deklaracji od marca do maja 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. Ponadto odpowiedź na powtórny wniosek z [...] czerwca 2020 r. została udzielona dopiero [...] września 2020 r., po upływie prawie 3 miesięcy. Skarżący zarzucił też ZUS celowe wprowadzenie go w błąd, gdyż na wydruku z PUE ZUS dla klientów ZUS "wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek" w miesiącach IV i V 2020 r. pod wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. zamieszczona jest informacja "zwolnienie z opłacania składek", a pod wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. "odmowa zwolnienia z opłacania należności".

W odpowiedzi ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Nadto podał, że z uwagi na zmiany zasad korzystania z tzw. "małego zusu" od [...] lutego 2020 r. skarżący zobowiązany był złożyć do terminu płatności składki za [...] drugiej rocznej składki rozliczeniowej z informacjami o przychodzie oraz dochodzie, co wynika z art. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550). W związku z brakiem przekazania drugiej rocznej DRA II oraz pierwszej deklaracji po ustaleniu podstawy wg nowych zasad korzystania z "małego zusu" za [...], na podstawie której kolejne deklaracje mogłyby się "klonować", na dzień wydania decyzji odmawiającej zwolnienia ze składek za 03-05/2020, tj. [...] sierpnia 2020 r., na koncie płatnika nie było zaewidencjonowanych deklaracji rocznej DRA II, a deklaracja za [...] była błędnie sklonowana (w systemie ma status błędnego dokumentu rozliczeniowego w związku z brakiem zadeklarowanej wg nowych zasad minimalnej podstawy "małego zusu"). ZUS wskazał, że skarżący złożył brakujące DRA [...] września 2020 r. tj. po obowiązującym terminie. Informacje o obowiązku złożenia kolejnej rocznej ZUS DRA II w związku z kontynuowaniem ulgi w postaci "mały zus plus" widnieją na stronie internetowej ZUS.pl w stosownych komunikatach. Z kolei treści w systemie PUE ZUS mają charakter jedynie informacyjny i nie stanowią ostatecznej decyzji o zwolnieniu lub odmowie zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, gdyż naruszają niżej wymienione przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: Ppsa.

Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. było niezłożenie w ustawowym terminie do [...] czerwca 2020 r. dokumentacji rozliczeniowej płatnika będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa).

W myśl art. 31zo ust. 2 ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Przy czym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19). W myśl zaś z art. 31zq ust. 4 ustawy zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Przepis art. 31zo ust. 7 ustawy COVID-19 przewiduje, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji.

Z powołanych przepisów wynika, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed [...] kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., pod warunkiem, że złożył za te miesiące w terminie do [...] czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe, jeżeli nie był z tego obowiązku zwolniony na mocy przepisów usus. W przeciwnym razie ZUS wydaje decyzję odmowną.

Na uwagę zasługuje, że J. K. tak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jaki i w skardze wyraził przekonanie, iż wystarczającym do uzyskania przedmiotowego zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było złożenie wniosku do ZUS, bowiem jako osoba opłacająca składki wyłącznie za siebie w podstawowej najniższej wysokości zwolniony jest z obowiązku składania comiesięcznych deklaracji rozliczeniowych (ZUS DRA) zgodnie z art. 47 ust. 2a usus. Zatem wedle jego wiedzy składając wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. nie miał obowiązku składania żadnych deklaracji rozliczeniowych (ZUS DRA, czy ZUS DRA cz. II z informacją o przychodzie i dochodzie za 2019 r.) z tej racji, że prowadzi działalność gospodarczą i opłaca składki w najniższej wysokości tj. korzysta z ulgi tzw. mały ZUS.

Zważyć należy, iż ZUS przed upływem terminu na złożenie wniosku o przedmiotowe zwolnienie (tj. przed [...] czerwca 2020 r.) nie wyjaśnił skarżącemu warunków zwolnienia. W szczególności nie podał przyczyn (z wyjaśnieniem podstawy prawnej w oparciu o przepisy usus), z powodu których skarżący nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych wraz z wnioskiem o zwolnienie o obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Już po upływie tego terminu, w uzasadnieniu decyzji z [...] sierpnia 2020 r. organ przywołał zasady zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych osoby prowadzące pozarolniczą działalność opłacające składki wyłącznie za siebie określone w art. 47 ust. 1-4a, ust. 9 i art. 18c usus. Jednocześnie stwierdził, że w świetle tych przepisów oraz art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 J. K. nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r., ponieważ do [...] marca 2020 r. nie złożył deklaracji ZUS DRA cz. II (z zakresem numeracji w przedziale 40-49) z podanym dochodem i przychodem uzyskanym za rok 2019 z prowadzonej działalności gospodarczej i obliczoną nową podstawą do ubezpieczeń społecznych obowiązującą od lutego 2020 r. na kodzie tytułu ubezpieczenia [...] nie złożył deklaracji ZUS DRA za luty 2020 r. w ustawowym terminie tj. do [...] marca 2020 r. z zadeklarowaną podstawą do ubezpieczeń społecznych obliczoną na podstawie dochodu uzyskanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2019 r., w związku z czym od marca 2020r. na koncie skarżącego w ZUS nie tworzą się systemowe deklaracje (dokumenty z urzędu) ZUS DRA. W rezultacie – jak podano – skarżący nie złożył do [...] czerwca 2020 r. deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za marzec 2020 r. na kodzie tytułu ubezpieczenia 059000 z podstawa do ubezpieczeń społecznych obliczoną na podstawie dochodu uzyskanego z tej działalności w roku 2019.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 Kpa oraz art. 123 usus, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 Kpa). W myśl zasady informowania wyrażonej w art. 9 Kpa obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powinny czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednocześnie zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 Kpa).

W niniejszej sprawie skarżący po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku z wypełnionymi dokumentami rozliczeniowymi (tj. po [...] czerwca 2020 r.), dopiero w chwili doręczenia mu decyzji z [...] sierpnia 2020 r. otrzymał od organu informację o nieprzesłaniu wymaganej dokumentacji rozliczeniowej (jak wyżej) i w konsekwencji przyczynach uznania, dlaczego nie był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. Informację w tym zakresie ujawniono stronie po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku wraz wymaganą dokumentacją rozliczeniową. W sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, tj. złożenia wniosku o przedmiotowe zwolnienie (wniosek RDZ), braku informacji ze strony ZUS o konieczności złożenia przed [...] czerwca 2020 r. deklaracji za luty 2020 r. (ZUS DRA) wraz z deklaracjami ZUS DRA cz. II z dochodem i przychodem za 2019 r., mógł on pozostawać w przekonaniu, że wszystkich formalności dopełnił. Szczególnie w sytuacji, gdy jego wniosek ZUS rozpoznał dopiero [...] sierpnia 2020 r.

Sąd podkreśla, że trudności związane z realizacją obowiązków organu wynikające ze specyfiki okresu pandemii (duża ilość spraw, ograniczenie funkcjonowania urzędów, stres związany z sytuacją) nie mogą usprawiedliwiać zaniechań organu, obciążając ich skutkami jedynie skarżącego.

W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia zasady informowania (art. 9 Kpa). W następstwie złożenia przez skarżącego [...] kwietnia 2020 r. wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się powyższą zasadą organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 Kpa, organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Organ nie wyjaśnił stronie przed [...] czerwca 2020 r., że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakujących deklaracji rozliczeniowych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 Kpa polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (vide: teza pierwsza wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Przepis art. 9 Kpa zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek.

W ocenie Sądu organ dopuścił się również mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa). Emanację tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowi przepis art. 79a § 1 Kpa, który stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Celem ostatniego z powołanych przepisów jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19).

W świetle przepisu art. 15zzzzzn pkt 1 ustawy (obowiązującego od [...] kwietnia 2020 r.) w okresie stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 Kpa także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa.

Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (strona internetowa ZUS: https://www.zus.pl), ZUS od [...] maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w swych placówkach, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Oznacza to, że od momentu złożenia przez skarżącego wniosku w niniejszej sprawie tj. od [...] kwietnia 2020 r. organ powinien był realizować uregulowaną w przywołanym art. 10 Kpa zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania.

Co istotne przepisy ustawy COVID-19 nie wprowadziły szczególnego trybu rozpatrywania wniosków, uchylającego stosowanie przepisów Kpa. Regulacje art. 15zzzzzn i n. tej ustawy wskazują, że kodeksowe zasady rządzące postępowaniem administracyjnym zostały ograniczone w ściśle określonym zakresie, a nie wyłączone. Odesłanie do przepisów Kpa w zakresie odwołań (art. 31zq ust. 8 ustawy) wskazuje jedynie na tryb rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (n.b. stanowi powielenie regulacji z art. 83 ust. 4 usus), lecz nie wskazuje na wyłączenie stosowania przepisów Kpa do rozpoznawania wniosków o zwolnienie z opłacania składek przez ZUS.

Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej z [...] sierpnia 2020 r. organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sposób umożliwiający spełnienie formalnych wymagań; nie wyjaśnił również stronie przed [...] czerwca 2020r. przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed [...] czerwca 2020 r., skarżący miałaby szansę przed upływem ustawowego terminu wyjaśnić zaistniałą sytuację i przedstawić wymaganą dokumentację, tym bardziej, że pozostawał w przekonaniu, że wszelkich formalności dochował. Organ powinien był więc o to zadbać.

Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 Kpa (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 Kpa), to zgodnie z art. 10 § 3 Kpa zobowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej zaś adnotacji w aktach niniejszej sprawy brak.

W rezultacie Sąd uznał, że wskazane naruszenie przez organ art. 9, 10 § 1 i art. 79a § 1 Kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem strona przed [...] czerwca 2020 r. została przez organ stosownie pouczona o obowiązku złożenia do tego dnia wymaganych deklaracji rozliczeniowych miałaby możliwość usunięcia braków i uzyskania przedmiotowego zwolnienia.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2020r.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ nie dające się usunąć wątpliwości w koniecznym dla załatwienia meritum sprawy zakresie rozstrzygnie na korzyść skarżącej, stosownie do art. 81a Kpa, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku (stan epidemii COVID-19), charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania, tj. po ustaleniu, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji za marzec 2020r. pominie brak wpływu dokumentów do ZUS za ten miesiąc do [...] czerwca 2020r. jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Ewentualnie biorąc pod uwagę obowiązujący od [...] grudnia 2020r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy (zmiana: Dz.U. 2020 r. poz. 2255) organ zawiadomi skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania przez stronę czynności kształtującej jej prawo ( złożenie wymaganych dokumentów), wyznaczając termin do przywrócenia terminu do ich złożenia. Przepis ten bowiem wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. I choć wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia (i po wydaniu zaskarżonej decyzji) to obejmuje zdarzenia, które miały "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020.491).