Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2428/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] Sp. z o.o. w [...] kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...]na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez [...] Spółka z o.o. w [...].

Postanowienie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 80 z 2000r, poz. 903 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41 z 2002r, poz. 361 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1592 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. w [...], odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego, że lokal nr 37 usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym z częścią usługową, handlową oraz hotelową zlokalizowanym na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...], jest lokalem samodzielnym w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali.

Powyższe postanowienie zostało wysłane -celem doręczenia- na adres pełnomocnika [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...], P. M., który w imieniu [...] wystąpił o wydanie zaświadczenia o samodzielności ww. lokalu.

W dniu 31 maja 2012 r. do Urzędu [...] wpłynęło zażalenie [...] Sp. z o. o. w [...] na ww. postanowienie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu wniosku [...] podniósł, że wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że lokal nr [...] jest lokalem samodzielnym, został złożony w imieniu Spółki przez pełnomocnika . M., prowadzącego działalność gospodarczą [...] przy ul. [...] lok. [...] w [...]. P. M. został upoważniony przez wnioskodawcę do przygotowania i złożenia wszystkich wniosków o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokali, położonych w budynku przy ul. [...] w [...]. Po złożeniu tego wniosku pełnomocnik nie kontaktował się już ze Spółką. Pod koniec marca 2012 r. [...] podjął kroki w celu ustalenia losów złożonych wniosków. Ponowiono próby w drugiej połowie kwietnia 2012r. Po licznych próbach, w dniu 7 maja 2012 r. Spółce udało się skontaktować z P. M., jednakże nie podał on żadnych wiarygodnych informacji na temat losów złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia. Kolejne próby kontaktu z pełnomocnikiem okazały się również bezskuteczne. W konsekwencji, w dniu 16 maja 2012 r. [...] cofnął pełnomocnictwo udzielone ww. osobie, o czym poinformował organ I instancji. Jednocześnie zwrócił się do organu o informacje w przedmiocie złożonych wniosków. 23 maja 2012 r. [...] dowiedział się od organu I instancji o wydaniu w sprawie w dniu [...] kwietnia 2012 r. postanowienia, które wcześniej doręczono jego pełnomocnikowi. [...] wskazał w konsekwencji na to, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia było przez niego niezawinione, albowiem spowodowane było brakiem kontaktu z pełnomocnikiem [...] i jego wadliwym działaniem.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.

Następnie, zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu Kolegium podało, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia, jest zachowanie ustawowego terminu. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia. Organ odwoławczy jest obowiązany - w pierwszej kolejności w postępowaniu wstępnym - zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Konsekwencją powyższego jest to, iż w przypadku wniesienia zażalenia po ustawowo określonym 7-dniowym terminie organ rozpatrujący zażalenie obowiązany jest stwierdzić w formie postanowienia na podstawie art. 144 k.p.a. w związku z art. 134 k.p.a. uchybienie terminu do wniesienia zażalenie.

Postanowienie nr [...] wydane przez Prezydenta [...] w dniu [...] kwietnia 2012 r. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego, że lokal nr [...] usytuowany w budynku przy ul. [...] w [...] jest lokalem samodzielnym, zostało doręczone pełnomocnikowi w trybie art. 44 k.p.a. Z adnotacji i pieczęci zamieszczonych na kopercie wynika, że ww. przesyłka została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 18 kwietnia 2012 r. oraz, że po raz pierwszy awizowano ją w dniu 23 kwietnia 2012 r., a po raz drugi w dniu 30 kwietnia 2012 r. Przesyłkę tę urząd pocztowy zwrócił do nadawcy w dniu 8 maja 2012 r., a tym samym była ona przechowywana w urzędzie pocztowym przez wymagany okres czternastu dni, licząc od daty pierwszego awiza. Na przesyłce widnieje informacja o sposobie zawiadomienia o niej adresata. [...] Sp. z o. o. w [...] zażalenie datowane na dzień 30 maja 2012 r., złożył w organie I instancji w dniu 31 maja 2012 r. Zważywszy, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się lub nadaje listem w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie należało uznać, że powyżej wskazane zażalenie złożone zostało z uchybieniem terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie z [...] sierpnia 2012 r., strona skarżąca - [...] Sp. z o.o. w [...] zarzuciła naruszenie art. 144 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. wobec przyjęcia, iż Spółka uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r. w sytuacji, gdy Spółka wraz zażaleniem złożyła do SKO w [...] prośbę o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie organu I instancji, w związku z którą Kolegium postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. (znak: [...]) odmówiło Spółce przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, mimo że zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do przywrócenia powyższego terminu.

W konsekwencji skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wymaga zaznaczenia, iż przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2012 r., wydane na podstawie art. 134 k.p.a., o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Postanowienie to zapadło w związku z zażaleniem skarżącej Spółki wniesionym na postanowienie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r. o odmowie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Kontrolowane orzeczenie poprzedzone zostało postanowieniem Kolegium z [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] i stanowiło (jak należy przyjąć) jego konsekwencję. Wymienionym postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. Kolegium negatywnie bowiem załatwiło prośbę skarżącej Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Prezydenta [...] (a tylko taka ocena prośby wniesionej na podstawie art. 58 i nast. Kodeksu mogła skutkować wydaniem orzeczenia przewidzianego w art. 134).

Orzeczenie Kolegium z [...] sierpnia 2012 r. zostało również zaskarżone przez [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2427/12 rozpoznawaną skargę uwzględnił i uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał kwestionowane postanowienie -wydane w oparciu o art. 59 § 2 k.p.a.- za wadliwe z tego względu, iż nie zostało poprzedzone wyczerpująco przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, w kwestiach istotnych dla wyniku sprawy. Powyższe Sąd orzekając w niniejszej sprawie musiał mieć na względzie. Nadal do załatwienia (po uprawomocnieniu się ww. wyroku Sądu) pozostanie bowiem wniosek skarżącej Spółki o przywrócenie uchybionego terminu, z uwagi na to, iż postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. nie został on należycie rozpatrzony. W takiej zaś sytuacji nie można było przyjąć, że prawidłowym było zastosowanie art. 134 k.p.a. i stwierdzenie na jego podstawie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wady popełnione przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, skutkowały bowiem co najmniej przedwczesnym zastosowaniem ww. art. 134 Kodeksu. Nadto, uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia wskazuje, iż te same błędy, które popełniono wydając postanowienie z [...] sierpnia 2012 r., popełniono także orzekając w dniu [...] sierpnia 2012 r.

Przepis art. 134 K.p.a. , stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonego w niniejszej sprawie, obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie (zażalenie - na zasadzie art. 144) jest dopuszczalne oraz, czy zostało ono wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do zachowania przewidzianego w ww. art. 134 (a więc wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania/zażalenia lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do ich wniesienia). W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie odwołania (zażalenia) nie jest możliwe, prowadziłoby bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności (tj. rażącym naruszeniem prawa, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Jednocześnie podkreślić trzeba, iż wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jakim jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami po pierwsze - co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia wydanego w I instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony oraz, po drugie - ustaleniami co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. (czy też, w przypadku zażalenia - z art. 141 § 2 k.p.a.) został przez stronę zachowany.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zabrakło właściwego postępowania w ww. materii, w szczególności w zakresie ustalenia, czy przesyłka zawierająca postanowienie organu I instancji została prawidłowo doręczona. Ten aspekt sprawy nie został w sposób prawidłowy rozważony, a niewątpliwie mógł mieć znaczenie dla ustalenia, czy zachodzi podstawa do zastosowania art. 134 Kodeksu.

Zauważyć w tym kontekście należy, iż postanowienie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] zostało wydane w oparciu o art. 219 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej Spółki reprezentowanej przez pełnomocnika – P. M., o wydanie zaświadczenia. Wniosek o wydanie zaświadczenia został podpisany przez ww. osobę, przy czym wskazano w nim adres Spółki. Do wniosku załączono upoważnienie dla P. M., bez podania w nim jego adresu. Reasumując, wnosząc o wydanie zaświadczenia (o samodzielności lokalu) nie wskazano w żadnym miejscu adresu pełnomocnika. Wskazano jedynie adres Spółki - ul. [...] w [...]. Tymczasem przesyłka zawierająca ww. postanowienie została skierowana do pełnomocnika i na jego adres, tj. ul. [...] w [...]. Wprawdzie prawidłowo przesyłkę tę skierowano do pełnomocnika Spółki. Wymaga tego bowiem przepis art. 40 § 2 k.p.a., a w sprawie bezspornym jest, iż Spółka była reprezentowana przez ww. osobę (o czym świadczy dołączone do wniosku upoważnienie z 1 marca 2012 r.). Niemniej, z akt sprawy nie wynika, aby prawidłowym adresem do korespondencji był adres tego pełnomocnika (adres, pod którym prowadzi on swoją działalność gospodarczą), tj. ul. [...] w [...]. Okoliczności tej Sąd nie mógł w ostateczny sposób przesądzić, albowiem w aktach brak jest koperty, w której wniosek o wydanie zaświadczenia złożono. Przy czym, z adnotacji urzędowych umieszczonych na nim nie wynika, aby został on złożony osobiście. Nie wykluczone więc, iż wskazany wyżej adres uwidoczniony był na kopercie, w której przesyłkę nadano, jako adres do doręczeń. W innym razie, należałoby przyjąć, że postanowienie Prezydenta [...] winno być wysłane do pełnomocnika ale na adres z wniosku, tj. na ul. [...] w [...]. Wysłanie zaś wskazanej korespondencji pod inny adres (niż podany we wniosku), należałoby uznać za nieprawidłowe. Konkludując, należałoby w sprawie wyjaśnić, a tego nie uczyniono, pod jaki adres postanowienie organu I instancji winno być wysłane. Ma to znaczenie dla skuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a., czyli doręczenia zastępczego, które to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ma też w końcu znaczenie dla oceny, czy zachodzi podstawa do przywrócenia Spółce uchybionego terminu. W doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się na wiele przykładów (stanów faktycznych) niezawinionego przez zainteresowanego niedopełnienia czynności procesowych w terminie, a wśród takich przykładów wymienia się również "niedoręczenie stronie zapadłej decyzji" (por. wyrok NA z 4 lipca 2012 r" sygn. akt II GSK 688/11, lex nr 1217417).

Powyższe nie zostało rozważone w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano jedynie na to, iż doręczenia dokonano w trybie art. 44 k.p.a. i było ono skuteczne, albowiem przesyłkę dwukrotnie awizowano i przechowywano w urzędzie pocztowym przez wymagane 14 dni. Dokonując oceny skuteczności tego doręczenia nie zajęto się zupełnie tym, czy przesyłkę skierowano pod prawidłowy adres. Wskazać zaś należy, iż o skuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. można mówić jedynie wówczas, gdy ma się pewność co do prawidłowości adresu.

Konkludując, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie zostało poprzedzone wyczerpującą oceną tych okoliczności, które z uwagi na rozpoznawaną w sprawie kwestię formalną (związaną z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia), mogły mieć znaczenie prawne. Takfm działaniem dopuszczono się -w ocenie Sądu- naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu w zw. z art. 134 tej ustawy.

Orzekając ponownie w sprawie Kolegium winno mieć na względzie powyższe uwagi Sądu. Winno również rozstrzygnięcie w sprawie uzależnić od wyniku postępowania dotyczącego prośby Spółki o przywrócenie uchybionego terminu.

Z tych też powodów, nie przesądzając końcowego wyniku sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ww. ustawy.