Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1414/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 508/04 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia [...] nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] V z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie na rzecz A. J. kwotę 195 (słownie: sto dziewięćdziesiąt ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 maja 2005 roku, sygn. akt I SA/Wa 508/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. J. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskany lokal mieszkalny. Organ odwoławczy podniósł, że A. J. jest funkcjonariuszem Policji od dnia 21 sierpnia 2000 roku, a w służbie stałej od dnia 21 sierpnia 2003 roku. Razem z mężem mieszka w [...] przy ul. [...], zajmując mieszkanie o powierzchni użytkowej 57,3 m 2, a mieszkalnej 39 m 2. Powyższy lokal nabyła wraz z mężem w dniu 12 grudnia 2003 roku ( akt notarialny Rep.A nr 16917/2003 ), a w jego posiadanie weszła faktycznie już w dniu 19 marca 2003 roku.

W dniu 8 stycznia 2004 roku skarżąca złożyła do Komendanta Rejonowego Policji [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej na opisany wyżej lokal mieszkalny, stanowiący odrębną nieruchomość.

Komendant Rejonowy Policji odmówił przyznania pomocy finansowej skarżącej podając w uzasadnieniu, że uzyskanie lokalu mieszkalnego w dniu 19 marca 2003 roku, kiedy była jeszcze w służbie przygotowawczej, wyklucza możliwość przyznania takiego świadczenia, natomiast na dzień złożenia wniosku zainteresowana nie spełniała warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej zgodnie z art. 95 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 ze zm.), a tym samym także do żądanej pomocy finansowej.

W odwołaniu od decyzji Komendanta Rejonowego Policji A. J. podniosła, że własność lokalu uzyskała w dniu zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, tj. po dniu mianowania jej na funkcjonariusza w służbie stałej i jej zdaniem nabyła prawo do uzyskania pomocy finansowej.

Komendant Główny Policji rozpoznając odwołanie stwierdził, że A. J. jest współwłaścicielką lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...], który uzyskała będąc funkcjonariuszem w służbie stałej. Ponieważ lokal ten znajduje się w miejscowości, w której pełni służbę i posiada powierzchnię przekraczającą przysługujące jej normy zaludnienia (2 x 7 m 2), to w świetle obowiązujących przepisów (art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji) brak było podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej. Pracując w służbie przygotowawczej w ogóle nie posiadała uprawnień do kwatery stałej, a jedynie tymczasowej, więc nie posiadała też prawa do pomocy finansowej. W ocenie organu fakt posiadania przez skarżącą lokalu mieszkalnego od dnia 19 marca 2003 roku, tj. przed nabyciem uprawnień do uzyskania lokalu funkcyjnego ma podstawowe znaczenie w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję A. J. zarzuciła błędną interpretację przepisów ustawy o Policji, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 roku w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468) oraz przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących momentu nabycia nieruchomości. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i uznanie, że została wydana z naruszeniem prawa oraz o nakazanie organowi wydania decyzji o przyznaniu dofinansowania na uzyskanie lokalu mieszkalnego w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego.

A. J. podniosła, że mieszkanie, w którym była zameldowana w dniu służby przygotowawczej znajdowało się w stanie surowym, a organ wydając decyzję błędnie powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 roku, sygn. akt OPS 1/99. Protokół przekazania lokalu w stanie surowym z dnia 19 marca 2003 roku był czynnością czysto techniczną warunkującą jedynie późniejsze nabycie własności lokalu, co nastąpiło w dniu 12 grudnia 2003 roku. Do tego dnia właścicielem lokalu była Spółka Akcyjna [...]. Zgoda na użytkowanie budynku została wydana w dniu 3 czerwca 2003 roku. Z powyższego wynika, że skarżąca nie miała możliwości mieszkania w budynku, który w dniu 19 marca 2003 roku był jeszcze w budowie. Złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej oraz zakup mieszkania miało miejsce w dniu pełnienia służby stałej warunkującej prawo ubiegania się o dofinansowanie, a przed zakupem lokalu skarżąca spełniała wszystkie przesłanki do otrzymania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji podniósł, że A. J. w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej pozostawała już w służbie stałej, ale nie posiadała prawa do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełniła służbę, co oznacza, że nie przysługuje jej również prawo do świadczenia pieniężnego. Prawo to nie przysługiwało skarżącej również w dniu 19 marca 2003 roku, kiedy weszła w posiadanie mieszkania, ponieważ pozostawała w służbie przygotowawczej. Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę jako nieuzasadnioną podniósł, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy prawa regulujące przyznanie pomocy finansowej policjantom na uzyskanie mieszkania.

Sąd przytoczył treść art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 ze zm.) i stwierdził, iż z prawem do lokalu wiążą się resortowe formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji określone w art. 91 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy. Przysługujące policjantowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane w pierwszej kolejności jako przydzielenie takiego lokalu a dopiero gdy przydziału nie dokonano, policjantowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny lub pomoc finansowa. Forma realizacji prawa policjanta do mieszkania w postaci równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz pomocy finansowej na uzyskanie lokalu jest konsekwencją niezrealizowania uprawnienia policjanta do otrzymania lokalu mieszkalnego określonego w art. 90 ustawy o Policji na podstawie decyzji o przydziale. Prawo policjanta do lokalu mieszkalnego, a więc i pochodne od niego prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu oraz pomoc finansowa na uzyskanie lokalu doznają ograniczeń przewidzianych w art. 95 ustawy o Policji. Ma to m. in. miejsce, gdy policjant posiada w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej, albo dom mieszkalno – pensjonatowy. W ocenie Sądu pierwszej instancji A. J. w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej pozostawała w służbie stałej (od dnia 21 sierpnia 2003 roku), ale posiadała mieszkanie już od dnia 19 marca 2003 roku (zgodę na użytkowanie budynku wydano w dniu 3 czerwca 2003 roku), kiedy była jeszcze w służbie przygotowawczej. Skarżąca nie posiadała zatem w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej prawa do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, gdyż miała już wówczas zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. To oznacza, że nie przysługiwało jej prawo do świadczenia pieniężnego. Prawo to nie przysługiwało skarżącej także w dniu 19 marca 2003 roku, kiedy to uzyskała mieszkanie, ponieważ pozostawała wówczas w służbie przygotowawczej, co zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa uniemożliwiało przyznanie pomocy. Prawo policjanta do lokalu mieszkalnego jest wyraźnie powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej. Celem przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji jest niewątpliwie to, żeby policjant w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę albo w miejscowości pobliskiej. Tak rozumianemu uprawnieniu policjanta odpowiadają obowiązki organów policji do zaspokojenia tego prawa. Jeżeli policjant ma odpowiednie mieszkanie w miejscowości, w której pełni służbę lub pobliskiej, to cel przepisu jest osiągnięty i nie powstaje prawo do lokalu, o którym mowa w art. 88 ustawy o Policji, ani też prawo do pomocy finansowej na jego zakup, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. J., reprezentowana przez radcę prawnego A. K.

A. J. zarzuciła naruszenie art. 94 i art. 95 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 ) oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 roku w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. nr 131, poz. 1468).

Strona zarzuciła, iż Sąd pierwszej instancji niezgodnie ze stanem faktycznym stwierdził, że skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 95 ustawy o Policji, co było bezpodstawne w świetle przedłożonych dokumentów. Nadto Sąd pominął przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 94 ustawy o Policji tj. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 roku w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. nr 131, poz. 1468), które dokładnie precyzują procedurę przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia do wniosku o przyznanie dofinansowania należy załączyć wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna nieruchomości sporządzoną w formie aktu notarialnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że w przepisie tym uwzględniono możliwość przyznania pomocy finansowej funkcjonariuszowi już po zawarciu umowy kupna lokalu, czego Sąd nie uwzględnił w zaskarżonym wyroku.

Komendant Stołeczny Policji bezzasadnie oparł się na uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 roku (sygn. akt OPS 1/99). Uchwały nie można stosować do przedmiotowej sprawy, ponieważ dotyczy przypadku, gdy funkcjonariusz otrzymał wcześniej mieszkanie decyzją naczelnika miasta, w którym pełnił służbę, co w przypadku skarżącej nie miało miejsca, pomimo że była do takiego lokalu uprawniona na podstawie art. 88 ustawy o Policji.

A. J. mogła zameldować się przed zakupem i pełnym przejęciem lokalu mieszkalnego na podstawie specjalnej zgody właściciela (a tym samym posiadacza) lokalu nr 508, czyli [...] S. A., co świadczy o tym, że skarżąca nie mogła zachowywać się jak właściciel, ani nawet "ułomny posiadacz" lokalu.

Zawarcie umowy sprzedaży odrębnej własności lokalu / załączonej do wniosku / było niezbędnym wymogiem dla zamieszkania w lokalu. W dniu 19 marca 2003 roku podpisano protokół przekazania lokalu w stanie surowym, na który bezzasadnie powołał się organ. Podpisanie protokołu stanowiło czynność czysto techniczną, mającą na celu stwierdzenie prawidłowości wykonania lub stwierdzenie wad lokalu, który skarżąca zamierzała nabyć, co warunkowało późniejsze nabycie lokalu. Zgodę na użytkowanie budynku wydano w dniu 3 czerwca 2003 roku, wiec przed tą datą skarżąca nie miała możliwości zamieszkania w budynku. W dniu 12 grudnia 2003 roku zawarto umowę sprzedaży lokalu, czego Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił. Skarżąca pozostawała w służbie stałej od dnia 21 sierpnia 2003 roku i dopiero po zawarciu umowy mogła ubiegać się o uzyskanie pomocy finansowej. Do dnia 12 grudnia 2003 roku A. J. nie posiadała żadnego ograniczonego prawa rzeczowego ani prawa własności i bez zawarcia umowy w formie aktu notarialnego nie mogła i nie miała prawa w przedmiotowym lokalu mieszkać. Odrębną własność uzyskała w momencie podpisania umowy, zgodnie z art. 158 k. c. Do tego dnia właścicielem lokalu była [...] S. A.

Złożenie wniosku o udzielenie pomocy finansowej na zakup (uzyskanie) lokalu miało miejsce w okresie pełnienia przez A. J. służby stałej (od dnia 21 sierpnia 2003 roku), warunkującej prawo do ubiegania się o dofinansowanie. Przed zakupem strona spełniała przesłanki w celu otrzymania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, ponieważ nie istniały żadne podstawy prawne do posiadania przez skarżącą lokalu mieszkalnego.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 94 i art. ustawy o Policji 95 przez ich błędną wykładnię i nie uwzględnił przepisów wykonawczych, tj. § 3 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Podkreślono, że skarżąca, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, nie spełniała przesłanek z art. 95 ustawy o Policji. Tym samym skarżącej przysługiwało prawo do przydziału lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby. Skoro lokal nie został przyznany A. J. miała prawo do dofinansowania zakupu odpowiedniego lokalu mieszkalnego. Skarżąca nie otrzymała lokalu w drodze decyzji administracyjnej i jej zamieszkanie w przedmiotowym lokalu było uzależnione od zakupu lokalu w terminie wskazanym przez sprzedającego. A. J. będąc w służbie stałej spełniała przesłanki z art. 88 i art. 94 ustawy o Policji.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne A. J. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej wraz z kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 1.200 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W tym miejscu wskazać należy, iż jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę - art. 188 p.p.s.a.

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 10 maja 2005 roku, sygn. akt FSK 2536/04, OSP 2006/7-8/80 i z dnia 25 marca 2004 roku, sygn. akt OSK 81/04, OSP 2004/11/135).

Wnosząca skargę kasacyjną A. J. zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 94 i art. 95 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o Policji - w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 roku w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468) – zwanego dalej rozporządzeniem.

Powyższy zarzut naruszenia prawa materialnego jest usprawiedliwiony, a to z poniższych względów.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 roku Nr 7, poz. 58 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o Policji - policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.

Z tak określonym prawem do lokalu wiążą się przewidziane w ustawie resortowe formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji, w szczególności: przydział lokalu mieszkalnego (art. 90 ustawy o Policji), prawo do równoważnika pieniężnego (art. 92 ust. 1 ustawy), prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1 ustawy).

Ustawodawca wskazał zatem, że realizacja prawa do lokalu mieszkalnego może nastąpić dwutorowo, a mianowicie albo przez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego / w miejscowości, w której funkcjonariusz stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej /, bądź przez przyznanie określonych w ustawie świadczeń pieniężnych.

Prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, policjantowi w służbie stałej przysługuje świadczenie pieniężne, a mianowicie pomoc finansowa - art. 94 ust. 1 ustawy oraz równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu mieszkalnego - art. 92 ust. 1 ustawy (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 roku, sygn. akt OPS 1/99, ONSA 1999/3/77, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 1998 roku, sygn. akt I SA 2167/97, niepubl.).

A zatem wśród możliwych do uzyskania przez funkcjonariusza świadczeń pieniężnych, w razie niemożności przydziału lokalu mieszkalnego, ustawa wymienia prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - art. 94 ust. 1 ustawy. Takie rozumienie przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji wyraża istotę prawa policjanta do lokalu.

W tym stanie prawnym należy uznać, iż podstawę prawną przyznania funkcjonariuszowi prawa pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowi art. 94 ust. 1 w związku z art. 95 ust. 1 ustawy o Policji. Powyższe jest uzasadnione tym, iż prawo do pomocy finansowej, o jakim mowa w art. 94 ust. 1 ustawy, jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego przewidzianego w art. 88 ustawy.

Jak stanowi art. art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 ze zm.) policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

Jednocześnie przepis art. 94 ust. 2 ustawy o Policji dał ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych uprawnienie do określenia, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1 art. 94, uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana, cofana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy.

Z mocy delegacji ustawowej, zawartej w art. 94 ust. 2 ustawy o Policji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu 17 października 2001 roku rozporządzenie w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468).

W § 3 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia wymieniono katalog dokumentów, których załączenie do wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest wymagane.

Stosownie do § 3 pkt 2 rozporządzenia do wniosku dołącza się wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną. A zatem przedstawienie powyższych dokumentów jest jednym z wymogów formalnych wniosku a od wykazania okoliczności nim objętych uzależnione jest przyznanie pomocy finansowej.

To zaś oznacza, że policjantowi, który - ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji - składa umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego, nie można skutecznie czynić zarzutu, ze posiada już lokal mieszkalny, jeśli umowa ta dotyczy lokalu objętego wnioskiem o przyznanie tejże pomocy.

A zatem, żądanie pomocy finansowej przez policjanta nie jest spóźnione, jeśli wystąpi z nim po nabyciu lokalu mieszkalnego / domu /, gdyż ani ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t. j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 ze zm.), ani wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 roku w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468) nie określają terminu, w którym funkcjonariusz winien wystąpić z wnioskiem, a w szczególności nie zawierają warunku, iż może to uczynić wyłącznie przed nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu.

Odmienna interpretacja ograniczałaby uprawnienia funkcjonariuszy do otrzymania pomocy tylko przed nabyciem lokalu, do czego nie upoważnia użycie przez ustawodawcę określenia "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego", które jest pojęciem szerokim.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 listopada 1988 roku, sygn. akt I SA 743/98, LEX nr 45876 i I SA 749/98, LEX nr 45877, określenie "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego" odnosi się także do przypadków udzielania pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez policjanta. Nadto wprawdzie pomoc finansowa przysługuje wyłącznie policjantowi w służbie stałej to jednak jeden z elementów uzależniających przyznanie i ustalenie pomocy finansowej może wystąpić niejako wstecznie, a więc przed dniem przeniesienia funkcjonariusza do służby stałej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd.

Uprawnienie policjanta do otrzymania lokalu, a tym samym prawo do pomocy finansowej nie ma charakteru bezwzględnego. Powiązane jest z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej funkcjonariusza.

Funkcjonariuszowi nie przysługuje pomoc finansowa z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, jeżeli funkcjonariusz nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 ustawy o Policji, w drodze decyzji administracyjnej, gdyż zachodzi jedna z przesłanek negatywnych z art. 95 ust. 1 ustawy.

Stosownie do art. 95 ust. 1 ustawy o Policji lokalu mieszkalnego nie przydziela się policjantowi w razie: skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ustawy o Policji / pkt 1 /, posiadania przez funkcjonariusza w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej policjantowi powierzchni mieszkalnej albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno – pensjonatowego / pkt 2 /, posiadania przez małżonka funkcjonariusza lokalu mieszkalnego lub domu określonego w pkt 2 /pkt 3 /, zbycia przez policjanta lub małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom /../.

Stwierdzić przy tym należy, iż nabycie lokalu mieszkalnego / domu / w stanie surowym nie oznacza jeszcze, że funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Lokal taki nie spełnia jeszcze funkcji mieszkalnej.

A. J. w dniu 12 grudnia 2003 roku nabyła lokal mieszkalny, przy czym w dniu 19 marca 2003 roku sporządzono protokół przekazania. Protokół ten zawiera zapis, iż do dnia uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku kupujący może wykonywać jedynie prace adaptacyjne, nie ma prawa zamieszkania i zameldowania w tym lokalu - pozwolenie na użytkowanie lokalu wydano dniu 3 czerwca 2006 roku. Skarżąca w dniu zakupu lokalu mieszkalnego – 12 grudnia 2003 roku tj. w dniu uzyskania prawa własności tego lokalu była funkcjonariuszem w służbie stałej – od dnia 21 sierpnia 2003 roku. To zaś oznacza, iż nie można uznać – jak uczynił to Sąd pierwszej instancji i organy administracji – że w dniu 21 sierpnia 2003 roku skarżąca - funkcjonariusz w służbie stałej, miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe przez posiadanie lokalu, którego własność uzyskała dopiero w dniu 12 grudnia 2003 roku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p. p. s. a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia 17 lutego 2004 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] o odmowie przyznania A. J. pomocy finansowej - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a w związku z art. 193 p. p. s. a.

Na skutek uchylenia decyzji organu I i II instancji sprawa z wniosku skarżącej o przyznanie pomocy finansowej wymaga ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem przedstawionej powyżej wykładni przepisów regulujących przyznanie tegoż świadczenia.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).