Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2583/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Aneta Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2008 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi datowanej 29 sierpnia 2007 r. wniesionej przez pełnomocnika skarżącej – N.M. – jest decyzja z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 12 lutego 2007 r., uzupełnionym w dniu 22 lutego 2007 r., A. K. ([...]) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "umorzenie należności ZUS". Wyjaśniła, iż wraz z dzieckiem znajduje się na utrzymaniu matki. Wszelkie zobowiązania skarżącej (prąd, czynsz, gaz oraz raty z tytułu pożyczki udzielonej przez Urząd Pracy na prowadzenie działalności gospodarczej) również regulowane są przez jej matkę – N.M. Podniosła, iż mimo strat jakie przynosiła prowadzona działalność gospodarcza, nie mogła jej zlikwidować bowiem wówczas byłaby zobowiązana do zwrotu udzielonej jej pożyczki. Wyjaśniła, iż jest właścicielką mieszkania, które otrzymała od matki jako darowiznę. Mieszkanie jest obciążone hipoteką ([...]zł), "którą matka wraz z ojczymem spłacają w ratach po [...] zł (...)". Zaznaczyłam, iż jej sytuacja finansowa jest tak zła, że nie stać jej na zakup leków: "W ubiegłym miesiącu nie leczone przeziębienie doprowadziło mnie do ciężkiej choroby, a w konsekwencji do utraty przytomności i wypadku po którym doznałam poważnego urazu głowy". Jednocześnie wskazała, iż dotychczas nie korzystała z pomocy opieki społecznej.

Decyzją z [...] maja 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, odmówił A.K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji powołano treść art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wskazując jednocześnie, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zgromadzone materiały nie potwierdzają, iż uregulowanie zadłużenia pozbawiłoby skarżącą oraz jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ wyjaśnił, iż problemy finansowe skarżącej mogą mieć charakter przejściowy bowiem pomimo problemów zdrowotnych, posiada możliwość zarobkowania. Ponadto zainteresowana posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, które może stanowić przedmiot zabezpieczenia należności, poprzez ustanowienie na nim hipoteki.

We wniosku z [...] maja 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, A.K. wyjaśniła, iż samotnie wychowuje dziewiętnastomiesięczne dziecko, na które otrzymuję zasiłek w wysokości [...] zł miesięcznie. Wszelkie zobowiązania skarżącej reguluje jej matka bowiem miesięczny dochód zainteresowanej wynosi jedynie [...] zł. Zainteresowana wskazała, iż jest w trakcie leczenia i rehabilitacji, po przebytych operacjach, natomiast posiadane przez nią mieszkanie jest obciążone hipoteką w wysokości [...] zł.

Decyzją z [...] lipca 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2007 r. Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie należności. Przede wszystkim – w ocenie organu – przedstawione dokumenty nie dają podstaw do przyjęcia, iż trudności finansowe wnioskodawczyni mają charakter stały. Zainteresowana jest osobą młodą i podejmuje starania mające na celu przezwyciężenie trudności finansowych. Organ wskazał, iż z przeprowadzonych ustaleń wynika, że zainteresowana jest zatrudniona na ¼ etatu, ale z czasem może uzyskać zatrudnienie na pełny etat. Prezes Zakładu zaznaczył, że uwzględniono również okoliczność stanu zdrowia wnioskodawczyni, jednakże przedstawione zaświadczenia lekarskie nie potwierdzają trwałej niezdolności do pracy. Dodatkowo A.K. posiada nieruchomość, na której ZUS może dokonać zabezpieczenia wierzytelności. Nie zachodzi zatem przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zaś Zakład nie wyczerpał możliwości przymusowego dochodzenia należności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięciu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), poprzez ich błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie. Jednocześnie podniosła, iż w sprawie naruszony został art. 7 i 136 z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071). Wskazała, że w przedmiotowej sprawie Prezes ZUS nie dokonał wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego co wpłynęło na błędną ocenę tego stanu, poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki warunkujące umorzenie należności składkowych. W szczególności Prezes ZUS nie uwzględnił realiów rodzinnych zainteresowanej, wskazując jedynie, że nie występuje całkowita nieściągalność zobowiązania, oraz że skarżąca - jako młoda osoba - ma szansę na zdobycie zatrudnienia i spłatę należności. Pełnomocnik zaznaczyła, iż jej córka "jest osobą chorą, a czasu rekonwalescencji, fizycznej i psychicznej nie można określić (...)". Jednocześnie podniesiono, iż w przedmiotowej sprawie Prezes ZUS, pomimo istnienia ku temu podstaw, nie przeprowadził postępowania w celu uzupełnienia dowodów "w szczególności w zakresie (...) wpływu spłacenia przez skarżącą należności na jej rodzinę oraz możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych".

Pełnomocnik skarżącej zwróciła się także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bowiem jej wykonanie mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki, w postaci pogorszenie się stanu zdrowia skarżącej. Podkreślono jednocześnie, że zaległość tytułu nieuiszczonych składek "wynikła z tytułu podjęcia działalności gospodarczej (bez zatrudniania pracowników) po uzyskaniu pożyczki GUP, aby skarżąca mogła siebie i dziecko utrzymać. Jednak pomysł na działalność był źle osadzony w czasie (recesja w mediach) i skarżąca poniosła stratę w wysokości [...] zł pozostając z presją spłaty pożyczki i kontynuowania działalności gospodarczej, (...). W przeciwnym razie zmuszona byłaby spłacić (...) trzykrotność pożyczki".

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.) oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, iż granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej z 12 grudnia 2007 r., uzupełnionym pismem z 22 lutego 2007 r. którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 w związku z art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), który stanowi, że przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdują odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz do składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. od 1 do 4 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia powstałego wobec ZUS. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z powołanym powyżej paragrafem 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Jak już powyżej zaznaczono, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może – ale nie musi – je umorzyć. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

Mając powyższe na względzie - zdaniem Sądu - Prezes Zakładu prawidłowo uznał, iż okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny i jednoznaczny zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów omawianego rozporządzenia. Dokonując takiej oceny, organ wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumenty złożone przez skarżącą oraz podniesione przez nią okoliczności.

Przede wszystkim organ odwoławczy słusznie wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza aby trudności finansowe zainteresowanej miały charakter stały. Skarżąca jest osoba młodą i dąży do zmiany niekorzystnej sytuacji materialnej, w jakiej się znajduje. W rezultacie podjętych przez nią starań, podjęła pracę w wymiarze ¼ etatu. Biorąc zatem pod uwagę wiek skarżącej oraz czynione przez nią starania, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż nie można wykluczyć, że zainteresowana z czasem zatrudniona zostanie na cały etat, co bez wątpienia poprawi jej sytuację finansową.

Następnie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odniósł się do podnoszonego przez zainteresowaną argumentu dotyczącego jej stanu zdrowia. Skarżąca wskazała bowiem, iż "jest pod opieką lekarzy [...], (...), jest w trakcie leczenia poważnej [...]".

Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu słusznie podniósł, iż w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak dokumentów zaświadczających, że skarżąca jest osobą trwale niezdolną do pracy. W aktach sprawy znajduje się bowiem zaświadczenie lekarskie z [...] lutego 2007 r., potwierdzające leczenie "z powodu ostrej choroby [...]" oraz wynik badania konsultacyjnego, zaświadczający [...], brak natomiast dokumentów potwierdzających niezdolność do pracy. Zdaniem Sądu należy zatem zgodzić się z argumentacją organu, iż sytuacja zdrowotna skarżącej nie wyklucza możliwości wykonywania przez nią pracy. Powyższą ocenę potwierdza również fakt, iż zainteresowana została zatrudniona z dniem [...] marca 2007 r., a zatem jej sytuacja zdrowotna pozostaje bez wpływu na możliwość wykonywania przez nią pracy. Odnosząc się do sytuacji materialnej strony skarżącej, Organ prawidłowo wskazał, iż biorąc pod uwagę kwotę zadłużenia, jednorazowe uiszczenie należności byłoby niemożliwe. Podkreślono jednakże, iż wnioskodawczyni ma możliwość stopniowego regulowania obciążających ją zobowiązań. Zainteresowana mieszka bowiem z matką, która ją utrzymuje i reguluje jej zobowiązania (opłaca rachunki: czynsz, gaz, prąd oraz spłaca pożyczkę udzieloną przez Urząd Pracy). Skarżąca wychowuje samotnie dziecko, na utrzymanie którego łoży ojciec dziecka – J.S. Ponadto wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek na dziecko w wysokości [...] zł. Pomimo trudnej sytuacji materialnej, na którą wskazuje skarżąca nie deklaruje ona konieczności korzystania z pomocy opieki społecznej. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż zainteresowana jest właścicielką nieruchomości. Skarżąca zaznaczyła co prawda, iż posiadane przez nią mieszkanie zostało obciążone hipoteką w wysokości [...] zł, powyższa okoliczność nie wyklucza jednakże możliwości dokonania przez Zakład zabezpieczenia należnych wierzytelności.

Biorąc zatem pod uwagę, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 u.s.u.s. oraz, że organ nie wyczerpał możliwości przymusowego dochodzenia swoich należności, należy zgodzić się z twierdzeniem Prezesa Zakładu, iż brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącej. Również przedstawiona przez skarżącą sytuacja materialna, w jakiej się znajduje – choć bez wątpienia trudna – nie wskazuje, iż stopniowa spłata zadłużenia, pozbawiłaby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W ocenie Sądu bezzasadny jest także zawarty w skardze argument dotyczący naruszenia art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia "uzupełnienia dowodów w zakresie możliwego wpływu spłacenia przez skarżącą należności na jej rodzinę oraz możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych".

Podkreślić bowiem należy, iż po wnikliwej analizie akt, Sąd doszedł do przekonania, że stan faktyczny sprawy, ustalony został w oparciu o całość należycie zgromadzonego materiału dowodowego - tj. dokumenty złożone przez skarżącą oraz podniesione przez nią okoliczności - w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania.

W ocenie Sądu organ w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, odniósł się do wszystkich podniesionych okoliczności i dowodów, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie. Z wymienionych wyżej powodów nie można uznać za uzasadnione zarzutów skargi.

Podkreślić również należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek uznając, że rozstrzygnięcie o umorzeniu całości wnioskowanych należności byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Dodatkowo, każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Pomimo, iż pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Konkludując Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Prezes Zakładu, dokonując oceny okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy i uzasadniając swoje stanowisko w kontekście, mających tu zastosowanie przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 cyt. powyżej rozporządzenia, nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego.

Końcowo, odnosząc się do wniosku pełnomocnika organu zawartego w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, iż zwrot kosztów postępowania między stronami regulują przepisy art. 199 – 207 p.p.s.a. Postępowanie przed sądami administracyjnymi opiera się na zasadzie, zgodnie z którą zwrot kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego) może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona (z wyj. sytuacji określonej w art. 201 p.p.s.a.). Zważywszy, iż w sprawie niniejszej uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS (uwzględniono skargę), brak jest podstaw do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu, którego działanie było przedmiotem skargi, od skarżącego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.