Wyrok NSA, sygn. akt I SA 336/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Uprawnień strony nie daje skarżącej sam fakt, iż jest spadkobierczynią byłych właścicieli nieruchomości, gdyż sam przez się nie stwarza uprawnień strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeśli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, tj. w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość należała od Skarbu Państwa.

TEZY

Uprawnień strony nie daje skarżącej sam fakt, iż jest spadkobierczynią byłych właścicieli nieruchomości, gdyż sam przez się nie stwarza uprawnień strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeśli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, tj. w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość należała od Skarbu Państwa.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 18 grudnia 1997 r. po rozpatrzeniu wniosku Lidii D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w oparciu o art. 127 par. 3 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 6 września 1996 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia 9 kwietnia 1991 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej, położonej w jednostce ewidencyjnej K., obrębie K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki Nr 28/7, 428/1 i 32 o łącznej powierzchni 5,88 ha uregulowanej w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją z dnia 9 kwietnia 1991 r. Wojewoda na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ stwierdził nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości opisanej w tej decyzji. Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji złożyła Lidia D., spadkobierczyni poprzednich właścicieli nieruchomości, zarzucając, iż sporna nieruchomość nigdy nie była własnością Skarbu Państwa.

Minister - Szef Urzędu Rady Ministrów decyzją z dnia 6 września 1991 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody podnosząc, iż sporne nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa i z tego też powodu podlegały komunalizacji, a ponadto wnioskodawczyni nie jest stroną w postępowaniu komunalizacyjnym.

Lidia D. w swym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła ponownie, iż skomunalizowane nieruchomości nie stanowiły własności Skarbu Państwa, albowiem nie były one przekazane na cele reformy rolnej w rejestrze pomiarowym, w którym to przekazane działki oznaczono innymi numerami.

Stwierdzono następnie, iż Lidia D. nie ma przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym decyzją z dnia 9 kwietnia 1991 r. Stronami tego postępowania jest Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel oraz właściwa Gmina, w tym przypadku Gmina K. Nie mając przymiotu strony Lidia D. stosownie do art. 157 par. 2 Kpa w związku z art. 28 Kpa nie mogła skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Decyzję z dnia 18 grudnia 1997 r. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Lidia D. wnosząc o jej uchylenie.

W skardze zarzucono naruszenie przepisu art. 28 Kpa przez przyjęcie, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Zdaniem skarżącej przymiot taki ona posiada, gdyż jest spadkobierczynią poprzednich właścicieli nieruchomości, a przez to decyzja komunalizacyjna dotyczy również jej interesu prawnego wobec bezprawnego przejęcia nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Należy zgodzić się z poglądem organu, że skarżąca Lidia D. nie mając przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody z dnia 9 kwietnia 1991 r. nie mogła skutecznie żądać wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Stosownie do art. 157 par. 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skoro skarżąca nie miała przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 9 kwietnia 1991 r. to jej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pozbawiony był skuteczności żądania.

Uprawnień strony nie daje skarżącej sam fakt, iż jest spadkobierczynią byłych właścicieli nieruchomości, gdyż sam przez się nie stwarza uprawnień strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeśli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze. zm./, tj. w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość należała od Skarbu Państwa.

Kwestionowaną decyzją z dnia 9 kwietnia 1991 r. Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę K. łącznie 5,88 ha z ogólnej powierzchni 15,377 ha przejętej od byłych właścicieli. Działki Nr 28/7, 428/1 i 32 objęte decyzją komunalizacyjną zostały wydzielone z dawnych większych działek, które przeszły na własność Skarbu Państwa. W odniesieniu do wymienionych działek skarżąca przyznała na rozprawie sądowej w dniu 6 września 1998 r., iż nie należą one do niej. W tej sytuacji organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia 9 kwietnia 1991 r.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.