Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1041/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi WM na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r., po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. uchyla postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. – wydaną w wyniku wznowienia postępowania oraz po powtórnym rozpoznaniu sprawy – decyzją z dnia 20 września 2016 r., nr [...] skierowaną do W. M. (dalej zwanego również skarżącym) uchylił decyzję własną z dnia 11 stycznia 2013 r., nr [...] ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. na kwotę [...]zł. oraz ustalił wymiar podatku od nieruchomości za 2013 r. na kwotę [...]zł.

Ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w odniesieniu do podatku rolnego, za podstawę opodatkowania przyjęto grunty o powierzchni [...] ha. W odniesieniu do podatku od nieruchomości za podstawę opodatkowania przyjęto: w odniesieniu do budynków mieszkalnych o wysokości powyżej 2,2 m pow. [...] m2, w odniesieniu do pozostałych gruntów powierzchnię o wielkości [...] m2. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie, organ I instancji wskazał, że wpłynęła do niego korekta informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych dotycząca nieruchomości położonej przy ul. [...]. W informacji tej wskazano, że na tej nieruchomości położony jest wyłącznie budynek mieszkalny. Z informacji posiadanych przez Prezydenta Miasta P. wynika, że w dniu 06 czerwca 2012 r. nastąpiła zmiana klasyfikacji gruntu. Od wskazanej daty grunty sklasyfikowano jako tereny mieszkaniowe (B) o pow. [...] m2 oraz grunty orne klasy IlIa (RIIIa) o pow. [...] ha. Powołując się na art. 245 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p.") wskazano, że decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości została wydana na podstawie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji.

Skarżący wniósł odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji. W odwołaniu wskazano, że okolicznością nieznaną organowi I instancji był fakt, że na opodatkowanej nieruchomości znajduje się wyłącznie budynek mieszkalny. Organ I instancji miał jednak informacje o zmianie klasyfikacji gruntu, która dokonała się z dniem 06 czerwca 2012 r. Skarżący wniósł o zmianę decyzji organu I instancji uwzględniającą, że na opodatkowanej nieruchomości znajduje się wyłącznie budynek mieszkalny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 20 lipca 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ II instancji wskazał, że od dnia 06 czerwca 2012 r., w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków należąca do skarżącego nieruchomość przy ul. [...] została sklasyfikowana jako użytki gruntowe (B) o powierzchni [...] ha oraz (RIIIa) o powierzchni [...] ha. W związku ze zmianą organ I instancji pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. wezwał skarżącego do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach w związku z zaistniałą zmianą klasyfikacji gruntu. Informacja taka została złożona przez skarżącego w dniu 23 grudnia 2013 r. SKO w P. wydało decyzję z dnia 06 kwietnia 2016 r., nr [...] mocą której uchylono decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 30 września 2015 r., nr [...] zmieniającą decyzję tegoż organu z dnia 12 stycznia 2012 r., nr [...] dotyczącą ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego za 2012 r. ostatecznie umarzając postępowanie w przedmiocie zmiany tej decyzji. SKO w P. decyzją z dnia 06 kwietnia 2016 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 30 września 2015 r., nr [...] uchylającą decyzję wskazanego ostatnio organu z dnia 11 stycznia 2013 r., nr [...] (dotyczącą łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r.) oraz ustalającą ponownie wysokość tego zobowiązania i przekazało do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 01 sierpnia 2016 r. organ I instancji wyznaczył skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego.

Kolegium powołało się na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm. – dalej w skrócie: "p.g.k.") wskazując, że organ podatkowy jest związany przy wymiarze podatku zapisami w ewidencji gruntów i budynków i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Toczące się postępowania dotyczące nieruchomości nie mają wpływu na wymiar podatku, dopóty, dopóki nie nastąpi stosowna zmiana w rejestrze. Wskazano również, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, zawarte w niej dane można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy. Drugą kategorię stanowią natomiast dane o względnej mocy wiążącej. Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Powołano się również na wynikający z § 49 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) obowiązek powiadamiania o zmianach w ewidencji gruntów i budynków. Wskazano również, że zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l."), osoby fizyczne są zobowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu Informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie, albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania, w szczególności zmiany sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego część. W kontekście powołanego przepisu stwierdzono, że skarżący złożył korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach w dniu 23 grudnia 2013 r. z uwzględnieniem zmian w ewidencji gruntów i budynków jednak dopiero po wystosowanym do niego wezwaniu z dnia 10 grudnia 2013 r.

Ostateczna decyzja SKO w P. z dnia 20 lipca 2017 r. stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzuca naruszenie art. 240 § 1 pkt 5, art. 243 § 1 i art. 245 § 1 pkt 2 O.p. W uzasadnieniu skargi podnosi się, że art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wymaga aby na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji. W dniu wydania decyzji za 2013 r. doręczonej 11 lutego 2013 r. organowi I instancji znana była okoliczność związana ze zmianą w dniu 06 czerwca 2012 r. klasyfikacji gruntów. W ocenie skarżącego zmiana klasyfikacji gruntu jest okolicznością prawną nie zaś faktyczną. W dalszej części uzasadnienia swojej skargi skarżący powołał się na art. 194 § 3 O.p. Podniesiono również zarzuty co do zgodności p.g.k. z art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji została wydana na skutek wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Jako podstawę prawną organ powołał art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Podkreślenia wymaga fakt, iż wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowej, stąd postępowanie wznowieniowe toczy się w bardzo zawężonych ramach i – na co należy zwrócić szczególnie uwagę – przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ponadto, poddając analizie przesłankę opisaną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wskazania wymaga, że okoliczności faktyczne, a także dowody muszą być nowe, jednakże istniejące w dniu wydania decyzji. Zdarzenie faktyczne lub okoliczność faktyczna musiały mieć miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ich "nowość" polega na tym, że nikt dotychczas – ani organ, ani strona – nie zgłosił ich, ani nie ujawnił. To samo dotyczy dowodów. W ich przypadku nie chodzi więc o to, aby strona znalazła zupełnie nowe dowody potwierdzające dawniejsze fakty, ale o to, że ujawniły się dowody dotyczące tych faktów, już wtedy istniejące. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że podstawą wznowienia postępowania są okoliczności lub dowody istniejące wprawdzie w dniu wydania decyzji, lecz nieznane organowi.

Odnosząc powyższe wyjaśnienia do okoliczności faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli, wskazać należy, że nie zaszły okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Z niespornie ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że decyzja ostateczna ustalającą skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r., wydana przez Prezydenta Miasta P. w dniu 11 stycznia 2013 r., jest wprawdzie obarczona wadą, jednak nie stanowi ona podstawy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją.

Organ wskazał, że okolicznością, która stanowiła podstawę wznowienia postępowania była zmiana klasyfikacji gruntu, mająca miejsce w dniu 6 czerwca 2012 r. W tej sytuacji należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. – Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W świetle powołanego przepisu, dokonując wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego, organ jest zobligowany dokonać obliczenia podatku na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. W rezultacie obowiązkiem organu było wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie za 2013 r. na podstawie danych skorygowanych w dniu 6 czerwca 2012 r. Pomijając dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków aktualne na dzień wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2013 r., organ wadliwie ustalił wysokość tego zobowiązania. Błąd ten nie stanowi jednak wady w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, który stanowił powołaną przez organ podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Jak trafnie zauważył skarżący, oparcie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego na nieaktualnych danych nie stanowi nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Obowiązkiem organu wydającego decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego jest bowiem oparcie rozstrzygnięcia na aktualnych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Dane te bowiem warunkują wydanie decyzji a nie stanowią okoliczności faktycznej lub nowego dowodu nieznanego organowi, który wydał decyzję. Jak wskazano powyżej okoliczność faktyczna, aby stanowić podstawę wznowienia postępowania, nie tylko musi mieć miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, ale także winna polegać na tym, że nikt dotychczas – ani organ, ani strona – nie zgłosił jej, ani nie ujawnił. Tym samym organ nie może skutecznie powołać jako podstawy wznowienia postępowania okoliczności, którą z mocy ustawy winien wziąć pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Źródłem nieprawidłowości decyzji z dnia 11 stycznia 2013 r. ustalającej wysokość łącznego zobowiązania podatkowego nie było zatem pominięcie istniejącego w momencie wydania decyzji dowodu lub okoliczności, lecz niewłaściwe zastosowanie art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na dokonaniu wymiaru podatku na podstawie nieaktualnych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Wada decyzji odnosi się zatem do aspektu prawnego, a nie faktycznego. Tego rodzaju wadliwość nie stanowi natomiast podstawy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją.

W rezultacie organ nie może sanować własnego wadliwego postępowania, wykorzystując do tego celu instytucję wznowienia postępowania podatkowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Postępowanie takie nie może zostać zaaprobowane, zwłaszcza w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania zostaje ustalone zobowiązanie w kwocie wyższej niż wynikało z pierwotnej decyzji ostatecznej. Wyjątkowy charakter instytucji wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wyklucza bowiem sytuację, w której organ w razie dostrzeżenia błędu w wymiarze podatku wznawia postępowanie w celu skorygowania wysokości zobowiązania podatkowego.

W konsekwencji nie było podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, gdyż okoliczność wskazana przez organ, jako uzasadniająca wznowienie postępowania, tj. zmiana danych w ewidencji gruntów i budynków nie stanowi ani nowej okoliczności faktycznej, ani nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji nieznanego organowi, który wydał decyzję. Organ nie może bowiem skutecznie powoływać się nieznajomość aktualnych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, skoro dane te stanowią podstawę wymiaru podatku i z mocy prawa winny być uwzględniane przez organ przy wydawaniu decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza zatem art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji, z uwagi na brak przesłanek do wznowienia postępowania, należało także uchylić wydane przez organ pierwszej instancji w dniu 25 września 2015 r. postanowienie o wznowieniu postępowania.

Na marginesie należy dodać, że ani organ pierwszej, ani drugiej instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu wydanych decyzji przesłanek wznowienia postępowania. Dotyczy to zwłaszcza organu drugiej instancji, który całkowicie zignorował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fakt, że decyzja poddana sądowej kontroli została wydana w trybie wznowienia postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r. nr 1369), jak w sentencji wyroku.