Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 6/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73, art. 75 ust. 3, art. 81 ust. 1 i 3, art. 95 pkt. 1, art. 96, art. 103
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: par. 9 ust. 1 pkt. 5, par. 9 ust. 2 pkt. 1, par. 12
journal: Dz.U. 2004 nr 8 poz 66
law: Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 maja 2010r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie uposażenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia (...) Nr (...), II. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz skarżącego kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik


UZASADNIENIE

Pismem z dnia (...) października 2010 r. M. G. złożył do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. wniosek o załatwienie spraw związanych z przyznaniem i wypłatą należności finansowych wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty w szczególności: niewypłaconych uposażeń przysługujących za okres od (...) października 2005 r. do dnia (...) sierpnia 2007 r. w wysokości (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia (...) września 2007 r. do dnia zapłaty oraz niewypłaconych odsetek ustawowych od należnych uposażeń wypłaconych ze zwłoką w dniu (...) września 2007 r., obejmujących okres od (...) października 2005 r. do dnia zapłaty. Uzasadniając swoje roszczenie wnioskodawca wskazał, że decyzją z dnia (...) maja 2007 r. Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji nr (...) Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia (...) grudnia 2004 r. wypowiadającej wnioskodawcy stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Decyzja powyższa wywołała swoje skutki prawne ex tunc, a więc z mocą wsteczną, co spowodowało konieczność wypłaty M. G. zaległego uposażania zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługującymi na dzień zwolnienia jak również obowiązek wypłaty odsetek ustawowych od powyższych należności pieniężnych z tytułu zwłoki w ich wypłacie.

Decyzją z dnia (...) października 2009 r. nr (...), Wojskowy Komendant Uzupełnień w K., działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, dalej kpa), art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) odmówił mł. chor. szt. rez. M. G. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu potrącanie z uposażenia.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego (dalej POW) wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej a następnie rozkaz zwalniający go z zawodowej służby wojskowej i przenoszący do rezerwy. Decyzją z dnia (...) maja 2007 r., nr (...), Dowódca Wojsk Lądowych, stwierdził nieważność decyzji o zwolnieniu wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej. Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej i została przyjęta na ewidencję i zaopatrzenie. Dla celów ewidencyjno-finansowych od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności potrącono stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń Strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki. Wskazano, iż Departament Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej przesłał do terenowych organów administracji wojskowej pismo Nr 481 z dnia 22 stycznia 2007 r. w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby wojskowej. W dokumencie tym zobowiązano organy wojskowe do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. W kwestii odsetek ustalono, że art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Instytucja zwłoki, regulowana w art. 476 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm., dalej kc), w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 kc), warunkowana jest winą. W tym przypadku nie sposób przypisać winy organowi zobowiązanemu do wypłaty uposażenia. Chociaż decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o nieważności decyzji Dowódcy POW wywiera skutki ex tunc, to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających stąd świadczeń została spełniona bez zwłoki (wypłata zwaloryzowanych świadczeń). Wskazano, iż w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, ale w tym czasie otrzymywała od resortu Obrony Narodowej należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. W spornym okresie, do chwili przywrócenia do służby woskowej strona otrzymywała emeryturę w wysokości 50-75% uposażenia. A więc ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego strona domaga się odsetek, regularnie, co miesiąc wypłacał stronie pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu okazały się być świadczeniem nienależnym. Po przywróceniu do służby strona odmówiła zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Zdaniem organu wojskowego dopiero w chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać - od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. G., żądając zmiany zaskarżonej decyzji w całości i wypłaty części uposażenia, przysługującego za lata 2005, 2006 oraz 2007 w kwocie (...) zł wraz odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia (...) sierpnia 2007 r. oraz wypłatę odsetek ustawowych począwszy od dnia ich wymagalności od wypłaconych ze zwłoką w 2007 r. innych należności finansowych (z tytułu: uposażenie począwszy od dnia (...) października 2005 r. do dnia (...) sierpnia 2007 r., gratyfikacji urlopowej za rok 2006, przejazdu raz w roku do dowolnie obranej miejscowości w kraju za 2006 r.; dodatkowego uposażenia rocznego za lata 2005, 2006). Wskazał, iż w związku z ponownym przyjęciem do służby z dniem (...) sierpnia 2007 r. nabył uprawnienia do wyrównania uposażeń wraz z dodatkami o charakterze stałym. Wypłaty wyrównania zaległych uposażeń dokonano w dniu (...) września 2007 r., przy czym z naliczonej kwoty zaległego uposażenia organ wypłacił jedynie (...) zł, bowiem potrącono kwotę (...) zł. Nie wypłacono odsetek ustawowych należnych za zwłokę w wypłacie uposażenia za poszczególne okresy począwszy od (...) października 2005 r. W dniu (...) lipca 2009 r. została również wypłacona część należnego uposażenia w kwocie (...) zł jednak bez odsetek ustawowych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisu prawa materialnego: art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez dokonanie bezprawnego potrącenia z uposażenia należnego w związku z przywróceniem do służby; art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez nieuzasadnione uznanie, iż żądanie odsetek od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia jest bezzasadne; art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez nieuzasadnione uznanie, iż można żądać zwrotu uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, pobranych przez żołnierza zawodowego, przysługujących mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty. Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił też rażące naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 8, 77 § 1 oraz 80 kpa.

Decyzją z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...), Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wskazał, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby nie uprawnia żołnierza do uposażenia za czas przypadający pomiędzy datą zwolnienia, a datą rozpoczęcia ponownego pełnienia służby po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności. Organ podniósł, iż w sprawie nie miała bowiem miejsca kontynuacja pełnienia służby oraz wyjaśnił, że skutku polegającego na niespełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego za okres pozostawania w stosunku służbowym. W dalszej kolejności podniesiono, iż stronę należy traktować jako pozostającą w spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako faktycznie pełniącego wówczas czynną służbę wojskową żołnierza.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wniósł M. G. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylnie poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojskowego Komendy Uzupełnień w Kaliszu. Skarżący podtrzymał zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego przedstawione uprzednio w odwołaniu. Nadto zarzucono naruszenie art. 410 Kodeksu cywilnego poprzez zastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie nie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym oraz nie dostrzeżenie, że zastosowanie tego przepisu w postępowaniu administracyjnym jest wyłączone z uwagi na istnienie w pragmatyce służbowej przepisu szczególnego, tj. art. 77 ustawy o służbie wojskowej. Podniesiono również zarzut naruszenia art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegający na uznaniu, że w skutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie przywrócono stanu poprzedniego, w którym miał on w okresie od (...) października 2005 r. do (...) sierpnia 2007 r. prawo do wypłaty uposażania w terminie do 1 każdego miesiąca, a tym samym że wypłacenie uposażenia w dniu (...) września 2007 r. w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych. Do skargi załączył dokumentację dotyczącą przedmiotowej sprawy, w tym kserokopie dowodów księgowych (karty nr 21-24 akt sądowych), wezwania z dnia (...) maja 2009 r. do zwrotu potrąconych należności pieniężnych w kwocie (...) zł stanowiącej równowartość emerytur za okres od dnia (...) października 2006 r. do (...) lipca 2007 r. w kwocie (...) zł oraz dwunastomiesięcznego uposażenia należnego za okres po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej za okres od (...) października 2005 r. do (...) września 2006 r. w kwocie (...) zł (karta nr 27), decyzję z dnia (...) czerwca 2009 r., którą orzeczono o zwrocie potrąconego świadczenia emerytalnego w wysokości (...) zł.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia (...) kwietnia 2010 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i uzupełnił ją o dodatkową argumentację. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 7 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej wywody zasługują na uwzględnienie.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do konieczności ustalenia prawa skarżącego do odsetek od uposażenia oraz zwrotu kwot potrąconych przez organ wojskowy z uposażenia wypłaconego za okres pozostawania poza służbą w związku z decyzją Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia (...) grudnia 2004 r. Nr (...).

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż akta administracyjne sprawy oraz akta personalne skarżącego nie zawierają dokumentów związanych z dochodzonym przez skarżącego roszczeniem o zwrot kwot potrąconych przez organy wojskowe z wypłaconego skarżącemu uposażenia za okres pozostawania poza służbą. Skarżący we wniosku z dnia (...) października 2009 r. zwrócił się do organu wojskowego o załatwienie spraw związanych z przyznaniem i wypłatą należności finansowych wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty w szczególności: niewypłaconych uposażeń przysługujących za okres od (...) października 2005 r. do dnia (...) sierpnia 2007 r. w wysokości (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia (...) września 2007 r. do dnia zapłaty oraz niewypłaconych odsetek ustawowych od należnych uposażeń wypłaconych ze zwłoką w dniu (...) września 2007 r., obejmujących okres od (...) października 2005 r. do dnia zapłaty. Zarówno z uzasadnienia przedmiotowego wniosku, jak i z uzasadnień zaskarżonych decyzji nie wynika, jakich należności dotyczyło potrącenie, którego zasadność skarżący kwestionuje. Tymczasem ustalenie powyższej kwestii ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, bowiem nie wszystkie świadczenia wypłacone skarżącemu w związku z odejściem ze służby w 2005 r. mogły zostać zaliczone na poczet uposażeń wypłaconych mu z racji stwierdzenia nieważności decyzji z dnia decyzji nr (...) Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia (...) grudnia 2004 r. i w konsekwencji potrąconych z kwoty uposażeń wypłaconych za okres pozostawania poza służbą. Dokonując takiego zaliczenia należy zawsze mieć na uwadze charakter zaliczanych świadczeń. W ocenie Sądu nie budzi zastrzeżeń możliwość zaliczenia na poczet uposażenia świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Charakter tego świadczenia określają przepisy art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 3, 5 i 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, spełniana przez to świadczenie funkcja pozwala je traktować jako surogat uposażenia. Na przeszkodzie do dokonania zaliczenia nie stoi okoliczność, iż świadczenie to było wypłacane przez Wojskowe Biuro Emerytalne – do dnia (...) stycznia 2008 r. organ ten był jedynie płatnikiem tego świadczenia, nie decydował samodzielnie o przyznaniu świadczenia ani o jego wysokości, a podstawą do wypłaty i do ustalenia wysokości świadczenia było zaświadczenie wydane przez dowódcę jednostki, w której żołnierz pełnił ostatnio służbę (art. 96 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 9 ust. 1 pkt 5, ust. 2 pkt 1 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23.02.2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin. Dopuszczalne co do zasady jest także zaliczenie przez organy wojskowe na poczet uposażenia skarżącego, należnego za sporny okres, świadczeń wypłaconych mu w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego i zwolnieniem ze służby w 2005 roku, a obejmujących odprawę, ekwiwalent za niewykorzystany w 2005 r. urlop oraz odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia. Niedopuszczalne byłoby natomiast potrącenie kwot ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za lata 2006-2007. W realiach przedmiotowej sprawy zauważyć należy, iż w związku z ponownym zwolnieniem ze służby w dniu (...) marca 2008 r. na mocy decyzji Kierownika Okręgowych Warsztatów Technicznych Nr (...) z dnia (...) lipca 2008 r. wypłacono skarżącemu odprawę w kwocie (...) zł, ustaloną w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy należną w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej odprawą w wysokości 540% uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. w kwocie (...) zł, a wypłaconą w dniu (...) września 2009 r. odprawą w kwocie (...) zł. Na mocy powyższej decyzji skarżącemu wypłacono także ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, w tym za lata poprzednie, w kwocie (...) zł, stanowiącą różnicę pomiędzy należnym w dniu zwolnienia ekwiwalentem pieniężnym za (...) dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie (...) zł, a wypłaconą w dniu (...) września 2005 r. kwotą (...) zł stanowiącą ekwiwalent za (...) dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. W uzasadnieniu powyższej decyzji podano, iż określając uprawnienia skarżącego do należności pieniężnych z tytułu zwolnienia w dniu (...) marca 2008 r. z zawodowej służby wojskowej należy mieć na względzie uprzednio wypłacone z tego tytułu należności pieniężne, tj. odprawę w kwocie (...) zł oraz ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w kwocie (...) zł, których to kwot skarżący nie zwrócił jak też nie zostały one zaliczone na poczet wypłaconego uposażenia za okres od dnia (...) września 2007 r. do (...) marca 2008 r. W decyzji wskazano, iż ustalenie powyższych kwot nastąpiło po stwierdzeniu, że z dotychczas wypłaconych świadczeń z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie dokonano żadnych potrąceń tych świadczeń ani też nie było zwrotów wypłaconych wcześniej należności. Stwierdzenie to, jak również treść decyzji z dnia (...) lipca 2008 r., przeczą twierdzeniom skarżącego, który do skargi załączył dokumenty na potwierdzenie dokonanych przez organ wojskowy potrąceń (karty nr 21-23 akt sądowych), przeczą również argumentacji przytoczonej w zaskarżonej decyzji. W świetle powyższego wyjaśnienia wymaga, czy z wypłaconego skarżącemu uposażenia za okres pozostawania poza służbą dokonano potrąceń, na poczet jakich należności potrącenia te zaliczono, a także, czy w rezultacie nie doszło do dwukrotnego potrącenia tych samych świadczeń. Rozpatrujące sprawę organy wojskowe kwestii tych nie rozważyły, przedłożone wraz ze skargą akta administracyjne nie zawierają całości dokumentacji istotnej dla oceny wniosku skarżącego, co uzasadnia zarzut wydania zaskarżonej decyzji bez zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz bez ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § kpa. Także uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie spełniają wymogu określonego przepisem art. 107 §3 kpa. Wskazane naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji skutkować musiały uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Skarżący wywodzi i argumentuje, iż organ wojskowy dokonał potrącenia należności z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Stanowiska tego Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela, bowiem w przedmiotowej sprawie przepisy dotyczące potrąceń w ogóle nie miały zastosowania. W sprawie nie dokonano potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego, o czym mowa w art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, choć taka nomenklaturę przyjęto w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji oraz załączone do skargi rozliczenia księgowe. W istocie bowiem w sprawie dokonano skarżącemu wypłaty uposażenia należnego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Stwierdzenie nieważności tego wypowiedzenia spowodowało, że od daty zwolnienia należało się uposażenie, a wobec tego, że skarżącemu zostały wypłacone świadczenia pieniężne związane ze stosunkiem służbowym, a w stosunku do należnego – w rezultacie przywrócenia do służby – uposażenia były one zaniżone, organy dokonały uzupełnienia uposażenia do kwoty według nich należnej. W takiej sytuacji odmowa wyrównania uposażenia, której domagał się skarżący, co do zasady nie naruszała prawa, co do zasady zadośćuczynienie jego żądaniu może spowodować wypłatę uposażenia w wysokości nienależnej, dwukrotnie za to samo. Takie stanowisko znajduje oparcie w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.01.2010 r. I OSK 1019/09, gdzie w analogicznej do niniejszej sprawie wyrażono pogląd zaprezentowany powyżej, który skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela. Dodatkowo wskazać należy na przepis art. 8 Kodeksu pracy w związku z art. 103 ust. 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej, który stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż nikt nie może "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, tj. regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego", (Komentarz do art. 8 Kodeksu pracy, [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r. I PK 171/06, OSNP 2008/3-4/34). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż zgłoszone przez skarżącego żądanie zapłaty może zostać uznane za wykonywanie uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego, o ile prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne wykaże, iż skarżący otrzymał zarówno świadczenia z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej jak i uposażenia za ten sam okres tak, jakby pozostawał w służbie, tj. dwóch świadczeń, które wzajemnie w tym samym okresie się wykluczają.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi oraz zasadności żądania wypłaty odsetek Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę co do zasady zarzutów tych nie podziela. Zdaniem organów obu instancji rozstrzygających w przedmiocie żądania odsetek – odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna. W ocenie Sądu stanowisko to jest trafne i znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2009 r. sygn. akt I OSK 69/09). Formułując jednakże taki pogląd organ wojskowy nie ustalił jednak daty kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności stała się wykonalna, i bez należytego rozeznania sprawy stwierdził, że bez zwłoki wypłacił wszystkie należności. Z nadesłanych akt administracyjnych oraz akt personalnych nie można ustalić kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności stała się ostateczna ponieważ brak w aktach dowodu doręczenia tej decyzji.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci jego rozwiązania, co sprawia, że skarżący przestał być żołnierzem zawodowym i został przeniesiony do rezerwy. Zatem w okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej skarżącemu nie przysługiwało prawo do uposażenia, a więc i nie powstawało roszczenie o jego zapłatę. Ponadto z uwagi na fakt, że w okresie między wydaniem decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego, a stwierdzeniem jej nieważności organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec nie pozostawania w stosunku zawodowej służby wojskowej, nie sposób przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego spowodowało, że powstało co prawda roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jednak nie zaktualizowały się terminy, o których mowa we wspomnianym art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierz zawodowych. Skoro zatem roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 cyt. ustawy za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący nie miał statusu przeniesionego do rezerwy.

Podstawową kwestią do ustalenia przy rozstrzyganiu sprawy w zakresie odsetek jest ustalenie daty wymagalności należności wynikających ze stosunku służbowego. Przy ustalaniu wymagalności należności pomocny będzie art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei ust. 2 wymienionego wyżej artykułu stanowi, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Ponadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy pobierającemu emeryturę nie przysługuje zatem prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej (por. wyroki NSA z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt II SA 3288/08, z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1496/08 i z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05).

Wobec powyższego w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie roszczenie o zaległe uposażenie staje się wymagalne dopiero z chwilą stawienia się żołnierza do służby tzn. w sytuacji gdy żołnierz nie tylko pozostaje w służbie wojskowej, ale również wyraża gotowość do pełnienia tej służby. Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, iż wypłacone należności dotyczą okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu uznać należy, iż wszelkie roszczenia za ten okres stały się wymagalne w dniu, w którym skarżący zgłosił się do służby. To właśnie w tym dniu skarżący winien otrzymać wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszaniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 w sentencji wyroku.

O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z §18 ust. 1 pkt 1a w zw. z §6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji zobligowany jest rozpatrzyć ponownie wniosek strony skarżącej, kierując się wskazaniami wynikającymi z treści niniejszego wyroku. W zakresie merytorycznej oceny żądania zwrotu kwot potrąconych oraz wypłaty odsetek konieczne jest ustalenie, czy w istocie doszło do potrącenia, oraz jakich należności dokonane potrącenie dotyczyło, w tym także, czy było jednorazowe. Ustalenia wymaga data, w jakiej skarżący, po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, stawił się do służby, jak również data, w której skarżącemu wypłacono zaległe uposażenie. Dopiero powyższe ustalenia pozwolą organowi na jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy w niniejszej sprawie żądanie zwrotu potrąconych kwot jest uzasadnione oraz czy wypłata uposażenia za okres pozostawania poza służbą nastąpiła przed dniem ich wymagalności tj. datą stawienia się do służby, czy też już po okresie ich wymagalności, a co z tym idzie na rozstrzygnięcie, czy skarżącemu przysługują odsetki na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

/-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik