Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 47/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie Anna Łukaszewska - Macioch NSA Paweł Miładowski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] W. a Prezydentem Miasta Ś. w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyznania L. B. zasiłku celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Ś. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku L. B. o przyznanie zasiłku celowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] W., reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. [...] W., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie przez sporu o właściwość pomiędzy Ośrodkiem Pomocy Społecznej Dzielnicy W. a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Ś. w sprawie przyznania L. B. zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wniosku podano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś., do którego L. B. zwróciła się o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia, uznał się za niewłaściwy w tej sprawie i postanowieniem z dnia [...] nr [...] powyższe podanie przekazał Ośrodkowi Pomocy Społecznej Dzielnicy W. [...] W..

Wnioskodawca zwrócił przy tym uwagę, że L. B. w okresie od [...] do [...] korzystała z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. [...] W. w formie zasiłku stałego oraz otrzymywała zasiłki celowe w formie rzeczowej i w formie gorącego posiłku. W dniu [...], pisemnie poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy W. [...] W., iż rezygnuje z przyznanej jej pomocy, bowiem z dniem [...] zmienia miejsce zamieszkania. Z dokumentacji przekazanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. wynika, iż L. B. przebywa w Ś. od [...], gdzie wynajmuje mieszkanie na podstawie umowy najmu. Zrezygnowała z usług [...] Kasy Chorych na rzecz [...] Kasy Chorych w celu kontynuowania leczenia w miejscu zamieszkania. Powyższe informacje wskazują, iż potrzeby życiowe L. B. koncentrują się na terenie miasta Ś. Wprawdzie L. B. w okresie od [...] do [...] zameldowana była na pobyt stały w lokalu położonym w W. przy ul. [...], to jednak w tym okresie w ogóle nie przebywała na terenie W.. Skoro wymieniona zajmuje mieszkanie w Ś. na podstawie zawartej umowy najmu, to nie jest osobą bezdomną, gdyż nie spełnia przesłanek przewidzianych w art.6 pkt.8 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W tej sytuacji, zdaniem wnioskodawcy, organem właściwym miejscowo do przyznania L. B. zasiłku celowego jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś., zgodnie z art. 101 ust 1 powołanej ustawy.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. stwierdził, iż w jego ocenie L. B. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, gdyż nie jest zameldowana na pobyt stały w Gminie Miasto Ś. Stosownie do art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z tych względów właściwym do rozpoznania wniosku L. B. jest Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy W. [...] W.

W piśmie z dnia [...] L. B. wyraziła pogląd, że nadal powinna być uznawana za osobę bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, ale wnioskowane przez nią świadczenia powinny być jej przyznawane przez MOPS w Ś., stosownie do art.101 ust.3 cytowanej ustawy. Jednocześnie przyznała, że od [...] zamieszkuje z Ś. Początkowo przebywała w ośrodku readaptacyjnym, a od kilku miesięcy w wynajętym przez siebie lokalu mieszkalnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór w rozpoznawanej sprawie jest sporem negatywnym i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku L. B. o przyznanie jej zasiłku ceowego.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art.101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o takie świadczenie. Powyższa ustawa nie definiuje pojęcia " miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r-Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz.93 ze zm.).Zgodnie z art.25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się przy tym, że miejscem pobytu stałego jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. Czynność zameldowania jedynie potwierdza fakt zamieszkania, nie jest zaś przesłanką, od której uzależnia się zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem.

Natomiast w przypadku osoby bezdomnej, w myśl ust.2 art. 101 ustawy, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Pojęcie osoby bezdomnej zostało określone w art.6 pkt.8 ustawy o pomocy społecznej. W świetle zawartej tam definicji za bezdomnego uważana jest: osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis zawiera dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie posiada stałego miejsca zameldowania oraz jednocześnie nie mieszka w lokalu służącym do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych a także lokalu będącym pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, natomiast drugi-dotyczy sytuacji kiedy osoba nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym a posiada stałe zameldowanie, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Wskazane elementy składające się na każdy z przedstawionych stanów faktycznych muszą zachodzić łącznie.

W rozpoznawanej sprawie żaden z opisanych przypadków nie zachodzi kumulatywnie. L. B. zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym, o jakim mowa w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005r, Nr 31, poz.266 ze zm.). Fakt, iż w lokalu tym nie jest zameldowana nie czyni jej bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt.8 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego też nie może mieć w tej sprawie zastosowania przepis art.101 ust.2 cytowanej ustawy.

W tej sytuacji według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że Ś., w rozumieniu art.25 K.c. spełnia przesłanki miejsca zamieszkania L. B., gdyż w gminie tej obecnie umiejscowione jest centrum życiowej działalności zainteresowanej. Wskazują na to fakty zawarcia przez uczestniczkę postępowania umowy najmu lokalu mieszkalnego, zamieszkania w tym lokalu, a także korzystania w Ś. z opieki lekarskiej. Natomiast deklarowana przez nią chęć otrzymania w W. własnego mieszkania z zasobów komunalnych nie ma w sprawie znaczenia, ponieważ z W. została wymeldowana i od szeregu miesięcy tam już nie przebywa.

Ustalenie miejsca zamieszkania L. B. na terenie Ś. uzasadnia właściwość miejscową Prezydenta Miasta Ś. do rozpoznania wniosku uczestniczki postępowania o przyznanie jej świadczenia ze środków pomocy społecznej, zgodnie z art.101 ust.1 powołanej ustawy.

Dlatego na podstawie art.15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.