Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 699/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2010 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 maja 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił S. G. umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne za okresy: maj, listopad i grudzień 2002 r., od stycznia do grudnia 2003 r., od stycznia do grudnia 2004 r., od stycznia do marca 2005 r. w kwocie 12.643,- zł.

Po rozpoznaniu wniosku S. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 1 września 2009 r. utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia opisanych wyżej należności.

Zobowiązana złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r. (Sygn. akt I SA/Gd 799/09) uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że wierzyciel nie odniósł się do wszystkich argumentów dłużnika, przedłożonych przez niego na poparcie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, w szczególności w zakresie trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, popartej stosowną dokumentacją złożoną przez zobowiązaną.

Decyzją z dnia 9 czerwca 2010 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 25 maja 2009 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie postępowania prowadzonego przez Inspektorat ZUS na podstawie wniosku złożonego w dniu 27 stycznia 2009 r., w zakresie wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę, nie stwierdzono przekazania przez wnioskodawczynię dodatkowych dokumentów dotyczących stanu jej zdrowia. Zakład uwzględnił wcześniejsze dokumenty, złożone w ramach postępowania zakończonego wydaniem w dniu 9 stycznia 2009 r. decyzji w zakresie odmowy umorzenia całości zadłużenia z tytułu składek. Uwzględniono, że skarżąca leczy się kardiologicznie, a w dniu 19 lutego 2008 r. przeszła operację w Akademii Medycznej na otwartym sercu oraz, że ma wszczepiony defibrylator dwukomorowy. Uwzględniono również fakt, co wynika z treści uzasadnienia przywołanej decyzji, że skarżąca ponosi duże wydatki na leczenie oraz zakup niezbędnych lekarstw. Pod uwagę wzięty został również fakt. że decyzją lekarza orzecznika ZUS z dnia 22 lutego 2007 r. skarżąca została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy. W przywołanej decyzji uwzględniono skomplikowaną sytuację materialną, w tym zaciągnięte kredyty.

W decyzji z dnia 25 maja 2009 r. w zakresie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę wskazano, że w sprawie wszczętej na wniosek z dnia 27 stycznia 2009 r., nie przedłożono dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia. Nowa dokumentacja dotycząca stanu zdrowia wnioskodawczyni, w tym informacja, że przebywała w szpitalu z rozpoznaniem przewlekłej niewydolności serca w okresie od 2 września 2009 r. do dnia 16 września 2009 r., została złożona w dniu 29 września 2009 r., a więc po wydaniu decyzji w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w kwocie należnych odsetek za zwłokę.

Mając na uwadze treść uzasadnienia przywołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Inspektorat ZUS pismem z dnia 19 stycznia 2010 r. poinformował skarżącą o możliwości przedstawienia aktualnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, w celu ponownej analizy wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, w kwocie należnych odsetek za zwłokę.

Ustosunkowując się do powyższego, w dniu 2 lutego 2010 r. wnioskodawczyni złożyła w Inspektoracie ZUS pismo wraz z kserokopiami kart informacyjnych leczenia szpitalnego z dnia 18 stycznia 2010 r., z dnia 15 września 2009 r., z dnia 11 marca 2009 r. oraz z dnia 23 lutego 2008 r., pisma z dnia 15 stycznia 2010 r. skierowanego przez J. G. do Banku A S.A., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 23 listopada 2009 r. decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 10 grudnia 2009 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, faktury VAT z dnia 30 października 2009 r., wezwania z dnia 28 grudnia 2009 r. do opłacenia zaległego czynszu najmu lokalu mieszkalnego i rozliczenia salda.

Inspektorat ZUS uzyskał od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej informację, że od dnia 1 sierpnia 2009 r. wnioskodawczyni korzysta z zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie. Jednocześnie poinformowano, że małżonkowie G. są objęci wsparciem społecznym ośrodka w formie pracy socjalnej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że obowiązek rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP i ich terminowego przekazywania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spoczywa wyłącznie na płatniku, który decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej, obowiązany jest zapoznać się z całokształtem przepisów w tym zakresie.

W przypadku zaniechania powyższego obowiązku, należne są odsetki za zwłokę obliczane zgodnie z ustawą ordynacja podatkowa, dochodzone obowiązkowo wraz z należnościami głównymi. W ocenie organu zasadniczym obowiązkiem wierzyciela, tutaj Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jest dogłębna analiza stanu majątkowego dłużnika oraz zbadanie, czy w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności zobowiązań, zgodnie z postanowieniami art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), przy uwzględnieniu okresu, w którym możliwe jest dochodzenie zaległości wobec płatnika.

Ustawodawca wprowadził dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek, dając tym samym prawo dochodzenia należności składkowych w całym tym okresie, bowiem obowiązkiem ustawowym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wykorzystanie wszystkich instrumentów prawnych z zakresu przymusowego dochodzenia zaległych należności składowych.

W myśl art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi wyłącznie w przypadkach wymienionych w ustawie, tj. gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60),

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z postanowieniami § 6.3 i 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 78, poz. 465), wpłaty składek na ubezpieczenia, dokonane przez płatnika po terminie określonym w ustawie, powinny obejmować również odsetki za zwłokę. Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje rzeczywiście możliwość umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, do czego upoważnia art. 28 ust. 3 a i 3 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia.

W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 - 3, wydanego na podstawie art. 3 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141. poz. 1365), Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności.

Zadaniem ZUS jest określenie, czy zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa powyżej. Jednak nawet stwierdzenie zaistnienia określonych w powyższym rozporządzeniu sytuacji, nie obliguje ZUS do umarzania należności, lecz stanowi jego uprawnienie. Decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności składkowych oparta jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia okoliczności, określonych w art. 28 tej ustawy, oraz wydanego na mocy delegacji ustawowej Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek.

ZUS uwzględnił skomplikowaną sytuację zdrowotną i dochodową wnioskodawczyni oraz fakt, że wskazane w rozporządzeniu przesłanki zostały spełnione, jednakże skorzystał z prawa odmowy umorzenia, z uwagi na odległy termin przedawnienia dochodzonych należności z tytułu składek, albowiem ustawowym i statutowym obowiązkiem ZUS jest realizacja przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym realizacja obowiązku płatników w zakresie terminowego opłacania składek na poszczególne fundusze.

Pismem z dnia 29 czerwca 2010 r. S. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W ocenie skarżącej decyzja o odmowie umorzenia zaległości z tytułu nieuregulowanych składek jest dla niej krzywdząca. Skarżąca od 2005 r. nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na zły stan zdrowia. Skarżąca wskazała, że często przebywa w szpitalu oraz orzeczono wobec niej znaczny stopień niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w ordynacji podatkowej.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Skarga S. G. nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 83 ust. 1. ustawy o systemie świadczeń społecznych, ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:

1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;

2) przebiegu ubezpieczeń;

3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;

3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru,

a także umarzania należności z tytułu tych składek;

4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;

5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Do kompetencji sądu administracyjnego, ustawodawca przekazał jedynie sprawy wymienione w art. 83 ust. 4 w/w ustawy, tj. rozpoznawanie skarg na decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W pozostałych sprawach zgodnie z art. 83 ust .2 ustawy - właściwy jest sąd cywilny.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznając swoją kompetencję do rozpoznania mniejszej sprawy wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca skarżącej umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; tak też R. Mastalski [w:] B. Adamiak et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 308). Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Skoro zatem Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony, ani do oceny słuszności, ani celowości zaskarżonej decyzji.

Jeżeli więc organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem.

Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Jakkolwiek sytuacja skarżącej zobowiązanej do zapłaty znacznych kwot zaległych składek jest trudna, to jednak jak wynika z akt sprawy skarżąca uzyskuje świadczenia, które mogą stanowić źródło zaspokojenia powstałych zaległości. Nadal istnieją więc potencjalne możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia. Prawidłowo więc zostało w sprawie ocenione, że w świetle brzmienia art. 28 u.s.u.s. nie zaistniał stan całkowitej nieściągalności, który mógłby uzasadniać umorzenie zaległości. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że konstrukcja unormowania zawartego w art. 28 u.s.u.s. daje organowi administracyjnemu prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, nie obligując jednak Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania takiego rozstrzygnięcia.

Pomimo braku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności ustawodawca przewidział możliwość umarzania zaległości w uzasadnionych przypadkach, w odniesieniu do ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Poszczególne przesłanki umorzenia z tej przyczyny określone zostały w § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym miejscu należy podkreślić, że przywołany wyżej przepis Rozporządzenia daje organowi administracyjnemu - podobnie jak w przypadku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności o jakiej mowa w art. 28 u.s.u.s., możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości. To w gestii uznania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostaje więc, czy przy zaistniałym stanie faktycznym za zasadne uzna umorzenie należnych świadczeń.

Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy, a zebrany materiał dowodowy ocenił w sposób wyczerpujący. Na tej podstawie organ, w ramach przysługującego mu uprawnienia doszedł do przekonania, że jakkolwiek sytuacja materialno bytowa skarżącej jest trudna, to jednak nie uniemożliwia ona spłaty zobowiązań, a tym samym nie zaistniały przesłanki do umorzenia o jakich mowa w § 3 Rozporządzenia.

Zważyć należy, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania należności a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowany nie wykazał, to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Reasumując należy wskazać, że sytuacja finansowa skarżącej została w rozpoznawanej sprawie oceniona należycie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie organ ten nie stwierdzając zaistnienia przesłanek o jakich mowa w art. 28 u.s.u.s. oraz zawartych w Rozporządzeniu nie mógł w świetle obowiązujących przepisów prawa umorzyć zaległości.

Niezależnie od powyższego przypomnieć należy, że każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 28 u.s.u.s., bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podejmując decyzję nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja nie narusza wskazanego w skardze przepisu prawa materialnego (art. 28 u.s.u.s.).

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.