Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1544/97
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1999-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: Ratio legis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ dopuszczającego wywłaszczenie na żądanie właściciela całej nieruchomości, gdy w wyniku wywłaszczenia część pozostawiona właścicielowi nie nadaje się do racjonalnego wykorzystania oznacza, że wyłączone jest stosowanie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ w odniesieniu do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie nastąpiły także przesłanki zwrotu innej części nieruchomości.

TEZY

Ratio legis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ dopuszczającego wywłaszczenie na żądanie właściciela całej nieruchomości, gdy w wyniku wywłaszczenia część pozostawiona właścicielowi nie nadaje się do racjonalnego wykorzystania oznacza, że wyłączone jest stosowanie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ w odniesieniu do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie nastąpiły także przesłanki zwrotu innej części nieruchomości.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie zwrotu nieruchomości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 września 1997 r. Wojewoda Rz. działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./ oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta i Gminy R. od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia 27 maja 1997 r. (...) dotyczącej zwrotu na rzecz Jerzego B. działek nr 829/14, 829/15 i 829/22 położonych w R., stanowiących własność Miasta i Gminy R. i stosownego rozliczenia oraz umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości na rzecz Zofii B.:

- utrzymał w mocy wymienioną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości na rzecz Zofii B.,

- uchylił wymienioną decyzję w pozostałej części i odmówił zwrotu na rzecz Jana B. działek nr 829/14, 829/15 i 829/22 położonych w R..

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, Zofia B. i Jerzy B. złożyli do Urzędu Rejonowego w R. łączny wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położonych w R., nie wykorzystanych pod budowę drogi oznaczonych obecnie jako działki o nr 829/15, 829/14 i część 829/13.

Kierownik Urzędu Rejonowego w R. decyzją z dnia 21 listopada 1996 r. (...) umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie uzasadniając, że art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania ponieważ wnioskowane do zwrotu działki nie zostały wywłaszczone lecz zbyte na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej.

Wojewoda Rz. po rozpatrzeniu odwołania Jerzego B. uchylił decyzję z dnia 21 listopada 1996 r. i sprawę o zwrot nieruchomości przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik Urzędu Rejonowego na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. umorzył postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości w odniesieniu do Zofii B. oraz orzekł o zwrocie na rzecz Jerzego B. działek nr 829/14, 829/15 i 829/22 powstałej z podziału działki nr 829/13, wszystkie stanowiące własność Miasta i Gminy R. i o stosownym rozliczeniu.

Umorzenie postępowania organ uzasadnił tym, że pełnomocnik Zofii B. - Beata K. oświadczyła, że nie żąda zwrotu nieruchomości na jej rzecz lecz popiera wniosek Jerzego B..

Orzekając o zwrocie nieruchomości organ I instancji stwierdził, że w rozumieniu art. 69 cyt. ustawy za nieruchomość wywłaszczoną należy uważać również nieruchomość zbytą przez właściciela na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie umowy przewidzianej w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. Określona przez wnioskodawcę nieruchomość nie została wykorzystana pod budowę ulicy czyli na cel w jakim została pozyskana na rzecz Skarbu Państwa i jest na ten cel zbędna, a zatem zgodnie z art. 69 ust. 1 cyt. ustawy podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela za stosownym rozliczeniem.

Od powyższej decyzji organu I instancji, wniósł odwołanie Burmistrz Miasta i Gminy R. zarzucając, że przedmiotowe działki znajdowały się poza obszarem wnioskowanym do wywłaszczenia i zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa w drodze dobrowolnej umowy notarialnej, a cel określony w akcie notarialnym jako realizacja narodowych planów gospodarczych jest sukcesywnie realizowany.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda Rz. stwierdził, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego prawnego następcy na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Za nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisu oznaczonego obecnie jako art. 69 ust. 1 powołanej ustawy należy uważać również nieruchomość zbytą na podstawie umowy przewidzianej w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Grunt, o którego zwrot zabiega Jerzy B. pochodzi z dawnej działki 829/2 o pow. 1.150 m2 stanowiącej własność Zofii B., a następnie na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia 26 września 1974 r. (...) - Jerzego B..

Okręgowa Dyrekcja Inwestycji Miejskich w D. pismem z dnia 25 sierpnia 1974 r. (...) zawiadomiła Zofię B. /ówczesnego właściciela hipotecznego/, że między innymi część działki 829/2 wynosząca 97 m2 jest niezbędna do realizacji narodowych planów gospodarczych, czego dowodem jest uzyskanie na ten teren decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rz. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 16 lipca 1971 r. (...) zatwierdzającej plan realizacyjny ulicy K. w R., proponując odsprzedanie tego gruntu na rzecz Skarbu Państwa w drodze dobrowolnej umowy notarialnej za oferowaną w tym piśmie cenę.

Zofia B. pismem z dnia 26 września 1974 r. oświadczyła, że zgadza się na odsprzedanie gruntu pod warunkiem, że zostanie odkupiona całość parcel, ponieważ pas drogowy będzie przebiegał przez środek jej pola i pozostałe skrawki nie nadają się do zagospodarowania, zwłaszcza, że w związku z inwestycją rozbiórce ulegnie jej dotychczasowy budynek i zamieszka w bloku.

Dodała również, że parcelę "nr 229/2 i część parceli 222/1" przekazała synowi i należy to uwzględnić w umowie notarialnej.

Na wniosek WDIM z dnia 30 listopada 1974 r. Naczelnik Powiatu w R. wszczął postępowanie wywłaszczeniowe m.in. w odniesieniu do cz. dz. 2348 o powierzchni 97 m2 powstałej z podziału działki 829/2 o pow. 1.150 m2 stanowiącej własność Zofii B. i po przeprowadzeniu rozprawy wydał decyzję z dnia 17 maja 1975 r. (...) o wywłaszczeniu m.in. 97 m2 z działki nr 829/2 i o odszkodowaniu.

W dniu 12 czerwca 1975 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w R. został zawarty akt notarialny Rep. A 1146/1975 r. w którym m.in. Jerzy B. sprzedał Skarbowi Państwa całe działki 829/2 i 822/1 0 łącznej powierzchni 2945 m2 wraz ze składnikami, jako niezbędne do realizacji narodowych planów gospodarczych.

Pismem z dnia 26 czerwca 1975 r. ODIM wystąpił do organu o nadanie wymienionej decyzji wywłaszczeniowej klauzuli prawomocności z wyjątkiem pozycji obejmujących wnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości, które zostały wykupione wspomnianym aktem notarialnym.

Z analizy dokumentacji wywłaszczeniowej wynika, że plan realizacyjny budowy ulicy K. w R. zatwierdzony decyzją Prezydium WRN w Rz. z dnia 16 lipca 1971 r., której ważność przedłużono decyzją z dnia 13 września 1974 r. (...) Urzędu Powiatowego w R. obejmował tylko nieznaczną część działki 829/2 o pow. 1.192 m2 wynoszącą 97 m2.

Sprzedaż przez J. B. Skarbowi Państwa umową notarialną również pozostałej części działki nr 829/2 była wolą właściciela.

Organ nie dał wiary wyjaśnieniom J. B. złożonym do protokołu w Urzędzie Rejonowym w R., iż po otrzymaniu AWZ jego rola sprowadziła się do podpisania sporządzonego aktu notarialnego, co uczynił pod groźbą wywłaszczenia nie wiedząc, że planem budowy drogi objęte jest tylko 97 m2 z działki 829/2, ponieważ jest to mało prawdopodobne, a gdyby nawet tak było, to może on w drodze cywilnoprawnej kwestionować ważność zawartej umowy notarialnej.

Art. 69 ust. 1 powołanej ustawy dopuszcza zwrot tylko takiej wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie. Zbędność nieruchomości występuje wówczas, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub gdy nieruchomość w rzeczywistości została wykorzystana na inne cele, niż określone w decyzji wywłaszczeniowej.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że część działki 829/20 pow. 97 m2 objęta decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy drogi została na ten cel wykorzystana. Pozostała część tej działki znajdowała się poza granicami wymienionej decyzji i nigdy nie była potrzebna pod budowę drogi, a jej nabycie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło zgodnie z wolą właściciela wyrażoną w akcie notarialnym.

Wniosek o zwrot tej części nieruchomości nie może być uwzględniony z powodu braku przesłanek określonych w art. 69 ust. 1 ustawy. Nie można obecnie oceniać zbędności tej części nieruchomości pod budowę drogi, skoro już w chwili wykupu, na ten cel nie była potrzebna.

Pogląd taki jest zbieżny z poglądem zaprezentowanym przez NSA w wyroku z dnia 1 kwietnia 1996 r. IV SA 1626/94 /ONSA 1997 Nr 1 poz. 42/.

Beata K. - pełnomocnik Zofii B. oświadczyła, że nie wnosi o zwrot przedmiotowego gruntu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewoda Rz. orzekł jak w decyzji.

Powyższą decyzję zaskarżył Jerzy B. wnosząc o jej uchylenie w punkcie 2.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Przedmiotem wniosku był m.in. zwrot całej działki nr 829/13. W toku postępowania administracyjnego skarżący został poinformowany, że nie może ubiegać się o zwrot całej tej działki, gdyż została wykorzystana przez Gminę na plac targowy, możliwa do zwrotu jest jedynie część tej działki oznaczonej jako działka nr 829/22.

W decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego nie orzeczono o pozostałej części działki nr 829/13, dlatego decyzja nie mogła być w tej części zaskarżona.

Organ odwoławczy nie dając wiary zeznaniom skarżącego powołał się na ich małe prawdopodobieństwo, przyznając w ten sposób, że prawdziwość ich jest możliwa.

Nieruchomości zbyte umową notarialną nie zostały zbyte w warunkach swobody i dobrowolności. Umowa notarialna była umową określoną w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.. o czym świadczy powoływanie się przez pełnomocnika ODIM na decyzję o lokalizacji, a także stwierdzenie, że wszystkie nabyte nieruchomości są niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Z treści umowy notarialnej wynika, że nieruchomość była niezbędna dla realizacji planów gospodarczych /par. 11/. Przy wykładni art. 69 ust. 1 ustawy należy mieć na uwadze, że ma on funkcję gwarancyjną. Zabezpiecza obywatelowi prawo zwrotu jego własności w przypadku nadużycia ze strony Państwa. Takim nadużyciem jest wywłaszczenie ze zbędnego powodu, ale trzeba też przyjąć, że wywłaszczenie bez powodu od początku nie może być traktowane inaczej. Jeżeli należy zwracać nieruchomości, które stały się zbędne, to tym bardziej winny być zwrócone nieruchomości od początku zbędne dla celów wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Rzeszowski wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zbliżone do tych, które podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi Wojewoda podał, że z treści wniosku J. B. i Z. B. wynika, że żądanie zwrotu dotyczy działek 829/15, 829/14 i części działki 829/13. W trakcie rozprawy administracyjnej Jerzy B. uściślił treść wniosku i określił granicę części działki 829/13 jako grunt znajdujący się pomiędzy działką 829/15, a przedłużeniem ogrodzenia działki 829/14 w kierunku południowym. Żądanie zwrotu części działki 829/13 potwierdza też treść protokołu z rozprawy administracyjnej w dniu 4 marca 1997 r. Niesłusznym jest zarzut, iż Wojewoda bezzasadnie nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że podpisując akt notarialny zbycia nieruchomości uczynił to pod groźbą wywłaszczenia i zupełnie nie był zorientowany w stanie sprawy, a zwłaszcza nie wiedział, że z działki 829/2 o pow. 1.192 m2 tylko 97 m2 jest niezbędne pod budowę drogi. Swoją ocenę oparł Wojewoda na materiale dowodowym, który wskazuje, że plan realizacyjny budowy drogi obejmował tylko 97 m2 i o wywłaszczenie takiej powierzchni wnioskował WDIM, zaś pozostałą powierzchnią z działki 829/2 wnioskodawca nie był zainteresowany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz. U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z przepisu tego wnika, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest dopuszczalny wówczas, gdy stała się ona zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie. Ze zbędnością nieruchomości mamy do czynienia wówczas, gdy cel jej wywłaszczenia nie został zrealizowany lub gdy nieruchomość w rzeczywistości została wykorzystana na inne cele, niż określone w decyzji wywłaszczeniowej.

W przedmiotowej sprawie oczywistym jest, że decyzją z dnia 17 maja 1975 r. (...) wydaną na podstawie art. 1, 3, 7, 8, 14, 21, 22, 30 i 31 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą część działki nr 2348 o pow. 97 m2 powstałej z podziału działki 829/2 o pow. 1.150 m2 oraz część działki 2348 o pow. 2.621 m2 powstałej z podziału działki 822 o pow. 4.802 m2, a także działkę 822/2 o pow. 102 m2 powstałej z działki nr 822 o pow. 4.802 m2.

Adresatem powyższe decyzji była Zofia B.

Wskazaną wyżej część działki 829/2 o pow. 97 m2 została wywłaszczona w związku z uzyskaniem dla tego terenu decyzji Prezydium WRN w Rz. WBUiA z dnia 16 lipca 1971 r. (...) zatwierdzającej plan realizacyjny wykonania ulicy K. w R.

Z porównania dat wydania decyzji wywłaszczeniowej, która stała się ostateczna z dniem 15 lipca 1975 r. i nabycia własności przedmiotowych działek przez Jerzego B. decyzją, która stała się ostateczna z dniem 14 października 1974 r. z tym, że własność działek nabył z mocy prawa z dniem 4 listopada 1971 r. wynika, że decyzja wywłaszczeniowa nie została skierowana do osoby, która była właścicielem przedmiotowych działek, dlatego nie mogła wywołać skutków prawnych w stosunku do Jerzego B.

Aktem notarialnym z dnia 12 czerwca 1975 r. Rep. A nr 1146/75 sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w R. Jerzy B. zbył Skarbowi Państwa całość działki 829/2 i 822/1 0 łącznej powierzchni 2.945 m2.

W takiej sytuacji kierując się treścią wskazanego wyżej aktu notarialnego należy przyjąć, że skarżący zbył całą nieruchomość 829/2 Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Objęcie zakresem działania art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ czynności prawnej dokonanej na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. wynika z występującego w wypadkach przewidzianych w tym przepisie zagrożenia w postaci wywłaszczenia w drodze postępowania administracyjnego, a także ze swoistej treści umów zawieranych na tej podstawie, które - gdy idzie o warunki przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa - nie była ustalana swobodnie przez strony, lecz w dużej mierze była zbliżona do warunków, na jakich wywłaszczano w drodze postępowania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie możemy jednak mówić o zagrożeniach wskazanych w powyższym akapicie jedynie co do części działki nr 829/2 o pow. 97 m2, tej części, która była objęta nieskuteczną wobec skarżącego decyzja wywłaszczeniową. Umowa notarialna co do sprzedaży działki nr 829/2 w pozostałej części miała pełne cechy dobrowolności i wynikała z tego, że w oczach skarżącego pozostała część działki nie nadawała się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe, dlatego nie można do tej części działki samoistnie wywodzić skutków prawnych uregulowania przepisu art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Poza sporem pozostaje, że określona w decyzji wywłaszczeniowej, a sprzedana w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej część działki 829/2 o pow. 97 m2 została wykorzystana zgodnie z celem dla jakiego została nabyta. Pozostała natomiast część dawnej działki 829/2 stanowiącej obecnie działki nr 829/14, 829/15 i część działki 829/13, o których zwrot ubiega się obecnie Jerzy B. znajdowały się poza granicami planu realizacyjnego wykonania ulicy K. w R., a nabyte zostały na wniosek Zofii B. /poprzednika prawnego skarżącego/ zgłoszony w trybie art. 5 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jako nie nadające się do zagospodarowania przez nią na cele dotychczasowe i zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że stanowisko takie prezentował również skarżący.

Mając na uwadze takie ustalenia należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Wojewodę Rz., że wniosek J. B. o zwrot nieruchomości stanowiących obecnie działki 829/14, 829/15 i częściowo 829/13, nabytych przez Skarb Państwa, nie mógł być uwzględniony z powodu braku przesłanek określonych w przepisie art. 69 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Nabycie tej części gruntu nastąpiło na żądanie Zofii B., za akceptacją skarżącego więc już w dniu nabycia ta część gruntu, nie była potrzebna Skarbowi Państwa pod przyszłą realizację inwestycji. Źródło wiedzy skarżącego, co do zakresu potrzeb Skarbu Państwa pod realizacje planowanej inwestycji wskaże Sąd w dalszej części uzasadnienia.

Dokonany tryb nabycia wywołał dla tej części nieruchomości konsekwencje prawne w postaci zawężenia możliwości ich zwrotu, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także części nieruchomości nabytej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Ratio legis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości dopuszczającego wywłaszczenie na żądanie właściciela całej nieruchomości, gdy w wyniku wywłaszczenia część pozostawiona właścicielowi nie nadaje się do racjonalnego wykorzystania, oznacza, że wyłączone jest stosowanie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w odniesieniu do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie nastąpiły także przesłanki zwrotu innej części nieruchomości. Przepis ten należy przez analogię stosować również do nabycia nieruchomości w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego podniesionych w skardze stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione. Wniosek o zwrot nieruchomości w zakresie dotyczącym części działki nr 829/13 został sformułowany przez J. B. najpierw we wniosku z dnia 30 października 1996 r. /k-85 akt administracyjnych/, a następnie został sprecyzowany do protokołu rozprawy administracyjnej w dniu 17 stycznia 1997 r. /k-43 akt organu administracji/. Kierując się żądaniem skarżącego zaprojektowano podział działki 829/13 na działki 829/21 i 829/22, z których działka 829/22 jest przedmiotem żądania J. B. i o tej właśnie działce rozstrzygały organy obu instancji. Odmienne twierdzenia skarżącego co do zakresu jego żądania nie znajdują odzwierciedlenia w materiale znajdującym się w aktach sprawy.

Chybionym jest także zarzut, co do wadliwej oceny zeznań skarżącego w przedmiocie jego wiedzy o zakresie wywłaszczenia działki nr 829/2. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym, co do przedmiotowej działki. Zarówno z wniosku o uwłaszczenie go przedmiotowymi działkami /k-78 akt administracyjnych/, jak i z protokołu ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych J. B. /k-77 akt/ wynika, że skarżący wiedział, że postępowanie wywłaszczeniowe toczy się co do części przedmiotowych działek, a tym samym Skarb Państwa był zainteresowany zakupem części działki 829/2 i nawet jeżeli nie wiedział od swojej matki o zakresie tych potrzeb, jego rolą jako właściciela było sprawdzenie tego zakresu. W sytuacji takiej powoływanie się skarżącego na oświadczenia pełnomocnika ODIM odnośnie decyzji o lokalizacji inwestycji czy stwierdzenie, że wszystkie nabyte przez niego nieruchomości są niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie może być skuteczne wobec odmiennych treści wskazanych wyżej ustaleń mających odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy.

W takiej sytuacji bezprzedmiotowym było przesłuchiwanie Zofii B., skoro oczywistym jest, że skarżący wiedział, że postępowanie wywłaszczeniowe dotyczy jedynie części przedmiotowej działki.

Z zarzutami odnośnie braku swobody i dobrowolności przy zawieraniu umowy może się skarżący udać na drogę stosownego postępowania przed sądem powszechnym.

Do pozostałych zarzutów skargi ustosunkował się Sąd we wcześniejszej części uzasadnienia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego skarga - jako bezzasadna - w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uległa oddaleniu.