Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 115/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Zborzyński Sędziowie NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Asesor sądowy Marzena Łozowska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Zamojska – Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2002 I. uchyla zaskarżoną decyzję II. przyznaje pełnomocnikowi P. M. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu kwotę 292,80 zł brutto (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] o nr [...], którą uchylono w całości decyzję Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia [...] oraz odmówiono uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 3.531,80 zł.

Pan J. B. złożył w Urzędzie Miasta Kędzierzyn - Koźle wykaz nieruchomości, sporządzony w dniu 10 lutego 1998 r., w którym wykazał do opodatkowania położone przy ul. [...] w K., budynki (inne niż garaż wolnostojący, budynki gospodarcze, czy też budynki wolnostojące związane z działalnością gospodarczą) o pow. 423,20 m kw. oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. 2.351 m kw.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Kędzierzyn -Koźle ustalił podatnikowi podatek od nieruchomości na 2002 r. w kwocie 3.531,80 zł, przyjmując do opodatkowania - zgodnie z wykazem nieruchomości - budynki pozostałe o pow. 423,20 m kw. i grunty pod działalność gospodarczą o pow. 2.351 m kw. Zastosowane zostały stawki podatku wynikające z uchwały Rady Miejskiej Kędzierzyna - Koźla z dnia 29.11.2001 r. nr XLVI/563/2001 w sprawie określenia wysokości stawek oraz zwolnień z podatku od nieruchomości. Decyzja ta stała się prawomocna.

Pismem z dnia 25 lutego 2002 r. podatnik wniósł zastrzeżenia do wystawionego tytułu wykonawczego, w którym podniósł w szczególności, że budynek przy ul. [...] w K. w części uległ zawaleniu i nie jest tam prowadzona działalność gospodarcza. W dnia 12 listopada 2002 r. podatnik złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] począwszy od 1994 r., podnosząc okoliczności związane z niewykorzystywaniem wymienionego obiektu do prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obiekt jest zdewastowany i wymagaj kapitalnego remontu a nadto występują ograniczenia w dysponowaniu tą nieruchomością. Pismem z dnia 23 grudnia 2002 r. podatnik wyjaśnił, że wniosek dotyczy wszystkich decyzji wystawionych w okresie od 1995 r. do 2002 r. i ustalenia nowej stawki dla budynku, jako budynku gospodarczego, gdyż od 1995 r. pełni on tylko rolę magazynu maszyn.

W dniu 6 stycznia 2003 r. Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla wydał postanowienie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002r., przy czym wskazał, że następuje ono z urzędu.

Dnia 10 kwietnia 2003 r. Prezydent Miasta Kędzierzyna - Koźla wydał, w oparciu o art. 240 § l pkt 5 i art. 245 § l pkt l Ordynacji podatkowej, decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] za 2002 r. w kwocie 3.531,80 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że według jego ustaleń, podjętych w dniu 15.10.2002 r. w toku oględzin ww. nieruchomości, przedmiotowy budynek znajduje się w złym stanie technicznym, ale spełnia wymogi budynku w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (posiada ściany oraz pokrycie dachowe). Nadto organ I instancji wyjaśnił, że wymiar podatku został dokonany w oparciu o wykaz nieruchomości złożony przez podatnika w dniu 10.02.1998 r., w którym wykazano "inne budynki" (pow. 423,20 m kw.) oraz grunty związane z działalnością gospodarczą (pow. 2.351 m kw.). Budynek został opodatkowany stawką przewidzianą dla budynków pozostałych. Nie ma natomiast podstaw dla zastosowania niższej stawki, przewidzianej dla budynków gospodarczych, gdyż budynek nie jest wykorzystywany na potrzeby bytowe.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania wniesionego przez podatnika do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, które decyzją z dnia 22.07.2003 r. nr [...] uchyliło kwestionowaną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powody takiego rozstrzygnięcia miały charakter formalny związany z brakiem ustaleń faktycznych dotyczących przesłanki wznowienia określonej w art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Decyzją z dnia [...] o nr. [...] Prezydent Miasta Kędzierzyna - Koźla, działając m.in. w oparciu o art. 240 § l pkt 5 i art. 245 § l pkt l Ordynacji podatkowej, uchylił decyzję własną z dnia [...] o nr [...] ustalającą wysokość podatku od nieruchomości za 2002r. w kwocie 3.531,80 zł i orzekł o ustaleniu wysokości podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 2.426,80 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, gdyż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne nie znane organowi podatkowemu przy ustaleniu wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 r. mające wpływ na opodatkowanie gruntów. Organ I instancji wskazał, że z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wynikało, iż od 1993 r. Pan J. B. prowadził działalność w ramach Zakładu Odzieżowego A, przy czym jako miejsce wykonywania działalności wskazał m.in. nieruchomość położoną +w K. przy ul. [...]. Decyzją Urzędu Miasta w Kędzierzynie - Koźlu, Wydziału Rozwoju Gospodarczego nr [...] postanowiono wykreślić z dniem 27.01.1998 r. z ewidencji gospodarczej wcześniejszy wpis dokonany w dniu 9.02.1993 r. W następstwie powyższego organ dokonał zmiany wymiaru podatku od nieruchomości i opodatkował przedmiotowe w sprawie grunty stawką dla gruntów pozostałych. Budynki opodatkowano, tak jak poprzednio, stawką dla budynków pozostałych. Jednocześnie organ wyjaśnił, w nawiązaniu do wniosku strony, iż przedmiotowy budynek został opodatkowany jako budynek pozostały, do których zalicza się również wiaty. Brak natomiast podstaw do zastosowania stawki przewidzianej dla budynków gospodarczych, gdyż sposób jego użytkowania (przechowywanie maszyn i urządzeń służących niegdyś do prowadzenia działalności gospodarczej - zakładu odzieżowego) nie pozwala na uznanie, iż jest on wykorzystywany jako budynek gospodarczy zajęty na potrzeby bytowe (przechowywanie opału, narzędzi domowych lub ogrodniczych, płodów rolnych, stodoły, kurniki, chlewy, stajnie, obory).

Od powyższej decyzji odwołał się, w terminie ustawowym, Pan J. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie podatnika, nie uzyskał odpowiedzi na pytanie jakie nowe okoliczności wpłynęły na zmianę wysokości podatku od nieruchomości. Nadto nie zgadza się z oceną, że zapis aktu notarialnego dotyczącego nabycia przedmiotowej nieruchomości, w którym wskazano, iż budynek przy ul. [...] ma charakter gospodarczy, nie wiąże organu podatkowego. Pan J. B. podnosi, iż od 1995 r. prowadził z Urzędem Miasta korespondencję dotyczącą odpowiedniego zakwalifikowania do opodatkowania obiektów nabytych od Zakładów B oraz dotyczących umorzenia zaległości za lata 1998 -2002, do których organ się nie odniósł w kwestionowanej decyzji.

Pismem z dnia 11.12.2003 r. Pan J. B. uzupełnił odwołanie podnosząc w szczególności, iż w sprawozdaniu nadesłanym do organu odwoławczego Prezydent Kędzierzyna - Koźla nie przedstawił korespondencji dotyczącej kwalifikacji obiektu i wysokości podatku. Tymczasem podatnik przedstawiał dowód, że zakończył działalność gospodarczą w 1995r. W tym samym roku wymeldował się z K. W pozostałym zakresie strona podtrzymała dotychczasową argumentację w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie w pierwszej kolejności zauważyło, iż wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości nastąpiło na wniosek podatnika na mocy postanowienia z dnia 6 stycznia 2003 r. nr [...], organ zaś wskazał, że podjął działanie w tym zakresie z urzędu. Niezależnie jednak od takiego określenia charakteru postępowania w decyzji, kończącej to postępowanie, z dnia [...], organ I instancji odniósł się do argumentacji Pana J. B. podnoszonej we wniosku w sprawie wznowienia postępowania, dotyczącej opodatkowania budynku położonego na działce przy ul. [...]. Nadto zbadał i ocenił, aczkolwiek odmiennie co do okresu, podnoszone przez stronę w piśmie z dnia 12.11.2002 r. okoliczności dotyczące zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Podatnik wskazywał na zaprzestanie prowadzenia działalności na przedmiotowej nieruchomości od 1994 r., podczas gdy organ uznał ten argument od 27 stycznia 1998 r., w tym za cały 2002 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż dowód w postaci decyzji z dnia 2 lutego 1998 r. nr rej. [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kędzierzyna - Koźla, o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 27 stycznia 1998 r. wpisu dokonanego w dniu 9.02.1993 r. pod nr [...], jak też okoliczność z niego wynikająca dotycząca zaprzestania prowadzenia przez Pana J. B. działalności gospodarczej na przedmiotowej w sprawie nieruchomości, były znane Prezydentowi Miasta Kędzierzyna – Koźla i to niezależnie od faktu, iż wymienionymi sprawami zajmowały się odrębne Wydziały Urzędu Miasta w Kędzierzynie - Koźlu: Wydział Rozwoju Gospodarczego i Wydział Finansowy, nie zmienia to faktu, iż organem w tych sprawach pozostawał Prezydent Miasta Kędzierzyna - Koźla, pełniący jednocześnie funkcje organu podatkowego (art. 13 § l pkt 1 Ordynacji podatkowej, w okresie 1.01.1999 - 26.10.2002 r. jako przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego - art. 26 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w brzmieniu obowiązującym w tym okresie) oraz organu ewidencyjnego (art. 14 ust. l ustawy o działalności gospodarczej w zw. z art. 3 pkt 21 ustawy z dnia 17.05.1990 r. o podziale zadań kompetencyjnych (...), art. 7b ustawy - Prawo działalności gospodarczej).

Zatem Prezydent Miasta Kędzierzyna – Koźla był w posiadaniu dowodu, co powoduje, że nie można go obecnie uznać za nowy, nieznany temu organowi. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego potwierdza to utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności wyrok NSA z dnia 9.04.2001 r. sygn. akt_V_SA 1831/00, w myśl którego "Nowe dowody to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował (obojętnie z jakich przyczyn). Jeżeli jednak dowody te były, a organ orzekający ich nie zbadał, to nie można takich dowodów w postępowaniu wznowieniowym uważać za nowe, choćby organ w postępowaniu poprzednim z dowodami tymi się nie zapoznał albo niewłaściwie je ocenił".

W tym stanie rzeczy skoro w sprawie nie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej to brak było podstaw do uchylenia decyzji "dotychczasowej" z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 r. i orzeczenia w to miejsce o ustaleniu wysokości podatku od nieruchomości w innej wysokości. Z tych przyczyn należało zaskarżoną decyzję organu I instancji uchylić w całości i orzec jak w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekając w sprawie naruszono co prawda zasadę niepogarszania sytuacji podatnika, gdyż uchylono decyzję ustalającą wysokość podatku od nieruchomości w kwocie niższej i orzeczono o pozostawieniu w obrocie prawnym decyzji nakładającej na podatnika zobowiązanie w kwocie wyższej, to działanie to pozostaje w zgodzie z art. 234 Ordynacji podatkowej.

Przepis ten stanowi bowiem, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny tak jak właśnie brak przesłanki do wznowienia postępowania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuca decyzji obrazę przepisu 234 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji na niekorzyść podatnika. Zwraca się do Sądu o wydanie wyroku zwalniającego z zapłaty spornego podatku a to ze względu na zły stan zdrowia, brak środków płatniczych, pozostająca na jego utrzymaniu chorą żonę oraz dwoje uczących się dzieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wnosiło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd dopatrzył się w sprawie okoliczności, które musiały powodować wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego choć przesłanki rodzące ten skutek nie były w skardze podnoszone.

Art. 245 § l Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § l, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie,

2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § l,

3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § l, lecz:

a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo

b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70.

W myśl art. 245 § 2 cyt. ustawy odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w § l pkt 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § l oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji.

W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w odniesieniu do 2001 r. nie minął okres przedawnienia wynikający z art. 68 Ordynacji podatkowej. Zatem organ I instancji był uprawniony do wznowienia postępowania w trybie art. 243 § l i 2 Ordynacji podatkowej.

Prawidłowo w decyzji Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla wskazano na wystąpienie, wady postępowania, o której mowa w art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Niewątpliwie nową okolicznością w sprawie, spełniającą przesłanki przywołanego przepisu, jest fakt, iż decyzją Urzędu Miasta w Kędzierzynie - Koźlu, Wydziału Rozwoju Gospodarczego nr [...] postanowiono wykreślić z dniem 27.01.1998 r. z ewidencji działalności gospodarczej wcześniejszy wpis dokonany w dniu 9.02.1993 r. dotyczący prowadzenia przez Pana J. B. działalności gospodarczej w zakresie produkcji odzieży lekkiej, ciężkiej oraz bieliźniarskiej, handlu detalicznego i hurtowego artykułami przemysłowego, przy wskazanym miejscu wykonywania działalności m.in. w K. przy ul. [...] (według włączonego do akt sprawy zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 7.12.1993 r. pod nr [...]).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu przywołanego przez SKO wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2001 r. o sygn. akt V SA 1831/00, jednakże wyrok ten ma zastosowanie do odmiennego stanu faktycznego, kiedy to organ faktycznie dowodami dysponował ale uznał nie ma potrzeby ich badania bowiem pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W tezie wspomnianego wyroku między innymi wskazano, iż nowe dowody to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował (obojętnie z jakich przyczyn).

Jeżeli jednak dowody te były, a organ orzekający ich nie zbadał, to nie można takich dowodów w postępowaniu wznowieniowym uważać za nowe, choćby organ w postępowaniu poprzednim z dowodami tymi się nie zapoznał albo niewłaściwie je ocenił.

Poza sporem jest, że okoliczność faktyczna dotycząca zmian we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej została ujawniona dopiero po wydaniu decyzji określającej podatek od nieruchomości za 2002 r. Zatem zarzut, że okoliczność, o której mowa była znana Prez. Miasta Kędzierzyna-Koźla w chwili podejmowania decyzji jest nietrafna i bezpodstawna. Okoliczność wspomniana występowała w chwili podejmowania decyzji o wymiarze podatku od nieruchomości, ale nie była znana organowi, który tą decyzję wydał. Nie byłoby istotne przy wznowieniu postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa czy ujawnione nowe okoliczności wynikające z dowodów nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie w wyniku zaniedbań np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy z innych powodów, gdyby organ dowodem dysponował.

Nie mamy w sprawie do czynienia z sytuacją, kiedy organ dysponuje dowodem ale z różnych przyczyn go nie bada i nie analizuje. Fakt, że decyzja dotycząca zmian we wpisie do ewidencji gospodarczej jak i określająca podatek od nieruchomości wydane zostały z upoważnienia tego samego organu a więc Prezydenta miasta K-Koźla, nie może prowadzić do twierdzenia, że wydając decyzję w sprawie podatku od nieruchomości dysponowano dowodem w postaci decyzji dotyczącej zmian z ewidencji działalności gospodarczej.

Skoro była podstawa do wznowienia postępowania to decyzja Prezydenta Miasta Kędzierzyna- Koźla wydana w wyniku tego wznowienia dotycząca zmiany podstaw opodatkowania podatkiem od nieruchomości była uzasadniona i prawidłowa.

W tej sytuacji zawarty w skardze zarzut dotyczący wydania zaskarżonej decyzji na niekorzyść skarżącego pozostaje bezprzedmiotowy, bowiem przyczyna uchylenia tej decyzji tkwi w zaistnieniu na etapie postępowania w pierwszej instancji przesłanki do wznowienia postępowania.

Rozstrzygając niniejsza sprawę Sąd nie jest umocowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do zastosowania ulg lub zwolnień z należności podatkowych. Decyzję w tym zakresie podjąć może zgodnie ze złożonym wnioskiem organ, który wydał decyzję nakładającą określony obowiązek.

Taki stan sprawy uzasadniał uchylenie zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z jednoczesnym pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia [...].

Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenie w oparciu o przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o opłatach za czynności adwokatów.