Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1104/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3 ,art. 3 par. 2 pkt 3, art. 151, art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 par. 1, pkt 1 - 10, art. 20 par. 1, art. 2 par. 1 pkt 10, art. 3 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 115 par. 1
journal: Dz.U. 1971 nr 12 poz 114
law: Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na R. S. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] r., Nr [...] w związku z brakiem realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.

R. S. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc:

- brak wymagalności obowiązku, ponieważ dziecko nie ukończyło jeszcze 19 roku życia,

- niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż w dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego,

a niewykonalność ma charakter trwały ponieważ zgłaszająca zarzuty odmawia wykonania tego badania,

- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, ponieważ ustawa

o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych i brak jest możliwości w tym zakresie władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej.

Wojewoda przekazał ww. zarzuty wierzycielowi – Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w P. celem zajęcia stanowiska.

Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] wydanym na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., zwana dalej "ustawą" lub "u.p.e.a.") w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej ustawą - "K.p.a."), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., uznał zarzuty R. S. za bezzasadne.

Wierzyciel wskazał, że podstawą prawną nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 b oraz art. 17 ust. 1 i 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a zgodnie z art. 2 oraz art. 5 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) do zakresu jej zadań należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej

i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych. Państwowa Inspekcja Sanitarna została wyposażona w narzędzia służące egzekwowaniu obowiązków poddania obowiązkowym szczepieniom (art. 33 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych).

Jak zauważył wierzyciel, matka dziecka informowała o wystąpieniu negatywnych skutków zdrowotnych po zaszczepieniu dziecka pierwszą dawką szczepionki w 2004 r. oraz o konieczności poddania dziecka opiece lekarzy specjalistów, a także o uzyskaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka. Organ stwierdził, że ww. skutki nie zostały potwierdzone orzeczeniem lekarskim o stwierdzeniu przeciwskazań do szczepienia, mimo pisemnego zobowiązania strony o przedstawienie dokumentacji.

R. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podtrzymała zarzuty do postępowania egzekucyjnego. Zauważyła, że Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego, gdyż wiąże jedynie jednostki organowi podległe, nie zaś poszczególne osoby.

W kwestii niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym wskazała,

że badanie kwalifikacyjne nie zostało w ustawie określone jako obowiązkowe, zatem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przysługuje jej prawo odmowy wykonania tego badania. Ponadto stwierdziła, że postępowanie w przedmiocie przymusowego wykonania obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu było prowadzone przez niewłaściwy organ.

Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] wydanym

na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123, art. 144 K.p.a., art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy

o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 18 u.p.e.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...]r.

Organ II instancji uznał, że zażalenie R. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że poddanie się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkowe dla osób przebywających na terytorium RP. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia

18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określa przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Szczepienia mogą być wdrożone od urodzenia dziecka do ukończenia 19 roku życia, niemniej jednak taka rozpiętość nie oznacza dowolności wykonania szczepienia w tych okresach, ale związana jest m.in. z coroczną zmianą terminów obowiązkowych szczepień ochronnych ujętych w Programie (PSO) na dany rok, a także czasowymi przeciwskazaniami do szczepień, które uniemożliwiają poddanie się szczepieniom w konkretnym czasie, również określonym w Programie.

Podkreślił, że najwięcej szczepień dziecko otrzymuje w 2 roku życia, aby jak najwcześniej wytworzyć u dziecka czynne uodpornienie. Choroby, takie jak: nagminne porażenie dziecięce, odra, świnka, różyczka, krztusiec mają zapadalność w wieku dziecięcym, dlatego celowe jest uodparnianie dzieci w jak najwcześniejszym okresie życia, a nie zwlekanie z uodpornieniem do górnych granic przedziału wiekowego. Decydując się na odmowę szczepień należy mieć świadomość zagrożeń zdrowotnych, a także odpowiedzialności indywidualnej, związanej zarówno z zachorowaniem, możliwością wystąpienia poważnych powikłań, które mogą być następstwem chorób. Należy także spojrzeć na wymiar populacyjny, wynikający z nieuodpornienia dziecka, które może stanowić źródło zakażenia, a tym samym zagrożenie dla innych dzieci, które ze względów zdrowotnych nie mogą być uodpornione przeciwko chorobom.

Odnosząc się do niewykonalności obowiązku poddanego egzekucji, organ

II instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a u.p.e.a. Obowiązek szczepienia dzieci jest bezpośrednio wykonalny – wynika wprost z przepisów prawa. Organy inspekcji sanitarnej są organami egzekucyjnymi jedynie w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez siebie decyzji i postanowień. Ograniczenie to nie dotyczy wojewody i dlatego jest on organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających wprost z przepisów prawa. Działanie organu I instancji polegało jedynie na wystawieniu jako wierzyciel tytułu wykonawczego na obojga rodziców i przekazania egzekucji obowiązku do Wojewody.

Organ II instancji wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym nierozerwalnie wiąże się z przeprowadzeniem uprzednio lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Podkreślił, że to nie rodzic decyduje o ewentualnych przeciwskazaniach, odroczeniach od obowiązku szczepień ochronnych, a lekarz specjalista podczas wizyty konsultacyjnej z dzieckiem w poradni konsultacyjnej

do spraw szczepień ochronnych.

Podsumowując, organ II instancji stwierdził, że z analizowanej dokumentacji

nie wynika, by R. S. przedłożyła zaświadczenie lekarskie o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych z powodu czasowych lub trwałych przeciwskazań lekarskich. Podkreślił, że odmowa badania kwalifikacyjnego dziecka, stanowiąca integralną część procesu szczepienia ochronnego jak i również oświadczenie strony o braku zgody na wykonanie szczepień dziecka R. S., uniemożliwia wypełnienie tego obowiązku, tym samym upoważnia organy nadzorujące do podejmowania działań zmierzających do egzekwowania jego realizacji.

Na powyższe postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r., R. S. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z dnia [...] r. i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Według strony, organ, wydając postanowienie o uznaniu zarzutów za bezpodstawne, naruszył art. 34 § 4 u.p.e.a. Organ powinien umorzyć postępowanie, gdyż zarzuty wskazane przez skarżącą są uzasadnione. Skarżąca podtrzymała stanowisko przedstawione w zarzutach, jakie prezentowała w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Podniosła brak wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Argumentowała, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. Moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ dziecko skarżącej nie ukończyło jeszcze 19 lat.

Skarżąca uważa, że informacje zamieszczone w komunikatach Generalnego Inspektora Sanitarnego wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje te mogą być traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

W kwestii niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, skarżąca powtórzyła stanowisko, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego jej dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego, a badanie tego rodzaju nie zostało określone jako obowiązkowe. W związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego, skarżąca stwierdziła, że obowiązek był i jest niewykonalny –- i stan ten ma charakter trwały, ponieważ skarżąca odmawia wykonania tego badania.

Ponowiła też twierdzenie, że ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje możliwości wydawania decyzji przez organ inspekcji sanitarnej dotyczących szczepień ochronnych. Zauważyła, że organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia egzekucji obowiązków niepieniężnych jest wojewoda.

Organ II instancji odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w treści zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Przeprowadzona kontrola w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3

w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej - "P.p.s.a."), doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca zakwestionowała postanowienie ostateczne wydane w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ustawa z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., zwana dalej "u.p.e.a."), określa sposób postępowania wierzycieli

w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, które zostały poddane egzekucji administracyjnej.

Badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie prawidłowości wszczęcia egzekucji, tj. istnienie wniosku wierzyciela, o ile wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym oraz poprzedzenie wszczęcia egzekucji wcześniejszym pisemnym upomnieniem kierowanym do zobowiązanego (art. 15 u.p.e.a.), zawierającym wezwanie do realizacji obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Kontrolę dopuszczalności wszczęcia egzekucji w konkretnej sprawie inicjują zarzuty do postępowania egzekucyjnego wnoszone przez zobowiązanego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu tytułu wykonawczego.

Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a, dłużnikowi w toku postępowania egzekucyjnego przysługuje środek prawny ochronny w postaci zarzutów, a wniesienie ich wszczyna postępowanie w tym przedmiocie. Katalog podstaw zarzutów został wyliczony w ww. przepisie w sposób wyczerpujący. Zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a.)

lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub

że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3–4, 6–7, 9–10 u.p.e.a.);

3) podaje w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a.).

Żadna inna przyczyna niż wymieniona w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy do uruchomienia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu

i wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, zaś ewentualna kontrola tego rozstrzygnięcia musi odnosić się do oceny wystąpienia we wszczętej sprawie sądowoadministracyjnej okoliczności wymienionych w tym przepisie (patrz. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10, opubl. w Lex nr 1113607).

Sąd poddał kontroli legalność zaskarżonego postanowienia, mając na względzie ww. podstawy zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i uznał za niezasadne twierdzenia skargi, którymi skarżąca kwestionuje brak wymagalności obowiązku poddanego egzekucji administracyjnej, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Skarżąca kwestionowała wymagalność obowiązku, podnosząc, że nie upłynął jeszcze termin wykonania szczepień ochronnych oraz że komunikat Generalnego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa. Podniosła ponadto, że brak jest obowiązku ustawowego do poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W ten sposób skarżąca argumentowała twierdzenie o niewykonalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela.

Zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw prawnych. Kwestie podniesione przez skarżącą były wielokrotnie przedmiotem oceny sądownictwa administracyjnego. Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r., poz. 947 ze zm.), wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Stosownie do art. 5 ust. 2 ww. ustawy, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny

w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta

i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.). Obowiązek powyższy konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

i chorób zakaźnych u ludzi, zamieszczone w Rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Jak stanowi art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Wskazać też należy na obowiązek osób przeprowadzających szczepienia ochronne do prowadzenia dokumentacji medycznej obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym przechowywania kart uodpornienia oraz dokonywania wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia, a także sporządzania sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych i sprawozdań ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną i przekazywania tychże sprawozdań państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinęły przepisy wykonawcze.

Należy do nich rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.

w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086), które określa wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.

Z powołanych źródeł prawa jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wydanie Komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek na dany rok ma swoje upoważnienie ustawowe. Komunikaty te mają charakter niejako "techniczny", gdyż ustalają program szczepień na dany rok. Jest to zrozumiałe, jeśli uwzględni się dynamiczny rozwój chorób i tym samym różną i zmieniającą się sytuację epidemiologiczną. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia. Nie ten program jest jednak podstawą nałożenia obowiązku szczepień, a przepis ustawowy. Jak podkreślił organ

w zaskarżonym postanowieniu, najwięcej szczepień dziecko otrzymuje do 2 roku życia. Szczepienia wymienione przez organ dotyczą chorób, których zapadalność przypada na wczesny okres dziecięcy i celowe jest uodpornianie dziecka w określonym czasie. Z tego względu wymagalność obowiązku nie była przedwczesna, ponadto górną granicę wieku dziecka poddanego szczepieniu należy traktować, jako moment, w którym w ogóle co do zasady istnieje ustawowy obowiązek szczepienia dziecka, a każde konkretne szczepienie w zależności od rodzaju określa § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (por. także wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1104/12, opubl.w Lex nr 1326297). Wynikające z ww. ustawy uprawnienie pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jest bowiem wyłączone w przypadkach, gdy przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 15 tej ustawy) a zatem, między innymi, w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, mimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, rodzi odpowiedzialność karnoadministracyjną, przewidzianą art. 115 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U.

z 2013 r., poz. 482 ze zm.). Tej samej odpowiedzialności podlega też ten, kto sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu szczepieniu ochronnemu (art. 115 § 2 Kodeksu wykroczeń). Penalizowane jest także zaniechanie osób odpowiedzialnych za przeprowadzenie szczepień, w zawiadomieniu pacjenta lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną (albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta) o obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub w poinformowaniu o ochronnych szczepieniach zalecanych (art. 51 pkt 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

Z samej istoty szczepienia ochronnego, definiowanego jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie, wynika, że szczepienia mają przeciwdziałać powstaniu choroby a zatem wpisują się w ciąg działań profilaktycznych, tj. zapobiegających chorobom zakaźnym,

a nie w zakres czynności zwalczających już ujawnioną chorobę.

Przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym. Zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

Jak wynika z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie szczególnego przepisu. Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny i państwowy powiatowy inspektor sanitarny są organami rządowej administracji zespolonej, pierwszy w województwie, drugi w powiecie (art. 10 § 1 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Zgodnie z art. 1 ww. ustawy, do zadań organów inspekcji sanitarnej należy realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, określanego na podstawie wskaźników epidemiologicznych i demograficznych (art. 2 pkt 35 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega między innymi na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), w ramach której zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest, między innymi, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie (art. 5 pkt 3 ww. ustawy). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są uprawnione i zobowiązane do doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych przedmiotowego obowiązku.

Powyższe wywody okazały się konieczne z uwagi na podniesioną przez skarżącą kwestię prowadzenia egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Obowiązek szczepienia dziecka wynika wprost z przepisów prawa, bez potrzeby władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej. Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy, organem egzekucyjnym obowiązku szczepień ochronnych nie będzie organ inspekcji sanitarnej, lecz wojewoda. Stanowisko to przyjmuje się w doktrynie, stwierdzając, że art. 20 § 1 u.p.e.a. wprowadza ogólną zasadę właściwości rzeczowej wojewody, co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarówno w przypadku obowiązków wynikających z aktów indywidualnych, jak i obowiązków wynikających wprost z aktów normatywnych (W. Piątek, A. Skoczylas, w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 142). Pogląd te podziela również orzecznictwo sądowoadministracyjne – wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r.,sygn.akt II OSK 745/12, opubl. w Lex nr 1360426).

Wbrew jednak uwagom skarżącej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny

w P. nie występował w sprawie jako organ egzekucyjny, ale jako wierzyciel będący organem publicznym, we właściwości którego pozostaje m.in. nadzór na przestrzeganiem uregulowanego prawnie obowiązku szczepień ochronnych i ma to ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium RP. Wobec powołanego obowiązku, organ państwowej inspekcji sanitarnej, działając jako wierzyciel, wysyła informację, wezwanie, przypomnienie o obowiązku szczepień, a w przypadku braku reakcji osoby zobowiązanej organ ten wystawia tytuł wykonawczy i zgłasza wniosek do wojewody właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania obowiązku szczepień ochronnych. Postanowienie wierzyciela, wydane w oparciu o art. 34 § 1 w związku z art. 33 § 1 u.p.e.a., jest w takim przypadku merytorycznym rozstrzygnięciem zapadłym w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym i zależy od postępowania głównego, przy którym zgłasza się zarzuty egzekucji administracyjnej. Stanowi istotną dla dalszego załatwienia sprawy wypowiedź wierzyciela, którą organ egzekucyjny jest związany (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 152/13, opubl. w Lex nr 1323412).

Podsumowując, stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym

z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie Komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy zawarte są specjalistyczne informacje

z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (tak: NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2014r. sygn. akt II OSK 1312/13). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1028/14, opublikowany w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ państwowej inspekcji sanitarnej jest wierzycielem ustawowego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym na terytorium RP, natomiast wojewoda jest organem egzekucji administracyjnej ww. obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż nie sposób przypisać zaskarżonemu postanowieniu naruszenia przepisów prawa powołanych w skardze, ani także innych naruszeń, które Sąd był zobligowany dostrzec z urzędu na podstawie art. 134 P.p.s.a. Skarga podlega tym samym oddaleniu.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.