Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 685/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 748
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Piotr Borowiecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2017 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia specjalnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r, poz. 23, z późn. zm.), postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

S.K., o przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów "świadczenia w drodze wyjątku za działalność społeczną i walkę z ustrojem socjalistycznym w RP od 1976 r. do 1981 r. i tak zwane represje", wystąpił wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. Decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., odmówiono przyznania S.K. świadczenia specjalnego, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z analizy zebranego materiału dowodowego, w tym dokumentów dotyczących wnioskodawcy nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynikało bowiem, aby spełnione zostały przesłanki mogące uzasadniać przyznanie renty lub emerytury specjalnej, tj. aby wnioskodawca legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie działalności, w tym w działalności opozycyjnej czy społecznej, na którą się powołał, ani też, aby w sprawie zaistniały zdarzenia losowe o charakterze nadzwyczajnym, mające wpływ na obecną sytuację bytową S.K.. Skarga wnioskodawcy na powyższą decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r.

Na pismo z dnia [...] lutego 2014 r., dotyczące przyznania przez Prezesa Rady Ministrów "świadczenia socjalnego z tytułu doznanych represji komunistycznych w latach 1976/1981, w oparciu o nową ustawę o świadczeniach rent specjalnych, które weszły obecnie w życie", wnioskodawcy udzielone zostały wyjaśnienia w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. strona wystąpiła o przyznanie

przez Prezesa Rady Ministrów "świadczenia w drodze wyjątku z tytułu działacza opozycji antykomunistycznej w latach 1970/1998", powołując się na te same, co we wniosku z 2013 r., okoliczności. W uzasadnieniu tego wniosku S.K. nie wskazał na żadne nowe, istotne okoliczności, które nie były znane organowi przed wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, wymagające ich wyjaśnienia, tj. mogące uzasadniać uznanie przypadku wnioskodawcy za szczególny w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na takie okoliczności nie wskazują również załączone do wniosku dokumenty.

Organ wskazał, że fakt, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdził S.K. status działacza opozycji antykomunistycznej, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, nie jest jednoznaczny z legitymowaniem się przez wnioskodawcę wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w takiej działalności, a tylko tego rodzaju zasługi mogą uzasadniać przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia w trybie powołanego wyżej przepisu. Nie jest to więc dowód potwierdzający, że wnioskodawca spełnia przesłanki, mogące uzasadniać przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego. Przyjęcie innego stanowiska powodowały, że każda osoba legitymująca się posiadaniem statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych mogłaby, tylko z tego tytułu, domagać się przyznania świadczenia specjalnego, co byłoby niezgodne z celem ustanowienia tego przepisu. Nie jest to więc okoliczność, która mogłaby spowodować wydanie innej decyzji niż decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. W związku z wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. wnioskodawca może, jak inne osoby legitymujące się statusem działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, wystąpić do Szefa tego Urzędu z wnioskiem o świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną, przewidziane w powołanej ustawie.

Również pozostałe kopie dokumentów załączone do wniosku z dnia [...] lutego 2017 r., dotyczące wysokości otrzymywanych świadczeń oraz ponoszonych wydatków, nie wskazują na zaistnienie nowych istotnych okoliczności mogących spowodować wydanie innej w swej istocie decyzji niż decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. Sytuacja zdrowotna i materialna wnioskodawcy, na którą się powołuje, brana była już pod uwagę przy wydawaniu tej decyzji, a ponadto świadczenia specjalne nie mają charakteru socjalnego i nie są przyznawane jedynie z uwagi na potrzeby wnioskodawcy, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

Postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2017 r. odmówiono więc wszczęcia postępowania z wniosku S.K. z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie przyznania świadczenia specjalnego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] marca 2017 r. S.K. również nie wskazał na żadne nowe, istotne okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego. Ponownie podniósł, że legitymuje się statusem działacza opozycji antykomunistycznej. Powołał się też na prowadzenie "biur solidarności robotniczej i chłopskiej". Na tę okoliczność wnioskodawca powoływał się już w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r., a więc brana ona była pod uwagę przy wydaniu ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie oraz inne uzasadnione przyczyny. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w tym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. W związku z powyższym organ stwierdził, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania S.K. świadczenia specjalnego a niniejszą sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawcy.

Wskazał, że kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a., co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.

W skardze doręczonej organowi w dniu 7 kwietnia 2017 r. S.K. zaskarżył postanowienie z dnia [...] marca 2017 r. Prezesa Rady Ministrów, utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania wskazując na swoje zasługi w walce z systemem Polski Ludowej. Stanowisko to podtrzymał w kolejnych pismach kierowanych do Sądu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

W sprawie jest oczywistym, że skarżący o przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów "świadczenia specjalnego" za działalność społeczną i walkę z ustrojem socjalistycznym w RP od 1976 r. do 1981 r. i tak zwane represje" wystąpił wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. Decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., odmówiono przyznania S.K. świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z analizy zebranego materiału dowodowego nie wynikało bowiem, aby spełnione zostały przesłanki, mogące uzasadniać przyznanie renty lub emerytury specjalnej, tj. aby wnioskodawca legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie działalności, w tym w działalności opozycyjnej czy społecznej, na którą się powołał, ani też, aby w sprawie zaistniały zdarzenia losowe o charakterze nadzwyczajnym, mające wpływ na obecną sytuację bytową S.K.. Skarga wnioskodawcy na powyższą decyzję ostateczną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddalona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1393/13.

Na pismo z dnia [...] lutego 2014 r., dotyczące przyznania przez Prezesa Rady Ministrów "świadczenia socjalnego z tytułu doznanych represji komunistycznych w latach 1976/1981, w oparciu o nową ustawę o świadczeniach rent specjalnych, które weszły obecnie w życie", wnioskodawcy udzielone zostały stosowne wyjaśnienia w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r.

W obecnie rozpoznawanej sprawie skarżący, zwracając się z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2017 r. o przyznanie "świadczenia w drodze wyjątku ponownie wskazał, jako przesłankę przyznania świadczenia, fakt bycia działaczem opozycji antykomunistycznej w latach 1970/1998", a więc powołał się na te same okoliczności, co we wniosku z 2013 r. W uzasadnieniu tego wniosku strona nie wskazała na żadne nowe, istotne okoliczności, które nie były znane organowi przed wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, wymagające wyjaśnienia, tj. mogące uzasadniać uznanie przypadku wnioskodawcy za szczególny w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na takie okoliczności nie wskazują również załączone do wniosku dokumenty, które w istocie sprowadzają się do potwierdzenia informacji, o których organ wiedział już w poprzednim postępowaniu.

Przypomnieć należy, że zgodnie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem z treści powyższego przepisu wynika, że wprowadzono nim dwie samodzielne i niezależne od siebie podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a mianowicie wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Jednakże przyczyny owe nie zostały w ustawie ani zdefiniowane, ani też sprecyzowane, zatem – w ocenie Sądu – należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w ewidentny i niewątpliwy sposób są przeszkodą do wszczęcia postępowania. Jak wskazuje się w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz, B. Adamiak/ J. Borkowski, 12 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012, "do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć np.: żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją" (str. 299).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pomiędzy sprawą skarżącego zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2013 r. i wobec której – po złożeniu przez skarżącego skargi – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1393/13 oddalił skargę, a aktualnie rozpoznawaną sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa, przedmiotowa. Sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach skarżącego.

Wniosek z dnia [...] lutego 2017 r. o przyznanie renty szczególnej złożył ten sam skarżący, tj. S.K., zaś przedmiot sprawy reguluje ten sam przepis -art. 82 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto – a właściwie przede wszystkim – skarżący swoje żądanie z dnia [...] lutego 2017 r. oparł na tym samym stanie faktycznym i materiale dowodowym, co wniosek z dnia [...] maja 2013 r., a zatem nie podał żadnych nowych faktów dla wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku.

Reasumując, ocena organu o powołaniu się przez skarżącego na te same okoliczności, co przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. jest – w ocenie Sądu – zasadna i w konsekwencji świadczy o tożsamości rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną już ostateczną decyzją. Stąd też w świetle powyższych rozważań kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej, stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a., co z kolei uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Takie same stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11 stwierdził, że "Przez »inne uzasadnione przyczyny«, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (LEX nr 1094438), a co znalazło uznanie w stanowisku judykatury (vide: Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego).

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.