Wyrok NSA, sygn. akt III SA 7297/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: par. 68 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1994 nr 136 poz. 705
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej.
article: art. 4 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 134
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Każda ze stron umowy cywilnoprawnej jest stroną postępowania w sprawie opłaty skarbowej.

TEZY

Każda ze stron umowy cywilnoprawnej jest stroną postępowania w sprawie opłaty skarbowej.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa decyzją z dnia 8 czerwca 1998 r. wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, którą określono Spółce P. opłatę skarbową od umowy pożyczki w kwocie 500 zł. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że Spółka w dniu 1 listopada 1997 r. zawarła ze swym udziałowcem firmą A. z siedzibą w Skörde /Szwecja/ umowę pożyczki w koronach szwedzkich stanowiących równowartość 500.000 zł. Pożyczki udzielone spółce przez wspólnika stanowią odrębną kategorię pożyczek ze względu na ich cel, którym jest powiększenie majątku spółki. Dlatego też, stwierdził organ odwoławczy, par. 68 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ zwalnia od opłaty skarbowej umowy pożyczki, udzielone spółce przez wspólników. Zgodnie jednakże z par. 69 ust. 2 powyższego rozporządzenia, opłatę skarbową stosuje się przy powiększeniu kapitału zakładowego spółki oraz do dopłat i pożyczek udzielonych spółce przez wspólników. Decyzja organu I instancji jest więc zasadna.

W skardze do Sądu spółka zarzuciła obrazę art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ na skutek określenia opłaty skarbowej od umowy pożyczki, której przedmiot w dacie zawarcia tej umowy znajdował się poza granicami Polski, a ponadto również błędną wykładnią par. 68 ust. 2 pkt 1 oraz par. 69 powołanego wyżej rozporządzenia. Zdaniem skarżącej Spółki, organy podatkowe naruszyły przepisy dotyczące części składowych decyzji, gdyż decyzja organu I instancji nie zawiera uzasadnienia, zaś decyzja organu odwoławczego nie ustosunkowała się do wszystkich zarzutów odwołania. Jeśli chodzi zaś o meritum rozstrzygnięcia, to niesporne jest w sprawie, że w dacie zawarcia umowy środki pieniężne będące jej przedmiotem, znajdowały się poza terytorium Polski i nie powinny podlegać opłacie skarbowej. Brak podstaw, bo nie wynika to z przepisów ustawy, do wyróżniania spośród ogółu pożyczek - pożyczki udzielone Spółce przez wspólników. Rozróżnienia takiego nie powinno więc zawierać również cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Finansów, gdyż byłoby to sprzeczne z art. 217 Konstytucji.

W piśmie procesowym z dnia 9 września 1999 r. skarżąca Spółka podtrzymała oraz uzupełniła przytoczone wyżej zarzuty skargi zarzucając m.in., że decyzje organów podatkowych obu instancji powinny być skierowane do obu stron umowy pożyczki, a nie do jednej, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W odpowiedzi na skargę nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny  zważył, co następuje:

Zasadny jest przede wszystkim zarzut obrazy przepisów postępowania podatkowego, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 ordynacji podatkowej, stroną postępowania podatkowego jest m.in. podatnik. Stosownie natomiast do art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./, obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży na stronach czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 tego przepisu, który nie miał zastosowania w sprawie. Skoro więc przedmiotem postępowania podatkowego w sprawie wymiaru opłaty skarbowej jest ustalenie istnienia względnie nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej oraz określenia jej wysokości, to w konsekwencji należy przyjąć, że każda ze stron umowy cywilnoprawnej jest stroną postępowania w sprawie opłaty skarbowej /art. 134 par. 1 ordynacji podatkowej/. Postępowanie podatkowe w sprawie opłaty skarbowej od umowy pożyczki powinno więc toczyć się z udziałem obu stron tej umowy. Nadmienić należy, że identyczny pogląd prawny wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie III RN 153/98 - OSNAPU 2000 nr 1 poz. 3.

Skoro więc w rozpoznawanej sprawie postępowanie - jak to wynika z akt sprawy - toczyło się z udziałem tylko jednej strony umowy pożyczki, tj. z udziałem spółki "P.", co stanowi obrazę art. 134 par. 1 ordynacji podatkowej w związku z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, to należało uchylić decyzje organów obu instancji na mocy art. 22 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./

W tym stanie rzeczy, ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi uznać należy za przedwczesne.