Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1543/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2c
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Z. P., M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 10 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 10 października 2017 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne po rozpatrzeniu odwołania skarżących Z. P. i M. W. od decyzji Starosty z [...] 2017 r., znak: [...], orzekającej z urzędu o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w obrębie J gmina D utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Starosta decyzją z [...] 2017 r. orzekł o wprowadzeniu zmiany danych w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie J, gmina D, w przedmiocie działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] w następujący sposób, że zatwierdził zmianę przebiegu granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działkami ewidencyjnymi nr [...], [...], [...], [...], zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych z dnia 14 maja 2015 r., nr ewidencyjny [...] oraz protokołem ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyły M. W. i Z. P. wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji i o umorzenie postępowania w zakresie decyzji co do przebiegu granic pomiędzy działkami [...] a [...] jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. na skutek wycofania przez jedną ze stron zgody na przyjęcie ustalonego przez geodetę przebiegu granic ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Powołaną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał mocy decyzję Starosty.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy ustalił, iż aktualnie w rejestrze gruntów obrębu J, gmina D w jednostce rejestrowej [...] figuruje działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,06 ha stanowiąca współwłasność Z. P. i M. W. Z kolei działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,06 ha stanowiąca własność B. R. i K. R. (wspólność ustawowa małżeńska) wykazana jest w jednostce rejestrowej [...], a działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,03 ha i nr [...] o pow. 0,19 ha stanowiące własność K. W. i J. W. (wspólność ustawowa małżeńska) - w jednostce rejestrowej [...]. Działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,05 ha stanowiącą własność R. i Z. S. (wspólność ustawowa małżeńska) wpisano w jednostce rejestrowej [...].

Operat odnowienia ewidencji dla obrębu J gmina D założono na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oraz zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (M.P. z 1969 r. Nr 11, poz. 98). Wykorzystano do tego celu mapę zasadniczą opracowaną metodą fotogrametryczną w skali 1:2000. Zgodnie bowiem z § 92 ust. 3 ww. załącznika do ww. zarządzenia odnowienie operatu ewidencji gruntów następuje również w razie sporządzenia nowej mapy zasadniczej, a zgodnie § 29 ust. 1 mapa ewidencyjna jest pochodną mapy zasadniczej. Sporządzono wówczas (w roku 1979) protokół ustalenia stanu władania. W poz. 39, obejmującej działkę nr [...], widnieje podpis: K. S., w poz. 42 protokołu obejmującej działkę nr [...] widnieje podpis: F. W., w poz. 68 protokołu dla działek nr: [...], [...] widnieje podpis: E. R., a w poz. 139 protokołu dla działki nr [...] – T. P. - syn. Na podstawie protokołów ustalenia stanu władania sporządzono rejestr gruntów dla obrębu J.

Operat odnowienia ewidencji gruntów i budynków dla obrębu J gmina D przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 20 września 1980 r. za numerem [...]. Obwieszczenie Geodety Województwa o odnowie ewidencji gruntów dla gminy D m. innymi dla obrębu J ukazało się w Dzienniku Urzędowym Województwa z 6.07.1988 r., Nr [...], poz. [...].

Organ podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie podstawę aktualizacji operatu ewidencyjnego stanowi operat techniczny przyjęty do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 14 maja 2015 r. za numerem [...], będący wynikiem prac polegających na ustaleniu przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr: [...], [...], [...], [...] położonymi w obrębie J, gmina D. Zatem należy dokonać oceny, czy ww. operat może stanowić podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Organ podkreślił, iż przebieg granic działek ewidencyjnych zgodnie z § 36 rozporządzenia wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: w postępowaniu rozgraniczeniowym, w celu podziału nieruchomości, w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego a następnie wykorzystanej do wydawania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, przy zakładaniu na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych.

Wyjątkiem od powyższego jest natomiast rozwiązanie przewidziane w § 37, § 38, § 39 rozporządzenia, dopuszczające aby, w przypadku braku dokumentacji wymienionej w § 36 lub gdy zawarte w niej dane nie są wiarygodne, pozyskiwać dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych w wyniku geodezyjnych pomiarów terenów poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Zatem tylko w przypadku zaistnienia wymienionych przesłanek, tj. braku dokumentacji lub niewiarygodności zawartych w niej danych, wykonawca może dokonać ustalenia przebiegu granic działek w trybie przepisów dotyczących prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Reasumując, koniecznym warunkiem otwierającym możliwość pozyskania danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w drodze terenowych pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie, jest stwierdzenie braku dokumentacji wymienionej w § 36 rozporządzenia lub stwierdzenie, że zawarte w niej dane nie są wiarygodne.

Geodeta uprawniony mgr inż. J. C. w piśmie z 21 października 2015 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego poinformował, iż dla przedmiotowej działki nie ma w zasobie geodezyjnym żadnej dokumentacji odnośnie ustalenia granicy. Działka [...] istnieje od założenia mapy zasadniczej i odnowy ewidencji gruntów w tym kształcie i nie powstała w wyniku podziału. Przygotował więc dane do ewentualnego wyniesienia granicy w terenie biorąc za podstawę mapę ewidencji gruntów jako pochodną mapy zasadniczej w skali 1:2000. Na granicy działki [...] z działką [...] wystąpił chwilowy spór, ale ostatecznie w wyniku rozmów pomiędzy stronami granica została ustalona i oznaczona granicznikami w odległości około 0,3 m od resztek ogrodzenia działki [...]. W ocenie geodety uprawnionego granice działki ewidencyjnej nr [...] wykazane w obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, dlatego uzasadnione jest pozyskanie danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych na zasadach określonych w § 37 i § 38 rozporządzenia, tj. w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie. W przedmiotowej sprawie dokonano ustalenia na gruncie przebiegu granic działki nr [...] (własność: M. W., Z. P.) z działkami sąsiednimi nr: [...], [...], [...], [....].

Z protokołu z czynności ustalenia granic działki ewidencyjnej sporządzonego przez geodetę uprawnionego w dniu 8 października 2014 r. w obecności stron: M. W., Z. P., M. S., J. W., K. R. wynika, że granica pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...], [...], [...], [...] została ustalona na podstawie "oświadczenia zainteresowanych stron". W kolumnie 7 protokołu zawierającej oświadczenie: "My niżej podpisani, oświadczamy, że granica między działkami wymienionymi w kolumnie 2 została ustalona w naszej obecności i do jej przebiegu, przedstawionego na szkicu stanowiącym załącznik do protokołu, nie zgłaszamy żadnych zastrzeżeń" zainteresowani, obecni przy czynnościach ustalenia granic przedmiotowych działek złożyli własnoręczne podpisy. Integralną częścią protokołu ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek jest szkic ustalenia granic z 08.10.2014 r., wykonany przez wykonawcę prac. Szkic został podpisany przez uczestników ustalenia granic: M. W., Z. P., M. S., J. W., K. R. Z powyższego wynika, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...], [...], [...] zostało dokonane zgodnie z treścią § 39 ust. 1 rozporządzenia, czyli według zgodnych wskazań właścicieli.

Reasumując organ stwierdził, że wobec zgodnego wskazania obecnych na gruncie właścicieli działek, przebieg granic ww. działek został ustalony. Wykonawca prac geodezyjnych dokonał ich pomiaru, a następnie obliczył współrzędne punktów granicznych. W punktach nr: 2, 3, 4, 5, 6, 7 utrwalił punkty graniczne granicznikami betonowymi. Wyniki pomiaru ustalonych granic, numerację pomierzonych punktów granicznych oraz ich stabilizację (w związku z § 39 ust. 4 rozporządzenia) przedstawił na szkicu polowym nr 1.

W ocenie organu odwoławczego, skoro M. W., Z. P., K. R. zgodnie wskazali na gruncie przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], a następnie potwierdzili ten fakt zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych (podpisy w kolumnie 7) jak również wyrazili zgodę na utrwalenie granicy pomiędzy ww. działkami w punktach granicznych nr: 2, 3, 4 granicznikami betonowymi, to przebieg tej granicy został ustalony w trybie przepisu § 39 ust.1 rozporządzenia. Należy również zaznaczyć, że zgodne oświadczenie złożone do protokołu sporządzonego przez wykonawcę prac geodezyjnych, dotyczy wskazania co do przebiegu granicy działek ewidencyjnych w tym położenia punktów granicznych, a więc jest- to typowe oświadczenie wiedzy.

Organ odwoławczy wskazał, że sporządzony w trybie § 39 ust. 1 rozporządzenia protokół ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków, nie ma charakteru protokołu granicznego sporządzonego w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości. W przedmiotowej sprawie granica między działkami nr [...] i nr [...] została ustalona w obecności właścicieli nieruchomości, którzy zgodnie wskazali jej przebieg, nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń, a następnie przebieg granicy został zaznaczony na szkicu stanowiącym załącznik do protokołu. Protokół ten nie ma charakteru aktu ugody zawartej przed uprawnionym geodetą, w rozumieniu art. 31 ust. 4 ustawy, w postępowaniu rozgraniczeniowym. Oświadczenie złożone w trybie art. 39 ust. 1 rozporządzenia stanowi tylko element postępowania ustalenie przebiegu granic działek dla celów ewidencyjnych, poprzedzający terenowy pomiar geodezyjny lub fotogrametryczny i mieści w sobie także elementy oświadczenia wiedzy co do przebiegu tej granicy.

Zaznaczyć również należy, że złożone do protokołu przed geodetą oświadczenie nie nadaje przebiegowi granic ewidencyjnych charakteru granic prawnych - uzgodnionych i nie wyłącza rozstrzygnięcia sporu o zasięg prawa własności pomiędzy właścicielami sąsiadujących działek w trybie postępowania o rozgraniczenie. Oznacza to, że granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], ustalona w postępowaniu ewidencyjnym nie ma charakteru granicy prawnej. Tym samym jeżeli skarżące uważają, że zasięg ich prawa własności do nieruchomości jest odmienny od przebiegu granicy ewidencyjnej ustalonej w trybie ewidencyjnym, to dokonane ustalenie nie stanowi przeszkody do ewentualnego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek zainteresowanych. W postępowaniu ewidencyjnym nie ustala się zasięgu własności nieruchomości a jedynie odtwarza ustalony wcześniej przebieg granic dla nieruchomości na podstawie materiałów źródłowych. Rozgraniczenie nieruchomości służy natomiast ustaleniu przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzeniu odpowiednich dokumentów. Wójt Gminy D postanowieniem z [...] 2017 r. na wniosek M. W. i Z. P., wszczął postępowanie rozgraniczeniowe działki ewidencyjnej nr [...], stanowiącej współwłasność M. W. i Z. P. z działką ewidencyjną nr [...] stanowiącą własność B. i K. R. na prawach wspólności ustawowej, położonymi w J gmina D.

Organ stwierdził, że kwestionowanie obecnie przez M. W. i Z. P. przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] i nr [....] ustalonej w toku prac geodezyjnych, których wynikiem jest operat techniczny [...], jest bezzasadne.

Wykonując zalecenia zawarte w wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 659/16 organ dokonał ustaleń w zakresie stanu prawnego nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wynikające z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt [...]. Organ odwoławczy na podstawie dokumentów przesłanych przez Sąd Rejonowy oraz operatu ewidencji gruntów i budynków dla obrębu J gmina D ustalił, że z treści postanowienia o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości wynika, że A. P.a nabyła z dniem 1 stycznia 1985 r. przez zasiedzenie własność działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0.06 ha położonej w J gmina D, przedstawionej na wyrysie z mapy ewidencyjnej w skali 1:2000, sporządzonej 28.11.2002 r. przez geodetę mgr inż. J. C. Podstawą do sporządzenia wyrysu była mapa ewidencji gruntów w skali 1 :2000 będąca pochodną mapy zasadniczej opracowanej metodą fotogrametryczną.

Z wyrysu mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów przesłanych przez Sąd

Rejonowy wynika, że nabycie prawa własności przez zasiedzenie nie było poprzedzone ustaleniem przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...]. W związku z powyższym podstawą nabycia własności nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0.06 ha była obowiązująca od czasu odnowy operatu ewidencji gruntów dla obrębu J gmina D analogowa mapa ewidencyjna w skali 1 :2000. Świadczą o tym dokumenty przesłane przez Sąd Rejonowy, które posłużyły do wydania postanowienia o zasiedzeniu działki nr [...] w granicach przedstawionych na wyrysie z mapy ewidencyjnej w skali 1 :2000. Od czasu odnowienia operatu ewidencji gruntów obrębu J przebieg granic działki ewidencyjnej nr [...], jej powierzchnia oraz oznaczenie nie uległy zmianie.

Skargę na powyższą decyzję wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. P. i M. W. zarzucając naruszenie:

1/ art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. poprzez niezastosowanie i niewłaściwe uznanie, że tocząca się sprawa o rozgraniczenie przed Wójtem Gminy D w zakresie działek objętych niniejszym postępowaniem nie stanowi zagadnienia wstępnego w stosunku do niniejszej sprawy a od rozstrzygnięcia w niej zapadłego nie zależy rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji, a w związku z tym odmówienie zawieszenia postępowania;

2/ art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 170 P.p.s.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 659/16 i przeprowadzenie ponownego postępowania jedynie w sposób iluzoryczny i błędne przyznanie oświadczeniu odwołujących waloru oświadczenia tylko wiedzy nie woli mimo zaistniałych w sprawie okoliczności;

3/ § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez nieuznanie, że wycofanie zgody przez właściciela jednej z nieruchomości niweczy skutki podpisania przez niego protokołu z czynności ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków, w sytuacji gdy doszło do złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu wywołanego przez wykonującego wytyczenie granic, które należy oceniać przez pryzmat cywilistycznych regulacji dotyczących wad oświadczenia woli;

4/ art. 44 ust. 2 rozporządzenia poprzez utrzymanie w mocy decyzji aktualizacyjnej mimo, że operat ewidencyjny jest niezgodny z aktualnie dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi i wiedzą co do spornej granicy;

5/ § 39 ust. 8 rozporządzenia poprzez nieujawnienie informacji o spornych odcinkach działek ewidencyjnych w bazie danych oraz na wyrysach z mapy ewidencyjnej;

6/ § 39 rozporządzenia poprzez nieumorzenie postepowania w zakresie ustalenia przebiegu spornej granicy działki nr [...] z działką nr [...] mimo posiadania informacji o wszczęciu postepowania rozgraniczeniowego na spornej granicy;

7/ § 36 w związku z § 37 rozporządzenia poprzez brak weryfikacji operatu co do sprzeczności z postanowieniem sądu oraz wieloletnią dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzoną na potrzeby różnych postępowań administracyjnych;

8/ art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz § 46 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich zastosowanie w sytuacji wystąpienia sporu co do przebiegu granic;

9/ art. 7 i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie w ocenie operatu a następnie w wydaniu decyzji faktu zmian obszarowych;

10/ § 37 rozporządzenia w związku z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie umorzenia postepowania w części jako bezprzedmiotowego na skutek odstąpienia przez jedną ze stron od oświadczenia o zgodzie na przyjęcie ustalonego przez geodetę przebiegu granic z powodu błędu;

11/ art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która powinna zostać uchylona.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej powoływana jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 10 października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. orzekającą o wprowadzeniu zmiany danych w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie J, gmina D, w przedmiocie działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] poprze zatwierdzenie zmiany przebiegu granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działkami ewidencyjnymi nr [...], [...], [...], [...], zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych z dnia 14 maja 2015 r., nr ewidencyjny [...] oraz protokołem ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.; dalej powoływana jako "p.g.i.k.") oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm.; dalej powoływanego jako "rozporządzenie"). Z przepisu art. 2 ust. 2 p.g.i.k. wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Dane o gruntach, budynkach i lokalach gromadzone są w tym systemie w drodze rejestracji stanów prawnych ustalonych w innym trybie lub przez inne organy orzekające.

Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Przepisy p.g.i.k. nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień do gruntów. Zmiana granic i powierzchni działek dotyczy stanów własnościowych, a kwestie własnościowe rozstrzygane są przez sądy powszechne. Nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów, ponieważ ewidencja jest tylko rejestrem danych wynikających z dokumentacji urzędowej.

Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.i.k. dane zawarte w ewidencji mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy, czyli właścicieli nieruchomości lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania. Zgodnie z treścią § 45 ust. 1 rozporządzenia aktualizacja operatu następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Mając na uwadze powyższe regulacje stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżących, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z § 44 rozporządzenia starosta jest obowiązany do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Zgodnie § 45 rozporządzenia celem aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych jest: 1) zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienie nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowanie danych błędnych.

Na podstawie § 45 ust. 2, przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio, zaś zgodnie z ust. 3 tego przepisu, przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37-39 stosuje się odpowiednio.

Jak wynika z powyższego przepisu, w zakresie wykazywania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych obowiązuje zgodnie z powyższym przepisem regulacja szczególna. Zgodnie, bowiem z § 36 rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Wyliczenie powyższe stanowi zamknięty katalog podstaw wykazywania przebiegu granic działek ewidencyjnych na mapie ewidencyjnej. Dokonanie aktualizacji ewidencji w zakresie przebiegu granic działki ewidencyjnej w oparciu o inne, niż wymienione w § 36 rozporządzenia źródła danych ewidencyjnych byłoby z nim sprzeczne, a także naruszałoby podstawowe zasady prowadzenia ewidencji i jej istotę, wynikające z przepisów ustawy. Wnioskując zatem o dokonanie aktualizacji przebiegu granic działki ewidencyjnej na mapie ewidencyjnej (zmianę przebiegu granic), strona winna powołać się na jedno ze źródeł wymienionych w § 36 rozporządzenia jako podstawę żądanej zmiany i doręczyć organowi stosowny dokument. Powyższe zasady dotyczące wykazywania na mapie ewidencyjnej przebiegu granic działek ewidencyjnych ma obowiązek respektować także organ ewidencyjny, dokonując z urzędu aktualizacji danych dotyczących przebiegu granic celem zastąpienia danych niegodnych ze stanem prawnym lub faktycznym, lub celem wyeliminowania danych błędnych. Wynika to z powyższych przepisów.

W każdym przypadku - zarówno żądania wnioskującego o dokonanie aktualizacji, jak i w przypadku wykrycia przez organ, że sposób wykazania przebiegu granicy jest błędny, tj. sprzeczny z posiadaną dokumentacją, podstawę wykazania przebiegu granicy może stanowić wyłącznie dokumentacja, o której mowa w § 36 rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 37 rozporządzenia, w razie braku dokumentacji wymienionej w powołanym przepisie § 36, lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, lub nie odpowiadają standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie, z uwzględnieniem regulacji przewidzianej w § 38. Postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym i w jego toku nie dokonuje się żadnych ustaleń dotyczących zasięgu prawa własności. Polega ono wyłącznie na rejestrowaniu stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy, w tym także sądy.

Podkreślić też należy, że nie jest ustalaniem zasięgu tego prawa procedura przewidziana w § 39 rozporządzenia, która nie zastępuje i nie może zastępować ani administracyjnego ani sądowego postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Zgodnie z § 39 ust. 3 rozporządzenia w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. Zgodnie z § 39 ust. 8 rozporządzenia informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych ujawnia się w bazie danych ewidencyjnych oraz na wyrysach z mapy ewidencyjnej.

W niniejszej sprawie ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że podstawę aktualizacji operatu ewidencyjnego powinien stanowić operat techniczny przyjęty do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 14 maja 2015 r. za numerem [...] będący wynikiem prac polegających na ustaleniu przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...] położonymi w obrębie J gmina D. Jednak w ocenie geodety uprawnionego granice działki nr [...] wskazane w obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, dlatego uzasadnione jest pozyskanie danych dotyczących przebiegu granic na zasadach określonych w § 37 i § 38 rozporządzenia tj. w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie. Zatem w sprawie słusznie dokonano ustalenia na gruncie przebiegu granic działki nr [...] (własność: M. W., Z. P.) z działkami sąsiednimi nr: [...], [...], [...], [...]. Z protokołu z czynności ustalenia granic działki ewidencyjnej sporządzonego przez geodetę uprawnionego w dniu 8 października 2014 r. w obecności stron: M. W., Z. P., M. S., J. W., K. R. wynika, że granica pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...], [...], [...], [...] została ustalona na podstawie "oświadczenia zainteresowanych stron". W kolumnie 7 protokołu zawierającej oświadczenie: "My niżej podpisani, oświadczamy, że granica między działkami wymienionymi w kolumnie 2 została ustalona w naszej obecności i do jej przebiegu, przedstawionego na szkicu stanowiącym załącznik do protokołu, nie zgłaszamy żadnych zastrzeżeń" zainteresowani, obecni przy czynnościach ustalenia granic przedmiotowych działek złożyli własnoręczne podpisy. Integralną częścią protokołu ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek jest szkic ustalenia granic z 08.10.2014 r., wykonany przez wykonawcę prac. Szkic został podpisany przez uczestników ustalenia granic: M. W., Z. P., M. S., J. W., K. R. Co więcej na stronie 2 szkicu został zamieszczony opis granic z którego wynika, że granica działki [...] z działką [...] biegnie lina prostą ze starego słupa ogrodzeniowego w punkcie 1 do punktu 4 oddalonego ok. 0,5 m od starego ogrodzenia z siatki drucianej. Granica działki [...] z działką [...] biegnie koło ogrodzenia z siatki drucianej w odległości ok. 0,5 m od siatki z punktu 4 do 5. Granica działki [...] z działkami [...] i [...] biegnie koło ogrodzenia z siatki drucianej z punktu 5 do 6, a następnie koło ogrodzenia na podmurówce betonowej z punktu 6 do 8 z ugięciem w punkcie 7 i w punkcie 8 – słupek gazowy.

Zatem jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, a w szczególności z protokołu ustalenia granic działek ewidencyjnych oraz szkicu ustalenia granic, granica pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...], [...], [...], [...] została ustalona na podstawie zgodnego oświadczenia zainteresowanych stron.

Podstawowym zarzutem skarżących jest, że mimo cofnięcia oświadczenia wiedzy organ uznał je za bezskuteczne i pozbawione mocy prawnej. Sąd stwierdza, że w świetle § 37 rozporządzenia (przy zaistnieniu przesłanek do jego stosowania – o czym była mowa wyżej), dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowego pomiaru geodezyjnego lub fotogrametrycznego. Taki pomiar winien być poprzedzony ustaleniem przebiegu granic na gruncie. Natomiast zgodnie z § 39 ust. 1 ustalenie przebiegu granic na gruncie dokonuje wykonawca w oparciu o złożone do protokołu granicznego zgodne oświadczenie woli osób, które stawiły się w określonym w zawiadomieniu miejscu i terminie. W świetle tej regulacji nie budzi żadnej wątpliwości, że do protokołu ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków wpisuje się zgodne oświadczenie woli osób, które były obecne przy czynnościach ustalenia przebiegu granic na gruncie.

Sporządzony w trybie § 39 rozporządzenia protokół "graniczny" ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków, nie ma charakteru protokołu granicznego sporządzonego w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości przez geodetę uprawnionego. Trzeba też zaznaczyć, że przewidziane wzorem protokołu ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków, oświadczenie obecnych na gruncie, że granica między określonymi działkami została ustalona w ich obecności i do jej przebiegu przedłożonego na szkicu stanowiącym załącznik do protokołu, nie zgłaszają żadnych zastrzeżeń, nie ma charakteru aktu ugody zawartej przed uprawnionych geodetą w rozumieniu art. 31 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w postępowaniu rozgraniczeniowym. Oświadczenie złożone w trybie art. 39 ust. 1 rozporządzenia stanowi tylko element postępowania ustalenie przebiegu granic działek dla celów ewidencyjnych, poprzedzający terenowy pomiar geodezyjny lub fotogrametryczny i mieści w sobie także elementy oświadczenia wiedzy co do przebiegu tej granicy. Zatem takie "cofnięcie" wyrażonego wcześniej oświadczenia co do ustalenia przebiegu granicy nie wywołuje skutków prawnych. Podkreślić należy, że złożone w dniu 8 października 2014 r. oświadczenie samo przez się nie stanowiło o ustaleniu przebiegu granic, oświadczenie to było jednym z elementów postępowania w sprawie ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi i dla potrzeb ewidencyjnych. Celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic prawnych nieruchomości, legalną definicję nieruchomości zawiera art. 46 § 1 k.c. w sprawie o rozgraniczenie chodzi nawet nie o same granice nieruchomości na gruncie, lecz o to, do jakiej granicy na gruncie sięga prawo własności nieruchomości sąsiadujących. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja nie tworzy nowego stanu prawnego co do zasięgu prawa własności, a tylko aktualizuje przebieg granic ewidencyjnych.

Natomiast odnosząc się do wskazywanej przez skarżące konieczności zawieszenia postępowania ze względu na toczące się postępowanie rozgraniczeniowe stwierdzić należy, że podnoszona okoliczność nie stanowi kwestii prejudycjalnej w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z art. 29 ust. 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi. Kończy się ono zawarciem przez strony ugody (art. 31 ust. 4 ustawy) bądź też wydaniem przez prowadzącego przedmiotowe postępowanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości (art. 33 ust. 1 ustawy). Jeśli strona niezadowolona jest z przebiegu granicy, wówczas może – w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w sprawie żądać przekazania sprawy sądowi powszechnemu (art. 33 ust. 3 ustawy) i wówczas to orzeczenie sądu rozstrzyga w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Wynik postępowania rozgraniczeniowego, a także dokumentacja, która w jego trakcie powstała stanowi podstawę do wpisania bądź zmiany odpowiednich danych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie bowiem z § 36 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej m. in. w postępowaniu rozgraniczeniowym. Należy przy tym podkreślić, że ewidencja gruntów i budynków, stanowiąc jednolity dla kraju zbiór szczegółowo wskazanych w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne informacji o gruntach, ma techniczno-deklaratoryjny charakter. Nie nadaje ona zatem jakichkolwiek praw do gruntów, jak też nie rozstrzyga żadnych sporów w tym zakresie, natomiast rejestruje jedynie stany prawne, które ustalone zostały w innych postępowaniach.

O istnieniu zagadnienia wstępnego nie sposób także mówić w odniesieniu do faktów, a tymi w istocie są błędy, których wyjaśnienia domaga się strona przed zakończeniem postępowania rozgraniczeniowego. Dodać należy, iż dla potrzeb postępowania rozgraniczeniowego jako wiarygodne, a przede wszystkim odzwierciedlające stan rzeczywisty, przyjmowane są dane z ewidencji gruntów i budynków, która to ewidencja stanowi spis istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. W żadnym razie rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Tego rodzaju czynności są jednakowoż podejmowane poza postępowaniem w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

Z tych też względów Sąd nie podzielił zarzutów odnoszących się do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego.

Nie zasługują także na uwzględnienie sformułowane w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego. Wbrew zarzutom skarżących w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W ocenie Sądu analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a przeprowadzona przez nie ocena jest prawidłowa i logiczna, w sprawie zaś nie występuje, przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, nie ma też nieuprawnionych wniosków wypływających z tej oceny. Sporządzone natomiast obszerne uzasadnienie odzwierciedla poszczególne etapy prowadzonego postępowania oraz wyjaśnia podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ ten kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania.

Mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.