Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 218/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 15 par. 1 pkt 4 i  par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 22 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.S., działającej przez opiekuna prawnego A. S. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy K. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy K. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jaki zaistniał pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie rozpoznania wniosku B. S. działającej przez opiekuna o skierowanie do domu opieki społecznej.

W uzasadnieniu wniosku organ wnioskujący wskazał, iż do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu [...] lipca 2016 r. wpłynęło zawiadomienie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przekazaniu wg. właściwości wniosku całkowicie ubezwłasnowolnionej B. S. zamieszkałej w K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Wniosek w jej imieniu złożył jej opiekun prawny – A. S.

Burmistrz Gminy K. wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału, w szczególności z oświadczenia żony A. S. jak i oświadczenia samego A. S. jednoznacznie wynika, iż nie zamieszkuje on w miejscu zameldowania tj. w K., ul. P. [...]. Oświadczenie żony A. S. zostało złożone w związku z pismem Sądu Rejonowego we W. z dnia [...].06.2016r., sygn. akt [...], gdzie zwrócono się o wywiad w miejscu zamieszkania wnioskodawcy A. S. na okoliczność wyrażenia zgody na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej B. S. w DPS oraz pismem MOPR w K. nr [...], w którym zwrócono się o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u A. S. - opiekuna prawnego B. S. w celu przyznania jej pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. Pismem z dnia [...].06.2016r. poinformowano Sąd Rejonowy we W., oraz pismem z dnia [...].06.2016 r. poinformowano MOPR w K., że wywiadu z A. S. nie udało się przeprowadzić. Jak oświadczyła żona A. - E. S. - mąż A. S. od pięciu lat nie zamieszkuje pod adresem K., ul. P. [...]. Jego adres zamieszkania to K., ul. C. [...]. Od poniedziałku do piątku pracuje jako kierowca i wtedy matką zajmują się opiekunki, natomiast w pozostałe dni matką w K. opiekuje się mąż A.S. Zamieszkanie w K. potwierdził również A. S. w piśmie z dnia [...].06.2016 r., gdzie wskazał adres pobytu: K., ul. C. [...] i poinformował, że pobyt pod tym adresem jest konieczny z uwagi na ciężką chorobę mamy. "Kontakt osobisty oraz wszelka korespondencja możliwa jest pod w/w adresem."

Organ wyjaśnił, iż zarówno art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) jak i art. 27 i 28 Kodeksu cywilnego mówią o "miejscu zamieszkania" a nie o "miejscu zameldowania". Organ wyjaśnił, że jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I OW 23/09: Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach k.c. który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K., wnosząc o wskazanie Burmistrza Gminy K., jako organu właściwego do załatwienia sprawy wskazał, że opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej B. S. jest jej syn A. S. posiadający stałe zameldowanie w K., ul. P. [...], powołując się przy tym na art. 27 i 28 Kodeksu cywilnego, które to przepisy stanowią, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna oraz, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Ponadto powołano się na oświadczenie opiekuna prawnego z dnia [...].06.2016 r. "w którym poinformował, że pobyt na terenie K. podyktowany jest jedynie opieką nad matką. A. S. na terenie K. przebywa jedynie w soboty i niedziele ponieważ w/w z uwagi na charakter pracy nie może systematycznie sprawować opieki nad matką".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 dalej jako p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Gminy K. a Prezydentem Miasta K. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku B. S. działającej przez opiekuna prawnego A. S. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Zasady ustalania właściwości miejscowej w tym przedmiocie określają przepisy art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930, dalej jako u.p.s.) stwierdzające, że generalnie właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust.1 u.p.s. przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu o skierowaniu wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Oba przepisy korespondują ze sobą i wskazują, że właściwy miejscowo jest organ gminy miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego. Art. 25 kodeksu cywilnego przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).

W powyższy sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast w przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych kodeks cywilny w art. 27 reguluje tę kwestię odmiennie. O miejscu zamieszkania takich osób przesądza bowiem miejsce zamieszkania ich opiekuna prawnego. Skoro zgodnie z art. 27 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna, to mając również na uwadze treść cytowanego art. 59 ust. 1 u.p.s., należy przyjąć, że do wydania decyzji o skierowaniu osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej do domu pomocy społecznej oraz ustaleniu opłat za pobyt w tego rodzaju placówce organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego w dniu kierowania do domu pomocy społecznej.

Bezsporne jest w przedmiotowej sprawie, iż A. S. został ustanowiony opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionej B. S. postanowieniem Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich w K. z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...]. Z akt sprawy wynika nadto, że A. S. zameldowany jest na pobyt stały na terenie Gminy K., a w K. przebywa w soboty i niedziele, celem sprawowania opieki nad chorą matką. Zameldowanie na pobyt stały pod określonym adresem rodzi domniemanie, że adres ten stanowi miejsce zamieszkania danej osoby. W niniejszej sprawie nie doszło do podważenia tego domniemania. Z faktu przebywania z chorą matką K. w soboty i niedziele nie wynika, by to właśnie K. stał się miejscem zamieszkania A. S. - opiekuna prawnego B. S.

W tej sytuacji uznać należało, że właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust. 1 u.p.s. jest burmistrz Gminy K.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł jak w sentencji.