Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 575/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 2 pkt 3, art. 8 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 4, art. 36[1], art. 36[1] ust. 1, art. 24 ust. 1 pkt 6, art. 36[2] ust. 5 pkt 2,
journal: Dz.U. 2017 poz 1870
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 8, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (zwany dalej organem/Ministrem) decyzją z [...] lutego 2018 r. Nr [...] uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. (zwaną dalej Radą/Prezydium) z [...] grudnia 2017 r., Nr [...], utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (zwaną dalej Radą Okręgową) z [...] września 2017 r. Nr [...] w sprawie odmowy wpisu J. S. (zwanego dalej zainteresowanym/wnioskodawcą) na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydium.

Ustalono, że zainteresowany wnioskiem z [...] lutego 2017 r. zwrócił się do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 r. z siedzibą w W. o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 362 ust. 2 i 4 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1870 ze zm.; zwanej dalej ).

Zainteresowany przystąpił do egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach od [...] do [...] marca 2017 r, który zdał z wynikiem pozytywnym a następnie złożył w Radzie Okręgowej wniosek o wpis na listę radców prawnych. Jako podstawę prawną wniosku wskazał przepis art. 241 w zw. z art. 24 oraz w zw. z art. 25 ust. 2 . W celu udokumentowania przesłanek wpisu na listę radców prawnych, przedłożył dokumenty w postaci: karty ewidencyjnej, CV, informacji o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego, dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, oświadczenia o korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, oświadczenia, że nie toczyły się i nie toczą przeciwko niemu postępowania karne i dyscyplinarne, oraz że nie składał wniosku o wpis na lisię radców prawnych w innych izbach, dowód wniesienia opłaty. W toku postępowania złożone zostały także opinie radców prawnych opisane w decyzji i aktach administracyjnych.

Uchwałą z [...] września 2017 r. Rada Okręgowa odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę radców prawnych, podnosząc, że nie spełnia on warunku określonego w art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 . Ustaliła, że zainteresowany w 2011 r. ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] uzyskując tytuł magistra. Przeciwko wnioskodawcy nie toczyły się i nie toczą postępowania karne ani dyscyplinarne. Wskazała, że w okresie od [...] listopada 2011 r. do [...] stycznia 2012 r. wnioskodawca wykonywał na podstawie umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego w Kancelarii Radcy Prawnego E. B.. Od [...] czerwca 2012 r. do [...] września 2014 r. był zatrudniony w Głównym Inspektoracie Sanitarnym w W.. Do zakresu jego obowiązków w wymienionym urzędzie na stanowisku administratora należało: (1) prowadzenie spraw kancelaryjnych Departamentu Prawnego, w tym prowadzenie rejestru pism przychodzących i wychodzących, rejestru upoważnień, aktów wewnętrznych Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz innych dokumentów opracowywanych w Departamencie; (2) przygotowywanie pism i odpowiedzi w sprawach bieżących; (3) archiwizowanie dokumentacji w Departamencie; (4) przygotowywanie dokumentacji w sprawie stanowisk dotyczących zapewnienia zgodności przygotowywanych w Głównym Inspektoracie Sanitarnym projektów aktów normatywnych i innych aktów prawnych z obowiązującym systemem prawnym oraz zasadami techniki prawodawczej oraz przygotowywanie projektów prawnych w wersji L.. Od [...] czerwca 2015 r. do [...] kwietnia 2016 r. na podstawie umów cywilnoprawnych współpracował z Kancelarią Radcy Prawnego O. L. wykonując wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego w kancelarii. Od [...] kwietnia 2016 r. do [...] lutego 2017 r. na podstawie umów cywilnoprawnych wykonywał wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego na rzecz spółki S. Kancelaria Radców Prawnych z siedzibą w W..

We wskazanych wyżej okresach wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy.

Rada Okręgowa wskazała, że zgodnie art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 , każda z przesłanek wpisu jest przesłanką samodzielną i tylko spełnienie poszczególnych przesłanek określonych ustawą pozwala na wpis na listę radców prawnych. Jej zdaniem okresy wykonywania przez wnioskodawcę wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego w Kancelarii Radcy Prawnego E. B., Kancelarii Radcy Prawnego O. L. i na rzecz spółki S. Kancelaria Radców Prawnych z siedzibą w W. oraz zatrudnienie w Głównym Inspektoracie Sanitarnym, stanowiące okresy doświadczenia wskazane w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 nie podlegają sumowaniu.

Stwierdziła, że wnioskodawca wykazał doświadczenie, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 3 , jednak okres wykonywania czynności wymagających wiedzy prawniczej na rzecz kancelarii radcy prawnego przez wnioskodawcę jest zdecydowanie krótszy niż wymagane ustawą 4 lata. Jej zdaniem przedstawione przez wnioskodawcę zatrudnienie w Głównym Inspektoracie Sanitarnym nie odpowiada wymaganiom art. 25 ust. 2 pkt 4 , albowiem wszystkie wymienione w zakresie obowiązków czynności polegały na wykonywaniu prac niezwiązanych bezpośrednio z procesem świadczenia pomocy prawnej na rzecz wymienionego urzędu.

Od powyższej uchwały, wnioskodawca złożył odwołanie do Prezydium i zarzucił naruszenie:

art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 76 § 3 i art. 12 k.p.a. poprzez nieuznanie za udowodniony faktu spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek wskazanych w art. 25 ust 2 na podstawie dowodu z decyzji administracyjnej o dopuszczeniu do egzaminu radcowskiego i decyzji o uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, a w konsekwencji bezpodstawne i niesłuszne prowadzenie postępowania w zakresie ustalenia spełnienia przesłanek dopuszczenia do egzaminu radcowskiego;

art. 16 § 1 i art. 8 k.p.a. poprzez orzeczenie w zakresie w jakim orzekał już inny organ i w jakim została wydana prawomocna decyzja administracyjna, tj. poprzez powtórne analizowanie spełnienia przesłanek dopuszczenia do zdawania egzaminu radcowskiego bez odbywania aplikacji określonych w art. 25 ust. 2 i w konsekwencji wywołanie stanu, w którym w obiegu prawnym istnieją dwie decyzje administracyjne stwierdzające odmiennie tę samą sprawę;

art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w zakresie badania przesłanek dopuszczenia do zdawania egzaminu radcowskiego bez odbywania aplikacji określonych w art. 25 ust. 2 , pomimo braku umocowania prawnego do takiej analizy.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i w związku z brakiem konieczności poczynienia nowych ustaleń o orzeczenie w sprawie zgodnie z pierwotnym wnioskiem strony.

Prezydium uchwałą z [...] grudnia 2017 r., utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] września 2017 r., w sprawie odmowy wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. i podzieliło stanowisko Rady wskazując, że odwołujący nie spełnia przesłanki określonej art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 .

Wskazało, że każda z określonych w art. 24 ust. 1 pkt 1-6 przesłanek wpisu na listę radców prawnych jest niezależna oraz równorzędna i tylko łączne ich spełnienie czyni wpis na listę radców prawnych możliwym. W ocenie Prezydium organy samorządu radcowskiego, rozstrzygając sprawę wniosku o wpis na listę radców prawnych, są uprawnione do samodzielnej oceny opartej na zebranym materiale dowodowym, czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu radcy prawnego spełnia wszystkie te przesłanki.

Dokonując rozważań na tle art. 361 ust. 1 i 6 oraz art. 362 ust. 4 wywiodło, że postępowanie związane z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego ma charakter formalny, nie zaś merytoryczny. Na etapie składania wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego badana jest kompletność i poprawność złożonych dokumentów. Zdaniem Prezydium, także Minister rozpatrując zażalenie powinien badać sprawę pod tym kątem. Kwestia merytorycznego badania czy dana osoba spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych należy do wyłącznej właściwości rady okręgowej izby radców prawnych. Postępowanie prowadzone przez komisję egzaminacyjną jest bowiem postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, gdyż o wpisie na listę radców prawnych decyduje inny organ - Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych. W ocenie Prezydium nie można uznać, że fakt badania dokumentów na etapie składania wniosku o dopuszczenie do egzaminu do komisji egzaminacyjnej, konsumuje uprawnienie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych do badania spełnienia przesłanek warunkujących wpis na listę radców prawnych. Prezydium wskazało, że na etapie postępowania wpisowego Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych jest zobligowana do wnikliwego i wszechstronnego zbadania, z uwzględnieniem reguł postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przesłanek wpisu na listę radców prawnych określonych w art. 24 ust. 1 urp. W przypadku stwierdzenia, że osoba wnioskująca o wpis ich nie spełnia, rada winna odmówić wpisu na listę radców prawnych.

Uchylając zaskarżoną uchwałę Minister stwierdził, że zainteresowany spełnił, określone w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 , przesłanki uprawniające do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej. Spełnił także przesłanki do wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 wskazanej ustawy. Jego zdaniem zainteresowany łącznie przez okres ponad 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywał wymagające wiedzy prawniczej w Kancelarii Radcy Prawnego E. B., Kancelarii Radcy Prawnego O. L. oraz na rzecz spółki S. Kancelaria Radców Prawnych z siedzibą w W. oraz wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz urzędu organu władzy publicznej - Głównego Inspektoratu Sanitarnego. To, że nie wykonywał tych czynności przez okres co najmniej 4 lat w jednym z wymienionych miejsc pracy, w kontekście art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 nie powinno negatywnie wpływać na nabycie przez niego uprawnień do wpisu na listę radców prawnych.

Wskazał, że zainteresowany został dopuszczony do egzaminu radcowskiego, gdyż spełnił przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 , co jego zdaniem zostało wyjaśnione szczegółowo w decyzji Ministra z [...] lutego 2018 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Prezydium, zarzucając naruszenie:

art. 25 ust. 2 pkt. 3 oraz art. 25 ust. 2 pkt. 4 urp poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne jest łączenie zawartych tam okresów wykonywania odpowiednio wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego, kancelarii adwokackiej, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej lub w zespole adwokackim oraz wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz urzędów organów władzy publicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych regulacji powinna prowadzić do wniosku, że każda z tych podstaw jest samodzielna i niezależna od drugiej oraz wskazane tam okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej nie podlegają sumowaniu;

art. 25 ust. 2 pkt. 4 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że czynności wykonywane przez J. S. w Głównym Inspektoracie Sanitarnym były czynnościami bezpośrednio związanymi ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tego urzędu, w sytuacji jeżeli J. S. wykonywał w powołanym urzędzie przede wszystkim czynności techniczne i administracyjne;

art. 24 ust. 2c oraz art. 25 ust. 3 poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organy samorządu zawodowego radców prawnych w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych są związane oceną właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej i nie mają prawa samodzielnej ponownej oceny wskazanych w art. 25 ust. 2 urp przesłanek wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych regulacji powinna prowadzić do wniosku, że kompetencja organów samorządu zawodowego do oceny przesłanek wskazanych w art. 25 ust. 2 urp jest całkowicie niezależna od kompetencji właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej do formalnej oceny przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów i organy samorządu zawodowego mogą ją w pełni wykonywać w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych.

naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 urp poprzez uchylenie decyzji Prezydium i wskazanie, że Prezydium powinno ponownie dokonać oceny prawnej zgromadzonego materiału dowodowego oraz poczynionych ustaleń faktycznych i merytorycznie rozstrzygnąć w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych, podczas gdy organem właściwym do dokonania wpisu na listę radców prawnych jest wyłącznie rada danej okręgowej izby radców prawnych.

W związku z powyższym wnosiło o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi do ponownego rozpoznania

Nadto na podstawie art. 135 p.p.s.a wnosiło o uchylenie przez Sąd uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 r. w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego (zwanej dalej Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej).

W ocenie Prezydium od decyzji tj. aktu administracyjnego wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinna przysługiwać skarga a nie sprzeciw i, że na analogicznym stanowisku stoi również Minister Sprawiedliwości. Zdaniem Prezydium Minister nie jest szczególną "trzecia" instancją postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych a organem nadzoru kontrolującym prawidłowość jego przeprowadzenia.

Wskazało, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 3 urp do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1 urp, lub kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2017 r., poz. 2368). Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 4 urp do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów.

Jego zdaniem z punktu widzenia wykładni powołanych regulacji kluczowe jest ustalenie czy powołane tam (w każdym z tych przepisów) okresy zatrudnienia mogą ulegać "sumowaniu" w tym znaczeniu, że wnioskodawca może część wymaganego 4 letniego okresu doświadczenia zawodowego uzyskać na zasadach określonych w art. 25 ust. 2 pkt. 3 urp a część na zasadach określonych w art. 25 ust. 2 pkt. 4 urp Zdaniem Prezydium "sumowanie" powołanych okresów zatrudnienia nie jest dopuszczalne, brak jest podstawy prawnej, która dopuszczałaby taki proces co zostało szczegółowo opisane w skardze.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra z [...] lutego 2018 r. uchylająca uchwalę Prezydium z [...] grudnia 2017 r., utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] września 2017 r., w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1 urp, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto:

1. ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyska! tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

2. korzysta w pełni z praw publicznych;

3. ma pełną zdolność do czynności prawnych;

4. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

5. odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy.

Stosownie zaś do art. 25 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, do egzaminu radcowskiego składanego przed komisją, o której mowa w art. 361, bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej partnerskiej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1, lub kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze. Natomiast stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych do egzaminu radcowskiego składanego przed komisją, o której mowa w art. 361, bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów,

Z kolei według art. 361 ust. 1 tej ustawy, do egzaminu radcowskiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację radcowską i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu oraz osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2.

Zainteresowany ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] uzyskując tytuł magistra.

Po ukończeniu studiów prawniczych, do dnia złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego tj. do dnia [...] lutego 2017 r., czyli przez 677 dni zainteresowany na podstawie umów cywilnoprawnych wykonywał w Kancelarii Radcy Prawnego E. B., Kancelarii Radcy Prawnego O. L. oraz na rzecz spółki S. Kancelaria Radców Prawnych z siedzibą w W. wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata, a przez okres 1 roku i 92 dni na podstawie umowy o pracę wykonywał wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz urzędu organu władzy publicznej - Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

We wskazanych wyżej okresach wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy.

Zainteresowany przystąpił do egzaminu radcowskiego, do którego został dopuszczony z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych i który zdał z wynikiem pozytywnym.

Kwestią sporną pozostawało, czy można było zainteresowanego wpisać na listę radców prawnych, skoro zdał egzamin radcowski bez odbycia aplikacji radcowskiej. Podstawą zaś dopuszczenia go do tegoż egzaminu było dopiero kumulatywne spełnienie przesłanek wymienionych w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp i czy organy wpisowe mogły ponownie badać spełnianie przez ubiegającego się wpis wszystkich przesłanek decydujących o jego wpisie na listę radców prawnych, mimo zdanego egzaminu radcowskiego.

W ocenie Sądu zainteresowany spełnił, określone w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp, przesłanki uprawniające do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej. Spełnił także przesłanki do wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 wskazanej ustawy. Zainteresowany łącznie przez okres ponad 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywał wymagające wiedzy prawniczej w Kancelarii Radcy Prawnego E. B., Kancelarii Radcy Prawnego O. L. oraz na rzecz spółki S. Kancelaria Radców Prawnych z siedzibą w W. oraz wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz urzędu organu władzy publicznej - Głównego Inspektoratu Sanitarnego. To, że nie wykonywał tych czynności przez okres co najmniej 4 lat w jednym z wymienionych miejsc pracy, w kontekście art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp nie powinno negatywnie wpływać na nabycie przez niego uprawnień do wpisu na listę radców prawnych.

Organ słusznie wskazuje na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt K 3/10), z którego wynika, że "w wypadku osób wskazanych w art. 25 ust 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych nie można mówić o naruszeniu zasady równości, gdyż osoby w ramach tego przepisu są traktowane równo i muszą spełniać te same przesłanki, by móc skorzystać z uprawnień wynikających z tej regulacji. Nie dochodzi do zróżnicowania ich sytuacji prawnej". W tym orzeczeniu wskazano, że "W kwestionowanym art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych do egzaminu radcowskiego dopuszczone zostały osoby, które skończyły studia prawnicze i odpowiednio długo pracowały u podmiotów prywatnych lub w urzędach organów władzy publicznej, wykonując czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej". Biorąc pod uwagę to, że Trybunał Konstytucyjny podkreśla równe traktowanie osób wskazanych w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4, spełnianie przez nich tych samych przesłanek, aby zostać dopuszczonym do egzaminu radcowskiego oraz poprzez zastosowanie spójnika "lub" pomiędzy podmiotami prywatnymi a urzędami organów władzy publicznej, u których osoby dopuszczone do egzaminu radcowskiego wykonywały czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej, w ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko Ministra, że dopuszczana jest możliwość sumowania okresów stażu zawodowego, które zostały określone w art. 25 ust. 2 pkt 3 oraz art. 25 ust. 2 pkt 4 urd.

Osoba zamierzająca skorzystać z uprawnień wynikających z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp musi przedstawić dokumenty, które pozwolą stwierdzić, że warunek ustawowy wykonywania czynności związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez wymagany okres został spełniony. Decyduje to o dopuszczeniu jej do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji.

W ocenie Sądu postępowanie związane z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego jak słusznie twierdzi Minister ma charakter nie tylko formalny, ale również merytoryczny. Na etapie składania wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego badana jest kompletność i poprawność złożonych dokumentów także pod kątem spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 urp, co wynika wprost z art. 361 ust. 1 in fine tej ustawy i w sprawie zainteresowanego okoliczność ta w sposób pozytywny została stwierdzona dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej. Kwestia spełniania przesłanek z art. 25 ust. 2 jest już badana na etapie przyjmowania zgłoszeń o przystąpieniu do egzaminu radcowskiego. Zgodnie z treścią art. 361 ust. 1 do egzaminu radcowskiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację radcowską i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu oraz osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2. Ponadto w myśl art. 362 ust. 5 pkt 2 osoby uprawnione do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji składają wniosek do komisji egzaminacyjnej najpóźniej w terminie 45 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu radcowskiego czyli w czasie dwukrotnie szybszym aniżeli osoby, które odbyły aplikacje radcowską (21 dni). Do wniosku zobowiązane są dołączyć dokumenty, wymienione w art. 362 i uszczegółowione w rozdziale 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 r., poz. 116). Jeżeli wnioskodawca nie spełnia przesłanek uprawniających do przystąpienia do egzaminu radcowskiego, przewodniczący komisji egzaminacyjnej powinien wydać decyzję odmawiającą dopuszczenia do udziału w egzaminie radcowskim (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1072/14 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego też osoba, która zdała egzamin radcowski po przystąpieniu do niego bez odbycia aplikacji radcowskiej, może na podstawie art. 8 k.p.a. oczekiwać od organu wpisowego, że okoliczności, które uprawniły ja do przystąpienia do egzaminu zawodowego, zostaną podobnie ocenione przez komisję egzaminacyjną. Organ wpisowy powinien szczegółowo wyjaśnić odmienne stanowisko, zwłaszcza że w skład komisji egzaminacyjnych wchodzą m.in. 4 osoby wskazane przez Krajową Radę Radców Prawnych spośród radców prawnych.

Mając powyższe na uwadze, co do wykładni art. 26 ust. 1 pkt 6 urp w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp Sąd podzielił stanowisko Ministra, a tym samym za nieprawidłowe uznał argumenty Prezydium.

Osoba zamierzająca skorzystać z uprawnień wynikających z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp musi przedstawić dokumenty (i w tym wypadku przedstawiła), które pozwolą stwierdzić, że warunek ustawowy wykonywania czynności związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez wymagany okres został spełniony. Decyduje to o dopuszczeniu jej do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, co właśnie wpływa na zakres i rozdział kompetencji organów podejmujących decyzje w obu postępowaniach. Przeprowadzone postępowanie umożliwia weryfikację przez samorząd radców prawnych czy wskazany przez stronę we wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego czas i zakres wykonywanych czynności odpowiada wymogom ustawowym (por. art. 24 ust. 2c urp, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1. Radzie Okręgowej przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych ubiegającego się o wpis).

Powołane orzeczenie Trybunału wyjaśna, że ustawodawca zakłada, że wpisana na listę radców prawnych może być tylko osoba, która zdobyła wystarczające praktyczne doświadczenie zawodowe i odpowiednią praktykę. Wykonywanie czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej jest okresem, w którym osoba uprawniona zdobywa wymagane doświadczenie prawnicze. Czynności te muszą być wykonywane w pełnym zakresie w wymaganym okresie pracy. Inne umiejętności takiej osoby są weryfikowane za pomocą egzaminu radcowskiego, na który wpływ ma samorząd zawodowy. Negatywny wynik egzaminu jest przeszkodą do wpisu na listę radców prawnych. Przyjęta formuła umożliwia więc należyte sprawowanie pieczy nad wykonywaniem zawodu, gdyż eliminuje osoby, które nie zdadzą egzaminu, mimo że wykonywały czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej (pkt 8.3.1. wyroku TK).

Mając powyższe na uwadze, co do wykładni art. 26 ust. 1 pkt 6 urp w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp Sąd podzielił stanowisko Ministra, a tym samym za nieprawidłowe uznał argumenty Prezydium.

W niniejszej sprawie nie budziły wątpliwości ustalenia faktyczne, a tylko wykładnia wspomnianych uregulowań i ich zastosowanie do poczynionych ustaleń.

W ocenie Sądu, organy wpisowe nie są uprawnione np. do weryfikacji wyników egzaminu radcowskiego czy podważania zasadności, potwierdzonego dyplomem, ukończenia przez kandydata wyższych studiów prawniczych. Są uprawnione do oceny spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 urp, dokonanej uprzednio w odrębnym postępowaniu i wyrażonej w ostatecznym rozstrzygnięciu Ministra Sprawiedliwości i muszą badać spełnienie przez zainteresowanego przesłanek formalnych. W niniejszej sprawie jak wskazano wyżej zainteresowany przesłanki formalne spełnił.

Za bezzasadny Sąd uznaje wniosek o uchylenie przez Sąd, na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 r. w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane w ustawie środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wskazany przepis zawiera uprawnienie sądu administracyjnego do orzekania w głąb sprawy, pozwalając na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, które zostały wydane niezgodnie z prawem (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2990/15 - LEX nr 2316318).

Przepis ten w niniejszej sprawie nie powinien mieć jednak zastosowania, bo zainteresowany został dopuszczony do egzaminu radcowskiego, gdyż spełnił przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 urp, co zostało wyjaśnione w decyzji Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2018 r.

Uchwała Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 r. w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego J. S. została zatem wydana zgodnie z prawem, co wyklucza zastosowanie wobec niej trybu przewidzianego w art. 135 p.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, co oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wyniesiono skargę (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., I FSK 1740/15 - LEX nr 2296429). Należy przy tym wskazać, że na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2017 r., II OSK 2510/15 - LEX nr 2355773).

Sprawy o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego i o wpis na listę radców prawnych nie są przedmiotowo tożsame, co jest przeszkodą do zastosowania w niniejszej sprawie, wobec uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], trybu przewidzianego w art. 135 p.p.s.a.

Sąd podziela stanowisko Ministra, że zarówno w art. 31 ust. 2b urp, jak i art. 68 ust. 6b ustawy - Prawo o adwokaturze, jest mowa o "ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości". Ustawodawca nie wskazuje przy tym expressis verbis rodzajów rozstrzygnięć wydawanych przez Ministra Sprawiedliwości, a zatem lege non distinguente regulacje te obejmują ostateczne decyzje kasatoryjne, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wpisuje się to zresztą w specyficzny charakter postępowania odwoławczego przed Ministrem Sprawiedliwości jako organem nadzoru. Jak bowiem zauważono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2013 r., II GPS 1/13, o ile ustawodawca nie upoważnia organu nadzoru do merytorycznego wkraczania w zakres kompetencji podmiotu zdecentralizowanego, stosuje się typowe środki takie jak uchylenie rozstrzygnięcia, czy stwierdzenie nieważności. W rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z typowym dwuinstancyjnym postępowaniem administracyjnym, lecz z postępowaniem nadzorczym, którym tylko w bardzo ograniczonym zakresie rządzą reguły dotyczące postępowania administracyjnego.

W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być i jest oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Te wymogi spełnia wspomniana wyżej decyzja administracyjna.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i oparł się na materiale prawidłowo zebranym, jednak nie dokonał jego wszechstronnej oceny.

Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.