Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1257/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 292
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art, 29, art. 132a
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 230
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
article: art. 11
journal: Dz.U. 2005 nr 130 poz 1087
law: Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi W.Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] stycznia 2013r. o nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz W.Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 1186 złotych (tysiąc sto osiemdziesiąt sześć) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Marszałek Województwa W. na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 272 pkt 1, art. 273 ust. 1 pkt 2, art. 274 ust. 2, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 277 ust. 1, art. 281 ust. 1 i ust. 2, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i ust. 2, art. 286 ust. 1, ust. 1 c, art. 287 ust. 1 pkt 3, - ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, ze zm., dalej – " P.o.ś.") art. 53 § 1, § 3 i § 4, art. 55 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej O.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej Kpa) wymierzył W.Sp. z o.o. z siedzibą w P. opłatę podwyższoną za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi stanowiącą różnice pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za okres: II półrocza 2007r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięć organ I instancji po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że W.Sp. z o.o. złożyła wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, dotyczący wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi za II półrocze 2007 r. W złożonym wykazie jako podstawę prawną wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi Spółka wskazała odpis pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] sierpnia 1978 r. Przedmiotowe pozwolenie wydane zostało P. .w P., przy ul. O. [...] dla Zespołu Baz [...] w P. przy ul. D.. Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Spółka przedłożyła odpis pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] sierpnia 1968 r. Przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne zostało wydane P.w P., przy ul. O.... dla Zespołu Baz [...] w P. przy ul. D..

Zdaniem organu z powyższego wynika, że Spółka przedłożyła dwie identycznej treści decyzje - pozwolenia wodnoprawne, jednak opatrzone różnymi datami: [...] sierpnia 1968 r. oraz [...] sierpnia 1978 r. Przyjmując, że powyższe pozwolenie zostało wydane w 1968 r., to zgodnie z treścią art. 132a nieobowiązującej już ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 230 ze zm.) pozwolenia wodnoprawne, wydane przed dniem 1 stycznia 1975 r., wygasły z mocy prawa z dniem 31 grudnia 2000 r. Natomiast gdyby przyjąć, że przedmiotowe pozwolenie zostało wydane jednak w 1978 r., to należy w tym miejscu przytoczyć przepis art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 130, poz. 1087 ze zm.). Zgodnie z nim pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód (inne niż do celów rybackich), wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Zatem w tym przypadku pozwolenie wygasłoby w 1998 r.

Organ I instancji wskazał, że przepis art. 11 ww. ustawy nie zawiera dyspozycji nakazującej organowi wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia w przypadku w nim uregulowanym. Wymieniony art. 11 zawiera regulacje szczególne związane z wejściem w życie nowych przepisów i to na jego mocy bez dodatkowej decyzji deklaratoryjnej (stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia z określonym dniem) przedmiotowe pozwolenie wygasło. Następnie organ podniósł, iż nie uznał za konieczne rozstrzygnięcie, która z dwóch różnych dat wskazanych na przedłożonych odpisach pozwoleń wodnoprawnych jest prawdziwa, gdyż w obu przypadkach pozwolenie wygasło z mocy prawa już kilkanaście lat temu (tj. w 1998 r. lub 2000 r.), natomiast opłaty będące przedmiotem niniejszego postępowania dotyczą II półrocza 2007 r., kiedy to już bezspornie żadna z tych decyzji nie mogła obowiązywać.

Organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, że pozwolenie, na które powołuje się W.Sp. z o. o. zostało udzielone P.w P.. Natomiast z informacji przekazanych przez Spółkę wynika, że W.Sp. z o.o. nie jest następcą prawnym P.w P. i nie powstała w wyniku przekształcenia tego przedsiębiorstwa. Wobec tego W.Sp. z o. o. nie była upoważniona do posługiwania się przedmiotowym pozwoleniem w obrocie prawnym.

Wobec powyższego zgodnie z art. 292 P.o.ś. Spółka wprowadzając ścieki do środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego powinna naliczyć opłatę podwyższoną za II półrocze 2007r.

Następnie organ podkreślił, iż strona nie dokonała korekt wykazu za II półrocze 2007 r. zawierających zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

W oparciu o przedłożony przez Spółkę wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat ustalono prawidłową wysokość opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód w II półroczu 2007 r. w kwocie [...] zł, którą Strona zobowiązana była wnieść w terminie do 31 stycznia 2008 r. Na poczet przedmiotowej opłaty została zaliczona kwota w wysokości [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 8 i 10 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku Spółki o wydłużenie terminu w celu wypowiedzenie się co zebranych w sprawie dokumentów i nie zapewnienie Spółce możliwości udziału w postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniach Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i argumentację przedstawioną przez organ I instancji.

Ponadto odnosząc się do zarzutów Spółki zawartych w odwołaniach, Kolegium wskazało, że zgodnie z Ordynacją Podatkową organ ma pięć lat od zakończenia roku, w którym opłata miała być uiszczona na nałożenie opłaty podwyższonej w związku z nieposiadaniem przez korzystającego ze środowiska stosownego pozwolenia. Zatem nie doszło do naruszenia art. 7,8 oraz art. 10 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku Spółki o kolejne wydłużenie terminu na wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dokumentów. Spółka na każdym etapie postępowania miała możliwość wypowiedzenia się i przedstawienia swojego stanowiska w sprawie i to też w ramach prowadzonych postępowań czyniła. Jednak Spółka utrzymywała, iż posiada ważne pozwolenie wodnoprawne (nie wskazując na dowody popierające to stwierdzenie) oraz wskazywała, iż chciałaby aby to Miasto P. przejęło prowadzoną przez nią działalność. Strona otrzymała również zawiadomienie o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawach materiału, wynikające z art. 10 Kpa

Kolegium uznało, że postępowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, a Spółka winna naliczyć opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w przedmiotowym okresie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła spółka W.Sp. z o. o. zarzucając mu:

1) nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z naruszeniem art. 10 § 1 Kpa oraz naruszenie art. 7 i art. 8 Kpa,

2) błąd w ustaleniach faktycznych mających zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie, polegający na przyjęciu, że Spółka nie posiada ważnego pozwolenia wodnoprawnego .

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Marszałka i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że w dniu [...] czerwca 1997 r. P.w likwidacji dokonało sprzedaży nieruchomości położonej w P. przy D. [...] wraz z siecią wodociągową, kanalizacyjną, przyłączami i oczyszczalnią ścieków. Komisja przekazująca przedmiot przetargu jednoznacznie zawarła w protokole następujące stwierdzenie: "Kupujący, z dniem podpisania umowy wejdzie w prawa i obowiązki wynikające z operatu wodno-prawnego, umowy z [...] oraz umów zawartych przez PPRI z odbiorcami w zakresie dostawy wody i odbioru ścieków." Dodatkowo P. w likwidacji w piśmie z dnia [...]sierpnia 1997 r. poinformowało wszystkich odbiorców wody znajdujących się przy ul. D. [...] oraz ul. O. [...] w P., że Spółka W.z dniem [...] września 1997 r. zostaje właścicielem sieci wodno-kanalizacyjnych. Zdaniem Skarżącej jest bezsporne, że P. posiadało ważne pozwolenie wodnoprawne, a W.wchodząc w prawa i obowiązki określone w powyższym operacie wodnoprawnym zawsze z najwyższą starannością wykonywała swoje obowiązki. Terminowo odprowadzane były wszystkie należne opłaty za korzystanie z sieci wodno-kanalizacyjnej. Spółka działała zgodnie z zasadą zaufania do organów administracji publicznej toteż brak jest podstaw do naliczenia jakiejkolwiek dodatkowych opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za okres II półrocza 2007 r.

Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego miało ono obowiązywać do czasu wybudowania przez Miasto P.kolektora ściekowego odbierającego ścieki wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą przy ul. D. . oraz ul. O. [...]

Zdaniem Spółki, naruszenie przepisów wskazanych w skargach pozbawiło Spółkę możliwości uczestniczenia w niniejszym postępowaniu w każdym jego stadium, co doprowadziło do pozbawienia jej możliwości kształtowania swojej sytuacji faktycznej i prawnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. skarżący podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę uznać należy za zasadną, choć z innych powodów niż podniesione w skardze.

Istota rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy organ zasadnie twierdził, że pozwolenie wodnoprawne, którym posługuje się strona skarżąca zostało wydane innemu podmiotowi, a także, że okres ważności tegoż pozwolenia wygasł, co spowodowało, że spełniły się warunki z art. 292 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.) i skarżąca Spółka odprowadzała ścieki do wód lub do ziemi w 2007 r. "bez wymaganego zezwolenia". Jest niespornym, że aktem notarialnym Rep. A nr [...] sporządzonym dnia [...] czerwca 1997 r. P.w likwidacji z siedzibą w P. zbyło prawo użytkowania wieczystego działek nr [...] objęte Księgą Wieczystą Sądu Rejonowego w P. KW nr [...], oraz prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] KW nr [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością W.z siedzibą w P. (k. 55-62). Przed sprzedażą wieczystego użytkowania gruntów dnia [...] czerwca 1997 r. doszło do nabycia przez Skarżącą głównej sieci wodociągowej, głównej sieci kanalizacji, sanitarnej i deszczowej przy ul. D...., oczyszczalni ścieków i przyłączy wodociągowych (k. 63-65).

W dacie zbywania prawa wieczystego użytkowania wraz z infrastrukturą opisaną wyżej zbywający dysponował pozwoleniem wodnopranwym wydanym przez Wojewódzką Radę Narodową Wydział Gospodarki Wodnej i Ochrony Powietrza dnia [...]sierpnia 1978 r. W pkt F tegoż pozwolenia ustalono czasookres pozwolenia na ujęcie wody 20 lat, na odprowadzanie ścieków – do czasu budowy miejskiej sieci w rejonie baz mieszczących się przy ul. D.-O.. Jest więc bezspornym, że opisane wyżej pozwolenie wodnoprawne wydano pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 38, poz. 230 ze zm.). Art. 29 tejże ustawy przewidywał sukcesję praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego i stanowił, że "następcy prawni zakładu, którzy uzyskali pozwolenie wodnoprawne, wstępują w prawa i obowiązki określone w pozwoleniu. Ten lex specialis powodował, że przy transakcjach cywilnoprawnych (zbycie, przekształcenie zakładu) na nowego właściciela przechodziły nie tylko uprawnienia i obowiązki cywilnoprawne ale i obowiązki i prawa wynikające z pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast przy podziałach zakładu prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego przechodziły na ten podmiot, który nabył prawo do urządzeń, do których odnosiło się pozwolenie. Podobna regulacja obowiązywała w art. 54 Prawa wodnego z 30 maja 1962 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 34, poz. 158 ze zm.). Toteż nie można podzielić wywodów organu, że pozwolenia wodnoprawne, które przedstawiła skarżąca Spółka z dnia [...] sierpnia 1968 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1978 r. nie były wydane dla niej i brak jest podstaw, aby skarżąca na nie się powoływała. Należy podzielić wywód organów, że pozwolenie z 1968 r. zgodnie z treścią art. 132a ustawy z 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 38, poz. 230 ze zm.) wygasło z dniem 31 grudnia 2000 r., natomiast pozwolenie z 1978 r. z mocy art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne (z 18 lipca 2001 r. ) oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 130, poz. 1087 ze zm.) wygasło po upływie 20 lat, od dnia, w którym decyzja o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stała się ostateczna.

Jednakże Sąd rozpoznający niniejszą sprawę opowiada się za stanowiskiem w myśl, którego aby twierdzić, że strona nie posiada pozwolenia wodnoprawnego konieczne jest ustalenie, że wydano decyzję stwierdzającą wygaśniecie takiego pozwolenia, która ma charakter decyzji konstytutywnej. Oznacza to, że takie pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki dopóty, dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja o stwierdzeniu jego wygaśnięcia (por. wyrok WSA w Krakowie z 18 marca 2009 r., II SA/Kr 1224/08; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2007 r., II SA/Bk 832/06; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r., II SA/Wr 463/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2010 r., II SA/Gd 219/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2011 r., II SA/Łd 422/11 - orzeczenia z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http:orzeczenia.nsa.gov.pl)

Wprawdzie w przepisie art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 130, poz. 1087 ze zm.) ustawodawca nie zawarł postanowienia o obowiązku wydawania decyzji w przedmiocie wygaśnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, w przeciwieństwie do regulacji zawartej w art. 205 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne – co nie oznacza – jak to stwierdził organ I instancji - iż nie był obowiązany do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej wygaśniecie pozwolenia wodnoprawnego.

Twierdzenie, że organ winien wydać decyzję stwierdzającą wygaśniecie pozwolenia wodnoprawnego wynika zdaniem Sądu z brzmienia przepisu art. 138 Prawa wodnego. Art. 138 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne stanowi, że "stwierdzenie wygaśnięcia, cofniecie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji". Postanowienia tegoż przepisu mają także zastosowanie do decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w oparciu o przepisy ustawy z 24 października 1974 r., skoro w myśl art. 219 w związku z art. 220 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, ustawa z 24 października 1974 r. Prawo wodne utraciła moc z dniem wejścia w życie ustawy z 2001 r. czyli od 1 stycznia 2002 r., a przepisy nowej ustawy mają zastosowanie do wszystkich stanów faktycznych w niej przewidzianych za wyjątkiem sytuacji, do których przepisy prawa międzyczasowego nakazują stosowanie ustawy starej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2010 r., II SA/Gd 219/10 Lex nr 668549).

Toteż przy zastosowaniu wykładni systemowej jak i celowościowej stosowanej zarówno w doktrynie jak i w przytoczonym orzecznictwie art. 292 Ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.) dekodowany łącznie z przepisem art. 276 ust. 1 ustawy środowiskowej oraz przepisami art. 138 Prawo wodne powinien być interpretowany w ten sposób, że użyte w nim określenie "bez wymaganego pozwolenia" odnosi się do podmiotu, któremu w ogóle nie udzielono pozwolenia albo któremu wydano wprawdzie w przeszłości pozwolenie ale w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia tego pozwolenia .

Rozpoznając sprawę ponownie organy zobligowane będą do uwzględnienia wyrażonej przez Sąd oceny prawnej i poczynionych uwag.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" oraz art. 135 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa.

MZ