Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1095/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188,203
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 94 ust. 1 i 2 i art. 95 art 103
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch sędzia del. WSA Marzenna Linska - Wawrzon Protokolant Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 240/09 w sprawie ze skargi W. O. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. z dnia (...) lutego 2009 r. nr (...) w przedmiocie odsetek od sum uposażeń i innych należności wypłaconych po przywróceniu do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W. O. na rzecz Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 240/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną przez W. O. decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia (...) lutego 2009 r. nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję nr (...) Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z dnia (...) grudnia 2008 r. w przedmiocie odsetek od sum uposażeń i innych należności wypłaconych po przywróceniu do zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) grudnia 2008 r. nr (...) Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie, działając na podstawie art. 8 ust. 1, art. 72 ust. 2, art. 74 ust. 1, art. 75 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892) orzekł o przyznaniu W. O. odsetek ustawowych w kwocie 1.298.74 zł z tytułu zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych od 1 listopada 2003 r. do 20 czerwca 2006 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie orzekający organ wskazał, że na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez Dowódcę Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy, W. O. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 31 maja 2003 r. w związku z czym Wojewódzki Sztab Wojskowy w Szczecinie wypłacił mu: odprawę, jednorazowe odszkodowania za 5 miesięcy skróconego okresu wypowiedzenia, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w łącznej kwocie 24.621,41 zł. Ponadto wskazano, że Wojskowe Biuro Emerytalne w Szczecinie wypłaciło odwołującemu się uposażenie za okres od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 maja 2004 r. (27.527,04 zł) oraz emeryturę wojskową za okres od dnia 1 czerwca 2004 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. (39.372,55 zł), podnosząc, iż suma świadczeń otrzymanych z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej w 2003 r. wyniosła w okresie od dnia 31 maja 2003 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. kwotę 96.455,48 zł. Następnie organ zwrócił uwagę, że Dowódca Wojsk Lądowych w Warszawie stwierdził nieważność decyzji (...) z dnia(...) grudnia2002 r. wydanej przez Dowódcę Pomorskiego Okręgu Wojskowego w przedmiocie wypowiedzenia W. O. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i na tej podstawie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie rozpoczął od 1 lipca 2006 r. bieżącą wypłatę uposażenia w związku z przystąpieniem w dniu 12 czerwca 2006 r. do wykonywania obowiązków służbowych w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w Kołobrzegu, a nadto w dniu 20 czerwca 2006 r. wyrównał mu uposażenie i inne należności pieniężne za okres od 1 czerwca 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. w łącznej kwocie 100.477,04 zł. Nadto, W. O. otrzymał kwotę 6.138,00 zł tytułem równoważnika mundurowego za lata 2004, 2005 i 2006. W konsekwencji orzekający organ stwierdził, że Wojewódzki Sztab Wojskowy w Szczecinie pozostawał w zwłoce z wypłatą wnioskodawcy uposażenia i innych należności pieniężnych, a wnioskodawca w okresie pozostawania poza służbą dysponował pieniędzmi resortu obrony narodowej nienależnie pobranymi w związku z czym naliczono odsetki od różnicy pomiędzy sumą świadczeń wypłaconych ze zwłoką, a sumą świadczeń nienależnie pobranych, tj. od kwoty 4.021,56 zł. Jako początkowy termin wymagalności w/w należności organ I instancji wskazał dzień 1 listopada 2003 r., uzasadniając to w ten sposób, że w 2003 r. stronie wypłacono kwotę 9.175,68 zł tytułem odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia stosunku służbowego (od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 października 2003 r.), podkreślając przy tym, że jednorazowe odszkodowanie stanowi uposażenie przysługujące w okresie wypowiedzenia, a jedynie wypłacone jednorazowo w formie odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia. Poza tym organ I instancji wskazał, że świadczenia za lata 2003 - 2004 inne niż uposażenie uległy przedawnieniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. O. wniósł o jej zmianę w części dotyczącej odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia i przyznanie mu kwoty pieniężnej w wysokości 17.056 zł tytułem odsetek ustawowych od zaległych i wypłaconych w zwłoce uposażeń. Odwołujący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) lutego 2009 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, przywołującego unormowanie zawarte w art. 451 § 1, 2 i 3 K.c., w przedmiotowej sprawie dłużnik (organ I instancji) dokonując wypłaty zaległego uposażenia wskazał jakie świadczenie spełnia, co wynika wprost z polecenia przelewu kwoty 45.851,72 zł z dnia 20 czerwca 2006 r., stosując tym samym zasadę wyrażoną w art. 451 § 1 K.c. Organ zwrócił również uwagę na treść art. 481 § 1 K.c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zaś w przedmiotowej sprawie organ I instancji pozostawał w opóźnieniu w zapłacie tylko do dnia 20 czerwca 2006 r., tj. do dnia zapłaty zaległych należności. W ocenie organu, tylko do tego dnia mogą być naliczane odsetki, natomiast początkowy dzień naliczania odsetek to dzień 1 listopada 2003 r., gdyż wypłacone jednorazowe odszkodowanie za 5 miesięcy okresu wypowiedzenia stanowi uposażenie odwołującego się w okresie wypowiedzenia, a jedynie wypłacone jednorazowo w formie odszkodowania za cały okres skróconego okresu wypowiedzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności, zarzucając ich wydanie z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa, polegającą na uznaniu, iż wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie doszło po stronie skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego, w którym miał on w okresie od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. prawo do wypłaty uposażenia w terminie do 10 - tego każdego miesiąca, a tym samym wypłacenie uposażeń po dacie 30 czerwca 2006 r. w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych (a więc ze zwłoką). Ponadto, zdaniem skarżącego, stanowisko organów obu instancji budzi poważne wątpliwości także z tego tytułu, iż wypłacając uposażenie za sporny okres po terminie jego wymagalności, organ miał wiedzę i świadomość konkretnego długu i wiedzę o tym, iż wypłaca należności po terminie, a zatem uznał roszczenie o zapłatę odsetek.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarga jest zasadna, albowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania odsetek ustawowych w kwocie 1.298.74 zł z tytułu zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych od 1 listopada 2003 r. do 20 czerwca 2006 r., nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że Dowódca Wojsk Lądowych w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Nr (...) z dnia(...) grudnia2002 r. wydanej przez Dowódcę Pomorskiego Okręgu Wojskowego w przedmiocie wypowiedzenia W. O. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a nie orzekł o jej uchyleniu.

Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczając ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem ex tunc. Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie, to mające charakter deklaratoryjny, posiada moc wsteczną - eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla zatem skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Została zatem wykreowana nowa sytuacja prawna pozbawiająca wadliwą decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Usunięcie tej decyzji z obrotu prawnego nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz również zniosło jej skutki prawne. W następstwie powyższego stosunek zawodowej służby wojskowej skarżącego został reaktywowany. W tej sytuacji zdaniem Sądu pierwszej instancji została spełniona przesłanka wymagana do wypłaty zaległego uposażenia i innych należności wynikająca z art. 71 ust. 1 omawianej ustawy.

Zatem stwierdzenie nieważności decyzji, której następstwem było ustanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po 31 maja 2003 r. (data zwolnienia za służby) przez cały czas służby. Aktualne stało się tym samym prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia.

Powyższe w ocenie Sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne w spornym okresie w poszczególnych miesiącach począwszy od czerwca 2003 r. (w dniach wynikających z art. 81 ustawy pragmatycznej). Jeśli zatem zaległe uposażenie wraz z dodatkami wypłacono w efekcie bezskutecznej, wadliwej z winy organu, od momentu wydania, decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 75 ust 3 ustawy pragmatycznej - skarżący winien otrzymać odsetki ustawowe za czas od czerwca 2003 r. liczone od momentów wymagalności poszczególnych należności, stosownie do art. 81 ustawy pragmatycznej.

W kwestii sposobu naliczenia odsetek od różnicy pomiędzy sumą świadczeń wypłaconych ze zwłoką, a sumą świadczeń nienależnie pobranych, tj. od kwoty 4.021,56 zł zasadne jest zdaniem Sądu pierwszej instancji, odwołanie się do regulacji zawartej w art. 103 ustawy pragmatycznej. Stosownie do treści tego przepisu potrąceń z uposażenia żołnierza zawodowego dokonuje się w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, czyli w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Przepis art. 87 § 1 pkt 2 tego Kodeksu wymaga posiadania tytułu wykonawczego w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik nie wyrazi pisemnej zgody na potrącenie (art. 91 § 1 Kodeksu pracy). Przepisy ustawy pragmatycznej nie dają podstawy, aby organy administracji wojskowej mogły dokonywać potrąceń z należnego żołnierzowi uposażenia w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego. Tym samym, skoro potrącenia dokonano bezprawnie, bo jak wynika z akt sprawy - nie dysponując zgodą skarżącego ani tytułem wykonawczym, zasadnie obecnie skarżący żąda wypłaty pełnej kwoty odsetek od wymagalnej wierzytelności.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 103 ustawy z dnia 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz 1750 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że jedynie tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego może stanowić, wobec braku zgody skarżącego, podstawę do dokonania odpowiedniego potracenia z jego uposażenia.

Powołując się na wymienioną podstawę skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, a także o zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż skarżący W. O. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na skutek wypowiedzenia - decyzji Nr (...) . Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia (...) .12.2002 r., której to Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność. W dniu 12.06.2006 r. podoficer przystąpił do pełnienia obowiązków służbowych w wojskowej Komendzie Uzupełnień w Kołobrzegu. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego Nr (...) . z dnia (...).12.2002 r. stworzyła stan faktyczny i prawny wcześniej nieistniejący. Dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych stwierdzającej nieważność decyzji Nr (...) . z dnia (...).12.2002 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego dotyczącej wypowiedzenia W. O. stosunku służbowego powstało roszczenie o wypłatę przez organ I instancji uposażeń za okres "niewykonywania obowiązków służbowych". Wcześniej decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego Nr (...) . z dnia (...) .12.2002 r. była wiążąca dla Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie i dopiero po jej usunięciu z obrotu prawnego powstał po stronie organu wojskowego obowiązek wypłaty W. O. uposażeń za okres od dnia 01.06.2003 r. do dnia 30.06.2006 r. Skarżący otrzymał w 2003 r. należności związane z pierwotnym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (96.455,48 zł),a w dniu 20.06.2006 r. otrzymał należności z tytułu wyrównania uposażenia i innych należności pieniężnych za okres od dnia 01.06.2003 r. do dnia 30.06.2006 r. (100.477,04 zł).

Sąd uznał, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie w kwestii naliczania odsetek od różnicy pomiędzy sumą świadczeń wypłaconych ze zwłoką, a sumą świadczeń nienależnie pobranych, tj. od kwoty 4.021,56 zł powinien odwołać się do regulacji zawartej w treści art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W ocenie organu administracji, argument ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skoro organy wymienione w art. 104 powołanej ustawy posiadają kompetencje do decydowania w sprawie uposażenia i innych należności określonych w rozdziale 5 tej ustawy, a więc mogą orzekać o przyznaniu lub odmowie przyznania wymienionych świadczeń, to są również uprawnione do żądania ich zwrotu z powodu nieważności decyzji, na mocy której je przyznano. Ponadto skoro przepisy prawa cywilnego wskazują przesłanki upoważniające do dokonania potrącania wzajemnych wierzytelności, to organ uprawniony do działania w imieniu wierzyciela mógł dokonać tej czynności na podstawie zasad ogólnych, ponieważ wierzytelność skarżącego i Skarbu Państwa mają charakter wierzytelności cywilno - prawnej i przy istnieniu tożsamości wierzycieli i dłużnika nadawały się do potrącenia.

Strona skarżąca zwróciła uwagę na treść art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, przerywa każda czynność przed organem właściwym do rozpatrzenia roszczenia podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia (ust. 2 pkt 1). W przedmiotowej sprawie, roszczenia inne niż uposażenie za lata 2003 - 2004 uległo przedawnieniu. Z treści pisma skarżącego z dnia 11.09.2006 r. wynika, że przerwało ono bieg przedawnienia roszczenia tylko w odniesieniu do uposażenia z dodatkami stałymi.

W ocenie organu zatem odsetki od zaległego uposażenia za okres od dnia 01.11.2003 r. do dnia 20.06.2006 r. zostały naliczone w sposób prawidłowy. Za początkowy dzień naliczania odsetek słusznie uznano dzień 01.11.2003 r. (dzień wypłaty jednorazowego odszkodowania za 5 miesięcy okresu wypowiedzenie, które stanowi uposażenie w okresie wypowiedzenia). Ostatnim dniem naliczanie odsetek od tych należności jest dzień 20.06.2006 r. (dzień zapłaty zaległego uposażenia i innych należności z okresu od dnia 01.06.2003 r. do dnia 30.06.2006 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 804/09 oraz z 11 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 546/09, który został wydany w podobnych okolicznościach faktycznych i prawnych.

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm. - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), przewiduje, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje szereg świadczeń pieniężnych.

Zgodnie z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zawodowemu przysługuje więc, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, odprawa w wysokości określonej w tych przepisach, stanowiąca w zależności od okresu trwania służby odpowiedni procent kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że prawo żołnierza do odprawy powiązane zostało z faktem zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że odprawa ma charakter świadczenia jednorazowego, wypłacanego w związku z zakończeniem służby wojskowej, a żołnierzowi który otrzymał odprawę, nie może już ponownie nabyć do niej prawa w pełnej wysokości. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia 1 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1714/04, z dnia 18 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 902/08, z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1471/08, z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I OSK 66/09, z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 362/09, czy z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 568/09).

Przyjęcie, że odprawa z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ma charakter świadczenia jednorazowego, nie oznacza że wyłączone jest prawo żołnierza do odprawy uzupełniającej. Żołnierz, który otrzymał odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, a następnie przywrócony został do służby wskutek stwierdzenia nieważności poprzedniej decyzji, po czym ponownie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, nabywa prawo do odprawy uzupełniającej, stanowiącej różnicę pomiędzy wyższą odprawą, a uprzednio wypłaconą z tego samego tytułu. W takiej sytuacji, wobec przyznania żołnierzowi odprawy z tytułu zwolnienia ze służby, zachodzi potrzeba zaliczenia odprawy dotychczasowej na poczet odprawy ustalonej po ponownym zwolnieniu ze służby.

Żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługują inne jeszcze należności pieniężne, m.in. ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata (art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Także i w odniesieniu do tego świadczenia, w przypadku wypłacenia ekwiwalentu za urlop w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, po przywróceniu do służby i ponownym zwolnieniu z tego samego tytułu, po stronie żołnierza powstaje prawo do ekwiwalentu za urlop, lecz nie w pełnej wysokości, lecz po zaliczeniu na poczet ustalonego ekwiwalentu za urlop świadczenia uprzednio wypłaconego.

Wobec tego, że wymienione świadczenia, zgodnie z tym co rozważono, podlegają zaliczeniu, w tym zakresie nie znajduje zastosowania instytucja, o której mowa w art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. możliwość potrącenia z uposażenia żołnierza kwot wymienionych w tym przepisie. Skoro tak, nie zachodzi potrzeba wykazywania, że wobec braku zgody żołnierza, możliwość dokonania potrącenia wypłaconych świadczeń uzależniona jest od uzyskania przez organ wojskowy sądowego tytułu wykonawczego, po uprzednim wytoczeniu powództwa o zwrot nienależnego świadczenia, jak przyjął Sąd pierwszej instancji. Tylko przepisy art. 94 ust. 1 i 2 i art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowią wystarczającą podstawę prawną do zaliczenia wypłaconych świadczeń w decyzji o przyznaniu żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Tym samym, usprawiedliwiony jest zarzut wnoszącego skargę kasacyjną dotyczący naruszenia wymienionych norm materialnoprawnych przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji także art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Nietrafne jest bowiem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie zasadnym jest odwołanie się do regulacji zawartej w art. 103 ustawy pragmatycznej.

Przepis art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, jeżeli zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, a brak jest naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. I tak, w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowany stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania.

Dokonując więc kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że wprawdzie decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z momentem jej uostatecznienia prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2009 r., I OSK 409/09). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela ocenę prawną zawartą w powołanym wyroku.

Nie można zatem podzielić poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, że odsetki od uposażenia skarżącego, ustalonego po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego należą się za cały okres pozostawania poza służbą.

Podobnie nietrafny jest pogląd Sądu pierwszej instancji, że stwierdzenie nieważności decyzji, której następstwem było ustanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po 31 maja 2003 r. przez cały czas służby, co w konsekwencji po stronie organu miałoby powodować obowiązek wypłaty odsetek ustawowych za czas od czerwca 2003 r. liczonych od momentu wymagalności poszczególnych należności, stosowanie do art. 81 ustawy pragmatycznej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagalność roszczenia o odsetki może nastąpić od daty uprawomocnienia się decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego ze skarżącym, zaś końcowym okresem, co do zasady winna być data wypłaty uposażenia.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 203 pkt 2 P.p.s.a.