Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 296/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 262 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 roku sprawy ze skargi Fundacji "N.S.P." na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 roku nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie wycinki drzew I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]złotych ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] po otrzymaniu opinii sporządzonej przez biegłych z zakresu dendrologii, ornitologii oraz chiropterologii na potrzeby postępowania dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenie zgody na wycinkę drzew rosnących w pasie drogi powiatowej nr [...] P S. – G. , do drogi wojewódzkiej nr [...] oraz zobowiązującej do dokonania nowych nasadzeń, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2, art. 263, i art. 264 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) obciążyło M. S. - P. Fundacja N.S.P. kosztami sporządzenia opinii biegłych poniesionymi przez organ odwoławczy w związku z postępowaniem administracyjnym w kwocie [...]zł i zobowiązało M. S. do wpłacenia kwoty [...]zł na konto organu.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w dniu [...] grudnia 2016 r. wydało decyzję, którą odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenie zgody na wycinkę drzew rosnących w pasie drogi powiatowej nr [...] P S. – [...], do drogi wojewódzkiej nr [...] oraz zobowiązującej do dokonania nowych nasadzeń. Organ wyjaśnił, że przed organami administracji publicznej obu instancji toczyły się wielokrotnie postępowania administracyjne w tej sprawie, zapadło kilka rozstrzygnięć organów obu instancji, a także wyroków sądowych. Podano, że wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 530/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję SKO w P. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] W konkluzji wyroku Sąd stwierdził, że aby móc rozstrzygnąć wniosek Fundacja N.S.P. o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji, konieczne jest powołanie biegłych w zakresie ochrony przyrody. Kolegium wyjaśniło, że w związku z treścią powołanego wyroku powołało trzech biegłych do sporządzenia opinii w zakresie wskazanym w wyroku. Na potrzeby sporządzenia opinii powołano biegłych w zakresie: dendrologii – dr inż. T. M., w zakresie chiropterologii – dr inż. A. W., w zakresie ornitologii – mgr inż. P. W..

Organ zaznaczył, że wydał postanowienia o powołaniu biegłych dla każdego z nich z osobna postanowieniami odpowiednio z dnia: [...] lipca 2016 r., z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz z dnia [...] września 2016 r. Kolegium wskazało, że biegli przedłożyli w dniu [...] października 2016 r. opinię oraz następnie fakturę z dnia [...] października 2016 r. nr [...] na kwotę [...]zł. Organ wyjaśnił, że kwotę tę przelał jako koszt sporządzenia opinii na rzecz biegłych. Kolegium uznało, że opinia jest przydatna dla potrzeb postępowania, jest spójna i logiczna oraz pozwala na zakończenie toczącego się postępowania. Zdaniem organu zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. stronę postępowania – M. S. – Prezesa Fundacja N.S.P. obciążają koszty postępowania administracyjnego, które zostały poniesione przez organ w jego interesie i w związku z prowadzonym z jego wniosku postępowaniem dotyczącym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] w S. z dnia [...] stycznia 2007 r. Reasumując Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 264 K.p.a. M. S. - P. Fundacja N.S.P. zobowiązany jest do uiszczenia tych kosztów na rzecz organu na podany rachunek w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia.

Fundacja N.S.P. reprezentowana przez jej prezesa M. S. wniosła do SKO w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z wydaniem przedmiotowego postanowienia.

Podniesiono, iż zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. M. S. wskazał, że ani jego działania, ani działania organizacji którą reprezentuje nie upoważniają Kolegium do wysuwania roszczeń finansowych, albowiem ani sam Prezes Fundacji ani organizacja ekologiczna, którą reprezentuje nie mają interesu w przedmiotowym postępowaniu. Zaznaczył, że kwestię udziału na prawach strony organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 31 § 1 pkt 2 i § 3 K.p.a., a Kolegium dopuszczając Fundację do udziału w niniejszym postępowaniu uznało, że organizacja ta działa w interesie społecznym. Ponadto podniesiono, że biegli zostali powołani w niniejszej sprawie wskutek wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 530/15. Zatem zdaniem Fundacji skoro nie z jej inicjatywy, lecz Sądu powołano biegłych, a opinia została wydana w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wycinkę drzew na obszarze Natura 2000 Puszcza Notecka tj. w sprawie z zakresu ochrony przyrody, w której Fundacja uzyskała przymiot uczestnika postępowania, nieuzasadnione jest nakładanie na nią kosztów tejże opinii. Ponadto zdaniem Fundacji wartość sporządzonej opinii została wielokrotnie zawyżona, gdyż wynagrodzenie biegłych jest całkowicie nieadekwatne do ich nakładu pracy. Podniesiono przy tym, że Fundacji nie umożliwiono zapoznania się z opinią. Prezes Fundacji wskazał też, że jako osoba fizyczna nie jest uczestnikiem postępowania i nie może być obciążany jakimikolwiek kosztami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano, że Fundacja N.S.P. złożyła wniosek inicjujący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wycinki drzew i aktywnie uczestniczyła w niniejszym postępowaniu składając kolejno wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Ponadto Fundacja ponaglała Kolegium i złożyła skargę na przewlekłość postępowania organu, a także skargę na niewykonanie wyroku. Zaznaczono, że przedstawiciel Fundacji był też obecny na rozprawie administracyjnej w dniu [...] listopada 2016 r. poprzedzającej wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Wobec tych ustaleń Kolegium uznało, że Fundacja N.S.P. była jedynym podmiotem zainteresowanym unieważnieniem wspomnianej decyzji Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2007 r. Z racji jej uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu w istocie ma taki sam status prawy jak strona postępowania, z czym związane są nie tylko uprawnienia procesowe, lecz i obowiązki. Zdaniem organu, skoro w postępowaniu pojawia się nowa strona, to tak istotne zakłócenie struktury postępowania i uprawnień pozostałych (materialnie legitymowanych) stron, musi prowadzić do uznania, że nowa strona przejmuje pełną procesową odpowiedzialność za swoje działania. Organizacja społeczna przyjmując pozycję strony musi to uczynić ze wszystkimi z tego zdarzenia konsekwencjami. Kolegium podkreśliło, że Fundacja to określony kapitał, za pomocą którego fundator realizuje określone cele. Nie jest to zatem zrzeszenie osób zebranych po to, aby realizować zadania ważne dla szerszej społeczności. Zdaniem organu nie mamy wobec tego do czynienia z organizacją społeczną w sensie materialnym, choć sądy administracyjne uznają fundacje za organizacje społeczne w znaczeniu procesowym.

Następnie Kolegium stwierdziło, że czynności dowodowe przeprowadzone przez organ dokonane były w interesie Fundacja N.S.P. w toku postępowania prowadzonego na jej żądanie. Interes Fundacji zdaniem organu polegał na możliwie szerokim zweryfikowaniu decyzji Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2007 r., czemu bezpośrednio służyło przeprowadzenie z opinii biegłych. Kolegium uznało, że w tym stanie rzeczy spełniona została pierwsza przesłanka z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. Zdaniem Kolegium spełniony został zarazem drugi warunek określony w powołanym przepisie, że koszty nie powstały wskutek czynności objętych ustawowym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie. Jak wskazano sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji, a w takich sprawach badane są ewentualne wady decyzji określone w art. 156 § 1 K.p.a. tj. wady kwalifikowane, które powodują, że decyzja w sposób oczywisty rażąco narusza prawo. Kolegium stwierdziło, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma podstaw do prowadzenia dowodu z opinii biegłego, czy z zeznań świadków. Takie dowody są potrzebne do wyjaśnienia sprawy w postępowaniu zwykłym, gdy od wyniku postępowania dowodowego zależy treść rozstrzygnięcia merytorycznego. Niemniej Kolegium musiało zasięgnąć opinii biegłego, gdyż WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno uzupełnić postępowanie wyjaśniające o dowód z opinii biegłego przeprowadzony na okoliczność, czy przedsięwzięcie polegające na wycince 185 drzew, dla której wydano zezwolenie, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony wyznaczony został obszar Natura 2000 w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony przyrody. SKO wyjaśniło, że związane było wytycznymi Sąd co do dalszego postępowania na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) i dlatego w rezultacie przeprowadziło dowód z opinii biegłego nie w ramach obowiązku ustawowego, lecz w celu wykonania wyroku sądowego.

Organ wskazał, że przy ustalaniu kosztów postępowania istotne znaczenie ma okoliczność, że w sprawach ustalenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko koszty wykonania raportu ponosi przedsiębiorca (inwestor). Raport ma charakter rozbudowanej ekspertyzy, a ustawa określa kwalifikacje wymagane od autora raportu. Ponadto zakres raportu określa organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej. Skoro zatem w postępowaniu zwykłym prowadzonym w sprawie środowiskowych uwarunkowań koszty ekspertyzy ponosi strona będąca wnioskodawcą, to analogiczne rozwiązanie powinno znaleźć zastosowanie w postępowaniu nadzwyczajnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Zdaniem Kolegium strona żądająca unieważnienia decyzji powinna partycypować w ewentualnych kosztach postępowania. Organ dodał, że nie bez znaczenia jest fakt, że usunięcie drzew nastąpiło na wniosek zarządcy drogi publicznej i miało na celu poprawienie bezpieczeństwa ruchu. Utrzymanie dróg publicznych w należytym stanie jest jednym z istotnych celów publicznych. Zakwestionowanie przez Fundację z powołaniem się na cel społeczny w postaci ochrony krajobrazu, nie prowadzi do ochrony interesu społecznego, lecz kolizji tych interesów. Reasumując SKO stwierdziło, że skoro niniejsze postępowanie prowadzone było na żądanie i w interesie Fundacji, a interes ten choć powiązany z interesem społecznym, kolidował z realizacją zadań publicznych, dla których wydano zaskarżoną decyzję, to obciążanie Fundacji kosztami postępowania było uzasadnione.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Fundacja N.S.P. zarzuciła SKO w P. naruszenie przy wydaniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2017 r. i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. przepisu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że poniesione koszty opinii biegłych zostały poniesione w interesie Fundacji i na jej żądanie. Skarżąca Fundacja wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia podniosła argumentację tożsamą do powołaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto wskazała, że nie wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych, który to dowód przeprowadzono na zalecenie Sądu. W związku z powyższym Kolegium uznało niesłusznie, że dowód ten został przeprowadzony w interesie Fundacji, albowiem to Fundacja zakwestionowała decyzję Burmistrza S. w sprawie wycinki drzew. Skarżąca Fundacja podała, że w niniejszej sprawie nie występuje we własnym partykularnym interesie, tylko w interesie społecznym. Powyższe znajduje uzasadnienie w postanowieniu Kolegium z dnia [...] sierpnia 2012 r., na mocy którego fundacja została dopuszczona do udziału w postępowaniu na prawach strony w interesie społecznym. Ponadto podniesiono, że co do zasady obowiązek ponoszenia kosztów postępowania spoczywa na organie. Nie można zaś w sposób dorozumiany obciążać kosztami strony. Stronę postępowania można obciążyć jedynie kosztami powstałymi z jej winy albo na skutek czynności wykonanych na jej żądanie lub w jej interesie, czyli kosztami które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków. W niniejszej sprawie Kolegium przeprowadziło dowód z opinii biegłego wykonując obowiązek nałożony na nie w wyroku Sądu wydanym w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy wydaniu zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. dopuściło się naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi Fundacja N.S.P. jest postanowienie SKO w P. z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2016 r. o obciążeniu M. S. P. Fundacja N.S.P. kosztami sporządzenia opinii biegłych poniesionymi przez organ odwoławczy w związku z postępowaniem administracyjnym w kwocie [...]zł.

Materialnoprawną podstawą powyższych postanowień był przepis art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym Stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Jednocześnie przepis art. 263 K.p.a. zalicza do kosztów postępowania koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych.

W doktrynie przyjmuje się, iż zasadą jest, że po pierwsze, koszty obciążają stronę, a nie innych uczestników postępowania. Po drugie, z treści art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, że podstawową przesłanką obciążenia strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, iż są to koszty, które powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków. Zasadą jest, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ - w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Dopiero uznanie, iż dane koszty nie zostały poniesione wskutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków, pozwala na podjęcie rozważań, czy koszty te zostały poniesione "w interesie" lub "na żądanie" strony postępowania. Tylko w przypadku ustalenia, że także któraś z tych przesłanek zachodzi - możliwe jest obciążenie kosztami postępowania strony. Kosztami postępowania można obciążyć stronę wyłącznie wtedy, gdyby organ spełnił jej żądanie w sprawie przeprowadzenia dowodu, nie posiadając jednocześnie jakichkolwiek wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i stwierdzając, że przeprowadzenie takiego dowodu jest całkowicie zbędne (M. Jaśkowska Komentarz do art. 262 K.p.a., źródło: Lex Omega, stan prawny na dzień 5.12.2016 r.). Nie można przy tym stosować interpretacji rozszerzającej, że ustawodawca nałożył na stronę obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w sposób dorozumiany (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2011 r., I OSK 1546/10, Lex nr 818496, wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., I OSK 1482/10).

W okolicznościach niniejszej sprawy koszty administracyjnego postępowania nieważnościowego związane ze sporządzeniem dotyczącej oceny wpływu decyzji Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2007 r. o wycince 185 drzew rosnących w pasie drogi powiatowej nr [...] P S. – [...], do drogi wojewódzkiej nr [...] na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary Natura 2000 zostały poniesione na skutek wykonania przez Kolegium wiążących wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po [...].

Trzeba przypomnieć, że wyrokiem tym Sąd – na skutek skargi Fundacja N.S.P. - uchylił decyzję SKO w P. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2007 r. o zezwoleniu na wycinkę drzew. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w jego ocenie zaktualizowała się ta część wytycznych zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13, w myśl których "w przypadku (...) ustalenia, iż w dokumentacji, która stanowiła podstawę wydania przez Wojewodę oświadczenia z dnia [...] lutego 2006 r. brak było wskazania, że opiniowana inwestycja w postaci modernizacji drogi wiązać się będzie z wycinką 185 drzew wzdłuż tej drogi, to na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] stycznia 2007 r., spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy przedsięwzięcie polegające na wycince 185 przedmiotowych drzew było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Nie można przy tym wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego, albowiem ustalenie czy dane działanie może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na te gatunki wymagać może wiadomości specjalnych, których nie posiada organ." Sąd uznał, że tym wytycznym Kolegium nie uczyniło zadość, czym naruszyło art. 153 i art. 170 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że nie wyjaśniło, ani nie oceniło, czy inkryminowana wycinka drzew, objęta zezwoleniem, była działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Sąd stwierdził dalej, że SKO nie przeprowadziło, zasugerowanego w ww. wytycznych WSA, dowodu z opinii biegłego. Reasumując swe rozważania Sąd podał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno uzupełnić postępowanie wyjaśniające o dowód z opinii biegłego przeprowadzony na okoliczność, czy przedsięwzięcie polegające na wycince 185 przedmiotowych drzew, dla której wydane zostało zezwolenie, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 – w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania Zezwolenia). Następnie – w oparciu o konkluzje z tej opinii i przy uwzględnieniu ocen prawnych wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz w uprzednio zapadłych w ramach tej samej sprawy administracyjnej prawomocnych wyroków sądowych – organ ten winien rozstrzygnąć kwestię ewentualnej nieważności zezwolenia, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Mając powyższe na względzie należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że obowiązek przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z opinii biegłego na wyżej przedstawioną okoliczność był wynikiem ustawowego obowiązku – powstałego z mocy art. 153 P.p.s.a. – zastosowania się przez Kolegium do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w powołanym wyroku Sądu z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 530/15. Skoro bowiem przepis art. 153 P.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a Sąd w powołanym wyroku nakazał Kolegium, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy uzupełniło postępowanie wyjaśniające o dowód z opinii biegłego na okoliczność, czy wycinka 185 przedmiotowych drzew, dla której wydane zostało zezwolenie, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 – w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zezwolenia), to uznać należy, że powstałe koszty związane ze sporządzeniem opinii biegłych z zakresu dendrologii, chiropterologii i ornitologii wynikały w świetle art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie.

W związku z powyższym już tylko z tego powodu nieuzasadnione było obciążanie kosztami opinii w kwocie [...]zł czy to Fundacja N.S.P., czy jej prezesa M. S.. To bowiem Sąd nakazał organowi przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych, której zlecenie sporządzenia wiązało się z powstaniem kosztów na kwotę [...]zł.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał też, że błędnie, z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. Kolegium przyjęło, że obciążenie Fundacji kosztami sporządzonej opinii biegłych uzasadnione było jej interesem w poniesieniu tychże kosztów postępowania. Sąd nie podzielił też stanowiska SKO w P. co do istnienia związku pomiędzy interesem Fundacja N.S.P. a poniesieniem przez organ kosztów opinii biegłych.

Po pierwsze raz jeszcze należy podkreślić, że to Sąd – jak wynika z cytowanego wyżej wyroku – uznał za konieczne przeprowadzenie opinii biegłego na okoliczność, czy wycinka 185 przedmiotowych drzew objętych zezwoleniem, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 – w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zezwolenia).

Po wtóre w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym Fundacja N.S.P. występowała jako organizacja społeczna w rozumieniu art. 31 K.p.a. Kolegium dopuszczając Fundację do udziału w niniejszym nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym zmierzającym do weryfikacji decyzji Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2007 r. w przedmiocie zezwolenia na wycinkę drzew, uznało tym samym, że jej udział w tym postępowaniu uzasadniony jest równocześnie jej celami statutowymi (ochrona przyrody), jak i przemawia za tym interes społeczny (art. 31 § 1 K.p.a.). W ocenie Sądu ów interes społeczny przejawia się w niniejszej sprawie również w ciążącym na Kolegium, a nakazanym przez Sąd w wyroku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15, obowiązku zweryfikowania dzięki ocenie biegłych wpływu decyzji o wycince drzew w gm. S. na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary Natura 2000. Zatem Fundacja N.S.P. przejawiając – jak wskazało Kolegium – jako jedyna aktywność w niniejszej sprawie de facto realizuje nie partykularny interes organizacji, lecz interes społeczny polegający na dbałości o zachowanie składników przyrody występujących w obszarach Natura 2000 PLB300015"Puszcza Notecka" i PLH300013"Sieraków". Należy przy tym dodać, że stosownie do art. 4 ust. 1 u.o.p. obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Z przepisu tego wynika, że dbałość o przyrodę leży w interesie społecznym.

W tym kontekście za chybioną należy uznać argumentację Kolegium jakoby Fundacja nie była organizacją społeczną w znaczeniu materialnym, a jej działania prowadziły do realizacji własnych celów tj. do weryfikacji decyzji Burmistrza S. o zezwoleniu na wycinkę drzew. Przeciwnie, Fundacja uczestnicząc w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym występowała w interesie społecznym polegającym na zachowaniu składników przyrodniczych występujących w ww. obszarach Natura 2000 "Puszcza Notecka" i "S.".

W świetle powyższego wskazać należy, że koszty postępowania w interesie strony związane są z dodatkowymi czynnościami postępowania dowodowego, gdy np. strona domaga się dodatkowych jeszcze opinii biegłego, ponowienia ekspertyzy lub oględzin, przesłuchania dodatkowych świadków pomimo wyjaśnienia okoliczności sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 880). Taka zaś sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż to Kolegium na wyraźne zalecenie Sądu był zleceniodawcą i inicjatorem sporządzenia przedmiotowej opinii z zakresu dendrologii, chiropterologii i ornitologii (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 marca 2009 r., II SA/Wr 464/08, Lex nr 530039).

Na marginesie Sąd pragnie wyjaśnić, że uczestnikiem ocenianego postępowania była nie osoba fizyczna, to jest M. S. – Prezes Fundacja N.S.P., lecz sama Fundacja. W związku z tym to ewentualnie Fundacja, a osoba fizyczna będąca tylko jej przedstawicielem, mogła być adresatem postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. Jak się przy tym wydaje zamiarem Kolegium – mimo niepoprawnego sformułowania rozstrzygnięcia postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] sugerującego, że obowiązek poniesienia kosztów sporządzenia opinii biegłych nałożony został na M. S., zamiarem organu było obciążenie tymi kosztami Fundacja N.S.P., na co wskazują zarówno uzasadnienia obu wydanych w sprawie postanowień Kolegium, jak i fakt rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pochodzącego od Fundacji, powyższe uchybienie także samodzielnie uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia je poprzedzającego, jednakże ze względu na przedstawione przez Sąd uwagi co do naruszenia przez Kolegium art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., które stały się zasadniczym powodem uwzględnienia skargi wywiedzionej przez Fundację, uchybienie to należało uznać za uboczne.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd stwierdziwszy naruszenie przez organ orzekający przepisu prawa materialnego art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. zobowiązane będzie uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, a nadto dokonać nowej oceny w świetle art. 262 K.p.a., czy dopuszczalne jest obciążenie którejkolwiek ze stron kosztami sporządzonej opinii biegłych.

Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów sądowych w kwocie [...]zł (uiszczony wpis od skargi).