Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 611/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

E. B. (dalej jako strona, skarżąca lub córka) zaskarżyła do tut. Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej jako Kolegium lub organ odwoławczy) z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr SKO/RŚ-423/224/2022, utrzymującą w mocy decyzję z dnia 29 czerwca 2022 r., nr DR.5012.9786-1097/22, wydaną przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Lubina Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubinie (dalej jako MOPS lub organ I instancji) o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na A. G. (dalej jako ojciec strony lub podopieczny).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu 25 marca 2022 r. do MOPS-u wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej ojcem urodzonym 20 kwietnia 1957 r.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r. organ I odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu swojej decyzji MOPS podał, że strona pełni opiekę nad ojcem, z którym wspólnie zamieszkuje i niewątpliwie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wobec swojego ojca, gdyż jest krewną w pierwszym stopniu.

Okolicznością bezsporną w sprawie jest również to, że ojciec strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 3 stycznia 2022 r., wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z którego wynika, iż został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 stycznia 2023 r. Z orzeczenia tego wynika, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 24 sierpnia 2016 r.

Do wniosku strona dołączyła kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 maja 2022 r. z którego wynika, że jej ojciec ma zdiagnozowaną chorobę niedokrwienną serca, zawał NSTEMI w 2009 r., niedomykalność zastawki mitralnej, niedomykalność zastawki trójdzielnej, hypercholesterolemię, DM 2 (dysfrofia miotoniczna, choroba genetyczna, postać zaniku mięśni), jest po dwóch udarach mózgu i móżdżku z niedowładem połowicznym lewostronnym oraz padaczką ogniskową, miażdżycą tt. oraz niedrożnością lewej tętnicy kręgowej z krytycznym zwężeniem prawej tętnicy kręgowej (zdyskwalifikowany z zabiegu z powodu wysokiego ryzyka zgonu). Rokowania co do wyzdrowienia są złe. Z treści tego zaświadczenia wynika również, iż pacjent wymaga stałej opieki osób trzecich, w tym pomocy w poruszaniu się oraz przemieszczaniu, podstawowych czynnościach higienicznych, ubieraniu się, przygotowywania posiłków, opieki pielęgnacyjnej, podaży leków. Ze względu na rozległość zmian, powikłań po przebytych chorobach oraz wysokie ryzyko zaostrzenia, bądź wystąpienia ostrych powikłań zdrowotnych pacjent wymaga stałej opieki oraz nadzoru osoby trzeciej, w tym wypadku córki.

Organ I instancji podał, że w toku postępowania ustalono, iż w lutym 2022 r. ojciec strony przeprowadził się do córki, gdzie zamieszkał w domu jednorodzinnym i zajmuje w nim osobny pokój. Po mieszkaniu porusza się podpierając się na kuli, ale już samodzielnie nie wychodzi z domu z uwagi na znaczne zawroty głowy. W wyjściu poza miejsce zamieszkania zawsze towarzyszy mu osoba druga. Samodzielnie korzysta z toalety. Wymaga przygotowania i podania mu rozdrobnionych posiłków, które spożywa samodzielnie. Córka musi porcjować mu leki i pilnować regularnego podawania, gdyż ojciec zapomina ich brać (ma trudności w skupieniu uwagi i trudności z tzw. pamięcią świeżą). Podopieczny wymaga ponadto pomocy przy ubieraniu i rozbieraniu. Z powodu niedowładu połowiczego ma problem w czynnościach związanych z higieną osobistą, dlatego córka pomaga w goleniu, obcinaniu włosów i paznokci, a przy kąpieli w wejściu i wyjściu z wanny. Córka wykonuje też wszystkie codzienne czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, robi zakupy, przygotowuje posiłki, sprząta, pierze, prasuje, myje okna, kontaktuje się z lekarzem, pilnuje terminów wizyt i badań lekarskich. Nie korzysta jednak z usług opiekuńczych. Mąż strony pracuje zawodowo i doraźnie pomaga w opiece nad teściem.

Ustalono również, że strona ma 38 lat i jest na utrzymaniu męża. Wspólnie wychowują dwóch synów w wieku 8 lat i 11 lat. Strona nie posiada stałego dochodu, nie podejmuje żadnej pracy, nie jest zarejestrowana w PUP, jako bezrobotna, ani poszukująca pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad ojcem. Ostatnią pracą wykonywaną przez stronę było zatrudnienie jako pracownik biurowy na pół etatu w okresie od 4 stycznia 2021 r. do 30 stycznia 2021 r. Umowa o pracę rozwiązała się z upływem czasu, na który była zawarta. Wcześniej strona pracowała w 2010 r. po ukończeniu kursu kadrowo-płacowego.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że pomoc strony świadczona ojcu zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, przygotowują posiłki dla rodziny, robią zakupy, sprzątają mieszkanie czy też udają się do lekarzy. Posiadanie rodziny, tj. dwójki dzieci, stwarza realną możliwość wsparcia podopiecznego w jego codziennym funkcjonowaniu. Zarówno moralny, jak też prawny obowiązek nakazuje wspieranie najbliższych krewnych poprzez osobistą pomoc lub gdy taka nie może być świadczona poprzez wsparcie finansowe. Członkowie rodziny mogą podzielić między sobą obowiązki związane z pomocą niepełnosprawnemu. Zrobienie zakupów, posprzątanie mieszkania, realizacja recept czy też pomoc w czynnościach higienicznych w żaden sposób nie wyklucza tych osób z aktywności zawodowej, społecznej czy też rodzinnej.

Organ I instancji podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy strona swojemu ojcu. Na podstawie zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że strona nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Podana przez stronę częstotliwość świadczenia przez nią osobistej opieki nad ojcem oraz charakter tej opieki nie przekreśla bowiem możliwości podjęcia przez nią pracy. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw prawnych do przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.

Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazało, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., zwaną dalej ustawą lub w skrócie u.ś.r.) przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są: istnienie wobec osoby niepełnosprawnej obowiązku alimentacyjnego po stronie ubiegającego się o przyznanie świadczenia, konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz niepodejmowanie lub rezygnacja przez tę osobę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Zdaniem organu odwoławczego strona spełnia pierwszą z tych przesłanek, ponieważ należy do "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny", gdyż jest córką osoby wymagającej opieki, a więc jest jej krewnym w linii prostej. Nie budzi również wątpliwości, że ojciec strony legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z dnia 3 stycznia 2022 r., wydanym do dnia 31 stycznia 2023 r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 24 sierpnia 2016 r. Ponadto z orzeczenia tego wynika, iż przyczyną niepełnosprawności ojca strony są choroby neurologiczne (symbol przyczyny niepełnosprawności: 10-N), choroby układu oddechowego i krążenia (symbol przyczyny niepełnosprawności: 07-S) oraz inne schorzenia (symbol przyczyny niepełnosprawności: 11-1).

W ocenie Kolegium w sprawie nie zachodzi jednak związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez stronę z zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad ojcem.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że strona nie zrezygnowała z posiadanego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, gdyż jej ostatnie udokumentowane zatrudnienie ustało 30 stycznia 2021 r. w wyniku rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu, na który była zawarta. Tymczasem strona zaczęła opiekować się ojcem od końca lutego 2022 r. i jak twierdzi - od tego czasu nie może podjąć zatrudnienia z tego względu.

Odnosząc się z kolei do przesłanki niepodejmowania przez stronę zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem, to zdaniem Kolegium, taka sytuacja w sprawie również nie występuje, skoro strona nie wykazała, że podjęłaby zatrudnienie, gdyby nie sprawowała opieki nad swoim ojcem. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż przed powstaniem - w ocenie strony - okoliczności uzasadniających sprawowanie opieki nad ojcem (luty 2022 r.), strona przepracowała jedynie łącznie niecały rok, a przed ostatnim zatrudnieniem (które zresztą trwało tylko niespełna miesiąc czasu) nie pracowała przez 11 lat. Strona nie uprawdopodobniła również, że zamierzała podjąć konkretne zatrudnienie, jednak z uwagi na konieczność opieki nad ojcem od lutego 2022 r. nie mogła tego uczynić. Z przedłożonych przez stronę dokumentów nie wynika też, aby była ona osobą np. przewlekle chorą, co nie pozwalałoby jej na podjęcie zatrudnienia. Strona nie podała również żadnych okoliczności, które wskazywałyby na jej zamiar podjęcia zatrudnienia np. dotyczący pogorszenia sytuacji finansowej rodziny.

W ocenie Kolegium, w świetle zasad doświadczenia życiowego, powyższe okoliczności sprawy nie przemawiają za uznaniem, że gdyby nie obecna konieczność opieki nad ojcem, to strona podjęłaby zatrudnienie, skoro - mając obecnie 38 lat – udowodniła, że przepracowała w swoim życiu tylko łącznie niecały rok czasu, jako pracownik biurowy.

W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego brak jest podstaw pozwalających na przyjęcie założenia, iż w rozpatrywanym przypadku zaprzestanie aktywności zawodowej czy też niepodejmowanie tej aktywności przez stronę związane jest z koniecznością zapewnienia ojcu opieki. Okoliczności analizowanej sprawy dają podstawy do uznania, że niepodejmowanie zatrudnienia (przed rozpoczęciem sprawowania opieki nad ojcem) wynikało z dobrowolnego wyboru strony w zakresie aktywności zawodowej, gdyż w materiale dowodowym sprawy nie znajduje potwierdzenia argumentacja strony odnośnie braku aktywności zawodowej jedynie z powodu sprawowania opieki nad ojcem.

Kolegium podkreśliło również, iż podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Przy tym świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Oznacza to, że bezsprzecznie musi zachodzić bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go, a sprawowaną opieką.

Organ odwoławczy nie kwestionował faktu, że ojciec strony z powodu posiadanych schorzeń oraz przebytych udarów móżdżku i mózgu ma utrudnione codzienne funkcjonowanie, przez co wymaga pomocy córki, jednak stwierdził, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia również z powodu tego, że zakres sprawowanej opieki nad ojcem przez stronę nie stoi na przeszkodzie do podjęcia przez nią zatrudnienia.

Kolegium podkreśliło przy tym, że nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Podniesiono w tym kontekście, że ojciec strony szereg podstawowych czynności wykonuje samodzielnie - nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienia, samodzielnie przyjmuje wcześniej przygotowane lekarstwa, po domu porusza się przy pomocy laski/kuli. Potrzebuje pomocy córki przy pomiarze zawartości glukozy we krwi, mierzeniu ciśnienia tętniczego, przygotowaniu i podaniu leków, pomocy w higienie osobistej, przy ubieraniu się i rozbieraniu, przygotowywaniu posiłków, robieniu zakupów, wyjściach na spacery, gimnastyce usprawniającej ruch, wizytach u lekarza, transporcie do urzędów, załatwianiu spraw urzędowych, zmianie pościeli, sprzątaniu, praniu odzieży i pościeli, prasowaniu.

W ocenie Kolegium świadczona przez stronę opieka nad ojcem może być wykonywana o różnych porach dnia. Strona nie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż jej podopieczny nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, cewnikowania czy też karmienia.

Organ odwoławczy podzielił zatem stanowisko organu I instancji, że zakres sprawowanej przez stronę opieki nad ojcem nie stanowi przeszkody do podjęcia przez nią pracy zarobkowej, gdyż czynności wykonywane przez stronę przy ojcu mogłyby być wykonywane także, gdyby pracowała. Zwrócono uwagę, iż pomoc strony zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, przygotowują posiłki, robią zakupy, umawiają wizyty lekarskie, udają się do lekarzy, czy też załatwiają sprawy urzędowe. Czynności te nie mają nadzwyczajnego charakteru i dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie. Czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych czy też przygotowanie posiłków.

Uwadze Kolegium nie uszedł także fakt, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem oraz z mężem i dwójką dzieci w wieku szkolnym. Zatem jeśli np. przygotowuje posiłki, robi pranie, sprząta dom, czy też dokonuje zakupów, to nie czyni tego tylko ze względu na opiekę świadczoną wobec ojca, ale wykonuje te czynności dla całego gospodarstwa domowego.

W ocenie Kolegium strona przy dobrej organizacji swojego czasu mogłaby pogodzić pracę np. w formie umowy zlecenia czy też w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. na 2/3 etatu) ze sprawowaniem opieki nad ojcem, której zakres nie jest tak bardzo absorbujący, że uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, a ponadto nie wiąże się z wykonywaniem przy ojcu czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jego osobą.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy strona swojemu ojcu. Ponadto w niniejszej sprawie nie została również spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, gdyż strona nie wykazała, aby właśnie w celu sprawowania opieki nad ojcem zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a obecnie jej nie podejmuje.

W przekonaniu Kolegium okoliczności sprawy dają podstawy do przyjęcia, że jedynym powodem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu, a nie faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad ojcem strony.

W skardze do tut. Sądu strona zarzuciła Kolegium naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada prawu.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom zobowiązanym do alimentacji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na podkreślenie zasługuje konstatacja, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza dla określenia potrzeb osoby niepełnosprawnej w zakresie opieki, pielęgnacji czy wsparcia. Na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział bowiem specyficzny instrument badania i weryfikacji, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zarobową i zawodową jej opiekuna. Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 4aa u.ś.r., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2266 ze zm.) w celu weryfikacji tych wątpliwości. Można dodać ponadto, iż stosownie do przepisu art. 23 ust. 4b u.ś.r., w przypadku, o którym mowa w ust. 4aa, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, jeżeli okoliczności te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji.

Rację ma zatem Kolegium twierdząc, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich.

Z kolei pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiało by się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem zakres opieki sprawowanej przez skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach nie są na tyle angażujące, aby strona nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Co istotne, a na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, skarżący generalnie nie wykonywał przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż jej ojciec nie jest osobą stale leżącą, wymagającą leczenia odleżyn, karmienia, wymiany pielucho-majtek czy pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok, podawania leków w drodze iniekcji czy kroplówki, itp.). Świadczone przez skarżącą czynności, a mianowicie pomoc przy czynnościach higienicznych, przygotowywanie posiłków, ubrań, robienie zakupów, realizacja recept, sprzątanie, pranie, transport na wizyty lekarskie, spacery, a nawet dostarczanie gotowego jedzenia nie jest i nie musi być świadczona przez stronę w sposób ciągły i nieprzerwany, wymagający stałej jej obecności przy ojcu i wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwiałby wykonywanie przez nią niezbędnych czynności opiekuńczych.

Podkreślić należy, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w rzeczywistości nie odbiega od zwyczajnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe czynności mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Inne jeszcze czynności, tzw. porządku dziennego, mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych, czy też przygotowanie posiłków. Ponadto w opiece nad ojcem może wspomóc skarżącą także jej małżonek.

Wbrew argumentom zawartym w skardze, organ odwoławczy nie kwestionował, że ojciec strony, jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, wymaga stałej opieki, a jedynie podważył zakres tej opieki.

Wskazać w tym miejscu należy, że pomimo, iż rolą organu nie jest interpretacja wyników badań osoby, w stosunku do której wydane zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, to w niniejszej sprawie - wbrew zarzutom skargi - podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparto na przesłance braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą,

a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem, wynikającej zarówno z zakresu opieki, jak i możliwości rozplanowania czynności opiekuńczych na różne godziny i dni, które nie kolidowałyby z godzinami aktywności zawodowej. Skarżąca przy należytej organizacji czasu pracy może pogodzić pracę, np. w formie umowy zlecenia czy też w ramach umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu, ze sprawowaną opieką.

Zgodzić się również należy z oceną Kolegium, że w kontekście niewielkiego dotychczas stażu pracy (łącznie niecały rok czasu) i daty rozwiązania ostatniego stosunku pracy (umowa na pół etatu w okresie od 4 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.), co nastąpiło zresztą rok przed zaopiekowaniem się ojcem, brak jest podstaw do uznania, że zaprzestanie aktywności zawodowej czy też niepodejmowanie tej aktywności przez stronę związane jest z koniecznością zapewnienia ojcu opieki. Za trafne należało zatem przyjąć stanowisko organu odwoławczego, że niepodejmowanie zatrudnienia wynikało z dobrowolnego wyboru strony w zakresie aktywności zawodowej, nie zaś z konieczności sprawowania opieki nad ojcem.

Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ odwoławczy zasadnie przyjął, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem swojego niepełnosprawnego ojca nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia przynajmniej w niepełnym wymiarze czasowym. Nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami wspomagającymi podopiecznego w jego codziennym funkcjonowaniu, a biernością zawodową skarżącej. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.