Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1081/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.223  par.2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 sierpnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił M. Z. wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego w kwocie 25.500 zł.

Przedmiotowa decyzja została nadana przesyłką poleconą na zgłoszony w Urzędzie Skarbowym adres Podatniczki tj.: [...]. Przesyłka ta po dwukrotnym jej awizowaniu w dniach 2 i 10 września 2014 r. została zwrócona do organu podatkowego z uwagi na jej niepodjęcie w terminie.

W dniu 20 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej jako "O.p."), stwierdził, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu.

Podstawą takiego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wobec awizowania przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję w dniu 2 i 10 września 2014 r. należy uznać ją za skutecznie doręczoną zgodnie z art. 150 O.p. z dniem 16 września 2014 r., tj. z upływem 14-ego dnia okresu przechowywania w placówce pocztowej.

W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 30 września 2014 r. skarżąca złożyła natomiast odwołanie w dniu 20 marca 2015 r., tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p.

Jednocześnie Dyrektor wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie ww. postanowienia i zasądzenia kosztów wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 121 § 2 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych,

- art. 122 O.p. poprzez zaniechanie dokładnego zbadania stanu faktycznego,

- art. 123 O.p. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów,

- art. 136 O.p. poprzez uniemożliwienie stronie działania przez pełnomocnika,

- art. 137 § 2 O.p. poprzez nieuwzględnienie pełnomocnictwa udzielonego na piśmie,

- art. 145 § 2 O.p. poprzez uznanie, iż termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, mimo że wszystkie pisma w sprawie były doręczane z pominięciem pełnomocnika, którego pełnomocnictwo znajdowało się w aktach sprawy i nie zostało odwołane,

- art. 146 § 1 i § 2 O.p. poprzez uznanie, iż termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, mimo że brak było podstaw do stwierdzenia prawidłowości doręczenia zastępczego oraz obowiązku strony wskazania zmiany adresu przez wszczęciem postępowania,

- art. 147 § 1-4 O.p. poprzez uznanie, iż termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, mimo że wszystkie pisma w sprawie były doręczane z pominięciem pełnomocnika, którego pełnomocnictwo znajdowało się w aktach sprawy i nie zostało odwołane,

- art. 150 § 1 i §2 O.p. poprzez uznanie, iż termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, mimo, że operator pocztowy dokonał nieprawidłowego doręczenia,

- art. 162 § 1 i §2 O.p. poprzez uznanie, iż strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania od decyzji i poprzez błędne ustalenie początku biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu,

- art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przez organ podatkowy zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 212 O.p. poprzez uznanie, iż organ związany jest wydaną decyzją i termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, mimo że decyzja nigdy nie została doręczona stronie,

- art. 223 § 2 pkt 1 O.p. poprzez uznanie, iż termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg, mimo że decyzja nigdy nie została doręczona stronie,

- art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez niewznowienie postępowania z urzędu, mimo że wyszły na jaw nowe okoliczności i nowe dowody w sprawie, a który to dowód został załączony do odwołania dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu,

- art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników poprzez uznanie, iż strona nie dopełniła obowiązku aktualizacji adresu zamieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, że zarzuty sformułowane przez autora skargi nie znajdują uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym i faktycznym sprawy, w pierwszej kolejności za zasadne uznał odnieść się do instytucji doręczenia zastępczego przewidzianej w art. 150 O.p.

Otóż stosownie do ww. przepisu w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi w jeden ze sposobów wskazanych w art. 148 lub w art. 149 O.p. poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę - lub pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, a powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2).

Doręczenie przewidziane w art. 150 Ordynacji podatkowej oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez adresata obalone poprzez uprawdopodobnienie, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata, że nie powziął wiadomości o złożeniu go w danym urzędzie, lecz konieczne jest poparcie twierdzenia dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie (por. wyrok TK z dnia 17 września 2002 r. SK 35/01 OTK - A 2002, nr 5, poz. 60; postanowienie SN z dnia 104 września 1970 r., sygn. akt IPZ 53/70).

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa decyzja została nadana przesyłką poleconą na zgłoszony w Urzędzie Skarbowym adres Podatniczki tj.: [...]. Przesyłka ta po dwukrotnym jej awizowaniu w dniach 2 i 10 września 2014 r. została zwrócona do organu podatkowego z uwagi na jej niepodjęcie w terminie. Przy czym doręczyciel we właściwym punkcie zwrotnego poświadczenia odbioru wskazał, że przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym, zaś awiza pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.

Odnosząc się do zarzutu jakoby sporna decyzja została błędnie doręczona z pominięciem pełnomocnika wskazać należy, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który Sąd w pełni zaakceptował, że pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu, musi zostać złożone do akt danej sprawy. Pełnomocnictwo musi być dołączone do akt konkretnego postępowania, a wymogu tego spełnić nie można bez skutecznego jego wszczęcia (wyrok NSA z 21 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 648/07, z 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1344/07, z 11 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 365/06, wyroku z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1843/07).

Praktyka składania pełnomocnictw o szerokim zakresie reprezentowania strony we wszystkich rodzajach postępowań mogących toczyć się przed organem podatkowym z uzasadnieniem, że pełnomocnictwo zostało złożone do organu właściwego dla tych postępowań, a więc to organ jest zobowiązany przekazywać je do postępowań w pełnomocnictwie wymienionym, jest w ocenie Sądu nieprawidłowa, albowiem przez akta, o których mowa w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej nie można rozumieć ewidencji prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1314 ze zm.), lecz akta konkretnego postępowania podatkowego, albo kontroli podatkowej (wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06).

Z powyższego przepisu wynika, zdaniem Sądu, jasny wymóg dokonania wskazanych działań, mających na celu wykazanie, że w danej sprawie został ustanowiony pełnomocnik. Do momentu dołączenia przez pełnomocnika do akt danej sprawy oryginału lub poświadczonego przez siebie pełnomocnictwa, organ winien dokonywać doręczeń stronie postępowania. Sprawą, dla której prowadzone są akta, jest w niniejszym przypadku postępowanie w zakresie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego. Skoro zatem pełnomocnictwo nie było dołączone do akt przedmiotowej sprawy, to brak było podstaw do doręczania jakichkolwiek pism o charakterze procesowym pełnomocnikowi, z pominięciem strony postępowania. W ocenie Sądu, pełnomocnik strony nie mógł skutecznie powoływać się na ogólne pełnomocnictwo udzielone mu przez stronę w dniu 2 stycznia 2009 r., gdyż o ile strona ustanowiła pełnomocnika do wszystkich spraw, w tym także spraw, które w przyszłości mogą być przedmiotem postępowań (w ramach pełnomocnictwa ogólnego), to pełnomocnik jest zobligowany złożyć uwierzytelniony odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw. Organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej konkretnej sprawie, np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnego postępowania administracyjnego. Organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy.

Odpowiadając na zarzut, że przedmiotową decyzję wysłano na nieaktualny adres strony, podkreślenia wymaga, że wskazany adres był jedynym, którym dysponował organ podatkowy, i który wskazała sama skarżąca. Co równie istotne zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Przy czym zgodnie z art. 9 ust. 1d ww. ustawy w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5.

W niniejszej sprawie skarżąca nie poinformowała o zmianie swojego adresu więc zasadnie decyzję (i pisma w toku postępowania) wysyłano na dotychczasowy adres. Zaniechania podatnika do zgłaszania zmian danych ewidencyjnych nie mogą obciążać organów administracyjnych. W takim bowiem przypadku organ nie ma obowiązku poszukiwania aktualnego miejsca zamieszkania strony, gdy z akt sprawy nie wynika aby adres wskazany przez stronę był nieaktualny a innego adresu nie można ustalić.

Reasumując wobec awizowania przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję w dniu 2 i 10 września 2014 r. należy uznać ją za skutecznie doręczoną zgodnie z art. 150 O.p. z dniem 16 września 2014 r., tj. z upływem 14-ego dnia okresu przechowywania w placówce pocztowej.

W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 30 września 2014 r. skarżąca złożyła natomiast odwołanie w dniu 20 marca 2015 r., tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p.

Natomiast organ odwoławczy postanowieniem z dnia postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarga strony na powyższe postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1080/15.

Zasadnie zatem organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania co czyni zarzuty skargi nieuzasadnionymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.