Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1369/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1369/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Asesor: WSA Maja Chodacka, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2009r., sprawy ze skargi G. K., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 11 września 2008r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz, Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

I S.A./Kr 1369/08

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] znak: [...] na podstawie art.83 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. z 2007 r. Dz. U. Nr 11 poz.74 z późn.zm.) po rozpatrzeniu wniosku G. K. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności na:

ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników za okres od czerwca 1995 roku

do października 1997 roku w łącznej kwocie 35.378 zł 29 gr

w tym z tytułu:

składek w kwocie 8.245 zł 72 gr

odsetek liczonych na dzień 9 kwietnia 2008 roku w kwocie 27.132 zł 57 gr

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres

od czerwca 1995 roku do października 1997 roku

w łącznej kwocie 2.514 zł 84 gr

składek w kwocie 585 zł 41 gr

odsetek liczonych na dzień 9 kwietnia 2008 roku w kwocie 1 .929 zł 43 gr.

W jej uzasadnieniu organ I instancji w pierwszym rzędzie przedstawił i opisał wszystkie dokumenty złożone przez wnioskodawczynię, wskazał także, iż pouczył wnioskodawczynię o treści przepisów normujących zasady umarzania należności, do poboru których zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wskazał również , że przedłożone w toku prowadzonego postępowania dokumenty zbadał pod kątem ich wiarygodności i mocy dowodowej, uznając, iż nie budzą one wątpliwości i jako takie są wiarygodne, jednak ich uwzględnienie w prowadzonym postępowaniu o umorzenie, zd. organu, nie było możliwe. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być w całości lub części umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do treści ust. 2 tego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a nieściągalność zachodzi w myśl art. 28 ust. 3 m.in. wówczas gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję lub gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Tymczasem , jak stwierdził dalej organ , nadal prowadzone jest wobec wnioskodawczyni przymusowe dochodzenie zobowiązań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego , postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w okresie od 05/2008 do 07/2008 uzyskano kwotę 249,68 zł. , Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję i jednocześnie, zdaniem organu , w sprawie nie jest także oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne, a to z kolei musiało prowadzić do wniosku , że w nin. sprawie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wskazał także, iż brak było możliwości zastosowania w sprawie przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku /Dz. U. Nr 141, poz. 1365/ albowiem umorzeniu w ich trybie podlegają wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Zasadnym zatem, zd. organu, stało się podjęcie rozstrzygnięcia jak w sentencji decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności G. K. powołała się na swoją bardzo trudną sytuację finansową. Jako przyczynę uzasadniającą ewentualne umorzenie należności wnioskująca wskazała także swój zły stan zdrowia oraz uznanie jej za osobę niepełnosprawną. Z treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynikało także, iż trudności finansowe są spowodowane brakiem stałego zatrudnienia.

Decyzją z dnia 11 września 2008 r. nr [...] w związku z powyższym wnioskiem z dnia [...] czerwca 2008 roku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] znak: [...] o odmowie umorzenia należności .

W jej uzasadnieniu ponownie przedstawiono i opisano dokumenty przedłożone przez G. K. przed wydaniem zaskarżonej decyzji , dołączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i przedstawiono dokumenty przedłożone przez w/wymienioną w odpowiedzi na skierowane do niej pismo o nadesłanie dokumentów, z których wynikać będzie, że zaszła nieściągalność w rozumieniu przedstawionych w tym piśmie przepisów prawa. Wskazano także, iż przedłożone w toku prowadzonego postępowania dokumenty zostały zbadane pod kątem ich wiarygodności i mocy dowodowej, uznano, że nie budzą one wątpliwości i jako takie są wiarygodne, jednak ich uwzględnienie w prowadzonym postępowaniu o umorzenie nie było możliwe. Jak bowiem wynika z treści przepisu § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. umorzeniu w trybie tej normy prawnej podlegają wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, zaś przedmiotem niniejszego postępowania były należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników, a co za tym idzie podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności na podstawie wskazanego powyżej przepisu prawa nie było dopuszczalne. Prezes ZUS podkreślił, że prowadząc nin. postępowanie wziął pod uwagę także wszystkie podnoszone okoliczności we wniosku o umorzenie z dnia [...] kwietnia 2008 r., we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] czerwca 2008 r., a także informacje zawarte w kwestionariuszu o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych.

Odnosząc okoliczności nin. sprawy do zasad określonych w cyt. przepisie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ stwierdził, że przesłanki określone w tym przepisie nie zachodzą. Nadal bowiem w stosunku do wnioskodawczyni prowadzone jest przymusowe dochodzenie zobowiązań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, postępowanie to jest skuteczne, w jego toku w okresie od 05/2008 do 07/2008 uzyskano kwotę 249,68 zł., Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. i jednocześnie , zd. organu , w sprawie nie jest także oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Reasumując, organ uznał, że dokonana w pierwszej instancji ocena materiału dowodowego oraz ustalenia dotyczące braku okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek były prawidłowe.

W skardze od powyższej decyzji wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G. K., zarzucając naruszenie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niezastosowanie oraz nie dość wszechstronne rozważenie materiału dowodowego pod kątem jej możliwości finansowych i pominięcie przy tej ocenie faktu, że jej zadłużenie wzrasta zamiast maleć , wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności względem ZUS ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zd. skarżącej organ nie przeanalizował właściwie jej sytuacji finansowej i zdrowotnej, a także nie dokonał trafnej oceny problematyki nieściągalności, o której mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń.

Zd. skarżącej nieściągalność równa się z brakiem majątku, za którego brakiem w jej sytuacji przemawia fakt korzystania przez nią z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Skarżąca podkreśliła, że jej zadłużenie wzrasta, czego nie zmienia egzekucja kwoty 249,68 zł w okresie dwóch miesięcy w 2008 r. Powyższa kwota została ściągnięta przez Urząd Skarbowy od jej męża A. K., który te pieniądze miał z emerytury pomostowej i które w istocie stanowiły jej wierzytelność z tytułu zasądzonych alimentów.

Zd. skarżącej oczywistym jest także , że w przeprowadzanej egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dla oceny tego stanu rzeczy potrzebna byłaby bowiem analiza prowadzonej egzekucji , co zd. skarżącej w nin. sprawie nie miało miejsca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do treści art. 151 cyt. ustawy w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, a także utrzymana przez nią w mocy decyzja z dnia [...] nie są dotknięte naruszeniami o charakterze skutkującym ich uchyleniem.

Stosownie do treści art. 28 ust.1 do 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. z 2007 r. Dz.U.Nr 11 poz.74 ze zm.) "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.(...).

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. "

Analiza treści tego przepisu prowadzi do wniosku, ze umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może nastąpić tylko w przypadku całkowitej ich nieściągalności, przy czym definicja tej nieściągalności została precyzyjnie określona w pkt1) do 6 ) ust. 3 cyt. przepisu. Wyjątek od wskazanej reguły odnosi się wyłącznie do sytuacji określonych w art.28 ust.3 a cyt. ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b tej ustawy czyli w odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, które mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Jakkolwiek zaskarżona decyzja , jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 27 maja 2008 r. nie zawierają szczegółowej analizy prowadzonego w stosunku do skarżącej postępowania egzekucyjnego, to brak ten , zd. Sądu, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jednoznacznie prowadzą bowiem do wniosku, że nadal prowadzone jest wobec skarżącej przymusowe dochodzenie zobowiązań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, postępowanie to jest skuteczne, a organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku , z którego można prowadzić egzekucję. Słusznie także zd. Sądu, uznano w zaskarżonej decyzji , że w sprawie nie jest oczywiste , iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Wskazać bowiem należy , iż jakkolwiek skarżąca nie posiada ruchomości , oszczędności czy dochodów, w stosunku do których można by było skierować postępowanie egzekucyjne to jest właścicielką nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym i obejmującej użytki rolne o pow. 0.8044 ha oraz las o pow. 0,6324 ha obj.Kw. Nr [...] w stosunku do których istnieje możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek. Przytoczone wyżej okoliczności musiały zatem prowadzić do wniosku , iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uznania nieściągalności określonej w cyt. przepisie art.28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Niewątpliwie sytuacja finansowa, rodzinna i zdrowotna skarżącej jest bardzo trudna , ale pozostaje bez wpływu na ocenę , że w stosunku do skarżącej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, o jakiej mowa w cyt. wyżej przepisie.

Okoliczności przytoczone przez skarżącą we wniosku o umorzenie, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze , a odnoszące się do tej trudnej sytuacji nie mogły zostać uwzględnione w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników. Stosownie bowiem do treści cyt. art. 28 ust. 3a tylko w przypadku należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być one w uzasadnionych przypadkach np. złej sytuacji zdrowotnej czy trudnej sytuacji rodzinnej zobowiązanego umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Nin. sprawa dotyczyła jednak innych należności tj. należności składkowych za zatrudnionych pracowników, a zatem stosowanie tych reguł było wyłączone.

Zatem zasada określona w ust. 3a art. 28 ustawy w nin. sprawie nie mogła mieć zastosowania.

Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku