Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 785/00
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 2001-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 188
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Niedopuszczalna jest sytuacja, w której pomimo otrzymania zapłaty za towar przez podatnika i stwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towaru z Polski, organy podatkowe na podstawie informacji uzyskanej za pośrednictwem zagranicznych organów podatkowych uznają, iż podatnik nie dokonał sprzedaży eksportowej, gdyż spółka zagraniczna nie wykazała u siebie eksportu ani importu. Działalność spółki zagranicznej nie może bowiem decydować o tym, czy podatnik dokonując sprzedaży może traktować ją jako sprzedaż eksportową. W tej sprawie potrzebne są dodatkowe ustalenia.

TEZY

Niedopuszczalna jest sytuacja, w której pomimo otrzymania zapłaty za towar przez podatnika i stwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towaru z Polski, organy podatkowe na podstawie informacji uzyskanej za pośrednictwem zagranicznych organów podatkowych uznają, iż podatnik nie dokonał sprzedaży eksportowej, gdyż spółka zagraniczna nie wykazała u siebie eksportu ani importu. Działalność spółki zagranicznej nie może bowiem decydować o tym, czy podatnik dokonując sprzedaży może traktować ją jako sprzedaż eksportową. W tej sprawie potrzebne są dodatkowe ustalenia.


UZASADNIENIE

Przeprowadzona kontrola oraz postępowanie podatkowe za poszczególne miesiące 1998 r. wykazały, iż w rejestrze sprzedaży VAT oraz deklaracji VAT-7 za czerwiec 1998 r. podatnik wykazał niezasadnie sprzedaż eksportową z zastosowaniem stawki VAT "0" procent. Zarzut ten postawiono mimo udokumentowania tej transakcji fakturą eksportową z dnia 26 czerwca 1998 r. i dokumentem odprawy celnej z dnia 26 czerwca 1998 r. - karta 1 A.

Na skutek bowiem dodatkowych ustaleń za pośrednictwem Ministerstwa Finansów uzyskano informację od łotewskich władz podatkowych, iż podmiot gospodarczy do którego podatnik eksportował towary nie prowadził żadnych transakcji z polskimi podmiotami gospodarczymi, w tym również z podatnikiem.

Informacja uzyskana za pośrednictwem Ministerstwa Finansów została uznana za nową okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji nie znaną organowi, który wydał decyzję. Spowodowało to zmianę wysokości stawki podatku VAT /z "0" procent na 22 procent/, a tym samym powstanie zobowiązania podatkowego.

Urząd Skarbowy wznowił zatem postępowanie w oparciu o przepis art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

W decyzji wznowieniowej stwierdził, iż zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, eksport towarów ma miejsce wtedy, gdy:

1/ nastąpił wywóz towarów z polskiego obszaru celnego,

2/ wywóz ten potwierdzony jest przez graniczny urząd celny,

3/ wywóz nastąpił w wykonaniu czynności określonych w art. 2 ustawy o VAT, czyli w wyniku sprzedaży towarów, zdefiniowanej w art. 4 pkt 8 ww. ustawy.

Obok formalnego potwierdzenia wywozu towarów poza państwową granicę RP równie ważnym elementem dla uznania danej czynności za eksport towarów jest więc faktyczne wykonanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, o których mowa w art. 2 ww. ustawy. Nie zostanie uznany za eksport, potwierdzony przez graniczny urząd celny wywóz towarów poza państwową granicę państwa, jeżeli równocześnie nie wystąpiła sprzedaż towarów.

Fakt posiadania dokumentu celnego i płatności za ten towar przy jednoczesnym potwierdzeniu, że firma łotewska wykazana w fakturze jako nabywca towaru, nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających dokonanie danych transakcji, zdaniem organów podatkowych uniemożliwia uznanie powyższej sprzedaży jako sprzedaży eksportowej z prawem zastosowania stawki "0" procent. Dlatego też Urząd Skarbowy, stosując przepis art. 15 i art. 18 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, dokonał innego niż w poprzedniej decyzji rozliczenia podatku.

Urząd Skarbowy nie uwzględnił także wniosku podatnika o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Prokuratury Rejonowej, w których znajdował się m.in. protokole przesłuchania w charakterze świadka przedstawiciela firmy z Rygi, na okoliczność dokonywania sprzedaży przez podatnika towarów na rzecz ww. firmy.

Izba Skarbowa w postępowaniu odwoławczym utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego.

Na powyższą decyzję Izby Skarbowej podatnik wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzucił naruszenie art. 4 pkt 4 i art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ oraz art. 120, art. 121 par. 1, art. 188 i art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Wskazując na naruszenie powołanych wyżej przepisów domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wywiódł: Zgodnie z definicją eksportu zawartą w art. 4 pkt 4 ustawy o VAT, przez eksport towarów rozumie się potwierdzony przez graniczny urząd celny wywóz towarów z polskiego obszaru celnego w wykonaniu czynności określonych w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy.

W sprawie bezsporne jest, że sprzedaż eksportowa została udokumentowana Jednolitym Dokumentem Administracyjnym - karta 1A, fakturą eksportową z dnia 26 czerwca 1998 r. Zawarcie umowy sprzedaży potwierdza też zapłata przez kupującego kwoty 26.488 USD na konto strony. Okoliczności te są bezsporne i nie mogą być pomijane przez organy podatkowe tylko na tej podstawie, iż według informacji organów podatkowych kotwy, kupujący nie wykazał transakcji w swych księgach rachunkowych. Fakt zapłaty ceny zakupu i potwierdzenie wywozu towarów przez graniczny urząd celny świadczą, iż miała miejsce sprzedaż towarów. Przepis art. 4 pkt 4 i art. 18 ust. 4 ustawy o VAT nie uzależnia prawa do zastosowania przez podatnika zerowej stawki VAT od potwierdzenia transakcji eksportowej przez jakikolwiek organ państw obcych.

W oparciu o przepis art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi. Informacja łotewskich władz podatkowych nie jest nową okolicznością faktyczną ani nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji. Tym samym brak było podstaw prawnych do wznowienia postępowania. Informacja organów podatkowych Łotwy mogłaby, co najwyżej, służyć do wszczęcia postępowania w trybie art. 240 par. 2 Ordynacji podatkowej.

Z mocy art. 188 Ordynacji podatkowej istnieje powinność organu podatkowego uwzględnienia wniosku dowodowego strony, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. W toku postępowania podatkowego strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołu przesłuchania przedstawiciela firmy z Rygi reprezentującego ją w zawartej przez stronę umowie sprzedaży. Protokół przesłuchania znajduje się w aktach Prokuratury Rejonowej. Odmowa przeprowadzenia tak istotnego dla sprawy dowodu stanowi naruszenie art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z akt sprawy wynika, że dokonana sprzedaż eksportowa została udokumentowana fakturą eksportową i dokumentem SAD, w którym graniczny urząd celny potwierdził wywóz towarów z polskiego obszaru celnego. Należność za towar została opłacona przez firmę łotewską w Rydze. Taki stan rzeczy pozwala na stwierdzenie, że wystąpił eksport towarów w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług i oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. W wyniku dalszych poczynionych ustaleń, za pośrednictwem Ministerstwa Finansów Urząd Skarbowy uzyskał informację o treści "Dot. firmy X z Rygi. Spółka X jest zarejestrowana na Łotwie (...) pod adresem (...). Wśród odbiorców tej spółki nie ma polskich spółek. Zgodnie z danymi administracji celnej, ww. spółka w latach 1996-1998 nie dokonywała żadnych transakcji eksportowych i importowych".

Ta informacja została przez organy podatkowe obydwóch instancji uznana za wystarczający dowód, że sprzedaż przez podatnika spółce łotewskiej w Rydze nie może być potraktowana jako eksport, a co za tym idzie transakcja ta podlega opodatkowaniu według stawki 22 procent.

Sąd uchylając zaskarżoną decyzję uznał, że organy podatkowe nie podjęły niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia sprawy, uchybiając jednocześnie przepisowi art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę i przesłuchania w charakterze świadka osoby działającej w imieniu spółki w Rydze.

Zgodnie z przepisem art. 188 powołanej wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa - żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W świetle powołanego przepisu brak jest podstaw prawnych do nieuwzględnienia wniosku dowodowego, nawet jeśli zdaniem organu podatkowego dana okoliczność jest już udowodniona innym dowodem w sposób odmienny od twierdzenia /tezy dowodowej/ strony. Akceptacja odmiennego stanowiska skutkowałaby pozbawienie strony możliwości udowodnienia swego twierdzenia.

W sprawie niniejszej mamy sytuację, w której pomimo otrzymania zapłaty za towar przez podatnika i stwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towaru z Polski, organy podatkowe na podstawie informacji uzyskanej z Ministerstwa Finansów uznały, iż podatnik nie dokonał sprzedaży eksportowej, gdyż spółka w Rydze nie wykazała u siebie eksportu ani importu. W rezultacie akceptacja takiego stanowiska skutkowałaby, że działalność spółki w Rydze decyduje o tym, czy podatnik dokonując sprzedaży może traktować ją jako sprzedaż eksportową.

Rozpatrując ponownie sprawę Izba Skarbowa poczyni ustalenia, które pozwolą na ocenę transakcji stwierdzonej fakturą eksportową z 26 czerwca 1998 r.

Rozważenia wymaga także, czy gdyby umowa sprzedaży zawarta została pomiędzy podatnikiem a osobą działającą w imieniu spółki w Rydze, nie mielibyśmy do czynienia z eksportem towarów w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Reasumując, Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji uchybiono przepisom art. 122, art. 187 par. 1 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Taki zaś stan rzeczy skutkował, z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, uchylenie zaskarżonej decyzji.