Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 28/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy -PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1, art. 35 par. 5, art. 36
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 54 par. 3, art. 149 par. 1, art. 154 par. 2, art. 3 par. 2 pkt 1-4a, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1a pkt 2, art. 54
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego Ministra Finansów postanawia umorzyć postępowanie sądowe


UZASADNIENIE

J.K. (dalej "Skarżący") pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. wniósł skargę na bezczynność Urzędu Skarbowego w P. wnioskując w niej o:

1) zobowiązanie Urzędu Skarbowego w P. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,

2) w przypadku uwzględnienia skargi, o orzeczenie czy wystąpiła bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (z rażącym bądź nie naruszeniem prawa), mimo jeśli wystąpią podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.

Skarżący wskazał, że w toku postępowania administracyjnego miał miejsce następujący przebieg zdarzeń:

1) dnia 3 stycznia 2014 r. Skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

2) dnia 14 lutego 2014 r. Skarżący złożył do organu II instancji, czyli Dyrektora Izby Skarbowej w W. "Zażalenie -ponaglenie" na niezałatwienie sprawy w terminie.

3) dnia 25 lutego 2014 r. Skarżący otrzymał odpowiedź od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. "POSTANOWIENIE" z dnia [...] stycznia 2014 r. wysłane dopiero 24.02.2014 r. o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy.

4) dnia 5 marca 2014 r. Skarżący otrzymał odpowiedź od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. "POSTANOWIENIE" z dnia [...] marca 2014 r. o przedłużeniu rozpatrzenia sprawy.

5) dnia 16 marca 2014 r. Skarżący otrzymał odpowiedź od Dyrektora Izby Skarbowej w W. "POSTANOWIENIE" z dnia [...] marca .2014 r. o bezzasadności zażalenia.

6) dnia 27 marca 2014 r. Skarżący złożył " Wezwanie" do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do usunięcia w terminie 30 dni naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie.

7) dnia 4 kwietnia 2014 r. Skarżący otrzymał odpowiedź od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. "POSTANOWIENIE" z dnia [...] kwietnia 2014 r. o przedłużeniu rozpatrzenia sprawy.

8) dnia 15 kwietnia 2014 r. Skarżący złożył "Uzupełnienie wezwania z dnia 27 marca 2014 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. .

Skarżący stwierdził, iż do dnia wniesienia skargi jego wniosek z dnia 3 stycznia 2014 r. nie został rozpatrzony. Tym samym organ naruszył art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, zasadę zaufania do organów administracji określoną w art. 8 k.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 tej ustawy.

Skarżący opisał problem dotyczący zagranicznego tytułu wykonawczego i wniósł o zapoznanie się przez Sąd z zarzutami przedawnienia, które skierował on do Niemiec wraz z pismem przewodnim w dniu 17 kwietnia 2014 r., które to pismo powinno być załączone do akt.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wniósł o oddalenie skargi na bezczynność lub umorzenie postępowania w sprawie zobowiązania go do wydania aktu administracyjnego.

Organ egzekucyjny podał, że w dniu 19 kwietnia 2012 r. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na przedawnienie obowiązku podatkowego. Minister Finansów w piśmie z dnia 22 maja 2012r. poinformował, iż wierzyciel w zakresie złożonego przez dłużnika wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jako termin przedawnienia zobowiązania wskazał 31 grudnia 2013 r. oku. Zatem, zdaniem Ministerstwa Finansów, zobowiązanie w dacie wystawienia tytułu wykonawczego i przyjęcia go do realizacji nie uległo przedawnieniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W dniu 3 stycznia 2014 r. Skarżący ponownie złożył wniosek w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dwukrotnie przedłużał termin do załatwienia sprawy. W dniu 3 lutego 2014 przesłał do Izby Skarbowej w W. informację o stanie sprawy, celem przekazania do Biura Łącznikowego w zakresie udzielenia informacji.

Skarżący w dniu 14 lutego 2014 r. złożył pismo skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w W. , które zakwalifikowano jako zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił zażalenie Skarżącego stwierdzając, że nie zostały naruszone przez organ pierwszego stopnia przepisy proceduralne, a w szczególności art. 35, art. 36, art.37 k.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej nie wyznaczył nowego terminu do załatwienia sprawy.

Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, składając skargę na przewlekłość postępowania - bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w P..

W dniu 19 maja 2014 r. wpłynęło pismo Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 maja 2014 r. informujące, że administracja niemiecka zawiadomiła, iż termin przedawnienia wymagalności należności został przerwany doręczeniem wezwania do zapłaty, które miało miejsce w 2013 r., tym samym nowy termin przedawnienia upływa w dniu 31 grudnia 2018 r. W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego w następujący sposób:

- Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2011 r. wystawionego przez Ministra Finansów w W. na J.K. z tytułu należności w podatku dochodowym od importu za 2008 r., podatku akcyzowym od wyrobów tytoniowych za 2008 r. i cła za 2008 r.

- dnia 25 października 2011 r. zostały dokonane zajęcia rachunków bankowych w [...] i [...] oraz zajęcie wynagrodzenia za pracę do A. B. w P. . A. B. nie podjęła korespondencji, która wróciła z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie".

- dnia 25 października 2011 r. zostały skierowane następujące pisma: do MSWiA w W. wniosek o ustalenie, czy zobowiązany posiada pojazdy mechaniczne, do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w W. o wydanie odpisu z księgi wieczystej oraz zapytanie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P..

- dnia [...] października 2011 r. został sporządzony protokół o stanie majątkowym zobowiązanego,

- dnia 31 października 2011 r. zobowiązany wniósł pismo o wstrzymanie egzekucji oraz poinformował o złożonych zarzutach,

- Dnia [...] listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał postanowienie, na mocy którego wstrzymał postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec J. K.,

- dnia 21 listopada 2011 r. wpłynęło pismo z CEPiK w W. , informujące, że zobowiązany nie figuruje w centralnej ewidencji pojazdów.

- dnia 30 listopada 2011 r. ZUS w P. poinformował, że Skarżący od dnia 1 czerwca 2009 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia przez płatnika B. A. z siedzibą w S. . Ponadto ZUS w P. wskazał, że J.K. nie jest jego świadczeniobiorcą oraz podał numer zgłoszonego przez zobowiązanego rachunku bankowego.

- dnia 5 grudnia 2011 r. wpłynęło pismo z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w W. informujące, że zobowiązany nie został znaleziony w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych.

- dnia 5 grudnia 2011 r. wpłynęło pismo z [...] S.A. w W . informujące, że nie prowadzi rachunku dla zobowiązanego J. K..

- dnia 30 stycznia 2012 r. wpłynęło pismo z Ministerstwa Finansów wnoszące o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego w sprawie tytułu wykonawczego nr [...] ,

- postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. podjął wstrzymane postępowanie egzekucyjne,

- dnia 22 marca 2012 r. zostało dokonane zajęcie wynagrodzenia za pracę zobowiązanego do B. B.A. z siedzibą w S. . Pismem z dnia 18 kwietnia 2012 r. zakład pracy poinformował, że pobory zobowiązanego są obciążone z tytułu alimentów a pozostała kwota jest wolna od potrąceń. Ponadto podano informację, że z dniem 31marca 2012 r. upłynął J.K. okres wypowiedzenia umowy o pracę i z dniem 1 kwietnia 2012 r. przestał być pracownikiem firmy B. .

- dnia 18 kwietnia 2012 r. zobowiązany złożył odwołanie od decyzji (uzupełnienie), które pismem przewodnim z dnia 24 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przekazał według właściwości do Ministerstwa Finansów,

- dnia 19 kwietnia 2012 r. J.K. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

- pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przekazał kserokopię powyższego wniosku do Ministerstwa Finansów celem zajęcia stanowiska,

- dnia 24 kwietnia 2012 r. zostało dokonane zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu podatku z PIT-37 o numerze [...] ,

- dnia 11 maja 2012 r. J.K. złożył skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego,

- dnia [...] maja 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał postanowienie w sprawie przedłużenia terminu rozpatrzenia wniosku zobowiązanego z dnia 30 marca 2012 r. (data wpływu do tut. Urzędu Skarbowego dnia 19-04-2012 r.) o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

- dnia 22 maja 2012 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęły dwa pisma z Ministerstwa Finansów informujące o stanowisku wierzyciela w zakresie złożonych pism przez J. K. : z dnia 18 kwietnia 2012 r. zatytułowanego "odwołanie od decyzji (uzupełnienie)" oraz z dnia 19 kwietnia 2012 r. dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego,

- [...] w W. , pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. poinformował, że nie prowadzi rachunku dla J. K. .

- Dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał postanowienie oddalające skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne,

- dnia 5 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przekazał oryginał odpowiedzi udzielonej na ponaglenie z dnia 1 czerwca 2012 r. przez dłużnika zajętej wierzytelności, tj. [...] w W.,

- dnia 5 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał postanowienie, którym odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego,

- dnia 23 lipca 2012 r. do Urzędu Skarbowego zostało wniesione zażalenie na w/w postanowienie,

- postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie odmowy umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego,

- dnia 12 kwietnia 2013 r. A. B. B. złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. pismo, w którym poinformowała o piśmie J. K. z dnia 22 listopada 2012r. w którym pracownik wniósł o wypłacenie dwumiesięcznej odprawy,

- Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w dniu 15 kwietnia 2013 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę J. K. ,

- w dniu 17 kwietnia 2013 r. J. K. złożył skargę na czynności egzekucyjne,

- postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. przedłużył termin rozpatrzenia skargi,

- w dniu 31 maja 2013 r. wpłynęło pismo Ministerstwa Finansów z dnia 24 maja 2013 r. stanowiące odpowiedź na pismo Zobowiązanego z dnia 16 kwietnia 2013 r. o anulowanie tytułu wykonawczego.

- postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił skargę,

- w dniu 3 stycznia 2014 r. J.K. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] ,

- postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przedłużył termin rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

- Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia 3 lutego 2014r. przesłał do Izby Skarbowej w W. zapytanie czy środki, które zostały podjęte przez organ egzekucyjny przerwały lub zawiesiły bieg terminu przedawnienia należności celem przesłania go do niemieckich władz skarbowych. Zapytanie sporządzono na formularzu "Informacja o stanie sprawy" nr [...] dotyczącej J. K. ,

- postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przedłużył termin rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

- postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał wniesione przez J. K. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za bezzasadne,

- postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przedłużył termin rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

- w dniu 17 kwietnia 2014 r. J.K. poinformował organ egzekucyjny, że złożył do niemieckiego wierzyciela zarzuty na tytuł [...] ,

- postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wstrzymał postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] ,

- pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przesłał do Dyrektora Izby Skarbowej w W. pismo J. K. zatytułowane "Uzupełnienie wezwania z dnia 27 marca 2014 r."

- w dniu 19 maja 2014 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 maja 2014 r. informujące, że termin przedawnienia wymagalności należności objętych tytułem wykonawczym [...] ([...] .12.2013r.) został przerwany doręczeniem wezwania do zapłaty, które miało miejsce w 2013 r., tym samym nowy termin przedawnienia upływa w dniu 31 grudnia 2018 r.

W odniesieniu do zarzutów skargi Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że wniosek Skarżącego o zobowiązanie organu do wydania aktu administracyjnego podlega umorzeniu, ponieważ wniosek z dnia 3 stycznia 2014 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego został załatwiony w dniu [...] maja 2014 r. postanowieniem odmawiającym umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] . Z akt sprawy (pismo Ministerstwa Finansów Departament Administracji Podatkowej z dnia 17 maja 2012 r.) wynika, iż wg stanu faktycznego i prawnego na dzień skierowania wniosku do polskiej administracji skarbowej należność objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym przedawnia się z dniem 31 grudnia 2013 r. Termin ten został określony bez uwzględnienia wystąpienia innych przyszłych przesłanek przerywających bądź zawieszających termin przedawnienia. Organ zaznaczył, że polskie regulacje oraz przepisy prawa wewnątrzwspólnotowego (Dyrektywa Rady 76/308/EWG z dnia 15 marca 1976 r.) dotyczące pomocy przy dochodzeniu należności pieniężnych państw obcych nie regulują kwestii przedawniania się tych zobowiązań, ani nie wskazują przesłanek przerywających bądź zawieszających bieg terminu przedawnienia zaległości. Kwestie te regulowane są wyłącznie przez ustawodawcę państwa będącego wierzycielem danej należności - w przedmiotowej sprawie będą to przepisy Republiki Federalnej Niemiec.

Dlatego w celu właściwego rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] , Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia 3 lutego 2014 r. przesłał do Izby Skarbowej w W. zapytanie czy środki, które zostały podjęte przez organ egzekucyjny przerwały lub zawiesiły bieg terminu przedawnienia należności, celem przesłania go do niemieckich władz skarbowych.

W dniu 19 maja 2014 r. wpłynęło pismo Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 maja 2014r informujące, że administracja niemiecka zawiadomiła, iż termin przedawnienia wymagalności należności objętych tytułem wykonawczym [...] ([...] .12.2013r.) został przerwany doręczeniem wezwania do zapłaty, które miało miejsce w 2013 r., tym samym nowy termin przedawnienia upływa w dniu 31 grudnia 2018 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego podniósł, iż zgodnie z art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podkreślił, iż nie był kompetentny do dokonania interpretacji przepisów prawa niemieckiego w zakresie przedawnienia zobowiązania w zakresie należności Republiki Federalnej Niemiec w podatku dochodowym od importu za 2008 r., podatku akcyzowym od wyrobów tytoniowych za 2008 r. i cła za 2008 r. Ponadto rozpatrywanie wniosku strony bez uzyskania stanowiska wierzyciela stanowiłoby naruszenie art. 19 K.p.a., który zobowiązuje organy administracji publicznej do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Organ zwrócił uwagę, iż J. K. w dniu 17 kwietnia 2014 r. poinformował o złożeniu do niemieckiego wierzyciela zarzutów na tytuł [...], w związku z czym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. zostało wstrzymane postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego podniósł, iż ponieważ w sprawie występowało tzw. zagadnienie prejudycjalne, dotyczące meritum sprawy, tj. kwestii przedawnienia zobowiązania i związanej z nią dopuszczalności egzekucji, wystąpienie z zapytaniem było konieczne. Natomiast po uzyskaniu odpowiedzi (informacji) sprawa została załatwiona bez zbędnej zwłoki, tj. w dniu 27 maja 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zważywszy na treść skargi przede wszystkim wyjaśnić należy, iż w świetle obowiązujących regulacji prawnych bezczynność nie może być postrzegana jako synonim przewlekłości postępowania.

Do dnia 10 kwietnia 2011 r. ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odnosiła się wyłącznie do bezczynności organu, którą można było uczynić przedmiotem skargi. Nawiązywano do niej w przepisach art. 3 § 2 pkt 8, art. 32, art. 51, art. 54 § 1 i § 3, art. 57 § 1 pkt 2 i § 3, art. 87 § 3, art. 149, art. 153, art. 154 § 1, art. 200 oraz art. 239 pkt 1 p.p.s.a.

Od dnia 11 kwietnia 2011 r. ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 i Nr 76, poz. 409) wprowadzono zmiany:

- we wszystkich przepisach ustawy p.p.s.a. powołanych wyżej, które to zmiany polegały na dodaniu obok "bezczynności", będącej samodzielnym przedmiotem skargi, nowej kategorii spraw, a mianowicie spraw ze skarg na "przewlekłe prowadzenie postępowania";

- w art. 37 § 1 k.p.a. przez uzupełnienie go o kategorię "przewlekłego prowadzenia postępowania" w stosunku do wcześniejszej jego treści, która odnosiła się "tylko" do zwalczania w drodze zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa "niezałatwienia sprawy w terminie".

Od dnia 17 maja 2011 r. ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173; dalej: ustawa o odpowiedzialności f.p.) do przepisów ustawy p.p.s.a. wprowadzono dalsze zmiany, mianowicie w:

- art. 54 § 3, dotyczącym uwzględnienia przez organ w całości skargi na działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, dodano zdanie drugie w brzmieniu: "Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.";

- art. 149, dotyczącym uwzględnienia przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, dodano zdanie drugie w brzmieniu: "Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.";

- art. 154 § 2, dotyczącym orzekania przez sąd o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku w wyniku skargi wniesionej z żądaniem wymierzenia organowi grzywny z uwagi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania albo z uwagi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, dodano zdanie drugie w brzmieniu: "Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.".

Zatem obecnie występują dwie instytucje prawne: bezczynność organu i przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ. Na bezczynność organu i przewlekłość postępowania przysługuje skarga do sądu administracyjnego, przy czym na każde z nich powinna być wniesiona odrębna skarga. Obie skargi mają odmienne funkcje i nie należy utożsamiać przedmiotów postępowania skargi na bezczynność i skargi na przewlekłość postępowania.

Wyjaśnić trzeba, że bezczynność występuje wówczas, gdy w ustawowo określonym czasie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub we właściwym czasie postępowanie nie zostało zakończone (nie zostało wydane rozstrzygnięcie). O przewlekłości postępowania przed organem administracji można z kolei mówić, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Podobnie przewlekłość postępowania zdefiniował Naczelny Sąd Administracyjny, który m.in. w postanowieniu z 21 grudnia 2010 roku, sygn. akt II GPP 5/10 wskazał, że z przewlekłością postępowania, która narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarga na bezczynność postępowania ma na celu doprowadzenie do podjęcia stosownych czynności i zakończenia postępowania przez organ administracji publicznej, natomiast skarga na przewlekłość postępowania oprócz spowodowania, aby organ przyspieszył działania ma za zadanie stwierdzenie, że postępowanie prowadzone jest (było) w sposób przewlekły, bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia w sprawie przewlekłości postępowania, czy też nie. Odmienne postrzeganie funkcji obu tych skarg, czyni bezzasadnym ich rozróżnienie przez ustawodawcę (wystarczyłaby, jak przed nowelizacją skarga na bezczynność).

Przypomnieć należy, iż zgodnie art. 149 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zaznaczyć trzeba, że Sąd podziela stanowisko, iż zgodnie z przytoczonym przepisem konieczne jest umorzenie postępowania sądowego w przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu, a organ przed jej rozpatrzeniem przez sąd wyda stosowny akt administracyjny lub podejmie daną czynność. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji postępowanie należy umorzyć bez względu na to, czy organ przed wydaniem aktu kończącego postępowanie pozostawał w bezczynności, czy też nie pozostawał. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, podjęta jeszcze przed nowelizacją Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Jednak "usunięcie" przez organ bezczynności nie oznacza, że "znikła" przewlekłość postępowania. Jeżeli organ prowadził postępowanie przewlekle, to faktu tego nie może zmienić zakończenie postępowania poprzez wydanie np. decyzji lub postanowienia. W ocenie Sądu, pogląd według którego postępowanie sądowe należy umorzyć, gdy organ zakończy postępowanie (wyda stosowny akt) bez względu na to czy skarga została złożona na bezczynność organu, czy też na przewlekłość postępowania, niweczy sens wprowadzenia regulacji dotyczącej wniesienia skargi na przewlekłość postępowania.

Sąd nie podziela stanowiska Sądów Administracyjnych, według którego w przypadku, gdy organ pozostawał w bezczynności, ale przed wydaniem wyroku wydał akt kończący postępowanie należy umorzyć postępowanie sądowe, stwierdzić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnie wymierzyć grzywnę (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt III SAB/Wa 6/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 83/14 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umorzenie bowiem postępowania sądowego powoduje, iż Sąd nie może wypowiedzieć się w sprawie merytorycznie w żadnym zakresie, np. co do wystąpienia bezczynność z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie w dacie wniesienia skargi, tj. 28 kwietnia 2014 r. zainicjowane wnioskiem Skarżącego z dnia 3 stycznia 2014 r. postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zostało zakończone. Jednak zakończenie tego postępowania nastąpiło przed wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzeczenia w sprawie ze skargi Skarżącego w przedmiocie bezczynności tego organu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skoro w chwili rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie pozostaje już w bezczynności, to postępowanie sądowe w sprawie bezczynności stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Bezprzedmiotowe jest bowiem zobowiązanie organu do wydania w zakreślonym terminie aktu administracyjnego.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał, iż organ egzekucyjny nie pozostawał w bezczynności, gdyż zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 36 k.p.a. informował Skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy i podjął czynności w celu wyjaśnienia zasadniczej dla wyniku sprawy okoliczności, tj. dotyczącej przedawnienia należności objętych postępowaniem egzekucyjnym W tym celu pismem z dnia 3 lutego 2014r. przesłał do Izby Skarbowej w W. zapytanie czy środki, które zostały podjęte przez organ egzekucyjny przerwały lub zawiesiły bieg terminu przedawnienia należności celem przesłania go do niemieckich władz skarbowych. Poza tym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wstrzymał postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w związku z uzyskaną od Skarżącego informacją (17 kwietnia 2014 r.), że złożył on do niemieckiego wierzyciela zarzuty na ww. tytuł.

Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określających termin załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zatem nie powinny być liczone w niniejszej sprawy okresy, w których organ oczekiwał na odpowiedź wierzyciela i w którym postępowanie egzekucyjne było wstrzymane.

Pismo informujące, że administracja niemiecka zawiadomiła, iż termin przedawnienia wymagalności należności został przerwany doręczeniem wezwania do zapłaty, które miało miejsce w 2013 r. i w związku z tym nowy termin przedawnienia upływa w dniu 31 grudnia 2018 r., wpłynęło do organu egzekucyjnego w dniu 19 maja 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, zatem wniosek Skarżącego rozpatrzył bez zbędnej zwłoki, po otrzymaniu informacji co do zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze termin złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, termin jego zakończenia oraz czas oczekiwania na odpowiedź wierzyciela, a także fakt wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz okoliczność, iż organ egzekucyjny informował Skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy - nie ma podstaw, by twierdzić, że w ustawowo określonym czasie organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Zaznaczyć trzeba, iż akt kończący postępowanie nie został wydany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w ramach autokontroli, tj. ze względu na skargę na bezczynność, ale dlatego że ustąpiła przyczyna, która uniemożliwiała wydanie tego aktu. Natychmiast po ustąpieniu tej przyczyny organ ten wydał postanowienie z dnia 27 maja 2014 r.

Skoro organ nie pozostawał w bezczynności, to nie ma podstaw, by stwierdzić czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. takie stwierdzenie może mieć miejsce, tylko wówczas, gdy Sąd uzna, iż w sprawie bezczynność miała miejsce.

Ponieważ Skarżący nawiązał do środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), należy tę kwestię wyjaśnić.

Art. 54 § u.p.e.a stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (ust. 1). Na przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku (ust.2).

Dokonując wykładni przytoczonego przepisu przede wszystkim należy mieć na uwadze, że przewiduje on skargę na czynności egzekucyjne. Dopiero po wskazaniu, iż chodzi o skargę na czynności egzekucyjne ustawodawca wskazał na możliwość wniesienia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Generalnie wszystkie jednostki redakcyjne art. 54 dotyczą skargi na czynności egzekucyjne (tryb wnoszenia, właściwość organu, termin itd.), stąd użyte w tym przepisie sformułowanie "skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego" należy rozumieć jako skarga na niepodejmowanie czynności egzekucyjnych lub podejmowanie ich zbyt opieszale. Materia jaka jest regulowana w omawianym przepisie i kontekst determinują znaczenie użytego w nim sformułowania "skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego". Gdyby ustawodawca miał na celu umożliwienie wniesienia skargi na wszystkie przewlekłe działania organu egzekucyjnego, wówczas zgodnie z zasadami budowy ustawy taki przepis zamieściłby, zważywszy nadto na systematykę ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przepisach ogólnych.

Jak wiadomo czynności egzekucyjne są to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Nie jest więc czynnością egzekucyjną wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem w niniejszej sprawie art. 54 u.p.e.a. nie mógł mieć zastosowania z powyżej wskazanych przyczyn, ale przede wszystkim z tej przyczyny, iż przedmiotem rozstrzygnięcia jest skarga na bezczynność organu, a nie skarga na przewlekłość postępowania.

Odnośnie do merytorycznych zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego wyjaśnić należy, iż nie mogą być one rozpatrzone w ramach niniejszego postępowania. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji i wydanych w nim aktów administracyjnych. Natomiast granice rozpoznania skargi przez sąd są wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej oraz przez całokształt tylko prawnych aspektów sprawy i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 196-197).

W niniejszym postępowaniu zakres rozstrzygnięcia obejmuje wyłącznie skargę na bezczynność organu i ten zakres wytycza granice rozpoznania niniejszej sprawy. Z tej też przyczyny nie może być uwzględniony wniosek Skarżącego, aby Sąd zapoznał się z zarzutami przedawnienia, które skierował do Niemiec wraz z pismem przewodnim w dniu 17 kwietnia 2014 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawi art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.