Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 2812/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Asesor sądowy WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego zwolnienia spod egzekucji renty. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071, ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968, ze zm.), Minister Finansów po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia [...].08.2002r. nr [...], odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej w B. z dnia [...].08.2001r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...].06.1998r. nr [...] o odmowie zwolnienia spod egzekucji renty Pana M. B.

W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie wystawionych przez Urząd Gminy w L. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny, tj. Urząd Skarbowy w L. wszczął egzekucję administracyjną w celu wyegzekwowania zaległości w podatku rolnym za rok 1994 oraz zastosował środek egzekucyjny, jakim jest zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego.

Pan M. B. wniósł w trybie art. 37 Kpa zażalenie, w którym zażądał od organu egzekucyjnego wydania postanowienia w przedmiocie sprostowania i zmiany kwoty zajętej renty, gdyż jego zadaniem organ rentowy nieprawidłowo ustalił kwotę wolną od potrąceń, nieuwzględniając w niej dodatku do renty.

W odpowiedzi Urząd Skarbowy postanowieniem nr [...] z dnia [...].06.1998r. wydanym na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił zwolnienia spod egzekucji zajętej renty.

Izba Skarbowa we W. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

Sprawa zwolnienia z renty była dwukrotnie przedmiotem postępowania przed NSA oraz Izbą Skarbową w B.

Ostatecznie NSA oddalił skargę na postanowienie Izby Skarbowej w B. z dnia [...].08.2001 r. Nr [...] utrzymujące postanowienie Urzędu Skarbowego w sprawie odmowy zwolnienia renty spod egzekucji.

W piśmie z dnia [...].12.2001 r., p. M. B. zażądał stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Izby Skarbowej w B. nr [...], gdyż jego zdaniem postanowienie zawiera wady skutkujące naruszenie prawa oraz uchylenia z urzędu.

We wniosku skierowanym do Ministra Finansów o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący zakwestionował skuteczność doręczenia tytułów wykonawczych, decyzji podatkowej określającej wysokość zaległości oraz upomnienia. Uważa, że nieprawidłowe było prowadzenie egzekucji, bowiem "renta rolnicza jako socjalna" winna być wyłączona spod egzekucji, a ponadto odpowiedzialność podatkowa ogranicza się do majątku określonego w art. 26 Ordynacji podatkowej o wartości przekraczającej 10 tyś. zł. Jednocześnie podnosił, że jego wniosek został rozpatrzony niezgodnie z żądaniem, bowiem nie wnosił "o zwolnienie mienia spod egzekucji, lecz renty".

Minister Finansów po rozpatrzeniu wniosku, postanowieniem z dnia [...].08.2002r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej, nie stwierdzając zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Ponadto stwierdził, iż na żadnym etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego.

Wyjaśnił, że nietrafny jest zarzut dotyczący ograniczenia odpowiedzialności podatnika za zobowiązania podatkowe do majątku o wartości powyżej 10 tys. zł. Twierdzenie takie nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa. Zgodnie bowiem z art. 26 Ordynacji podatkowej podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania podatkowe. Wyjaśnił, że w pojęciu "mienie" mieści się również pojęcie "renta" i posługując się w rozpatrywanej sprawie tym pojęciem odnosił je do renty.

W świetle powyższego uznał, że brak jest przesłanek do zmiany postanowienia Ministra Finansów nr [...] z dnia [...].08.2002r. i stwierdzenia nieważności postanowienia Izby Skarbowej w B.

W skardze do Sądu na to postanowienie Skarżący zarzuca, że Minister Finansów wydał postanowienie odmowne bez uzasadnienia faktycznego i prawnego, bez zbadania dowodów i podania przyczyn, dlaczego zgłoszonym faktom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej bez podania konkretnego przepisu prawa. Wnosi o uchylenie postanowienia Ministra oraz uchylenie z urzędu postępowania w obu instancjach.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym.

Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią wtedy zaprzeczenie stanu prawnego.

W szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza wydanie decyzji w dziedzinie nie podlegającej regulacji prawnej w takim właśnie trybie. Najczęściej spotykane i powoływane w orzecznictwie przykłady wydawania decyzji bez podstawy prawnej to rozstrzygnięcie decyzją administracyjną w sprawie regulowanej prawem cywilnym lub prawem pracy, oparcie decyzji na pozaustawowym akcie prawnym itp. Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie.

O rażącym naruszeniu prawa mówić można natomiast wówczas, gdy mamy do czynienia z oczywistą sprzecznością pomiędzy normą prawną a treścią rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej. Treść decyzji pozostawać musi w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Przekroczenie prawa musi mieć charakter jasny i niedwuznaczny.

W świetle powyższych konstatacji nie może być wątpliwości, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, co oznacza, że Minister Finansów nie może badać na nowo zasadności stanowiska zajętego przez Izbę Skarbową w B. oraz Urząd Skarbowy.

W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów odniósł się do zarzutów podniesionych przez Skarżącego w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego przez Izbę Skarbową w B. w sprawie odmowy zwolnienia spod egzekucji renty.

Zwrócił przy tym uwagę, że kwestie dotyczące decyzji podatkowej, upomnienia, doręczenia tytułu wykonawczego oraz zwolnienia renty spod egzekucji były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, który rozpoznając skargę wniesioną na postanowienie Izby Skarbowej w B., w wyroku z dnia 06.03.2002r. Sygn. akt I Sa/Gd 1643/01, stwierdził, że nie narusza ono prawa w stopniu prowadzącym do uwzględnienia skargi, a tym bardziej nie może być kwalifikowane jako "rażąco naruszające prawo".

Za uprawnione należy uznać stanowisko, że ocena prawna wyrażona w powołanym orzeczeniu Sądu wiąże Ministra Finansów.

W rozumieniu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) pojęcie organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, obejmuje bowiem nie tylko organ załatwiający sprawę, ale także organ współdziałający w procesie decyzyjnym, działający w trybie art. 106 k.p.a. Związanie oceną prawną, może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Również Sąd rozpatrując ponownie tą samą sprawę jest związany tą oceną prawną.

Ze względu na powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.

s.K.Chustecka s.M.Niezgódka-Medek asr E.Radziszewska-Krupa