Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1350/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art, 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Znak [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz A.K. kwotę 137 (sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.K. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału") z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Kierownik Biura") z [...] kwietnia 2009 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaskarżona decyzja została wydania w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] kwietnia 2008r. A.K. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008 na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007r. nr 35 poz. 217 z późn. zm.).

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi działki ewidencyjnej nr [...] organ wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi A.K. przesłał korektę wniosku oraz oświadczenie o podtrzymaniu złożonej wcześniej deklaracji dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...].

W dniu [...] marca 2009r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola metodą inspekcji terenowej w oparciu o art.27 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141, 30/04/2004 P.0018-0058).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] Kierownik Biura przyznał A.K. jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł i jednocześnie odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Pismem z dnia [...] maja 2009r. wnioskodawca złożył odwołanie podnosząc m.in., iż zadeklarowane przez niego grunty utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor Oddziału decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ wskazał m.in., iż zgodnie z art.7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art.143b ust.5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 (Dz.Urz. L 270 z 21.10.2003r., str. 1 z późn.zm.). Art.143b ust.5 ww. rozporządzenia stanowi, iż do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się działki rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. W niniejszej sprawie, na podstawie kontroli oraz danych graficznych (ortofotomap) organ stwierdził występowanie obszarów, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Ponadto organ wyjaśnił, iż dowodzenie faktu utrzymywania działki rolnej w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. wymaga posiadania takich dowodów, z których bezsprzecznie będzie wynikało, że stan faktyczny na działkach rolnych był niezgodny z powyższymi przepisami wspólnotowymi.

Od powyższej decyzji rolnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący podniósł, iż pomiary przeprowadzone na ortofotomapach w dniu [...] sierpnia 2004r. zostały przez organy mylnie odczytane. Skarżący stwierdził, iż "pole to zawsze było uprawiane i rodziło założone plony". Podkreślił, iż nie zgadza się z oceną organu, iż przedmiotowa działka była nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż działka ewidencyjna nr [...] jest otoczona z czterech stron lasem. Na zdjęciu z ortofotomapy z czterech stron są "zaciemnienia" podobne do oznakowań lasu (przez ortofotomapy). Na zadeklarowanej powierzchni (działka ewidencyjna nr [...] litera [...]) [...] ha również widoczne są ww. "zaciemnienia", jednakże nie jest to las a zasiana między gryką kukurydza. Reasumując skarżący podniósł, iż posiada mało hektarów ziemi ornej, każdy kawałek był i jest solidnie uprawiany i wykorzystany, dlatego zaskarżona decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca.

Wyrokiem z 6 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1222/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. , gdyż z jego treści nie wynika, aby Dyrektor Oddziału, jako organ rozpoznający sprawę po złożeniu odwołania, dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu decyzji powołano ustalenia organu I instancji, wyjaśniono treść obowiązujących przepisów, zaś nie ustosunkowano się do twierdzeń podnoszonych przez wnioskodawcę.

Sąd podkreślił, że w myśl z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia przez organ w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania.

Sąd dalej wyjaśnił, iż z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. To organ administracyjny jest "gospodarzem postępowania" i to on określa kierunek jego prowadzenia, a także określa jakie dowody w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy (J. Łętowski, Prawo administracyjne..., s. 230-231).

Sąd wskazał też, że w postępowaniu wyjaśniającym organ winien przeprowadzić dowody wskazane przez stronę, która może wystąpić z takim żądaniem na każdym etapie danego postępowania. Skuteczność prawna tegoż żądania jest uzależniona jedynie od spełnienia przesłanek określonych w art. 78 k.p.a. Organ zatem może nie uwzględnić żądania strony do przeprowadzenia dowodu, gdy nie zostały one zgłoszone w toku postępowania wyjaśniającego lub w czasie rozprawy, a także gdy żądanie takie dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z pominięciem twierdzeń wnioskodawcy.

Decyzją zapadłą w wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Oddziału ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, dowodzenie faktu utrzymywania działki rolnej w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. wymaga posiadania takich dowodów, z których bezsprzecznie będzie wynikało, że stan faktyczny na działkach rolnych był niezgodny z powyższymi przepisami wspólnotowymi. Zasady dowodowe określone w Kodeksie postępowania administracyjnego pozwalają jako dowód dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Zatem dowodem w sprawie może być także ortofotomapa, pod warunkiem, że organ rozpatrujący sprawę posiada niepodważalne informacje odnośnie wykonanej ortofotomapy, przede wszystkim dotyczące daty wykonania zdjęcia. W związku z ponowną weryfikacją obrazu ortofotomapy organ II instancji stwierdził, iż powierzchnia działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej [...] o powierzchni [...] ha nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30.06.2003r. Na obrazie ortofotomapy stwierdzono powierzchnie nieuprawnione do przyznania płatności – zdaniem organu odwoławczego na całej działce znajduje się las. Nadto w jego ocenie ortofotomapa nie wskazuje na sposób użytkowania działki rolnej, a wskazany przez producenta rolnego fakt uprawiania w tym miejscu kukurydzy, nie znalazł, w opinii organu, potwierdzenia. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że rolnik posiadał wiedzę odnośnie występujących na spornej działce zadrzewień. Potwierdzeniem na to był załącznik graficzny dostarczony stronie razem z wnioskiem o przyznanie płatności złożony przez stronę wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2008 oraz karta informacyjna wskazująca maksymalną uprawnioną powierzchnię na deklarowanych działkach we wniosku.

Nadto organ podniósł, że na mocy art. 3 ust.3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U, z 2008, nr 170, poz. 1051, z późn. zm.) ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutek prawny, zaś A.K. nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałyby, iż powierzchnia uprawniona jest inna od ustalonej przez organ.

Dlatego też Dyrektor Oddziału uznał, że zadeklarowane we wniosku grunty na działce ewidencyjnej nr [...] nadzień 30.06.2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Wskazana działka, wchodząca w skład gospodarstwa rolnego nie kwalifikuje się do objęcia płatnością zgodnie żart. 143b ust, 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. Brak jest możliwości przyznania płatności do gruntów, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30.06.2003 r.

Od powyższej decyzji A.K. ponownie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił decyzji, że jest ona oparta o ortofotomapę, która została wykonana [...] sierpnia 2004 r., nie może być więc, jego zdaniem, i wbrew temu co twierdzi organ, wiarygodnym dowodem stanu działki w dniu 30 czerwca 2003 r. Jego zdaniem działka była w tym dniu utrzymana w dobrej kulturze rolnej – rosła na niej saradela, po której zbiorze posiał żyto. Wiosną 2004 roku żyto to zostało zaatakowane przez pleśń śniegową i zniszczone w 90%. Ponieważ były dobre warunki glebowe zasiał na tym miejscu na [...] ha grykę z wsiewką kukurydzy, aby zapobiec wylegnięciu gryki. Kukurydza wsiana rzadziej między gryką wyrosła bardzo wysoko ponad 2 metry. Skarżący nie zgodził się także z twierdzeniami organu, że w oparciu o przesłany załącznik graficzny powinien wiedzieć co się na działce znajduje. Wskazał, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa takowy "załącznik graficzny" przesyła bez załączonej do niego żadnej legendy czy też jakiegokolwiek opisu z którego wynikałoby co według ortofotomapy na gruntach się znajduje. Jego zdaniem mapka jest nie do bezspornego odczytania dla osoby nie posiadającej w tym zakresie wiedzy.

Odnosząc się natomiast do zarzutów organu, że na nim spoczywał ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne wskazał, że nigdy nie przypuszczał, że ma zbierać dowody na powyższą okoliczność .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w powyżej przedstawionym zakresie należy wskazać, że jej zarzutom nie sposób odmówić słuszności. Organ wskazuje, że ustalił stan zagospodarowania działki w oparciu o pewny dowód jakim jest ortofotomapa. Niewątpliwie ortofotomapa jest takim dowodem, co oczywiście nie oznacza, że nieomylnym i nie do podważenia. Jednak umknęło uwadze organu to, że dowód ten należy przeprowadzić w sposób zgodny z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego, a w aktach sprawy winien znaleźć się ten dokument w postaci czytelnej, tak aby strona i następnie sąd mogli zweryfikować twierdzenia organu. Znajdująca się w aktach mapa obejmująca sporną działkę tego wymogu , w ocenie Sądu, nie spełnia. Jest całkowicie nieczytelna, cały jej obszar został zakreślony dodatkowo znakami graficznymi oznaczającymi las, co uniemożliwia poczynienie jakichkolwiek ustaleń.

Jest to tym bardziej konieczne, że nie przypisano tej działce kodu DR10 oznaczającego, że całą działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co przecież organ twierdzi. Nie znajduje się ona także w spisie działek trwale wyłączonych z płatności dostępnym na stronie internetowej Agencji, zaś jak twierdzi skarżący w ewidencji gruntów figuruje jako działka rolna nie leśna. Należy też zwrócić uwagę na fakt, iż rok 2008 był pierwszym rokiem, w którym odmówiono płatności za tę działkę , w latach poprzednich płatności były przyznawane. Dlatego też to na organie spoczywa ciężar udowodnienia, że w dniu 30 czerwca 2003r. działka nr [...] w całości nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, a nie na skarżącym wykazanie, że była. Tak właśnie w okolicznościach tej sprawy należy rozumieć treść art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wszystkie te okoliczności sprawiają, że chociaż organ zrealizował zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1222/09, do czego był zobowiązany zgodnie z art. 153 p.p.s.a. to w ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę ustalony przez organ stan faktyczny nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Innymi słowy decyzja z [...].04.2010r. poddaje się kontroli, gdyż uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a , to jednak ta kontrola wskazuje, że organ nie wykazał aby w sposób w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy – stosownie do wymogów art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

Z tych względów w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zaskarżona decyzja została uchylona. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.