Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 853/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 170, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 150
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz J. S. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że dowołanie J. S. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] r. określającej stronie wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie [...] zł zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "ord. pod").

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję z powodu niemożności doręczenia w dniu 21 stycznia 2010 r. została pozostawiona do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym B. Adresat został o tym poinformowany dwukrotnie. Przesyłka została awizowana po raz pierwszy w dniu 21 stycznia 2010 r., a następnie w dniu 29 stycznia 2010 r. dokonano powtórnego awizowania przesyłki. Zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W związku z faktem, że przesyłka nie została odebrana

w tym czasie przez pełnomocnika, w dniu 04 lutego 2010 r. upłynął termin odbioru przesyłki. Natomiast w dniu 06 lutego 2010 r. Urząd Pocztowy B. wydał przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję osobie upoważnionej przez pełnomocnika skarżącego.

Organ wskazał, że w sytuacji o której mowa w art. 150 ord. pod., adresat pisma ma obowiązek odbioru pisma złożonego w placówce pocztowej, o czym jest dwukrotnie zawiadamiany w terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia pisma w urzędzie pocztowym. Z upływem tego terminu przyjmuje się fikcję doręczenia pisma stronie. Odebranie pisma przez adresata po tym terminie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Termin do wniesienia odwołania od doręczonej w ten sposób decyzji biegnie od upływu ostatniego dnia okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej, nie zaś od daty odebrania tego pisma przez adresata po upływie l4-tego dnia.

W niniejszej sprawie zatem, mając na uwadze, iż termin odbioru przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. upłynął w dniu 04 lutego 2010 r., 14-dniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec w dniu 05 lutego 2010 r. i upływał z dniem 18 lutego 2010 r. Natomiast odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało nadane w urzędzie pocztowym dnia 20 lutego 2010 r. (data stempla pocztowego), tj. 2 dni po terminie ustawowym, bez podania przyczyny uchybienia terminu oraz prośby o jego przywrócenie w trybie art. 162 § 2 ord. pod.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nadanie sprawie dalszego biegu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 150 § 1, 1a i 2 zd. 2 ord. pod., poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie oraz art. 228 § 1 pkt 1 ord. pod., poprzez jego błędne zastosowanie.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia skuteczności doręczenia decyzji w trybie art. 150 ord. pod. z uwagi na niespełnienie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Strona wskazała,

że potwierdzenie odbioru przesłanej decyzji nie zawiera jakiejkolwiek informacji,

czy dokonano powtórnego zawiadomienia o pozostawieniu przedmiotowej przesyłki w urzędzie pocztowym oraz czy zostało ono umieszczone w jednym z miejsc wskazanych w art. 150 § 2 ord. pod., co nie pozwala przyjąć, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka w postaci dwukrotnego zawiadomienia strony o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym.

Zdaniem skarżącego, znajdujące się w aktach sprawy pismo Poczty Polskiej S.A. skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia 01 marca 2010 r. nie stanowi dowodu powtórnego zawiadomienia strony w trybie art. 150 ord. pod., a tym bardziej pozostawienia tego zawiadomienia w jednym z miejsc, o których mowa w art. 150 § 2 ord. pod. Strona podkreśliła, że przedmiotowe pismo nie wskazuje na jakikolwiek dokument potwierdzający powtórne zawiadomienie o pozostawieniu skierowanego do niej pisma w placówce pocztowej w dniu 29 stycznia 2010 r. Skarżący zaznaczył również, że wyżej wymienione pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia 17 lutego 2010 r. skierowane do Poczty Polskiej S.A. zawiera żądanie uzupełnienia większej ilości nieokreślonych brakujących informacji potwierdzenia odbioru przesyłki, w tym między innymi informacji pkt 3 - daty powtórnego awizowania przesyłki. Ponadto strona wskazała, że uregulowany w art. 150 § 2 ord. pod. sposób doręczenia, stanowiący fikcję prawną, nie może budzić wątpliwości, a jeżeli takie istnieją nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji. W przedstawionych okolicznościach, zdaniem strony, brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wyrokiem z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 605/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę strony. Sąd stwierdził, iż nie podziela zarzutu naruszenia art. 150 ord. pod. Wskazał, że istotnie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki listowej z dnia 19 stycznia 2010 r. skierowanej do pełnomocnika skarżącego nie odnotowano daty powtórnego awizowania przesyłki, odnotowano jednak, że przesyłkę pozostawiono wskutek niezastania adresata w Urzędzie Pocztowym, a zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Sąd wyjaśnił, iż organ podatkowy pierwszej instancji pismem z dnia 27 lutego 2010 r. zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. o udzielenie w tym względzie informacji. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że powtórnego awizowania przedmiotowej przesyłki dokonano w dniu 29 stycznia 2010 r. Zdaniem Sądu, nie można przyjąć, że jedynym dowodem mogącym skutecznie potwierdzać fakt dochowania wymogów z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej jest stosowna adnotacja doręczyciela na potwierdzeniu odbioru. Dopuszczalna jest ocena wszelkich dowodów w tym względzie i przeprowadzenie różnorakich wnioskowań wyprowadzonych z ustalonych okoliczności. Sąd zauważył, że pełnomocnik wiedział o istnieniu drugiego awiza z dnia 29 stycznia 2010 r., o czym świadczy fakt, że osoba przez niego upoważniona odebrała przesyłkę w dniu 06 lutego 2010 r. Ponadto zwrócił uwagę, że w odwołaniu z dnia 20 lutego 2010 r. od decyzji organu pierwszej instancji skarżący nie kwestionował skuteczności doręczenia decyzji, a także faktu otrzymania drugiego awiza. W ocenie Sądu, organ podatkowy zasadnie zatem uznał, że termin odbioru przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., upłynął w dniu 04 lutego 2010 r., a więc 14-dniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec w dniu 05 lutego 2010 r. i upływał z dniem 18 lutego 2010 r. Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 20 lutego 2010 r., tj. dwa dni po terminie ustawowym.

W wyniku złożenia przez skarżącego skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 20/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Sąd drugiej instancji stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dokumentu, który potwierdzałby, że powtórne zawiadomienie skarżącego zawierało informację o miejscu pozostawienia pisma oraz wskazywałby miejsce, gdzie umieszczone zostało to zawiadomienia. Wobec powyższego, brak było podstaw do uznania, iż nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji w trybie zastępczym, określonym w art. 150 ord. pod.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał,

że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza prawo.

Ponadto, podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podczas ponownego rozpatrywania sprawy, w wyniku uwzględnionej skargi kasacyjnej, związany jest na mocy art. 190 w zw. z art. 170 p.p.s.a. kwestią prawną ukształtowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pojęcie "wykładni prawa" określone w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 808/09, LEX nr 746244).

Z treści, mającego zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy, art. 150 § 1

ord. pod., wynika, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany

w art. 148 § 1 lub art. 149:

1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej -

w przypadku doręczania pisma przez pocztę;

2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Zgodnie z § 1a tego przepisu, adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Stosownie natomiast do § 2, zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1,

a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny dokonując w wydanym wyroku interpretacji art. 150 § 2 p.p.s.a. stwierdził, że konieczność spełnienia warunków określonych w tym przepisie obejmuje również obowiązek wykazania przez organ podatkowy, iż zostały spełnione wymogi odnoszące się do wskazania (w przypadku doręczenia za pośrednictwem poczty) właściwej placówki pocztowej, w której pozostawiono przesyłkę oraz miejsca, w którym umieszczono zawiadomienie o nadejściu przesyłki. Skoro przepis ten w § 1a stanowi o dwukrotnym zawiadomieniu skarżącego, to powyższe wymogi powinny być spełnione, zarówno przy pierwszym jak i powtórnym zawiadomieniu.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] r. określającą stronie wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie [...] zł, nie posiada stosownych adnotacji dotyczących powtórnego awizowania przesyłki. Przedmiotowy dokument pozbawiony jest informacji określających, w jakiej placówce pocztowej pozostawiono przesyłkę oraz w jakim miejscu umieszczone zostało to zawiadomienie.

Wprawdzie, w stanowiącym odpowiedź na wystąpienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. piśmie poczty Polskiej S.A. z dnia 01 marca 2010 r. (karta nr 160 akt administracyjnych) wskazano, iż "powtórnej awizacji" przesyłki dokonano

w dniu 29 stycznia 2010 r., to jednak z pisma tego nie wynika, czy zawiadomienie

o nadejściu przesyłki i pozostawieniu jej w placówce pocztowej zawierało informacje

o dokonaniu czynności, o których mowa w art. 150 § 2 ord. pod. Sama informacja

o awizowaniu przesyłki nie jest bowiem równoznaczna z potwierdzeniem faktu pozostawienia zawiadomienia o miejscu złożenia przesyłki, ani o miejscu umieszczenia tego zawiadomienia. Tak więc informacja udzielona przez Pocztę Polską S.A. mogła jedynie służyć wykazaniu spełnienia przesłanek określonych w art. 150 § 1a ord. pod. (dwukrotne) awizowanie, natomiast w żaden sposób nie odnosiła się do dokonania czynności, wynikających z § 2 tego przepisu.

W tych okolicznościach, za Naczelnym Sądem Administracyjnym należało stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż doszło do skutecznego doręczenia stronie wymienionej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego

w I. z dnia [...] r. Wskazane braki w postaci informacji, w jakiej placówce pocztowej pozostawiono przesyłkę oraz w jakim miejscu umieszczone zostało zawiadomienie należało uznać za niespełniające wymogów doręczenia zastępczego określonego w art. 150 ord. pod.

Odnosząc się natomiast do złożonego na rozprawie wniosku pełnomocnika strony skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej określonej rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd stwierdza, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do § 2 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. Tym samym, w przyjętych stawkach minimalnych oddana została swoista wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Brak jest więc przesłanek do zasądzania wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w sprawie, w której żadne ekstraordynaryjne okoliczności nie wystąpiły, a skala aktywności adwokata pozostawała na przeciętnym poziomie (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II AKz 643/09, LEX nr 553823).

Rozpatrując złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek Sąd dokonał analizy powyższych przesłanek i stwierdził, że zarówno charakter niniejszej sprawy,

jak i nakład pracy adwokata oraz wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia nie uzasadniają zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej. W ocenie Sadu, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, trudności lub ponadprzeciętne problemy natury prawnej, a skala aktywności pełnomocnika nie wykroczyła poza konieczność uczestnictwa w rozprawie i sporządzania niezbędnych pism procesowych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stwierdzając na podstawie art. 152 p.p.s.a., że nie może ono być wykonane w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 i 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

M. Łent E. Kruppik-Świetlicka D. Dudra