Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 44/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 18,  art. 33 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Anna Kuczyńska – Szczytkowska, Protokolant starszy specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.

z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez M. G. (dalej jako: strona, skarżący, zobowiązany) na postanowienie Burmistrza Miasta Jawora, działającego przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaworze (dalej jako: wierzyciel, organ I instancji) z 28 sierpnia 2020 r. nr MOPS.E.3152.22.2020 oddalające zarzut zobowiązanego

w zakresie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej jako: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 15 listopada 2014 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuły wykonawcze Burmistrza Miasta Jawora z dnia 8 października 2014 r. nr 5/2014 obejmujący należności z tytułu nieuregulowanej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej swojej matki A. G. za okres od grudnia 2013 r. do lutego 2014 r.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. nr E.3162.1.2014 wierzyciel stwierdził, że obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny

i jednocześnie wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Następnie postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. nr 1449/EA/Z2/6/7241-69/2015/KM Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście, powołując się na wiążące stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, uznał za nieuzasadnione wniesione zarzuty, w tym zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zobowiązany zwrócił się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanego postanowienia organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w Warszawie postanowieniem z dnia 18 września 2019 r. stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście

z dnia 23 lutego 2015 r. w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego, bowiem zostało ono wydane

z naruszeniem przepisów o właściwości.

Następnie zarzuty zobowiązanego rozpoznał, będący organem egzekucyjnym właściwym w sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Jaworze, który postanowieniem z dnia 9 marca 2020 r. nr 0206-SEE.711.4.2020.0 uznał zarzuty wniesione pismem z dnia 15 listopada 2014 r. za nieuzasadnione. Postanowienie to, na skutek zażalenia strony, zostało uchylone w całości przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu postanowieniem z dnia 26 maja 2020 r. nr 0201-IEE2.711.79.2020.5.AJ, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Jaworze z uwagi na to, że nie rozstrzygało złożonych przez zobowiązanego zarzutów w całości (brak rozpoznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji).

Organ egzekucyjny II instancji w szczególności stwierdził, że skarżący podniósł brak podstawy prawnej oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wierzyciel oraz organ egzekucyjny zakwalifikowali zarzuty jako zarzut nieistnienia obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka. Treść zarzutów wskazuje jednak, że zobowiązany kwestionuje również stosowanie wobec obywatela R. przepisów polskiej ustawy egzekucyjnej przed prawem Unii Europejskiej, co stanowi przejaw dyskryminacji ze względu na przynależność państwową oraz dyskryminację na podstawie kryteriów, których zastosowanie spowoduje taki stan. Wobec tego zgłoszone zarzuty dotyczą również zarzutu niedopuszczalności egzekucji z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny

w swoich rozstrzygnięciach nie odniosły się do tej kwestii. W związku z tym wymagane jest uzupełnienie przez wierzyciela stanowiska w zakresie zarzutu niedopuszczalności egzekucji.

Wobec tego pismem z dnia 23 lipca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego

w Jaworze wniósł o uzupełnienie stanowiska wierzyciela z dnia 12 grudnia 2014 r.

w zakresie wskazanego zarzutu.

Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2020 r. nr MOPS.E.3152.22.2020 wierzyciel oddalił zarzut zobowiązanego w zakresie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia 4 września 2020 r. zobowiązany zarzucił, że postanowienie to narusza:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 12 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 5, 6, 8, 9 i 10 w zw. z art. 18 u.p.e.a.

- art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

- art. 30 Konstytucji RP

- art. 18 i art. 45 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

- art. 16 ustawy prawo prywatne międzynarodowe

- art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz wniósł o:

1) orzeczenie o niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego ;

2) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy.

Po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego, SKO utrzymując postanowienie organu I instancji w mocy, przywołało regulacje art. 18, art. 27 § 1 pkt 6, art. 33 § 1 oraz art. 34 § 1 u.p.e.a. i wyjaśniło, że z uwagi na ściśle określony przedmiot stanowiska wierzyciela, zawężony do zarzutu wymienionego w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., na tym etapie postępowania nie mogą być rozpatrywane zarzuty zobowiązanego odnoszące się do okoliczności wymienionych w pozostałych punktach w art. 33 § 1 u.p.e.a. W związku z tym nie jest możliwe odniesienie się do podniesionego w zażaleniu, zarzutu strony dotyczącego niespełnienia przez wystawiony tytuł wykonawczy wymogów określonych w art 27 u.p.e.a., w kontekście błędnego wskazania, podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzut ten został bowiem określony w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Kolegium zauważyło, iż przedmiotem postanowienia wierzyciela było wyłącznie odniesienie się do zarzutów dotyczących niedopuszczalności egzekucji z uwagi na kwestionowanie przez skarżącego stosowania wobec niego jako obywatela R. przepisów polskiej ustawy egzekucyjnej przed prawem Unii Europejskiej, co - w ocenie skarżącego - stanowi przejaw dyskryminacji ze względu na przynależność państwową oraz dyskryminację na podstawie kryteriów, których zastosowanie spowoduje taki stan.

Organ odwoławczy podkreślił, że sprawa dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a przy tym zobowiązany jest obywatelem R. i zamieszkuje na terenie tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Powołując się na źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej wymienione w art. 87 Konstytucji, SKO wyjaśniło, że podstawą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego są przepisy obowiązującej na terytorium RP u.p.e.a. Stosownie do treści art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z zasadą legalności sformułowaną w art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z zasady tej wynika dla organów administracji publicznej obowiązek działania w oparciu

o przepisy prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że wskazane przez zobowiązanego przepisy prawa polskiego, które miały zastosowanie w sprawie, nie mogą być interpretowane na zasadzie dowolności, bowiem określają ściśle kwestie poddane tym regulacjom, tj. terminy do składania środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, obowiązek osoby zamieszkałej za granicą ustanowienia w kraju pełnomocnika do doręczeń i konsekwencje niedopełnienia tego obowiązku (art. 40 § 4 i 5 k.p.a.), zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji

z wynagrodzenia za pracę (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 2, art. 72 u.p.e.a.). Wobec jednoznacznej treści kwestionowanych przez zobowiązanego przepisów, ich interpretacja w kontekście przepisów Unii Europejskiej, o jaką postuluje zobowiązany, sprowadziłaby się do ich niezastosowania. Natomiast organy administracji publicznej nie mają możliwości niestosowania obowiązujących przepisów prawa.

SKO wskazało, że przepisy prawa nie przewidują wyłączenia stosowania

w odniesieniu do obywateli R. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na terytorium RP przepisów u.p.e.a., a tym samym do wyłączenia spod egzekucji składników majątku tych osób.

Odnośnie zarzutu dotyczącego stosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził w wyroku z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt P 1/18 niezgodność tego przepisu m. in. z art. 21 ust. 1 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Kolegium stwierdziło, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem zobowiązany nie wskazał rozstrzygnięcia, które zostałoby wydane w oparciu o ten przepis, aby można było stwierdzić, iż doszło do jego zastosowania niezgodnie z art. 21 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby takie rozstrzygnięcie zostało wydane.

Za niezasadny organ odwoławczy także zarzut zobowiązanego, iż

w odniesieniu do terminów powinny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia, przepisy rozporządzenia znajdują zastosowanie do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa. Natomiast obowiązek skarżącego, który podlega egzekucji, nie dotyczy zobowiązań alimentacyjnych, ale należności pieniężnych wynikających z nieuregulowania na rzecz gminy Jawor opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej.

Z postanowieniem Kolegium nie zgodził się zobowiązany i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 30, art. 32, art. 47 i art. 65 Konstytucji RP, art. 8 i art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), art. 1 i art. 16 Europejskiej karty społecznej, sporządzonej w Turynie dnia 18 października 1961 r. (Dz. U. z 1999 r, Nr 8, poz. 67), art. 1, art. 7, art. 15, art. 20, art. 21, art. 33 i art. 45 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202 z 7.6.2016 r., s. 389), gwarantujących prawo do niedyskryminacji, prawo do ochrony godności, prawo do ochrony rodziny, wolność wyboru zawodu i prawo do podejmowania i wykonywania pracy, prawo do swobodnego przemieszczania się, w szczególności w charakterze pracownika, poprzez odmowę dokonania wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej i u.p.e.a. w sposób zgodny z wymienionymi prawami i wolnościami skarżącego.

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 6, art. 8 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez działanie bez podstawy prawnej w postaci wydania postanowienia opartego na prawie krajowym oraz przyjęcie przez organ, że organowi wolno nie znać i nie stosować prawa Unii Europejskiej, jak również nie stosować przepisów prawnych gwarantujących podstawowe prawa i wolności jednostki w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o pomocy społecznej i u.p.e.a.

- art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. odmowę wnikliwej analizy akt sprawy

i argumentacji skarżącego

- art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez utrzymanie drugiego postanowienia wydanego w tej samej sprawie.

W oparciu o podniesione zarzuty strona wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej p.p.s.a.

o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie odniósł się

w swoim postanowieniu do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy przez niego wskazywanych. Z tego względu postanowienie nie zawiera elementów wymaganych przez art. 107 § 1 k.p.a., gdyż ich uzasadnienia faktyczne

i prawne nie spełniają warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W zakresie podniesionego zarzutu wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, określonych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., skarżący wskazał, na wydanie dwóch postanowień zawierających stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.

Zobowiązany stwierdził, iż - wbrew stanowisku organów obu instancji - winny one stosować przepisy Rozporządzenia Rady Nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r.

w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto zauważył, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do niego w oparciu o polskie przepisy prawa było sprzeczne z Rozporządzeniem Rady Nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r.

Skarżący podniósł także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zawartych w k.p.a. w postępowaniu w sprawie zwolnienie go z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w oparciu o art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876, z późn. zm.).

Ponadto wskazując, iż "postanowienie Burmistrza Miasta Jawora zawiera

w pouczeniu siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia", stwierdził, że jest obywatelem R. i nie posiada obywatelstwa polskiego. Zamieszkuje w N. Organ I instancji wyznaczając taki termin postępowania pozbawił go możliwości skorzystania z pomocy prawnej profesjonalnego prawnika, ponieważ tak krótki termin zawierający tylko pięć dni roboczych nie pozwala na przetłumaczenie postanowienia na język niemiecki, skorzystanie w państwie zamieszkania z pomocy prawnika, przetłumaczenie stanowiska prawnika na język polski i wysłanie pisma. Stanowisko organu, że w sprawach o charakterze międzynarodowym mają zastosowanie polskie terminy a nie terminy uregulowane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz. Urz. UE L 7 z 10.01.2009, str. 1, z późn.zm.) stanowi naruszenie prawa unijnego i przez swój dyskryminujący charakter narusza art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Podobna sytuacja dotyczy siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutu zawartego w tytułach wykonawczych.

Następnie skarżący podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2019 r. o sygn. P 1/18 orzekł, że art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym do 2 lipca 2019 r. w zakresie, w jakim różnicuje skutki nadania pisma procesowego w zależności od miejsca położenia operatora pocztowego na obszarze Unii Europejskiej, uzależniając skuteczność zachowania terminu wykonania czynności od nadania pisma wyłącznie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest niezgodny z art. 32 i art. 78 Konstytucji RP oraz z art. 21 ust. 1 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Zobowiązany podkreślił, iż pozbawienie strony postępowania zamieszkałej

w państwie członkowskim Unii Europejskiej prawa do działania w postępowaniu za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, w szczególności kiedy strona nie zna polskiego prawa administracyjnego i egzekucyjnego stanowi naruszenie art. 32 k.p.a. i narusza art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 21 pkt 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. W powyższej sprawie doszło również do naruszenia art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka podstawowych wolności, poprzez pozbawienie skarżącego prawa do lojalnego, rzetelnego postępowania. Jak stanowi orzecznictwo, prawo do obrony to jedno z najważniejszych praw w toku postępowania. Jest ono gwarantowane zarówno przez Konstytucję RP (por. art. 42 ust. 2), jak i Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (por. art. 6). Prawo to zapewnia obronę zarówno w znaczeniu materialnym, jak i formalnym.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W dniu 18 listopada 2021 r. do akt sądowych wpłynęło pismo procesowe skarżącego, w którym przedstawił swoje stanowisko w sprawie, ponownie podnosząc kwestie związane z prowadzoną egzekucją administracyjną. W szczególności wskazał na minimum egzystencji chronione prawem niemieckim oraz prawem międzynarodowym a także na obowiązek poszanowania i ochrony godności człowieka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3

§ 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie

w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga była niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności były postanowienia organów administracji oddalające zarzut zobowiązanego w zakresie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).

W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis art. 33 § 1 u.p.e.a.

(w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku

z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27,

a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy

o wzajemnej pomocy.

Ponadto stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Orzecznictwo sądowe, podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1441/10, LEX nr 1424264; z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 407/10, LEX nr 954961; z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 474/10, LEX nr 1068722).

Co istotne, Sąd pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10).

Przypomnieć należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a przy tym zobowiązany jest obywatelem R. i zamieszkuje na terenie tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Zarzut skarżącego z art. 33 pkt 6 u.p.e.a dotyczące niedopuszczalności egzekucji administracyjnej sprowadza się do kwestionowania stosowania obowiązujących przepisów prawa polskiego z uwagi na to, że w jego ocenie, nie uwzględniają one sytuacji obywatela R., a w związku

z tym są sprzeczne z szeregiem przepisów unijnych, które stanowią gwarancje realizacji praw obywateli Unii Europejskiej. Ponadto, w ocenie zobowiązanego

w sprawie nie powinny mieć zastosowanie terminy uregulowane w przepisach prawa polskiego, ale terminy określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz. Urz. UE L 7 z 10.01.2009, str. 1, z późn.zm.). W ocenie skarżącego, stosowanie wobec niego - jako obywatela R. - przepisów polskiej ustawy egzekucyjnej przed prawem Unii Europejskiej, stanowi przejaw dyskryminacji ze względu na przynależność państwową oraz dyskryminację na podstawie kryteriów, których zastosowanie spowoduje taki stan.

W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego argumenty nie stanowią jednak przesłanki zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Wskazać należy, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny (w przeciwieństwie do merytorycznych z art. 33 pkt 1 i 2). Jako przykład wskazuje się na niedopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna ze względów przedmiotowych (w szczególności gdy obowiązek podlega egzekucji sądowej) i ze względów podmiotowych (co do zasady wobec osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich). Ponadto, w niektórych przypadkach egzekucji administracyjnej nie stosuje się wobec państwowych jednostek budżetowych (por. wyrok NSA w Warszawie: z 22 września 2010, sygn. akt II OSK 1473/09, z 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 36/11, z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10; z 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10; wyrok WSA w Gdańsku z 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 348/13; wyrok WSA w Gliwicach z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt

I SA/G1 271/08). Niedopuszczalność egzekucji ze względów przedmiotowych będzie miała miejsce także wtedy, gdy dany obowiązek wynika z decyzji nieistniejącej

w obrocie prawnym (Leszek Guzek, "Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym

w administracji", Monitor Podatkowy, 2001/6/22). Wskazać również należy, że niedopuszczalność egzekucji, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. musi wynikać z innych przyczyn niż te wskazane w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7-10 u.p.e.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1274/15, LEX nr 1947612).

Z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej mamy więc do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych (wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10). W niniejszej sprawie taka sytuacja prawna nie zachodzi. Egzekwowany obowiązek to należności z tytułu nieuregulowanej opłaty za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej zastępczo wniesionej przez Gminę Jawor. Ponadto postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez właściwy organ administracji publicznej.

Podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie zobowiązany nie wskazał żadnej regulacji prawnej, która uniemożliwiałby prowadzenie przeciwko niemu egzekucji ustalonego obowiązku. Jednocześnie Sąd za aktualną uznaje tezę zawartą w wyroku z dnia 26 lutego 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wr 772/13), iż "wpływu na prawną ocenę sytuacji skarżącego nie mogły mieć przepisy prawa europejskiego

i międzynarodowego, na które się powoływał, gdyż ich syntetyczna i ogólna treść wymaga konkretyzacji w aktach prawa krajowego i dopiero wówczas stają się źródłem konkretnych praw i obowiązków".

Jak słusznie wywiódł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Podstawą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego są zatem przepisy obowiązującej na terytorium RP ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie zaś do treści art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). W postępowaniu egzekucyjnym ma zastosowanie zasada legalności, sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z zasady tej wynika dla organów administracji publicznej obowiązek działania w oparciu o przepisy prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego. Organy administracji publicznej są związane aktami prawnymi, korzystającymi z domniemania zgodności z Konstytucją RP. Dopóki to domniemanie nie zostanie wzruszone na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, organy zobowiązane są stosować te przepisy. Należy zwrócić uwagę, iż w orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego "organy administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów, nawet wówczas, gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją, bowiem w przeciwieństwie do sądów nie korzystają z przymiotu niezawisłości" (zob. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. I OSK 15/12 - orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż wskazane przez zobowiązanego przepisy prawa polskiego, które miały zastosowanie w sprawie, nie mogą być interpretowane na zasadzie dowolności, bowiem określają ściśle kwestie poddane tym regulacjom, tj. terminy do składania środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, obowiązek osoby zamieszkałej za granicą ustanowienia w kraju pełnomocnika do doręczeń i konsekwencje niedopełnienia tego obowiązku (art. 40 § 4 i 5 k.p.a.), zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z wynagrodzenia za pracę (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 2, art. 72 u.p.e.a.). Wobec jednoznacznej treści kwestionowanych przez skarżącego przepisów, ich interpretacja w kontekście przepisów Unii Europejskiej, o jaką postuluje zobowiązany, sprowadziłaby się do ich niezastosowania. Natomiast organy administracji publicznej są związane całością porządku prawnego i nie mają możliwości niestosowania obowiązujących przepisów prawa.

W sprawie SKO prawidłowo przede wszystkim uznało, że przepisy prawa nie przewidują wyłączenia stosowania w odniesieniu do obywateli R. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na terytorium RP przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym do wyłączenia spod egzekucji składników majątku tych osób.

Z podobnych względów Sąd uznał również za niezasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 30, art. 32, art. 47 i art. 65 Konstytucji RP, które dotyczą odpowiednio zasady przyrodzonej godności, zasady równości i zakazu dyskryminacji, prawa do ochrony prywatności i wolności wyboru, wykonywania zawodu oraz miejsca pracy, art. 8 i 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, które regulują prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zakazu dyskryminacji, art. 1 i 16 Europejskiej Karty Społecznej, które dotyczą prawa do pracy i prawa rodziny do ochrony społecznej, prawnej i ekonomicznej, art. 1, art. 7, art. 15, art. 20, art. 21, art. 33 i art. 45 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które natomiast dotyczą godności człowieka, poszanowania życia prywatnego

i rodzinnego, wolności wyboru zawodu i prawo do podejmowania pracy, równości wobec prawa, niedyskryminacji, życia rodzinnego i zawodowego oraz swobody przemieszczania się i pobytu. Powołane przepisy nie mają bowiem związku funkcjonalnego z istotą rozpatrywanej sprawy. Nie ingerują w kształt konkretnych norm prawa dotyczących postępowania egzekucyjnego, które stanowią podstawę kwestionowanego postanowienia.

Za bezzasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ administracji publicznej działał bowiem na podstawie i w granicach prawa. Kolegium dokonało właściwej analizy akt sprawy i odniosło się do argumentacji skarżącego

w stopniu wystarczającym by uznać, że podjęto właściwe rozstrzygnięcie prawidłowo oddalające zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W tym trybie kontroli nie można podważać innych toczących się postępowań. Zarzuty skargi są tu ogólnikowe i nie mają związku z zaskarżonym postanowieniem. O żadnym uchybieniu norm procesowych mowy być nie może, a tym bardziej o ich kwalifikowanym charakterze.

Przypomnieć należy, że w sprawie organ egzekucyjny wystąpił o uzupełnienie stanowiska wierzyciela, gdyż analiza treści zarzutów wykazała, że zobowiązany kwestionował stosowanie wobec obywatela R. przepisów polskiej ustawy egzekucyjnej przed prawem Unii Europejskiej, co stanowi przejaw dyskryminacji ze względu na przynależność państwową oraz dyskryminację na podstawie kryteriów, których zastosowanie spowoduje taki stan. Wobec tego zgłoszone zarzuty dotyczyły również zarzutu niedopuszczalności egzekucji z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., co do którego wcześniej wierzyciel nie zajął stanowiska. Nie doszło zatem do naruszenia art. 156 § 1 pk 3 k.p.a. poprzez utrzymanie drugiego postanowienia wydanego w tej samej sprawie, na co wskazywał skarżący. W tym zakresie podnieść należy, że zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia,

a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tożsamość spraw zaś będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu

i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

W rozpoznawanej sprawie wierzyciel w poprzednim rozstrzygnięciu nie rozstrzygnął złożonych przez zobowiązanego zarzutów w całości. Organ nie odniósł się do kwestii zarzutu niedopuszczalności egzekucji.

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. w postępowaniu w sprawie zwolnienia skarżącego z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w oparciu o art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie mają racji bytu

w tej sprawie, gdyż postępowanie to jest odrębnym postępowaniem i z tej racji nie mogło to stanowić przedmiotu rozważań Sądu w rozpatrywanej sprawie.

Nie jest też uzasadniony zarzut zobowiązanego, iż w odniesieniu do terminów powinny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia, przepisy rozporządzenia znajdują zastosowanie do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa. Natomiast obowiązek zobowiązanego, który podlega egzekucji, nie dotyczy zobowiązań alimentacyjnych, ale należności pieniężnych wynikających z nieuregulowania na rzecz gminy Jawor opłaty za pobyt matki zobowiązanego w domu pomocy społecznej.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.