Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 160/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 65  ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 167
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie oprocentowania zwrotu odsetek od należności celnych skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2018 r. Naczelnik Urzędu Celno – Skarbowego odmówił A Sp. z o.o. w K (dalej "strona skarżąca") zwrotu uiszczonej kwoty:

1/ cła naliczonej według stawki celnej konwencyjnej w wysokości: 3 482 zł określonej decyzją z [...] 2015 r, od towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszeń celnych;

2/ cła ostatecznego antydumpingowego w wysokości 79 993 zł, od towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu wg zgłoszeń celnych;

3/ odsetek w kwocie 33 840,60 zł.

Po wniesieniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Celnej zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzją z 30 listopada 2018 r. nr [...], uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu uiszczonych odsetek i w tym zakresie orzekł zwrot 33 840,60 zł, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Orzeczenie zwrotu odsetek miało związek z otrzymanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2018 r., I GSK 940/16, w którym sąd II instancji uchylił wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 grudnia 2015 r., III SA/Kr 1015/15 i decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] 2015 r. Natomiast decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2015 r. w przedmiocie długu celnego – wymierzająca cło wg stawki konwencyjnej, cło antydumpingowe oraz odsetki za zwłokę – nie została uchylona.

Organ odwoławczy wskazał więc, że po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. decyzji dotyczącej wymiaru cała (tj. decyzji organu odwoławczego z [...] 2015 r.) organ II instancji ponownie rozpatrując odwołanie z 24 kwietnia 2015 r. – decyzją z [...] 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję z [...] 2015 r. w części określającej wysokość odsetek do zapłaty oraz stwierdził brak obowiązku poboru odsetek naliczonych od kwoty 83 745 zł (należne cło oraz cło antydumpingowe), o których mowa w art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 167 z późn. zm.). W pozostałej części (niewyrażenie zgody na stosowanie preferencji taryfowych; określenie długu celnego podlegającego retrospektywnemu zaksięgowaniu) decyzja organu I instancji z [...] 2015 r. została utrzymana w mocy.

Organ odwoławczy podkreślił, że należności celne przywozowe podlegają zwrotowi gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego tj. Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. z 1992 r. Nr 302, str. 1 z późn. zm.). W szczególności organ zauważył, odnosząc się do argumentacji pełnomocnika strony skarżącej powołującej się na przedawnienie należności celnych w dniu ich wymiaru, że orzekający w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 27 czerwca 2018 r., I GSK 940/16 nie podzielił poglądów strony skarżącej o 3 letnim terminie przedawnienia i wskazał, że "organy celne miały prawo wydać decyzje o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego w terminie 5 letnim na podstawie art. 221 ust. 4 WKC w zw. z art. 56 Prawa celnego i w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej są chybione".

Organ podał, że spór dotyczył zgłoszenia dokonanego [...] 2011 r. przez B Sp. z o.o. w K. Zgłaszająca dołączyła świadectwo pochodzenia FORM [...] z 27 lipca 2011 r. i na tej podstawie zastosowała stawkę celną preferencyjną w wysokości 0% dla towarów pochodzących z Indonezji.

Organ wskazał również, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że indonezyjski eksporter w rzeczywistości nie produkował stalowych artykułów w B w Indonezji, ale eksportował bezprawnie do UE chińskie produkty. Ustalenia te zostały przede wszystkim poparte w toku śledztwa urzędu OLAF współdziałającego w tym zakresie z właściwymi organami Indonezji. Zakwestionowano więc ww. świadectwo pochodzenia.

W oparciu o powyższe informacje Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania celne, które zakończyły się m.in. wydaniem ww. decyzji z [...] 2015 r., w której zastosował stawki celne dla towaru pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej tj.: nie wyraził zgody na stosowanie preferencji taryfowych dla towarów objętych ww. zgłoszeniami celnymi, określił kwoty długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu oraz kwoty długu celnego - ostatecznego cła antydumpingowego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, powiadomił o retrospektywnym zaksięgowaniu ww. kwot długu celnego oraz poinformował o obowiązku wpłaty kwot określonych ww. decyzjami wraz z samodzielnie obliczonymi odsetkami zgodnie z art. 222 ust 1 lit a Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz w związku z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 167 z późn. zm.).

Wobec powyższego organ wyjaśnił, że Urząd Celny prowadził postępowanie karne skarbowe w sprawie wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 87 § 1 kks. Postanowieniem z 11 kwietnia 2016 r. Urząd Celny umorzył dochodzenie. Na skutek zażalenia skarżącej, która domagała się uchylenia ww. postanowienia o umorzeniu dochodzenia wobec niewykrycia sprawcy i orzeczenia o umorzeniu dochodzenia na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 kpk (niepopełnienia przestępstwa skarbowego) postanowieniem [...] Sąd Rejonowy, II Wydział Karny, zmienił zaskarżone postanowienie.

W ocenie organu odwoławczego, który odwołał się również do poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w ww. wyroku I GSK 940/16, czyn eksportera spełniał niewątpliwie warunki do jego kwalifikacji jako czynu podlegającego wszczęciu postępowania karnego z art. 87§1 kks ze wszystkimi konsekwencjami tj. także możliwością powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego po upływie trzech lat od dnia jego powstania (art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego). Kwota długu celnego była więc kwotą prawnie należną. Organ podkreślił również, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego (art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego) ponieważ jedną z przesłanek takiego odstąpienie był błąd samego organu – w sprawie jednak to eksporter indonezyjski wprowadził organy celne w błąd – strona skarżąca nie mogła się więc skutecznie powołać na działanie w dobrej wierze. Organ postanowił jednak dokonać zwrotu odsetek uiszczonych na podstawie art. 65 ust. 5 Prawa celnego w związku z wydaną 19 listopada 2018 r. (po przeprowadzeniu ponownie postępowania odwoławczego) ww. decyzją stwierdzającą brak obowiązku poboru odsetek.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenia poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 241 tiret 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, art. 72 §2 oraz art. 78 §1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ust. 1 Prawa celnego – w brzmieniu obowiązującym 29 sierpnia 2011 r.

W uzasadnieniu zarzutów strona skarżąca wskazała, że uzasadniając brak oprocentowana zwracanej kwoty 33 840,60 zł organ dokonał błędnej interpretacji art. 67 ust.1 Prawa celnego przyjmując, że niezwrócenie należności celnych wyłącza oprocentowanie zwracanych odsetek od długu celnego. Organ pominął przy tym art. 241 tiret 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, który zdaniem strony skarżącej, umożliwiał domaganie się oprocentowania od zwracanych odsetek, jeżeli dłużnik nie przyczynił się do powstania należności. Zdaniem strony skarżącej z uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2018 r., I GSK 940/16 wynikało, że strona skarżąca nie przyczyniła się do błędu organów celnych i dlatego wpłacone odsetki należało potraktować jako nadpłatę zgodnie z art. 72 §2 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca podkreślała, że użyte w art. 67 Prawa celnego określenie "należności" jest ogólniejsze od "należności celnych" i dlatego w tym określeniu mieściły się wpłacone (a potem zwrócone) odsetki, które nie były "należnościami celnymi" z art. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skarg podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Podkreślił, że Wspólnotowy Kodeks Celny nie zakłada oprocentowania zwracanych odsetek od należności celnych, a Prawo celne tj. art. 67 ust. 1 nie może być interpretowany rozszerzająco. Organ podkreślał, że podstawę zwrotu odsetek stanowiła decyzja z 19 listopada 2018 r. wydana w postępowaniu odwoławczym dotyczącym retrospektywnego zaksięgowania należności celnych przywozowych – nie było więc podstawy do stosowania art. 241 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Organ podkreślał również, że strona skarżąca zaskarżyła jedynie odmowę wypłaty oprocentowania zwracanych odsetek w skardze od decyzji z 30 listopada 2018 r. w przedmiocie wniosku o zwrot należności celnych.

W dodatkowym piśmie procesowym pełnomocnik strony skarżącej zakwestionował pogląd organu, że Wspólnotowy Kodeks Celny nie przewiduje oprocentowania zwracanych odsetek. Zdaniem pełnomocnika zastosowanie powinny mieć przepisy prawa krajowego w związku z art. 241 Wspólnotowego Kodeksu Celnego tj. art. 67 ust. 1 Prawa celnego.

Dodatkowo pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, że umorzenie dochodzenia na podstawie art. 17 §1 pkt 2 k.p.k. oznaczało, że "wszczęcie tego postępowania było bezprawne". Jako przykład wpływu umorzenia dochodzenia na przedawnienia zaległości podatkowych – pełnomocnik strony skarżącej powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2019 r., I GSK 1389/16 oraz wyrok TSUE z 18 grudnia 2017 r. w sprawie ZF Zefeser , C-62/06, EU:C:2007:811.

Dalej pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, że: "Istnienie w obrocie prawnym decyzji określających kwotę długu celnego nie stanowi przeszkody do stwierdzenia iż należności celne w chwili ich wpłacenia były należne".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie była zasadna.

Sąd zaakceptował ustalenia faktyczne tj. przyjęcie, że indonezyjski eksporter wprowadził w błąd indonezyjskie organy celne co do faktycznego pochodzenia eksportowanych towarów w celu ominięcia cła antydumpingowego.

W ocenie Sądu organy celne prawidłowo przyjęły, że termin przedawnienia należności celnych wynosił 5 lat, a więc wydana w sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego określała należne cło od towarów zgłoszonych [...] 2011 r. Sąd uznał więc, że organy prawidłowo odmówiły zwrotu należnego cła powołując się na art. 236 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Przepis ten stanowi, że należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Niezasadne były również żądania skarżącej wypłaty oprocentowania od zwróconych odsetek.

Wydany w sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2018 r., I GSK 940/16 wiąże zarówno orzekający obecnie Sąd jak i organy zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.). Powołany przepis stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Słusznie organy zauważały więc, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "(...) organy celne miały prawo wydać decyzje o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego w terminie 5 letnim na podstawie art. 221 ust. 4 WKC w zw. z art. 56 Prawa celnego". Dalej Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniał, że organy prawidłowo zinterpretowały ww. art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przyjmując, że to indonezyjski eksporter wprowadził w błąd indonezyjskie organy celne "(...) poprzez tworzenie warunków wiarygodności co do «produkcji» spornych wyrobów w Indonezji (...)" w celu pozyskania świadectw pochodzenia, w sytuacji gdy w rzeczywistości eksportowane towary pochodziły z Chin. Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się przy tym do wyroku TSUE z 16 marca 2017 r,, Veloserviss, C-47/16, EU:C:2017:220 akcentując, że art. 220 ust. 2 lit. b) akapit trzeci Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie można interpretować w ten sposób, że wydanie przez organy państwa wywozu nieprawidłowego świadectwa pochodzenia na formularzu A należy uważać za błąd popełniony przez "same" organy, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające takie świadectwa wiedziały lub powinny były wiedzieć, iż towary nie spełniały warunków wymaganych do korzystania z preferencyjnego traktowania (pkt 29 wyroku Veloserviss).

We wniosku o zwrot należności celnych strona skarżąca powoływała się na wydane w sprawie prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z 27 października 2017 r., [...] w przedmiocie zmiany podstaw umorzenia dochodzenia. Orzeczenie to było jednak znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu 27 czerwca 2018 r. - co wynika wprost z treści uzasadnienia wyroku I GSK 940/16 ("Przy czym w odniesieniu do wniosku dowodowego co do postanowienia Sądu Rejonowego z 27 października 2017 r. sygn. akt [...], zmieniającego postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2016 r. nr [...], zaznaczyć należy, że Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znany jest fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe określone w art. 87 § 1 k.k.s., ponieważ był on elementem stanu faktycznego sprawy").

W tym kontekście jak wywodził Naczelny Sąd Administracyjny organy celne we własnym zakresie decydują i oceniają, czy miał miejsce czyn podlegający w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego. Wystarczającą przy tym przesłanką do zastosowania art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego jest wykazanie przez organ celny, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną.

Orzekający więc w niniejszej sprawie Sąd zauważa, że w powołanym przez stronę skarżącą postanowieniu z 27 października 2017 r. zmieniającym podstawę prawną umorzenia dochodzenia – Sąd Rejonowy, II Wydział Karny w sposób wyraźny stwierdził: "Niewątpliwie, zdaniem Sądu, sam czyn polegający na wprowadzeniu w błąd Urzędu Celnego zaistniał. Z przekazanej Urzędowi Celnemu dokumentacji (por. np. protokół k.10-11) wynikało, że firma indonezyjska, która miała być producentem elementów złącznych, importowanych następnie przez firmę A, w rzeczywistości nie produkowała tego towaru lecz eksportowała bezprawnie do Unii towar chiński. W związku z tym faktem świadectwa pochodzenia zostały wycofane przez władze indonezyjskie, bowiem zostały wystawione na podstawie fałszywych danych. Niewątpliwie też takie świadectwa pochodzenia były przekładane Urzędowi Celnemu, który w ten sposób został wprowadzony w błąd co do preferencyjnego traktowania towarów. Inną zaś rzeczą jest czy wykazano w postępowaniu, że firma A, tj. osoby nią zarządzające w tamtym czasie miały świadomość nielegalności przedkładanych świadectw pochodzenia". Dalej w ww. postanowieniu Sąd wskazywał, że nie można wykazać, aby Spółka, czy też dokładniej osoby zarządzające nią w tym czasie miały zamiar popełnienia czynu z art. 87§1 kks, a więc przy wykazaniu, że spółka w sposób świadomy wprowadziła Urząd Celny w błąd co do autentyczności przedłożonych świadectwa pochodzenia.

Przytoczony fragment uzasadnienia ww. postanowienia w przedmiocie umorzenia dochodzenia i zmiany kwalifikacji tego umorzenia potwierdza ustalenia, że w istocie to firma indonezyjska wprowadziła w błąd indonezyjskie organy celne - nie miało więc znaczenia dla terminu przedawnienia należności celnych, że dochodzenie w Polsce zostało umorzone z uwagi na brak znamion czynu zabronionego po stronie polskich obywateli (osób zarządzających polską firmą A Sp. z o.o.). Umorzenie postępowania przez polski sąd miało bowiem związek z zasadą terytorialności prawa karnego (karnego skarbowego). Zasada ta wyraża się w art. 3 §2 kks, zgodnie z którym przepisy kodeksu stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że kodeks stanowi inaczej.

Nie jest więc tak, jak argumentował pełnomocnik strony skarżącej, że umorzenie dochodzenia na podstawie art. 17 §1 pkt 3 kpk oznaczało, że wszczęcie dochodzenia było bezprawne.

Jak wskazał TSUE w powoływanym przez stronę skarżącą wyroku ZF Zefeser kwalifikacja czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1697/79 z dnia 24 lipca 1979 r. w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności leży w kompetencji organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Dokonana przez organy celne kwalifikacja danego czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" nie stanowi bowiem stwierdzenia, że rzeczywiście popełnione zostało przestępstwo (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Meico-Fell, pkt 9). Jak wynika z pierwszego i drugiego motywu rozporządzenia nr 1697/79, wskazana kwalifikacja jest dokonywana jedynie w ramach i dla celów postępowania o charakterze administracyjnym, mającego na celu wyłącznie umożliwienie organom celnym skorygowania błędnego lub niewystarczającego poboru należności celnych przywozowych lub wywozowych (pkt 28).

Zdaniem Sądu, organy wykazały, że w rzeczywistości importowany towar został wyprodukowany w Chinach – potwierdza to również cytowane powyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego o tworzeniu warunków "produkcji" spornych wyrobów w Indonezji w celu pozyskanie świadectw pochodzenia.

W konsekwencji, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych samo w sobie, gdyby czyn ten był popełniony na terenie Polski przez obywateli polskich – spełniałby znamiona przestępstwa z art. 87 §1 kks tj. narażenia należności celnych na uszczuplenie poprzez wprowadzenie organów celnych w błąd. Z tych to powodów, zdaniem orzekającego Sądu, organy celne uprawnione były do ustalenia dla celów postępowania wymiarowego, że termin przedawnienia należności celnych wynosił 5 lat. Zgodnie bowiem z art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego wykazanie przez organ celny, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną umożliwia zawiadomienie dłużnika o kwocie długu celnego po upływie trzech lat, nie później jednak niż przed upływem lat pięciu (art. 221 ust. 4 WKC w zw. z art. 56 Prawa celnego). Jak słusznie przy tym organy zauważyły odwołując się do wyroku TSUE z 16 lipca 2009 r. w sprawie Snauwaert e.a i Deschaumes,C-124/08 i 125/08, EU:C:2009:469, że zarówno z brzmienia, jak i systematyki art. 221 kodeksu celnego wynikało, że dłużnik (tu: strona skarżąca) może zostać powiadomiony o kwocie należności celnych po upływie trzyletniego terminu nawet jeżeli dłużnik ten nie był sprawcą (tu: eksporter indonezyjski) zarzucanego czynu.

Sąd zaznacza również, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie można pominąć skutków pozostawania w obrocie prawnym decyzji określających dług celny. Skoro decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego to nie można przyjąć, że wpłacone na jej podstawie kwoty na poczet należnych ceł – były prawnie nienależne w rozumieniu art. 236 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

Odnosząc się natomiast do argumentów opartych na treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2018 r., I GSK 1389/16 to Sąd zauważa, że jest on nieadekwatny do zagadnienia będącego istotą rozstrzyganego sporu. Powoływany wyrok dotyczył bowiem skutków wszczęcia i umorzenia postępowania karnego skarbowego w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.), a nie w przepisach celnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych, istotnie ukształtował się pogląd, że niemożność wszczęcia postępowania karnego skarbowego z powodu przedawnienia karalności wykroczenia powoduje, że faktycznie wszczęte postępowanie, które następnie zostało umorzone – nie wywołuje skutków zawieszenia terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 §6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Niemniej jednak, w rozstrzyganej sprawie – termin przedawnienia należności celnych został określony w art. 65 ust. 7 Prawa celnego na 5 lat, z tym jednak zastrzeżeniem, że zgodnie z art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego organ celny może skorzystać z tego terminu, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego. Inna konstrukcja przepisu spowodowała, że zgodnie z ww. art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego organy celne były zobowiązane do stwierdzenia, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu z zastrzeżeniem, że ustalenia takie mogły być czynione wyłącznie na użytek postępowania zmierzającego do ustalenia należności celnych. W rozpoznawanej sprawie, co Sąd zaakceptował, organy wykazały, że eksporter indonezyjski wprowadził indonezyjskie organy w błąd, a tego typu czyn – formalnie podlegał karze zgodnie z polskimi przepisami karnymi skarbowymi.

Niezasadne były również argumenty dotyczące żądania oprocentowania zwróconych odsetek. Należy podkreślić przede wszystkim, że podstawą zwrotu odsetek była odrębna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 30 października 2018 r. stwierdzająca brak obowiązku poboru odsetek. Pierwotnie, odsetki zostały naliczone i wpłacone na podstawie obowiązującego w dacie wydania decyzji ([...] 2015 r.) art. 65 ust. 5 Prawa celnego. Przepis ten stanowił, że organ celny pobiera odsetki, w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, chyba że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Odsetki pobierane są od niezaksięgowanej i niepobranej na podstawie zgłoszenia celnego kwoty należności wynikającej z długu celnego, od dnia następującego po dniu powstania długu celnego do dnia powiadomienia o tej kwocie. Redakcja przepisu, zdaniem Sądu, umożliwiała powołanie się przez stronę skarżącą na dobrą wiarę. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., I GSK 1942/14 w przeciwieństwie do unormowania zawartego w art. 65 ust. 4 ustawy z 2004 r. - Prawo celne, gdzie odstępstwa od zasady pobierania odsetek nie ma, w przypadku ujawnienia przez służby celne zaniżenia w zgłoszeniu celnym długu celnego, odsetki nie zawsze są pobierane. Zgodnie bowiem z art. 65 ust. 5 Prawa celnego pobranie odsetek nie jest dopuszczalne, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było okolicznościami, które nie wynikały z jego zaniedbania lub świadomego działania. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku I GSK 898/16wyraźnie zaznaczył, że zaniżenie należności celnych było wynikiem działania eksportera, a nie importera. Z tych to powodów strona skarżąca otrzymała zwrot naliczonych i pobranych odsetek.

W świetle art. 241 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oprocentowanie dokonanego zwrotu jest należne tylko jeżeli przepisy prawa krajowego tak stanowią. Żaden jednak przepis nie nakazuje oprocentowania zwracanych odsetek w trybie art. 65 ust. 5 Prawa celnego. Przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego definiując "należności celne przywozowe" w art. 4 pkt 10 tiret 1 zaliczają do tychże należności "cła i opłaty o równoważnym skutku należne przy przywozie towarów" a więc nie odsetki, o których mowa w art. 65 ust. 5 Prawa celnego.

Strona skarżąca powoływała się na art. 67 ust 1 Prawa celnego, który to przepis, jej zdaniem był krajowym uregulowaniem, do którego odsyłał art. 241 tiret 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Zgodnie z art. 67 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa celnego od zwracanych należności organ celny płaci odsetki, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W ocenie Sądu "należności", o których mowa w art. 67 ust.1 zdanie pierwsze Prawa celnego to wyłącznie "należności celne przywozowe" z ww. art. 4 pkt 10 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Odsetki od należności celnych czy też długu celnego są więc odrębnym bytem i ich zwrot nie powoduje obowiązku dodatkowego naliczenia oprocentowania nienależnie pobranych odsetek.

Z tych to przyczyn Sąd skargę oddalił zgodnie z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.