Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 104/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Wojciech Jakimowicz WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2009 r. sprawy ze skargi R.T. na bezczynność Starosty O. I. zobowiązuje Starostę O. do wydania w terminie 1 miesiąca aktu administracyjnego w postępowaniu o zwrot nieruchomości; II. zasądza od Starosty O. na rzecz skarżącego R.T. kwotę 116 zł (sto szesnaście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 4 września 2008 r. R. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Starosty O. w sprawie prowadzonej na wniosek J. T. i S. T. dotyczącej zwrotu nieruchomości składających się z pgr 1, pgr 2, pgr 3, pgr 4 oraz pgr 5 położonych w O. (nr akt sprawy [...]).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że sprawa ta została już rozstrzygnięta decyzją Starosty O. z dnia [...] marca 2005 r., jednakże decyzja ta została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. znak: [...] i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Starosta O. do dnia dzisiejszego nowej decyzji nie wydał. Ponadto Wojewoda w postanowieniu z dnia 10 lipca 2008 r. uznał zażalenie skarżącego na nie załatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin do jej rozpoznania do 31 października 2008 r. Termin ten w ocenie skarżącego nie został dochowany.

W trakcie postępowania sądowego R. T. przedstawił postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2009 r. sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po zmarłym w dniu [...] września 2006 r. S. T. nabyli: żona J. T., córka B. S. oraz synowie: R. T. i A. T.

Starosta O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ administracji wskazał, że skarga została wniesiona przez osobę nie mającą pełnomocnictwa. Organ wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone jest z wniosku J. i S. T., którzy nie przedłożyli do akt sprawy dokumentu, którym umocowaliby swojego syna R. T. do występowania w ich imieniu przed organami administracji publicznej w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, a jedynie upoważnili go do wglądu do akt sprawy.

Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ administracji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego. Zostało ono wszczęte na wniosek z dnia 17 czerwca 1999 r. i rozstrzygnięte decyzją Starosty O. z dnia [...] marca 2005 r., uchyloną następnie przez Wojewodę decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Wojewoda zwrócił uwagę na niejasność związaną z pochodzeniem pgr 5 i pgr 6. W szczególności organ odwoławczy nakazał wyjaśnienie, czy działki te powstały z parceli oznaczonej jako pgr 0 stanowiącej przed wywłaszczeniem własność J. i S. T.

Zgodnie z powyższym zaleceniem Starosta O. podjął się wyjaśnienia tej kwestii w ponownie prowadzonym postępowaniu. Do jej wyjaśnienia mogły przyczynić się wyciągi z opinii geodezyjnych sporządzonych na potrzeby postępowania sądowego przed sądem cywilnym, dlatego poczyniono próby ich pozyskania. Równocześnie z postępowaniem administracyjnym o zwrot nieruchomości wywłaszczonych toczyło się bowiem postępowanie sądowe o wydanie nieruchomości z udziałem Państwa T. Na prośbę sądu akta niniejszego postępowania administracyjnego dwukrotnie wypożyczano przed wyznaczanymi rozprawami sądowymi. Na potrzeby postępowania sądowego sporządzono co najmniej dwie opinie geodezyjne odnośnie przebiegu granic pomiędzy dawnymi parcelami będącymi własnością wnioskodawców oraz parcelami będącymi własnością najpierw Skarbu Państwa, później zaś Gminy Miasto O. Organ prowadzący postępowanie uzyskał z sądu odpisy tych opinii, które jasno potwierdzają, iż działka nr 5 nie wchodzi w skład terenów, które stanowiły własność J. i S. T. i były przedmiotem wywłaszczenia.

Z pozyskanych opinii geodezyjnych wynika również, iż w skład obecnej działki nr 6 wchodzi niewielki (11 m2) fragment dawnej wywłaszczonej pgr O. W tej sytuacji, aby orzec o zwrocie tego terenu na rzecz wnioskodawców, pojawiła się konieczność jego wydzielenia z działki nr 6. W wyniku procedury przetargowej została wyłoniona firma geodezyjna, która miała wykonać wydzielenie części parceli przeznaczonej do zwrotu. Jednakże pomiar ten stał się niemożliwy, ponieważ na potrzeby toczącego się postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym w O. sygn. akt [...] w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w O. w dniu [...] stycznia 2007 r. zostało zarejestrowane zgłoszenie wznowienia granic między innymi pgr 6, przez inż. J. H. - biegłego sądowego z zakresu geodezji. Jako termin zakończenia prac wskazano datę 31 grudnia 2007 r.

Po uzyskaniu z Sądu Rejonowego w O. informacji, iż postępowanie z powództwa Gminy Miasta O. przeciwko R. T. o wydanie nieruchomości zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej (pismo z dnia 20 czerwca 2008 r., doręczone w dniu 2 lipca 2008 r.), organ administracji podjął działania zmierzające do przeprowadzenia podziału działki nr 6. Z uwagi na fakt, iż organ wykorzystał już w całości przeznaczoną na rok 2008 dotację celową na wykonanie podziałów nieruchomości i sporządzenie dokumentacji geodezyjnej do czterech prowadzonych postępowań o zwrot nieruchomości, wystąpiono do Wojewody o zwiększenie tej dotacji celem przeprowadzenia wskazanego podziału. W odpowiedzi Wojewoda poinformował, iż środki finansowe przyznane przez Ministerstwo Finansów na 2008 r. zostały już rozdysponowane w całości na poszczególne starostwa. Aktualnie więc Starostwo Powiatowe w O. nie dysponuje środkami finansowymi na przeprowadzenie takiego podziału.

Starosta O. w dniu 15 maja 2009 r. przesłał faksem do akt sprawy pismo procesowe z dnia 14 maja 2009 r. (oryginał pisma został dołączony do akt sprawy w dniu 20 maja 2009 r.). W piśmie tym organ administracji przedstawił dalszy - tj. po przesłaniu akt administracyjnych wraz z odpowiedzią na skargę do sądu w październiku 2008 r. - przebieg postępowania. W październiku 2008 r. organ prowadzący postępowanie uzyskał z Urzędu Stanu Cywilnego w O. akt zgonu wnioskodawcy S. T., z którego wynika, że zmarł on w dniu [...] września 2006 r. W przypadku śmierci osoby, która złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, postępowanie może się toczyć dopiero wówczas, gdy wszyscy spadkobiercy zmarłego oświadczą, że podtrzymują wniosek o zwrot. Do czasu ustalenia kręgu spadkobierców oraz złożenia przez nich oświadczeń, o których mowa, niemożliwym stało się kontynuowanie postępowanie oraz rozstrzygnięcie sprawy w terminie zakreślonym przez Wojewodę tj. do dnia 31 października 2008 r.

W dniu 3 listopada 2008 r. wpłynęło do akt sprawy oświadczenie żony i dzieci zmarłego S. T., iż popierają jego żądanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a także pełnomocnictwo udzielone R. T. przez pozostałych spadkobierców do reprezentowania ich w niniejszym postępowaniu. Do pisma dołączono również odpis wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po S. T., złożonego do Sądu Rejonowego w O. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r. Starosta O. zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego. Podjęcie zawieszonego postępowania nastąpiło postanowieniem z dnia 6 marca 2009 r.

Starosta O. wskazał również, że w związku z pozyskaniem dodatkowych środków finansowych możliwe stało się zlecenie jeszcze w 2008 r. wykonania projektu podziału działki 6 celem wydzielenia z niej części dawnej wywłaszczonej pgr nr 0. Wykonanie pomiarów w terenie nie było jednak możliwe, ponieważ przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie ogrodzonym posesji użytkowanej przez R. T., który nie udostępnił nieruchomości w wyznaczonym terminie.

Postanowieniem z dnia 6 marca 2009 r. Starosta O. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania administracyjnego: do dnia 31 października 2009 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że prowadzona jest procedura przetargowa, w ramach której wyłoniona zostanie firma geodezyjna, której zadaniem będzie wykonanie opracowania geodezyjnego przedstawiającego jakim obecnie działkom odpowiadają dawne pb O, A, B, C, D, E. Starosta poinformował również, iż kolejnym etapem będzie zlecenie wykonania operatu szacunkowego określającego aktualną wartość nieruchomości przeznaczonych do zwrotu, przy czym wykonanie operatu będzie możliwe dopiero po zwróceniu akt administracyjnych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Starosta O. mimo upływu niemal 10 lat od wszczęcia postępowania nie rozstrzygnął sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a § 3 określa terminy załatwiania spraw: załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, przy czym obowiązek ten istnieje również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Naruszenie powyższych przepisów regulujących terminy rozstrzygania spraw w postępowaniu administracyjnym może stać się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) bezczynność organów administracji podlega kontroli sądowej, jeżeli polega ona na niewydaniu decyzji administracyjnej, niektórych kategorii postanowień, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, względnie pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Aby jednak skarga na bezczynność mogła zostać przez sąd administracyjny merytorycznie rozpoznana, zgodnie z art. 52 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi musi być ona poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. W przypadku bezczynności środkiem zaskarżenia jest zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Złożenie tego zażalenia jest jedynie warunkiem formalnym dopuszczalności skargi do sądu - sąd rozpozna sprawę bez względu na wynik postępowania zażaleniowego.

Jak wskazał T. Woś ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r. str. 86) z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla oceny zasadności skargi nie mają znaczenia przyczyny, z jakich określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności nie ma znaczenia, czy bezczynność organu jest przez niego zawiniona, czy też spowodowania okolicznościami niezależnymi od organu administracji.

Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczyna postępowanie, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej. Niniejsza sprawa mieści się więc w zakresie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczającego zakres jurysdykcji sądów. Wniesienie skargi do sądu zostało poprzedzone złożeniem zażalenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., a więc spełniono warunek formalny, o którym mowa w art. 52 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Bezsporny w sprawie jest zarówno upływ terminów przewidzianych w art. 35 i 36 k.p.a., jak i fakt niewydania decyzji przed dniem wyrokowania. Okoliczności te są wystarczające, by uwzględnić skargę na bezczynność wniesioną w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 149 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Biorąc pod uwagę zarówno czas, który upłynął w niniejszej sprawie od wszczęcia postępowania, jak i zakres już wykonanych czynności Sąd uznał, że wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy będzie okres 1 miesiąca. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin ten liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Wobec powyższego orzeczono jak w pkt I wyroku na podstawie art. 149 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., wliczając w zasądzone na rzecz skarżącego koszty wpis w kwocie 100 zł oraz koszty dojazdu do sądu, określone przez skarżącego na rozprawie w dniu 18 maja 2009 r. na kwotę 16 zł.