Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 812/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st. sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006r. sprawy ze skargi A. i A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości. oddala skargę /-/ M. Jaśniewicz /-/ S. Zapalska /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Małżonkowie A. i A.D. wspólnicy spółki cywilnej "A" w O. W. w dniu [...] marca 2004 r. aktem notarialnym Nr [...] nabyli od Syndyka Masy Upadłości Spółki "B" SA w upadłości w O.W. z wolnej ręki działkę o nr [...] o pow. [...] m2 objętą księga wieczystą KW Nr [...] wraz z budynkami hotelowymi o pow. zabudowy [...] m2 parkingiem z pawilonem parkingowym i ogrodzeniem za kwotę [...] zł. Małżonkowie D. jak wynika z danych dotyczących złożonych deklaracji - podatku od nieruchomości spółki "B" SA w upadłości nabyli część majątku upadłej spółki akcyjnej, która po ogłoszeniu upadłości nie utraciła prawa własności swojego majątku, a syndyk majątek i zarząd objął i tylko działał za upadłą spółkę.

Wobec istnienia zaległości podatkowych z nabytej nieruchomości od dnia [...] października 2001 r. do dnia nabycia od spółki "B" SA w upadłości tj. [...] marca 2004 r. Prezydent Miasta jako organ podatkowy postanowieniem z [...] maja 2004 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej A. i A. D.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta orzekł o przeniesieniu odpowiedzialności z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości zbywcy nieruchomości spółki "B" SA w upadłości w O. W. na nabywcę nieruchomości A. i A. D. wspólników spółki cywilnej "A" w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyraził pogląd, że zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie w sprawie, a wymienionymi w sentencji decyzji, nabywca odpowiada solidarnie za zaległości podatkowe z nieruchomości ze zbywcy – spółka "B" SA w upadłości.

Łączna zaległość do przeniesienia na nabywcę wraz z odsetkami wynosi [...] zł. Osoba trzecia zgodnie z art. 107 i art. 109 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiada solidarnie także za odsetki z tytułu zaległości podatkowej z nieruchomości.

Od powyższej decyzji pełnomocnik A. i A. D. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając naruszenie prawa materialnego powołanych w decyzji przepisów, w szczególności art. 63 § 1, art. 120 § 1, art. 204 starego prawa upadłościowego – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. (Dz.U. t.j. z 1991 r. Nr 118 poz. 512 ze zm.) – w ten sposób, że nie można wszczynać postępowania egzekucyjnego w czasie trwania postępowania upadłościowego (art. 63 § 1), sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma te same skutki prawne, jakie ma sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym (art. 120 § 1) oraz, że należności ulegające zaspokojeniu z masy upadłości, będą uiszczone w następującej kolejności: i tu ustawodawca wylicza enumeratywnie ich kolejność. Art. 5 kc – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2000 r. ogłoszonego w Dz.U. Nr 88, poz. 990, który stwierdza, że art. 5 kc jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz, że nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 w związku z art. 20 Konstytucji RP, a także art. 1000 i następne kpc (ustawa z 17 listopada 1964 r. – Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.). Ponadto kwestionują zawarte w zaskarżonych decyzjach zaległości i naliczone w nich odsetki, a także to, że zbywcą nieruchomości jest syndyk masy upadłości, a nie spółka "B" SA w upadłości, przy stwierdzeniu, że jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej oraz, że nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 w związku z art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 1000 i następne kpc. Kwestionując zawarte w zaskarżonej decyzji zaległości i odsetki, a także to, że zbywcą nieruchomości jest syndyk masy upadłości, a nie spółka "B" SA w upadłości domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta i w uzasadnieniu wyraziło pogląd prawny, że zgodnie z art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r., nr 60, poz. 535 ze zm.) w sprawach, w których ogłoszono upadłość przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej sprawie upadłość ogłoszono w dniu [...] września 2003 r. postanowieniem sygn. akt [...], natomiast ustawa weszła w życie 1 października 2003 r.

Wobec tego, że upadłość podmiotu ogłoszono przed wejściem w życie ustawy, dlatego w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z dnia 24 października 1934 r. Prezydenta Rzeczypospolitej – prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.).

Zgodnie z art. 120 § 3 w/w rozporządzenia nabywca nieruchomości, sprzedanej z wolnej ręki, odpowiada za należności podatkowe z nieruchomości stosownie do przepisów podatkowych.

Z § 2 pkt 4 aktu notarialnego z dnia [...] marca 2004 r. wynika, że Rada Wierzycieli zezwoliła Syndykowi spółki "B" SA na sprzedaż z wolnej ręki Hotelu "C" wraz z parkingiem usytuowanym na działce Nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...] za cenę [...] zł. tj. wynikającą z oferty najkorzystniejszej złożonej przez A. i A. D. Powołane przez pełnomocnika podatników przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego nie mają w tym przypadku znaczenia, ponieważ w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego zawarte w prawie upadłościowym, upadłościowym i naprawczym oraz ordynacji podatkowej, a z kolei przepisy odnoszące się do przedmiotowej sprawy nie odsyłają do kc i kpc.

Zarzut określenia w zaskarżonej decyzji wysokości zaległości i odsetek jest także niezasadny, bowiem wykazanie ich następuje na podstawie prawomocnych decyzji, które nie podlegają kwestionowaniu na etapie określenia odpowiedzialności.

Odnośnie określenia podmiotu zbywcy nieruchomości, tj. zbywcy spółki "B" SA w upadłości zamiast syndyka masy upadłości spółki "B" SA, nie ma większego znaczenia w sprawie, gdyż zbywca został dookreślony w uzasadnieniu decyzji.

W myśl art. 112 § 1 pkt 2 w/w Ordynacji podatkowej nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowej związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Art. 107 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za podatki niedobrane oraz pobrane, a nie wpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, nie zwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek i koszty postępowania egzekucyjnego.

Nabywca części przedsiębiorstwa z wolnej ręki odpowiada za zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę zbywcy tj. syndyka masy upadłości, od dnia [...] października 2001 r. do dnia nabycia nieruchomości, czyli [...] marca 2004 r. Wartość środków trwałych i wartość niematerialnych i prawnych wynikających z wyceny rzeczoznawcy sporządzonej na dzień [...] września 2003 r. wynosi [...] zł. Nabywcy za nabytą nieruchomość uiścili [...] zł.

Art. 112 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa (wg stanu prawnego obowiązującego do 31.12.2002 r.) stanowił, że w przypadku zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub środka trwałego zakres odpowiedzialności nabywcy ograniczony jest ponadto do wysokości zaległości podatkowych w takiej części, w jakiej wartość nabytej zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub nabytego środka trwałego pozostaje do wartości środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych przedsiębiorstwa, które jest lub było prowadzone przez zbywcę.

Odpowiedzialnością za zaległości podatkowe podlegają w sumie kwoty [...] zł i [...] zł oraz [...] zł. bowiem są niższe od wartości nabytego składnika majątku i zostały prawidłowo obliczone przez organ I instancji.

Powyższą decyzję zaskarżył pełnomocnik małżonków A. i A. D. skargą z [...] czerwca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, umorzenie postępowania w całości i zasądzenia kosztów w kwocie 2.400,00 zł. z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pełnomocnik zarzucił naruszenie:

– art. 120 § 1 starego prawa upadłościowego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 834 z późn. zm.) – tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.),

– art. 1000 i następne kpc (ustawa z 17 listopada 1964 r. – Dz. U. Nr 43, poz. 269 z późn. zm.),

– art. 5 kc – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93) z późn. zm.) przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2000 r. ogłoszonego w Dz. U. Nr 88 poz. 990, w którym Trybunał stwierdza, że art. 5 kc jest zgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz, że nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 w związku z art. 20 Konstytucji RP,

– art. 204 starego prawa upadłościowego cytowanego wyżej, z którego należy przyjąć, że nabywca odpowiada ewentualnie tylko za podatki znajdujące się w pierwszej kategorii a pozostałe podatki (w ty również od nieruchomości) i odsetki winny być zaspokojone z masy upadłościowej odpowiednio w trzeciej i siódmej kategorii, gdyż wcześniejsze zaspokojenie organu podatkowego stanowiły ewidentne pokrzywdzenie innych wierzycieli,

– art. 63 § 1 starego prawa upadłościowego cytowanego wyżej, gdyż nie można wszczynać egzekucji (postępowania egzekucyjnego) w czasie trwania postępowania upadłościowego, wszczęte postępowanie jest przecież umarzane z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu o ogłoszeniu upadłości, zatem wydanie zaskarżonej decyzji jest również co najmniej przedwczesne, gdyż postępowanie upadłościowe jest w toku, wszelkie należności na rzecz Prezydenta zapisane na liście wierzytelności i nie można wykluczyć, że będą one zaspokojone z masy upadłości.

Wyjątkowo rażące jest również naruszenie art. 5 kc, albowiem sam ustawodawca uznał, że przepisy stare prawa upadłościowego zawarte w art. 120 § 2 (rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r.) należy uchylić i nie znalazły one miejsca w nowym prawie upadłościowym. Upadłość została ogłoszona na kilka dni przed wejściem w życie nowych przepisów prawa upadłościowego zbycie nieruchomości nastąpiło [...] marca 2004 r., a więc po wejściu w życie nowych przepisów upadłościowych, zatem korzystanie z uprawnień starych przepisów przez Prezydenta jest oczywistym nadużyciem i nie powinno korzystać z ochrony starego prawa, które zostało w całości uchylone, natomiast nowe prawo upadłościowe całkowicie znosi przepis art. 120 § 2 prawa upadłościowego z 1934 r.

W końcowej części uzasadnienia skargi pełnomocnik przytacza przepisy Ordynacji wyborczej (art. 112 i następne) - prawdopodobnie miał na uwadze Ordynacje podatkową którym zarzuca, że nie mają charakteru obligatoryjnego przepisu i stanowią, że "organ podatkowy" może, nie musi obciążyć zaległościami podatkowymi nabywcę nieruchomości, a zatem stanowisko Prezydenta Miasta nie powinno korzystać z ochrony praw i winno być uznane za niezgodne z zasadami współżycia społecznego i gospodarczego w Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie, uznając zarzuty przytoczone w skardze za bezpodstawne i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego powołanych przez pełnomocnika skarżących w skardze.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym, nie tylko samej decyzji, ale i procedowania przed jej wydaniem.

Na wstępie należy podkreślić, że art. 5 kc nie ma zastosowania w sprawie, jak to trafnie uzasadniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponieważ do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich nie można stosować przepisów Kodeksu cywilnego i procedury cywilnej, a tylko przepisy podatkowe. W przepisach zawartych w Ordynacji podatkowej ustawie z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w części ogólnej zostały określone warunki i przesłanki solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe podatników, płatników i inkasentów. Odpowiedzialność osób trzecich wystąpi w przypadku gdy zabraknie podatnika ponoszącego osobistą odpowiedzialność majątkową za zaległość podatkową lub nie wykona innych obowiązków publicznoprawnych zgodnie z ustawą i we właściwym terminie oraz gdy dochody lub majątek podatnika w wyniku wszczętej egzekucji okażą się niewystarczające do zaspokojenia roszczeń wierzyciela podatkowego. Osoby trzecie nie ponoszą odpowiedzialności podatkowej z mocy samego prawa, ale odpowiedzialność taka powstaje na skutek wydania i doręczenia konstytutywnej decyzji o odpowiedzialności – (art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej), co w sprawie miało miejsce.

Zgodnie z brzmieniem art. 120 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r.- Prawo upadłościowe (Dz.U. t.j. z 1991 r. Nr 118 poz. 512 ze zm.) w związku z art. 536 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60 poz. 536 ze zm.) które to przepisy prawidłowo powołano w obu decyzjach I i II-ej instancji w sprawach, w których ogłoszono upadłość przed wejściem w życie ustawy z 28 lutego 2003 r. cytowanej powyżej, nabywca nieruchomości sprzedawanej z wolnej ręki w postępowaniu upadłościowym odpowiada za należności podatkowe stosowane do przepisów podatkowych.

W ocenie Sądu organy podatkowe pociągając skarżących do odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki akcyjnej "B" miały nie tylko prawo, ale i obowiązek orzec o odpowiedzialności małżonków A. i A. D. jako osób trzecich. W odróżnieniu od poprzednio obowiązujących przepisów art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993 Nr 108, poz. 486 ze zm.) – przepisy Ordynacji podatkowej nie zezwalają organom podatkowym na odstąpienie od wydania konstytutywnej decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej. Takie odstąpienie było możliwe z uwagi na naruszenie tzw. zasad współżycia społecznego czy inne ważne względy społeczno-gospodarcze. Obecnie przepisy Ordynacji podatkowej takiej możliwości nie przewidują. Zdaniem Sądu skarżący nabywając nieruchomość zdawali sobie sprawę, że mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za zaległości podatkowe upadłej spółki z tytułu części jej majątku, gdyż przed jego nabyciem z wolnej ręki zwrócili się do Prezydenta Miasta w dniu [...] marca 2004 r. o umorzenie zaległości podatkowych i ewentualne ograniczenie odpowiedzialności za cudze długi podatkowe. Pismo to zostało potraktowane jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowych i decyzją z [...] Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie i w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowej jest przedwczesne ponieważ organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe.

Sąd mając na uwadze powyższe podkreśla, że organy podatkowe w wydanych decyzjach o odpowiedzialności nabywców majątku podatnika zastosowały prawidłowo przepis art. 112 § 3, § 4 i 6 Ordynacji podatkowej.

Z tych zatem powodów nie dopatrując się istotnego naruszenia procedury podatkowej, ani prawa materialnego przy wydaniu decyzji o pociągnięciu do solidarnej odpowiedzialności skarżących z tytułu nabycia części majątku upadłej spółki "B" SA na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/M.Jaśniewicz /-/S.Zapalska /-/M.Skwierzyńska

LF