Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1467/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, 8, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. F. kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021r. M. F. (skarżący) zwrócił się do Wójta Gminy C. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. F..

2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. Wójt Gminy C. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 – dalej "u.ś.r."), bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. wynika, że w przypadku M. F. nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.

3. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu prawa do świadczenia.

4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz przywołał treści art. 17 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 u.ś.r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ uzasadnił tym, że z wywiadu środowiskowego oraz złożonych oświadczeń wynika, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia w 2019r. na rzecz opieki nad rodzicami, głównie mamą. Pomaga on przy gotowaniu posiłków, pierze, sprząta, podaje leki, wozi do lekarza, pomaga przy myciu, robi zakupy. Osoba wymagająca opieki nie wymaga pomocy przy toalecie. W kontekście powyższych ustaleń organ stwierdził, że zakres opieki udzielanej matce przez skarżącego nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy). Zdaniem organu fakt wykonywania czynności dnia codziennego nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zwłaszcza, iż wspólne zamieszkiwanie z matką konwaliduje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie, robienie zakupów, przygotowanie posiłków). Kolegium podkreśliło również, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania tej opieki. Jednym z niezbędnych warunków przyznania tego świadczenia jest konieczność zapewnienia opieki w takim zakresie aby uniemożliwiało to wykonywanie osobie sprawującej opiekę pracy zawodowej. Tymczasem częstotliwość sprawowania opieki nad matką nie wyklucza podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, a zakres udzielanej pomocy dotyczącej bezpośrednio osoby wymagającej opieki zapewne nie stanowią czynności zajmujących skarżącemu cały dzień przez siedem lub większość dni w tygodniu.

Końcowo organ wskazał, że osoba wymagająca opieki ma również inne osoby zobowiązane do alimentacji (pozostałe dzieci) przy czym obowiązek ten może być realizowany nie tylko poprzez bezpośrednie zapewnienie opieki ale również poprzez zapewnienie środków finansowych w tym na zakup usług opiekuńczych.

5. W skardze do tut. Sądu skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł o uchylenie powyższej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz w oparciu o przepis art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnej nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego jakiejkolwiek pracy zawodowej;

- naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędna ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, że niepełnosprawna pomimo orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności nie wymaga stałej opieki syna.

Ponadto w oparciu o przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia skarżącego z dnia [...] września 2021r. dotyczącego formy i zakresu opieki na niepełnosprawną mamą oraz zaświadczenia lekarskiej o jej stanie zdrowia.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

8. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2021r., którą odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazał niespełnienie w sprawie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium stwierdziło z kolei, że że zakres sprawowanej opieki nie spełnia wymogu konieczności sprawowania stałej, długotrwałej opieki nad niepełnosprawną w wymiarze uniemożliwiającym skarżącemu podjęcie zatrudnienia.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] sierpnia 2020r., zaliczającym M. F. do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] sierpnia 2022r., z informacją, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2020r.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

9. Przechodząc do głównej kwestii spornej, która w przedmiotowej sprawie dotyczy niespełnienia przez skarżącego przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka i jej zakres ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19).

10. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką. Na podstawie akt sprawy nie sposób bowiem przyjąć, aby stan zdrowia matki skarżącej był na tyle dobry, a wykonywane przy niej czynności na tyle zwykłe, aby mogła ona przez znaczną część czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi, choć w części na równoległe podjęcie pracy. Zdaniem Sądu z uwagi na charakter schorzeń (stwardnienie rozsiane, zanik mięśni, nadciśnienie tętnicze, wrzody żołądka, choroby neurologiczne, depresja po śmierci męża) na jakie cierpi matka skarżącego, nie można uznać, aby sprawowana opieka mogła być tak radykalnie skrócona, by skarżący mógł wygospodarować - jak sugeruje organ odwoławczy - dodatkowe godziny na świadczenie pracy zawodowej (choćby w niepełnym wymiarze) bez uszczerbku dla zapewniania jej jako osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, należytej opieki.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący zamieszkuje razem z niepełnosprawną matką. Skarżący od 2019r. nie pracuje zawodowo, gdyż opiekuje się matką. Wywiad środowiskowy zawiera informację o schorzeniach matki skarżącego, które wskazano powyżej. Z wywiadu wynika również, że M. F. ma trójkę dzieci. Córka A. nie może opiekować się matką, gdyż pracuje zawodowo i dodatkowo sama boryka się z problemami zdrowotnymi. Córka K. prowadzi wraz z mężem gospodarstwo rolne ok. 20 km od miejsca zamieszkania matki. Nie ma warunków lokalowych aby zapewnić swojej matce należytą opiekę, opiekuje się chorą teściową. Dalej w wywiadzie wskazano, że M. F. ma problem z samodzielnym gotowaniem dla siebie posiłków (dieta) dlatego posiłki przygotowuje jej syn. Podaje jedzenie i picie do łóżka. Skarżący pomaga matce w kąpieli i myciu. Wozi ją do lekarza lub załatwia wizyty domowe. Wykupuje jej leki, które jej podaje, robi zakupy, opłaca rachunki oraz załatwia sprawy urzędowe za matkę. Kontroluje również jej ciśnienie tętnicze. Pracownik socjalny we wnioskach stwierdził fakt całodobowej opieki ze strony syna nad matką, która bez jego wsparcia nie byłaby w stanie prawidłowo funkcjonować ze względu na stan zdrowia. Ponadto w aktach sprawy znajduje się podpisany przez skarżącego zakres czynności który wykonuje przy matce.

W ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie powinien doprowadzić do wniosków odmiennych niż przyjęte przez organ. Ocena zgromadzonych dowodów prowadzi bowiem do ustaleń, że dla zapewnienia codziennego optymalnego funkcjonowania niepełnosprawnej matki skarżącego, w kontekście jej stanu zdrowia, rozmiar opieki sprawowanej nad nią przez skarżącego jest na tyle znaczny, że faktycznie uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej poza sprawowaną opieką. Wpływ na to ma rodzaj schorzeń, którymi dotknięta jest niepełnosprawna, które ulegają z czasem coraz większemu nasileniu oraz depresja w którą wpadła po śmierci męża. Należy podkreślić, że z orzeczenia o niepełnosprawności, wyjaśnień skarżącego oraz wywiadu środowiskowego bezsprzecznie wynika, iż zakres właściwej i koniecznej opieki nad niepełnosprawną wymaga ciągłej, osobistej obecności osób drugich i ich udziału we wszystkich czynnościach codziennych podopiecznej, począwszy od pomocy w ubraniu się i funkcjonowaniu. Z wniosków pracownika socjalnego zawartych w wywiadzie środowiskowym wynika, że skarżący wykonuje względem matki opiekę całodobową, bez której nie byłaby w stanie funkcjonować.

Nadanie w niniejszej sprawie przez Kolegium decydującego znaczenia okoliczności, że matka skarżącego samodzielne korzysta z toalety, nie mogło prowadzić do przyjętych przez organ wniosków i przesądzać o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Oczywiście nie można zasadniczo wykluczyć tego rodzaju sytuacji faktycznej, w której osoba niepełnosprawna, niebędąca osobą leżącą, pewne czynności dnia codziennego wykonuje samodzielnie, lecz z uwagi na rodzaj schorzeń wymaga stałej i długotrwałej opieki osoby trzeciej. Tego rodzaju sytuacja, w ocenie sądu, może występować w odniesieniu do matki skarżącej.

Z wykazu czynności opiekuńczych wskazanych przez skarżącego wynika, że skarżący codziennie wykonuje czynności higieniczne przy matce, przygotowuje i podaje posiłki, podaje leki, sprząta, pierze, 3-4 razy dziennie przeprowadza ćwiczenia fizyczne (rozruszanie stawów), wychodzi z matką do kościoła, w razie potrzeby zawozi ją do lekarza, układa matkę do snu i czuwa przy matce w nocy, w razie potrzeby masuje matkę. Wykonuje zatem nie tylko czynności opiekuńcze (związane z niepełnosprawnością matki) lecz również te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej i jej gospodarstwa domowego. Dlatego też, właściwy jest wniosek, iż opieka jaką musi być objęta matka skarżącego wymaga znacznego, stałego zaangażowania oraz pełnej dyspozycyjności i gotowości osoby opiekującej się. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Uszło uwadze organu, że opieka nad niepełnosprawną osobą polega również na wykonywaniu takich podstawowych czynności jak sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów i to te czynności – umożliwiające przecież egzystencję osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym – stanowią rdzeń tej opieki. W zależności od sytuacji osoby niepełnosprawnej mogą one jednak przybierać postać czynności bardziej czasochłonnych i angażujących, co bez wątpienia nastąpiło w przedmiotowej sprawie.

11. Reasumując, stwierdzić należy, że argumentacja organu, iż skarżący może pogodzić sprawowanie opieki nad matką z aktywnością zawodową jest niczym nie uzasadnioną tezą, oderwaną od zebranego w sprawie materiału dowodowego i do tego sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego. Tym samym organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. a contrario oddalił wniosek dowodowy przedstawiony zawarty w skardze o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego oświadczenia skarżącego dotyczącego formy i zakresu opieki na niepełnosprawną oraz zaświadczenia lekarskiego Zgodnie z ww. przepisem, sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Regułą jest, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.), a więc na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy w toku postępowania. Dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu i nie może prowadzić w postępowaniu sądowym do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Ponadto wskazać należy, że przepis ten nie może mieć zastosowania do dowodu z oświadczenia skarżącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na wysokość zasądzonej od organu odwoławczego kwoty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku.