Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1385/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28,  art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej kategorię zdolności do służby wojskowej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] stycznia 2014 r. J. C. wystąpił do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Powiatowej Komisji Poboru [...] w [...] z dnia [...] września 1978 r. (we wniosku tym skarżącemu chodziło oczywiście o orzeczenie Terenowej Komisji Poborowej w [...]), jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w związku z ujawnieniem jednostki chorobowej z okresu młodzieńczego, sprzed wydania orzeczenia, tj. [...], powodującą całkowitą niezdolność do służby wojskowej – kategoria zdrowia "E", według instrukcji zdrowia nr 134/68 Ministra Zdrowia. W razie niemożliwości stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia, zainteresowany wnosił o stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, w oparciu o art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzka Komisja Lekarska w [...], działając na podstawie art. 26 ust. 2a i art. 28 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 461 ze zm.) oraz art. 158 w zw. z art. 156 Kpa, odmówiła stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] ustaliła, iż J. C. stawał do poboru prowadzonego w okresie od dnia [...] września do dnia [...] października 1978 r. (przeprowadzonego zgodnie z zarządzeniem Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej z dnia 14 czerwca 1978 r. w sprawie przeprowadzenia poboru w okresie jesiennym 1978 r. – M.P. Nr 22, poz. 77). Jego zdolność do służby wojskowej Terenowa Komisja Poborowa w [...] ustaliła po przeprowadzeniu badania lekarskiego oraz na podstawie wyników ekspertyzy okulistycznej i zakwalifikowała go do kategorii zdolności "A". Terenowa Komisja Poborowa nie rozpoznała u zainteresowanego skoliozy. Od powyższego orzeczenia J. C. nie wniósł odwołania i w okresie od dnia [...] kwietnia 1979 r. do dnia [...] kwietnia 1981 r. odbył zasadniczą służbę wojskową.

Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] wskazała, że konsultacje neurologiczne z dnia [...] sierpnia 1990 r. i z dnia [...] listopada 1992 r. nie zawierają informacji na temat stwierdzenia u badanego skoliozy. Nie ma takich danych również w kolejnych orzeczeniach wojskowych komisji lekarskich. Dopiero w wykonanym 25 lat po badaniu przeprowadzonym przez Terenową Komisję Poborową w [...] opisie rtg kręgosłupa szyjnego, stwierdzono [...], a w opisie rtg klatki piersiowej z dnia [...] czerwca 2012 r., a więc 34 lata po wydaniu kwestionowanego orzeczenia, stwierdzono zmiany odpowiadające [...] kręgosłupa. [...]została zauważona też w 2013 r. przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w [...]. Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] podkreśliła, że upływ czasu niekorzystnie wpływa na cały organizm człowieka, w tym także powoduje zmiany w kręgosłupie. Odtworzenie stanu zdrowia zainteresowanego w 1978 r. na podstawie aktualnego badania i obecnych wyników badań dodatkowych jest praktycznie niemożliwe i niemiarodajne.

J. C. w odwołaniu zakwestionował decyzję organu pierwszej instancji i podniósł, że zakwalifikowanie go z przyczyny wzroku (stanu ostrości wzroku) na dzień [...] września 1978 r. przez Terenową Komisję Poborową w [...] do osób zdolnych do pełnienia służby w zasięgu działania pola elektromagnetycznego i hałasie ponadnormatywnym było oczywistym naruszeniem § 14 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru. Dalej wskazał, że służbę w tych zagrożeniach pełnił w JW [...] w [...], na stacjach radiolinii [...] od dnia [...] kwietnia 1979 r. do dnia [...] października 1979 r. oraz w JW [...] w [...], na stacji radiolinii [...] od dnia [...] października 1979 r. do dnia [...] kwietnia 1981 r. oraz w [...] nadanego w dniu [...] grudnia 1981 r. do dnia [...] stycznia 1983 r. i w JW [...] w [...] od dnia [...] stycznia 1985 r. do dnia [...] marca 1985 r. na kursie chorążych.

W jego ocenie orzeczenie Terenowej Komisji Poborowej w [...] z dnia [...] września 1978 r. jest oczywiście wadliwe, z uwagi na rozpoznawany stan wzroku i w sposób rażący narusza zasady orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej. W jego ocenie zdolność do służby wojskowej z kategorią zdrowia "A" oznacza nic innego, jak niezdolność do pełnienia służby w polach elektromagnetycznych i hałasie ponadnormatywnym z rozpoznaną ostrością wzroku [...] przez Terenową Komisję Poborową w [...]. Stacje radiolinii [...] pracowały z częstotliwością nadajników od 1,5 do 2 GHz, a więc były źródłem pól elektromagnetycznych i hałasu. Posiadały własne agregaty prądotwórcze spalinowe, a więc wytwarzały prąd elektryczny.

Ponadto J. C. orzeczeniu Terenowej Komisji Poborowej w [...] zarzucał naruszenie § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru, poprzez niewykonanie badania radiofotograficznego narządów klatki piersiowej, co by wykryło [...] odcinków kręgosłupa szyjnego, piersiowego i lędźwiowego. Gdyby Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...], przed wydaniem mu karty powołania do zasadniczej służby wojskowej, wykonał zapis § 3 ust. 2 pkt 2 zarządzenia Ministrów Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Obrony Narodowej z dnia 4 czerwca 1968 r. w sprawie przeprowadzania przeglądów lekarskich dla celów powszechnego obowiązku obrony (Dz. U. Nr 25, poz. 163), to nie dopuściłby do powołania go do pełnienia zasadniczej służby wojskowej w polach elektromagnetycznych i hałasie ponadnormatywnym, pomimo przypisania mu kategorii zdolności do służby "A" przez Terenową Komisję Poborową w [...].

J. C. zarzucił także naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa.

Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważność decyzji Terenowej Komisji Poborowej w [...], ustalającej J. C. kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej – kat. "A".

W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił analizę prawną instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Następnie dokonał analizy czy komisje poborowe miały charakter organu administracyjnego i czy ich orzeczenia stanowiły decyzje administracyjne.

W tym aspekcie Minister wskazał, że o charakterze państwowej jednostki organizacyjnej jako organu administracji państwowej stanowią bądź bezpośrednio ustawy ustrojowe, bądź ustawy zwykłe. Komisje poborowe zostały wymienione w dziale I ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. Przepisy tego działu ustawy określały zadania ustrojowych organów wojskowych i organów administracji wojskowej. Przepis art. 18 ust. 1 ww. ustawy wprost wskazywał, że komisje poborowe są organami właściwymi do orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz do służby w formacjach samoobrony, co według ówczesnego brzmienia art. 15 stanowi zadanie z zakresu administrowania rezerwami osobowymi do celów powszechnego obowiązku obrony. W świetle powyższego terenowe (wojewódzkie) komisje poborowe należy uznać za organy administracji państwowej.

Orzeczenie określające zdolność poborowego do służby wojskowej było aktem skierowanym do adresata na zewnątrz układu organów administracji państwowej i odpowiada warunkom podwójnej konkretności: podmiotu prawnego i sprawy. Skutkiem prawnym, który łączył się z wydaniem orzeczenia o zdolności do służby wojskowej było powstanie obowiązku odbycia służby wojskowej lub służby w formacjach samoobrony. Wynika to wyraźnie z ówczesnego brzmienia art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, który łączy powstanie tego obowiązku między innymi z przesłanką stanu zdrowia. W związku z tym orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o zdolności poborowego do służby wojskowej ma charakter decyzji, od której uzależniony jest obowiązek obrony i obowiązek odbycia służby wojskowej obywatela polskiego. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 194 § 1 ust. 1 pkt 8 i ust. 2 pkt 1 Kpa, przepisów tego Kodeksu nie stosowało się do postępowania przed organami administracji wojskowej w sprawach unormowanych w przepisach szczególnych oraz w postępowaniach w sprawach powszechnego obowiązku wojskowego. Przepisy regulujące sposób postępowania w tych sprawach zawierały przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. Zgodnie z art. 31 ww. ustawy orzeczenie terenowej komisji poborowej powinno być niezwłocznie podane do wiadomości poborowego. Od orzeczenia terenowej komisji poborowej, poborowemu przysługiwało prawo wniesienia odwołania do wojewódzkiej komisji poborowej w ciągu 14 dni od dnia wydania orzeczenia przez terenową komisję poborową.

W świetle powyższego, orzeczenia wydawane przez terenowe komisje poborowe należy uznać za decyzje administracyjne, w związku z czym możliwe jest badanie kwestionowanego orzeczenia pod kątem wad określonych w art. 156 § 1 Kpa z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów.

W 1978 r. problematyka określania zdolności do służby wojskowej była uregulowana przez:

1) ustawę z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, określającą m.in. ograny właściwe do określania zdolności służby wojskowej;

2) rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru (Dz. U. Nr 10, poz. 55), regulujące tryb postępowania komisji poborowych;

3) zarządzenie Ministra Obrony Narodowej nr 59/MON z dnia 31 lipca 1968 r. w sprawie ustalenia kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony oraz orzekania o tej zdolności i stanowiąca załącznik do niniejszego zarządzenia instrukcja o ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony – Zdr. 134/68 (Dz. Rozk. MON Nr 18, poz. 94), określające stopnie zdolności do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony oraz zasady badania lekarskiego i orzekania o zdolności do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony, zaliczania osób badanych do poszczególnych kategorii zdolności.

Zgodnie z § 4 instrukcji Zdr. 134/68, ocena zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony polega na ustaleniu stanu zdrowia osoby badanej i na określeniu stopnia jej zdolności do służby wojskowej lub do służby w formacjach samoobrony według "Wykazu chorób i ułomności" i "Objaśnień", stanowiących część integralną instrukcji. Badanie stanu zdrowia poborowych - zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru należało do obowiązków członków terenowej komisji poborowej, będących lekarzami. Zgodnie z § 25 ust. 1 ww. rozporządzenia badanie lekarskie poborowych odbywa się w obecności całego składu komisji poborowej. W przypadku, kiedy lekarze wchodzący w skład komisji poborowej nie mogli ustalić, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, stanu zdrowia poborowego i jego zdolności do służby wojskowej stawiali wniosek o skierowanie poborowego do odpowiedniego zakładu leczniczego na badania specjalistyczne albo na obserwację. Wówczas orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej wydawane było z uwzględnieniem wyników badań i obserwacji (§ 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru). W przypadkach, kiedy wskazówki do "Objaśnień" do "Wykazu chorób i ułomności" przewidywały obowiązkowe przeprowadzenie konsultacji specjalistycznych, badań laboratoryjnych lub obserwacji szpitalnej, względnie przedstawienia dokumentacji leczniczej, ustalenie rozpoznania co do stanu zdrowia poborowego i zdolności do służby wojskowej mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wymaganych konsultacji, wyników badań i obserwacji szpitalnej lub dokumentacji medycznej (§ 7 ust. 3 instrukcji Zdr. 134/68). Jeżeli lekarze wchodzący w skład terenowej komisji poborowej nie mogą przedstawić zgodnego wniosku w sprawie określenia stanu zdrowia poborowego i co do jego stopnia zdolności do służby wojskowej, przedstawiają swoje stanowisko na piśmie przewodniczącemu komisji, który kieruje poborowego do wojewódzkiej komisji poborowej. W tym wypadku terenowa komisja poborowa nie wydaje orzeczenia (§ 28 rozporządzenia z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru). Orzeczenie – stosownie do § 9 instrukcji Zdr. 134/68 – powinno zawierać określenie "zdrowy", jeżeli badania lekarskie nie wykazały żadnych uchwytnych zmian chorobowych, względnie wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności stwierdzonych u osoby badanej, w tym również tych, które nie obniżają zdolności do służby wojskowej lub do służby w formacjach samoobrony. Rozpoznanie należy wpisać w języku polskim według terminologii klinicznej z określeniem lokalizacji i stopnia nasilenia choroby lub ułomności oraz z powołaniem się na odpowiednie paragrafy i punkty "Wykazu chorób i ułomności" lub z adnotacją "bez paragrafu", jeżeli "Wykaz" nie obejmuje takiego schorzenia.

Terenowa Komisja Poborowa w [...] po przeprowadzeniu badania lekarskiego oraz na podstawie ekspertyzy okulistycznej (fakt przeprowadzenia badań został utrwalony w księdze orzeczeń lekarskich), której obowiązek przeprowadzenia wynikał z "Objaśnień" do § 13 "Wykazu chorób i ułomności" ustaliła, iż J. C. posiada choroby i ułomności określone w § 13 pkt 2 Zdr. 134/68, kwalifikując go jako zdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju - kat. "A", zgodnie z tymi przepisami.

Zgodnie z § 5 instrukcji Zdr. 134/68, kategoria "A" - "zdolny do służby wojskowej" oznacza, że u osoby badanej nie stwierdzono zastrzeżeń zdrowotnych stanowiących przeszkodę do odbywania czynnej służby wojskowej na wszystkich stanowiskach, z uwzględnieniem postanowień § 11 instrukcji. Z kolei w myśl postanowień § 11 instrukcji komisja poborowa na wniosek przedstawiciela powiatowego (miejskiego, dzielnicowego) sztabu wojskowego kieruje poborowych uznanych za zdolnych do służby wojskowej (kat. "A"), przeznaczanych do określonych przez Sztab Generalny rodzajów wojsk i służb na badania specjalistyczne w celu uwzględnienia specjalnych wymagań zdrowotnych i przeciwwskazań do służby w tych rodzajach wojsk i służb. Występowanie z wnioskami o skierowanie na badania specjalistyczne poborowych przewidzianych do uzupełniania określonych rodzajów wojsk lub służb, zastrzeżone było w myśl § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru, do kompetencji członka terenowej komisji poborowej - przedstawiciela wojskowej komendy uzupełnień.

W świetle powyższego przepisu i w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych, terenowa komisja poborowa nie mogła, bez wniosku przedstawiciela wojskowego komendanta uzupełnień (sztabu wojskowego) skierować na badania specjalistyczne, w celu uwzględnienia specjalnych wymagań zdrowotnych i przeciwwskazań do służby w określonym rodzaju wojsk lub służb.

Stąd też, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych, niezasadny jest wniosek naruszenia przez orzeczenie Terenowej Komisji Poborowej w [...] § 14 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru.

Jako niezasadne należy również ocenić naruszenie § 24 rozporządzenia z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru, ponieważ z redakcji tego przepisu wynika, iż jego adresatem nie jest terenowa komisja poborowa, a terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia przepisów zarządzenia Ministrów Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Obrony Narodowej z dnia 4 czerwca 1968 r. w sprawie przeprowadzenia przeglądów lekarskich dla celów powszechnego obowiązku obrony (M. P. Nr 25, poz. 163), ponieważ przepis § 3 ust. 2 pkt 2 tego zarządzenia dotyczy kompetencji powiatowych (miejskich, dzielnicowych) sztabów wojskowych, a nie terenowych komisji poborowych.

Odnosząc się do zarzutu, iż Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] w niniejszej sprawie naruszyła art. 7 i art. 77 Kpa, należy zauważyć, że w postępowaniu nieważnościowym organ administracji nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w tych przepisach, lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji (wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 968/10).

W ocenie Ministra, nie można również uznać zasadności zarzutu naruszenia art. 107 § 3 Kpa, bowiem decyzja Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] zawiera wszystkie elementy, o których mowa w tym przepisie.

J. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2014 r. i o uchylenie decyzji Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Ponadto skarżący wnosił, w razie niemożności stwierdzenia nieważności decyzji, o zastosowanie art. 156 § 2 Kpa.

W uzasadnieniu skargi J. C. podtrzymał zarzut zawarty w odwołaniu, że orzeczenie z dnia [...] września 1978 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, albowiem Terenowa Komisja Poborowa w [...] wadliwie orzekła jego przydatność i zdolność służby w poszczególnych rodzajach wojsk i służb w wyniku stwierdzenia braku przeciwwskazań "z przyczyny wzroku" do pełnienia służby w polach elektromagnetycznych i hałasie ponadnormatywnym, a Wojewódzka Komisja Lekarska w [...] nie stwierdziła tego naruszenia prawa przez Terenową Komisję Poborową w [...]. Podnosił, że orzeczenie wydane przez lekarza JW nr [...] w [...] w dniu [...] kwietnia 1981 r. jest niezgodne ze stanem rzeczywistym, gdyż stwierdzono w nim, że badany jest zdolny do dalszej służby wojskowej na stanowiskach dowódczych w zasięgu działania pola elektromagnetycznego i hałasu. Terenowa Komisja Poborowa w [...], także wydała wobec skarżącego orzeczenie bez wykonania badania radiofotograficznego klatki piersiowej, co stanowiło przyczynę niewykrycia skoliozy. Powyższymi działaniami Komisja naruszyła § 14 pkt 1 w zw. z § 24 ust. 1 i z § 25 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru.

Nadto skarżący zarzucał, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister nie odpowiedział na pytanie, dlaczego przedstawiciel Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] – członek Terenowej Komisji Poborowej, nie złożył wniosku o określenie jego przydatności do rodzajów wojsk i służb.

Zdaniem skarżącego, nie wyjaśniono także, czy Terenowa Komisja Poborowa w [...] orzekała w dniu [...] września 1978 r. o jego przydatności na stanowiska dowódcze do rodzajów wojsk i służb, a w tym zakresie Minister Spraw Wewnętrznych nie uzasadnił w swojej decyzji przyczyn utrzymania w mocy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...], w sytuacji, gdy o przydatności do rodzaju wojsk i służb orzekały terenowe komisje poborowe, zgodnie z § 25 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 19 lutego 1976 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Organy obu instancji, prawidłowo ustaliły, iż J. C. jest podmiotem uprawnionym w niniejszej sprawie do formułowania żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia Terenowej Komisji Poboru w [...] z dnia [...] września 1978 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, jako że ma interes prawny w tym, by domagać się od organu rozstrzygnięcia, które dotyczyło jego praw i obowiązków (art. 28 Kpa).

W postępowaniu administracyjnym również prawidłowo ustalono treść przepisów, które regulowały rozstrzygnięcie sprawy skarżącego w 1978 r. i prawidłowo wywiedziono możliwość wzruszenia kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, uznając orzeczenie Terenowej Komisji Poboru w [...] z dnia [...] września 1978 r. za rozstrzygnięcie należące do rozstrzygnięć, co do których dopuszczalne jest zastosowanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni akceptuje rozważania w tym zakresie, dokonane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (które dokładnie zostały przytoczone wyżej).

W niniejszej sprawie wyraźnie należy podkreślić, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądem doktryny nie wszystkie naruszenia prawa mogą skutkować stwierdzeniem nieważności danego rozstrzygnięcia w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ale jedynie takie, które są naruszeniami kwalifikowanymi, jako rażące naruszenia prawa.

Trafnie, w tym zakresie, Minister Spraw Wewnętrznych wskazuje na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt III ARN 15/95 (LEX nr 11127) oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 513/05. Nadzwyczajny tryb postępowania przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa służy do eliminowania z obrotu decyzji w sposób kwalifikowany naruszających porządek prawny wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Nie może on być środkiem wzruszenia decyzji, nawet wadliwych, jednakże nie w stopniu, o którym mowa wyżej. Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma bowiem cechę rażącego wówczas, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1893/10). Decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki:

– oczywistość naruszenia prawa polegająca na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną;

– przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa;

– skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt III UK 77/11, OSNIPUSiSP 2013, Nr 5-6, poz. 67).

W postępowaniu nieważnościowym organ administracji dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 968/10). Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy, co do meritum. W postępowaniu tym, nie przeprowadza się nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wbrew stanowisku skarżącego, nie można zasadnie przypisać rażącego naruszenia prawa orzeczeniu Terenowej Komisji Poborowej w [...] z dnia [...] września 1978 r. w rozumieniu przepisów art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Organy obu instancji prawidłowo ustaliły obowiązki Terenowej Komisji Poborowej, w tym wskazane w przepisach § 14 pkt 1 w zw. z § 24 ust. 1 i z § 25 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej z dnia 19 lutego 1976 r. w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i § 10 ust. 5 powyższego rozporządzenia, Terenowa Komisja Poborowa w [...] była wówczas właściwa do rozpatrzenia sprawy J. C. w sprawie jego zdolności do odbywania zasadniczej służby wojskowej.

Analiza zawartych w aktach administracyjnych dokumentów nie wskazuje na dokonanie przez tę Komisję naruszenia obowiązującego prawa, a tym bardziej rażącego naruszenia.

Zarzuty zawarte w skardze opierają się jedynie na niepotwierdzonych w materiale dowodowym sprawy, subiektywnych przekonaniach skarżącego.

Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia, badanie stanu zdrowia poborowych w 1978 r. oraz w latach następnych, należało do obowiązków członków terenowej komisji poborowej, będących lekarzami. Stosownie natomiast do § 25 ust. 1 i 2 badanie lekarskie poborowych odbywało się w obecności całego składu komisji poborowej, a na jego podstawie lekarze wchodzący w skład komisji poborowej określali stan zdrowia poborowego, jego zdolność do służby wojskowej lub do służby w formacjach samoobrony i po uzgodnieniu swych opinii stawiali wniosek co do przydatności poborowego do odpowiedniego rodzaju wojska lub służby. Terenowa Komisja Poborowa w [...], po przeprowadzeniu badania lekarskiego oraz na podstawie ekspertyzy okulistycznej (fakt przeprowadzenia badań został utrwalony w księdze orzeczeń lekarskich), której obowiązek przeprowadzenia wynikał z "Objaśnień" do § 13 "Wykazu chorób i ułomności", zakwalifikowała J. C., w myśl § 13 pkt 2 instrukcji Zdr. 134/68, jako zdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju – kat. "A". W tym przypadku lekarze Terenowej Komisji Poborowej w [...], stosując zakres własnej wiedzy oraz opierając się na wyniku ekspertyzy okulistycznej, wydali orzeczenie, nie dostrzegając konieczności wnioskowania w sprawie skierowania J. C. na badania specjalistyczne.

Zarzut skierowany pod adresem orzeczenia wydanego w dniu [...] kwietnia 1981 r. przez lekarza JW [...] w [...] jest niezasadny, z uwagi na fakt, iż nie zachodziły żadne relacje formalne pomiędzy wojewódzką, bądź terenową komisją lekarską, a lekarzem jednostki wojskowej. Z tych też przyczyn powyższe orzeczenie w żaden sposób nie wpływało na prawidłowość rozstrzygnięcia Terenowej Komisji Poborowej w [...] z dnia [...] września 1978 r.

Nie można także czynić zarzutu z braku przeprowadzenia badania rodiofotograficznego przez Terenową Komisję Poborową, skoro zgodnie z § 24 ust. 1 rozporządzenia, do kierowania poborowych na badania radiofotograficznego narządów klatki piersiowej obowiązany był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Przedmiotowy zakres działania terenowej komisji poborowej określony w § 10 ust. 5 oraz jej przewodniczącego i członków sprecyzowany w § 11-14 rozporządzenia nie przewidywał obowiązku kierowania poborowego na badania radiofotograficzne narządów klatki piersiowej, niezależnie od tego czy poborowy stawiający się przed terenową komisją poborową posiadał wyniki takich badań, czy też nie. A zatem brak wykonanie tego, co nie należało do zakresu obowiązków organu, nie można rozpatrywać w kategoriach naruszenia przez ten organ prawa.

J. C., jako poborowy, został poddany badaniom stanu zdrowia i określono jego zdolność (kat. "A") do służby wojskowej oraz do służby w formacjach samoobrony, w trybie § 14 pkt 1 rozporządzenia. Terenowa Komisja Lekarska w [...] nie była zobligowana przez żaden przepis prawa do obowiązkowego skierowania poborowego J. C. na badania radiofotograficzne. Lekarze wchodzący w skład Terenowej Komisji Poborowej określili stan zdrowia J. C. oraz jego zdolność do służby wojskowej lub do służby w formacjach samoobrony, a wyrazem uzgodnienia ich opinii było złożenie podpisów, zarówno na orzeczeniu, jak i w księdze orzeczeń lekarskich. Zaliczenie J. C. do kategorii "A" zdolności do służby wojskowej należało potraktować o jego przydatności na każdym stanowisku wojskowym (tzn. niezależnie od rodzaju wojska, czy też służby), stosownie do definicji tej kategorii zdolności określonej w § 5 pkt 1 powoływanej instrukcji o ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej i do służby w formacjach samoobrony – sygn. Zdr. 134/68.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister nie odpowiedział na pytanie, dlaczego przedstawiciel Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] – członek Terenowej Komisji Poborowej, nie złożył wniosku o określenie jego przydatności do rodzajów wojsk i służb, wskazać należy, że zarzut ten w ogóle nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] września 1978 r.

Jednakże na pytanie to Minister udzielił skarżącemu odpowiedzi w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. Wskazał, że organ ten był umocowany w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (wersja ustawy obowiązująca od dnia 1 czerwca 1975 r. do dnia 5 sierpnia 1979 r.), jako organ wojskowy, właściwy w sprawach administracji rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony, obejmującej m.in. określanie zdolności do służby wojskowej lub służby w formacjach samoobrony, przeznaczanie i powoływanie do tej służby. Wojskowe komendy uzupełnień były terenowymi delegaturami wojewódzkich sztabów wojskowych, wykonujących (jako organy wojskowe) zadania przewidziane w ustawie oraz określone przez Ministra Obrony Narodowej (art. 13 - 16 ww. ustawy). W związku z tym, wojskowe komendy uzupełnień były (i są w dalszym ciągu) organami podległymi Ministrowi Obrony Narodowej. Powoływane rozporządzenie w sprawie przygotowania i przeprowadzenia poboru precyzowało zadania dla wojskowych komendantów uzupełnień w zakresie ich udziału w przeprowadzaniu poboru, które niewątpliwie określił Minister Obrony Narodowej, wykonując dyspozycję art. 13 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy.

Jakkolwiek w niniejszej sprawie istotne jest jedynie ustalenie, czy kwestionowane orzeczenie Terenowej Komisji Poborowej w [...] naruszało prawo w sposób rażący, to jednak warto poddać pod rozwagę skarżącego ustalenie zawarte w decyzji Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...], co do braku możliwości, aby na podstawie aktualnego badania i obecnych wyników badań dodatkowych skarżącego, można było ustalić jego stan zdrowia w 1978 r.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] były dotknięte wadą skutkującą ich uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności.

Dlatego, mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.