Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 502/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-10-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. w B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za maj 2012 r. postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

A. Sp. z o.o. w Białymstoku ("Spółka") wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego, gdyż w związku ze zmianą przepisów ustawy o grach hazardowych jej przychody w 2011 r. i 2012 r. zmalały drastycznie w stosunku do 2009 r. i 2010 r. Środki wpływające do Spółki przeznaczane są na regulowanie danin publicznoprawnych. Wskazała, że obecnie eksploatuje około 75% mniej automatów niż pod koniec 2009 r., w konsekwencji nie posiada środków na bieżącą działalność. Podniosła, że w dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy posiadała na koncie środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowuje się do uiszczenia należności publicznoprawnych za lipiec 2013 r. oraz pozostałych należności, tj.: 58 000 zł tytułem podatku od gier, około 45 000 zł tytułem czynszu najmu za lokale, około 60 000 zł tytułem pozostałych wydatków (pozostałe daniny publicznoprawne, wynagrodzenia, pozostałe koszty bieżącej działalności). Łączna wysokość wydatków, do których jest zobowiązana w najbliższym czasie wynosi około 167 000 zł miesięcznie i znacząco przekracza środki zgromadzone na rachunku bankowym. Środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce ani za granicą. Składając oświadczenie o majątku i dochodach, Spółka w rubryce kapitał zakładowy, majątek lub środki finansowe wskazała kwotę 1 000 000 zł, w rubryce wartość środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy kwotę 1 837 062,10 zł, a w rubryce wartość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu wykazała stratę w wysokości 300 486,38 zł. Ponadto wskazała stan konta bankowego (38 819,58 zł).

Referendarz sądowy postanowieniem z 6 września 2013 r. oddalił wniosek Spółki. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie

art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co w połączeniu z brakiem należytej analizy sytuacji finansowej

i faktycznej spółki, doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a dotyczących: bezzasadnego uznania, że Spółka dysponuje wolnymi środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie, mimo że posiada inne zobowiązania o charakterze podatkowym oraz że sama wysokość środków trwałych spółki oraz innych wydatków, w oderwaniu od sytuacji finansowej spółki jak i sytuacji gospodarczej i prawnej branży, w której Spółka prowadzi działalność gospodarczą, wystarcza do przyjęcia, że może ona ponieść koszty sądowe. Skarżąca ponownie podniosła, że na skutek wejścia w życie ustawy o grach hazardowych doszło do znacznego pogorszenia jej sytuacji finansowej. Ponadto nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że sam fakt konieczności uiszczenia innych zobowiązań nie ma znaczenia dla oceny jej sytuacji finansowej. Priorytetem spółki muszą pozostać należności z tytułu urządzanych gier, w tym m. in. należności publicznoprawne. Pominięcie bowiem tych należności bądź też wpłacanie ich w dalszej kolejności, skutkować może dotkliwymi konsekwencjami dla Spółki, czego referendarz w swoim postanowieniu nie uwzględnił. Ponadto referendarz nie odniósł się do informacji Spółki o jej aktualnych możliwościach finansowych.

Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie Sądu, skierowane do skarżącej na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", skarżąca przedłożyła kserokopię rachunku zysku i strat za okres od początku 2013 r. do końca sierpnia 2013 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, a mianowicie kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym).

W niniejszej sprawie skarżąca ubiegała się o przyznanie prawa pomocy

w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Przy ocenie istnienia przesłanek prawa pomocy, w sytuacji gdy ubiega się o nie osoba prawna, badaniu podlega jej stan majątkowy i przychody, a przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wtedy i w takiej części, w jakiej środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych.

Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W świetle uzyskiwanych przez nią przychodów

z prowadzonej działalności gospodarczej (od początku 2013 r. do końca sierpnia 2013 r. – 1 500 803 zł), wartości jej majątku trwałego (1 837 062 zł) oraz stanu konta bankowego na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy (38 819,58 zł) niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Wskazane wielkości przekraczają wielokrotnie nie tylko kwotę wpisu należną w niniejszej sprawie, ale także łączną kwotę wpisów od wszystkich 29 - wniesionych przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach - skarg, która wynosi 4950 zł. Wbrew natomiast twierdzeniom skarżącej, strata

w zakresie prowadzonej działalności nie oznacza braku środków finansowych. Jest ona jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. Istotne jest osiąganie przez skarżącą przychodów, które - jak wynika z przedłożonego przez skarżącą bilansu zysku i strat za okres od początku roku do końca sierpnia 2013 r. - uzyskuje regularnie, np. w maju 2013 r. – 159 566 zł, w czerwcu 2013 r. – 159 073 zł, w lipcu 2013 r. – 167 442 zł, w sierpniu 2013 r. – 178 923 zł. Koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia

18 października 2013 r. sygn. akt II FZ 878/13; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

O posiadaniu środków finansowych świadczy także ponoszenie przez skarżącą kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Z bilansu zysku i strat Spółki za okres od początku roku do końca sierpnia 2013 r. wynika, że w tym okresie koszty te wyniosły 1 689 319 zł. Z kolei wskazane przez Spółkę koszty, tj. należności z tytułu urządzanych gier, w tym podatek od gier, czynsz najmu lokali stanowią natomiast normalne koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Wymienione zobowiązania, zarówno publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności. Wbrew twierdzeniom skarżącej, koszty wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do kosztów sądowych. Jak wynika natomiast z przedstawionej przez skarżącą historii rachunku bankowego za okres od lipca do końca września 2013 r., tj. także za okres, w którym wniesiono skargi

i toczyło się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, skarżąca na bieżąco regulowała koszty prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, w tym m. in. koszty obsługi prawnej (w dniu 18 września 2013 r. i 19 sierpnia 2013 r. przelewy na kwoty odpowiednio 15 409,84 zł i 13 989,73 zł).

Wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony również z uwagi na posiadanie przez nią środków trwałych. W orzecznictwie wskazuje się, że nie można uznać, że skarżąca - dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu - powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania (postanowienia NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r. sygn. akt I FZ 215/11, z 27 września 2012 r. sygn. akt I GZ 251/12, z 21 marca 2013 r. sygn. akt I GZ 61/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma fakt pogorszenia się sytuacji finansowej skarżącej w związku z prowadzonymi zmianami legislacyjnymi w zakresie podatku od gier. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że

w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, a przedłożone dokumenty dowodzą, że jest to działalność prowadzona na dużą skalę. Spółka jest obecna

w obrocie prawnym, jest więc gotowa nadal ponosić ryzyko gospodarcze, z którym związana jest konieczność prowadzenia ewentualnych sporów prawnych. Przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, lex nr 477191).

Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach,

w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego

i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie taka szczególna sytuacja nie wystąpiła.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził że nieuzasadnione jest twierdzenie o nieposiadaniu przez Spółkę dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.