Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 909/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust.  9,  art. 25,  art. 30  ust.  1 i  ust.  2
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie

1. uznania za nienależnie pobrane świadczenia przyznane H.S. decyzją nr [...] z dnia [...] r. w formie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia za okres od 1 listopada 2005 r. do 31 marca 2013 r. w łącznej kwocie 13 527,00 zł.

2. ustalenia wysokości ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń,

3. orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy.

Na mocy decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] pobierała zasiłek pielęgnacyjny od 1 września 2005 r. Kwota zasiłku pielęgnacyjnego została podwyższona od 1 września 2006 r. zgodnie z decyzją z dnia [...] r. nr [...].

W związku z informacją uzyskaną w dniu 16 kwietnia 2013 r. od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którą H.S. była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego od 5 listopada 2005 r., organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w celu uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny ze względu na fakt, iż zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydenta Miasta G. uchylił obie wydane w tej sprawie decyzje tj. decyzję z dnia [...] r. nr [...] przyznająca świadczenie oraz zmieniającą ją decyzję z dnia [...] r. nr [...].

W następstwie tej decyzji zostało wszczęte postępowanie w celu nałożenia na H.S. obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu wypłaconych kwot zasiłku pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] uznano za nienależnie świadczenie pobrane przez H.S. w formie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 listopada 2005 r. do 31 marca 2013 r. w kwocie 13 527.00 zł, ustalono wysokość ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń na dzień wydania decyzji I instancyjnej na kwotę 6.678.91 zł oraz zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono stan sprawy jak również wyliczenie nienależnie pobranych świadczeń. Wskazano, na treść art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając, że strona została poinformowana o konieczności zawiadomienia organu o zmianach wpływających na prawo do świadczeń rodzinnych zarówno przy składaniu wniosku jak i w pouczeniach decyzji administracyjnych. Ponadto przytoczono art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazano, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego

W odwołaniu od tej decyzji H.S. reprezentowana przez pełnomocnika wyraziła niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu zarzuciła organowi pierwszej instancji między innymi naruszenie art. 25 ust. 1 w związku z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, naruszenie art. 409 k.c., art. 77 i 80 k.p.a. oraz art. 7 i 8 k.p.a. Wskazała, że jej zdaniem na stronie nie ciążył obowiązek informowania organu pierwszej instancji o zaistniałych zmianach tj. o tym, że uzyskała prawo do dodatku pielęgnacyjnego (taki obowiązek zdaniem strony nie ciąży na osobach po 75 roku życia). Dalej strona stwierdziła, że nie miała świadomości, iz w przyznanym jej przez ZUS świadczeniu rentowym po mężu zawarty jest dodatek pielęgnacyjny. Zdaniem pełnomocnika strony trudno wymagać od osoby starszej, w chwili obecnej 91 letniej, cierpiącej na demencję starczą, że będzie się orientowała w zawiłych dla laika decyzjach administracyjnych i zawartych w nich ewentualnych pouczeniach oraz obowiązujących normach prawnych, a zatem nie sposób przypisać stronie złej woli. Zarzucono organowi pierwszej instancji, że nie przeprowadził postępowania dowodowego w pełnym zakresie, nie dokonał żadnych ustaleń na okoliczność tego, czy strona posiadała świadomość co do okoliczności otrzymywania z ZUS dodatku pielęgnacyjnego. Strona stwierdziła, że to organy administracji winny kontrolować i informować się wzajemnie o przyznawanych przez siebie uprawnieniach.

Wobec powyższego, zdaniem strony, decyzja powinna zostać uchylona, a postępowanie powinno ulec umorzeniu ze względu na zaistnienie przesłanek z art. 409 k.c.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzeczeniem z dnia [...]r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu decyzji przywołano przepis art. 30 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym osoba, która nienależnie pobrała świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu Stosownie do art. 30 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się :

1. świadczenia rodzinne wpłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania,

2. świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

3. świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust 5 za okres od dnia, w którym, osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne,

4. świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, że odwołująca pobrała nienależnie zasiłek pielęgnacyjny.

Odwołująca nie wywiązała się ze swoich obowiązków niezwłocznego informowania organów pomocy społecznej o zmianach w swojej sytuacji, mogących mieć wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, a postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto zauważono, że przepis art. 409 k.c. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Organ odwoławczy pouczył również stronę, że stosownie jednak do art. 30 ust 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.S., zastępowana przez adwokata G. J., wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przypisanych;

Zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa polegające na :

- naruszeniu art. 25 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz w związku z art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu oraz błędnej jego wykładni polegającej na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie do osoby, która ukończyła 75 lat i że osoba która uzyskała zasiłek pielęgnacyjny z uwagi na ukończenie 75 roku życia jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie rodzinne o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych;

- naruszeniu art. 7 art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu zarzutu naruszenia art. 25 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;

- naruszeniu art. 7 i art. 8 k.p.a. polegające na przerzuceniu ciężaru obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenie rodzinne o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych wbrew normie art. 25 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na stronę postępowania, a co stanowi naruszenie zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli;

- naruszenie art. 77, art. 80, art. 7 i art. 8 k.p.a. polegające na przyjęciu przez organ, iż strona została skutecznie tj. w sposób jasny i zrozumiały dla osoby w podeszłym wieku z rozwiniętą tzw. demencją starczą pouczona przez organ o braku prawa do pobrania świadczenia i że była zobowiązana do poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, skoro organ przyjął, iż skarżąca mogła nie mieć świadomości, że jest jej wypłacany przez ZUS wraz ze świadczeniem rentowym dodatek pielęgnacyjny,

- naruszeniu art. 409 k.c. polegające na orzeczeniu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w formie zasiłku pielęgnacyjnego oraz odsetek ustawowych od świadczeń, które to świadczenie skarżąca zużyła w takie sposób, że nie jest wzbogacona.

W uzasadnieniu podnoszonych zarzutów skarżąca zacytowała treść art. 25 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, że organy błędnie interpretują wskazane przepisy bowiem ustawodawca nie nałożył na osoby powyżej 75 obowiązku poinformowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, a organ nałożył na skarżącą to zobowiązanie bez podstawy prawnej i wbrew art. 25 ust. 1 cyt ustawy. Skarżąca nie pozostaje w zwłoce względem organu co do udzielenia informacji o zaistniałych zmianach i nie może ponosić ujemnych skutków prawnych wynikłych z niewiedzy organu.

Zdaniem skarżącej to na organach administracji ciążył obowiązek uzyskania informacji o zaistnieniu zmian mających wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych, a organ nie ustalił czy ZUS był organem administracji zobowiązanym do poinformowania o zaistnieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Nadto skarżąca stwierdziła, że z samego faktu podpisania pouczeń nie można wywodzić ujemnych skutków prawnych dla skarżącej i przyjąć, że miała świadomość ciążących na niej zobowiązań. W skardze podano także, że zasiłek pielęgnacyjny strona skarżąca zużywała na bieżąco na swoje potrzeby życiowe, nie można zatem przyjąć, że jest wzbogacona o łączną sumę pobranego zasiłku rodzinnego za okres kilku lat, z uwagi na powyżej wskazane okoliczności strona nie mogła również liczyć się z obowiązkiem zwrotu sumy tego nie miała bowiem świadomości tego, że zasiłek jej nie przysługuje w otrzymywaniem z ZUS dodatku pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r., poz. 270,dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne, mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu ww. przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uznania za nienależne świadczenia pobrane przez skarżącą w formie zasiłku pielęgnacyjnego, ustalenia wysokości ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń oraz orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.- dalej "ustawa o świadczeniach rodzinnych").

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia określa natomiast art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści tego przepisu, za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu tej ustawy uważa się:

1. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania,

2. świadczenie przyznane lub wypłacane na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

3. świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ( gdy po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nastąpi wyjazd członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to wtedy właściwy organ uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu tegoż państwa), za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne,

4. świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, w której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Jak wynika z analizy akt sprawy, podstawę orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia stanowiła przesłanka określona w pkt 1 ust. 1 art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stan faktyczny sprawy wykluczał bowiem możliwość zastosowania przesłanek określonych w punktach 2 – 4 tego przepisu.

Do uznania świadczenia za nienależnie pobrane na tej podstawie materialnoprawnej, a tym samym do orzeczenia o obowiązku jego zwrotu, konieczne jest spełnienie dwu przesłanek : po pierwsze – wypłacenie świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części; po drugie – pouczenie pobierającego świadczenie o braku prawa do ich pobierania.

Natomiast zgodnie z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Uprawnienia do poszczególnych świadczeń może zatem nabyć i zachować tylko osoba, która spełnia wszystkie warunki przewidziane w ustawie. W celu zapobiegania nieprawnie pobieranym świadczeniom ustawodawca wprowadził zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Powyższe przepisy, niewątpliwie w interesie wszystkich stron, muszą być interpretowane ściśle.

W myśl art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a także osobie powyżej 75 roku życia. Z przepisu art. 16 ust. 6 ustawy wynika, iż ustawodawca wyklucza możliwość równoczesnego otrzymywania przez osobę uprawnioną zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego – świadczenia przyznawanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z tytułu ukończenia 75 roku życia, na podstawie art. 75 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przepis ten ponadto wyłącza swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadza regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Zatem w sytuacji nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego wygasa uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego.

W przedmiotowej sprawie zaistniała zatem sytuacja, która zobligowała organ do zmiany decyzji przyznającej świadczenie, tj. strona utraciła uprawnienie do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego ze względu na nabycie uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Należy zauważyć, że wskazane w ustawie warunki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (tak pozytywne jak i negatywne) muszą być również spełniane w okresie pobierania świadczeń. Zmiana w tym zakresie wymaga, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powiadomienia organu przyznającego świadczenie, który powinien podająć działania o jakich mowa w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych Przywołany przepis art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie obliguje osobę pobierającą świadczenie rodzinne do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoby.

Bezspornym jest, że skarżąca nie wypełniła obowiązku zawiadomienia o zmianach w jej sytuacji finansowej skutkującego uznaniem wypłaconego jej świadczenia, jako nienależnie pobrane. Zaniedbanie to skutkowało wypłatą świadczenia, które nie należało się skarżącej.

Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy, w ocenie organu pierwszej i drugiej instancji, wypełniał hipotezę normy zawartej w art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W postępowaniu wyjaśniającym organy ustaliły, w trakcie pobierana przez H.S., zasiłku pielęgnacyjnego ustalonego decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] zmienionego decyzją z dnia [...] r. nr [...] nabyła ona z dniem 5 listopada 2005 r. prawo do pobierania z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dodatku pielęgnacyjnego. Informację o tym fakcie organ pierwszej instancji uzyskał w dniu 19 kwietnia 2013 r. i w dniu 24 kwietnia 2013 r. wszczął postępowanie w celu uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. W dniu [...]r. decyzją nr [...] Prezydent Miasta G. uchylił obie wydane w tej sprawie decyzje tj. decyzję z dnia [...] r. nr [...] przyznająca świadczenie oraz zmieniającą ją decyzję z dnia [...] r. nr [...]. W następstwie decyzji z dnia [...] r. zostało wszczęte postępowanie w celu nałożenia na H.S. obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu wypłaconych kwot zasiłku pielęgnacyjnego.

Wypada też zauważyć, że składając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca własnoręcznym podpisem potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi do tego świadczenia oraz treścią pouczenia zamieszczonego na druku przedmiotowego wniosku i wobec powyższego należy uznać, że została prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących brak prawa do tego świadczenia. Jeżeli skarżąca nie zrozumiała pouczenia nie powinna składać pod nim podpisu lecz domagać się wyjaśnienia jego treści. Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości treści tegoż pouczenia. Żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia rodzinnego zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Takiej powinności organu nie da się także wyprowadzić z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.(vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1325/11).

Z akt sprawy wynika, że z pouczeniem skarżąca zapoznana została w dniu 23 sierpnia 2005 r., natomiast dodatek pielęgnacyjny pobierała od 5 listopada 2005 r. tak więc czas pomiędzy tymi dwoma zdarzeniami nie był odległy. Bezspornym jest, że wypełniony i własnoręcznie podpisany przez stronę skarżącą formularz wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (akta adm., k. – 1) zawierał pouczenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a skarżąca zobowiązała się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Zauważyć należy także, iż organ zawarł również stosowne pouczenia w decyzjach z dnia [...]r. oraz z dnia [...] r. Mimo pouczeń strona nie dopełniła obowiązku poinformowania organu o pobieraniu dodatku pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą Sąd stwierdza, iż zarzut naruszenia przez organy art. 25 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 23 cyt. ustawy jest chybiony, bowiem z przepisów tych nie można wywieźć, że osoby powyżej 75 roku życia nie są zobowiązane do poinformowania organów o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Taki wniosek wywiedziony przez skarżącą nie znajduje uzasadnienia. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że pobrane świadczenie ma charakter świadczenia nienależnego wówczas, gdy osoba dotychczas uprawniona pobiera je mając świadomość, że uprawnienie do jego otrzymania ustało. Zaistnienie tej przesłanki ustawodawca wiąże z koniecznością pouczenia strony przez organ o braku prawa do pobierania świadczenia przy zaistnieniu określonych okoliczności. Jednocześnie to ustawodawca nałożył na stronę pobierającą świadczenie obowiązek zawiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Przepis art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Wykładnia art. 30 ust. 2 pkt 1 w powiązaniu z art. 25 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że dla ustalenia, od kiedy świadczenia rodzinne są pobierane nienależnie decydujące znaczenie ma chwila, w której strona dowiedziała się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, i z którą powinna była zawiadomić organ o tej okoliczności. Zatem to właśnie po stronie świadczeniobiorcy istnieje obowiązek informowania organu o zmianie swojej sytuacji. Należy zaakcentować również, iż ustawodawca w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie czyni żadnych wyjątków od zawartej tam zasady, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że we wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 23 sierpnia 2005 r. skarżąca oświadczyła, że nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego oraz zobowiązała się do niezwłocznego powiadomienia podmiotów wypłacających zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do tego zasiłku. Stosowne pouczenie o treści art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało zawarte w decyzji z dnia [...]r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, jak również w decyzji zmieniającej to rozstrzygnięcie z dnia [...] r. Pouczenia te zostały sformułowane w sposób zrozumiały, zawierało tylko niezbędne treści i nie wymagały znajomości przepisów prawa tym samym Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej w zakresie naruszenia przez organ art. 77, art. 80, art. 7 i art. 8 k.p.a. za polegające na przyjęciu przez organ, iż strona została skutecznie pouczona. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione warunki konieczne do uznania świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegający na wypłaceniu świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do zasiłku skoro osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Należy również zauważyć, że organ wyjaśnił, iż kwestia wieku skarżącej nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, a tym samym należy uznać zarzut naruszenia art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu zarzutu naruszenia art. 25 ust. 1 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w za chybiony.

Należy wskazać, że w momencie uprawomocnienia się decyzji organu I instancji z dnia [...] r. uchylającej decyzję własną z dnia [...] r. ze zmianami w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego H.S. - której to decyzji strona nie zaskarżyła - przestała istnieć podstawa prawna do wypłaty tego zasiłku.

Wbrew zarzutom skargi art. 409 k.c. nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania albowiem podstawę prawną zaskarżonej decyzji był art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stwierdzić także należy, że przedstawione regulacje prawne są jednoznacznie i nie pozostawiają wątpliwości, że zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez skarżącą w okresie od 5 listopada 2005 r. do 31 marca 2013 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, które skarżąca obowiązana jest zwrócić. H.S. może przy tym rozważyć kwestię zwrócenia się do organu z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami, bądź odroczenie terminu ich płatności lub też rozłożenie ich na raty, z uwagi na szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej skarżącej.

Zważywszy na powyższe ustalenia Sąd nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze.

W tym stanie rzeczy przyjąć trzeba, iż brak było podstaw do uwzględnienia skargi bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.