Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 804/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia 17 marca 2003r. wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm. / w związku z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz.960 z późn. zm./,po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2003r., Nr [...] orzekającą o wymeldowaniu z pobytu stałego J. S. z lokalu przy ul. [...] w [...].

Wydanie powyższych decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi:

A. S. G. [...] grudnia 2002r. złożyła wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego J. S. z lokalu przy ul [...] w [...] . W uzasadnieniu wniosku podała, że lokal ten został przydzielony A. i J. S. na podstawie decyzji o przydziale z dnia [...] maja 1988r. Wnioskodawczyni podała, że J. S. wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w 1996r. i zamieszkał u swojej matki N. S. mieszkającej w lokalu przy ul [...]. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia [...] marca 1992r. sygn.akt [...] został orzeczony rozwód stron A. S. i J. S.. W wyroku rozwodowym Sąd orzekł o sposobie korzystania z wspólnego mieszkania stron w ten sposób, że pozwany na czas wspólnego w nim zamieszkania będzie korzystał z pokoju średniego. Wnioskodawczyni podniosła, że J. S. nie ponosił kosztów utrzymania mieszkania, co spowodowało, że powstało zadłużenie, które sama uregulowała. Przesłuchana jako strona dodała, że po uregulowaniu przez nią zadłużenia w okresie dwóch, trzech miesięcy, J. S. rozpoczął odbywanie kary pozbawienia wolności za niepłacenie alimentów, a po odbyciu kary do lokalu nie wrócił nie posiada kluczy do lokalu i zamieszkał u swojej matki.

J. S. przesłuchany jako strona wyjaśnił, że faktem jest, że w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] nie mieszka od sierpnia 1998r. Podał, że gdy wrócił z pracy zastał zmienione zamki i nie mógł wejść do lokalu, a jego skromny dobytek został wyrzucony na śmietnik. Podaje, że zdarzenie to zgłaszał na policji, ale policja nie chciała interweniować. J. S. podał, że mieszka w mieszkaniu matki, tam wykonuje wszystkie czynności dnia codziennego, matka zgadza się na jego mieszkanie, ale nie zgadza się na jego zameldowanie. Podał również, że żadne postępowanie sądowe podział majątku się nie toczyło i pozew taki nie został wniesiony.

W oparciu o przeprowadzone postępowanie organ I instancji wydał decyzję dnia [...] stycznia 2003r. w której orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. /Dz.U. Nr 78, poz.716/ w którym Trybunał orzekł, że art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art.52 ust.1 i art.83 Konstytucji RP. Konsekwencją orzeczenia Trybunału jest także nieobowiązywanie części art.15 ust.2 ustawy. W efekcie powyższego orzeczenia zadaniem organu jest stwierdzenie zaistnienia faktycznego i trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Fakt ten został potwierdzony zarówno przez . wnioskodawczynie jak i samego J. S.. J. S. przyznał, że nie mieszka w przedmiotowym lokalu od sierpnia 1998r. i mimo tak długiego upływu czasu nie podejmował żadnych kroków prawnych, aby wejść do mieszkania gdzie jest zameldowany. Organ I instancji podkreślił również, że celem przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy.

Odwołanie od decyzji złożył J. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy zameldowania na pobyt stały. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że A. S. – G. nie będąc głównym lokatorem w przedmiotowym mieszkaniu nie była legitymowana do wystąpienia z wnioskiem o jego wymeldowanie. Podał, że nie są spełnione warunki konieczne do jego wymeldowania jak utrata prawa do przedmiotowego lokalu bądź też brak zamiaru stałego przebywania w nim, natomiast prawdą jest że była żona i członkowie jej rodziny utrudniają mu korzystanie z lokalu. Niezależnie od tego zaskarżonej decyzji zarzucił brak należytego zbadania okoliczności prawnych istotnych w sprawie w tym akt postępowania o eksmisję, błędne ustalenie kwestii nie podjęcia żadnych środków prawnych celem wejścia do tego mieszkania, a także błędne ustalenia w zakresie braku udziału w kosztach utrzymania mieszkania. Nadto J. S. złożył wniosek o zawieszenie postępowania w związku z toczącymi się postępowaniami cywilnymi i karnymi.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 17 marca 2003r. Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania J. S.; utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji prawidłowo podał podstawę prawną wydanej decyzji, a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające pozwoliło przyjąć za udowodniony fakt opuszczenia przez J. S. dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zgodnie z art.6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. J. S. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], ani w żaden sposób nie wykazał, aby miał taki zamiar. Nie podejmował też żadnych działań prawnych zmierzających do umożliwienia mu ponownego zamieszkania. W związku z powołaniem się przez J. S. w odwołaniu od decyzji na toczące się postępowania sądowe i złożony wniosek o zawieszenie postępowania, organ II instancji wezwał J. S. o dostarczenie informacji i sygnatur toczących się postępowań, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie niniejszej sprawy lub jej zawieszenie. J. S. nie dostarczył takiej informacji organowi. Organ odwoławczy uznał, że taki wniosek J. S. miał na celu przedłużenie postępowania.

Skargę na decyzję Wojewody złożył J. S. W skardze wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji organu I instancji, ewentualnie zawieszenie postępowania odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa cywilnego, w tym art. 7,10§ 1, 75 § 1, 77 § 1 w zw. z art.57§5 kpa, oraz art.5 kc i art.7 , 52.1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że wbrew temu co twierdzi organ II instancji, dostarczył organowi informacje o czterech toczących się postępowaniach mających niewątpliwie znaczenie tak dla decyzji o wymeldowaniu, jak w szczególności dla rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania. Już ten fakt stanowi zdaniem skarżącego naruszenie przepisu art. 7 kpa /dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego/ art. 10 §1 kpa /umożliwienie stronom wypowiedzenie się co do dowodów i materiałów/ oraz art. 75§1 i art.77§1 kpa /dopuszczenie dowodów z dokumentów, zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego/, które uzasadniają zarzut naruszenia Konstytucji RP, czyniąc koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji. Niezależnie od tego materiał zawarty we wskazanych przez skarżącego aktach postępowań / jednego przygotowawczego postępowania karnego i trzech postępowań cywilnych / jasno wskazuje na nietrafność ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący podtrzymał zgłaszany w odwołaniu zarzut, że była żona w oczywiście bezprawny sposób utrudnia, bądź uniemożliwia mu korzystanie z mieszkania. Podniósł także, nie prawdą jest, że nie podejmował żadnych działań prawem przewidzianych zmierzających do ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu.

Nadto zdaniem skarżącego powołany przez organy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w sprawach o wymeldowanie, a zatem przepis art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych odnośnie pkt 1 należy nadal rozumieć jako opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego i utratę uprawnień do przebywania w lokalu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Nadto organ wskazał, że z przedstawionych w piśmie skarżącego z dnia 14 marca 2004r. informacji wynika, że wszystkie postępowania zostały wszczęte po złożeniu przez wnioskodawczynię wniosku o wymeldowanie skarżącego z przedmiotowego lokalu. Wobec spełnienia przesłanki objętej pierwszą częścią dyspozycji art.15 ust.2 ustawy, wydanie decyzji administracyjnej orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu było zasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie granice tej kontroli wyznacza postępowanie o wymeldowanie.

Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna.

Przede wszystkim nietrafny jest zarzut skarżącego, że wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn.K 20/01 /Dz.U. Nr 78, poz. 716/ w którym Trybunał orzekł, że art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który uzależniał zameldowanie na pobyt stały od przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, jest niezgodny z art.52 ust.1 i art.83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie wywołuje skutków prawnych w zakresie postępowania administracyjnego o wymeldowanie.

Zgodnie z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu jaki obowiązywał przed wejściem w życie wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego " Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby:

1/ która utraciła uprawnienia wymienione w art.9 ust.2 ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego,

albo

2/ która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej od 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. "

Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z Konstytucją RP spowodowało, że przepis ten utracił swą moc, tym samym zawarte w art. 15 ust.2 ustawy odesłanie do art.9 ust.2 również utraciło swą moc, albowiem odsyłało do normy, której nie było. Zatem pierwsza przesłanka, spełnienie której umożliwiało organowi wydanie decyzji o wymeldowaniu ograniczona została do faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie 19 czerwca 2002r. /Dz.U. Nr 78, poz.716/, a decyzja organu I instancji została wydana 6 stycznia 2003r., tak więc rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nastąpiło w oparciu o stan prawny powstały po wejściu w życie wyroku Trybunału.

W konsekwencji kwestia posiadania, czy też utraty uprawnień do przebywania w lokalu nie ma prawnego znaczenia w postępowaniu o wymeldowanie, albowiem przesłanka wymeldowania ograniczona została do faktu opuszczenia miejsca stałego pobytu.

Zgodnie z art.6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych " Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania".

W rozpoznawanej sprawie fakt nie zamieszkiwania skarżącego w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] jest bezsporny. Wnioskodawczyni A. S. –G. podaje , że skarżący nie mieszka od 1996r., natomiast sam skarżący przyznaje, że w lokalu tym nie mieszka od sierpnia 1998r.. Zamieszkuje u matki w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...]. Rozbieżności stron dotyczą okoliczności opuszczenia lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] przez skarżącego. Wnioskodawczyni podała, że opuszczenie lokalu przez skarżącego było dobrowolne, natomiast skarżący podał, że opuszczenie lokalu spowodowane zostało działaniami wnioskodawczyni, która uniemożliwiała mu korzystanie z lokalu. Bezspornym jest również fakt, że od opuszczenia przedmiotowego lokalu skarżący nie podejmował żadnych środków prawnych, które miałyby umożliwić mu powrót do tego lokalu. Nawet gdyby przyjąć, że opuszczenie lokalu nastąpiło w sierpniu 1998r. jak podaje skarżący, to do czasu zakończenia postępowania o wymeldowanie przed organem I instancji, które nastąpiło wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2003r., mimo upływu tak długiego okresu czasu żadne środki prawne nie zostały podjęte. Sam skarżący przesłuchany w charakterze strony przez organ I instancji podał, że nie podejmował żadnych środków prawnych mających umożliwić mu powrót do lokalu.

Dopiero w trakcie postępowania odwoławczego w sprawie o wymeldowanie podał, że w dniu [...] marca 2003r. złożył w Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] pozew w sprawie posesoryjnej, a jego wcześniejszy pozew w sprawie posesoryjnej też z 2003r. jak wskazuje podana sygnatura [...] został zwrócony przez sąd z uwagi na braki formalne. Skarżący podał jeszcze, że wszczął postępowanie o dopuszczenie do korzystania z pomieszczeń i ruchomości sygnatura [...], a także zgłosił do Prokuratury Rejonowej dla [...] , sygnatura [...] popełnienie czynów karalnych przez A. S. –G. na jego szkodę, a polegających na utrudnianiu korzystania z mieszkania i ruchomości, a także zaboru ruchomości, pobicia, składania gróźb karalnych, oraz składania fałszywych zeznań w postępowaniu administracyjnym. Zarówno data złożenia pozwu w sprawie posesoryjnej tj [...] marca 2003, jak i podane sygnatury wskazują, że wszystkie te postępowania zostały zainicjowane przez skarżącego po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu z dnia [...] stycznia 2003r.. Nadto zgodnie z art. 344 § 2 kodeksu cywilnego roszczenie posesoryjne wygasa , jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Tym samym powyższe okoliczności wskazują, że postępowania te były podejmowane przez skarżącego wyłącznie na użytek postępowania o wymeldowanie. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2002r. sygn. VSA 2353/01 Naczelny Sąd Administracyjny zawarł następujący pogląd " Żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym" /LEX nr 838147.

Z kolei w wyroku z dnia 12 kwietnia 2001r. sygn VSA 3078/00 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował następujący pogląd " Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy należy uważać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuacje, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu" / LEX nr 789377.

Skarżący obecny na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie podał, że wszystkie te postępowania o których pisał w piśmie z dnia [...] marca 2003r. zakończyły się dla niego niekorzystnie, a w szczególności sprawa posesoryjna wyrokiem oddalającym powództwo, jak też sprawa o dopuszczenie do korzystania z pomieszczeń wyrokiem oddalającym powództwo.

Stąd też należy przyjąć, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącego.

Nie zasadny jest również zarzut skarżącego braku legitymacji po strome A. S. –G. do złożenia wniosku o wszczęcie przedmiotowego postępowania o wymeldowanie. Zgodnie bowiem z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Organ może zatem, z urzędu wydać decyzję o wymeldowaniu po uzyskaniu informacji, że dana osoba opuściła miejsce stałego pobytu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ skargę oddalił.