Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 306/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b, 13c
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej Ministrem/organem) decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132, ze zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa), odmówił wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wobec Pana Z.K. (dalej skarżący).

Skarżący wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpił do Ministra

o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Poinformował, że od dnia [...] lipca 1983 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę na stanowisku i. w R. Urzędzie Spraw Wewnętrznych we W.. Zaznaczył, że swoje obowiązki realizowała zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi. Wskazał, że po pozytywnej weryfikacji w dniu [...] lutego 1990 r. rozpoczął służbę w Policji. Jednocześnie ww. zaznaczył, że został wyróżniony Brązowym Krzyżem Zasługi. Poinformował, że od dnia [...] lipca 1983 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę na stanowisku inspektora w R. Urzędzie Spraw Wewnętrznych we W..

Analizując niniejszą sprawę, Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie M. Policji w L. w dniu [...] lutego 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Zgodnie z pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącym Informację o przebiegu służby Nr [...] wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia [...] lipca 1983 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. 6 lat

i 7 miesięcy.

Minister ustalił, że całkowity okres służby ww. wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 26 dni, tj. od dnia [...]grudnia 1978 r. do dnia [...] lutego 2016 r. Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 2 miesiące i 1 dzień (od dnia [...] października 1978 r. do dnia [...] grudnia 1978 r.).

Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismem

z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby Pan Z. K. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] października 2018 r. [...] przekazał informacje dotyczące przebiegu służby. Ze zgromadzonych

w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie wykonywania zadań ww. miał podwyższane uposażenie i dodatek służbowy. Były funkcjonariusz był także awansowany na stanowisku służbowym oraz w stopniu służbowym. Odnotowano również pozytywne opinie służbowe. Jednocześnie wskazano, że zainteresowanemu została przyznana Brązowa Odznaka "Zasłużony Policjant", Srebrna Odznaka "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego" oraz Brązowy Krzyż Zasługi. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Natomiast, jak wynika z treści ww. pisma, z dniem [...] stycznia

2009 r. skarżącemu obniżono dodatek służbowy. Poinformowano jednocześnie

o braku dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia byłego funkcjonariusza.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r.

oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r" w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Zdaniem organu wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

W ocenie organu przy interpretacji przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wskazał, że przesłanki opisane w przepisie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej są przesłankami o charakterze nieostrym i z tego powodu powinny być każdorazowo oceniane indywidualnie.

Badając przesłankę krótkotrwałości, wskazał, że krótkotrwałość musi być rozpatrywana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo uznał, że winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Analizując kolejną przesłankę wskazał, że rzetelność wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia stanowi również przesłankę, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.

Minister wskazał, że służba skarżącego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat i 7 miesięcy. Całkowity okres służby strony wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 26 dni, zatem strona pełniła około 18 % całego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad sześcioipółletni czas wykonywania zadań i obowiązków nie może być uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.

Mając powyższe na uwadze, stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanki

z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zaopatrzeniowej, wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września

1989 r., przy jednoczesnym podkreśleniu, iż brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazał, że świadczenie emerytalne wypłacane skarżącemu nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu

i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej

i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, z późn. zm.). Podniósł, że brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia

i życia. Jednocześnie podkreślił, iż służba w Policji zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone. Gdyby zatem zamiarem ustawodawcy było uznanie, iż potencjalne zagrożenie, jakie niesie za sobą służba, jest wystarczające do uznania, iż służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, nie dookreślałby przesłanki drugiej analizowanego przepisu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez wskazanie, iż rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., ma mieć miejsce "w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia", gdyż z racji specyfiki samej służby każdy funkcjonariusz Policji spełniałby ów wymóg.

W ocenie organu, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie Ministra przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób,

w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

W tym stanie rzeczy organ, orzekł jak w sentencji decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię.

Jego zdaniem zaskarżona decyzja administracyjna została wydana

z naruszeniem przepisu określającego materialno-prawne warunki wyłączenia wobec niego ograniczeń podstawy i wysokości przysługującego świadczenia emerytalno-rentowego

Wskazał, że spełnia wszystkie przesłanki do wyłączenia wobec niego stosowania przepisów art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej. Jego zdaniem nieprawidłowa oraz błędna interpretacja właściwych przepisów prawnych w sprawie doprowadziły do wydania krzywdzącej decyzji. Wskazywał na:

1. naruszenie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) poprzez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że obie przesłanki wymienione

w tym przepisie muszą być spełnione łącznie w celu wyłączenia stosowania art. 15c, 22a i 24a ww. ustawy,

2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a..

Skarżący uznał, że spełnia w całości ustawowe kryteria, tj. krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa – całkowity okres służby wynosi: 37 lat, 1 miesiąc i 26 dni (od [...].12.1978r. do [...].02.2016r.) oraz 2 miesiące i 1 dzień zasadniczej służby wojskowej (od dnia [...].10.1978r. do dnia [...].12.1978r.) doliczonej do wysługi emerytalnej. Okres służby, o którym mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej wyniósł 6 lat i 7 miesięcy. Jest to ok. 18% całego okresu służby,

a więc znacznie mniej niż czasu służby oceniony przez organ pozytywnie. Ponad 30 lat (ok. 82%) pełnił służbę nie zaliczaną do okresu służby na rzecz państwa totalitarnego, a okres ten był i jest w zupełności oraz z nawiązką wystarczający do uzyskania przeze mnie pełnej wysługi emerytalnej - wymagany był okres służby 28 lat, 6 miesięcy i 1 dzień. Świadczy to dobitnie o krótkotrwałości mojej służby określonej w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie mającej żadnego znaczenia do uzyskania emerytury w w/wymienionej wysokości. Ponadto organ nie wyjaśnił dlaczego rozpatrując krótkotrwałość służby odniósł się do całego okresu służby, a nie uwzględnił całego okresu aktywności zawodowej /ponad 40 lat/ lub czasu istnienia państwa totalitarnego jeżeli zgodnie z treścią art. 13b w/w ustawy, w art. 8a ust. 1 powołany został ten przepis. W/wymienionych przypadkach okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa wynosiłby znacznie mniej niż 18% czasu wyliczonego przez organ. Uznanie w oparciu o nieujawnione kryteria przez organ, iż ok. 18% całości służby nie spełnia w w/wymienionym przypadku kryterium krótkotrwałości jego zdaniem należy uznać za niezrozumiałe i subiektywne odczucie rozpoznającego wniosek. W jego ocenie ok. 82% czasu służby - tj. ponad 30 lat poza okresem określonym w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej zdecydowanie niweluje i marginalizuje okres uznany jako czas służby na rzecz państwa totalitarnego i należy go uznać jako krótkotrwały, i nie mający znaczenia dla całości przepracowanego okresu służby, jak i wypracowania pełnej wysługi emerytalnej. Organ nie wyjaśnił jednoznacznie dlaczego przyjął takie a nie inne kryteria krótkotrwałości służby czy jej braku.

Wskazał, że organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989r.

Podniósł, że podczas służby w organach bezpieczeństwa nie piastował funkcji kierowniczych i dowódczych. Wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie materiałów

i przebiegu służby jednoznacznie wynika, że powierzone mu obowiązki wykonywał sumiennie i rzetelnie w wyniku czego był awansowany na stanowisku służbowym,

w stopniu i dodatku służbowym. Podniósł, że organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r. W trakcie służby otrzymywał ponadprzeciętnie oceny okresowe, przyznawano mu nagrody pieniężne

i odznaczenia. Wskazał, że otrzymał Brązowy Krzyż Zasługi, który to nadawany był wyjątkowo w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Świadczy to jednoznacznie, iż rzetelność służby jest oczywista.

Wskazał, że organ w uzasadnieniu dot. przesłanek wskazanych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej stwierdził, iż muszą być one spełnione łącznie. Wykładnia art. 8a ust. 1 w/wymienionej ustawy jednoznacznie prowadzi do wniosku, że do wydania pozytywnej decyzji wystarczające jest w zupełności spełnienie jednej

z wymienionych przesłanek. Spójnik "oraz" występujący w w/wym. przepisie łączy dwie współrzędne wypowiedzi. Nieracjonalne byłoby łączenie obu wymogów wskazanych w art. 8a ust. 1 ustawy, ponieważ wówczas przepis byłby praktycznie

i rzeczywiście martwy.

W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej całości z powodu naruszenia prawa materialnego art. 8a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, które miało wpływ na wynik sprawy. Nadto wnosił o uznanie w wyroku uprawnienia do świadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] grudnia 2019 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a

i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej ppsa), Sąd dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości,

w zakresie zastosowania od ustalonego stanu faktycznego sprawy przepisów prawa.

Przytoczona na ten temat argumentacja nie jest wyczerpująca.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wydana w niniejszej sprawie decyzja jest decyzją uznaniową.

Podkreślić należy, że uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (pub.www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki, o której mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, gdyż służba na rzecz totalitarnego państwa, której okres wynosił 6 lat i 7 miesięcy, nie jest krótkotrwała, niespełniona jest więc przesłanka z art. 8a ust.1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19 stwierdził, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku I OSK 1895/19, "największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres od dnia

[...] lipca 1983 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. 6 lat i 7 miesięcy będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą.

W niniejszej sprawie w ocenie Sądu służba na rzecz totalitarnego państwa trwająca 6 lat i 7 miesięcy wobec całkowitego okresu służby skarżącego trwającego 37 lat, 1 miesiąc i 26 dni, zarówno w ujęciu bezwzględnym tego okresu jak i w ujęciu proporcjonalnym do całkowitego okresu służby, winna być uznana za krótkotrwałą (mniej niż około 18%).

Należy również podnieść, że organ nie kwestionował rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego., a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Wnikliwa analiza materiału dowodowego nie pozwala na domniemanie, że skarżąca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym.

Praca skarżącego w [...] nie świadczy o tym, że jego działalność miała na celu umacnianie pozycji państwa totalitarnego.

Na zakończenie należy odnotować, że w dniu 16 września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III UZP 1/20, podjął uchwałę o następującej treści: Kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w ten sposób naruszył art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Organ będzie zobowiązany dokonać wnikliwej oceny całkowitego okresu służby, który wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 26 dni, tj. od dnia [...\ grudnia 1978 r. do dnia [...] lutego 2016 r., ocenić charakter służby oraz warunki jej pełnienia, a następnie rozważyć czy w świetle zaprezentowanej przez Sąd wykładni art. 8a ust. 1 ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie winny sposób.

Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej

i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w ten sposób naruszył art. 8a

ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz art. 7, art. 77 § 1,

art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a..

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

11