Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 491/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Dnia 30 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska (spr.), p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił na podstawie akt administracyjnych i dowodów załączonych do akt sprawy III S.A./Łd 490/04 oraz akt sprawy niniejszej następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia [...] Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Ł. zawiadomił Wojewodę [...] o tym, iż w toku kontroli gospodarki finansowej Miasta S. inspektorzy kontroli stwierdzili, że jeden z radnych – B. S. pełnił jednocześnie funkcję Prezesa Miejskiego Klubu Sportowego A w S. Klub ten wydzierżawia obiekty sportowe od Miasta S., prowadzi także działalność gospodarczą. Przesłano wyciąg z protokołu kontroli powołując się na zakaz wynikający z art. 24 f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm).

Wojewoda [...] wezwał w dniu [...] Radę Miasta S. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego B. S. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, iż B. S., pełnił funkcję Prezesa Miejskiego Klubu Sportowego A w S. Miejski Klub Sportowy A, na podstawie umów cywilnoprawnych dzierżawy i użyczenia, w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, korzystał z mienia komunalnego gminy Miasta S. Z działalności tej rozliczał się z urzędem skarbowym, w związku z czym uznano, że B. S. pełniąc funkcję Prezesa Miejskiego Klubu Sportowego A zarządzał działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia komunalnego.

Rada Miasta S. w dniu [...] na [...] sesji, po złożeniu wyjaśnień przez radnego B. S. nie podjęła uchwały w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.

W piśmie z dnia [...] Prezydent Miasta S. odpowiadając na wezwanie Wojewody prosił o ponowne przeanalizowanie wezwania i rozważenie celowości podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu. Prezydent wyjaśnił, iż zlecił kontrolę w MKS A. W wyniku kontroli stwierdzono, że klub ten od [...] nie posiada Zarządu. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia XX Wydział Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z dnia 3 października 2002 r umorzył postępowanie w sprawie o wpis do KRS MKS A z uwagi na to, że uchwały walnego zebrania stowarzyszenia dotyczące zmian statutu i wyboru zarządu stowarzyszenia były nieprawidłowe.

Podniesiono również, iż B. S. złożył rezygnację z funkcji Prezesa Zarządu w dniu [...] i rezygnacja ta została przyjęta. Prezydent podkreślił, iż zwrócił się do Sądu Rejonowego o ustanowienie kuratora i Sąd postanowieniem z dnia 7 listopada 2003 r ustanowił kuratora dla MKS A.

W dniu [...] Wojewoda [...] po uprzednim zawiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ( pismo z dnia [...]) wydał zarządzenie zastępcze stwierdzając wygaśnięcie mandatu radnego B. S.

W uzasadnieniu podano, iż Zarząd MKS A, którego prezesem był B. S. zarządzał działalnością Klubu. Po skierowaniu wezwania przez Wojewodę [...] do Rady Miasta S. o podjęcie uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego B. S., Prezydent S. przedstawił protokół z posiedzenia Zarządu Miejskiego Klubu Sportowego A S., które odbyło się w dniu [...] wyjaśniając, iż w tym właśnie dniu została przyjęta rezygnacja B. S. z funkcji Prezesa i nadany tytuł honorowego Prezesa Klubu, przy czym wszystkie te zmiany na prośbę B. S. postanowiono utrzymywać "w dyskrecji". Organ nadzoru nie dał wiary tym wyjaśnieniom, bowiem przeczą im zachowania radnego (podpisywanie pism w charakterze Prezesa Klubu, potwierdzanie wykonywania tej funkcji na posiedzeniach komisji Rady Miasta). Wojewoda stwierdził , że stosownie do postanowień art. 24 f ust. l ustawy o samorządzie gminnym radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Naruszenie tego przepisu, zgodnie z art. 190 ust. l pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547) wywołuje z mocy prawa skutek w postaci wygaśnięcia mandatu radnego i stosownie do ust. 2 tego przepisu obliguje radę gminy do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu.

Na powyższe zarządzenie zastępcze Wojewody [...] B. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zarządzenia w całości. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z mocy art. 34 Prawa o stowarzyszeniach wynika, iż stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służył realizacji celów statutowych i nie mógł być przeznaczony do podziału między jego członków. Dodatkowo skarżący podniósł, iż z przekazanej Wojewodzie dokumentacji wynikało jednoznacznie, że złożył on rezygnację w dniu [...] z funkcji Prezesa Zarządu Stowarzyszenia i rezygnacja ta w dniu [...] została przyjęta. Ponadto w skardze podano, iż Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w postanowieniu z dnia 3 października 2002 roku uznał, że zarząd powołany na walnym zebraniu w dniu [...] nie został wybrany prawidłowo. Zatem już od tamtej pory Stowarzyszenie MKS A nie posiadało zarządu, a więc również skarżący z formalnego punktu widzenia nie był członkiem władz Stowarzyszenia. Potwierdzeniem tego stanu było postanowienie Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 7 listopada 2003 roku ustanawiające kuratora dla MKS A.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zarządzenia zastępczego.

Na zarządzenie zastępcze skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła także Rada Miasta S.( sprawa o sygn. akt III SA/Łd 490/04, która została rozpoznana tego samego dnia w tym samym składzie) .

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego poparł skargę.

Pełnomocnik Wojewody [...] wniósł o odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia [...] pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż podstawą wniesienia skargi jest art. 50 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznające każdemu kto ma w tym interes prawny uprawnienie do wniesienia skargi. Powołał się również na art. 98, 98a i 101 ustawy o samorządzie gminnym . Zarzucił, że organ administracji nie złożył akt sprawy, a z pisma skierowanego do ministra wynika, że ministrowi nie przedstawiono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niedopuszczalna.

Zarządzenie zastępcze wojewody jest rozstrzygnięciem organu nadzorczego.

Podstawę jego wydania stanowi art. 98 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm. – zgodnie z którym - jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. (ust. 1)

W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1 wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. ( ust. 2).

Przepisy art. 98 stosuje się odpowiednio( ust. 3).

Odpowiednie stosowanie art. 98 ustawy o samorządzie gminnym oznacza, iż rozstrzygnięcia organu nadzorczego jakim są zarządzenia zastępcze wojewody podlegają takim samym regułom dotyczącym zaskarżenia ich do sądu administracyjnego jak inne rozstrzygnięcia tego organu wymienione w art. 98 ust. 1 tej ustawy.

Z treści art. 98 ust. 3 tej ustawy wynika, iż do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż uregulowanie ustawowe zawarte w art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze przez jakikolwiek inny podmiot poza gminą lub związkiem międzygminnym, nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie nadzorcze narusza interes prawny lub uprawnienie tego podmiotu ( wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1992 r sygn. akt SA/Wr 22/92 opublikowany w ONSA z 1993 r nr 1 poz. 15, wyrok NSA z dnia 13 maja 1992 r sygn. akt SA/Wr 529/92 92 opublikowany w ONSA z 1992 nr 2 poz. 47, wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999r sygn. akt II SA 1244/98 nie publikowany ).

Sąd w tym składzie podziela pogląd wyżej wyrażony.

Skoro zatem przepis art. 98 ustawy o samorządzie gminnym stosuje się odpowiednio do zarządzenia zastępczego wojewody, a z przepisu tego wynika niedopuszczalność wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze przez inny podmiot niż gmina lub związek międzygminny, to stwierdzić należy, iż skarga wniesiona przez B. S. jest niedopuszczalna, choć niewątpliwie zarządzenie zastępcze narusza interes prawny skarżącego.

Sąd nie podzielił poglądu pełnomocnika skarżącego o możliwości zastosowania przepisu art. 50 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) jako podstawy prawnej do wniesienia skargi przez B. S. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z uwagi na to, iż ustawa o samorządzie terytorialnym reguluje materię szczególną, a zatem w myśl zasady lex specialis derogat legi generali nie jest możliwe stosowanie w tym przypadku ogólnej zasady wynikającej z art. 50 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zarzut pełnomocnika skarżącego dotyczący akt administracyjnych nie jest zasadny, gdyż jak wyżej wyjaśniono akta administracyjne załączono do akt sprawy III SA/Łd 490/04 rozpoznanej przez Sąd tego samego dnia w tym samym składzie .

Pozostałe zarzuty pełnomocnika skarżącego są zarzutami merytorycznymi i jako takie nie mogły być przedmiotem oceny Sądu w sytuacji, gdy Sąd uznał, iż skarga jest niedopuszczalna.

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak w postanowieniu.