Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 303/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 7, art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 31
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "K.p.a.") oraz art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s."), przyznał P. A. zasiłek celowy w łącznej wysokości [...] zł (budynek gospodarczy - [...] zł, budynek gospodarczy -[...] zł), na pokrycie strat powstałych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych (zakup materiałów i usług budowlanych w celu remontu/odbudowy budynku gospodarczego).

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. P. A. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z uwagi na zdarzenie losowe mające charakter klęski żywiołowej, tj. nawałnicę, która w dniu [...] przeszła przez gminę [...], w wyniku której doszło zniszczeń w budynkach gospodarczych.

Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz protokołu z oceny uszkodzeń budynków spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych potwierdzono stan rzeczy wskazany we wniosku. Komisja do spraw ustalania szkód i szacowania strat powstałych w budynkach gospodarczych w [...] w [...], w dniu [...] września 2017 r. ustaliła, że uszkodzenia/zniszczenia budynków gospodarczych wynoszą [...] % i [...] %, co stanowi kwotę odpowiednio [...] zł oraz [...] zł, łącznie [...] zł.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, że protokół z oględzin będący podstawą ustalenia wysokości szkody powstałej w budynkach wnioskodawcy w wyniku nawałnicy został sporządzony zgodnie z ustaleniami zawartymi przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w "Zasadach udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych". Z przywołanych zasad wynika, iż szkody powstałe w budynkach mieszkalnych i gospodarczych są szacowane przez komisje powołane przez wójtów, burmistrzów, prezydentów miast. Burmistrz Miasta i Gminy [...] zarządzeniem Nr [...] powołał Komisję ds. ustalania szkód i szacowania strat powstałych w budynkach w wyniku nawałnicy w dniu [...] sierpnia 2017 r. na terenie Gminy [...]. W jej skład weszli: Z. F., R. S. i S. P.. Burmistrz powołując komisję nie ustalił w jakim składzie komisja ma działać. W praktyce działała w składzie dwuosobowym. Tak też było w przypadku wniosku P. A.. Na miejscu w chwili oględzin w dniu [...] września 2017 r. byli obecni Z. F. i R. S. oraz wnioskodawca. A. P. nie był obecny podczas oględzin w dniu [...] września 2017 r. Złożył on podpis pod protokołem oględzin w dniach późniejszych, jednak nie był on wymagany obowiązującymi w tym zakresie zasadami Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz zarządzeniem Burmistrza. Powyższe wynika przede wszystkim z tego, iż wniosek złożony przez wnioskodawcę dotyczył szkody do [...] zł. Zgodnie z cytowanymi wyżej zasadami Ministra, jedynie w przypadku wniosków od [...] zł do [...] zł oszacowania wysokości szkody dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez burmistrza, w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. A contrario osoba z uprawnieniami ds. szacowania nieruchomości albo pracownik organu nadzoru budowlanego nie był wymagany w przypadku szacowania szkód do [...] zł. A. P. złożył podpis pod protokołem w ramach pomocy jaką świadczyli w tamtym okresie pracownicy organów nadzoru budowlanego komisjom powołanym w gminach (na podstawie pkt IV.7 wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji). W praktyce pracownicy organów nadzoru budowlanego jeździli w teren dokonując oględzin samodzielnie bez komisji powołanej przez Burmistrza i niejako pomocniczo składali swój podpis pod protokołami komisji, jeśli zgadzali się z jej ustaleniami.

W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego P. A. podniósł, że zarzuca mu się, że złożył wniosek dotyczący szkody do [...] tys. zł, jednakże wszyscy składali takie wnioski, ponieważ dopiero w późniejszym czasie rząd podniósł kwotę do [...] tys. zł. We wniosku wskazywał przy tym, że z powodu zniszczeń budynki grożą zawaleniem. Organ winien przysłać komisję wraz z urzędnikiem posiadającym uprawnienia budowlane, który stwierdziłby, że budynek nadaje się do remontu albo rozbiórki. Decyzja o rozbiórce mówi jednoznacznie, że ze względu na nawałnicę w dniu [...] sierpnia 2017 r. budynek należy rozebrać niezwłocznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz wskazanych przez organ I instancji zasad,

zaskarżona decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat poniesionych przez odwołującego nie przekracza granic uznania administracyjnego i jest prawidłowa. W ocenie Kolegium argumenty odwołania nie mogą uzasadniać przyznania większego zasiłku. Zasiłki celowe nie stanowią bowiem odszkodowania, lecz mają zabezpieczyć niezbędne potrzeby bytowe.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że w dniu [...] września 2017 r. powołana przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] komisja przeprowadziła wizję lokalną i dokonała szacunku strat w środkach trwałych tj. budynkach gospodarczych oraz wypełniła arkusz uszkodzeń budynków spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych. Przeprowadzony został również wywiad środowiskowy przez pracownika socjalnego MGOPS w dniu [...] września 2017 roku. Ustalono, że uszkodzenia/zniszczenia budynków gospodarczych wynoszą: 22 % i 39 %, co stanowi kwotę [...]zł oraz [...] zł, łącznie [...] zł. Ustalenie takie jest zgodne z tabelą zawartą w załączniku nr [...] do Zasad.

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że wydanie decyzji o rozbiórce (Protokół ustnego ogłoszenia decyzji przez A. P. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2017 r.) nie ma wpływu na postępowanie dotyczące przyznania zasiłku celowego na podstawie ustawy o pomocy społecznej, gdyż decyzja rozbiórkowa jest wydawana na podstawie ustawy Prawo budowlane w przypadkach tam opisanych. Oszacowanie procentowego stopnia zniszczenia/uszkodzenia całego budynku dla potrzeb postępowania w sprawie zasiłku celowego oblicza się według wzoru, który uwzględnia różne elementy budynku, nie zaś na podstawie decyzji Nadzoru Budowlanego. Co więcej, zasiłki celowe nie stanowią odszkodowania, lecz mają zabezpieczyć niezbędne potrzeby bytowe. Świadczenia z pomocy społecznej nie stanowią rekompensaty za straty poniesione w wyniku klęski żywiołowej. Z tego względu szacowanie szkód w pełnej wysokości w związku z decyzją rozbiórkową jest bezpodstawne, gdyż świadczenia z pomocy społecznej nie służą pokryciu wszelkich szkód w pełnej wysokości. Świadczenia z pomocy społecznej mają jedynie umożliwić poszkodowanym zaspokojenie ich podstawowych potrzeb, których nie mogą zrealizować wskutek szkód powstałych w związku z klęską żywiołową w gospodarstwie domowym. Powyższe jasno wynika z zasady pomocniczości (subsydiarności) wyrażającej się w tym, iż środki społeczne powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie.

W skardze z dnia [...] marca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. A. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zaprezentowane przez Sąd w niniejszym wyroku stanowisko wymaga na wstępie poczynienia kilku uwag o charakterze ogólnym, odnoszących się do zasad i celów przyznawania pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). W myśl art. 7 u.p.s., pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom z powodu m.in. zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej (pkt 14), klęski żywiołowej lub ekologicznej (pkt 15).

Dalej wyjaśnić należy, że w myśl przepisu art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z art. 40 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2 art. 40, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).

Przechodząc do meritum podkreślić należy, że zasiłek, o którym mowa w art. 40 u.p.s. nie musi być wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową czy też ekologiczną. Analiza przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydanego na tej podstawie. Jednakże wyposażenie organu administracji publicznej w kompetencje o charakterze uznaniowym nie oznacza jego pełnej swobody, co do kształtowania treści podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności wniosku złożonego przez osobę ubiegającą się o pomoc. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Zasiłek celowy z art. 40 u.p.s. nie ma bowiem charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym (klęską żywiołową lub ekologiczną). Nie stanowi również zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez zdarzenie losowe (klęskę żywiołową lub ekologiczną). Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy (por. stanowisko NSA wyrażone w wyrokach z [...] listopada 2014 r. sygn. akt I OSK [...], z [...] marca 2014 r. sygn. akt I OSK [...], z [...] lipca 2012 r. sygn. akt I OSK [...], z [...] lipca 2012 r. sygn. akt I OSK [...] , WSA we Wrocławiu z [...] lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr [...] – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie [...]).

Dalej podkreślić należy, że opracowane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] sierpnia 2017 r. "Zasady udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych" stanowią wytyczne kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego, i choć nie należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, gmina winna co do zasady respektować je przy podejmowaniu decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych w związku z klęską żywiołową. Tym niemniej to przepis art. 40 ust. 1 i 2 u.p.s. jest jedyną regulacją normatywną o randze ustawowej dotyczącą zasad przyznawania zasiłku celowego w przypadku strat poniesionych w wyniku klęski żywiołowej. Z tego też względu podstawą materialnoprawną, w ramach której organy winny były przeprowadzić analizę przyjętych ustaleń faktycznych, mogły być jedynie przepisy ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie uznać należało, że organ I instancji przeprowadził postępowanie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przy wydawaniu rozstrzygnięcia nie naruszając przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i mógł stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji są racjonalne i zbieżne z jego treścią.

Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności podkreślić należy, że w zgodzie z art. 106 ust. 4 u.p.s. pracownik MGOPS przeprowadził u skarżącego rodzinny wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalił, że prowadzi on wspólne gospodarstwo z żoną. Osobne gospodarstwo domowe prowadzi córka wnioskodawcy wraz z synem. Rodzina zajmuje należący do wnioskodawcy dom o powierzchni ok. [...] m2 (4 pokoje, kuchnia, łazienka). Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 20 h, z czego uzyskuje [...] zł miesięcznie oraz gospodarstwo agroturystyczne (łowisko i pole namiotowe), z czego uzyskuje dochód w kwocie [...]zł miesięcznie. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Wnioskodawca nie posiadał ubezpieczenia na stodołę i budynek gospodarczy (drewutnię), które zostały uszkodzone podczas nawałnicy (k. 5 akt adm. organu I instancji).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] września 2017 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili również wizję lokalną należącej do skarżącego nieruchomości, z której sporządzili protokoły oceny uszkodzeń budynku szopy (drewutni) i stodoły, spowodowanych działaniem w dniu [...] sierpnia 2017 r. nawałnicy z huraganowym wiatrem (k. 3 i 4 akt adm. organu I instancji). W materiale dowodowym znajduje się również dokumentacja fotograficzna przedłożona przez skarżącego do wniosku o przyznanie zasiłku celowego (k. 2 akt adm. organu I instancji) i do oświadczenia skarżącego złożonego na podstawie art. 75 § 2 K.p.a. (k. 6 akt adm. organu I instancji).

Na gruncie rozpatrywanej sprawy najistotniejsza jest okoliczność, że podczas przeprowadzonej wizji lokalnej pracownicy organu I instancji ocenili, że wybudowana w 1960 r. szopa (drewutnia) oraz wybudowana w 1946 r. stodoła były w złym stanie technicznym, o znacznym stopniu naturalnego zużycia obiektu (dachówki pokryte mchem). Uszkodzenie dachu szopy oceniono na 80 %, a ścian na 50 %. Nie wykryto zniszczeń stropów, fundamentów i innych elementów (instalacje, stolarka okienna i drzwiowa). Z kolei w przypadku stodoły uszkodzenie dachu oceniono na 50 %, ścian na 20 % i innych elementów (wrota) na 10 %. Procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynków obliczono według wzoru, pomnażając procentowy zakres uszkodzeń ze współczynnikiem przypisanym dla danego elementu budynku (dach – 0,3, strop – 0,2, ściany nośne – 0,3, fundamenty – 0,1, inne elementy – 0,1). Ostatecznie w przypadku szopy (drewutni) ustalono procentowy udział uszkodzenia/zniszczenia na 39 %, a w przypadku stodoły na 22 %.

Zdaniem Sądu dokonane ustalenia są prawidłowe w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. Określenie skali zniszczeń nie przekraczało możliwości pracowników organu I instancji, powołanych do ustalania szkód i szacowania strat powstałych w budynkach w wyniku nawałnicy w dniu [...] sierpnia 2017 r. na terenie Gminy [...] przez Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Co przy tym istotne, 4 dni po przeprowadzeniu wizji lokalnej przez pracowników Urzędu, kontrolę stanu technicznego budynków przeprowadził również Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, o czym świadczy znajdujący się w aktach sprawy protokół z ustnego ogłoszenia decyzji z dnia [...] września 2017 r. (k. 9 akt adm. organu I instancji). Jego podpisy złożone pod protokołami z wizji lokalnej należy więc poczytywać jako akceptację podjętych przez pracowników organu I instancji ustaleń w zakresie rozmiaru uszkodzeń kontrolowanych budynków.

Jednocześnie odnosząc się do treści zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w sprawie powołania Komisji do spraw ustalania szkód i szacowania strat powstałych w budynkach w wyniku nawałnicy w dniu [...] sierpnia 2017 r. na terenie Gminy [...] należy zauważyć, że zostało ono podjęte na podstawie art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.; dalej: "u.s.g."), zgodnie z którym burmistrz kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Celem podjęcia zarządzenia było więc wyznaczenie spośród pracowników Urzędu osób, których zadaniem będzie ustalanie szkód i szacowanie strat powstałych w budynkach zlokalizowanych na terenie Gminy [...] w związku z nawałnicą, w ramach organizacji pracy Urzędu przez Burmistrza. Spośród pracowników Urzędu Burmistrz wybrał Z. F., R. S. i S. P., do których zadań należało przeprowadzanie wizji w terenie, szacowanie szkód i strat i sporządzanie protokołu z wizji lokalnej. Materialnoprawna podstawa wydanego zarządzenia nie stała na przeszkodzie, aby pracownicy Urzędu oddelegowani przez Burmistrza [...] do szacowania strat wykonywali zlecone im zadania samodzielnie, lub w dwuosobowych zespołach. Każda z osób wskazanych w zarządzeniu była bowiem uprawniona do wykonywania zadań w nim wskazanych w ramach podziału obowiązków i organizowania pracy Urzędu przez Burmistrza. Wbrew twierdzeniom skarżącego wpływu na rozstrzygnięcie nie miał więc fakt, że wizja lokalna przeprowadzona w dniu [...] września 2017 r. została dokonana przez dwóch z trzech członków Komisji, o której mowa w zarządzeniu Burmistrza.

Dalej wyjaśnić należy, że powoływany przez skarżącego i organy pkt IV pkt 5 "Zasad udzielania ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych" znajduje się w sekcji "Uruchamianie środków rezerwy celowej na wypłatę zasiłków celowych." Znajdujące się w niej zapisy stanowią zbiór wytycznych dla wójtów gmin, burmistrzów i prezydentów miast, które należy spełnić, aby uruchomić środki na zasiłki celowe z budżetu państwa. Wytyczne te, nie będące źródłem obowiązującego prawa, nie mogły wszak modyfikować ustawowego trybu przyznawania zasiłków celowych uregulowanych w przepisach ustawy o pomocy społecznej, ani ograniczać środków dowodowych i zasad wynikających z przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Odnosząc się jednak do wskazanych wytycznych zauważyć należy, że w ich punkcie IV wskazano, że wójtowie (burmistrzowie, prezydenci) w celu uruchomienia środków na zasiłki celowe sporządzają i przedstawiają wojewodzie listę uszkodzonych lub zniszczonych budynków z opisem szkody i szacowaną kwotą zasiłku (pkt 1). To Wojewoda dokonuje wstępnej weryfikacji danych zawartych na listach i wnioskuje do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o uruchomienie środków z rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych (pkt 2). W pkt 3 i 4 wskazano jakie dane musi zawierać wniosek Wojewody. Wreszcie, jak wynika z pkt IV ppkt 5 Zasad, w przypadku wniosku, o którym mowa w pkt II.6 i pkt III, oszacowania wysokości szkód w budynku/lokalu mieszkalnym dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. W wyszczególnionym pkt II.6 Zasad nadano wojewodzie uprawnienia do wnioskowania do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o uruchomienie środków na zasiłek celowy w kwocie wyższej niż [...] tys. złotych. W pkt III sprecyzowano, że wysokość pomocy nie może przekroczyć [...] tys. zł, a dla budynków gospodarczych, niezależnie od ich liczby, nie może przekroczyć [...] tys. zł.

Powyższe zapisy regulują więc stosunki pomiędzy wójtami gminy (burmistrzami, prezydentami), a wojewodą i Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, określając ich rolę w zakresie uruchamiania środków rezerwy celowej na wypłatę zasiłków celowych.

Wbrew opinii skarżącego z powyższego nie wynika, że oszacowania wysokości szkód w należących do niego budynkach musiała dokonać wyłącznie osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego. Byłoby to koniecznie, gdyby to Wojewoda chciał skorzystać z przyznanego mu uprawnienia i wnioskować o uruchomienie środków z rezerwy budżetowej w kwocie wyższej niż [...] tys. złotych za każdy z budynków gospodarczych. Tymczasem organ I instancji oszacował straty odpowiednio na [...] zł i [...] zł. Sam skarżący oszacował zaś wartość szkód na łączną kwotę [...]zł (k. 1 akt adm. organu I instancji).

Abstrahując od powyższych rozważań podkreślić jednak należy, że w rozpoznawanej sprawie ostatecznie szacowania strat dokonali nie tylko pracownicy Urzędu Gminy, ale również pracownik organu nadzoru budowlanego, który przeprowadził kontrolę stanu technicznego budynków i zaakceptował ustalenia dokonane podczas wizji lokalnej, składając podpis pod protokołami z wizji.

Końcowo Sąd wskazuje skarżącemu – choć nie mogło mieć to wpływu na rozstrzygnięcie z powodu zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego – że organ I instancji błędnie zinterpretował zapisy załącznika nr [...] do wspomnianych zasad. Określa on bowiem, że w przedziale od 11 do 20 % udziału zniszczenia/uszkodzenia budynku kwota zasiłku mogła wynosić do [...] zł, w przedziale od 21 do 30 % do [...] zł, a w przedziale od 31 do 40 % kwota zasiłku mogła wynosić do [...] zł. Załącznik ten określa więc jedynie górną granicę przyznanego zasiłku w każdym przedziale. Jednakże kwota zasiłku celowego z art. 40 ust. 2 u.o.p.s. nie może być wyższa od rzeczywiście poniesionej w wyniku klęski żywiołowej straty. Organ pomocy społecznej powinien był więc uwzględnić – obok procentowego rozmiaru wywołanych klęską żywiołową zniszczeń/uszkodzeń w budynkach gospodarczych skarżącego – także rzeczywistą wartość tych budynków, tak aby przyznany zasiłek nie przekroczył poniesionej straty. Tymczasem organ I instancji pominął powyższą okoliczność, wyniku czego skarżący otrzymał kwotę zasiłku bez wątpienia przewyższającą łączną wartość poniesionej straty. W szczególności odnieść to należy do kwoty [...]zł zasiłku na pokrycie strat w budynku drewutni.

Z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że oba budynki gospodarcze skarżącego były w bardzo złym stanie technicznym już przed nawałnicą. Budynki powstały odpowiednio w 1946 i 1960 r. Stodoła była zbudowana z desek, które z upływem czasu uległy korozji, a cementowe dachówki pokrywała warstwa mchu. Drugi z budynków (drewutnia), o powierzchni 24 m2, miał jedną ścianę murowaną, a pozostałe były wykonane z desek, które również uległy korozji, były stare i spękane. Dachówki były pokryte grubą warstwą mchu. Opisany wyżej stan techniczny budynków niewątpliwie wynikał z upływu czasu, a nie był wynikiem nawałnicy. Konkluzja ta nie podważa przy tym twierdzeń skarżącego, że ubytki w ścianach i dachu (wyrwane deski i dachówki), a także przechylenie konstrukcji stodoły były wynikiem nawałnicy. Niemniej jednak nie ma to wpływu na ocenę, że oba budynki były w złym stanie technicznym już przed nawałnicą.

Powyższą konstatację dodatkowo potwierdza fakt, że w dniu [...] września 2017 r. PINB w [...] uznał, że budynek stodoły nadaje się do rozbiórki, albowiem istnieje możliwość samoistnego wywrócenia się. Nie jest to jednak równoznaczne z tym, jak podnosi skarżący, że strata w budynkach wynosiła 100 %, a nie odpowiednio 22 % i 39 %. Organ pomocowy oszacował bowiem procentowy udział strat spowodowanych nawałnicą w budynkach z podziałem na poszczególne elementy konstrukcji. Z kolei PINB działał na podstawie przepisów Prawa budowlanego, które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie – nie oceniał przy tym wyłącznie skutków nawałnicy, ale ogólny stan techniczny budynku wynikiający z jego eksploatacji. Wydana decyzja przez pracownika organu nadzoru budowlanego nie mogła więc mieć żadnego wpływu na wysokość przyznanego zasiłku celowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę.