Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 240/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 56
journal: Dz.U. 2013 poz 727
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 366; art. 406
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 122; art. 180 ust. 1; art. 181
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 37; art. 91 ust. 1; art. 92 ust. 1 i 2; art. 96 ust. 1; art. 203 ust. 1; art. 221
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. I. C. S.A. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2014 r. w części stwierdzenia powstania długu celnego w przywozie na dzień 13 grudnia 2009 r., w związku z usunięciem spod dozoru celnego czosnku w ilości 22.000 kg netto, objętego procedurą tranzytu według zgłoszenia [...] z dnia 9 grudnia 2009 r. – i w tej części Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził powstanie długu celnego w przywozie na dzień 10 grudnia 2009 r. w związku z usunięciem spod dozoru celnego czosnku w ilości 22.000 kg netto, objętego procedurą tranzytu według zgłoszenia [...] z dnia 9 grudnia 2009 r. W pozostałej części decyzja pierwszoinstancyjną została utrzymana w mocy.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 9 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] objęty został procedurą tranzytu wg dokumentu [...] towar niewspólnotowy w postaci czosnku świeżego w ilości 22.000 kg netto, który przywieziony został z Holandii. Towar, przed objęciem go przedmiotową procedurą tranzytu, kilkakrotnie był obejmowany na terenie Polski kolejnymi procedurami celnymi i sprzedawany. Po przywozie z Holandii został objęty procedurą składu celnego (odbiorca [...], ul. [...],[...]). Towar został sprzedany firmie [...],[...], ul [...],[...] (faktura eksportowa VAT Nr [...] z dnia 2 grudnia 2009 r.), która następnie zgodnie z fakturami eksportowymi VAT Nr [...],[...] i [...] z dnia 3 grudnia 2009 r. sprzedała towar obywatelom Ukrainy: [...], ul. [...],[...],[...], ul. [...],[...] oraz [...], ul. [...],[...]. W dniu 03.12.2009r. przedmiotowy towar w postaci czosnku w ilości 22.000 kg netto został wyprowadzony ze składu celnego [...] (załadowany na samochód o nr rej. [...]) i objęty procedurą powrotnego wywozu (zgłoszenie MRN [...] z dnia 3 grudnia 2009 r.), która w dniu 3 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] została zakończona. W tym samym dniu towar został objęty procedurą tranzytu według MRN [...]. Procedura tranzytu w dniu 4 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] została zakończona, a towar, według deklaracji skróconej [...], złożony został w magazynie czasowego składowania formy [...] w [...].

Składowany czasowo towar niewspólnotowy w postaci czosnku świeżego w ilości 22.000 kg netto w dniu 9 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] objęty został procedurą tranzytu zewnętrznego wg dokumentu MRN Nr [...]. Towar był przewożony środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]. Nadawcą towaru była firma [...][...],[...], ul. [...],[...] (pole 2 zgłoszenia), zaś odbiorcą, jak wskazano w polu 8 zgłoszenia, [...],[...],[...]. Z zapisów w zgłoszeniu celnym wynika, że towar został zabezpieczony dwoma zamknięciami celnym o nr [...]. Ponadto z zapisu w polu D zgłoszenia (Kontrola przez urząd celny wyjścia) "uznano za zgodnie" wynika, że towar został zwolniony do procedury bez kontroli. Głównym zobowiązanym wpisanym w polu 50 zgłoszenia tranzytowego była firma [...], ul. [...],[...]. Do zgłoszenia dołączono w/w faktury handlowe [...],[...],[...] z dnia 03.12.2009r., zgodnie z którą firma [...][...] sprzedała towar obywatelom Ukrainy. Organ celny wyznaczył termin na dostarczenie towaru objętego w/w procedurą do urzędu celnego przeznaczenia do 12 grudnia 2009 r.

W dniu 10 grudnia 2009 r. w/w środek transportu wraz ze zgłoszeniem tranzytowym j.w., został przedstawiony przez kierowcę [...] (w części dokumentów figuruje [...]) w urzędzie przeznaczenia, tj. Oddziale Celnym Drogowym w [...]. W urzędzie celnym przeznaczenia nie przeprowadzano rewizji celnej towaru znajdującego się na w/w środku transportu. Operacja tranzytowa została zakończona i zamknięta z kodem A2 (uznano za zgodne) w dniu 10 grudnia 2009 r.

Pismem z dnia 12 marca 2012 r. Wydział Kontroli Wewnętrznej i Przeciwdziałania Korupcji Izby Celnej w [...] poinformował Naczelnika Urzędu Celnego w [...], że Prokuratura Apelacyjna w [...] pismem Nr [...] z dnia 16 stycznia 2012 r. zawiadomiła Izbę Celną w [...] o wszczęciu śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy celnych dokonujących odpraw granicznych towarów eksportowanych na Ukrainę, natomiast w zakresie wywozu czosnku i związanych z tym nieprawidłowości śledztwo prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową w [...] pod numerem [...].

Nadto, Naczelnik Urzędu Celnego w [...] powziął informację od ukraińskich władz celnych informację, z której wynikają nieprawidłowości w realizacji procedur wywozu i tranzytu, w tym dot. procedury tranzytu według dokumentu MRN Nr [...].

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 13 lutego 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uregulowania sytuacji towaru objętego procedurą tranzytu według zgłoszenia T1 MRN Nr [...] z dnia 9 grudnia 2009 r., o czym powiadomiono głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu, wskazanego w polu 50 dokumentu [...].

Następnie, decyzją z dnia [...] października 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] stwierdził powstanie na dzień 13 grudnia 2009 r. długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu według MRN z dnia 9 grudnia 2009 r. o wskazanym powyżej numerze, określił kwotę należności celnych w wysokości 115.823,00 zł i powiadomił o zaksięgowaniu kwoty cła dłużnika solidarnego – [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2014 r. w części stwierdzenia powstania długu celnego w przywozie na dzień 13 grudnia 2009 r., w związku z usunięciem spod dozoru celnego czosnku w ilości 22.000 kg netto, objętego procedurą tranzytu według zgłoszenia T1 MRN [...] z dnia 9 grudnia 2009 r. – i w tej części Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził powstanie długu celnego w przywozie na dzień 10 grudnia 2009 r. w związku z usunięciem spod dozoru celnego czosnku w ilości 22.000 kg netto, objętego procedurą tranzytu według zgłoszenia T1 MRN [...] z dnia 9 grudnia 2009 r. W pozostałej części Dyrektor decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz.UE.L Nr 302 z dnia 19 października 1992 r., str. 1), dalej: WKC, procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki osoby uprawnionej do korzystania z procedury spełnione, gdy towary objęte procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia. Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona.

W niniejszej sprawie w urzędzie celnym przeznaczenia nie przeprowadzono faktycznej kontroli towaru przyjmując, że towar jest zgodny z danymi zadeklarowanymi z zgłoszeniu tranzytowym. Organ celny stwierdził, że nie dokonano faktycznej kontroli towarów, ponieważ kontrole takie odbywają się tylko selektywnie. Fakt zamknięcia operacji tranzytowej w systemie NCTS, nie zwalnia z odpowiedzialności dłużników, ani też nie narusza praw i obowiązków organów w zakresie ścigania tych podmiotów na wypadek stwierdzenia nieprawidłowości w późniejszym etapie. Ponadto brak przeprowadzenia kontroli towaru w urzędzie przeznaczenia nie pozbawia organów celnych możliwości kontrolowania prawidłowości realizacji procedury tranzytu w oparciu o inne dowody. W przypadku przedmiotowej operacji w urzędzie celnym przeznaczenia (Oddziale Celnym Drogowym w [...]) nie przeprowadzono kontroli towaru przyjmując, że towar jest zgodny z danymi zadeklarowanymi w zgłoszeniu tranzytowym. Na podstawie powyższego do systemu NCTS wprowadzono kod wyników kontroli A2 (uznano za zgodnie), który automatycznie powoduje zamknięcie operacji w systemie NCTS, przesłanie do głównego zobowiązanego komunikatu IE45 - zawiadomienia o zamknięciu operacji tranzytowej oraz zwolnienie kwoty zabezpieczenia. Wskazane działanie funkcjonariuszy celnych, a zatem zamkniecie operacji tranzytu bez kontroli towaru, było w opinii Dyrektora, zgodne z przepisami prawa celnego.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że objęty procedurą tranzytu wg. MRN [...] z dnia 09.12.2009 r. czosnek nie wyjechał z obszaru celnego Wspólnoty, a zatem został usunięty spod dozoru celnego. Konsekwencją zaś usunięcia towaru spod dozoru celnego jest powstanie długu celnego (art. 203 ust. 1 WKC).

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor wyjaśnił, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że objęty procedurą tranzytu towar nie został przedstawiony w urzędzie przeznaczenia, tj. w Oddziale Celnym Drogowym w [...], zatem twierdzenie, że został usunięty spod dozoru celnego poza Wspólnotowym obszarem celnym, tj. przed organem celnym Ukrainy, jest nieuprawnione. Organ celny nie ma pełnej wiedzy o tym w jaki sposób przedmiotowy towar usunięty został spod dozoru celnego, niemniej usuniecie spod dozoru celnego rozumiane jako działanie lub zaniechanie działania, które prowadzi do tego, że właściwemu organowi celnemu zostanie utrudniony dostęp do towaru objętego dozorem celnym oraz przeprowadzenie kontroli celnej, niewątpliwie miało miejsce w dniu przedstawienia w urzędzie celnym przeznaczenia zgłoszenia tranzytowego i pojazdu, na którym brak było towaru objętego tym zgłoszeniem. Przedstawienie pojazdu, na którym znajdował się towar inny niż w zgłoszeniu, spowodowało, że organ celny został pozbawiony dostępu i kontroli towaru objętego procedurą celną, znajdującego się pod dozorem celnym. Występowanie zatem do organów celnych Ukrainy z zapytaniem czy prowadzone jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie sprawy nie znajduje uzasadnienia.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 203 WKC, dług celny w przywozie powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym, a dłużnikiem jest osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego; osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego; osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego; odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.

Jak wskazał Dyrektor Izby, w ocenie organu celnego pierwszej instancji, dług celny w przedmiotowej sprawie powstał w dniu 13 grudnia 2009 r., czyli w następnym dniu po upływie terminu na dostarczenie towaru w urzędzie przeznaczenia. Organ celny uznał, że w tym dniu towar został usunięty spod dozoru celnego.

Dyrektor Izby nie podzielił poglądu Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego, przedstawienie w dniu 10 grudnia 2009 r. w urzędzie przeznaczenia towaru innego niż objęty procedurą tranzytu, niezgodnego z towarzyszącymi mu dokumentami powoduje, że procedura tranzytu zostaje zakończona przez wprowadzenie organu celnego w błąd, a zatem niezgodnie z przepisami prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 92 ust.1 WKC, procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki głównego zobowiązanego spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia. Datę zatem przedstawienia w urzędzie przeznaczenia towaru innego niż objęty procedurą tranzytu, niezgodnego z towarzyszącymi mu dokumentami należy utożsamiać z datą usunięcia spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu. Mając na uwadze postanowienia art. 203 ust. 2 WKC, który stanowi, że dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego, dzień ten jest dniem powstania długu celnego gdyż procedura tranzytu nie została zakończona zgodnie z przepisami prawa.

Odpowiedzialność [...] Dyrektor Izby wywiódł z przepisu art. 203 ust. 3 tiret czwarte WKC z racji występowania firmy w charakterze głównego zobowiązanego, który był zobowiązany do przedstawienia w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów oraz do przestrzegania przepisów procedury tranzytu wspólnotowego (art. 96 ust. 1 WKC). Odpowiedzialność zatem tego podmiotu za dług celny w tej procedurze jest bezwarunkowa i całkowicie obiektywna (z mocy samego prawa).

Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał również, że organy celne nie twierdzą, że przedmiotowy towar został usunięty spod dozoru celnego przez odwołującego się. Odwołujący się, jak wyjaśniono wyżej, został uznany za dłużnika jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z procedury celnej, którą towar został objęty (art. 203 ust. 3 tiret trzecie) w związku z tym, że występował w roli głównego zobowiązanego w w/w procedurze tranzytu, który, zgodnie z art. 96 ust. 1 WKC, był odpowiedzialny za terminowe przedstawienie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów, oraz przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego. Osobami, które mogą zostać uznane za dłużników w razie usunięcia spod dozoru towaru podlegającego należnościom przywozowym są również osoba, która dokonała usunięcia, oraz osoby, która uczestniczą w takim działaniu, nabywają lub przechowują towary, jeżeli wiedziały lub powinny była wiedzieć, że towary zostały usunięte.

Zdaniem Dyrektora Izby, zgromadzone w sprawie materiały dowodowe uprawniają do uznania za dłużnika w rozpatrywanej sprawie również kierowcę środka przewozowego o nr rej. [...] obywatela Ukrainy [...], który w dniu 10 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym Drogowym w [...] przedstawił w/w pojazd, na którym znajdował się towar w postaci bloczków betonowych z dokumentami tranzytowymi dotyczącymi czosnku, czym wprowadził organ celny w błąd, który doprowadził do niezgodnego z prawem zamknięcia procedury tranzytu. Osobę tę uznano za dłużnika na podstawie art. 203 ust. 3 tiret drugie WKC jako osobę, które uczestniczyła w usunięciu towaru spod dozoru celnego, i która jednocześnie wiedziała lub powinna były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego. Zgromadzone w sprawie dokumenty nie dają podstaw do rozszerzenia kręgu dłużników w rozpatrywanej sprawie na inne osoby.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze Spółka zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej oraz przepisów prawa materialnego.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że w toku postępowania nie wyjaśniono wielu istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, nie przeprowadzono wnioskowanych przez stronę dowodów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie spór prawny dotyczy prawidłowości przeprowadzenia procedury tranzytu zewnętrznego oraz zasadności uznania skarżącej Spółki za dłużnika celnego.

Na wstępie należy przypomnieć, że procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty: a) towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej; b) towarów wspólnotowych, w przypadkach i na warunkach określonych zgodnie z procedurą Komitetu, w celu uniknięcia sytuacji, w których produkty objęte środkami lub korzystające ze środków w wywozie mogłyby unikać tych środków lub korzystać z nich bez uzasadnienia (art. 91 ust. 1 WKC).

Z art. 92 WKC wynika, że procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki zobowiązanego spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia (ust. 1). Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona (ust. 2).

Jeśli chodzi o rozkład obowiązków związanych z procedurą tranzytu Kodeks przyjmuje zasadę, że to główny zobowiązany jest osobą uprawnioną do korzystania z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego. Zarazem jest on odpowiedzialny za: a) przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów; b) przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego. Nie naruszając jednakże obowiązków głównego zobowiązanego, osoba przewożąca towary lub ich odbiorca, który przyjmuje towary, wiedząc o tym, że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego, jest również zobowiązana do przedstawienia ich w nienaruszonym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów (art. 96 WKC).

W procedurze tranzytu obowiązuje również podstawowa zasada poddania dozorowi celnemu towarów, od chwili ich wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty. Pozostają one pod dozorem celnym tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niewspólnotowych i bez uszczerbku dla art. 82 ust. 1 aż do zmiany ich statusu celnego bądź wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo ich powrotnego wywozu bądź zniszczenia zgodnie z art. 182 (art. 37 WKC). Dozór celny, w myśl art. 4 pkt 13 WKC, oznacza ogólne działania prowadzone przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz, w razie potrzeby, innych przepisów mających zastosowanie do towarów znajdujących się pod dozorem celnym.

Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów jest równoznaczne z usunięciem towaru spod dozoru celnego.

Usunięcie towaru spod dozoru celnego powoduje powstanie w przywozie długu celnego (art. 203 ust. 1 WKC), którego dłużnikami, zgodnie z art. 203 ust. 3 WKC są:

- osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego,

- osoby, które uczestniczyły w tym usunięciu, i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego,

- osoby, które nabyły lub posiadały towar, i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny były wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego, i

- odpowiednio osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty.

Z przedstawionych uregulowań prawnych wynika, że kluczową kwestią dla prawidłowej realizacji procedury tranzytu zewnętrznego jest przedstawienie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów objętych tą procedurą oraz właściwych dokumentów.

W rozpoznawanej sprawie według wpisów widniejących w nocie tranzytowej T1, jako podstawowym dokumencie procedury tranzytowej, głównym zobowiązanym jest [...], ul. [...],[...]. która zgodnie z art. 96 ust. 1 WKC zobowiązana była do przedstawienia w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów.

W badanej sprawie organy celne trafnie uznały, że nie doszło do prawidłowej realizacji tych obowiązków.

Jak na wstępie wyjaśniono, organy ustaliły, że w dniu 9 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] objęty został procedurą tranzytu wg dokumentu MRN Nr [...] towar niewspólnotowy w postaci czosnku świeżego w ilości 22.000 kg netto, który przywieziony został z Holandii. Towar, przed objęciem go przedmiotową procedurą tranzytu, kilkakrotnie był obejmowany na terenie Polski kolejnymi procedurami celnymi i sprzedawany. Po przywozie z Holandii został objęty procedurą składu celnego (odbiorca [...], ul. [...],[...]). Towar został sprzedany firmie [...],[...], ul [...],[...] (faktura eksportowa VAT Nr [...] z dnia 2 grudnia 2009 r.), która następnie zgodnie z fakturami eksportowymi VAT Nr [...], [...] i [...] z dnia 3 grudnia 2009 r. sprzedała towar obywatelom Ukrainy: [...], ul. [...],[...],[...], ul. [...],[...] oraz [...], ul. [...],[...]. W dniu 03.12.2009r. przedmiotowy towar w postaci czosnku w ilości 22.000 kg netto został wyprowadzony ze składu celnego [...] (załadowany na samochód o nr rej. [...]) i objęty procedurą powrotnego wywozu (zgłoszenie MRN [...] z dnia 3 grudnia 2009 r.), która w dniu 3 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] została zakończona. W tym samym dniu towar został objęty procedurą tranzytu według MRN [...]. Procedura tranzytu w dniu 4 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] została zakończona, a towar, według deklaracji skróconej [...], złożony został w magazynie czasowego składowania formy [...] w [...].

Składowany czasowo towar niewspólnotowy w postaci czosnku świeżego w ilości 22.000 kg netto w dniu 9 grudnia 2009 r. w Oddziale Celnym w [...] objęty został procedurą tranzytu zewnętrznego wg dokumentu MRN Nr [...]. Towar był przewożony środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]. Nadawcą towaru była firma [...],[...], ul. [...],[...] (pole 2 zgłoszenia), zaś odbiorcą, jak wskazano w polu 8 zgłoszenia, [...],[...],[...]. Z zapisów w zgłoszeniu celnym wynika, że towar został zabezpieczony dwoma zamknięciami celnym o nr [...]. Ponadto z zapisu w polu D zgłoszenia (Kontrola przez urząd celny wyjścia) "uznano za zgodnie" wynika, że towar został zwolniony do procedury bez kontroli. Głównym zobowiązanym wpisanym w polu 50 zgłoszenia tranzytowego była firma [...], ul. [...],[...]. Do zgłoszenia dołączono w/w faktury handlowe [...],[...],[...] z dnia 03.12.2009r., zgodnie z którą firma [...] sprzedała towar obywatelom Ukrainy. Organ celny wyznaczył termin na dostarczenie towaru objętego w/w procedurą do urzędu celnego przeznaczenia do 12 grudnia 2009 r.

W dniu 10 grudnia 2009 r. w/w środek transportu wraz ze zgłoszeniem tranzytowym j.w., został przedstawiony przez kierowcę [...] (w części dokumentów figuruje [...]) w urzędzie przeznaczenia, tj. Oddziale Celnym Drogowym w [...]. W urzędzie celnym przeznaczenia nie przeprowadzano rewizji celnej towaru znajdującego się na w/w środku transportu. Operacja tranzytowa została zakończona i zamknięta z kodem A2 (uznano za zgodne) w dniu 10 grudnia 2009 r.

Nadto, z akt administracyjnych wynika, że Naczelnika Urzędu Celnego w [...] poinformowano, że Prokuratura Apelacyjna w [...] pismem Nr [...] z dnia 16 stycznia 2012 r. zawiadomiła Izbę Celną w [...] o wszczęciu śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy celnych dokonujących odpraw granicznych towarów eksportowanych na Ukrainę, natomiast w zakresie wywozu czosnku i związanych z tym nieprawidłowości śledztwo prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową w [...] pod numerem [...].

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] powziął także od ukraińskich władz celnych informację, z której wynikają nieprawidłowości w realizacji procedur wywozu i tranzytu, w tym dot. procedury tranzytu według dokumentu MRN Nr [...].

Z powyższego wynika, że pomimo formalnego zamknięcia procedury w systemie NCTS, nie zostały spełnione wymogi prawidłowego jej zakończenia tej procedury. W urzędzie celnym przeznaczenia przedstawiono inny towar, niż ten który wyjechał z urzędu wyjścia.

Sąd w całości podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej w [...], że komunikat IE045 określany mianem komunikatu zamknięcia w procedurze tranzytu jest wydawany w systemie informatycznym i ma jedynie charakter informacyjny. Komunikat ten, w przypadku stwierdzenia w okresie późniejszym nieprawidłowości w zakresie procedury tranzytu, nie uniemożliwia prowadzenia postępowania w tym przedmiocie przez organy celne, ani nie zwalnia z odpowiedzialności głównego zobowiązanego i przewoźnika. Dokument ten nie może w związku z tym być traktowany jako dowód prawidłowego przeprowadzenia procedury tranzytu.

Twierdzenia organów celnych co do tego, że towar objęty procedurą tranzytu pozostał wbrew wymogom tej procedury w Polsce, znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Szczególnie istotne znaczenie mają materiały pochodzące ze śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w [...].

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 180 ust. 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast w myśl art. 181 Ordynacji, dowodami w postępowaniu mogą być w szczególności m.in. zeznania światków oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego. Z pewnymi wyjątkami, które nie dotyczą jednak rozpoznawanej sprawy, Ordynacja podatkowa nie wprowadza hierarchii mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych. Organ miał pełne prawo oprzeć swoje rozstrzygnięcie na uzyskanych od Prokuratury dowodach, w tym zeznaniach świadków. Należy je bowiem traktować na równi z każdym innym środkiem dowodowym.

Ponadto, zasada prawdy obiektywnej, nakładająca na organ administracji obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ jest obowiązany do nieograniczonego poszukiwania dowodów, zwłaszcza w sytuacji bezczynności strony. Jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ciężar dowodu spoczywający, zgodnie z treścią art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej na organie, nie ma charakteru bezwzględnego, w szczególności jeśli podatnik usiłuje wywodzić korzystne dla siebie skutki. Jeżeli bowiem kwestionuje on ustalenia organów, to powinien wykazać, że są one nieprawidłowe lub niekompletne.

W ocenie Sądu, powołany przez organ materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do dokonania ustalenia, że towar w postaci świeżego czosnku nigdy nie opuścił terytorium Unii Europejskiej. Okoliczność wyłączenia jawności dokumentów nadesłanych przez Prokuraturę nie pozbawia ich mocy dowodowej. Organ szczegółowo i wyczerpująco przeanalizował dowody uzyskane z akt sprawy karnej i omówił je w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła także żadnych dokumentów stanowiących tzw. alternatywny dowód potwierdzający zakończenie procedury tranzytu. Jak wynika z art. 366 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L Nr 253, s. 1), dalej: RWKC, od odpowiedzialności w przypadku procedury tranzytu można uwolnić się przez przedstawienie jednego ze wskazanych tam dowodów. Taki dowód zakończenia procedury może zostać dostarczony przez głównego zobowiązanego organom celnym, zgodnie z ich wymogami, w formie dokumentu poświadczonego przez organy celne państwa członkowskiego przeznaczenia potwierdzającego tożsamość danych towarów i stwierdzającego, że zostały one przedstawione w urzędzie przeznaczenia, lub - przypadku stosowania art. 406 RWKC - u upoważnionego odbiorcy. Procedurę tranzytu wspólnotowego uważa się za zakończoną także wtedy, gdy (ust. 2) główny zobowiązany przedstawi organom celnym, zgodnie z ich wymogami, jeden z poniższych dokumentów potwierdzających tożsamość towarów: a) dokument celny wystawiony w kraju trzecim, dotyczący objęcia towarów przeznaczeniem celnym; b) dokument sporządzony w państwie trzecim, poświadczony przez organy celne tego państwa i potwierdzający, że towary są uznane za znajdujące się w swobodnym obrocie w tym państwie.

W tej sytuacji, prawidłowo organy celne przyjęły, że brak dowodów przedstawienia organom celnym towaru objętego procedurą tranzytu jest równoznaczny z usunięciem towaru spod dozoru celnego. To zaś prowadzi do powstania długu celnego (art. 203 ust. 1 WKC).

Odnosząc się do kwestii zakresu podmiotowego odpowiedzialności za dług celny powstały w badanej sprawie należy zauważyć, że według wpisów widniejących w nocie tranzytowej T1, głównym zobowiązanym jest [...]. Zgodnie z art. 96 ust. 1 WKC, główny zobowiązany jest odpowiedzialny za przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów. Natomiast stosownie do cytowanego powyżej art. 203 ust. 3 tiret czwarte WKC dłużnikami celnymi są również osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towaru lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, odpowiedzialność skarżącej za dług celny nie budzi wątpliwości.

Rozważenia wymaga jeszcze aspekt czasowy powiadomienia dłużników celnych. W badanej sprawie mamy do czynienia z tzw. retrospektywnym zaksięgowaniem długu celnego, uregulowanym w art. 221 WKC. Przepis ten wprowadza pewne ograniczenia czasowe: powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych co do zasady nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej (art. 221 ust. 3). Ustęp 4 przytaczanego przepisu wprowadza wyjątek od tej zasady, w myśl którego jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r., poz. 727, ze zm.), w myśl którego w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zdanie drugie Wspólnotowego Kodeksu Celnego stosuje się odpowiednio.

W badanej sprawie za datę powstania długu celnego organ odwoławczy uznał dzień 10 grudnia 2009 r. natomiast powiadomienie dłużników o kwocie długu celnego przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nastąpiło w dniu 10 października 2014 r. ([...]) oraz w dniu 18 października 2014 r. ([...]). Organ zachował zatem wyżej wymieniony termin 5-letni.

Zastosowanie dłuższego terminu powiadomienia dłużnika celnego o kwocie należności było w warunkach rozpoznawanej sprawy w pełni uzasadnione. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i polskich sądów administracyjnych zostało ugruntowane stanowisko, zgodnie z którym to organy celne są zobowiązane do stwierdzenia, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego, a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu, z zastrzeżeniem, że ustalenia takie są czynione wyłącznie na użytek postępowania zmierzającego do ustalenia należności celnych i w żaden sposób nie wpływają na ewentualną ocenę prawnokarną czynu, dokonywaną już przez właściwe w tych kwestiach organy ścigania i sądy. Przesłanka czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego nie wymaga przy tym istnienia ani wyroku skazującego, ani nawet wszczęcia postępowania karnego, lecz jedynie popełnienia czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w sprawach karnych (por. wyrok ETS - obecnie TSUE z dnia 18 grudnia 2007 r.; C-62/06, Fazenda Pública - Director Geral das Alfândegas p. ZF Zefeser - Importaçăo e Exportaçăo de Produtos Alimentares Lda, publ. LEX nr 354391; wyroki WSA w Lublinie z 28 października 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 233/09 oraz III SA/Lu 252/09, z 5 lutego 2015 r., III SA/Lu 642/14).

Przedłużenie okresu powiadomienia dłużników celnych w badanej sprawie było uzasadnione prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...] postępowaniem karnym w sprawie nieprawidłowości związanych z obrotem świeżym czosnkiem jako towarem niewspólnotowym.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.).