Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 323/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1387
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oraz ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie na rzecz R. Z. kwotę 4576 zł (cztery tysiące pięćset siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia ... grudnia 2016 r. (zwanego dalej: "Dyrektorem Oddziału") utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia ... września 2016 r. (zwanego dalej: "Kierownikiem Biura") w sprawie płatności rolnośrodowiskowej.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

R. Z. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") złożył w dniu 7 maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w roku 2013 zaznaczył "wniosek kontynuacyjny" w ramach Pakietu 2 - "Rolnictwo ekologiczne": wariant 2.3 - "Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności)" na powierzchni ... ha oraz wariant 2.9 - "Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności)" na powierzchni ... ha.

W dniu ... kwietnia 2014 r. została wydana decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału decyzją z dnia ... lipca 2014 r. o numerze ..., utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji.

Na powyższe rozstrzygniecie Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2440/14 uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji.

W ocenie Sądu, na uwzględnienie zasługiwał zarzut braku właściwego zgromadzenia materiału dowodowego materiału, a w następstwie oceny tego materiału.

Zdaniem Sądu, uchylenie sprawy nakłada na organ obowiązek uzupełnienia przez organ postępowania w sprawie w zakresie wskazanym przez Sąd tzn. w zakresie przesłuchania wnioskowanych świadków i jeśli organ uzna to za potrzebne przesłuchanie strony, oceny zdjęć złożonych przez Skarżącego, wyjaśnienia sprawy powierzchni działek oraz stwierdzonych uchybień w zakresie ich uprawy, dokonania ustaleń faktycznych ze wskazaniem na dowody je potwierdzające i dokonanie stosownego w sprawie rozstrzygnięcia, przy wyczerpującym odniesieniu się do zarzutów odwołania. Konieczność uzupełnienia stanu faktycznego powoduje, że przedwczesne w sprawie jest wypowiadanie się przez Sąd co do naruszeń wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego.

Na koniec Sąd wskazał, że przedstawianie jako dowód w sprawie czarnobiałych, całkowicie nieczytelnych kserokopii zdjęć, celem ilustracji stanu działek rolnych mija się z założonym przez organ celem.

Dyrektor Oddziału decyzją z dnia ... maja 2015 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia.

Kierownik Biura decyzją z dnia ... maja 2016 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz ustalił obowiązek zwrotu kwoty w wysokości ... zł. W dniu 31 maja 2016 r. Strona wniosła odwołanie od tej decyzji.

W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania Dyrektor Oddziału decyzją z dnia ... lipca 2016 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę Kierownikowi Biura do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura wydał w dniu ... września 2016 r. decyzję nr ... Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia ... grudnia 2016 r. utrzymano w mocy decyzję w sprawie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z dnia ... września 2016 r. wydaną przez Kierownika Biura.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Oddziału stwierdził, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.

Dyrektor Oddziału wskazał, iż w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego w dniach 4 lipca 2013 r. - 23 października 2013 r. w zakresie programu rolnośrodowiskowego wykryto nieprawidłowości na kilku działkach rolnych odnośnie niezgodności powierzchni deklarowanej. Niezgodności te dotyczyły zadeklarowania do płatności powierzchni większej niż faktycznie użytkowana, utrzymana zgodnie z normami jak również części zajęte pod zabudowę, drogi, rowy oraz tereny podmokłe.

Powierzchnia działki rolnej J z rośliną deklarowaną jabłoń domowa jest mniejsza o ... ha od powierzchni deklarowanej. Powierzchnia stwierdzona ... ha stanowi uprawę jabłoni domowej kwalifikująca się do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe, (dla których zakończono okres przestawiania). Na powierzchni ... ha kontrolerzy stwierdzili teren nieuprawniony do płatności w ramach wariantu 2,9. Działka rolna J jest położona zgodnie z deklaracją na działkach nr ... Na działce nr .. deklarowany teren uprawy jabłoni domowej stanowi obszar siedliskowy, a w przypadku działki nr ... widoczne na zdjęciu nr 9,10,34 grunt użytkowany rolniczo, jako trawy i łąka trwała (0.02 ha zgodnie z uwagami z raportu) nie jest terenem uprawy jabłoni domowej.

Powyższe potwierdza zestawienie szkicu pomiaru działki rolnej J dołączonym do raportu z kontroli na miejscu oraz dokumentacja fotograficzna wykona podczas kontroli na miejscu zdjęcia nr 7,8, 9,10,34. Powierzchnia działki rolnej F z rośliną deklarowaną malina jest mniejsza o 0,17 ha od powierzchni deklarowanej. Na powierzchni ... ha stwierdzono obszary zakrzaczone i zalewisko wody, co potwierdza zestawienie szkicu pomiaru działki rolnej F dołączonym do raportu z kontroli na miejscu oraz dokumentacja fotograficzna wykona podczas kontroli na miejscu zdjęcia nr 18,19,20,21,22,23,24,32,33,42,43,44,45.

Stwierdzono również nieprzestrzeganie wymogów pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne określonych w załączniku 3 do rozporządzenia:

- na działce rolnej A z rośliną deklarowaną malina stwierdzono, że rolnik prowadzi produkcję rolną niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (kod nieprawidłowości E6), powierzchnia niespełnienia 1,72 ha, oraz brak wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych (kod nieprawidłowości E3), a także brak minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) (kod nieprawidłowości E7) wymagana ilość 4600 szt./ha. Na działce rolnej A stwierdzono około 1000 szt. maliny (tj. 582 szt./ha) spełniające wymogi dotyczące wysokości oraz średnicy pnia. Na działce rolnej A stwierdzono również maliny niespełniające minimalnych wymogów dla materiału kwalifikowanego zgodnie z § 9 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) co potwierdza dokumentacja fotograficzna wykona podczas kontroli na miejscu zdjęcia nr 27,28,29,31.

na działce rolnej E stwierdzono brak koszenia do dnia 31 lipca lub wypasania w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych (kod nieprawidłowości E4) na powierzchni ... ha, oraz nie usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie (kod nieprawidłowości E5) na powierzchni ... ha. co potwierdza dokumentacja fotograficzna wykona podczas kontroli na miejscu zdjęcia nr 41, 46.

na działce rolnej F z rośliną deklarowaną malina stwierdzono, że rolnik prowadzi produkcję rolną niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (kod nieprawidłowości E6), powierzchnia niespełnienia 1,86 ha, a także brak minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) (kod nieprawidłowości E7) wymagana ilość 4600 szt./ha. Na działce rolnej F stwierdzono około 1500 szt. (tj., 514 szt./ha) maliny spełniające wymogi dotyczące wysokości oraz średnicy pnia. Na działce rolnej F stwierdzono również maliny niespełniające minimalnych wymogów dla materiału kwalifikowanego zgodnie z § 9 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) co potwierdza dokumentacja fotograficzna wykona podczas kontroli na miejscu zdjęcia nr 18,19,20,21,22,23,24.32,33,42,43.44.45.

W dniach 4 lipca 2013 r. – 23 października 2013 r. w gospodarstwie Strony przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, której wyniki zapisano w protokole z czynności kontrolnych nr ..., W trakcie kontroli na miejscu stwierdzono nieprzestrzeganie minimalnych norm dla następujących działek rolnych:

A - stwierdzono, że wieloletnie plantacje trwałe są zachwaszczone (norma N.I1.2). Stwierdzono niezgodność na powierzchni ... ha.

E stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta (norma N.04.1). Stwierdzono niezgodność na powierzchni ... ha.

F - stwierdzono, że wieloletnie plantacje trwałe są zachwaszczone (norma N.11.2). Stwierdzono niezgodność na powierzchni ... ha.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w dniu 15 września 2015 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona ponowna kontrola na miejscu w zakresie program rolnośrodowiskowy. W celu zweryfikowania nie prawidłowości stwierdzonych podczas poprzedniej kontroli na miejscu.

Wyniki z kontroli zostały zapisane w raporcie o numerze dokumentu: ... z przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że:

powierzchnia działki rolnej J z rośliną deklarowaną jabłoń domowa jest mniejsza o ... ha od powierzchni deklarowanej,

powierzchnia działki rolnej F z rośliną deklarowaną malina jest mniejsza o ... ha od powierzchni deklarowanej oraz stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne określonych w załączniku 3 do rozporządzenia:

na działce rolnej A z rośliną deklarowaną malina stwierdzono, że rolnik prowadzi produkcję rolną niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (kod nieprawidłowości E6), powierzchnia niespełnienia ... ha, oraz brak wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych (kod nieprawidłowości E3),

na działce rolnej E stwierdzono brak koszenia do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych (kod nieprawidłowości E4) na powierzchni ... ha, oraz nie usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie (kod nieprawidłowości E5) na powierzchni 0,27 ha.

na działce rolnej F z rośliną deklarowaną malina stwierdzono, że rolnik prowadzi produkcję rolną niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (kod nieprawidłowości E6), powierzchnia niespełnienia ... ha. Porównując obie kontrole na miejscu w zakresie program rolnośrodowiskowy należy zauważyć, iż przeprowadzono ponowny pomiar działek rolnych A i F, w związku ze zmianą prowadzonej uprawy w stosunku do roku 2013 oraz innym przebiegiem granic działek uznano, że wyżej wymieniona kontrola nie może być odniesiona do kontroli dotyczącej 2013 roku. Zatem powierzchnia stwierdzona przez KNM dla działek rolnych J i F pozostała bez zmian i wynosi dla działki rolnej J ... ha, a dla działki rolnej F ... ha.

W związku z zapisami w raporcie z kontroli z roku 2013 dotyczącymi działek rolnych A i F informujące o braku możliwości dokładnego policzenia krzewów maliny z racji na bardzo duże zachwaszczenie, zmienione zostały zapisy w punkcie F i G w formularzu kontroli Pakiet 2 rolnictwo ekologiczne. Wymogi te zostały oznaczone, jako nieweryfikowalne tym samym usunięte zostały kody E2(Materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań) i E7 Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów. Zapisy dotyczące nieprawidłowości dotyczącej wymogu Prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby dla działek rolnych A i F, oraz zapis dotyczący działki rolnej A brak wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych ( kod nieprawidłowości E3) pozostały niezmienione.

W przypadku działki rolnej E nie zostały zmienione zapisy dotyczące braku koszenia do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych (kod nieprawidłowości E4) na powierzchni ... ha, oraz nie usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie (kod nieprawidłowości E5) na powierzchni ... ha.

W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania administracyjnego zgodnie z dodatkowymi wyjaśnieniami dotyczącymi kontroli na miejscu w gospodarstwie Skarżącego otrzymanymi od Biura Kontroli na Miejscu wyjaśniono, że inspektorzy terenowi przeprowadzając kontrolę na miejscu stwierdzają stan wykonywania zobowiązań wynikających z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na dzień kontroli.

Zgodnie z załącznikiem nr 3 w/w rozporządzenia wymogiem w rolnictwie ekologicznym jest prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Zgodnie z opinią Instytutu Ogrodnictwa zapis ten oznacza dbanie o posadzone rośliny poprzez odpowiednie nawożenie, niszczenie chwastów i szkodników metodami ekologicznymi. Gleba w rzędach powinna być wolna lub prawie wolna od chwastów, które ogładzają rośliny i wyjaławiają glebę a roślinność w międzyrzędziach nie powinna być wyższa niż 15-20 cm. W związku z powyższym prace pielęgnacyjne uprawy sadowniczej prowadzone powinny być przez cały okres wegetacyjny.

W raporcie z kontroli z dnia 23 października 2013 r. przeprowadzonej w gospodarstwie Strony na działkach rolnych A i F zastosowano kod E6. Inspektorzy stwierdzili, że działki rolne charakteryzowały się znacznym poziomem zachwaszczenia. Wysokość darni na w/w działkach rolnych utrudniała przede wszystkim lokalizacje krzewów maliny oraz rzetelną ocenę wartości obsady uprawianej rośliny. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że na działkach nie były wykonywane regularnie odpowiednie zabiegi agrotechniczne, zapobiegające rozprzestrzenianiu się chwastów. Na zdjęciach działek widoczna jest zwarta darń złożona z traw takich jak śmiałek darniowy, kupkówka pospolita czy tymotka łąkowa. Widoczne są także dwuliścienne rośliny wieloletnie jak krwawnik pospolity, ostrożeń polny, maruna bezwonna, oraz pokrzywa, natomiast na zdjęciu nr 20 dotyczącej działki rolnej F widoczna jest uboga roślinność bardziej charakterystyczna dla terenów przyleśnych, niż użytkownych rolniczo. Wyjaśnienia w zakresie stanu działek oparte zostały na opinii z Instytutu Ogrodnictwa.

Kontrolerzy podczas kontroli na miejscu, stwierdzili prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby poprzez dopuszczenie do nadmiernego zachwaszczenia plantacji malin na działce rolnej A oraz F i nie było to skutkiem rocznego braku wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych w roku 2013.

Kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego została przeprowadzona w dwóch etapach w dniu 4 lipca 2013 r. stwierdzono brak koszenia (zdjęcie nr 30) jednak ze względu na to, iż rolnik ma czas na wykoszenie łąki trwałej do 31 lipca w dniu 23 października 2013 r. została ona skontrolowana ponownie. Inspektorzy terenowi stwierdzili brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie. Także Kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności stwierdziła brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie, zgodnie z opisem z protokołu pomierzono działkę niekoszoną w bieżącym roku.

Analizując materiał dowodowy w postaci zdjęć dostarczonych przez Skarżącego organ odwoławczy zauważył, że nie sposób ustalić terminu ich wykonania. Ponadto zdjęcia te obrazują jedynie niewielki wycinek kontrolowanych obszarów, dlatego w ocenie organu II instancji nie można w oparciu o nie formułować odmiennych wniosków niż te ustalone przez organ I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, oświadczenia świadków: M. S., R. W. oraz B. Z. wskazanych przez Skarżącego zostały dołączone do akt sprawy i przeanalizowane. Oświadczenia świadków wskazują, że w roku 2014 na spornych działkach nie było żadnych zmniejszeń powierzchni użytkowanej rolniczo oraz że były przeprowadzane wszystkie zabiegi pielęgnacyjne na działkach rolnych. Oświadczenia te stoją w zasadniczej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym w postaci raportów z kontroli i materiału zdjęciowego. Na podstawie w/w oświadczeń należało by przyjąć, że w gospodarstwie wnioskodawcy nie występowały żadne nieprawidłowości a uprawy prowadzone były zgodnie z najlepszą wiedzą rolniczą, co nie da się pogodzić z wnioskami płynącymi ze zgromadzonego materiału podczas kontroli w gospodarstwie wnioskodawcy. Oświadczenia te stoją również w sprzeczności z oświadczeniem samej strony z dnia 5 marca 2014 r., oraz odwołaniem od decyzji z dnia ... kwietnia 2014 r.

Analizując zarzuty strony w zakresie braku powiadomienia strony o czynnościach kontrolnych oraz sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych organ wyjaśnił, że obecność wnioskodawcy nie jest obowiązkowa a ocena poczynionych ustaleń dokonywana jest w oparciu o sporządzony materiał dowodowy. Kontrole przeprowadzane są w taki sposób aby skutecznie zweryfikować i zgromadzić niezbędny materiał dowodowy potrzebny do ustalenia stanu upraw oraz powierzchni deklarowanych działek rolnych. Strona zaś uprawniona jest do czynnego udziału w postępowaniu w myśl art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przepisu art. 81 k.pa. nie stosuje się.

Na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując jednocześnie, iż zaskarża ją w części w jakiej organ dokonał zmniejszenia płatności za 2013r. ustalając tym samym płatność rolnośrodowiskową za ten rok na kwotę ... zł oraz w części w jakiej organ ustalił kwotę ... zł, jako kwotę nienależnie pobranych płatności. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7 k.p.a. 8 k.p.a. 75 § 1 k.p.a. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie przesłuchanie wnioskowanych przez skarżącego świadków w osobach M. S., R. W. i B. Z. a jedynie odebranie od nich zdawkowych oświadczeń;

2) art. 7 k.p.a. 75 § 1 k.p.a. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie przesłuchanie wnioskowanych przez Skarżącego świadków na wszystkie istotne okoliczności sprawy i zachodzące rozbieżności w ustaleniach stanu faktycznego oraz nie umożliwienie im odniesienia się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przemawiającego na niekorzyść Skarżącego, w tym m.in. raportów z kontroli czy przede wszystkim zrobionych podczas tych kontroli zdjęć będących podstawą późniejszych ustaleń stanu faktycznego przez organ

3) art. 10 § 1 k.p.a. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieumożliwienie Skarżącemu udziału w każdym stadium postępowania oraz nie powiadomienie go o miejscu i terminie przeprowadzanych dowodów tj. dowodu ze świadków oraz przeprowadzanych kontrolach przez co Skarżący nie mógł zadawać pytań świadkom, składać wyjaśnień oraz odnosić się do wszystkich kwestii spornych a także zapewnić bezstronne przeprowadzenie przedmiotowych dowodów;

4) art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieumożliwienie Skarżącemu wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji do zebranych dowodów i materiałów. W konsekwencji doprowadziło to do błędnych ustaleń stanu faktycznego oraz nieprawidłowym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

5) art. 7 k.p.a. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o okoliczności niekorzystne dla Skarżącego, pomijając wszelkie dowody przemawiające na korzyść Skarżącego takie jak m.in. oświadczenia świadków, zdjęcia łąki, raportu Jednostki Certyfikującej oraz ewidencji działek i gruntów i związanej z tym powierzchni działek, uznając jednocześnie, że wszystkie zgromadzone w sprawie dowody przemawiają na niekorzyść Skarżącego;

6) art. 7 k.p.a. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie i błędne ustalenie na kwotę ... zł płatności za 2013 rok w sytuacji gdy wysokość dotacji uzyskiwanych przez Skarżącego w latach poprzednich ustaloną na ... zł oraz wysokość potrąceń za rok m.in. 2011 i 2012 wskazują, że nawet przy dotychczasowych ustaleniach organu przyznana płatność za 2013 rok, została zaniżona i powinna być zdecydowanie wyższa niż ... zł;

7) art. 7 k.p.a. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności mających istotne znaczenie dla poczynienia ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji, polegających na:

a. bezzasadnemu ustaleniu, bez poparcia dowodami, że powierzchnia działki F i FA wynosi ... ha w sytuacji kiedy pow. deklarowana wynosiła ... ha a pow. wykluczona podczas kontroli to pow. ... ha. Organ z nieznanych przyczyn uznał w sposób całkowicie dowolny, że na dodatkową pow. ... ha składają się m.in. rów, las i pow. niezadeklarowane. Organ nie wyjaśnił również co i o jakiej pow. składa się zarówno na pow. ... ha jak i na wykluczoną pow. ... ha;

b. bezzasadnemu ustaleniu, że zadeklarowana na pow. ... działka J ma pow. jedynie ... ha. Organ nie wyjaśnił dlaczego pow. ... ha uznał za łąkę w sytuacji kiedy nie kwestionował braku odpowiedniej liczby nasadzeń jabłoni na działce J. Ponadto organ nie wyjaśnił dlaczego na działce J wyłączono również pow. ... ha oraz dlaczego w raporcie z kontroli ustalono pow. tej działki na 5,12 a wykluczeniu poddano pow. ... ha;

c. bezzasadnemu i całkowicie dowolnym uznaniu, iż Skarżący dokonał prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz, że nienależycie dbał o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, co skutkowało zmniejszeniem dotacji o 100%, nie uznając tym samym, że stwierdzone na działkach zachwaszczenie powoduje jedynie konieczność uznania, że nie były prowadzone co roku zabiegi uprawowe lub pielęgnacyjne skutkujące zmniejszeniem dotacji o 20% uznaniu, że raport Jednostki Certyfikującej (Ekogwarancji) nie miał znaczenia w niniejszym postępowaniu gdyż dotyczył innych kwestii, w sytuacji kiedy podczas przedmiotowej kontroli wtedy także wskazywano m.in. na powierzchnię dziatek oraz odnotowywano prawidłową ilość krzewów;

d. nieustaleniu i niewyjaśnieniu prawidłowej liczby malin na wszystkich działkach oraz zachodzących w tym przedmiocie rozbieżności w decyzji i dokonywanych kontrolach na co wskazywał już wyrok WSA w Warszawie;

e. pominięcie w ustaleniach i uzasadnieniu wszystkich dokonanych w toku postępowania kontroli, których było przeprowadzonych kilka oraz nieustosunkowanie się do zastrzeżeń i odwołań wnoszonych od niektórych z nich przez Skarżącego;

f. bezzasadne i dowolne ustalenie w stanie faktycznym mniejszych powierzchni działek niż deklarowane we wniosku o ... ha w przypadku działki J oraz o ... ha w przypadku działki F, uznając jednocześnie, że pozostałe działki mają powierzchnię taką jak ustalono w 2013 r. gdyż nie mogły zostać zmierzone podczas kontroli w 2015 r. z uwagi na zmianę upraw na ich powierzchni w sytuacji gdy organ mógł podczas kontroli z 2015 roku ustalić powierzchnię wszystkich działek nawet jeżeli niektóre z nich obejmowały już inne uprawy;

g. bezzasadnym uznaniu, iż na działce E, łąka o pow. ... ha nie była skoszona w wymaganym terminie powołując się jednocześnie na zdjęcie nr. 30 z I kontroli (przed wymaganym terminem koszenia) w sytuacji gdy organ nie powołuje się na żadne zdjęcie przeprowadzone podczas kontroli z 23 października 2013 r. oraz gdy koszenie łąki w terminie wynika ze zdjęć dostarczonych przez Skarżącego oraz oświadczeń świadków;

Ponadto, strona skarżąca wskazała na naruszenie 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") poprzez niewywiązanie się przez organ z oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/WA 2440/14, przejawiających się w:

– nieprzesłuchaniu trzech wnioskowanych przez skarżącego świadków w osobie M. S., R. W. i B. Z. oraz nieprzesłuchanie skarżącego w sytuacji kiedy wszystkie istotne okoliczności nie zostały wyjaśnione i w dalszym ciągu pozostają sprzeczne stanowiska w przedmiocie ustaleń stanu faktycznego;

– niedokonaniu prawidłowej i kompletnej oceny zdjęć dostarczonych rzez skarżącego wskazując jedynie, iż nie wiadomo kiedy zostały zrobione i tego, że przedstawiają jedynie niewielką część łąki skarżącego, pomijając zarazem w ocenie tego, że są zgodne z twierdzeniami skarżącego, oświadczeniami świadków przedstawiają one łąkę skoszoną w terminie oraz zarazem prawidłowo zlokalizowaną;

– niewyjaśnienie sprawy wszystkich powierzchni dziatek oraz stwierdzonych uchybień w zakresie ich uprawy bez wyczerpującego odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Na wstępie należy podkreślić, że sprawa była już wcześniej prawomocnie rozpoznawana przez wojewódzki sąd administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2440/14, po rozpoznaniu skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oraz ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią ust. 3 wskazanego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący zgłosił wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, którzy mieli zeznawać m.in. jak należy rozumieć - na okoliczności dotyczące skoszenia łąki. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W świetle wskazanych wyżej okoliczności należy stwierdzić, że brak przeprowadzenia a następnie dokonania oceny przez organ wnioskowanych dowodów stanowi uchybienie i dowodzi naruszenia art. 6, 7 i 77 kpa, w stopniu mogącym mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Uchylenie sprawy nakłada tym samym obowiązek uzupełnienia przez organ postępowania w sprawie w zakresie wskazanym przez Sąd tzn. w zakresie przesłuchania wnioskowanych świadków i jeśli organ uzna to za potrzebne przesłuchanie strony, oceny zdjęć złożonych przez Skarżącego, wyjaśnienia sprawy powierzchni działek oraz stwierdzonych uchybień w zakresie ich uprawy, dokonania ustaleń faktycznych ze wskazaniem na dowody je potwierdzające i dokonanie stosownego w sprawie rozstrzygnięcia, przy wyczerpującym odniesieniu się do zarzutów odwołania.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie Sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym, a pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi ww. przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p. p. s. a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana - po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Orzekające ponownie w niniejszej sprawie organy administracji oraz Sąd są zatem związane wykładnią wyrażoną w motywach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2440/14, albowiem w okolicznościach tej sprawy nie zaistniały wymienione wyżej przesłanki, umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w cytowanym wyroku.

Tym samym kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji wynika z oceny realizacji zaleceń zawartych w uzasadnieniu omawianego wyroku.

Dokonując pod takim kątem oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że jest ono obarczone wadą wynikającą z braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Mimo wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lutego 2015 r. Dyrektor Oddziału nadal nie przesłuchał wnioskowanych przez Skarżącego świadków oraz nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w sprawie, przy wyczerpującym odniesieniu się do zarzutów odwołania.

Organ I instancji jedynie ponownie zebrał oświadczenia wskazanych przez Skarżącego osób tzn. M. S., R. W. oraz B. Z. W nadesłanych przez organ aktach administracyjnych znajdują się jedynie ww. oświadczenia i wezwanie do B. Z.

Tym samym Skarżący słusznie wskazał na naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a. poprzez niewywiązanie się przez organ z oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, przejawiających się w nieprzesłuchaniu trzech wnioskowanych przez Skarżącego świadków w osobie M. S., R. W. i B. Z.

Zasadny jest również podniesiony w skardze zarzut niepowiadomienia strony skarżącej o miejscu i terminie przeprowadzanych dowodów tj. dowodu ze świadków przez co Skarżący nie mógł zadawać pytań świadkom, składać wyjaśnień oraz odnosić się do wszystkich kwestii spornych a także zapewnić bezstronne przeprowadzenie przedmiotowych dowodów.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 79 k.p.a., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1), ponieważ ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składania wyjaśnień (§ 2). Cele takiego uregulowania są oczywiste. Z jednej strony stanowi ono praktyczną gwarancję realizacji zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania, z drugiej zaś umożliwia - a to dzięki konfrontacji wyjaśnień stron i zeznań świadków, do której musi dojść w sytuacji zgromadzenia wszystkich tych podmiotów w jednym miejscu i w tym samym czasie (np. na rozprawie) - wszechstronną ocenę samych dowodów i ich wiarygodności.

Brak przesłuchania świadków w obecności Strony stanowi nie tylko naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, ale i zlekceważenie zaleceń Sądu, do których organ miał obowiązek się zastosować.

Wskazać należy, iż Skarżący wielokrotnie już od początku postępowania domagał się przesłuchania wskazywanych przez siebie świadków. Podtrzymał te wnioski również w złożonych wyjaśnieniach z dnia 14 lipca 2015 roku. Wówczas to rozszerzył swój dotychczasowy wniosek o kolejnego świadka tj. B. Z.

Słusznie wskazał Skarżący w uzasadnieniu skargi, iż przesłuchanie ww. świadków jest na gruncie niniejszej sprawy niezwykle ważne gdyż ich zeznania mogłyby potwierdzić twierdzenia Skarżącego oraz przede wszystkim wyjaśnić rozbieżności w ustaleniach organu, a twierdzeniach Skarżącego. Ponadto, przesłuchiwani świadkowie mogliby odnieść się również do materiału dowodowego w postaci chociażby raportów z kontroli oraz zdjęć dokonanych podczas tych kontroli przez co wyjaśnione mogłyby być wszystkie ważne aspekty mające wpływ na ustalenia faktyczne. Mogłoby to pozwolić na wyjaśnienie np. czy podczas kontroli kontrolujący zlokalizowali właściwą łąkę skarżącego czy też inną łąkę, jak odnieśliby się do zdjęć łąki z dwóch kontroli przeprowadzonych w 2013 r., jak odnieślibysię do pozostałych zdjęć z kontroli wskazujących na liczne zaniedbania oraz uzasadniających pomniejszenia powierzchni działek. Pozwoliłoby to niejako skonfrontować ustalenia organu i twierdzenia oraz dowody Skarżącego a następnie poczynić na tej podstawie prawidłowe ustalenia. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się jedynie zdawkowe oświadczenia tych trzech świadków, co nie pozwala przyczynić się w wystarczający sposób do wyjaśnienia wszystkich ważnych okoliczności mających wpływ na ustalenia stanu faktycznego. Na zasadność przesłuchania wskazywanych przez Skarżącego świadków oraz na duże znaczenie przedmiotowego dowodu wskazywał także WSA w Warszawie, w orzeczeniu z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/WA 2440/14.

Zważywszy na obowiązek wynikający z powołanego przepisu, stwierdzić należy, że ponownie rozpatrując sprawę i wydając rozstrzygnięcia w wyniku kasacyjnego orzeczenia Sądu, organ II instancji w sposób istotny naruszył art. 153 p.p.s.a., gdyż zignorował zarówno ocenę prawną przedstawioną w prawomocnym wyroku z dnia 19 lutego 2015 r., jak i zawarte w nim zalecenia Sądu dotyczące dalszego postępowania. Już z tego powodu zaskarżona decyzja jako sprzeczna z art. 153 p.p.s.a. nie mogła pozostać w obiegu prawnym i to jest jej najistotniejsza wada.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań oraz oceny prawnej. Rozpoznając sprawę ponownie rzeczą organu będzie uwzględnienie stanowiska Sądu i jego oceny zawartej w uzasadnieniach wyroków. W szczególności organ winien podporządkować się zaleceniom zawartym w wyroku z dnia 19 lutego 2015 r. zwracając szczególnie uwagę na treść art. 7, 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. i obowiązki jakie przepisy te nakładają na organy orzekające w sprawach.

Sąd podkreśla, iż organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania Skarżącego. W odwołaniu Strona podnosiła również zarzuty, w szczególności dotyczące niewykonania przez organ wytycznych WSA w Warszawie, zawartych w wyroku o sygn. akt V SA/WA 2440/14.

Dyrektor Oddziału nie odpowiedział jednak w jakikolwiek sposób na ww. zarzuty. Sąd nie może być w tej sprawie zdany na domysły. Sądy administracyjne rozpoznając skargę na działanie organu muszą bowiem nie tylko dysponować rozstrzygnięciem organu lecz również przedstawionym do tego rozstrzygnięcia pełnym wywodem prawnym, pozwalającym na odczytanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując określone działania. W przeciwnym bowiem wypadku sąd administracyjny nie spełniałby roli instytucji kontrolującej działanie administracji, lecz działalność tę zastępował. Dodatkowo zauważyć można, iż wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania ich rozstrzygnięć.

Nie ulega wątpliwości, że wyczerpujące uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w niniejszej sprawie winno zawierać szczegółowe rozważania dotyczące wykonania wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/WA 2440/14.

Należy zauważyć, iż chociaż organ odwoławczy nie jest związany treścią zarzutów zgłoszonych przez stronę, to jednak do zarzutów tych powinien ustosunkować się w pierwszej kolejności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Ocena tychże zarzutów i wskazanie argumentów, które przesądziły o ich uwzględnieniu lub braku ich zasadności winny stanowić niezbędny element uzasadnienia decyzji Dyrektora Oddziału.

Powyższe wady uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowią naruszenie przepisu art. 107 § 3 w zw. z art. 127 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Staranność przekazywania obywatelowi argumentów wykorzystywanych przy jej formułowaniu jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt II SA/Lu 629/00). Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności. Strona nie może być zdana w tym zakresie na swoje domysły. Organ administracji powinien podjąć starania, aby strona została przekonana o zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tylko bowiem takie zachowanie będzie realizowało zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji, którego istotą jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jego stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

Podnieść również należy, iż nie może spełnić wymagań wynikających z art. 8 k.p.a. organ administracji, który nie rzetelnie ustosunkowuje się do twierdzeń strony uważanych przez nią za istotne dla sposobu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 198/10, LEX nr 674298). Nie jest przy tym rzeczą sądu administracyjnego wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji niniejszego wyroku wydane zostało na podstawie art. 200 p.p.s.a.