Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1697/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za 2001 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. W. kwotę 136 zł (słownie: sto trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M.W. ("Skarżący") pismem z dnia 10 marca 2006 r. złożył do Prezydenta [...] W. wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłaty targowej za lata 2000 – 2001, a także wniosek o opodatkowanie pawilonów handlowych nr [...], [...] i [...] (położonych na terenie targowiska "H." w W. ) podatkiem od nieruchomości za w/w okres.

Prezydent [...] W. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. ustalił Skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości na rok 2001 za przedmiotowe pawilony w kwocie 246 zł odmawiając jednocześnie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2000 rok z uwagi na przedawnienie.

Prezydent [...] W., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., stwierdził wobec Skarżącego nadpłatę w opłacie targowej za 2001 rok w kwocie 10 044 zł.

Pismem z dnia 10 lutego 2010 r. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji w zakresie nadpłaty wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej wysokości i sposobu naliczenia kwoty 10 044 zł, stanowiącą niepełną, nienależnie uiszczoną przez Skarżącego w 2001 roku opłatę targową. Ponadto wniósł o przeprowadzenie przez Organ odwoławczy postępowania uzupełniającego poprzez włączenie do akt sprawy będących w posiadaniu Prezydenta biletów opłaty targowej za 2001 r., a także przesłuchanie dodatkowych świadków na okoliczność wysokości pobranej opłaty targowej. Zarzucił też Organowi świadome naruszenia przez jego pracowników zasady równości wobec prawa wszystkich stron postępowań, na dowód czego wskazał wcześniejsze decyzje Organu, w których wskazane kwoty zwrotu nadpłaty były znacznie wyższe pomimo, iż dotyczyły sąsiednich, bliźniaczych co do powierzchni pawilonów oraz identycznego stanu faktycznego i prawnego.

Pismem z dnia 23 grudnia 2011 r. Skarżący ustosunkował się do pisma Prezydenta [...] W. z dnia 16 kwietnia 2010 r. przekazującego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Wskazał w nim na liczne nieprawidłowości, jakich - jego zdaniem - dopuścili się pracownicy Organu I instancji w toku prowadzonego postępowania podatkowego. Do pisma tego załączył także kopię decyzji wydanej przez Prezydenta [...] W. wobec innego podatnika, jego wniosek o stwierdzenie nadpłaty oraz plik znaków opłaty targowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, iż z uwagi na charakter zobowiązania podatkowego, jakim jest opłata targowa, o nadpłacie w tym podatku można mówić wówczas, gdy podatnik dokona wpłaty tego podatku w wysokości wyższej niż należna lub też uiszczona opłata będzie podatkiem nienależnym, bowiem podatnik nie jest zobowiązany do jej uiszczenia. W związku z tym Organ odwoławczy stwierdził, iż dopiero zaistnienie okoliczności spełniających dyspozycję przepisu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej powoduje skutek w postaci istnienia nadpłaty w opłacie targowej. Organ podniósł, iż rozstrzygnięcia co do istnienia nadpłaty nie neguje Skarżący. Wnosi zastrzeżenia co do sposobu ustalenia, jak i samej wysokości nadpłaty. W ocenie Kolegium działanie Organu podatkowego I instancji w tym zakresie było prawidłowe i nie naruszało przepisów, o których mowa w odwołaniu. Organ zaznaczył, iż dla ustalenia wysokości nadpłaty niezbędne było ustalenie okresu, w jakim Skarżący dokonywał sprzedaży na targowisku. Zdaniem SKO materiał dowodowy zgromadzony na tę okoliczność jest na tyle czytelny, iż dawał podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Za istotne uznano pismo z dnia 24 sierpnia 2006 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzające fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego w 2001 roku, oraz zeznania świadka E.F. z dnia 13 listopada 2009 r., jak i oświadczenia złożone przez Skarżącego w piśmie z dnia 17 września 2009 r., w którym "...świadomy odpowiedzialności karnej z art. 233 k.p.k. oświadczył, iż w roku 2001 wnosił opłatę targową w formie dwudziestokrotności stawki dziennej w miesiącu poprzedzającym za miesiąc następny z góry". Ponadto SKO wskazało na oświadczenie pełnomocnika Skarżącego w piśmie z dnia 20 października 2008 r. wraz z zestawieniem operacji HSP H. W. z dnia 26 maja 2008 r., jak i świadka E.F. z dnia 27 lutego 2009 r. Kolegium w odniesieniu do zarzutów podnoszonych w odwołaniu, dotyczących naruszenia prawa procesowego, stwierdziło, że Organ I instancji zasadnie uznał, iż Skarżący w 2001 roku prowadził działalność gospodarczą i wnosił opłatę targową w formie abonamentu. Ustalenia te potwierdziła sam Skarżący, jak i jego pełnomocnik w toku postępowania przed Prezydentem. Organ odwoławczy podkreślił, że organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody zebrane w toku postępowania. W ocenie Kolegium wystarczającym potwierdzeniem stanu faktycznego dotyczącego prowadzenia działalności gospodarczej na terenie targowiska w 2001 r. oraz uiszczania z tego tytułu opłaty targowej w formie abonamentu miesięcznego są dowody zgromadzone w sprawie. Nie zachodzi potrzeba potwierdzenia ich innymi dowodami z zeznań świadków - pracowników Organu podatkowego. W związku z tym SKO uznało, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a materiał dowodowy został zebrany w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze na powyższą decyzję SKO Skarżący wniósł o jej uchylenie. Uznał, iż zarówno Prezydent, jak i SKO, w większości pozostawali w całkowitej bezczynności, uchybiając jednocześnie wydanymi decyzjami podstawowym zasadom zawartym w art. 120, art. 121 oraz art. 122, a przede wszystkim art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej, w tym także art. 32 Konstytucji RP. Zaznaczył, iż mimo obowiązku ustawowego wynikającego z treści art. 139 i art. 140 Ordynacji, a także wniosku o przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, Organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności pozostając 2 lata w bezczynności, oraz nie powiadomił Skarżącego o przyczynach naruszenia terminu, a także nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.

Zdaniem Skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławczego wydało wadliwą decyzję, nieadekwatną do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oraz treści aktów prawnych regulujących pobór podatków i opłat lokalnych a także uchwały Rady Gminy B. regulującej pobór i ustalającej stawki opłaty targowej. Ponadto nie przychyliło się do wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dodatkowo postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w trybie art. 229 Ordynacji. Wskazał, iż Prezydent w uzasadnieniu decyzji potwierdził ustalenie podatku od nieruchomości za przedmiotowy pawilon od powierzchni 20 m2, czyli od powierzchni wewnętrznej pawilonu ( powierzchni użytkowej). Organ odwoławczy nie dostrzegł faktu, iż pobór podatku od nieruchomości nie jest tożsamy z poborem podatku w formie opłaty targowej, i pobory te regulują akty prawne różne w swych zapisach, w tym między innymi w odniesieniu do opłaty targowej regulują to także uchwały. W ocenie Skarżącego Organ I instancji, żeby zaniżyć uznaną do zwrotu nadpłatę w opłacie targowej, świadomie popełnia błąd, naliczając wysokość nadpłaty od powierzchni użytkowej pawilonu, z pominięciem zapisów uchwały Rady Gminy. Zaznaczył, iż poza dowodami takimi, jak bilety opłaty targowej, będącymi w posiadaniu Organu, umowa o dzierżawę powierzchni pod pawilony, podstawę do ustalenia wysokości pobranej w 2001 r. opłaty targowej stanowi Uchwała Rady Gminy W. w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, terminów płatności oraz sposobu jej poboru. W ocenie Skarżącego już tylko te dowody wskazują na fakt poboru opłaty targowej w wysokości odpowiadającej 2x8 metrów kwadratowych plus za 3 miesiące od jednego 8 metra kwadratowego.

Zdaniem Skarżącego jeżeli Organ odwoławczy twierdzi, iż w 2001 r. na przedmiotowym targowisku pobierano od kupców opłatę targową od siedmiometrowej wewnętrznej powierzchni pawilonów, potwierdzając to w treści uzasadnienia decyzji, to należy to wykazać poprzez włączenie do akt dowodów w postaci biletów opłaty targowej opiewających na 7 metrów kwadratowych z kolejnymi cechami numerycznymi w ilości 20 sztuk (opłaty z góry na miesiąc następny w dwudziestokrotności stawki dziennej). Na bilecie, poza wskazaniem powierzchni 7 metrów kwadratowych, winna znajdować się stawka dzienna wynosząca 18, 90 zł, wskazana przez Prezydenta. Ponieważ w 2001 r. na targowisku Hala "W." prawie kilkudziesięciu kupców - właścicieli identycznych pawilonów - uiszczało opłatę targową w dwudziestokrotności stawki dziennej na następny miesiąc, to zarówno Organ odwoławczy, jak i Organ I instancji, nie będą miały problemu z odszukaniem, a następnie okazaniem poprzez włączenie do akt, dowodów w postaci biletów opłaty targowej o nominale 18, 90 zł, pobranych od powierzchni 7 metrów kwadratowych. Fakt nieczytelności nazwisk lub brak oznakowania jakimkolwiek nazwiskiem nie stanowi przeszkody, by zestawy tych biletów kilku kupców o nominale 18, 90 od 7 m. kw. włączyć do akt jako bardzo istotny materiał dowodowy. Skarżący zaznaczył, iż jako dowód takie bilety, ze wskazaną na nich powierzchnią 8 metrów kwadratowych, imiennym oznaczeniem i nominałem, włączyła inna osoba w swoim postępowaniu. Przeczy to twierdzeniom Organu, że prawie wszystkie bilety nie są oznakowane żadnym nazwiskiem bądź są nieczytelne. Osoba ta w 2000 i 2001 r. była właścicielką identycznego pawilonu, jak pawilony Skarżącego. powierzchnia pawilonu tej innej osoby wynosiła 7,5 metra kwadratowego (identycznie, jak pawilony Skarżącego) i realizowała obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od siedmiometrowej powierzchni użytkowej (wewnętrznej) dokładnie tak samo, jak Skarżący. Zaznaczył, iż osoba ta wystąpiła do organu podatkowego Gminy W. o zwrot nienależnie pobranej od niej w 2000 i 2001 r. opłaty targowej, uiszczonej od ośmiometrowej powierzchni zajętej pod pawilon.

Skarżący wskazał też, iż mimo obowiązku wynikającego z treści art.123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 Ordynacji Organ odwoławczy, po zakończeniu postępowania, a przed wydaniem decyzji, winien wezwać Skarżącego i umożliwić mu zapoznanie z aktami sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu uznało, iż nie ma potrzeby ustosunkowania do żadnego z zarzutów Skarżącego. W ocenie Kolegium Skarżący nie wskazał w skardze nowych okoliczności. które mogłyby przesądzić o zmianie stanowiska Organu.

Pismem z dnia 17 listopada 2012 r. Skarżący odniósł się do stanowiska SKO zawartego w odpowiedzi na skargę. W uzasadnieniu pisma zarzucił, iż odpowiedź Organu na skargę nie spełnia podstawowego wymogu ustosunkowania do zarzutu naruszenia prawa lub interesu prawnego. W ocenie Skarżącego Kolegium narusza obowiązujący w postępowaniu administracyjno podatkowym i sądowo administracyjnym porządek prawny poprzez m.in. brak reakcji na zarzut naruszania prawa przez zastosowanie nieistniejącej w obrocie prawnym w 2001 r. Uchwały Rady Gminy W. Nr XX/207/99 z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, terminów płatności oraz sposobu jej poboru. Skarżący wskazał na datę podjęcia uchwały i fakt, iż stawki opłaty targowej wskazane w uchwale z 21 grudnia 1999 r. nie obowiązywały w 2001 r., a tylko i wyłącznie w 2000 r., o czym Organy musiały wiedzieć. Podniósł, iż Rada Gminy W. uchwałą z dnia 14 grudnia 2000 r. ustaliła stawki opłaty targowej na 2001 r. Skarżący zarzucił też nieodniesienie się do argumentacji i dowodów wskazywanych w wymienionych pismach procesowych, jak i samej skardze. Wraz z jednym z tych pism złożono jako dowody w sprawie załączniki w postaci kserokopii wniosku M.G. o zwrot nadpłaty w opłacie targowej z dnia 31 grudnia 2004 r. oraz kserokopii decyzji organu Gminy B. w sprawie zwrotu nadpłaty tej osobie z dnia 26 października 2005 r., a także dwóch kserokopii biletów opłaty targowej wydawanych kupcom w 2001 r. Skarżący zaznaczył, iż postępowanie o zwrot nadpłaty podatku w 2001 r. w sprawie M. G. dotyczyło takiego samego pawilonu, jak pawilony Skarżącego, w identycznym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją organu Gminy B. zwrócono nadpłatę od 8 metrów zajętej powierzchni przy stawce za metr kwadratowy obowiązującej w 2001 r., a nie w 2000 r. Podniósł, iż identyczne bilety opłaty targowej, jak wyżej wskazane, wydawano Skarżącemu w 2001 r. Skarżący wskazał też na pozbawienie go prawa do prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego poprzez odmowę przesłuchanie wskazanych świadków, w tym przede wszystkim inkasenta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie.

Jest poza sporem, że Skarżący w 2001 r. prowadził działalność handlową na targowisku "H." w W., w dzielnicy B., i że opłatę targową z tego tytułu uiszczał w formie dwudziestokrotności stawki dziennej. Dowody, jakie wskazują na tę okoliczność, zostały wyczerpująco zgromadzone w toku postępowania podatkowego, prawidłowo też, zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej, Organy oceniły te dowody. Sąd w pełni podziela ich ocenę, że Skarżący prowadził działalność przez cały rok, i że nadpłata w opłacie targowej wyniknęła z tego względu, że był on podatnikiem podatku od nieruchomości. Art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia bowiem z opłaty targowej osoby, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach.

Kwestią sporną w sprawie było natomiast to, w jakiej wysokości została rzeczywiście uiszczona przez Skarżącego opłata targowa. Z decyzji wydanych w sprawie wynika, że Organy obydwu instancji przyjęły za podstawę swoich rozstrzygnięć powierzchnię każdego pawilonu handlowego Skarżącego (pawilony nr 29, 30 i 31) w wysokości 7 m², choć z akt administracyjnych w żaden sposób nie wynika, aby podjęte zostały jakiekolwiek czynności w celu ustalenia tej powierzchni. Ze skargi wynika natomiast, że powierzchnia pawilonów Skarżącego wynosiła 7, 5 m². Okoliczność, jaka była rzeczywista powierzchnia pawilonów, ma znaczenie ze względu na treść przywołanej w zaskarżonych decyzjach uchwały Nr XX/2007/99 Rady ówczesnej Gminy W. z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, terminów płatności oraz sposobu jej poboru. Wysokość stawek opłaty targowej wzrastała wraz z każdym rozpoczętym metrem kwadratowym zajętej powierzchni. Skoro więc, co jest bezsporne, nadpłata została ustalona przez Organy przy założeniu, że powierzchnia pawilonów wyniosła tylko 7 m², to ewentualne ustalenie, że wynosiła ona w rzeczywistości 7, 5 m² zasadniczo rzutowałoby na wysokość uciszanej opłaty targowej, a w efekcie na wysokość nadpłaty.

Ponadto podkreślić należy, iż z załączonej do pisma Skarżącego z dnia 17 listopada 2012 r. uchwały Nr XVIII Rady ówczesnej Gminy W. wynika podwyższenie stawek opłaty targowej na rok 2001 względem stawek z uchwały przywołanej wyżej, dotyczącej roku 2000, a zastosowanej przez Organy w sprawie jako uzasadniającej przyjęcie najbardziej prawdopodobnej wysokości nadpłaty dokonanej przez Skarżącego. Otóż, jeśli Organy przyjęły już, że Skarżący nadpłacił opłatę targową według stawek wynikających z odpowiedniej uchwały ówczesnej Gminy, to w żaden sposób nie wyjaśniły, dlaczego jako miarodajną przyjęły uchwałę w wersji, która w roku 2001 już nie obowiązywała w zakresie stawek opłaty targowej. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że choć w zakresie podatku od nieruchomości jako miarodajna przyjęta została powierzchnia 7 m², to nie stało to na przeszkodzie przyjęciu – dla potrzeb opłaty targowej – powierzchni 8m² każdego pawilonu, skoro rzeczywista powierzchnia pawilonu przekraczała 7 m², a zatem, w rozumieniu uchwały Rady Gminy, powierzchnia ponad 7 m² rozpoczynała kolejny metr kwadratowy.

Wszystkie powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia przez Organy art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej, są zasadne. Choć Skarżący nie wskazał tych przepisów, to jego argumentacja świadczy w istocie o tym, że przedmiotem jego zarzutów są te właśnie przepisy procedury podatkowej. Organy po prostu nie podjęły koniecznych środków dowodowych dla ustalenia rzeczywistej wysokości nadpłaty.

W dalszym więc postępowaniu Organy przeprowadzą dowody, które umożliwią ustalenie wysokości rzeczywistej nadpłaty w opłacie targowej, a ponadto wyczerpująco odniosą się do prezentowanego stanowiska Skarżącego w poszczególnych kwestiach. Wspomniane dowody i żądania zostały zawnioskowane i przedstawione w toku postępowania podatkowego. Należą do nich:

1) uzupełnienie dowodu z przesłuchania E. F. na okoliczność wysokości uiszczonej przez Skarżącego opłaty targowej,

2) przesłuchanie inkasenta na targowisku przy H. "W.", tj. A. S. (vide pismo Skarżącego z dnia 23 grudnia 2011 r.), na okoliczność wysokości rzeczywiście pobranej opłaty,

3) przeanalizowanie i wyczerpujące odniesienie się do rozstrzygnięcia wydanego w "analogicznej" – jak wynika z zaskarżonej decyzji Organu – sprawie, zakończonej decyzją z [...] grudnia 2004 r., a także decyzji wydanej wobec jeszcze innego kupca z targowiska, tj. M. G.(jak wynika z ze stanowiska Skarżącego, w przywołanych przypadkach jako podstawę rzeczywiście uiszczonej nadpłaty przyjęto w tamtych sprawach powierzchnię 8 m² co do każdego pawilonu, choć sprawy te były "identyczne" względem sprawy Skarżącego),

4) odniesienie się do załączonych do pisma Skarżącego z 23 grudnia 2011 r. biletów opłaty targowej, wskazujących jako właściwą dla wymiaru opłaty powierzchnię 8m², a nie 7 m²,

5) wyjaśnienie przyczyn, dla których Organy przyjęły stawki opłaty targowej nieobowiązujące już w roku 2001, a w razie braku takich przyczyn – przyjęcie stawek obowiązujących w roku 2001,

6) w razie potrzeby przesłuchanie osób - pracowników Organu podatkowego I instancji, na okoliczność rzeczywiście pobranej opłaty targowej (H. A., U. A., E. R.).

Po przeprowadzeniu powyższych dowodów i po wyjaśnieniu przez Organy przyczyn rozbieżności pomiędzy sprawą Skarżącego, a wskazanymi wyżej sprawami analogicznymi, Organy ponownie dokonają oceny materiału dowodowego i orzekną co do istoty sprawy, z uwzględnieniem wymagań art. 191 Ordynacji podatkowej.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Odnośnie do wstrzymania wykonania decyzji podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – art. 200 tej ustawy procesowej.