Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1442/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 155
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia. NSA Wojciech Mazur Sędzia del. NSA Teresa Rutkowska Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 957/09 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2009 roku nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich, skargę oddalił.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją wydaną w dniu [...] października 2009 roku nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2009 roku nr [...] o odmowie uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji tegoż organu z dnia 21 czerwca 2001 roku nr [...], przyznającej J.K. uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim.

Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] października 1999 roku Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmówił J. K. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej, działając na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Decyzja ta została utrzymana w mocy w dniu [...] sierpnia 2000 roku, ostateczną decyzją nr [...].

Następnie J. K. złożył 11 października 2000 roku wniosek o przyznanie uprawnień z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi, którego efektem była decyzja z dnia [...] czerwca 2001 roku nr [...], przyznająca mu uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim. Od tejże decyzji zainteresowany nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym decyzja stała się ostateczna.

W dniu [...] kwietnia 2009 roku do Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek J. K. o "rozszerzenie uprawnień kombatanckich" poprzez przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej. Powyższe żądanie wnioskodawca uzupełnił m.in. pismem opatrzonym datą 16 maja 2009 roku (k- 112 akt administracyjnych), w którym wyjaśnił, iż ww. wniosek złożył stosownie do regulacji zawartej w treści art. 155 k.p.a. w dalszej części pisma strona wskazała, że czyni starania o potwierdzenie swojej działalności w oddziałach partyzanckich Armii Krajowej, bowiem Zarząd Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – Okręgu Łódź "dąży do uporządkowania spraw związanych z kombatanctwem AK swoich członków, pełniących funkcje kierownicze w kołach środowiskowych i terenowych", a taką osobą jest wnioskodawca.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 roku, wydaną w trybie art. 155 k.p.a., Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2001 roku [...], zaś w dniu [...] października 2009 roku, po ponownym rozpatrzeniu sprawy została wydana decyzja nr [...], utrzymująca w mocy wskazaną decyzję z dnia [...] lipca 2009 roku.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2009 roku organ wskazał, iż strona nie wskazała żadnych nowych okoliczności faktycznych, czy prawnych, które uzasadniałyby zmianę decyzji ostatecznej z dnia 21 czerwca 2001 roku.

Dalej organ przytoczył treść art. 16 § 1 i art. 155 k.p.a., wyjaśniając, że warunkiem wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzję ostateczną konieczne jest kumulatywne spełnienie wskazanych w art. 155 k.p.a. przesłanek. W przedmiotowej sprawie po ustaleniu bezspornej kwestii, iż decyzja o przyznaniu uprawnień kombatanckich jest decyzją ostateczną i tworzy dla strony podmiotowe prawo najistotniejszego znaczenia nabiera kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia, interesu społecznego, lub słusznego interesu strony, które miałyby uzasadniać konieczność zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.

W ocenie Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych partykularny interes strony być może przemawiałby za rozszerzeniem jej uprawnień kombatanckich, ale takie rozstrzygnięcie z całą pewnością kłóciłoby się z interesem społecznym. Zatem powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może w takiej sytuacji prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na rozszerzeniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich w przypadkach nieprzewidzianych przepisami ustawy. Dalej organ wskazał, że ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, gdyż nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 155 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało bowiem przeprowadzone w oparciu o wskazany przepis.

Z pism strony złożonych w toku postępowania nadzwyczajnego wynika, iż strona dąży do ponownej oceny stanu faktycznego sprawy. Polemizuje z trafnością dokonanej przez organ oceny stanu faktycznego sprawy i przyjętej wykładni przepisów prawa. Jednocześnie jednak nie podnosi żadnych nowych okoliczności, co w istocie oznacza, iż stan faktyczny w sprawie nie uległ zmianie. Nie uległ zmianie także stan prawny i wykładnia normy art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach.

W ocenie organu, wobec braku nowych okoliczności faktycznych nie można dokonać odmiennej niż w decyzji ostatecznej oceny stanu faktycznego sprawy, co prowadzi do konkluzji, iż wniosku strony w tym zakresie nie można uznać za zasadny. Przedstawiona przez wnioskodawcę argumentacja wskazuje na to, iż za zmianą decyzji przemawia jedynie interes J. K. Interes ten sprowadza się do przyznania mu uprawnień kombatanckich, o których mowa w ustawie o kombatantach. Niemniej interes strony w tym przypadku nie jest zgodny z treścią art. 1-4 tejże ustawy, ażeby, bowiem skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie organ winien wydać decyzję, która byłaby sprzeczna z przepisami wskazanej ustawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na wskazaną powyżej decyzję z dnia [...] października nr [...] wniósł J. K.

W jej treści wyjaśnił, że Zarząd Okręgu Łódź Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej domaga się od skarżącego "urzędowego uzasadnienia" pełnionej przez niego służby w szeregach Armii Krajowej, ze względu na sprawowaną społecznie, przez J. K., funkcję prezesa Koła Terenowego tegoż Związku w Łęczycy, wobec tego że skarżący posiada uprawnienia kombatanckie jedynie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim. Nadto odwołujący się wskazał, że ponowny wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej posiada rekomendację Zarządu Okręgu Łódź Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, opracowaną przez przewodniczącego Komisji Weryfikacyjnej – M. S. - który znał osobiście jednego ze zmarłych świadków – Z. J. - przeprowadzając z nim szereg rozmów na temat działalności strony w Armii Krajowej.

Odnośnie słusznego interesu strony, skarżący wskazał, że podyktowany jest on stale pogarszającym się stanem jego zdrowia. Ponadto wskazał, że od kilku już lat czyni starania o przyznanie mu "inwalidztwa wojennego", w czym zdaniem wnioskodawcy, pomoże mu uzyskanie statusu kombatanta z tytułu służby w AK.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 4 marca 2010 roku skarżący oświadczył, że potwierdził przed organami okręgowymi związku, swoją służbę w Armii Krajowej, jedynie struktura okręgowa związku zarzuca mu brak uprawnień kombatanckich z tytułu bycia żołnierzem AK i z tego powodu ma problemy w pełnieniu funkcji przewodniczącego Koła Terenowego w Łęczycy Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Wyjaśnił, że nie składał skargi na decyzję przyznającą uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim, wydaną w 2001 roku, ponieważ uzyskanie tychże uprawnień spełniało w tamtym czasie jego oczekiwania, a dopiero później okazało się, że są mu potrzebne uprawienia z tytułu bycia żołnierzem AK, ze względów wskazanych powyżej.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargę oddalił.

Sąd wskazał, że podstawą prawną złożonego przez J. K. wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej, jest art. 155 k.p.a.

Wobec powyższego rozpoznanie przedmiotowej skargi wymaga rozważenia zagadnienia odnoszącego się do zakresu i przedmiotu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie wskazanego przepisu, który stanowi, iż decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo.

Sąd podniósł, że z wykładni gramatycznej tego przepisu wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji, a za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przepis powyższy nie może być podstawą merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, gdyż nie tworzy on dla stron prawa do rozpoznania tejże sprawy w kolejnej instancji, zaś decyzje wydane w tym trybie mają charakter decyzji uznaniowych, co oznacza, że do organu administracji należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale już nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Jeżeli więc organ administracji państwowej stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 155 k.p.a. (czyli interes społeczny lub słuszny interes strony), to przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie, czy w ogóle, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, decyzja powinna być uchylona (zmieniona). Powołana zasada ma zapewnić pewność i stabilność w obrocie prawnym.

Wobec powyższego, w trybie art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe jak i decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony.

Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że nadto stosownie do tezy zawartej w wyroku Sądu Najwyższego (z dnia 6 stycznia 1999 roku w sprawie o sygn. akt III RN 101/98 - OSNAPU 1999 nr 10 poz. 637) uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 K.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 K.p.a.), wobec tego dopiero w wypadku gdy decyzja jest dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności, jej uchylenie lub zmiana może nastąpić na podstawie art. 155 K.p.a., jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Istnienie interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego interesu strony musi być ustalone w konkretnej sprawie i musi uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem powinien być oceniony przez organ według wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony.

Orzekające w sprawie organy, rozpatrując sprawę w świetle przesłanek określonych w art. 155 K.p.a., w oparciu o zebrany i rozważony materiał dowodowy doszły do suwerennego przekonania, iż ani interes społeczny, ani słuszny interes strony nie przemawiają za potrzebą zmiany lub uchylenia decyzji z dnia 21 czerwca 2001 roku. Stanowisko swoje organy te uzasadniły, ustosunkowując się do podniesionych przez stronę okoliczności i odwołując się do oceny sprawy zarówno w aspekcie interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził ponadto, że skarżący domagając się wzruszenia w trybie art. 155 K.p.a. decyzji ostatecznej z 21 czerwca 2001 roku zgłosił zarzuty, które były już przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia 24 sierpnia 2000 roku o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Armii Krajowej w okresie okupacji niemieckiej.

Polemika z ustaleniami organu poczynionymi w owej decyzji nie może uzasadniać wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie przepisu art. 155 k.p.a. Natomiast nawet gdyby skarżący, kwestionując dotychczasowe ustalenia organów na okoliczność jego służby w oddziałach A.K. powoływał się na nowe okoliczności czy dowody w sprawie, to również nie przemawiałoby to za koniecznością zastosowania w niniejszej sprawie trybu postępowania przewidzianego w przepisie art. 155 k.p.a. jak już bowiem była o tym mowa, tryb uchylenia lub zmiany decyzji w następstwie wznowienia postępowania wyprzedza możliwość wzruszenia decyzji na podstawie przepisu art. 155 k.p.a.

Zatem w istocie J. K. domagał się ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej, co w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe, wobec czego ocenę Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, o braku podstaw do uznania, że za uchyleniem ostatecznej decyzji tegoż organu z dnia [...] czerwca 2001 roku (przyznającej J. K. uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim) przemawia interes społeczny lub też słuszny interes skarżącego, uznać należy za uzasadnioną.

Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, ocena taka nie nasuwa zastrzeżeń, bowiem słuszny interes strony w rozumieniu art. 155 k.p.a. musi być rozumiany jako interes znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. K. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 12760 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego J. K. pomimo że na Sądzie I instancji ciążył obowiązek zbadania legalności zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publiczne i przyjęcie przez Sąd I instancji iż przedmiotowa decyzja jest prawidłowa oraz nie ma przesłanek do jej wzruszenia w trybie art. 155 k.p.a.;

b) art. 1 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego polegające na nieuchyleniu wadliwej decyzji z obrotu prawnego, mimo iż skarżący J. K. z mocy samego prawa nabył status kombatanta z tytułu walki w AK a decyzja stwierdzająca taki stan rzeczy jest jedynie decyzją deklaratoryjną a nie konstytutywną i przedmiotowa decyzja powinna być rozszerzona także o przyznanie kombatanctwa z tytułu udziału skarżącego w oddziałach AK;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 145 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargi skarżącego J. K., w sytuacji gdy decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych została wydana z naruszeniem art. 16 § 1 oraz 155 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie występuje słuszny interes prawny strony w zmianie zaskarżonej decyzji, ani nie występuje interes społeczny do tego aby rozszerzyć decyzję administracyjną w przedmiocie uprawnień kombatanckich J. K. z tytułu walki w oddziałach AK a przez to istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organy stanu faktycznego sprawy co skutkowałoby potrzebą wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej dotkniętej kwalifikowaną wadą w postaci rażącego naruszenia prawa poprzez stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji;

b) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja miała być wzruszona na podstawie art. 155 k.p.a., a powinna być wzruszona na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a lub art. 145 § 1 k.p.a. a przez to niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.;

c) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku mimo nie zbadania całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie zwłaszcza z dokumentów i z zeznań świadków co skutkowało oddaleniem skargi skarżącego J. K.;

d) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny podstaw rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zwłaszcza pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań co do tego, iż można w ramach jednej ostatecznej decyzji administracyjnej orzec o kombatanctwie z dwóch bądź więcej niż dwóch tytułów.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a także przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej strony, której przyznano pełnomocnika ustanowionego z urzędu w postaci radcy prawnego, oświadczając, iż nie została ona opłacona ani w całości, ani też w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było w jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, a uregulowanym w przepisie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Wskazać należy, że tryb weryfikacji ostatecznych decyzji z art. 155 k.p.a. otwiera możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego – norm uznaniowych, które pozwalają organowi administracji na swobodę działania w zakresie konsekwencji stanu faktycznego sprawy, a więc pozostawiają uznaniu organu wybór treści rozstrzygnięcia, a dokonany wybór może być zmieniony (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 339/10, LEX nr 745219). Takiego uznania organu nie przewidują natomiast przepisy dotyczące przyznania uprawnień kombatanckich. W sytuacji bowiem spełnienia przesłanek do przyznania uprawnień kombatanckich, organ administracji publicznej związany jest treścią przepisu i wydaje decyzję o przyznaniu tych uprawnień. Już zatem z samej istoty decyzji, jej zmiana w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1996 r., III SA 1110/95, Lex nr 27376), w trybie przewidzianym art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Taka konstrukcja przepisu art. 155 k.p.a. powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji".

W trybie uregulowanym przepisem art. 155 k.p.a. nie można zmieniać ustaleń faktycznych organów, ani podważać dowodów które stanowiły podstawę podjętych rozstrzygnięć. Dla podważenia bowiem ustaleń faktycznych, a także prawnych kodeks postępowania administracyjnego przewiduje odrębne tryby, a mianowicie odpowiednio wznowienie postępowania oraz stwierdzenie nieważności decyzji.

Dla skorzystania z trybu uregulowanego przepisem art. 155 k.p.a. przeszkodą jest sytuacja, gdy zachodzi podstawa do zmiany-uchylenia decyzji poprzez zastosowanie jednego ze wskazanych powyżej konkurencyjnych trybów wzruszenia decyzji. Oba wskazane tryby mają pierwszeństwo przed zmianą decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. i wykluczają wówczas jego zastosowanie.

Uchylenie bądź zmiana ostatecznej decyzji w trybie z art. 155 k.p.a. wymaga natomiast ustalenia czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Powoływanie się na słuszny interes strony nie może natomiast zmierzać do obejścia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Tymczasem jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji skarżący domagając się wzruszenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji ostatecznej z 21 czerwca 2001 roku zgłosił zarzuty, które były już przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia 24 sierpnia 2000 roku o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Armii Krajowej w okresie okupacji niemieckiej. Polemika z ustaleniami organu poczynionymi w owej decyzji nie może uzasadniać wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie przepisu art. 155 k.p.a., albowiem takie działanie w istocie zmierza do obejścia prawa poprzez próbę uzyskania rozstrzygnięcia odmiennego od wynikającego z wcześniejszej ostatecznej decyzji administracyjnej, odmawiającej nadania żądanych uprawnień.

Co więcej, podkreślenia wymaga to, że przedmiotem postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji, której zmiany obecnie żąda skarżący był jedynie jego pobyt w obozie hitlerowskim. Próba zmiany decyzji poprzez rozszerzenie uprawnień kombatanckich o służbę w Armii Krajowej w istocie zmieniałoby natomiast zakres postępowania administracyjnego, co jest niedopuszczalnym.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że organy administracji publicznej nie wykluczyły działalności niepodległościowej skarżącego, wskazując jedynie, że jego działalność miała charakter czynności pomocniczych, z uwagi na fakt, że ze względów formalnych skarżący nie mógł przynależeć do Armii Krajowej.

Mając na uwadze powyższe, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku nie orzekł natomiast, co do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu w ramach przyznanej skarżącemu pomocy prawnej, o zasądzenie kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., jako odnoszące się do kosztów postępowania między stronami, nie mają zastosowania do przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną należnego mu od Skarbu Państwa, zaś stosownie do przepisów art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 p.p.s.a. orzekanie o przyznaniu takiemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy następuje w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, jako także w tym przedmiocie Sądzie pierwszej instancji.

Stosownie do § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.