Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 499/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Anna Mierzejewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysługi lat 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2013 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z [...] stycznia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z [...] listopada 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z [...] listopada 2013 r. P. M. (dalej jako skarżący) został poinformowany o wszczęciu z urzędu przez Komendanta [...] Policji postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r. W piśmie tym organ wskazał, iż z analizy akt osobowych skarżącego wynika, że funkcjonariuszowi błędnie zaliczono do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okres pracy w gospodarstwie rolnym.

Następnie, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie Komendant [...] Policji, decyzją nr [...] z [...] listopada 2013 r. , wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a., stwierdził nieważność rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r.

W złożonym odwołaniu skarżący wskazał, iż powyższa decyzja Komendanta [...] Policji jest dla niego krzywdząca i narusza przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 104 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez zbadania wszystkich jej okoliczności. Podniósł, że w toku postępowania zwykłego organ zwracał się do niego o wyjaśnienie wszelkich wątpliwości i w efekcie ich udzielenia organ uznał za udowodnione, iż skarżący przez okres pobierania nauki w Technikum Mechanicznym w [...] dojeżdżał do szkoły z miejsca zamieszkania, a nie mieszkał w internacie lub bursie szkolnej. Zdaniem skarżącego organ nie dysponował materiałem dowodowym do skutecznego zdyskredytowania zeznań świadków, jak również twierdzeń skarżącego, potwierdzających świadczenie przez niego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Jednocześnie zauważył, że sam fakt bycia uczniem szkoły ponadpodstawowej nie wyklucza możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Podkreślił, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych.

Mając powyższe argumenty na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Komendant Główny Policji wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Policji.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma, co do zasady, miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem tej decyzji. Badany jest stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.

Stosownie natomiast do art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Jak podał organ, o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko w sytuacji naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a. odnoszą się co prawda do wadliwości samego aktu, a nie postępowania, w którym go podjęto, jednak można wyprowadzić rażące naruszenie prawa z przepisu art. 7 K.p.a. wskutek ustalenia, że w sprawie zastosowano przepis prawa materialnego do stanu faktycznego, który nie został ustalony, a więc co do którego nie można w niewątpliwy sposób przyjąć, że mieści się w hipotezie tej normy prawnej. W odniesieniu do przepisów proceduralnych można więc mówić o rażącym ich naruszeniu, gdy w sposób niebudzący wątpliwości nie zastosowano ich w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego albo zastosowano je nieprawidłowo. W ocenie organu taka właśnie sytuacja miała miejsce na gruncie rozpoznawanej sprawy. Rażące naruszenie art. 80 K.p.a., które miało miejsce w przedmiotowej sprawie, może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, jako że przepis ten stanowi integralny element zasady prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.), mającej status ogólnej zasady postępowania administracyjnego i wyznaczającej jeden z fundamentalnych standardów prawidłowego postępowania organu władzy w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej.

W dalszej kolejności organ omówił dowody przeprowadzone w sprawie w postępowaniu zwykłym i uznał, że Komendant Rejonowy Policji [...] nie ustalił, czy grunt rolny będący własnością rodziców skarżącego nie był we wnioskowanym okresie wydzierżawiony, na jaką produkcję gospodarstwo było nastawione, czy były w nim zatrudniane inne osoby i czy była taka potrzeba.

Organ stwierdził, że brak było podstaw do wydania przez Komendanta Rejonowego Policji [...] rozkazu personalnego nr [...] jedynie w oparciu o oświadczenie skarżącego oraz pisemne "zeznania świadków". Zeznania te sporządzone zostały według jednego wzorca, nie zawierają koniecznych cech indywidualizujących fakty istotne dla rozstrzygnięcia spawy. Zeznania te wydają się być uzgodnione, a także nieprecyzyjne i nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżący wykonywał stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców.

W ocenie Komendanta Głównego Policji przy wydawaniu rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] doszło do rażącego naruszenia:

) art. 8,9,11,77 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;

) art. 75 K.p.a. poprzez niedopuszczenie jako dowodu wszystkiego co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;

) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

) art. 80 K.p.a. w zw. Z art. 7 K.p.a. polegającego na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych;

) art. 81 K.p.a. poprzez niezastosowanie podstawowych zasad dotyczących postępowania dowodowego, tj. oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach, które nie mogą zostać uznane za udowodnione;

) art. 107 K.p.a. poprzez brak wskazania w decyzji motywów rozstrzygnięcia, tj. uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, do stażu tego wliczane są pracownikowi przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. "okresy pracy" w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, a nie "okresy pomocy" świadczonej sporadycznie w gospodarstwie rolnym. W związku z tym przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne.

Jak zważył organ w przedmiotowej sprawie skarżący we wnioskowanym okresie m.in. był uczniem Technikum Mechanicznego im. [...] w [...]. W latach 1993-1997 uczestniczył w zajęciach szkolnych trwających średnio 7 godzin dziennie, dojeżdżał około 15 km w jedna stronę do i ze szkoły, przygotowywał się do zajęć szkolnych, odrabiał lekcje, czytał lektury, przygotowywał do matury. Powyższe nie pozwalało skarżącemu na wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, co świadczy o tym, iż owa pomoc nie była stała.

Organ stwierdził ,iż naruszenie polegające na wydaniu rozkazu personalnego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób sprzeczny z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego miało charakter rażący, bowiem mimo nieustalenia przez organ, że skarżący spełnia zawarte w ustawie przesłanki pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, okres od [...] lutego 1993 r. do [...] czerwca 1997 r. wliczono skarżącemu do wysługi lat jako okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie procentowego wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat oraz zawyżenie wysokości uposażenia policjanta z tytułu tejże wysługi.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r. został wydany z rażącym naruszeniem prawa.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości jako naruszających prawo i zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania.

Szczegółowo przedstawił dotychczasowe postępowanie i wyraził przekonanie, że organ zgodnie z art. 80 K.p.a. nie miał podstaw do zakwestionowania przedłożonych dowodów, w tym wyjaśnień skarżącego w powiązaniu z zeznaniami świadków i innymi dokumentami przez niego przedstawionymi. W ocenie skarżącego organ nie dysponował materiałem dowodowym, wystarczającym do skutecznego zdyskredytowania zeznań świadków, potwierdzających świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, jak również do zdyskredytowania jego twierdzeń o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie, gdy pobierał naukę w szkole ponadpodstawowej. Skoro świadkowie zeznają na te same okoliczności to logicznym jest, że ich zeznania są zbieżne. Natomiast w sytuacji gdy organ stanowczo twierdzi, że nie jest możliwe świadczenie pracy przez ucznia szkoły ponadpodstawowej, winien dla takich konkluzji znaleźć oparcie w zebranych dowodach. Takiego materiału organ jednak nie zebrał. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonana w odniesieniu do określonych okoliczności faktycznych.

Skarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji skarżący zarzucił zatem obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację pojęcia "domownik". Podkreślił, że decyzja ta została wydana w trybie nieważnościowym, a zatem zaistnienie jednej z przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, a nie jak w sprawie niniejszej poprzez dochodzenie do nich w efekcie dość zawiłych dociekań i skomplikowanych zabiegów językowych. Zdaniem skarżącego nie do przyjęcia jest ocenianie naruszenia prawa w kategoriach rażącego, podczas gdy przepis prawa, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ ponownie podkreślił, że przepis art. 156 § 1 K.p.a. odnosi się zarówno do naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W przedmiotowej sprawie organ rażąco naruszył art. 80 K.p.a., które to naruszenie uzasadniało stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy w stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania decyzji, organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny z dnia [...] listopada 2013 r. w świetle powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymaga natomiast wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Podkreślenia wymaga również, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem w nowej sprawie, w której zadaniem organu jest wyłącznie wyjaśnienie kwestii, czy w sprawie wystąpiły określone enumeratywnie w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. przesłanki nieważności. Nie jest on natomiast władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.

Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie wtedy, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można zatem uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. Nie można natomiast stwierdzić nieważności decyzji administracyjnej z tego jedynie powodu, że ocena dowodu, której dokonuje organ w postępowaniu nadzorczym różni się od oceny tego samego dowodu uczynionej w postępowaniu zwykłym, jak też nie można stwierdzić nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość co do naruszenia prawa, wyrażająca się odmiennymi poglądami orzekających organów szczególnie, jeżeli poglądy organów obu instancji na daną sprawę kształtuje rozbieżne orzecznictwo sądowe.

W ocenie Sądu, rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie zaliczenia P. M. wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia nie jest obarczony wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a zatem zaskarżona decyzja i utrzymany nią w mocy rozkaz personalny z [...] listopada 2013 r. , naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby, oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby.

Do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, stosownie do § 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, zalicza się:

1) okresy służby w Policji,

2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,

3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877),

4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,

5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Za inne okresy, o których mowa w cytowanym przepisie i na podstawie których podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby uważa się art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.), w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy tej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

W niniejszej sprawie skarżący na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców przedłożył zeznania dwóch świadków. Z zeznań świadków K. L. i A. L. wynikało, iż we wskazanym w zeznaniach okresie świadkowie zamieszkiwali w miejscowości [...] w bliskim sąsiedztwie gospodarstwa prowadzonego przez rodziców skarżącego, a zatem spełniały określony w art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy wymóg zamieszkiwania na terenie, na którym położone było gospodarstwo. Sąd nie podziela zarzutów organu co do charakteru oświadczeń złożonych przez wskazanych świadków, jak również stanowiska, że jednobrzmiące oświadczenia złożone przez nich mają gorszą moc dowodową niż oświadczenia brzmiące inaczej. Nie podziela również poglądu organu, że pisemne oświadczenia świadków nie stanowią dowodu potwierdzającego prawdziwość twierdzeń wnioskodawcy. Oświadczenia wiedzy złożone przez świadków mają pełną moc dowodową, zaś argumenty organu nie zasługują na uznanie ze względu na fakt, że nie podważają one w jakikolwiek sposób, iż skarżący pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Forma zaś w jakiej wskazane oświadczenia zostały złożone nie uchybia ich mocy dowodowej, tym bardziej, że jest to forma standardowo stosowana przez organy w tego typu sprawach.

Organ rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, przyjął ponadto błędne założenie, że skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców ze względu na naukę w szkole ponadpodstawowej oddalonej o około 15 km od miejsca jego zamieszkania.

W świetle powołanych wyżej przepisów prawa, jak też wykształconego na podstawie ich stosowania orzecznictwa, nie sposób kategorycznie przyjmować, iż nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady – jak uczynił to organ nadzorczy – iż kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie może mieć charakteru stałego.

Trzeba wziąć pod uwagę, iż stosownie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku – należy przez to rozumieć osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Analiza obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi do wniosku, iż aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanych okresach skarżący miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musiał, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie "domownika".

Organ nadzorczy zinterpretował natomiast przepis art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w ten sposób, iż fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej poza miejscem zamieszkania, nie może świadczyć o stałym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym, lecz o doraźnej pomocy rodzicom, co wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie.

Należy w tym miejscu przypomnieć, iż wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z 21 kwietnia 1998 r. sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.

Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż – na przykład ze względu na rodzaj produkcji – niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż Komendant Rejonowy Policji [...], wydając rozkaz personalny z [...] stycznia 2012 r., przy uwzględnieniu liberalnej wykładni przepisu prawa odnoszącego się do pojęcia "domownika", posiadającej oparcie w orzecznictwie i w stwierdzonym stanie faktycznym, mógł uznać skarżącego za domownika, a w konsekwencji zaliczyć sporny okres do wysługi lat.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy na podkreślenie zasługuje, iż kwalifikowana postać naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., nie może być interpretowana w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2000 r. o sygn. akt V SA 2998/99, publ. LEX nr 51249).

Należy jednocześnie ponownie zaakcentować, że ewentualna wadliwość postępowania dowodowego, dotycząca sposobu przeprowadzenia dowodów, czy też oceny zebranego materiału dowodowego, nie mogła być podstawą stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...]. W wyroku z 3 kwietnia 2014 r., I OSK 172/13 ( publ. https://nsa.orzeczenia.nsa.pl), wydanym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że nie budzi w orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości, iż odmienna ocena dowodów przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym dokonana przez organ wyższego stopnia w postępowaniu nadzorczym, nie może stać się podstawą stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego, mogą być usuwane jedynie w postępowaniu zwykłym odwoławczym, a nie w trybie nadzorczym.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie Komendant Główny Policji nie wykazał oczywistego naruszenia prawa, lecz jedynie odmiennie niż uczynił to Komendant Rejonowy Policji [...], ocenił stan faktyczny sprawy w odniesieniu do

przepisów, które w orzecznictwie były różnie interpretowane. Podkreślić przy tym należy, że wbrew stanowisku organu materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zwykłym pozwalał na ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wątpliwości zgłaszane przez organ co do faktów mających znaczenie w sprawie mają charakter hipotetyczny, nieznajdujący żadnego potwierdzenia w okolicznościach przedmiotowej sprawy.

Tym samym uznać należy, że decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z [...] stycznia 2012 r. zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.