Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1502/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1,2 i art. 41
journal: Dz.U. 2007 nr 192 poz 1378
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 7,77 par. 1 , art. 80 i 107 par. 3 Kpa, art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b w zwz. z art. 135, art. 152, art. 250 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III. Przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego D. G. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku M. B. z dnia [...], odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami. Jako podstawę prawną decyzji wskazano w niej art. 30 ust. 1, 2 i art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 192, poz. 1378 z późn. zm.)

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wnioskodawca w [...] zawarł przed Sądem Rejonowym ugodę, w której zobowiązał się uiszczać na swoich synów M. i J. alimenty w kwocie po [...] miesięcznie na każde dziecko. We [...] zawarł ugodę, w której zobowiązał się uiszczać na syna P. alimenty w kwocie [...] miesięcznie. W [...] Sąd Rejonowy wydał wyrok, w którym zasądził alimenty na syna A. w kwocie po [...] zł miesięcznie. We [...] ten sam Sąd podwyższył alimenty i ostatecznie od [...] łączna kwota alimentów zasądzonych na rzecz czworga dzieci wnioskodawcy wynosi [...] miesięcznie, tj. po [...] miesięcznie na każde dziecko. Wysokość alimentów była w przeważającej mierze ustalana w drodze ugody, wnioskodawca nie kwestionował wyroków zasądzających ani podwyższających alimenty. Od [...] kiedy mieszkał jeszcze z rodziną, nie wywiązywał się on ze swoich zobowiązań, dlatego od [...] świadczenia były wypłacane w formie zaliczki alimentacyjnej. Sąd, przed ustaleniem należnej kwoty alimentów zbadał sytuację rodzinną i wziął pod uwagę to, że wnioskodawca nie łożył na utrzymanie dzieci. W ocenie organu I instancji wnioskodawca, który obecnie jest osobą pozbawioną wolności, w okresie kiedy przebywał na wolności nie wykazywał aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia, nie utrzymywał kontaktów z Urzędem Pracy (z zaświadczenia PUP wynika, iż w okresie od [...]tracił status osoby bezrobotnej z powodu niestawiennictwa i nie usprawiedliwił swej nieobecności), co uniemożliwiało mu podjęcie prac społecznie użytecznych bądź prac interwencyjnych czy publicznych organizowanych przez Gminę. Ośrodek Pomocy Społecznej nie ma możliwości " " pracy swoim klientom, może jedynie świadczyć pomoc w znalezieniu zatrudnienia i dokonywaniu zmian w ich życiu. Zadłużenie wnioskodawcy z tytułu wypłaconych świadczeń na dzień wydania decyzji wynosiło wraz z odsetkami [...] zł. W [...] wnioskodawca dokonał jednej wpłaty na kwotę [...] wpłat na łączną kwotę [...]. W ocenie organu I instancji, brak było podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ sytuacja w jakiej znalazł się wnioskodawca został spowodowana jego działaniami. Okoliczność, że wnioskodawca jest pozbawiony wolności nie jest następstwem sytuacji, na którą nie miał on wpływu. Okoliczność, że w chwili obecnej nie uzyskuje dochodu nie uzasadnia zrzucenia ciążących na nim obowiązków na inne podmioty. Tym bardziej, że wszystkie jego bieżące potrzeby życiowe, jako osoby osadzonej, finansowane są ze środków publicznych. Natomiast z powodu zobowiązań alimentacyjnych wnioskodawca posiada przywilej pracy, o którą powinien się starać, a dochody z niej przeznaczyć na uregulowanie zobowiązań alimentacyjnych. Wprawdzie w chwili obecnej nie ma on możliwości podjęcia zatrudnienia w zakładzie karnym, ale sytuacja ta może ulec zmianie. Ponieważ wnioskodawca jest osobą młodą, nie można wykluczyć, że po odbyciu kary znajdzie pracę i spłaci powstałe zadłużenie. Sytuacja dłużnika alimentacyjnego powinna być wyjątkowa, aby organ mógł umorzyć mu zadłużenie, np. spowodowana ciężką chorobą lub innymi okolicznościami od niego niezależnymi. Tymczasem sytuacja wnioskodawcy spowodowana jest tym, że nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego wobec własnych dzieci, co doprowadziło do zadłużenia.

W odwołaniu od tej decyzji M. B. podniósł, że tracił status osoby bezrobotnej dlatego, że w tym czasie przebywał w zakładzie karnym i nie miał możliwości zgłoszenia się do Urzędu Pracy. Nie jest też prawdą, że nie odwoływał się od wyroków zasądzających alimenty, bowiem w [...] wniósł apelację od takiego wyroku. Wprawdzie sytuacja po odbyciu kary może się zmienić i odwołujący się może znaleźć zatrudnienie, jednak kwota [...] jaką będzie mógł zarobić nie wystarczy mu na utrzymanie rodziny i spłatę zadłużenia. Gmina znając jego sytuację, powinna była zaproponować mu prace publiczne, czego nie zrobiła. Gdyby jednak wnioskodawca mógł podjąć prace interwencyjne kwota [...] jaką by mógł zarobić i tak nie byłaby wystarczająca i Gmina musiałaby udzielić pomocy w utrzymaniu jego rodziny. Za każdym razem nie ma dla odwołującego się pracy, a Ośrodek Pomocy Społecznej nie udzielił mu pomocy. Organ I instancji nie wziął pod uwagę, że wnioskodawca pracował "", zaopatrywał rodzinę w opał i płody rolne z działki, dokładał się do utrzymania gospodarstwa domowego, do utrzymania mieszkania i wyżywienia. Mimo tych starań wnioskodawcy, Ośrodek Pomocy Społecznej nie chce udzielić mu pomocy, w sytuacji gdy kwota zadłużenia jest tak ogromna, że nie będzie w stanie jej spłacić.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, iż nawet bardzo trudna sytuacja dłużnika alimentacyjnego nie stanowi przesłanki uzasadniającej umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Jednocześnie, art. 30 ust. 2 tej ustawy stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Wnioskodawca nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a jego zadłużenie na dzień [...] wynosiło [...] Organ właściwy wierzyciela otrzymał od niego wpłaty w kwocie [...], zatem do spłaty pozostało [...]. Dłużnik alimentacyjny już kilkakrotnie ubiegał się o umorzenie zadłużenia. Jednak jest on osobą w wieku produkcyjnym, zdolną do podjęcia pracy. Jest osobą trwale bezrobotną, od [...]tracił status osoby bezrobotnej z powodu niestawiennictwa w PUP w wyznaczonym terminie. Obecnie odbywa karę pozbawienia wolności i nie jest zatrudniony odpłatnie. W okresie kiedy przebywał na wolności, nie wykazywał aktywności własnej w poszukiwaniu pracy. Jednak w przyszłości, odwołujący się może podjąć w pracę zarówno w zakładzie karnym, jak i po odbyciu kary i spłacić powstałe zadłużenie we własnym zakresie. Sytuacja, w której znalazł się M. B. została spowodowana nie wywiązywaniem się przez niego z obowiązku alimentacyjnego i brak jest podstaw do uznania, że jest to sytuacja szczególna, uzasadniająca umorzenie należności. Tym bardziej, że przed pozbawieniem wolności nie współpracował on ze służbami społecznymi w zakresie rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej spowodowanej brakiem stałego zatrudnienia, nadużywaniem alkoholu, stosowaniem przemocy psychicznej i fizycznej wobec rodziny. W wyniku takich zachowań jego rodzina pozostawała w niedostatku, dzieci nie otrzymywały od ojca pozytywnych wzorców postępowania i istnieje duże prawdopodobieństwo, że będzie to miało negatywny wpływ na ich dorosłe życie. Umorzenie należności w tej sytuacji prowadziłoby do nieuzasadnionego przerzucenia obowiązku alimentacyjnego wnioskodawcy na wszystkich podatników, co nie leży w interesie społecznym. Pobyt w zakładzie karnym nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego, nawet gdy osoba pozbawiona wolności nie uzyskuje dochodów, gdyż sytuacja taka jest efektem zawinionych zachowań osoby zobowiązanej do alimentacji. Uznanie takiej sytuacji za wyjątkową prowadziłoby do tego, że takie działanie dłużnika alimentacyjnego, szkodliwe społecznie, byłoby premiowane umorzeniem zaległości z tytułu wypłaconych jego dzieciom świadczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję M. B. podniósł, że z decyzji wynika, iż nie podejmował działań mających na celu podjęcie pracy i spłatę zadłużenia, co nie odpowiada prawdzie, ponieważ wpłacił kwotę [...] którą zarobił, a zatem podejmował pracę. Umorzenie zadłużenia w całości lub w części pomogłoby skarżącemu w wywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego i spłacie pozostałego zadłużenia. Pomimo trudnej sytuacji, organ I instancji nie udzielił skarżącemu żadnej pomocy, nie wziął też pod uwagę jego starań mających na celu zaspokajanie potrzeb rodziny przed osadzeniem, a skarżący pracował jako pilarz w firmie leśnej i jego wynagrodzenie wynosiło [...] miesięcznie. To przez pobyt w zakładzie karnym narosło zadłużenie. Skarżący czynił starania celem uzyskania pracy w zakładzie karnym ale bezskutecznie.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] oświadczył, że popiera skargę i żąda uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przez wydanie decyzji odmownej bez uprzedniego rozważenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, dowolną ocenę materiału dowodowego, mimo, że materiał zgromadzony w aktach sprawy pozwalał na choćby częściowe umorzenie należności. W ocenie pełnomocnika, organy nie dokonały wnikliwej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, nie zebrały także wyczerpującego materiału dowodowego. W konsekwencji nie dokonały prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących możliwość przyznania skarżącemu uprawnienia wynikającego z przepisów ustawy. Tymczasem skarżący od początku podnosił, że nie wywiązywanie się przez niego z obowiązków alimentacyjnych wobec dzieci wynikało z przyczyn obiektywnych, na które nie miał realnego wpływu. Z akt sprawy wynika, że jest on osobą trwale bezrobotną, jednak wielokrotnie zwracał się do organu I instancji i Urzędu Pracy z prośbą o pomoc w znalezieniu pracy. Jednak żaden z organów, przez blisko, nie zaproponował mu żadnej oferty pracy, ani nawet możliwości podniesienia kwalifikacji. Świadczy to o istnieniu obiektywnych przeszkód w zatrudnieniu skarżącego, związanych z trudną sytuacją na rynku pracy w miejscu jego zamieszkania. Organy pomocy społecznej, które obecnie powołują się na wiedzę dotycząca trudnej sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, nie podjęły dotychczas żadnych działań wspierających jego aktywność zawodową. Jednocześnie doszły do wniosku, że okoliczność, iż skarżący w okresie od [...]utracił status osoby bezrobotnej z powodu niestawiennictwa, ma świadczyć o braku jego aktywności zawodowej. Stanowisko to jest niesłuszne. Organ nie podjął czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oparł się wyłącznie o zaświadczenie z urzędu pracy, co nie było wystarczające. Organ nie zbadał, czy skarżący ubiegał się o parce interwencyjne, ani czy zwracał się o pomoc w znalezieniu pracy do ośrodka pomocy społecznej, nie ustalił czy pomocy takiej mu udzielono. Jest to istotne dla oceny czy zachowanie skarżącego świadczyło o jego zamiarze podjęcia zatrudnienia i jego aktywności w tym zakresie. Należy bowiem odróżnić sytuację, w której brak zatrudnienia wynika z woli tej osoby, od takiej, gdy brak zatrudnienia wynika z wyjątkowo trudnej sytuacji na rynku pracy. Skarżący w toku postępowania podnosił, że przed osadzeniem w zakładzie karnym w różnych okresach pracował " " imając się różnych prac dorywczych. Taka forma zatrudnienia w jego sytuacji była wówczas jedyną możliwą, jednak środki finansowe uzyskane z tego tytułu nie były wystarczające do pokrycia jego wszystkich zobowiązań finansowych. Okoliczność ta nie została w ogóle zbadana ani rozważona przez organy orzekające w sprawie. Jeżeli bowiem skarżący rzeczywiście pracował "" nie sposób zgodzić się z organami co do całkowitego braku jego aktywności zawodowej. Skarżący podejmował takie prace jakie były dostępne. Wielokrotnie wskazywał w toku postępowania, że z uzyskanych środków dokonywał zakupu opału dla rodziny czy zakupu środków spożywczych. Czynił też osobiste starania uprawiając działkę. Tym samym w miarę swoich ówczesnych możliwości starał się wypełniać obowiązek alimentacyjny wobec dzieci, zaspokajając ich bieżące potrzeby. Co więcej, w okresie gdy uzyskiwał jakiekolwiek dochody, starał się jednocześnie dokonywać spłat należności wobec Ośrodka Pomocy Społecznej. Wpłaty te były proporcjonalne do uzyskiwanych dochodów oraz innych obciążeń finansowych skarżącego. Okoliczność ta została pominięta przez organy. Skarżący jednocześnie podnosił, że za wykonywane dorywczo prace w charakterze pilarza otrzymywał wynagrodzenie w kwocie [...] miesięcznie, co było niewystraczające do zapłaty nawet bieżących rat alimentacyjnych. Skarżący, wbrew opinii organów orzekających w sprawie, podejmował działania zmierzające do zmiany jego trudnej sytuacji materialnej oraz uregulowania wszystkich zobowiązań finansowych. Jednakże trudna sytuacja na rynku pracy, nieporadność skarżącego w rozwiazywaniu jego problemów, połączona z biernością organów pomocy społecznej, doprowadziły do tak znacznego zadłużenia skarżącego. Obecnie skarżący przebywa w Zakładzie Karnym i nie posiada żadnego źródła dochodu, choć wielokrotnie zwracał się z prośbą o zatrudnienie w jednostce penitencjarnej, jednak bezskutecznie. Również w tym zakresie organ nie wyjaśnił, czy brak zatrudnienia skarżącego w Zakładzie Karnym wynika z obiektywnych okoliczności czy z braku woli skarżącego. Choć sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności nie może stanowić podstawy do umorzenia należności, rozpatrzenie wniosku osoby pozbawionej wolności musi nastąpić przy rozważeniu całokształtu niebudzących wątpliwości okoliczności obrazujących sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Dlatego kluczowe dla rozpatrzenia wniosku było ustalenie całokształtu sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego, czego żaden z organów orzekających w sprawie nie uczynił. Przy czym kwota należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz małoletnich dzieci skarżącego wynosi [...], a skarżący w dalszym ciągu jest zobowiązany do zapłaty bieżących alimentów w kwocie [...]. Zważywszy na możliwości majątkowe i zarobkowe skarżącego należy stwierdzić, iż istnieje realny brak możliwości spłaty przedmiotowych należności zarówno obecnie, jak i w przyszłości. Nawet w sytuacji podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, nie będzie on miał możliwości jednoczesnego uiszczania bieżących alimentów i zaległości wobec Ośrodka Pomocy Społecznej. Takie obciążenie finansowe wydaje się być nadmierne w stosunku do możliwości zarobkowych skarżącego. Brak jest jednocześnie podstaw do uznania, że sytuacja na rynku pracy po opuszczeniu przez skarżącego Zakładu Karnego ulegnie tak znacznej poprawie, że będzie on miał realne możliwości podjęcia zatrudnienia umożliwiającego spłatę zaległości alimentacyjnych i bieżącego łożenia na utrzymanie rodziny. W sprawie pozostało szereg okoliczności nie wyjaśnionych przez organy, na istnienie których wskazywał wnioskodawca w toku postępowania. Stanowisko organów sprowadzające się do stwierdzenia, iż konieczność spłaty zadłużenia alimentacyjnego jest konsekwencją nie wywiązywania się skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci nie jest wyczerpujące, pozostawia bowiem poza oceną organów istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej w trakcie narastania zadłużenia alimentacyjnego, oraz jego wpływu na bieżącą sytuację skarżącego. Organ w toku postępowania w żaden sposób nie rozważył także możliwości umorzenia należności w części, chociaż wniosek obejmował zarówno umorzenie należności w całości, w części lub choćby rozłożenie na raty części należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że akt ten narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie przesądzając ostatecznego sposobu rozstrzygnięcia należało uwzględnić skargę.

W zaskarżonej decyzji, jako materialną podstawę prawną jej pojęcia przywałowano art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tymczasem w ust. 1 i 2 tego przepisu ustawodawca uregulował odmiennie zakresy przedmiotowe oraz przesłanki materialne dopuszczalności umorzenia należności alimentacyjnych w drodze decyzji administracyjnych. Mianowicie art. 30 ust. 1 stanowi, że: "Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów."

Z cytowanego przepisu wynika, że ma on zastosowanie do dłużników, których należności powstały z tytułu :

- świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (art. 28 ust. 1 pkt 1),

- zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (art. 28 ust. 1 pkt 2),

- należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (art. 28 ust. 1 pkt 4).

Organ może umorzyć częściowo(pkt 1-2) a nawet w całości (pkt 3) wynikające z tych tytułów należności tylko wówczas, gdy ich egzekucja była skuteczna przez okresy wskazany w przepisie. Z powyższego wynika zatem, że przepis ten w ogóle nie ma zastosowania do dłużników, co do których egzekucja należności z wyżej wymienionych tytułów nigdy nie była skuteczna.

W myśl natomiast z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: "Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną."

Z ustaleń organów obu instancji orzekających w sprawie nie wynika jednoznacznie z jakiego tytułu zadłużenie skarżącego było brane pod uwagę przy rozpatrywaniu jego wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń. Organ I instancji ustalenia faktyczne rozpoczął od zaszłości, a organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu wskazał między innymi na przypadki utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej poczynając od roku[...]. W żadnej jednak decyzji nie wskazano, czy powstałe zadłużenie wynoszące, jak ustaliło Kolegium, na dzień [...] kwotę [...]., jest należnością powstałą z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a więc na podstawie cytowanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czy również obejmowała należności z innych wymienionych w art. 28 ust. 1 tytułów.

Zdaniem Sądu ustalenie takie ma istotne znaczenie ponieważ na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przedmiotem umorzenia mogą być należności powstałe z tytułu alimentów wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na podstawie tej ustawy.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały należycie wyjaśnione okoliczności mające istotne znaczenie do materialnoprawnej oceny wniosku skarżącego. Organy obu instancji wydając negatywne dla strony rozstrzygniecie wyeksponowały okoliczności zawinionego przez skarżącego powstania zadłużenia, nie dostrzegając, że nie należy to do materialnych przesłanek decyzji.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 cyt. ustawy, w sprawie należało ustalić, poza wysokością zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, sytuację dochodową i rodzinną wnioskodawcy. Z ustaleń zaskarżonej decyzji nie wynika, jakie faktycznie możliwości zarobkowe posiada skarżący, skoro nie ustalono od kiedy jest pozbawiony wolności i na jaki okres, nie wyjaśniono w administracji jednostki penitencjarnej, w której przebywa M. B., jakie są faktyczne możliwości zarobkowe w tej jednostce osadzonych mających obowiązek alimentacyjny, nie ustalono jak kształtuje się rynek pracy w miejscu stałego pobytu skarżącego i jakie posiada on wykształcenie. Nie wiadomo jest również jak kształtuje się sytuacja rodzinna skarżącego. Okoliczność, że posiada on dzieci, na które jest zobowiązany łożyć nie wyjaśnia jaki jest aktualny stan cywilny strony, kto wchodzi w skład jego rodziny, z kim prowadził gospodarstwo domowe itp. W tym stanie sprawy, przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że skarżący po opuszczeniu zakładu karnego w warunkach wolnościowych będzie posiadał możliwości zarobkowe oraz możliwość spłaty zadłużenia jest ustaleniem nie znajdującym oparcia w dowodach.

Organ I instancji orzekł z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś organ odwoławczy utrzymując w mocy tę decyzję i nie usuwając jej braków dowodowych naruszenie wskazanych przepisów powielił, a nadto naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro uniemożliwiło wyjaśnienie okoliczności stanowiących materialne przesłanki decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zebranie dowodów na okoliczność sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego z uwzględnieniem wyżej prezentowanego stanowiska Sądu, a następnie poddanie ich ocenie i wszechstronnej analizie z uwzględnieniem przesłanek materialnoprawnych decyzji.

Dlatego należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji (pkt II wyroku) orzeczono stosownie do art. 152 wskazanej ustawy.

Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu zostało oparte na art. 250 P.p.s.a.