Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 727/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia [...] na postanowienie Wójta [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. o nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił koszty administracyjne postępowania rozgraniczeniowego i orzekł o sposobie ich rozdzielenia w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej numerem działki nr [...] (własność [...]) z działką nr [...] (własność Gminy [...]) położonych w obrębie [...], łącznie na kwotę [...] i zobowiązał uczestników postępowania do uiszczenia wskazanych kosztów po połowie, tj. po [...] każdy.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył [...],

Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że dokonując rozliczenia kosztów postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie należy uwzględnić przepisy art. 262-264 k.p.a.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż mocą decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr

[...] Wójt Gminy [...] orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów numerami [...] położonymi w obrębie: [...] i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [...]. W dniu [...] stycznia 2021 r. wydał postanowienie, w którym określił koszty tegoż postępowania (koszty administracyjne) na kwotę łącznie [...] i ustalił, iż powinni je pokryć po połowie (tj. po [...] każdy) właściciele obu wskazanych nieruchomości tj. [...] i Gmina [...].

Z akt sprawy wynika ponadto, że w dniu [...] lipca 2020 r. została wydane zarządzenie nr [...] Wójta Gminy [...], którym to upoważniono geodetę [...] do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości, którego przedmiotem było przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego między działkami [...].

Z treści zawartej umowy z dnia [...] lipca 2019 r. wynika, że zakres rzeczowy dotyczył m. in. rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną numerem [...]. Przedmiotowe zadanie było jednym z dwóch, dotyczących tożsamych stron (drugie zadanie dotyczyło rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej nr [...] - własność Gminy

[...] z działką nr [...] - własność [...]). Koszt wykonania rozgraniczenia (zadania nr 1) to [...].

W aktach sprawy znajduje się ponadto protokół końcowego odbioru prac geodezyjnych, który stwierdza prawidłowość wykonania jej - zgodnie z zawartą umową. Starostwo Powiatowe- Powiatowy Ośrodek Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] w piśmie nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., poinformowało, że operat dotyczący przedmiotowej sprawy po weryfikacji zakończono wynikiem pozytywnym i został włączony do zasobu materiałów ośrodka, gdzie został mu nadany identyfikator. W aktach sprawy znajduje się również faktura nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., która dotyczy przedmiotowej sprawy łącznie opiewająca na [...].

W ocenie Kolegium organ I instancji właściwie określił w treści postanowienia wysokość kosztów przypadających poszczególnym uczestnikom postępowania rozgraniczeniowego. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie koszt postępowania rozgraniczeniowego jest bezsporny i wynosi [...]. Nie budzi również wątpliwości organu odwoławczego podział wskazanej kwoty między uczestników postępowania rozgraniczeniowego stosownie do wykazanych zadań nr 1 i nr 2 o tożsamych podmiotach, tj, [...] dla [...] (właściciela jednej z nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym, tj. działki nr [...]), oraz [...] dla Gminy [...] - właściciela drugiej działki objętej rozgraniczeniem, tj. działki nr [...]. Jak bowiem wskazano powyżej, do pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zobowiązani są wszyscy jego uczestnicy.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu Kolegium wskazało, że ustawodawca nie uzależnił kosztów postępowania rozgraniczeniowego od wyniku postępowania rozgraniczeniowego, tj. od tego, czy w sprawie została wydana decyzja o rozgraniczeniu, czy też inny rodzaj decyzji, o których stanowią przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w tym przypadku decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpoznania przez sąd powszechny. W tym kontekście kluczowe jest, że w interesie prawnym wszystkich właścicieli jest dokonanie przedmiotowego rozgraniczenia.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...][...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenia art. 262 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne obciążenie [...] częścią kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w zakresie obciążenia skarżącego [...] kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. wydane w przedmiocie ustalenia i rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej. W postanowieniu tym organ określa także podmioty zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 §1 k.p.a.). Rozgraniczanie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 276 z późn. zm.) - dalej: "P.g.k." obejmuje dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic (art. 29 ust. 1 ustawy). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 tej ustawy - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy - wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Innym rodzajem zakończenia postępowania rozgraniczeniowego administracyjnego jest wydanie decyzji umarzającej to postępowanie i przekazującej z urzędu sprawę rozgraniczenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu (art. 34 ust. 1 powyższej ustawy).

Jak wyżej podkreślono, zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym będzie miał zatem zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że w przypadku kosztów rozgraniczenia, koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. (tak w uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06 publik. CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 152 k.c., koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli (tak m.in. w wyroku WSA w Krakowie z 16 stycznia 2018 r. III SA/Kr 632/17). Skoro spoczywa na nich materialnoprawny obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów, to ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości również leży w ich interesie. Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 §1 pkt 2 k.p.a. należy w przypadku postępowania rozgraniczeniowego rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że niniejsze postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte z urzędu przez Wójta Gminy [...] (Gmina jest właścicielką działki nr [...]) prowadzone było również w interesie skarżącego jako właściciela nieruchomości sąsiedniej, oznaczonej jako działka nr [...] w [...]. Taki sposób podziału kosztów postępowania jest również zgodny z treścią przytoczonej już uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06. Zdaniem NSA twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie.

Niewątpliwie także wynagrodzenie geodety upoważnionego przez organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe do wykonania czynności ustalenia przebiegu granic stanowi koszt tego postępowania. Natomiast wysokość wynagrodzenia geodety wykonującego czynności na zlecenie Wójta Gminy [...], przedstawionej przez geodetę faktury oraz informacja Starostwo Powiatowe- Powiatowy Ośrodek Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. wskazują, że wszystkie istotne dla wydania zaskarżonego postanowienia okoliczności faktyczne zostały przez organy prawidłowo ustalone i nie można organom orzekającym o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego postawić zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zarzuty podniesione w skardze w istocie sprowadzają się go kwestionowania zasadności obciążenia skarżącego kosztami postepowania rozgraniczeniowego, gdyż postępowanie zostało wszczęte przez Gminę. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. W tym miejscu należy zauważyć, że Gmina ma szczególną pozycję ustrojowoprawną. Jest z jednej strony nosicielem imperium (władztwa administracyjnego), z drugiej zaś podmiotem dominium (własności). Fakt, że te dwie role gminy są rozdzielone nie oznacza, że nie mogą być wykonywane przez gminę jednocześnie. Ustawodawca nie wprowadza w tej mierze zakazu, to oznacza, że wójt, burmistrz ( prezydent miasta) może wystąpić w charakterze nosiciela imperium w stosunku do własnej gminy.

Okoliczność, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu wynika tylko z faktu, że Gmina [...] jest właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...]. Połączenie ról procesowych organu orzekającego z prawem do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania należy interpretować jako wszczęcie postępowania z urzędu. W sprawie nie wystąpił przypadek wszczęcia postępowania z urzędu, o którym stanowi art. 30 ust. 2 ustawy, gdyż takie postępowanie przeprowadza się przy scalaniu gruntów, a także, jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia. Według sądu tylko w tych przypadkach wszelkie koszty procesowe obciążają wyłącznie organ inicjujący takie postępowanie. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Z akt wynika także, że w sprawie istnieje spor co do przebiegu granicy, o czym świadczy umorzenie postępowania administracyjnego dotyczącego postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów numerami [...] i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [...]. Ponieważ strony nie uzgodniły przebiegu granic to zasadne jest twierdzenie, że granice nieruchomości są sporne. Uznać zatem należy, iż postępowanie toczyło się w ich interesie, co na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę do obciążenia wszystkich stron kosztami procesu.

Zasadnie uznał zatem organ I instancji, a organ odwoławczy słusznie podzielił tę konstatację, że w realiach niniejszej sprawy koszty postępowania rozgraniczeniowego winny ponieść w równych częściach strony tego postępowania, tj. właściciele rozgraniczanych nieruchomości. Organy nie naruszyły przy tym art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 k.p.a., gdyż w świetle wyżej poczynionych rozważań, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione również w interesie skarżącego, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania, ani prawa materialnego, uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) jako niezasadną. Na trybie uproszczonym sąd orzekał na podst. art. 119 pkt 3 przywołanej wyżej ustawy.