Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 557/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1377/17 w sprawie ze skarg A. W. oraz Związku Zawodowego – [...] z siedzibą w [...] na decyzję Szefa Kajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1377/17 oddalił skargi A. W. (dalej: "skarżący") oraz Związku Zawodowego – [...] z siedzibą w [...] na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Zawiadomieniem z [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1799 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2015 r. Prokuratura Okręgowa w [...] zastosowała wobec niego, podejrzanego o popełnienie przestępstw z art. 258 § 1 k.k., art. 231 § 2 k.k. i art. 266 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.k.s. i w zw. z art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s., jako środek zapobiegawczy: poręczenie majątkowe 5.000 zł, dozór Policji oraz zawieszenie w wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusza celnego. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Celnej, zgodnie z art. 161 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, począwszy od [...] listopada 2015 r. zwolnił skarżącego od pełnienia obowiązków służbowych, w konsekwencji czego od ww. daty skarżący otrzymywał 50% uposażenia.

21 marca 2017 r. do Izby Administracji Skarbowej w [...] wpłynęło postanowienie Prokuratury Okręgowej w [...] o uwzględnieniu wniosku obrońcy skarżącego w przedmiocie uchylenia środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza celnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], decyzją z [...] marca 2017 r., powołując w podstawie prawnej m.in. art. 103 ust. 1, 3 i 6, art. 161 ust. 1 w zw. z art. 188 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zawiesił skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych od [...] marca 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego.

Decyzją z [...] marca 2017 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], działając m.in. na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 i art. 188 ust. 2, 4 i 5 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 160 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 161 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 184 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948, ze zm.), zwolnił skarżącego ze służby z dniem doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych i nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych przez Prokuratora na mocy postanowienia z [...] listopada 2015 r., a po uchyleniu tego środka zapobiegawczego, w związku z trwającym nadal postępowaniem karnym, decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] - od [...] marca 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. W konsekwencji, na dzień wydania przedmiotowej decyzji, upłynął okres 12-miesięcznego zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych, a przyczyny będące podstawą zawieszenia nie ustąpiły, bowiem postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w [...] pozostaje w toku.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie.

[...] kwietnia 2017 r. Związek Zawodowy [...] wystąpił z wnioskiem o przystąpienie do sprawy w charakterze strony. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Szef KAS dopuścił Związek Zawodowy [...] do udziału w postępowaniu.

Następnie Szef Krajowej Administracji Skarbowej decyzją z [...] lipca 2017 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podał, że wydanie decyzji zwalniającej ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest ograniczone upływem okresu 12 miesięcy zawieszenia oraz trwającą nadal przyczyną zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych. Regulacja ta oznacza, że funkcjonariuszom zawieszonym w pełnieniu obowiązków służbowych ustawodawca zapewnił pewną ochronę przed zwolnieniem ich ze służby, ustalając jednocześnie, że przyznane gwarancje mają charakter czasowy i rozciągają się maksymalnie do 12 miesięcy. Po upływie tego okresu właściwy organ może rozwiązać stosunek służbowy z funkcjonariuszem celnym, przy czym jest zobowiązany ustalić, czy wystąpiły wszystkie okoliczności składające się na ustawowe przesłanki zwolnienia ze służby. W niniejszej sprawie upłynął okres 12 miesięcy zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych. Został on bowiem zawieszony w czynnościach służbowych na mocy postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z [...] listopada 2015 r., a następnie, po uchyleniu tego środka zapobiegawczego, na mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] marca 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Zdaniem organu, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że przyczyna zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych nie ustała, a zatem druga przesłanka wymagana przez art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej została spełniona. W tej sytuacji zwolnienie skarżącego ze służby było zgodne z przepisami prawa.

Organ wskazał także, iż za wydaniem przedmiotowej decyzji przemawiał również charakter i rodzaj czynów zarzucanych skarżącemu. Dobro służby wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, czemu ustawodawca dał wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, iż w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Z materiału aktowego wynika bowiem, że termin na zapoznanie się z aktami i wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów był przez organ wyznaczany dwukrotnie pismami z: [...] stycznia 2017 r. i [...] marca 2017 r. Wyznaczając ponowny termin w trybie art. 10 k.p.a. z uwagi na przedłożenie do akt kolejnego, trzeciego zwolnienia lekarskiego funkcjonariusza, obejmującego tym razem miesięczny okres, organ nie mógł po raz kolejny przedłużyć terminu na zapoznanie się z aktami sprawy zwłaszcza, że w sprawie został ustanowiony profesjonalny pełnomocnik i nic nie stało na przeszkodzie, aby to on skorzystał z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę na ww. decyzję złożył także Związek Zawodowy [...].

W odpowiedzi na powyższe skargi Szef KAS wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Z przepisu tego wynika, że rozwiązanie z funkcjonariuszem stosunku służbowego zależy od łącznego spełnienia dwóch warunków, tj. upływu dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia funkcjonariusza celnego w czynnościach służbowych oraz nieustania przyczyny będącej podstawą takiego zawieszenia. Sąd stwierdził, że dla biegu terminu przewidzianego w ww. przepisie nie jest istotne, czy zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych nastąpiło w trybie administracyjnym, czy na skutek zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma wyłącznie data zawieszenia, a nie podstawa prawna zastosowania takiej instytucji. Sąd przyjął także, że do 12 miesięcy zawieszenia, po upływie których dopuszczalne jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby, wlicza się wszystkie okresy zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Wynika to z treści art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Gdyby bowiem celem ustawodawcy było powiązanie przewidzianych skutków prawnych tylko z zawieszeniem funkcjonariusza w ściśle określonym trybie oraz wyłącznie z zawieszeniem na tej samej podstawie prawnej, to wprowadziłby w tym zakresie odpowiednie zastrzeżenia. Takich ograniczeń jednak ustawodawca nie przewidział ani w treści powołanej normy ani w innych przepisach ustawy.

Sąd pierwszej instancji za nieuprawnione uznał stanowisko, w myśl którego w przypadku gdy funkcjonariusz został zawieszony w czynnościach służbowych na skutek zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego, to po uchyleniu w postępowaniu karnym środka zapobiegawczego niedopuszczalne jest rozwiązanie z nim stosunku służbowego na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, gdyż odpadła już przyczyna zawieszenia. Podniósł, że uchylenie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych oznacza jedynie, że zdezaktualizował się cel, dla którego taki środek został zastosowany. Jeżeli pozostaje w toku postępowanie karne, w związku z którym zawieszono funkcjonariusza w czynnościach służbowych, to nie można przyjąć, by przyczyna takiego zawieszenia ustała. Innymi słowy, przesłanką umożliwiającą organowi zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie jest pozostawanie w obrocie prawnym postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego, ale wszczęcie i prowadzenie przeciwko niemu postępowania karnego oraz upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych. Sąd zwrócił uwagę, że powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 26 sierpnia 2015 r., I OSK 794/14.

Wskazując na powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, dlatego też organ miał możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że organ dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał prymat interesu służby nad słusznym interesem skarżącego wskazując, że dobro służby wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, czemu ustawodawca dał wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę posiadali nieposzlakowaną opinię.

Za nietrafny Sąd uznał także zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 § 1 k.p.a. Wyjaśnił, że termin na zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów był przez organ pierwszej instancji wyznaczany dwukrotnie - pismami z [...] stycznia 2017 r. i [...] marca 2017 r. Wyznaczając ponowny termin organ uwzględnił wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy, argumentowany faktem przebywania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim. Z uwagi jednak na przedłożenie do akt sprawy kolejnego, trzeciego już zwolnienia lekarskiego skarżącego, obejmującego miesięczny okres, organ prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do przedłużenia terminu na zapoznanie się z aktami sprawy w sytuacji, gdy w sprawie został ustanowiony profesjonalny pełnomocnik. Nie było bowiem przeszkód, aby to pełnomocnik skarżącego skorzystał z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a.

Skarżący na powyższy wyrok złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie decyzji Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] lipca 2017 r., ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zwrócił się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych, jak i o dołączenie do niniejszej sprawy akt Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 2614/17.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, przez niewłaściwe jego zastosowanie, co stanowiło konsekwencję błędnej wykładni tego przepisu polegającą na przyjęciu, że:

- wydanie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby nie było uzależnione od uprzedniego zawieszenia go w czynnościach służbowych - powołany przepis nie wymaga, aby w dacie zwolnienia ze służby zawieszenie w czynnościach służbowych trwało nadal, o ile toczy się postępowanie karne będące podstawą 12-miesięcznego okresu zawieszenia,

- przesłanką umożliwiającą organowi zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie jest pozostawanie w obrocie prawnym postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego, ale wszczęcie i prowadzenie przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego oraz upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych;

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., przez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez organy podstawowej zasady postępowania administracyjnego, tj. umożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wyrażającym się w pozbawieniu skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w sprawie zwolnienia go ze służby,

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., przez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez organy granic uznania administracyjnego i wydanie decyzji z pominięciem istotnych elementów stanu faktycznego oraz uznanie, że w przedmiotowej sprawie słuszny interes stron stoi w sprzeczności z interesem społecznym jakim jest dobro Służby Celnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżacy przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy na nowo, w takim zakresie, jak czyni to sąd pierwszej instancji. Kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu zasadniczo podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Podkreślić przy tym wymaga, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyroki NSA z: 5 maja 2004 r., FSK 6/04; 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12). Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu, powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek przyczynowy musi być realny, nie wystarczy aby istniała hipotetycznie możliwość odmiennego wyniku sprawy.

Przypomnienie tych zasad było o tyle istotne, że w rozpoznawanej skardze kasacyjnej skarżący, formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania, nie określił wpływu tych naruszeń na wynik sprawy, a dodatkowo nie podał jakie dowody nie zostały przez organ przeprowadzone i jakie elementy stanu faktycznego zostały przez organ pominięte. Oznacza to, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wskazać jedynie można, że organ prawidłowo uznał, iż w sytuacji, gdy skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, przedkładanie przez niego kolejnych zwolnień lekarskich nie mogło tamować zakończenia prowadzonego postępowania administracyjnego, zważywszy zwłaszcza, że termin na zapoznanie się z aktami i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów był wyznaczany dwukrotnie.

Jak wynika z art. 7 k.p.a. organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny.

Uwzględniając zastosowaną w sprawie podstawę zwolnienia skarżącego ze służby - z uwagi na upływ 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia, organ obowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki, jak i pozwalałby na wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy przekonanie Sądu pierwszej instancji, że taki materiał został w sprawie zgromadzony, a jego ocena była swobodna lecz nie dowolna. Zarówno organ, jak i następnie Sąd pierwszej instancji przedstawiły szczegółową analizę spełnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki ważnego interesu służby i ocenę tę należy w pełni zaakceptować. W jej ramach zwrócono uwagę na charakter zarzucanych skarżącemu czynów, ich doniosłość i negatywny wydźwięk dla formacji mundurowej. Podkreślenia wymaga, że skarżącemu został postawiony zarzut popełnienia przestępstwa ściśle powiązanego z pełnieniem służby. Te wszystkie okoliczności skutkują utratą przez skarżącego przymiotu nieposzlakowanej opinii, który to atrybut jest konieczny do pozostawania w służbie. To z kolei oznacza, że organy były uprawnione do uznania, że skoro skarżący nie może realizować zadań służby, gdyż te mogą wykonywać jedynie funkcjonariusze spełniający wymagania stawiane przed tą formacją, to w interesie służby leży wydalenie skarżącego z jej szeregów. Wzięto także pod uwagę pozostające w ścisłym związku z długotrwałym zawieszeniem skarżącego wczynnościach służbowych utrudnienia w organizacji pracy, zablokowanie etatu przez cały okres zawieszenia funkcjonariusza, przy jednoczesnym ponoszeniu kosztów z nim związanych.

Te wszystkie okoliczności pozwoliły na dokonanie oceny występowania przewagi interesu społecznego tożsamego z interesem służby nad słusznym interesem skarżącego.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.

Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu i właściwie go zastosował w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy. W swojej argumentacji Sąd odwołał się do wyroku NSA z 26 sierpnia 2015 r., I OSK 794/14, który wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie pozostaje bez związku z rozpoznawaną sprawą. W orzeczeniu tym NSA analizował wprawdzie przepisy ustawy o Policji, które jednak mają tożsamą treść względem regulacji art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, wobec czego wnioski wyprowadzone przez NSA w powyższej sprawie mogą znaleźć pełne zastosowanie w sprawie niniejszej. NSA w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni podziela argumentację przedstawioną w przywołanym orzeczeniu.

W sprawie nie jest sporne, że podstawą zawieszenia funkcjonariusza Służby Celnej w czynnościach służbowych może być nie tylko administracyjna decyzja właściwego przełożonego, przewidziana w art. 103 ustawy o Służbie Celnej. Do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych może również dojść na skutek zastosowania w postępowaniu karnym przez prokuratora lub sąd powszechny nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, o którym mowa w art. 276 w zw. z art. 249 § 1 k.p.k., czyli środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Zawieszenie policjanta w trybie administracyjnym może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny, w zależności od rodzaju przestępstwa, o popełnienie którego podejrzany lub oskarżony jest funkcjonariusz. Natomiast orzeczenie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia jest wyłącznie fakultatywne. Obie te instytucje są stosowane w związku ze wszczęciem przeciwko policjantowi postępowania karnego oraz z uwagi na konieczność odsunięcia policjanta od wykonywania obowiązków służbowych. Zatem przyczyna działań podejmowanych w tym zakresie przez właściwych przełożonych w postępowaniu administracyjnym oraz przez prokuratora lub sąd powszechny w postępowaniu karnym jest w istocie tożsama. Oceny tej nie zmienia fakt, że inny jest jedynie cel omawianych instytucji. Zawieszenie funkcjonariusza dokonane przez organy właściwe w sprawach osobowych ma na celu ochronę interesu społecznego i dobro macierzystej formacji, natomiast celem środków zapobiegawczych jest przede wszystkim zapewnienie prawidłowego toku postępowania karnego. Nie można jednak utożsamiać przyczyn zawieszenia policjanta w obowiązkach służbowych z celem omawianych instytucji. Nie ulega przy tym wątpliwości, że chociaż cel tych instytucji jest rzeczywiście różny, to jednak ich przyczyna jest identyczna. Pojęcie "przyczyna" oznacza czynnik wywołujący jakieś zjawisko. Przy takim rozumieniu tego pojęcia przyjąć należy, że przyczyna zawieszenia funkcjonariusza, zarówno w trybie administracyjnym, jak i tytułem zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego, jest w istocie taka sama. Taką przyczyną jest toczące się przeciwko funkcjonariuszowi postępowanie karne.

W związku z powyższym dla biegu terminu przewidzianego w art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie jest istotne, czy zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych nastąpiło w trybie administracyjnym, czy na skutek zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma wyłącznie data zawieszenia, a nie także podstawa prawna zastosowania takiej instytucji. Dlatego zasadnym jest przyjęcie, że do 12 miesięcy zawieszenia, po upływie których dopuszczalne jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby, wlicza się wszystkie okresy zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Wynika to z treści art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Jak zasadnie podkreślił NSA w powyższym wyroku, gdyby celem ustawodawcy było powiązanie przewidzianych skutków prawnych tylko z zawieszeniem policjanta w ściśle określonym trybie oraz wyłącznie z zawieszeniem na tej samej podstawie prawnej, to bez wątpienia wprowadziłby w tym zakresie odpowiednie zastrzeżenia. Takich ograniczeń jednak nie przewidział ani w treści powołanej normy ani w innych przepisach ustawy.

W konsekwencji należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przesłanką umożliwiającą organowi zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest wszczęcie i prowadzenie postępowania karnego oraz upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych. Przywołany przepis nie wymaga, aby w dacie zwolnienia ze służby zawieszenie w czynnościach służbowych trwało nadal, o ile toczy się postępowanie karne będące podstawą 12 miesięcznego okresu zawieszenia. Okoliczność, że funkcjonariusz nie jest zawieszony w czynnościach służbowych, a organ zdecydował się na jego zwolnienie ze służby mogłaby mieć ewentualnie znaczenie przy ocenie prawidłowości skorzystania przez organ z uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka wskazana powyżej, gdyż skarżący pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych przez okres powyżej 12 miesięcy, a postępowanie karne przeciwko skarżącemu w dacie orzekania było w toku. Po uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...], organ m.in. na podstawie art. 103 ust. 1, 3 i 6 ustawy o Służbie Celnej zawiesił skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych, dochodząc do przekonania, iż skarżący stojący pod takimi zarzutami jak w rozpoznawanej sprawie, służby pełnić nie może. Okoliczność, że rozstrzygniecie to ze względów formalnych zostało uchylone przez Sąd pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Organ był zatem uprawniony do rozwiązania ze skarżącym stosunku służbowego na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 15zzs⁴ ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).