Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1120/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk –Meder ( spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 lutego 2012r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata I. K. kwotę [...] obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr[...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 pkt 10 i art. 27 ust. 2 w związku z art. 25 i art. 27 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.), § 1 uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 23 marca 2009r. nr XXXIII/829/09 w sprawie utworzenia jednostki budżetowej Gminy Miasto Szczecin pn. Szczecińskie Centrum Świadczeń oraz nadania statutu, oraz na podstawie udzielonego przez Prezydenta Miasta Szczecin upoważnienia do wydawania decyzji, Prezydent Miasta Szczecin wydał decyzje o zwrocie przez Z. D. należności, z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną M. D., świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł wyliczonymi nadzień [...] r. za okres od [...] r. Łączna kwota do zwrotu za ww. okres wyniosła [...] złotych.

Organ poinformował zobowiązanego, że za każdy dodatkowy dzień zwłoki od tej daty należy doliczyć kwotę odsetek ustawowych do dnia faktycznej zapłaty włącznie (od dnia [...] r. odsetki ustawowe wynoszą 11,5% w skali roku - Dz. U. z 2005 r. Nr 201, poz. 1662, od dnia 15 grudnia 2008 r. odsetki ustawowe wynoszą 13% w skali roku - Dz. U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1434).

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję orzekająca

o zwrocie przez Z. D. należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną – córkę strony M. D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł wraz ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł wyliczonymi na dzień wydania decyzji, za okres od [...] r. Z. D. odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] r. ([...] ) orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, iż przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, organ właściwy wierzyciela winien przeprowadzić postępowanie, które miałoby na celu wyjaśnienie, czy komornik wyegzekwował jakiekolwiek kwoty od dłużnika alimentacyjnego i czy w związku z tym należność dłużnika z tytułu świadczeń

z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej zmniejszyła się. Ponadto Kolegium wskazało, że kwotą, której zwrotu winien zażądać od Z. D. organ I instancji z tytułu wypłaty M. D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia [...] r., jest kwota [...] zł ([...] zł x 12 miesięcy) powiększona o ustawowe odsetki.

Wobec potrzeby potwierdzenia dokonanych wpłat do organu właściwego wierzyciela przez Komornika Sądowego (wyegzekwowanych od dłużnika), organ

I instancji wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o informację dotyczącą wyegzekwowania od dłużnika alimentacyjnego kwot tytułem należności alimentacyjnych. Z uzyskanej od komornika informacji wynikało że, w okresie objętym decyzją o zwrocie dłużnik dokonał dwóch wpłat, gdzie z jednej wpłaty [...] zł została przekazana dla wierzyciela kwota [...] zł, reszta na koszty postępowania komorniczego, natomiast druga wpłata [...] zł w całości pokryła koszty postępowania komorniczego. Do organu właściwego wierzyciela nie wpłynęły żadne kwoty od komornika prowadzącego egzekucję alimentów, a więc kwota główna do zwrotu przez dłużnika nie uległa zmianie.

Organ I instancji ponownie rozstrzygając sprawę nie zgodził się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego odnośnie kwoty zwrotu dla dłużnika, gdyż zgodnie z art. 29 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów, dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. W przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu. Przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio.

Z akt administracyjnych sprawy wynikało nadto, że postanowieniem z dnia

[...] r. (sygn. akt:[...] ) Sąd Rejonowy zawiesił rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi zaocznemu z dnia [...] r. (sygn. akt:[...] ), podwyższającemu alimenty z kwoty po [..] zł do kwoty [...] zł miesięcznie poczynając od dnia

[..] r. Powyższe postanowienie wpłynęło do Komornika Sądowego w dniu

[...] r., o czym komornik zawiadomił pismem, które wpłynęło do organu

[..] r. informując równocześnie, że obecnie obowiązuje poprzedni wyrok

o sygn. [...] z dnia [...] r., zasądzający alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie.

W związku z powyższą informacją organ I instancji zmienił decyzę przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego z kwoty [...] zł miesięcznie do kwoty [...] zł miesięcznie począwszy od dnia [...] r., tj. od daty postanowienia sądu o zawieszeniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Ze względu na tą zmianę kwota wypłaty dla wierzyciela (jednocześnie do zwrotu przez dłużnika) za miesiąc [...] r. została obliczona proporcjonalnie.

Od [...] r. obowiązywała kwota [...] zł (zgodnie

z wyrokiem zaocznym z dnia [...] r. - sygn. akt:[..] ), tj. za [...] r. ([...] zł\31 dni x 15 dni = [...] zl), natomiast od [...] r. kwota [..] zł (zgodnie z postanowieniem z dnia [...] r. zawieszającym rygor- natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi z dnia [...] r.), tj. za [...] r. ([...] zł\31 dni x 16 dni = [...] zł). Łącznie za miesiąc[ ...]r. kwota zwrotu wyniosła [...] zł.

Organ wskazał nadto, że za poszczególne miesiące kwota główna do zwrotu wyniosła: od [...] r. po [...] zł miesięcznie (5 x [...] zł = [...] zł), za [...] r. [...] zł, od [...] r. do [...] r. po [...] zł miesięcznie (6 x [...] zł = [...] zł). Kwota główna do zwrotu wyniosła zatem [...] zł.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organ poinformował stronę, że odsetki ustawowe zostały zawieszone od dnia złożenia odwołania od decyzji organu I instancji, tj. od [...] do dnia wydania decyzji przez organ II instancji, tj. [...] r.

W dniu [...] r. Z. D. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji zarzucając, że jest ona kopią uchylonej decyzji z dnia [...] r. i rożni się od niej jedynie wysokością naliczonych odsetek. Zarzuci także organowi I instancji opieszałość. Podniósł nadto, że organ I instancji nie zaskarżył orzeczenia SKO w terminie i w związku z tym jest zobowiązany do zwrotu kwoty [...] zł, a nie kwoty wynikającej z nowej decyzji tj. [...] zł. Zarzucił, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji pominięto wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r. uchylający wyrok zaoczny z dnia [...] r. (podwyższający kwotę alimentów ze [...] zł).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] r. nr[...] , po rozpatrzeniu sprawy z odwołania Z. D. od decyzji z dnia [...] r. Prezydenta Miasta utrzymało w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że za okres od [...] r. organ I instancji wypłacił osobie uprawnionej do alimentów kwotę [...] zł. Decyzje stanowiące podstawę tych wypłat nie zostały jak dotychczas uchylone.

Następnie organ odwoławczy powołał się na treść z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami Wg ust. 1a ww. przepisu odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Stosownie do art. 27 ust. 2 organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W niniejszej sprawie organ właściwy wierzyciela wydał zgodnie z treścią art. 27 ust. 2 po zakończeniu okresu świadczeniowego decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego Z. D. należności z tytułu otrzymywanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, np. wyrok WSA w Łodzi z 13.07.2011 r. II SA/Łd 364/11 Kolegium stwierdziło, że organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń.

Z kolei z wyroków WSA w Bydgoszczy II SA/Bd 590/10 - z 17.08.2010 r. oraz

II SA/Bd 589/10 - z 17.08.2010 r. wynika, że ustawodawca wskazał w przywołanym przepisie (27 ust. 1), iż dłużnik jest zobowiązany do zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych. Powyższego obowiązku zwrotu nie zmienia fakt, że wysokość zasądzonych alimentów była zmieniona(...).

Tym samym zarzuty strony zawarte w odwołaniu Kolegium uznało za nietrafne. Dodatkowo w kontekście złożonych zarzutów wyjaśniło , że organ I instancji nie jest uprawniony do zaskarżania decyzji organu odwoławczego do sądu, albowiem nie jest on stroną postępowania. Nie jest także związany interpretacją prawa zaprezentowaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji uchylającej poprzednią decyzję organu I instancji. Skład orzekający w niniejszej sprawie interpretacji tej nie podziela.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną.

Z. D. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi Z. D. zarzucał, że Szczecińskie Centrum Świadczeń trzymając się kurczowo tylko przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów orzekało dwukrotnie o zwrocie należności za okres od [...] r.

Skarżący wskazywał, że zarówno organ I jak i II instancji winny wziąć pod uwagę wyrok Sądu Rejonowego VIII Wydziału Rodzinnego i Nieletnich, uchylającego wyrok zaoczny z dnia 20 listopada 2008 r. podwyższający alimenty na rzecz M. D. z kwoty [..] zł do kwoty [...] zł miesięcznie.

Z. D. nie zgodził się z argumentacją Kolegium zawartą

w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., że obowiązku zwrotu nie zmienia fakt, że wysokość zasądzonych alimentów była zmieniona.

W ocenie skarżącego organ nie zważając na wyrok sądu powszechnego dał pierwszeństwo decyzji administracyjnej, chociaż organ I instancji uwzględnił w swojej decyzji postanowienie tego samego Sądu Rodzinnego z dnia[..] r. ., zawieszającego rygor natychmiastowej wykonalności, wyroku zaocznego z dnia

[...] r. ( sygn. akt: VII RC 385/08 ). Organ pominął natomiast prawomocny wyrok Sądu Rodzinnego z dnia [..] r./VIII [...] / obniżającego wysokość alimentów z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł.

Skarżący zwrócił również uwagę, że z otrzymywanych pism egzekucyjnych wynikają inne kwoty wypłacane M. D. aniżeli te, które organ I instancji przedstawił skarżącemu w piśmie z dnia [...] r.

Z. D. negatywnie ocenił działanie organu I instancji w kwestii świadczeń wypłacanych M.D.. Zarzucał tym działaniom dowolność i brak należytego rozeznania w jego sytuacji oraz nieznajomość przepisów prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem zostać uchylone wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wedle wyżej określonych zasad Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) zgodnie z którymi, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust.1), a organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2).

Mieć też trzeba na względzie, że art. 27 ust. 1 a wskazanej ustawy stanowi,

że naliczanie odsetek następuje od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

Z powyższych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego dotyczący zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie

z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek właściwego organu wydania stosownej decyzji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z tego funduszu. Tak więc decyzja podjęta na powyższej podstawie prawnej nie jest decyzją uznaniową, w ramach której organ byłby uprawniony i zobowiązany do badania sposobu rozdysponowania świadczeń przez osobę, do rąk której świadczenia zostały wypłacone jak również sytuacji materialnej zobowiązanego.

Powołane przepisy art. 27 ust. 1, ust 1 a oraz ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazują także organowi decyzyjnemu katalog ustaleń koniecznych do podjęcia zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Organ prowadzący postępowanie w trybie art. 27 ust. 2 tej ustawy, zobowiązany jest zatem ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, czy świadczenia zostały wypłacone oraz kiedy nastąpiła ich wypłata

W myśl art. 10 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Z treści art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. d wynika natomiast, że osoba uprawniona do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do wniosku o ich ustalenie winna załączyć odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem,

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że M. D. otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] . W związku z jej wnioskiem o podwyższenie alimentów, Sąd Rejonowy wyrokiem zaocznym z dnia [..] r. sygn. akt [...] podwyższył alimenty do kwoty [...] zł. Pomimo tego, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt: [...] zawiesił rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi zaocznemu z dnia [...] r. a następnie wyrokiem z dnia uchylił wyrok zaoczny i oddalił powództwo, M. D. otrzymywała w okresie od [...] r., świadczenie w wysokości [...] zł (za marzec [...] r. w wysokości proporcjonalnej do okresu, za który przyznano podwyższone alimenty), które następnie, pomimo uchylenia wyroku o podwyższeniu alimentów i utrzymania świadczenia w dotychczasowej wysokości skarżący obowiązany był zwrócić wierzycielowi.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że wydanie przez właściwy organ decyzji

o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nakłada na dłużnika nowe obowiązki. W szczególności w doktrynie trafnie wskazuje się, że system publicznego kredytowania wierzyciela alimentacyjnego za pomocą środków publicznych, opiera się na postulacie samofinansowania. Kwoty udostępniane przez organy administracji publicznej wierzycielom w celu ratowania ich bieżącej krytycznej sytuacji bytowej mają charakter warunkowy i winny zostać zwrócone organowi przez dłużnika alimentacyjnego, który nielegalnie zwlekał z wykonaniem własnego obowiązku alimentacyjnego (W. Maciejko "Postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczka alimentacyjna. Komentarz" C.H. Beck 2007 s. 349). Instrumentem zapewniającym samofinansowanie systemu świadczeń z tytułu niealimentacji jest postępowanie kończące się adresowaną do dłużnika alimentacyjnego decyzją administracyjną o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności (art. 27 ust. 2 ustawy). W postępowaniu z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ ocenia, czy wydano w przeszłości decyzję pozytywną dla wierzyciela i czy doszło do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W postępowaniu tym dłużnik nie może zasłaniać się faktem, że wykonał zobowiązanie alimentacyjne w sposób, który nie wywołał stanu bezskuteczności egzekucji. Skoro nie może tego zrobić na etapie nakładania nań obowiązku zwrotu świadczenia organowi, może to czynić tylko na etapie postępowania w sprawie ustalenia na rzecz wierzyciela prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. To na tym etapie rozstrzyga się los jego przyszłego obowiązku określonego w art. 27 ust. 1 powołanej ustawy. Decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 2 tylko deklaratoryjnie stwierdza, że w związku

z niewykonaniem obowiązku alimentacyjnego, dłużnik obowiązany jest zwrócić świadczenia, wypłacone wierzycielowi. Obowiązek zwrotu świadczenia na podstawie decyzji z art. 27 ust. 2 jest nieunikniony, jeśli wydano wcześniej decyzję stanowiącą podstawę wypłat świadczenia wierzycielowi (G. Zdziennicka-Kaczocha "Świadczenia rodzinne. Zaliczka alimentacyjna" Skierniewice 2006 s. 156).

Interes dłużnika alimentacyjnego, podobnie jak interes wierzyciela wymaga ochrony już w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny winien być stroną postępowania o przyznanie świadczenia

z funduszu alimentacyjnego i może kwestionować w drodze odwołania zasadę i rozmiar swego przyszłego zobowiązania kreowanego z mocy prawa przez art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepisy art. 25 w zw. z art. 28 K.p.a. wymagają doręczenia dłużnikowi alimentacyjnemu decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 20 ust. 2). Sprawy świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odmiennie niż sprawy świadczeń rodzinnych, należą do spraw, w których ścierają się sporne interesy stron: wierzyciela (uprawnionego do świadczenia) i dłużnika alimentacyjnego (zobowiązanego do alimentacji i zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wraz z odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty; art. 27 ust. 1, 1a i 2ustawy; A. Korcz-Maciejko "Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz" C.H. Beck 2010 s. 54-57, nb 8-10; s. 224-227, nb 3-4).

Do odmiennych wniosków nie prowadzi art. 27 ust. 7 pkt 1 powołanej ustawy. Mimo wadliwej redakcji tego przepisu należy przyjąć, że zawarte są w nim dwie odrębne normy prawne. Organ właściwy wierzyciela ma obowiązek przekazać organowi właściwemu dłużnika informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego (bowiem organ właściwy dłużnika, podobnie jak komornik, nie jest stroną postępowania o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego). Natomiast norma nakazująca przekazać dłużnikowi alimentacyjnemu informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego winna być realizowana na zasadach ogólnych – przez doręczenie dłużnikowi alimentacyjnemu, jako stronie tego postępowania, decyzji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania.

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, czy Z. D. był informowany przez organ o przyznaniu M.D. świadczeń, w tym również tych w podwyższonej wysokości, czy o podwyższeniu świadczenia dowiedział się dopiero z wyroku sądu powszechnego.

Jakkolwiek w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów szczególną ochroną otacza się osoby uprawnione do alimentów, które zmuszone są korzystać ze środków budżetowych ze względu na opieszałość, czy też całkowite niewywiązywanie się z nałożonego wyrokiem sądu obowiązku alimentacyjnego wobec własnych dzieci. Świadczy o tym chociażby treść preambuły ustawy. Tym nie mniej nie oznacza to, że dłużnik prawnej ochronie nie podlega, chociażby ze względu na ciążące na nim z mocy ustawy powinności odnośnie zwrotu świadczeń wypłaconych z budżetu. Ochrona ta przejawia się w ustaleniu przez ustawodawcę zasad dokonywania zwrotu oraz tym, że należność główna, którą obowiązany jest zwrócić oraz związane z tym odsetki powinny wynikać z wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń w okresie świadczeniowym - w tej sprawie od [..] r.

Podstawowy zarzut wnoszony przez skarżącego odnosi się do zawyżenia przez organ kwoty podlegającej zwrotowi, a co za tym idzie- przysługujących od tej kwoty odsetek poprzez nieuwzględnienie wyroku Sądu Rejonowego z dnia

r. uchylającego wyrok z dnia [...] r. o podwyższeniu alimentów do kwoty [..] zł oraz oddalający powództwo wniesione przez M. D..

W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów brak jest regulacji, która wprost odnosiłaby się do powyższej sytuacji. Nie oznacza to jednak, że organ nie ma obowiązku respektowania wyroku, który zapadł w okresie świadczeniowym i miał wpływ nie tylko na wysokość świadczenia dla osoby uprawnionej, ale również na wysokość należności podlegającej zwrotowi.

Sąd wyżej wskazał, że świadczenia wypłacane osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. stanowią swego rodzaju kredytowanie tych należności wobec osób obowiązanych do alimentacji, lecz z obowiązku tego się niewywiązujących. Skorą podstawę wypłaty świadczenia stanowi m.in. kwota alimentów wynikająca z wyroku sądu ( nie wyższa niż 500 zł), to zwrotowi podlega tylko ta kwota powiększona o odsetki- za okres, w którym świadczenia były wypłacane w okresie świadczeniowym.

Brak jest natomiast podstaw prawnych do obciążania dłużnika świadczeniem, którego wysokość zmieniła się na skutek wyroku sądu powszechnego, który następnie wyrok podwyższający alimenty uchylił i oddalił powództwo.

Skoro – ze względu na upływ czasu- związany z wydawaniem kolejnych orzeczeń przez sąd osobie uprawnionej wypłacono świadczenie w wyższej wysokości, to świadczenie to podlega zwrotowi od osoby uprawnionej na zasadzie art. 29 ust. 2 ustawy. Okoliczność ta winna następnie zostać uwzględniona przy ustalaniu należności podlegających zwrotowi przez dłużnika.

Organ ani to I instancji, ani to odwoławczy tych okoliczności nie uwzględniły, chociaż decyzje w sprawie zwrotu należności od dłużnika alimentacyjnego - w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy zapadły odpowiednio w dniu [...] r.

Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcia, które wydane zostały w niniejszej sprawie naruszają przepisy art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia najistotniejsze znaczenie ma właściwe zebranie materiału dowodowego a następnie jego ocena, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a następnie zastosowanie odpowiednich do stanu faktycznego sprawy przepisów prawa materialnego. Tymczasem lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ skupił się przede wszystkim na konstatowaniu orzecznictwa sądów administracyjnych, ukształtowanego na tle ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jednakże dotyczącego innych stanów faktycznych. Każda sprawa winna być przez organ rozpatrywana indywidualnie z uwzględnieniem interesu każdej ze stron, który winien się równoważyć.

Organ ponownie rozpatrując sprawę prawidłowo ustali stan faktyczny sprawy

w oparciu o zebrane dowody, dokona prawidłowej subsumpcji, jak również uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. (pkt II), natomiast o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy orzeczono w oparciu o treść art. 250 P.p.s.a.( pkt III).