Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1026/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 5, par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235 1, art. 235 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. sprawy ze skargi A Spółki akcyjnej z siedzibą w T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej u T. J. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) znak (...) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 1412, ze zm.), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy z dnia 26.06.1974 r. (t.j. Dz. U z 2014 r. poz. 1502 ze zm. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 1367, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , po rozpatrzeniu odwołania Ax S.A. w T. od decyzji nr (...) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia (...) stwierdzającej chorobę zawodową pod postacią astmy oskrzelowej u T. J., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., decyzją nr (...) z dnia (...) stwierdził chorobę zawodową pod postacią astmy oskrzelowej u T. J..

Od tej decyzji pismem z dnia 23 sierpnia 2016 r. odwołała się skarżąca Spółka, nie zgadzając się z jej treścią, wnosząc o ponowne rzetelne przeprowadzenie rozpoznania zachorowalności na astmę oskrzelową u T. J. wraz z przeprowadzeniem badań na inne potencjalne czynniki mogące doprowadzić do wystąpienia astmy oskrzelowej, które stanowią prawdziwą przyczyną jej zachorowalności. Jako podstawę wniesienia odwołania pracodawca wskazał brak występowania narażenia zawodowego na czynniki środowiska pracy z powodu braku przekroczeń normatywów higienicznych dla pyłu cementu i związków chromu, długoletni okres ujawnienia się tej choroby, która według niego ma podłoże pozazawodowe (prowadzenie gospodarstwa rolnego), a także brak spełnienia definicji choroby zawodowej, ponieważ odniesiono się wyłącznie do jednego alergenu tzn. chromu występującego w śladowych ilościach w cemencie. Ponadto pracodawca m.in. wskazał na brak zachorowalności na choroby zawodowe w przemyśle cementowym oraz potencjalne źródła narażenia na chrom podczas kontaktu niezawodowego w tym występujące w prowadzonym przez T. J.gospodarstwie rolnym.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ustalił, że zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, z dnia 20 lipca 2015 r. do PPlS w P., dokonała Ax SA, na podstawie pisma T. J. z dnia 8 czerwca 2015 r. Zgłoszenie to dotyczyło choroby pod postacią astmy oskrzelowej spowodowanej pyłem cementu, wymienionej pod poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Z analizy przebiegu zatrudnienia wynika, że T. J. w okresie od 21 stycznia 1991 r. do 30 października 2014 r. była zatrudniona w skarżącej Spółce kolejno na stanowisku: porządkowej, operatora przenośników i operatora urządzeń w narażeniu na pył cementu i hałas. Pełną informację o charakterystyce wykonywanej pracy, czynnościach i wynikach pomiarów pyłu cementu zawiera "Karta oceny narażenia zawodowego ..... " z dnia 3 sierpnia 2015 r., która wraz ze skierowaniem na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej pismem PPlS w P. z dnia 12 sierpnia 2015 r. została przesłana do Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł..

W wyniku przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych w trakcie diagnostyki w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz poszerzonej diagnostyki w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Ł., Poradnia Chorób Zawodowych WOMP w Ł., orzeczeniem (...) z dnia 31 marca 2016 r. rozpoznała u T. J. chorobę zawodową układu oddechowego pod postacią astmy oskrzelowej (wymienionej pod poz. 6 wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że wyniki badań alergologicznych wykonanych w trakcie diagnostyki w Poradni Chorób Zawodowych w Ł., IgE swoiste nie ujawniły uczulenia na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego. Całkowity poziom przeciwciał klasy IgE w surowicy - 109 Ill/ml. W badaniu spirometrycznym spoczynkowym nie obserwowano zaburzeń wentylacji płuc. W trakcie hospitalizacji pacjentki stwierdzono kliniczne oraz spirometryczne objawy obturacji oskrzeli. Testy skórne metodą punktową z zestawem pospolitych aeroalegrenów środowiska komunalnego dały wynik ujemny. Uzyskano dodatni wynik punktowego testu skórnego dla chromu. W surowicy krwi pacjentki nie stwierdzono swoistych przeciwciał dla pospolitych aeroalergenów (phadiatop), a także alergenów zawodowych (chrom). Wykonano swoistą wziewną próbę prowokacyjną z alergenami ze stanowiska pracy badanej (chrom) na tle placebo, która dała wynik dodatni. W jej przebiegu obserwowano kliniczne oraz spirometryczne objawy skurczu oskrzeli.

Pismem z dnia 23 maja 2016 r. PPlS w P. zwrócił się do Kliniki Chorób Zawodowych IMP w Ł. o odniesienie się do uwag pracodawcy. W przesłanej odpowiedzi z dnia 11 lipca 2016 r. Klinika IMP w Ł. poinformowała, że w przypadku chorób powstałych w mechanizmie immunologicznym istotnym jest potwierdzenie obecności alergenu nie zaś przekroczenie NDS, gdyż reakcja organizmu nie występuje ściśle w zależności dawka - odpowiedź, a ograniczenie zawartości chromu 6 - wartościowego w cemencie nie jest równoznaczne z jego całkowitą eliminacją, a więc brakiem narażenia zawodowego oraz, że zainteresowana w dzieciństwie i przed podjęciem pracy zawodowej nie leczyła się z powodu chorób alergicznych, a pierwsze dolegliwości tego schorzenia pojawiły się ok. 1995 r., a więc podczas pracy w Ax w narażeniu na chrom. Pismo to zawiera także informację, że wykonana w trakcie hospitalizacji pacjentki wziewna próba prowokacyjna z alergenami zawodowymi (chromem) dała wynik dodatni. W jej przebiegu obserwowano kliniczne oraz spirometryczne objawy skurczu oskrzeli. W próbie rozkurczowej z salbutamolem uzyskano wynik dodatni. Uzyskano również dodatni wynik punktowego testu skórnego dla chromu, a w surowicy krwi pacjentki nie stwierdzono swoistych przeciwciał dla pospolitych alergenów (phadiatop). Podkreślono, że potencjalna pozazawodowa ekspozycja na chrom nie wyklucza możliwości rozpoznania alergicznej choroby zawodowej.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny za niezasadny uznał zarzut pracodawcy jakoby warunki pracy T. J. na stanowiskach, na których była zatrudniona w związku z nieprzekroczeniem normatywów higienicznych (NDS) pyłu cementu były bezpieczne, bowiem wielkość narażenia (w tym przypadku pyłu cementu i zawartego w nim chromu) przy chorobie zawodowej układu oddechowego pod postacią astmy oskrzelowej jest nieistotna, gdyż uczulenie może wystąpić nawet przy narażeniu na śladowe ilości alergenu, a przecież zainteresowana wykonując pracę operatora urządzeń do produkcji cementu na Wydziale Produkcji Podstawowej bezspornie była narażona na alergeny środowiska pracy w tym na pył cementu zawierający chrom. Organ wskazał, że zainteresowana wykonując pracę nie była wyposażona w indywidualne środki ochrony układu oddechowego, chociaż środki te w postaci półmaski lub maski z odpowiednim pochłaniaczem są w stanie zredukować ryzyko, ale nigdy nie są w stanie wyeliminować go całkowicie. Również w § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 30 czerwca 2009 r., prawodawca wskazał, że w przypadku narażenia na czynniki o działaniu uczulającym (alergeny) nie ma konieczności określania stężenia tego czynnika w środowisku pracy. Także niezasadny jest zarzut pracodawcy, że astmę oskrzelową spowodowaną uczuleniem na chrom mogły spowodować czynniki pozazawodowe, ponieważ przeprowadzona w Klinice IMP w Ł. wziewna próba prowokacyjna z alergenami zawodowymi (chromem) dała wynik dodatni, a potencjalna pozazawodowa ekspozycja na chrom jak wyjaśniono w piśmie ww. Kliniki z dnia 11 lipca 2016 r., nie wyklucza możliwości rozpoznania alergicznej choroby zawodowej.

Również okoliczności, że zainteresowana nie podawała żadnych informacji o dolegliwościach układu oddechowego oraz że w badaniach okresowych nie ujawniono tej choroby nie ma w tym przypadku istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem często pracownik nie zgłasza pracodawcy ani lekarzowi profilaktykowi określonych dolegliwości z uwagi na chęć zachowania pracy bądź bagatelizuje objawy choroby nie wiążąc jej z warunkami pracy. Organ podkreślił, co wynika z uzasadnienia orzeczenia Poradni WOMP w Ł., że orzeczenie to zostało wydane po wykonaniu w ww. Poradni badań alergologicznych z powszechnie występującymi alergenami środowiska domowego i komunalnego, które nie ujawniły uczulenia zainteresowanej oraz po wykonaniu w trakcie hospitalizacji w Klinice IMP w Ł. badań alergologicznych z alergenami środowiska komunalnego, na które także nie stwierdzono uczulenia zainteresowanej oraz wziewnej próby prowokacyjnej z alergenami środowiska pracy badanej (chrom), która dała wynik dodatni, co potwierdziły także badania czynnościowe układu oddechowego a co w ocenie jednostki orzeczniczej daje podstawę do rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Organ powołał brzmienie § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lipca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Biorąc pod uwagę, że o rozpoznaniu choroby zawodowej decydują względy medyczne, inspektor sanitarny nie może kwestionować rozpoznania zawartego w orzeczeniu lekarskim, jeśli nie budzi ono wątpliwości, a tak jest w niniejszej sprawie. Rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i organy inspekcji sanitarnej są związane orzeczeniem lekarskim. Oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego poprzedzającego merytoryczne rozstrzygnięcie i wydawanego w świetle § 6 ust. 1 cytowanego rozporządzenia na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Organ odwoławczy wskazał, że wyspecjalizowane jednostki medycyny pracy ustaliły w drodze szczegółowych badań diagnostycznych, że T. J. jest uczulona na alergeny pochodzące ze środowiska pracy w tym przypadku na chrom znajdujący się w pyle cementu. Bezsporna jest okoliczność, że w środowisku pracy w Wydziału Produkcji Podstawowej Ax S.A. w T., w którym była zatrudniona zainteresowana na stanowisku operatora urządzeń do produkcji cementu, występowały zawodowe czynniki szkodliwe, na które była uczulona.

Na powyższą decyzję Ax S.A. wniosła skargę do WSA w Łodzi zarzucając jej:

1. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez brak inicjatywy organu i niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie rzeczywistego – pozazawodowego pochodzenia astmy oskrzelowej skarżącej;

2. sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:

a. art. 80 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, gdyż z pominięciem dowodów w zakresie pracy zainteresowanej w gospodarstwie rolnym;

b. § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia poprzez dokonanie oceny narażenia zawodowego przez Powiatową Stację Sanitarno – Epidemiologiczną w P., podczas gdy podmiotem właściwym do dokonania tej oceny był w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa § 5 ust. 2 i 3 w/w rozporządzenia,

c. § 6 ust. 5 pkt 1 Rozporządzenia poprzez wykonanie badań diagnostycznych zainteresowanej T. J. z udziałem materiałów i próbek niepochodzących ze środowiska pracy zainteresowanej,

d. § 6 ust. 1 w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia poprzez stwierdzenie u T. J. choroby zawodowej podczas, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że zainteresowana nie świadczyła pracy w warunkach narażenia zawodowego, które mogłoby spowodować u niej stwierdzoną przez jednostki medyczne chorobę zawodową,

3. naruszenie przepisu postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodziły podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji,

4. naruszenie przepisu postępowania - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do uchylenia w całości decyzji w Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez ustalenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u T. J., a co najmniej rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co powinno skutkować uchyleniem tej decyzji w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji,

5. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 2351 Kodeksu Pracy polegającą na uznaniu, że stwierdzone u T. J. schorzenie pod postacią astmy oskrzelowej jest chorobą zawodową, podczas, gdy ocena warunków pracy nie pozwala na bezsporne stwierdzenie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, według norm przepisanych, dopuszczenie w sprawie dowodu z pisemnej opinii innego Instytutu Medycyny Pracy na okoliczność, że schorzenie stwierdzone u zainteresowanej T. J. pod postacią astmy oskrzelowej nie ma związku przyczynowego i nie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występującymi w środowisku pracy, a ma związek z wykonywana przez zainteresowaną pracą rolniczą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ustosunkowując się do zarzutu naruszenia § 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia poprzez dokonanie oceny narażenia zawodowego przez Powiatową Stację Sanitarno – Epidemiologiczną w P., podczas gdy podmiotem właściwym do dokonania tej oceny był w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa § 5 ust. 2 i 3 w/w rozporządzenia, stwierdził, iż jakkolwiek zarzut ten został postawiony po raz pierwszy w skardze to jest on nieuzasadniony. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24.05.2012 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób , organ po otrzymaniu od pracodawcy T. J. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, zgodnie z załącznikiem 3 do tego rozporządzenia skierował zainteresowaną na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej i załączył do tego skierowania wymagana "Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" jako jej integralną część. Również podniesiony dopiero w skardze zarzut wykonanie badań diagnostycznych zainteresowanej T. J. z udziałem materiałów i próbek niepochodzących ze środowiska pracy zainteresowanej, organ uznał za bezpodstawny, wyjaśniając, że zainteresowana nie mogła miez przeprowadzonego badania z substancją pobrana z zakładu pracy (pył cementu i zanieczyszczeń), ponieważ roztwór wodny sporządzony z tej substancji (podawany inhalacyjnie), nie spełni warunków standaryzacji i związanej z tym ściśle określonej dawki i jałowości bakteriologicznej. Organ wskazał, ze sposób badania jest podany m.in. w podręczniku "Choroby zawodowe" pod redakcją K.Marka (Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Rozpatrując skargę skarżącej Spółki pod tym kątem Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 235¹ Kodeksu pracy, który definiuje pojęcie choroby zawodowej. W myśl tego przepisu za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r. poz. 1367), zaś drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Użyte w treści ww przepisu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, bądź w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia.

Stosownie do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, uczestniczka postępowania była poddana badaniom uprawnionej jednostki orzeczniczej I stopnia tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. w celu orzeczenia, czy dolegliwości ze strony układu oddechowego mają charakter choroby zawodowej.

W wyniku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego zainteresowana uzyskała orzeczenie lekarskie Nr (...) z dnia 31 marca 2016 r., stwierdzające u T. J. chorobę zawodową układu oddechowego pod postacią astmy oskrzelowej (wymienionej pod poz. 6 wykazu chorób zawodowych). Rozpoznanie choroby zawodowej miało odniesienie do analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby, dokumentacji medycznej oraz wyników wykonanych badań.

Z ustaleń WOMP w Ł., który orzekał i opiniował w niniejszym postępowaniu wynika, że w przypadku T. J. choroba układu oddechowego pod postacią astmy oskrzelowej ma związek przyczynowy z pracą wykonywaną w Ax S.A. w T.. Schorzenie to związane jest z pracą w narażeniu na alergizujące składniki cementu – chrom. Istotne w sprawie jest także to, że występowanie objawów choroby zawodowej w T. J. ma powiązanie czasowe z ekspozycją zawodową w Ax. Lekarz orzecznik, wyraźnie wskazał okres pracy, który należy wiązać ze zdiagnozowaną chorobą. Z orzeczenia WOMP wynika, że T. J. w okresie od 21 stycznia 1991 r. do 30 października 2014 r. była zatrudniona w skarżącej Spółce kolejno na stanowisku: porządkowej, operatora przenośników i operatora urządzeń w narażeniu na pył cementu i hałas. Pierwsze dolegliwości ze strony dróg oddechowych pod postacia duszności , wodnistych katarów, łzawienia i pieczenia oczu, świszczacego oddechu i suchego kaszlu pojawiły się około 15 lat temu. Dolegliwosci łagodniały podczas urlopów i zwolnień lekarskich. Od około 5 lat T. J. jest pod stałą opieką Poradni Pulmonologicznej. Zdaniem PWIS miało zatem to miejsce w okresie trwania narażenia zawodowego w skarżącej Spółce. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie spełniona została podstawowa przesłanka zawarta w art. 2351 k.p., którą jest ustalenie wysoce prawdopodobnego związku choroby z warunkami pracy, co jest warunkiem niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej. Dowodem, który ustala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych jest orzeczenie lekarskie.

W skardze podnoszono zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez brak inicjatywy organu i niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie rzeczywistego – pozazawodowego pochodzenia astmy oskrzelowej skarżącej. Wobec powyższego należy wiec podkreślić, że w uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że wyniki badań alergologicznych wykonanych w trakcie diagnostyki w Poradni Chorób Zawodowych w Ł., IgE swoiste, nie ujawniły uczulenia na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego. Całkowity poziom przeciwciał klasy IgE w surowicy - 109 Ill/ml. W badaniu spirometrycznym spoczynkowym nie obserwowano zaburzeń wentylacji płuc. W trakcie hospitalizacji pacjentki stwierdzono kliniczne oraz spirometryczne objawy obturacji oskrzeli. Testy skórne metodą punktową z zestawem pospolitych aeroalegrenów środowiska komunalnego dały wynik ujemny. Uzyskano dodatni wynik punktowego testu skórnego dla chromu. W surowicy krwi pacjentki nie stwierdzono swoistych przeciwciał dla pospolitych aeroalergenów (phadiatop), a także alergenów zawodowych (chrom). Wykonano swoistą wziewną próbę prowokacyjną z alergenami ze stanowiska pracy badanej (chrom) na tle placebo, która dała wynik dodatni. W jej przebiegu obserwowano kliniczne oraz spirometryczne objawy skurczu oskrzeli.

Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że zastrzeżenia skarżącej dotyczące braku przekroczeń NDS zarówno w pyle respirabilnym jak i całkowitym oraz możliwej pozazawodowej etiologii choroby jej pracownika były podstawą do wystąpienia do jednostki orzeczniczej o dodatkowe uzasadnienia orzeczenia NR (...) Klinika IMP w Ł. w odpowiedzi z dnia 16 lipca 2016 r. poinformowała, że w przypadku chorób powstałych w mechanizmie immunologicznym istotnym jest potwierdzenie obecności alergenu nie zaś przekroczenie NDS, gdyż reakcja organizmu nie występuje ściśle w zależności dawka - odpowiedź, a ograniczenie zawartości chromu 6 - wartościowego w cemencie nie jest równoznaczne z jego całkowitą eliminacją, a więc brakiem narażenia zawodowego oraz, że zainteresowana w dzieciństwie i przed podjęciem pracy zawodowej nie leczyła się z powodu chorób alergicznych, a pierwsze dolegliwości tego schorzenia pojawiły się ok. 1995 r., a więc podczas pracy w Ax w narażeniu na chrom. Pismo to zawiera także informację, że wykonana w trakcie hospitalizacji pacjentki wziewna próba prowokacyjna z alergenami zawodowymi (chromem) dała wynik dodatni. W jej przebiegu obserwowano kliniczne oraz spirometryczne objawy skurczu oskrzeli. W próbie rozkurczowej z salbutamolem uzyskano wynik dodatni. Uzyskano również dodatni wynik punktowego testu skórnego dla chromu, a w surowicy krwi pacjentki nie stwierdzono swoistych przeciwciał dla pospolitych alergenów (phadiatop). Podkreślono, że potencjalna pozazawodowa ekspozycja na chrom nie wyklucza możliwości rozpoznania alergicznej choroby zawodowej. Reasumując stwierdzono, że po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji lekarskiej z uwzględnieniem oceny narażenia zawodowego oraz wyników badań nie znaleziono podstaw do zmiany treści Karty Informacyjnej Leczenia Klinicznego z dnia 26 lutego 2016 r. dotyczącej postepowania diagnostyczno-orzeczniczego u Pani T. J..

W sprawie wyjaśniono więc kwestię związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a stwierdzonym schorzeniem pracownika skarżącej. W tym miejscu Sąd podkreśla, że ocena czy występuje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy warunkami pracy, a zachorowaniem na chorobę zaliczoną do chorób zawodowych, w kontekście art. 2351 K.p., musi opierać się na orzeczeniu lekarskim, gdyż wymaga wiadomości specjalnych.

Strona w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej nie może oczekiwać od organu administracji prowadzenia postępowania dowodowego tak długo, aż jego efekt będzie zgodny z jej oczekiwaniami. Istotą postępowania dowodowego jest bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy, a ten w kontrolowanym postępowaniu został prawidłowo ustalony. Należy również podkreślić, że zadanie organów sanitarnych w postępowaniu dotyczącym chorób zawodowych polega jedynie na ustaleniu, czy istniejące schorzenie ma charakter zawodowy, to jest, czy stanowi efekt pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy, bądź zostało spowodowane sposobem wykonywania pracy.

Wobec powyższego, skoro w niniejszej sprawie z wydanego orzeczenia lekarskiego wynikało wprost, że zdiagnozowane u pracownika skarżącej schorzenie – astma oskrzelowa, wymienione w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, związane było z narażeniem w środowisku pracy, to prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono chorobę zawodową. Organy administracji nie mogły wbrew treści orzeczeń lekarskich uznać, że choroba ta spowodowana była innymi czynnikami, niż wykonywana przez pracownika skarżącej praca zawodowa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości orzeczenia kompetentnej placówki orzeczniczej. Lekarz orzecznik wydał jednobrzmiące orzeczenia stwierdzające istnienie choroby zawodowej. Tymczasem trzeba zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego zdiagnozowania schorzenia. Wynika to z faktu, iż stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Zaprezentowany wyżej pogląd jest zgodny z utrwalonym stanowiskiem judykatury (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ.: LEX Nr 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, publ.: LEX Nr 221953 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, publ.: LEX Nr 508491).

Jakkolwiek Skarżąca zarzucała orzekającym w sprawie organom uchybienie polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, to jednak nie powołała się na dowody przeczące wyrażonemu w orzeczeniu stanowisku, ani nie przedstawiła argumentów pozwalających na zakwestionowanie poprawności ujętego w nim rozpoznania. Tymczasem ocena, czy występuje związek przyczynowy między warunkami pracy, a zachorowaniem na chorobę zaliczoną do chorób zawodowych musi opierać się na orzeczeniu lekarskim, gdyż wymaga wiadomości specjalnych.

Chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 7 art. 77 i art. 80 kpa.

Sąd oddalił zawarty w skardze wniosek skarżącej o dopuszczenie w sprawie dowodu z pisemnej opinii innego Instytutu Medycyny Pracy na okoliczność, że schorzenie stwierdzone u zainteresowanej T. J. pod postacią astmy oskrzelowej nie ma związku przyczynowego i nie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występującymi w środowisku pracy, a ma związek z wykonywana przez zainteresowaną pracą rolniczą. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – powoływanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: "p.p.s.a.") Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów np. dowodu z zeznań świadka, przesłuchania stron, opinii biegłego czy też oględzin, jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny bowiem orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania norm prawa do określonego stanu faktycznego. Tak więc postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń, celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Podkreślić należy, że ani sąd, ani organy sanitarne nie są uprawnione do weryfikacji i kwestionowania merytorycznej treści orzeczeń lekarskich, jeżeli stanowiska jednostek orzeczniczych są jednolite i zgodne w swej ocenie. Ponadto należy dodać, że do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn schorzenia. Jednostki te nie prowadzą diagnostyki w kierunku wskazania, co jest przyczyną choroby zdiagnozowanej u danego pacjenta, lecz badają, czy choroba może mieć etiologię zawodową. Orzeczenia lekarskie wydane w przedmiotowej sprawie odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a., są zgodne z prawem, gdyż spełniają warunki formalne, zostały należycie i wyczerpująco uzasadnione, są przekonywujące i przejrzyste, a w konsekwencji poddają się kontroli sądowoadministracyjnej. Wskazano w nich kryteria, którymi się kierowano przy wydaniu decyzji. Chociaż sąd nie był uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia, niemniej jednak decyzje oparte na orzeczeniach wydanych przez uprawnione jednostki medyczne w formie i w zakresie wyżej ocenionym, należy uznać za zgodne z prawem pod względem formalnym.

Z regulacji art. 2351 K.p. wynika, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Istnienie tego związku w rozpoznawanej sprawie zostało stwierdzone na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a jakość tego materiału dowodowego nie daje podstaw do zakwestionowania jego wiarygodności.

Reasumując, należy stwierdzić, że dokonanie przez organy, odmiennej od oczekiwań skarżącej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie świadczy jeszcze o tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, a w konsekwencji art. 2351 K.p. i przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

B.K.