Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 223/87
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1987-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: par. 176, par. 174 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz. 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 i 5
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Teza: 1. Zwolnienie od wymagań dotyczących klasy odporności ogniowej budynków /par. 176 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - Dz.U. nr 17 poz. 62/ nie oznacza, że wymienione w tym przepisie budynki mogą być utrzymywane w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia.2. Określenie "materiały niepalne" związane jest ze stopniem rozprzestrzeniania się ognia /par. 174 ust. 3 pkt 1 powyższego rozporządzenia/, a nie z klasą odporności ogniowej elementów budowlanych.

TEZY

1. Zwolnienie od wymagań dotyczących klasy odporności ogniowej budynków /par. 176 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - Dz.U. nr 17 poz. 62/ nie oznacza, że wymienione w tym przepisie budynki mogą być utrzymywane w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia.2. Określenie "materiały niepalne" związane jest ze stopniem rozprzestrzeniania się ognia /par. 174 ust. 3 pkt 1 powyższego rozporządzenia/, a nie z klasą odporności ogniowej elementów budowlanych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Turystycznej "K" w J.G. na decyzję Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia 16 września 1986 r. w przedmiocie usunięcia stanu zagrożenia pożarowego w budynku gastronomiczno-hotelowym i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej kwotę złotych dwa tysiące tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej decyzją z dnia 16 września 1986 nr U30/087-K-267/86 utrzymał w mocy decyzję Głównego Architekta Wojewódzkiego w J.G. z dnia 15 czerwca 1986 nr UAN/SP- 08/8796/86 o nakazaniu Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Turystycznej "K" w J.G. wyłączenia z użytkowania w Gospodzie Granicznej w J. poddasza do czasu wykonania bezpiecznych dróg ewakuacyjnych i oddzielenia pomieszczeń poddasza od drewnianej konstrukcji dachu materiałami niepalnymi oraz opracowania projektu ewakuacji sali przez okna odpowiednio otwierane i uzgodnienia go z Komendą Wojewódzką Straży Pożarnych w J.G., a także zabezpieczenia elementów drewnianych środkami ognioodpornymi do 30 września 1986 r., albowiem w wyniku przeprowadzonych kontroli przez Komendę Rejonową Straży Pożarnych i Wydział Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w J.G. stwierdzono występujące w tym obiekcie zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Gospodarki Turystycznej "K" w J.G. wniosło o jej uchylenie i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji lub o stwierdzenie ich nieważności, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów działu 6 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/, co spowodowało rażącą bezzasadność nałożonych obowiązków. W uzasadnieniu skargi podano, że omawiany obiekt jest budynkiem wzniesionym przed 80 laty, całkowicie drewnianym, dwukondygnacyjnym, o kubaturze 1260 m3, przeznaczonym do celów turystycznych. Składa się z części gastronomicznej o 46 miejscach konsumenckich i z części hotelowej /pokoje gościnne/. W myśl par. 172 powołanego rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. część gastronomiczna nie podlega zaliczeniu do żadnej z 5 kategorii zagrożenia ludzi, część noclegowa zaś odpowiada kategorii ZL-III. Zgodnie z par. 176 pkt 1 lit. "c" cały budynek zwolniony jest od wymagań klasy odporności ogniowej budynku, a więc także od warunków określonych w par. 185 i par. 187 pkt 1 powołanego rozporządzenia, a także od obowiązku opracowania projektu ewakuacji sali przez okna oraz od zabezpieczenia elementów drewnianych środkami ogniochronnymi, zwłaszcza że sala spełnia niezbędne wymagania bezpiecznej ewakuacji, gdyż ma 2 drzwi o wymaganej szerokości, stanowiące dwa wyjścia ewakuacyjne.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wskazując, że pomieszczenie restauracji jak podzielone ściankami drewnianymi, a na suficie jest wystrój z desek. W wyniku kontroli Komendy Rejonowej Straży Pożarnych w J.G. stwierdzono występujące zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego, przy czym, bez względu na treść par. 176 cytowanego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia wykorzystywania obiektów o charakterze turystycznym w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia, terenowy organ administracji państwowej może wydać zakaz użytkowania budynku na podstawie art. 54 ust. 1 w związku z art. 46 ustawy z dnia 24 października 1974 r - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezsporne jest, że wskazany wyżej obiekt budowlany, o przeznaczeniu turystyczno-wypoczynkowym, został wybudowany przed 80 laty.

Według par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/ przepisy tego rozporządzenia nie dotyczą budynków istniejących w dniu jego wejścia w życie i nie odpowiadających jego przepisom, jeżeli zostały zbudowane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich wznoszenia i nie zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia, z uwzględnieniem przepisów par. 2 tego rozporządzenia. Z powyższego wynika, że przepisy działy 6 tego rozporządzenia, o warunkach zabezpieczenia budynków przed pożarem, stosować można do takiego budynku jedynie posiłkowo dla oceny, czy w zakresie wymagań ochrony przeciwpożarowej zagraża on bezpieczeństwu ludzi i mienia. Skoro zatem według par. 176 pkt 1 lit. "c" omawianego rozporządzenia od wymagań dotyczących klasy odporności ogniowej budynków zaliczonych do jednej z pięciu kategorii zagrożenia ludzi zwalnia się budynki do dwóch kondygnacji przeznaczone do celów turystyki i wypoczynku o kubaturze do 1500 m3, a omawiany obiekt jest takim właśnie budynkiem, to sama tylko okoliczność, że nie odpowiada on warunkom par. 185, par. 187 ust. 1, par. 202 tego rozporządzenia, odnoszącym się do klasy odporności ogniowej elementów budynków ze względu na klasę odporności ogniowej budynków, nie oznacza automatycznie, że budynek ten w zakresie bezpieczeństwa pożarowego zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia.

Jednakże w niniejszej sprawie zarzut naruszenia wskazanych przepisów omawianego rozporządzenia przez błędną ich wykładnię jest bezprzedmiotowy. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ obiekty budowlane powinny być utrzymywane w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej, a zatem par. 176 tego rozporządzenia nie może oznaczać, że wymienione w nim budynki mogą być utrzymywane w sposób zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia. Po drugie, zaskarżona decyzja w części dotyczy nakazu oddzielenia pomieszczeń drewnianego poddasza, które jest częścią hotelową budynku, "od drewnianej konstrukcji dachu materiałami niepalnymi". Zaskarżona decyzja zatem nie dotyczy nakazu oddzielenia od siebie poszczególnych części budynku zaliczonych do różnych kategorii zagrożenia ludzi, a tylko do takiej sytuacji odnosi się par. 187 ust. 1 tego rozporządzenia; nie zawiera także nakazu zastosowania do tego oddzielenia wymagań określonych w par. 202 tego rozporządzenia co do klasy odporności ogniowej elementów.

Określenie "materiały niepalne" związane jest ze stopniem rozprzestrzeniania się ognia /par. 174 ust. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia/, a nie z klasą odporności ogniowej elementów budowlanych. W tym stanie rzeczy nie można uznać, aby powyższy nakaz, wydany przez wzgląd na bezpieczeństwo osób korzystających z części noclegowej budynku, naruszał prawo.

Nie zostały natomiast wyjaśnione w sprawie niniejszej wszystkie okoliczności faktycznie istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia pozostałych kwestii, których dotyczy zaskarżona decyzja, a mianowicie kwestii ewakuacji oraz zabezpieczenia elementów drewnianych środkami ognioodpornymi. Jeżeli chodzi o wykonanie bezpiecznych dróg ewakuacyjnych z poddasza, to ani z zaskarżonej decyzji, ani z utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji nie wynika, aby przeanalizowano tę kwestię w aspekcie posiłkowego odniesienia się do przepisu par. 238 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, według którego w budynkach kategorii ZL-III, do jakiej w myśl par. 172 ust. 2 pkt 3 tego rozporządzenia zalicza się hotele i inne podobne budynki, w elementach konstrukcyjnych schodów służących do ewakuacji dopuszcza się stosowanie drewna i innych materiałów palnych.

Akta sprawy zaś wskazują, że na poddasze, stanowiące część hotelową omawianego budynku, prowadzi klatka schodowa drewnianej konstrukcji o szerokości 90 cm. To obligowało organy orzekające w niniejszej sprawie do ustosunkowania się do tej okoliczności i wedle wymagań art. 107 par. 3 Kpa - do wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których zakwestionowano uznanie tej klatki schodowej za wystarczającą drogę ewakuacyjną z poddasza budynku.

Podobne zarzuty dotyczą kwestii ewakuacji z sali restauracyjnej. Brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji, dlaczego zastosowano wariant tej ewakuacji przez okna, skoro z akt sprawy wynika, że w pomieszczeniu tym znajduje się dwoje drzwi, które - w zależności od ustaleń co do liczby osób mogących jednocześnie przebywać w tym pomieszczeniu - służyć mogą jako wyjścia ewakuacyjne bądź bez żadnych przeróbek, bądź po zmianie kierunku ich otwierania - na zewnątrz.

Według przepisów par. 223 pkt 4 i par. 226 pkt 3 powyższego rozporządzenia, jeśli liczba osób przebywających jednocześnie w pomieszczeniu przekracza 50, to powinny być co najmniej 2 wyjścia ewakuacyjne z tego pomieszczenia, przy czym drzwi takich wyjść powinny otwierać się na zewnątrz. Jeśli zaś liczba osób może przekraczać 40, lecz nie więcej niż 50, to wystarczy jedno wyjście ewakuacyjne z drzwiami otwieranymi na zewnątrz. Jeśli zaś liczba osób mogących przebywać jednocześnie w pomieszczeniu nie przekracza 40, to nie ma bezwzględnego warunku otwierania się drzwi wyjścia ewakuacyjnego na zewnątrz tego pomieszczenia. Zaskarżona decyzja nie wskazuje w uzasadnieniu także tego, czy i jakich ostatecznie ustaleń dokonano odnośnie do liczby osób, mogących jednocześnie przebywać w sali restauracyjnej budynku.

Jeżeli chodzi o nakaz zabezpieczenia w tym budynku elementów drewnianych środkami ognioodpornymi, to nie sprecyzowano, czy nakaz ten obejmuje wszystkie elementy drewniane budynku, to jest również ściany konstrukcyjne, stropy, klatkę schodową, ścianki w pokojach noclegowych, czy dotyczy on tylko ścianek działowych w sali restauracyjnej i wystroju sufitu w tej sali, co może sugerować treść odpowiedzi na skargę. Zachodzi zatem istotna wątpliwość co do zakresu rozstrzygnięcia zawartego w tej części kwestionowanych decyzji, co uniemożliwia także sądowi administracyjnemu dokonania właściwej kontroli tej części zaskarżonej decyzji.

Omawiane wyżej naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa oraz art. 107 par. 1 i 3 Kpa powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa i art. 208 Kpa jak w sentencji wyroku.