Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2628/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art 28 ust 3, ust 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art 7,11,77, 80 107 par3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej w dniu [...] września 2007 r. ( data nadania pocztowego) przez W. K. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana w imieniu Zakładu z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

Pismem z dnia [...] marca 2005 r. W. K. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jest w trudnej sytuacji materialnej, gdyż pomimo starań w wieku [...] lat nie ma pracy. Od [...] r. jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Zaległości powstały w okresie zawieszenia i przerw w działalności gospodarczej. Ich naliczenie było, jego zdaniem, niezgodne z prawem. Kontrola ich wysokości znajduje uzasadnienie w wyroku Sądu Okręgowego, od którego nie odwołał się , bo był źle poinformowany o środkach odwoławczych. Wniósł o umorzenie zaległości z uwagi na ważny interes społeczny.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania organ stwierdził, iż nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Organ zaznaczył, iż sytuacja finansowa dłużnika uniemożliwia jednorazowe uiszczenie całości zadłużenia względem Zakładu.

W ocenie Zakładu spłata należności z tytułu nieopłaconych składek nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny w postaci pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu potrzeby te są zaspokajane dzięki dochodom uzyskiwanym przez żonę zobowiązanego, która prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości [...] złotych oraz pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł brutto. Organ zaznaczył ,iż zobowiązany jest właścicielem samochodu [...] rok produkcji [...] r. o wartości około [...] zł. Ponadto zobowiązany nie korzysta z pomocy społecznej, nie deklaruje także posiadania zobowiązań względem osób trzecich. Zakład zaznaczył, iż zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest także zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jednakże pomaga swej żonie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Okoliczność ta w ocenie organu daje podstawy do przyjęcia, iż zobowiązany posiada umiejętności dające możliwość zarobkowania. Zdaniem organu wnioskodawca przez podjęcie pracy lub wznowienie działalności gospodarczej może uzyskiwać dochód umożliwiający przyczynienie się do zaspokajania uzasadnionych potrzeb rodziny, a także umożliwiających stopniową spłatę należności z tytułu składek.

Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. W. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu pisma wnioskodawca wskazał, iż jego sytuacja jest trudna, ponieważ jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, nie korzysta z opieki społecznej, ani dotacji do czynszu mieszkania z Urzędu Miasta. Podkreślił iż jego obecny stan zdrowia [...] nie pozwala na podjęcie każdej pracy fizycznej. Podejmuje usilne starania aby znaleźć pracę, lecz w obecnej sytuacji jest to bardzo trudne. Dorobek jego życia jest bardzo skromny, gdyż nie posiada żadnych gruntów, ani mieszkania własnościowego, zaś samochód [...] rocznik [...] wymaga gruntownego remontu i jest wspólnym dorobkiem jego oraz żony. Dłużnik zaznaczył, iż jego problemy z odprowadzaniem składek pojawiły się w [...] roku i związane były z zalewem taniego importu z Chin oraz zwiększeniem się składek na ZUS, co było powodem przerw w działalności gospodarczej i w konsekwencji doprowadziło do likwidacji zakładu. Skarżący zaznaczył, iż jego żona z powodu [...] otrzymuje rentę jednakże nie było możliwe utrzymanie się tylko z tego źródła dochodu. W związku z powyższym żona pomimo złego stanu zdrowia przejęła po nim działalność gospodarczą [...] r. Z powodu konkurencji z wyrobami chińskimi żona skarżącego coraz mniej [...] sprzedaje, zaś kwota [...] zł za miesiąc jest bardzo zróżnicowana i ma tendencje spadkowe. Przychody żony zobowiązanego wraz z rentą oscylują w granicach [...] zł, zaś on sam nie posiada żadnych przychodów. Zobowiązany zaznaczył, iż wydatki jego gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł, zaś na utrzymanie pozostaje kwota około [...] zł na osobę.

Decyzją z [...] lipca 2005 r., na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] maja 2005 r. Uznał bowiem, że pomimo trudnej sytuacji materialnej zobowiązanego, posiada on możliwość podjęcia zatrudnienia i jego sytuacja może ulec poprawie, co pozwoli na stopniową spłatę zadłużenia. Wskazał przy tym na możliwość spłaty należności składkowych w systemie ratalnym.

Skarżący pismem z [...] sierpnia 2005 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 1 lipca 2005 r. Wnosząc o jej uchylenie, ponownie przedstawił swoje zastrzeżenia co do istnienia obowiązku ubezpieczenia.

Odpowiadając na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 491/06 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2005 r. nr [...] oraz określił, iż decyzja, której nieważność stwierdzono, nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku zaznaczono, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, zaś organem właściwym do rozpoznania odwołań w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wydawanych w pierwszej instancji przez Prezesa ZUS jest Minister Pracy i Polityki Społecznej.

Pismem z dnia [...] lipca 2007 r. W. K. uaktualnił swój wniosek z [...] marca 2005 r. zaznaczając, iż jest nadal w trudnej sytuacji materialnej. Nadal będąc w wieku [...] lat nie ma pracy. Czyni starania w jej poszukiwaniu, jednakże wiek i stan zdrowia są barierą w jej podjęciu. Wskazał, iż od września [...] roku jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Żona prowadzi po nim działalność gospodarczą, ale zamierza ją zakończyć do końca roku ze względu na zły stan zdrowia oraz złą koniunkturę na rynku. Zaznaczył, iż wartość samochodu [...] z [...] roku waha się w granicach 1500 zł. Dodatkowo podniósł, iż jego żona jest rencistą od [...] ., choruje na serce i wydaje na leki przeciętnie [...] zł. Wskazał, iż jeśli do końca roku nie znajdzie pracy, zaś jego żona zlikwiduje działalność wówczas zmuszony będzie korzystać z opieki społecznej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] maja 2005 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 Nr 11, poz. 74 . dalej jako u.s.u.s.). Ponadto organ uznał, iż nie zostało udowodnione istnienie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w oparciu o art. 28 ust 3 a u.s.u.s. w związku rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej społeczne ( Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365 ). Zdaniem organu przedstawione dowody w sprawie nie dają podstawy do przyjęcia, iż trudności finansowe wnioskodawcy mają charakter wykluczający możliwość stopniowej spłaty zaległości składkowych. Organ podniósł, iż zobowiązany nie wykazał, iż spłata zadłużenia pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślił, iż zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż należy to do jego obowiązku, zaś odstąpienie od tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. Wskazał, iż zobowiązany nie posiada własnego źródła dochodów, może jednak liczyć na pomoc materialną żony, która posiada stałe źródło dochodów w postaci renty oraz z prowadzonej działalności gospodarczej prowadzonej przy pomocy męża. Organ zaznaczył, iż zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, w tym maja obowiązek wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Wskazał, iż małżonkowie nie mają na utrzymaniu innych członków rodziny, dzieci są pełnoletnie i samodzielne finansowo, zaś rodzice mogą korzystać z ich pomocy. Dodatkowo podniesiono, iż wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie wykazuje zaległości związanych z utrzymaniem, co pozwala przyjąć w ocenie organu, iż jego bieżące potrzeby są zaspokajane. Organ zaznaczył, iż zobowiązany nie deklaruje zobowiązań kredytowych, podatkowych, czy innych zaległości poza składkowymi. Posiada majątek w postaci samochodu. Jednocześnie organ stwierdził, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania składkowe obejmuje majątek odrębny płatnika oraz majątek wspólny płatnika i jego małżonka. Wskazał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma możliwość dochodzenia należności z tytułu składek w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 2a29, poz. 1954 z późn zm. ). Zaznaczył, iż rozważono również okoliczność problemów zdrowotnych wstępujących w rodzinie zobowiązanego. Skarżący nie udowodnił trwałej niezdolności do pracy. Stan zdrowia żony skarżącego nie pozbawia jej możliwości zarobkowania i uzyskiwania dochodu. Dodatkowo pobiera ona świadczenie rentowe., zaś jej problemy zdrowotne nie wpływają na możliwości podjęcia pracy przez skarżącego. Ponadto organ uznał ,iż zapłata należności jest możliwa w ratach lub w drodze egzekucji, co w ocenie organu pogorszy sytuację rodziny skarżącego, jednakże nie daje podstawy aby umorzyć zadłużenie.

Pismem z dnia [...] września 2007 r. W. K. złożył skargę na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W uzasadnieniu skargi podał, iż organ niedostatecznie rozważył jego sytuację rodzinną i majątkową. Wskazał, iż od kilku lat jest bezrobotnym i pomimo starań nie jest w stanie znaleźć pracy, zaś jego stan zdrowia i wiek powodują, iż nie może podjąć każdej oferowanej pracy. Zaznaczył, iż utrzymuje się z prowadzonej wspólnie z żoną działalności gospodarczej, przynoszącej dochód w wysokości [...] zł miesięcznie oraz z przysługującej żonie renty w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W związku z chorobą żony pomaga jej w prowadzeniu działalności. Posiada samochód z [...] roku, którego wartość szacuje na około [...] zł. Nie posiada oszczędności. Miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą około [...] złotych. Oprócz powyższych kosztów skarżący ponosi wydatki na wyżywienie, ubrania i leki, zaś dochody wystarczają jedynie na zapłacenie bieżących wydatków. Skarżący podkreślił ,iż w jego sprawie zostały spełnione przesłanki do umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zobowiązany zaznaczył, iż jego stan majątkowy i sytuacja rodzinna wskazuje, że nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pozbawiłoby to jego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Dochody z budżetu domowego wystarczają wyłącznie na opłacenie bieżących kosztów utrzymania, wyżywienia, ubrania i leczenia. Skarżący podał, iż nie może wymagać dodatkowo pomocy od swej żony, gdyż pomimo swej choroby żona przyczynia się do utrzymania jego rodziny, zaś on sam korzysta z jej pomocy materialnej. Zaznaczył, iż z uwagi na chorobę żony konieczna jest jego pomoc. Dochód z działalności jest niewielki w stosunku do kosztów i rozważane jest zakończenie jej prowadzenia. Nie może prosić dzieci o pomoc, gdyż mają one własne potrzeby życiowe i związane z tym wydatki. Podniósł, iż fakt braku zaległości podatkowych i zobowiązań kredytowych powinien przemawiać na jego korzyść, jak również fakt, iż nie korzysta z pomocy z pomocy społecznej. Liczył się z koniecznością zapłaty składek i o woli ich spłaty świadczą składane przez niego wnioski o rozłożenie należności na raty, jednakże z powodu wysokości rat proponowanych przez ZUS nie był w stanie ich spłacać. Dłużnik podkreślił ,iż nie jest w stanie opłacić należności wobec ZUS z dochodów bieżących. Ponadto wskazał, iż sprzedaż samochodu wiązałaby się dla niego z poważnymi utrudnieniami, ponieważ jest on niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiącej jedno ze źródeł dochodu jego rodziny. Oznaczałoby to zakończenie prowadzenia działalności, a w związku z tym pozbawienie dochodu. Zaciągnięcie kredytu lub pożyczki stanowiłoby również poważne obciążenie, gdyż do miesięcznych wydatków doszłyby raty kredytu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w wydanych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Natomiast jest uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie. Sąd uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Oceniając treść zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organy orzekające wskazały, iż dłużnik nie posiada własnego źródła dochodów, jednakże żona skarżącego, posiada stałe źródło dochodów w postaci renty oraz dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej prowadzonej przy pomocy męża. Wymaga zaznaczenia, iż zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, w tym mają obowiązek wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Zaś zgodnie z art. 26 i 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. ) w związku z art. 31 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2007 Nr 11, poz. 74 .)w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania składkowe obejmuje majątek odrębny płatnika oraz majątek wspólny płatnika i jego małżonka. Ponadto wskazano, iż zobowiązany posiada majątek w postaci samochodu oraz zaznaczono, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma możliwość dochodzenia należności z tytułu składek w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 29, poz. 1954 z późn zm. ). Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie istnieje stan całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Skarżący w tym zakresie wprost odwołał się do przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. tj. sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził iż w sprawie skarżącej nie zaistniały przesłanki wymienione w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365) przemawiające za umorzeniem należności wobec ZUS.

Organ zwrócił uwagę, iż skarżący nie udowodnił trwałej niezdolności do pracy. Ponadto wskazał, iż stan zdrowia żony skarżącego nie pozbawia jej możliwości zarobkowania i uzyskiwania dochodu. Dodatkowo pobiera ona świadczenie rentowe., zaś jej problemy zdrowotne nie wpływają na możliwości podjęcia pracy przez skarżącego. Ponadto uznał, iż zapłata należności przez skarżącego jest możliwa w ratach lub w drodze egzekucji, co w ocenie organu pogorszy sytuację rodziny skarżącego, jednakże nie daje podstawy aby umorzyć zadłużenie. Prezes ZUS podkreślił ,iż zobowiązany nie wykazał, iż spłata zadłużenia pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie wykazuje zaległości związanych z utrzymaniem, nie deklarował zobowiązań kredytowych zaległości podatkowych lub innych poza składkowymi co pozwala przyjąć, iż jego bieżące potrzeby są zaspokajane.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, iż spłata należności z tytułu składek w ratach nie spowoduje zagrożenia zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż dochody rodziny dłużnika pozwalają na podjęcie spłaty zadłużenia. Wykazywane przez skarżącego wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, kosztami leków zakupu ubrań, oraz żywności nie pokrywają się z wykazywanymi przez skarżącego dochodami jego rodziny, co wskazuje, iż skarżący nie wykazał wszystkich źródeł dochodu lub też prawdziwej wysokości wskazanych dochodów. Ponadto w wykazywanych wydatkach na niezbędne utrzymanie istnieją pozycje, z których skarżący może zrezygnować, gdyż nie należą one do niezbędnych potrzeb życiowych jak np. wydatki związane z utrzymaniem telefonu i korzystaniem z internetu w łącznej wysokości [...] zł ( karta 101 akt administracyjnych ). Środki te skarżący może przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Trudno również zaliczyć do niezbędnych kosztów utrzymania rodziny skarżącego wydatków w postaci czynszu za [...] żony skarżącego w wysokości [...] zł., które są związane z kosztami prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. ( karta 102 akt administracyjnych). W oparciu o materiał dowodowy nie sposób było również uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanej, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Żona Skarżącego mimo złego stanu zdrowia prowadzi działalność gospodarczą. Problemy zdrowotne żony skarżącego nie wpływają również na możliwość podjęcia pracy przez zobowiązanego. Ponadto wobec dłużnika nie orzeczono niezdolności do pracy. Należy również zauważyć, iż zobowiązany pomaga swej żonie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Okoliczność ta daje podstawy do przyjęcia, iż zobowiązany posiada umiejętności dające możliwość zarobkowania, co przy obecnym stanie rynku pracy daje duże szanse na znalezienie pracy, która pozwoli na utrzymanie rodziny i spłatę zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Trudna sytuacja materialna skarżącego nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, gdyż powinien on wykazać odpowiednią aktywność w kierunku uzyskania dochodów, które pozwolą w przyszłości na spłatę należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organy orzekające, które wskazały na te elementy stanu faktycznego i wyciągnęły z nich wniosek, iż nie została spełniona wskazana wyżej przesłanka umorzenia.

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego potwierdzonego nowymi dowodami skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.