Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1112/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 9a
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie : WSA Magda Froncisz WSA Krystyna Daniel Protokolant : starszy referent sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody z dnia 22 lipca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2015 r. znak: [...] Prezydent Miasta N. S. orzekł:

- w pkt. 1 - o zwrocie na rzecz Z. O.-Z. nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w obrębie [...], jedn. ewid. Ś. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...] [...], stanowiącej własność Gminy K.;

- w pkt. 2 - o braku zwrotu na rzecz Gminy K. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nr [...], położoną w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.;

- w pkt. 3 - o tym, że ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości, stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności przywróconego w drodze orzeczenia o zwrocie na rzecz Z. O.-Z. do nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w obrębie [...] jedn. ewid. Ś. m. K..

Odwołanie od ww. decyzji złożyła Gmina K., podnosząc, iż teza o zbędności nieruchomości, na której organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie, nie została podparta żadnym materiałem dowodowym, tak w zakresie dokładnego przeznaczenia przedmiotowej działki nr [...] (brak planu realizacyjnego), jak i ustaleniami faktycznymi w zakresie nakładów poczynionych na nieruchomości. Organ I instancji przyjął wyłącznie na podstawie oględzin w terenie, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna, co w ocenie strony odwołującej się stanowi naruszenie przez organ I instancji przepisów art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, obligujących organ do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie i rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności.

Ponadto, zdaniem strony odwołującej się organ I instancji naruszył przepis art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem niezasadnie przyjął, iż wartość przedmiotowej nieruchomości uległa zmniejszeniu, bowiem uwzględniono w tym zakresie okoliczności wynikające tylko i wyłącznie z upływu czasu, których nie sposób uznać za działania podjęte bezpośrednio i celowo na nieruchomości.

Decyzją z 4 czerwca 2016 r. znak: [...] Wojewoda uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta N. S. z 17 sierpnia 2015 r. znak: [...] i orzekł o odmowie zwrotu na rzecz Z. O.-Z. nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna Ś. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...] [...], w granicach parceli [...], b. gm. kat. P..

Wyrokiem z 18 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 841/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. decyzję Wojewody, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 120/17 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Wojewoda, rozpatrując ponownie odwołanie, decyzją z dnia 22 lipca 2019r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., póz. 121 ze zm.) oraz art. 138 § l pkt 2 kpa:

I. uchylił pkt l zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta N. S. z 17 sierpnia 2015 r. znak: [...] i w tym zakresie orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 399 m2, obr. [...]. ewid. Ś. m. K., na rzecz M. Z., zam.: ul. [...], [...];

II. uchylił pkt 2 zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta N. S. z 17 sierpnia 2015 r. znak: [...] i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

III. uchylił pkt 3 zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta N. S. z 17 sierpnia 2015 r. znak: [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, iż objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość (część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. P., stanowiąca poprzednio własność A. O.), odpowiadająca obecnie działce nr [...], pół. w obr.[...]. ewid. Ś. m. K., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 4 stycznia 1956 r. [...], wydanym w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 4, póz. 31 z 1952 r.), z przeznaczeniem pod budowę szkoły i boiska, zaś z wnioskiem o jej zwrot wystąpiła jedyna spadkobierczyni poprzedniego właściciela, Z. O.-Z..

Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną, w rozumieniu przepisów art. 136 ust. 3 w związku żart. 216 ust. 2 pkt 2 u.g.n.,

Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 - jak wskazuje się w orzecznictwie, w tym w wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z 16 września 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 746/15 - jest to, że przepisów art. 137 ust. l pkt l i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed l stycznia 1998 r. - art. 137 ust. l pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. l pkt 2).

W zapadłym w przedmiotowej sprawie wyroku z 18 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 841/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uchylając decyzję Wojewody z 4 czerwca 2016 r. znak: [...], wskazał, iż: "Co do zasady można zgodzić się z organem, iż zachowanie terenu zielonego na części terenu wywłaszczonego pod budowę szkoły można by uznać za realizację celu wywłaszczenia, jako realizację zieleni przyszkolnej, co stanowiło by podstawę do odmowy jej zwrotu. Warunkiem jednakże takich ustaleń było by wykazanie, iż po dokonaniu wywłaszczenia cel ten został zrealizowany tj. że na terenie przyległym do szkoły dokonano nasadzeń i teren ten był wykorzystywany dla celów szkolnych i we władaniu szkoły. W postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonych nie chodzi tylko o ustalenie celu wywłaszczenia, ale też a może przede wszystkim, czy cel ten został zrealizowany. Realizacja celu wywłaszczenia to zagospodarowanie terenu i jego późniejsze wykorzystanie zgodne z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej. Organ II instancji nie mógł ustalić czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia na podstawie pism z 1954 r. skoro wywłaszczenie nastąpiło w 1956 r. tj. dwa lata później. Pisma te co najwyżej dookreślały przyszły cel wywłaszczenia ale w żadnym razie nie można przyjąć w oparciu o te zapisy, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia tj. iż na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości (aktualnie działka nr [...]) dokonano nasadzeń, ewentualnie pielęgnowano zieleń już istniejącą a teren ten był wykorzystywany dla celów szkolnych i przez szkołę administrowany. Takich ustaleń organ II instancji jednak nie dokonał. Przeciwnie, materiał dowodowy wskazuje, że jest to działka nr [...] to teren ogrodzony, także od strony zachodniej czyli od terenu szkoły. Organ nie poczynił nawet starań by ustalić, kiedy, przez kogo i za czyją zgodą ogrodzenie od strony szkoły było wykonane. Ma to podstawowe znaczenie, gdyż aktualny stan faktyczny jest taki, że teren ten nie jest wykorzystywany jako teren szkolny. Ustalić należało zatem czy kiedykolwiek teren działki nr [...] był wykorzystywany dla celów szkolnych i przez tą szkołę administrowany. Skoro teren szkoły jest ogrodzony, należało ustalić kiedy ogrodzenie to powstało i czy od początku obejmowało fragment nieruchomości wzdłuż granicy działki nr [...]. (...). Tylko bowiem pozytywne ustalenie tej okoliczności uzasadniało by stanowisko, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany."

Celem dokonania ustaleń wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, pismem z 2 października 2018 r., organ zwrócił się do Szkoły Podstawowej nr [...] w K. z prośbą o udzielenie informacji czy działka nr [...] była kiedykolwiek wykorzystywana na potrzeby szkoły i znajdowała się w jej władaniu oraz o wskazanie osób (byłych dyrektorów szkoły, kadry nauczycielskiej, absolwentów), które mogą posiadać informacje dotyczące sposobu wykorzystania ww. działki na potrzeby szkoły, które mogłyby zostać przesłuchane w charakterze świadka na ww. okoliczność.

W odpowiedzi na powyższe, dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] w K. w piśmie z 22 października 2018 r. wskazała, iż: "w dokumentacji szkolnej nie ma informacji na temat wykorzystywania przedmiotowej działki nr [...] dla celów szkolnych. Nie ma też dokumentów, które wskazywałyby, aby teren działki był kiedykolwiek administrowany przez szkołę. Nie posiadamy także informacji na temat okoliczności powstania ogrodzenia ww. działki; z terenu administrowanego przez szkołę nie ma bezpośredniego wstępu na teren działki nr [...]. Równocześnie nadmieniam, że nie są mi znane osoby, które mogłyby posiadać informacje w przedmiotowej sprawie."

Pismem z 2 października 2018 r. tut. organ wystąpił również do Urzędu Miasta K. z zapytaniem kiedy i przez kogo zostało wykonane ogrodzenie oddzielające teren Szkoły Podstawowej nr [...] od wnioskowanej do zwrotu działki nr [...].

Wydział Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta K. pismem z 3 października 2018 r. poinformował, iż: "zgodnie z danymi posiadanymi przez Urząd oraz kwerendą rejestru systemu SOS oraz rejestru Referatu Archiwum Urzędu Miasta K. co do inwestycji, której dotyczy zapytanie, nie stwierdzono wydania decyzji pozwolenia na budowę dla przedmiotowej działki oraz nie stwierdzono wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny lub zmieniającej pozwolenie na budowę. Kwerenda rejestrów nie wykazała również zgłoszenia zamiaru wykonania robot budowlanych dla przedmiotowej inwestycji. W związku z powyższym tut. Urząd nie posiada wiedzy co do zagadnienia poruszonego w ww. piśmie."

Do chwili wydania niniejszego rozstrzygnięcia nie uzyskano również odpowiedzi na prośbę zawartą w piśmie z 2 października 2018 r., skierowaną do M. Z., o udzielenie informacji czy posiada wiedzę o sposobie wykorzystywania terenu działki nr [...] po wywłaszczeniu oraz kiedy i przez kogo zostało wykonane ogrodzenie oddzielające teren Szkoły Podstawowej nr [...], znajdującej się na ul. [...] w K. od wnioskowanej do zwrotu działki nr [...], a także o wskazanie osób, które mogą posiadać informacje w jaki sposób wykorzystywany był teren ww. działki po wywłaszczeniu oraz budowy ogrodzenia, które mogłyby zostać przesłuchane w charakterze świadka na ww. okoliczność.

W związku z tym w ocenie organu odwoławczego stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania działka nr [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia określony jako budowa szkoły i boiska. Powyższe wynika z całokształtu zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego, uzupełnionego we wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zakresie przez organ odwoławczy, który uznać należy za kompletny i wiarygodny. Jak ustalił Prezydent Miasta N. S., na podstawie dokonanych w toku postępowania oględzin nieruchomości (21 maj 2013 r.), cel wywłaszczenia określony jako budowa szkoły wraz z boiskiem został zrealizowany m.in. na części dawnej parceli l. kat. [...], lecz nie w granicach obecnej działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Ś. m. K., na której - jak wynika z ustaleń ww. oględzin: "znajduje się 7 wysokich drzew oraz kilka mniejszych (...) porośnięta jest koszoną trawą i samosiejkami. Ogrodzenie znajdujące się na granicy zachodniej oddziela przedmiotową nieruchomość od terenu należącego do szkoły. (...) na działce nie ma obiektów budowlanych, a znajdujące się na działce drzewa mają od 40 cm średnicy (grusza) do 80 cm średnicy (jesion). Dostęp do nieruchomości jest możliwy wyłącznie od strony posesji przy ulicy [...]". Ponadto w protokole z ww. oględzin wskazano, iż granicę zachodnią przedmiotowej działki w części ok. 2/5 długości tworzy boczna ściana budynku należącego do szkoły znajdującej się na działce sąsiedniej (od strony zachodniej).

Wojewoda stwierdził, że na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] faktycznie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem nieruchomość ta stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia. Realizacja celu wywłaszczenia w omawianym przypadku polegać musiała na przeprowadzeniu zorganizowanych działań zmierzających do zagospodarowania tego terenu dla celów szkolnych, w takim znaczeniu, w jakim wyłożył to Sąd w wyroku z 18 października 2016 r. Z dokumentów pozyskanych przez organ odwoławczy nie wynika, aby na terenie przyległym do szkoły dokonano jakichkolwiek nasadzeń, ewentualnie by pielęgnowano zieleń już istniejącą, a teren ten był wykorzystywany dla celów szkolnych i we władaniu szkoły. Wręcz przeciwnie, materiał dowodowy wskazuje, iż działka nr [...] to ogrodzony od strony zachodniej szkoły teren, na który nie ma bezpośredniego wstępu z terenu administrowanego przez szkołę, a ogrodzenie od strony szkoły zostało wzniesione w trakcie budowy szkoły, na co wskazał P. Z., pełnomocnik Z. O.-Z., podczas oględzin nieruchomości w dniu 21 maja 2013 r.

W związku z powyższym uznano, iż decyzja organu I instancji w przedmiocie zwrotu omawianej nieruchomości jest prawidłowa. Z uwagi jednak na zmiany podmiotowe, jakie nastąpiły w okresie pomiędzy zaskarżoną decyzją, a rozstrzygnięciem odwoławczym (w dniu 18 stycznia 2017 r. zmarła Z. O. - Z., zaś spadek po niej zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - Ś. w K. I Wydział Cywilny z 12 lipca 2017 r. sygn. akt I Ns [...] nabyła w całości M. Z.), należało uchylić pkt l zaskarżonej decyzji i orzec uwzględniając aktualny stan faktyczny.

Organ odwoławczy następnie wskazał, iż zgodnie z poglądem z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2009 r. sygn.: I OSK 798/08, nie można podzielić stanowiska (...) że zgodnie z art. 140 ust. l i art. 142 u.g.n. decyzja o zwrocie nieruchomości powinna orzekać również o zwrocie Skarbowi Państwa lub określonej jednostce samorządu terytorialnego wypłaconego odszkodowania. Skoro oba te elementy stanowią samodzielne, z punktu widzenia materialnoprawnego, sprawy administracyjne, które podobnie jak w przypadku wywłaszczenia, gdzie istnieje jako bezwzględna zasada ustalenia odszkodowania w decyzji o wywłaszczeniu, muszą zawsze być rozstrzygane łącznie w decyzji, to stwierdzenie wadliwości i uchylenie jednego z nich powinno zawsze pociągać za sobą wzruszenie całej decyzji. Analogiczne stanowisko w tej kwestii, zawarte w wyroku NSA z 22 listopada 1994 r. IV SA 1434/93 i wyroku NSA z 11 czerwca 1992 r. SA/Po 431/92 zostało sformułowane pod rządami poprzedniej ustawy, a więc w odmiennym stanie prawnym. Art. 69 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił wtedy, że: Decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie między Skarbem Państwa lub gminą, na których rzecz dokonano wywłaszczenia, a osobą, na której rzecz następuje zwrot. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie recypowała tego uregulowania, co oznacza, że aktualnie nie ma przeszkód, aby decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zwrocie odszkodowania mogła być uchylona tylko w części dotyczącej odszkodowania" (stanowisko takie wynika również z wyroków: WSA w Gdańsku z 13 sierpnia 2009 r., sygn.: II SA/Gd 302/09, WSA w Krakowie z 7 sierpnia 2012 r., sygn. II SA/Kr 750/12 i NSA w Warszawie z 24 czerwca 2014 r., sygn.: I OSK 2876/12).

Aprobując powyższe wywody Wojewoda zwrócił uwagę na treść przepisu art. 136 ust. 3 zd. 3 u.g.n., który stanowi, iż warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zatem kwestia orzeczenia o zwrocie nieruchomości oraz o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania z tego tytułu niekoniecznie musi stanowić przedmiot rozstrzygnięcia ujętego w jednej decyzji administracyjnej (choć najczęściej tak właśnie będzie). W przeciwieństwie bowiem do treści art. 119 ust. l pkt 7 u.g.n., zgodnie z którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w art. 107 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna zawierać ustalenie wysokości odszkodowania, oraz art. 129 ust. l u.g.n., stanowiącego, iż odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5, przepisy art. 136 ust. 3 zd. 3 i art. 140 u.g.n. nie przewidują wprost wymogu jednoczesnego orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i o rozliczeniach wynikających z art. 140 (mowa jest jedynie o tym, że warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, co może wszak nastąpić już po ostatecznym orzeczeniu o zwrocie nieruchomości).

Powyższe jest o tyle istotne w przedmiotowej sprawie, że kwestia rozliczeń z tytułu zwrotu nieruchomości została w zaskarżonej decyzji oparta w znacznej mierze na ustaleniach operatu szacunkowego sporządzonego przez Biuro Usług Technicznych i Ekspertyz [...]" s.c., z 6 grudnia 2014 r. Zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Z kolei zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., póz. 1509) o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem l września 2017 r., wprowadzone zostało nowe brzmienie m.in. ust. 4 w art. 156 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami o treści: "Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154".

Zgodnie z treścią powyższej regulacji po upływie wskazanego okresu operat szacunkowy może być nadal wykorzystywany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego, który ten dokument sporządził, co do zasady, w kolejnych 12 miesiącach. Znowelizowany przepis art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera zatem jednoznaczne wskazanie co do momentu czasowego, od którego należy liczyć okres, w którym operat szacunkowy może być nadal wykorzystywany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. W tym zakresie zawarto odesłanie do treści art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomości, zawierającego ogólną zasadę dotyczącą ram czasowych możliwości wykorzystania danego operatu szacunkowego. Zatem potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego obejmuje kolejne 12 miesięcy licząc od zakończenia okresu, w którym ten operat szacunkowy mógł być wykorzystany zgodnie z art. 156 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W świetle powyższego od dnia l września 2017 r. prawnie dopuszczalna jest możliwość dokonania potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego wyłącznie jeden raz, a co za tym idzie teoretycznie ważność operatu szacunkowego może być zatem wydłużona maksymalnie do 24 miesięcy. Aktualnie obowiązujące regulacje nie przewidują bowiem możliwości przedłużenia ważności operatu szacunkowego o kolejne okresy. Co prawda przepisy prawa nie zabraniają rzeczoznawcy majątkowemu dokonania potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego po upływie 24 miesięcy od daty jego sporządzenia, jednakże należy mieć na uwadze, że w takim przypadku rzeczoznawca majątkowy może dokonać potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego wyłącznie na datę nieprzekraczającą upływu 24 miesięcy od daty sporządzenia tego dokumentu.

Nadto w ww. operacie szacunkowym z 6 grudnia 2014 r., w sposób sprzeczny z przepisem art. 140 ust. 4 u.g.n. ustalono, iż wartość przedmiotowej nieruchomości uległa zmniejszeniu w stosunku do jej wartości z dnia wywłaszczenia, co wynika z przytoczonych na wstępie i zasługujących na aprobatę zarzutów odwołania. Organ I instancji oparł się natomiast, jak już wskazano, na operacie szacunkowym z 6 grudnia 2014 r., w związku z powyższym obecnie brak już możliwości dalszego wykorzystania tego operatu szacunkowego, co również powoduje bezcelowość dokonywania przez tutejszy organ prawidłowości jego sporządzenia.

Przy ponownym prowadzeniu przedmiotowego postępowania organ I instancji winien również zwrócić uwagę na to, aby wyliczenia należnego do zwrotu odszkodowania (waloryzacja) znalazły szczegółowe, matematyczne i prawne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zawarte w uzasadnieniu organu I instancji dane dotyczące tej kwestii uznać należy za niewystarczające i niepoddające się weryfikacji.

W związku z powyższym orzeczono o uchyleniu pkt. 2 zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta N. S. z 17 sierpnia 2015 r. i w tym zakresie przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Odnośnie rozstrzygnięcia ujętego w pkt. III sentencji niniejszej decyzji dotyczy ono kwestii, która nie podlega załatwieniu w drodze decyzji, lecz wynika wprost z przepisów prawa, a zatem nie powinna znaleźć się w jej wyrzeczeniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Gmina Miejska K. zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie kwestionując zbędności spornej nieruchomości, lecz nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego co do prawidłowości zamieszczenia w zaskarżonej decyzji ostatecznego orzeczenia o zwrocie nieruchomości przy braku ostatecznego orzeczenia o zwrocie odszkodowania, która to sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność ponownego sporządzenia operatu szacunkowego. Podkreślono naruszenie interesów majątkowych gminy w sytuacji, gdy jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości, a nie ma zwrotu kwoty odszkodowania. Wyrażono przy tym pogląd, iż w takim przypadku niedopuszczalne jest częściowe orzeczenie o uchyleniu i orzekanie co do istoty sprawy, a w pozostałym o uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Kwestia zbędności nieruchomości została w ocenie Sądu należycie ustalona i rozstrzygnięta, zaś zarzuty skargi odnoszące się do błędnego rozdzielenia orzeczenia o zwrocie nieruchomości i zwrocie odszkodowania, zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ odwoławczy, zgodnie ze wskazaniami wyroku WSA w Krakowie z 18 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 841/16, dokładnie i w sposób wyczerpujący zbadał istotę sprawy, w tym sporną przesłankę zbędności na cel wywłaszczenia w zakresie przedmiotowej nieruchomości. W szczególności istotnym było ustalenie, iż sporna działka nr [...] nie była wykorzystywana na potrzeby szkoły i nie znajdowała się w jej władaniu tj. dla celów szkolnych. Nie ujawniono dokumentów, które wskazywałyby, aby teren działki był kiedykolwiek administrowany przez szkołę, nadto z terenu administrowanego przez szkołę nie ma bezpośredniego wstępu na teren działki nr [...]. Nie stwierdzono wydania decyzji pozwolenia na budowę dla przedmiotowej działki oraz nie stwierdzono wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny lub zmieniającej pozwolenie na budowę. Kwerenda rejestrów nie wykazała również zgłoszenia zamiaru wykonania robot budowlanych dla przedmiotowej inwestycji. Z kolei oględziny nieruchomości z 21 maja 2013 r. wskazały, iż cel wywłaszczenia określony jako budowa szkoły wraz z boiskiem został zrealizowany jedynie na części dawnej parceli l. kat[...], ale nie w granicach obecnej działki nr [...], zaś na tej działce znajdują się jedynie drzewa, a teren nadto porośnięty jest koszoną trawą i samosiejkami. Ogrodzenie znajdujące się na granicy zachodniej oddziela przedmiotową nieruchomość od terenu należącego do szkoły. Na działce nie ma obiektów budowlanych. Dostęp do nieruchomości jest możliwy wyłącznie od strony posesji przy ulicy [...]. Ponadto granicę zachodnią przedmiotowej działki w części ok. 2/5 długości tworzy boczna ściana budynku należącego do szkoły znajdującej się na działce sąsiedniej (od strony zachodniej). Z dokumentów pozyskanych przez organ odwoławczy nie wynika, aby na terenie przyległym do szkoły dokonano jakichkolwiek nasadzeń, ewentualnie by pielęgnowano zieleń już istniejącą, a teren ten był wykorzystywany dla celów szkolnych i we władaniu szkoły. Realizacja celu wywłaszczenia w omawianym przypadku polegać musiała na przeprowadzeniu zorganizowanych działań zmierzających do zagospodarowania tego terenu dla celów szkolnych, jak precyzyjnie wskazano, w wiążącym organy, wyroku WSA w Krakowie z 18 października 2016 r.

Z kolei w zakresie zarzutów skargi odnoszących się do nieprawidłowego rozdzielenia orzeczenia o zwrocie nieruchomości i zwrocie odszkodowania, przy rozstrzyganiu kasatoryjnym w tej drugiej kwestii, Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż zgodnie z art. 140 ust. 1 i art. 142 u.g.n. decyzja o zwrocie nieruchomości nie musi orzekać o zwrocie Skarbowi Państwa lub określonej jednostce samorządu terytorialnego wypłaconego odszkodowania, ponieważ oba te elementy stanowią samodzielne, z punktu widzenia materialnoprawnego, sprawy administracyjne. W decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5, przepisy art. 136 ust. 3 zd. 3 i art. 140 u.g.n. nie przewidują wprost wymogu jednoczesnego orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i o rozliczeniach wynikających z art. 140 (mowa jest jedynie o tym, że warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, co może wszak nastąpić już po ostatecznym orzeczeniu o zwrocie nieruchomości). Wynika z tego, iż jedynie w przypadku wywłaszczenia istnieje jako bezwzględna zasada ustalenia odszkodowania w decyzji o wywłaszczeniu i przyznanie odszkodowania, co z kolei oznacza iż w przypadku stwierdzenia wadliwości i uchylenie jednego z nich powinno zawsze pociągać za sobą wzruszenie całej decyzji (por. wyrok NSA z 23 lipca 2009 r. sygn.: I OSK 798/08, a także art. 119 ust. l pkt 7 u.g.n., zgodnie z którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w art. 107 § l kpa powinna zawierać ustalenie wysokości odszkodowania).

Natomiast w powołanych w skardze Gminy K. wyrokach NSA z 22 listopada 1994 r. IV SA 1434/93 i z 11 czerwca 1992 r. SA/Po 431/92 zostało sformułowane inne stanowisko, jednak dotyczyło to poprzedniej ustawy, a więc odmiennego stanu prawnego względem kontrolowanej sprawy. Art. 69 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił wtedy, że decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie między Skarbem Państwa lub gminą, na których rzecz dokonano wywłaszczenia, a osobą, na której rzecz następuje zwrot. Nowa ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przejęła tego uregulowania, co oznacza, że aktualnie nie ma przeszkód, aby decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zwrocie odszkodowania mogła być uchylona tylko w części dotyczącej odszkodowania (por. wyroki WSA w Gdańsku z 13 sierpnia 2009 r., sygn.: II SA/Gd 302/09, WSA w Krakowie z 7 sierpnia 2012 r., sygn. II SA/Kr 750/12 i NSA z 24 czerwca 2014 r., sygn.: I OSK 2876/12). Z uwagi na jasność i precyzyjność powołanych przepisów, podnoszona w skardze argumentacja dotycząca kwestii ochrony interesów majątkowych gminy nie może być uwzględniona. Zatem skoro zaistniały podstawy do uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy zwrotu odszkodowania ze względu na kwestię operatu biegłego, prawidłowe było rozdzielenie tejże sprawy zwrotu odszkodowania, od sprawy zwrotu nieruchomości co do której organ orzekł reformatoryjnie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.