Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 422/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 października 2016r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2014 r. S. J. (skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( dalej ZUS lub Zakład) o umorzenie należności

z tytułu nieopłaconych w Polsce składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na uzyskanie w Wielkiej Brytanii orzeczenia o bankructwie.

Skarżący podał, że w 2010r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, pozostając z zadłużeniem. Z uwagi na brak możliwości egzystencji w kraju oraz spłaty rosnącego zadłużenia wraz rodziną wyjechał do Anglii, gdzie obecnie zamieszkuje

i pracuje. W 2013r. wystąpił do sądu brytyjskiego z wnioskiem o ogłoszenie bankructwa. W dniu [...] czerwca 2013r. został ogłoszony bankrutem i zgodnie z procedurą pozbawiony całego majątku, a wynagrodzenie za pracę zostało pomniejszone do niezbędnego minimum. Jednocześnie podkreślił, że należności z tytułu nieopłaconych składek również zostały ujęte w ramach procedury związanej z ogłoszeniem bankructwa. Procedura bankructwa oficjalnie została zakończona [...] czerwca 2014r. i z tym dniem skarżący został zwolniony ze wszystkich długów także w Polsce.

Wobec powyższego, skarżący mając na uwadze przepisy obowiązujące w całej Unii Europejskiej zwrócił się z prośbą o uznanie decyzji sądu angielskiego i umorzenie zadłużenia. Dodał, że nie posiada żadnych środków trwałych, ruchomych ani środków pieniężnych, gdyż wszystkie zgodnie z procedurą bankructwa zostały odebrane. Do złożonego wniosku przedłożył: dokument Bankruptcy Order on Debtor's Petition o uznaniu przez Sąd S. J. za niewypłacalnego, dokument Certificate of Discharge o przywróceniu do praw.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013r. poz. 1442) – dalej jako: "u.s.u.s." odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek oraz na podstawie art. 28 ust. 3a oraz art. 32 tej ustawy odmówił umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia łącznie z naliczonymi odsetkami za zwłokę.

Rozstrzygnięcie Zakładu z dnia [...] lutego 2015 r. o utrzymaniu w mocy ww. decyzji w przedmiocie złożonego wniosku zostało wskutek wniesionej skargi uchylone przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy. W wyroku z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 405/15 tut. Sąd uchylając decyzję o odmowie stronie zastosowania ulgi stwierdził, że Zakład nie odniósł się do zasadniczego argumentu, który zdaniem dłużnika przemawia za umorzeniem obciążających go należności, czyli faktu przeprowadzenia w Anglii sądowego postępowania w przedmiocie bankructwa.

Organ, ponownie rozpoznając sprawę zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wskazał, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] grudnia 1992r. do [...] maja 2010r.

W odniesieniu do sytuacji materialnej i rodzinnej organ ustalił, iż skarżący wraz z całą rodziną mieszka w Anglii, gdzie obecnie wraz z żoną pracuje. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, od [...] marca 2012r. pracuje w oparciu o umowę o pracę w firmie V. i z tego tytułu otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 9.500,00 zł. brutto (7.140,00 zł. netto). Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. z żoną i trójką uczących się dzieci w wieku 17, 18 i 20 lat. Według oświadczenia, żona osiąga dochód w wysokości 4.800,00 zł. netto, natomiast dzieci nie osiągają żadnych dochodów. W oświadczeniu wnioskodawca wskazał, iż ponosi wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat w łącznej kwocie 1.400,00 funtów brytyjskich, co stanowi kwotę ok. 7.400,00 zł. (na kwotę tę składają się opłaty: czynsz, podatek za mieszkanie, energia i gaz, woda i ścieki, abonament telewizyjny, telefon stacjonarny i Internet, pięć telefonów komórkowych, ubezpieczenie samochodu, podatek od samochodu, przegląd techniczny samochodu, paliwo). Wraz z żoną oraz dziećmi skarżący mieszka w wynajmowanym mieszkaniu. Strona podała, że nie posiada żadnych zobowiązań, gdyż zakończona procedura bankructwa przeprowadzona w Anglii anulowała wszystkie zobowiązania także wobec ZUS, w przeciwnym razie byłyby to kwoty wielomilionowe. Ponadto w wskazał, iż był współwłaścicielem terenu i zabudowań położonych w J. P. przy ul. [...], jednak z uwagi na oficjalne ogłoszenie bankructwa dnia [...] czerwca 2013r. zgodnie z procedurą został pozbawiony wszystkiego, a pensja została ograniczona do niezbędnego minimum.

Na podstawie powyższego, organ stwierdził, że dochody miesięczne w gospodarstwie domowym wynoszą 2.260,00 funtów brytyjskich, co stanowi kwotę około 11.940,00 zł. netto, co z kolei daje kwotę 2.388,00 zł. netto przypadającą na jednego członka rodziny, natomiast koszty związane z utrzymaniem wynoszą miesięcznie 1.400,00 funtów brytyjskich, co stanowi kwotę około 7.400,00 zł. Skarżący w oświadczeniu wskazał, iż pozostała do dyspozycji kwota przeznaczona jest na wydatki związane z jedzeniem, zakupem odzieży, dofinansowaniem dzieci i mając taką kwotę do dyspozycji w Anglii jego rodzina uznawana jest za biedną, na granicy kwalifikowania się do uzyskania pomocy z opieki społecznej.

Zakład ustalił ponadto, że skarżący posiada składniki mienia ruchomego w postaci mebli wartości 10.000,00 zł, sprzętu AGD o wartości 5.000,00 zł, komputerów o wartości 5.000,00 zł oraz jest współwłaścicielem samochodu Honda CIVIC rok produkcji 2003. Nie posiada nieruchomości, wierzytelności, akcji, obligacji ani też jakichkolwiek lokat, natomiast posiada rachunek bankowy w Anglii, na którym znajdują się środki pieniężne w kwocie 2.500,00 zł.

W ocenie ZUS, uwzględniając zapadły wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zasadniczą kwestią jest ustalenie skutków postępowania upadłościowego przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii. W tym kontekście organ przywołał mające zastosowanie w sprawie regulacje dotyczące kwestii postępowania upadłościowego przeprowadzonego na terytorium któregokolwiek

z Państw Członkowskich Unii Europejskiej zawarte w rozporządzeniu Rady (WE) 1346/2000 z dnia 29 maja 2000r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. U. UE z 2000r. L 160/1 z późn. zm.). Organ podał, że w myśl tego aktu wszczęcie postępowania upadłościowego podlega uznaniu we wszystkich pozostałych państwach członkowskich, z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w państwie wszczęcia postępowania. Jednocześnie każdy wierzyciel, którego miejsce zwykłego pobytu, miejsce zamieszkania lub siedziba znajdują się w innym Państwie Członkowskim niż Państwo wszczęcia postępowania (włącznie z organami podatkowymi i instytucjami ubezpieczenia społecznego Państw Członkowskich) może pisemnie zgłosić swoje wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, przy czym istotne jest uregulowanie art. 40 rozporządzenia, według którego niezwłocznie po wszczęciu postępowania upadłościowego w Państwie Członkowskim, właściwy sąd tego Państwa lub powołany przez ten sąd zarządca powiadamiają znanych wierzycieli. Organ podał, że w świetle przepisów rozporządzenia postępowanie upadłościowe zostaje wszczęte orzeczeniem sądu tego państwa, na terytorium którego znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika. Orzeczenie to z datą, w której stało się skuteczne w państwie wszczęcia postępowania, powinno zostać uznane przez wszystkie państwa i wywiera w tych państwach takie skutki, jakie wynikają z prawa państwa wszczęcia postępowania

i to bez jakichkolwiek dodatkowych formalności. Dotyczy to także orzeczenia o ukończeniu postępowania upadłościowego oraz zatwierdzonego przez sąd układu. Jednakże stosownie do art. 26 rozporządzenia każde Państwo Członkowskie może odmówić uznania postępowania upadłościowego wszczętego w innym Państwie Członkowskim albo wykonania wydanego w jego toku orzeczenia, o ile uznanie to lub wykonanie prowadziłyby do rezultatu, który pozostaje w oczywistej sprzeczności z jego porządkiem publicznym, w szczególności z jego podstawowymi zasadami lub konstytucyjnie zagwarantowanymi prawami i wolnościami jednostki.

W tym kontekście Zakład Ubezpieczeń Społecznych podał, że otrzymał informację z Biura Syndyka w G. z dnia [...] sierpnia 2013r., iż w Sądzie hrabstwa T. w dniu [...] czerwca 2013r. na wniosek skarżącego wydane zostało postanowienie o ogłoszeniu jego upadłości w oparciu o ustawę o niewypłacalności z 1986r. W zawiadomieniu Syndyk poinformował również, że postanowił nie zwoływać zebrania wierzycieli, a formularz dowodu długu jest dostępny na podanej stronie internetowej lub w biurze. Syndyk wskazał, że posiada wiedzę o zobowiązaniach S. J. z tytułu umowy leasingowej, karty kredytowej, podatków, należności bankowych, a także handlowych i wydatków - długi te związane są z prowadzoną przez bankruta firmą działającą w Polsce i zostały przeliczone na funty.

W ocenie Zakładu pismo z Biura Syndyka z dnia [...] sierpnia 2013r. może być uznane za zawiadomienie o wszczęciu postępowania upadłościowego, ale nie jest to wezwanie do zgłoszenia wierzytelności - nie zawiera bowiem wszystkich wymaganych danych, o których mowa w art. 40 ust. 2 rozporządzenia, w szczególności w zakresie terminów, które należy przestrzegać oraz skutkach ich nieprzestrzegania, a także w zakresie organów lub instytucji właściwych do przyjmowania zgłoszeń wierzytelności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podał, że nie dokonał zgłoszenia wierzytelności w tym postępowaniu. Z pisma syndyka wynika, że dłużnik nie wskazał zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a z należności publicznoprawnych wskazał jedynie zadłużenie z tytułu podatków. Stosownie zaś do treści ustawy o niewypłacalności z 1986r. w Wielkiej Brytanii oddłużenia podlegają jedynie te należności, które były zgłoszone do postępowania upadłościowego, niezależnie od tego kto dokonał zgłoszenia - wierzyciel czy dłużnik.

W ocenie organu w postępowaniu upadłościowym prowadzonym na podstawie ustawy o niewypłacalności z 1986r. bez znaczenia jest od kogo Sąd brytyjski uzyska informację o zadłużeniu, byleby tylko dane o długu zostały ujawnione i objęte postępowaniem upadłościowym. Zgodnie z ustawą o niewypłacalności - Insolvency act z 1986r., może nastąpić oddłużenie upadłego, jednak tylko z długów, które zostały uwzględnione w postępowaniu upadłościowym. Oddłużenie to następuje automatycznie po upływie tzw. okresu restrykcji czyli okresu postępowania upadłościowego. W przedmiotowej sprawie okres restrykcji upłynął [...] czerwca 2014 r., bowiem postępowanie upadłościowe zostało wszczęte [...] czerwca 2013r. Oznacza to zdaniem Zakładu, że z dniem [...] czerwca 2014r. skarżący został oddłużony, jednak oddłużenie to dotyczy tylko należności zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym prowadzonym przed sądem w Wielkiej Brytanii. Jednak zdaniem organu z informacji przekazanej przez Biuro Syndyka wynika, że wnioskodawca nie zgłosił w ramach prowadzonego postępowania upadłościowego informacji o zadłużeniu z tytułu składek na ubezpieczenia (jedynymi należnościami publicznoprawnymi są podatki).

Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że zakończone w Wielkiej Brytanii postępowanie dotyczące upadłości obejmuje również należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Rozpatrując sprawę pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. W tym zakresie organ wskazał, że z przyczyn oczywistych w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy.

W sprawie nie została wypełniona też przesłanka określona wart. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy ponieważ wobec prowadzonej przez stronę firmy nie przeprowadzono postępowania likwidacyjnego. Ponadto w przypadku prowadzonej przez skarżącego działalności nie doszło do oddalenia przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości ani też umorzenia postępowania na podstawie art. 13 i art. 361 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Tym samym, niemożliwe jest zastosowanie w sprawie przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy. Organ wskazał przy tym, że w przesłance tej mowa jest o postępowaniu upadłościowym prowadzonym w oparciu o ustawę Prawo upadłościowe i naprawcze, które w tym przypadku nie było prowadzone. Zdaniem organu przeprowadzenie postępowania o charakterze upadłościowym w innym państwie nie wypełnia przesłanki określonej w tym przepisie ponieważ mowa jest w nim wyłącznie o postępowaniu przeprowadzonym na podstawie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

Zdaniem Zakładu w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3, która stwierdza, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, braku małżonka, następców prawnych oraz możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. W ocenie organu wystąpienie choćby jednego z warunków negatywnych - np. posiadanie małżonka, uniemożliwia stwierdzenie zaistnienia tej przesłanki. Zakład podał, że co prawda skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej jednakże nie nastąpiło to przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności oraz braku małżonka.

Jednocześnie w ocenie organu biorąc pod uwagę wysokość zadłużenia przywołanego w sentencji niniejszej decyzji, oczywiste jest, że dług przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a tym samym przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy również nie została wypełniona.

Zdaniem Zakładu, w sprawie me może mieć zastosowania również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4b ustawy, z uwagi na fakt, iż wobec skarżącego nie zostało umorzone postępowanie upadłościowe. Stosownie zaś do treści art. 28 ust. 3 pkt 4b ustawy stan całkowitej nieściągalności występuje w przypadku, gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy, organ podał, że wprawdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...] września 2014r. umorzył postępowanie egzekucyjne, jednakże jako podstawę umorzenia wskazał na art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. w związku z ustaleniem, iż w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zatem podstawą umorzenia nie był brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a ustalenie, że w prowadzonym wówczas

postępowaniu egzekucyjnym (zważywszy na okoliczności oraz podjęte wówczas czynności egzekucyjne) nie uda się pozyskać kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z uwagi na treść wskazanej przesłanki, w której wskazano, że wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z uwagi na brak majątku, stanowi wypełnienie przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy. Z uwagi na to, że okoliczność ta nie wystąpiła w przypadku skarżącego w ocenie Zakładu przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy nie została spełniona.

Ponadto zdaniem organu w niniejszej sprawie nie ma też zastosowania przepis art. 28 ust. 3 pkt 6, ponieważ na obecnym etapie nie można przesądzać o braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ podniósł w tym kontekście, że skarżący jest zatrudniony w Anglii i uzyskuje stałe wynagrodzenie za pracę, do którego może zostać skierowane postępowanie egzekucyjne. Zważywszy na wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia, nie sposób przyjąć, aby w egzekucji nie udało się pozyskać kwot przekraczających wydatki

egzekucyjne. Tym samym przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy również nie może mieć

zastosowania w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na bezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141,poz. 1365 dalej jako "rozporządzenie") organ wskazał, że w przypadku skarżącego nie stwierdzono żadnej z tych przesłanek.

Zakład stwierdził, że nie została wypełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ przywołał w tym kontekście ustalenia dotyczące aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i wskazał, że uwzględniając uzyskiwane dochody i koszty utrzymania, pozostała część dochodu wynosi 860 funtów, co stanowi kwotę około 4.540,00 zł netto, co w ocenie zakładu wyklucza zastosowanie w sprawie ww. przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Ponadto w ocenie organu w przypadku skarżącego nie może mieć zastosowania

żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia - nie stwierdzono bowiem, aby w sprawie wystąpiło poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jednocześnie organ wyjaśnił, że przez klęskę żywiołową należy rozumieć katastrofy naturalne, ekstremalne zjawiska naturalne powodujące znaczne szkody na terenie objętym tym zjawiskiem, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu człowieka (w szczególności wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, pożary, susze czy też powodzie). Z całą pewnością w tak ujętym pojęciu klęski żywiołowej nie mieści się podnoszona przez skarżącego okoliczność przeprowadzenia postępowania związanego z bankructwem.

Organ wskazał ponadto, że w złożonym wniosku o umorzenie skarżący nie podniósł argumentacji dotyczącej przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 (choroba zobowiązanego bądź członka jego rodziny uniemożliwiająca pozyskiwanie dochodów niezbędnych dla spłaty powstałych zobowiązań), zaś dokumentacja pozyskana w trakcie przeprowadzonego postępowania nie wykazała, aby przesłanka ta wystąpiła.

Konkludując Zakład stwierdził, że w przypadku skarżącego nie wystąpił stan całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 2 i ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz nie została wypełniona żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, w związku z czym odmawia umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W złożonej do tut. Sądu skardze strona ponownie wskazała na ogłoszone w Anglii bankructwo. W ocenie skarżącego choć ZUS w zaskarżonej decyzji zgodnie z zaleceniami WSA powołuje się na obowiązujące przepisy odnośnie upadłości ogłoszonej w Anglii i jej skutki, to czyni to w sposób wybiórczy cytując tylko te przepisy które przemawiają za słusznością wydanej decyzji.

Skarżący podał, że postępowanie sądowe toczyło się m.in. przy uwzględnieniu treści wspólnotowego Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000r.

w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. UE L z dnia 30 czerwca 2000r.). Podkreślił, że z art. 16 ust. 1 cytowanego rozporządzenia wynika, iż wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa Członkowskiego właściwy - zgodnie z art. 3 - podlega automatycznie uznaniu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie staje się skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania. Automatyczny skutek ogłoszenia upadłości, które miało miejsce w innym Państwie Członkowskim na terenie Polski potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 lutego 2011r. (sygn. Akt II CSK 425/10).

Skarżący poddał w wątpliwość możliwość wadliwego przeprowadzenia postępowania przez syndyka z naruszeniem praw Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Strona podniosła, że jeśli organ czuje się pokrzywdzony niech rozpocznie procedurę prawną i wytknie angielskim syndykowi nieprawidłowości, a z pewnością uzyska stosowne odszkodowanie. Skarżący twierdzi, że kwestia ta w chwili obecnej, tj. po ogłoszeniu upadłości już go nie dotyczy.

Odnosząc się do przedstawionej w decyzji argumentacji, iż we wniosku o bankructwo nie ujął zadłużenia względem ZUS skarżący podał, że w sądowym druku o bankructwo wskazała kwotę 20.400 funtów, czyli na dzień dzisiejszy 106.000 zł. Dodał, że kwota ta może różnić się od rzeczywistej, ponieważ przyszły bankrut ma prawo nie znać prawidłowej wysokości zadłużenia. Strona podniosła, że jeśli ZUS stoi na innym stanowisku niech dostarczy dla Sądu wszelkie dokumenty jakie otrzymał z Anglii. Skarżący kategorycznie stwierdził, że powyższa kwota została przedstawiona w sądzie z adnotacją - national insurance contributions, co oznacza składki na powszechne ubezpieczenie społeczne. Zdaniem skarżącego jest to jednoznacznie określone i nie można tego mylić z - jak podał ZUS w decyzji - umową leasingową czy należnościami bankowymi etc.

Skarżący stwierdził, że nie zamierza przedstawiać dodatkowych dowodów i ponosić kolejnych kosztów związanych prawnikami, tłumaczeniami itd. Ponieważ wszczęcie postępowania o bankructwo, w oparciu o przepisy Rozporządzenia wywołuje skutki w każdym państwie członkowskim.

Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem, że tylko zgłoszone zadłużenie jest anulowane. Dodała, że w każdej chwili może zwrócić się do syndyka i podać nowe długi, a jego obowiązkiem jest to zaakceptować pod warunkiem oczywiście, że nie były to długi specjalnie nie wymienione wcześniej lub ukrywane i skarżący mógłby mieć osobistą korzyść z nieujawniania ich.

Zdaniem skarżącego Zakład nie zgłosił wierzytelności w postępowaniu o bankructwo do czego miał prawo, uszczuplając w ten sposób swoje zasoby i Skarb Państwa o pieniądze które mógłby uzyskać , gdyż z całą pewnością zostały środki pieniężne po sprzedaniu majątku skarżącego.

Skarżący podkreślił, że jak organ sam przyznaje, ZUS otrzymał powiadomienie od syndyka angielskiego i nie odpowiedział na to pismo. W związku z tym rozstrzygnięcie syndyka jest ostateczne, a długi skarżącego względem ZUS nie istnieją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem oceny tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 15 września 2015 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 405/15 – uchylił zaskarżoną decyzję argumentując, iż ZUS naruszył procedurę nie odnosząc się zupełnie do faktu ogłoszenia bankructwa skarżącego, przeprowadzonego w Anglii, gdzie uznano skarżącego za niewypłacalnego. Orzeczenie zawierało informację, że "sąd uznał , że stosują się regulacje WE oraz , że postępowanie jest postępowaniem głównym zgodnie z art. 3 regulacji" ; drugie orzeczenie natomiast stanowi zaświadczenie o przywróceniu dłużnika upadłego do praw. Procedura bankructwa oficjalnie została zakończona [...] czerwca 2014r. i z tym dniem skarżący został zwolniony ze wszystkich długów także w Polsce.

W poprzednim wyroku tut. Sąd uznał, że organ nie uwzględnił i nie ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, a naruszenie to może w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Należy powtórzyć za NSA , że artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane (porównaj wyrok NSA z 1 marca 2016r. w sprawie II FSK 3548/15 gdzie wyrażono tezę o bezwzględnym charakterze związania oceną prawną i wskazaniami zawartymi w orzeczeniu sądu).

Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

Jak przyznał ZUS kwestią, którą po wyroku tut. Sądu organ miał rozstrzygnąć, to skutek, jaki wywołał stan upadłości konsumenckiej skarżącego, ogłoszony wyrokiem sądu brytyjskiego z dnia [...] czerwca 2013r. w stosunku do przedmiotu sporu jakim jest odmowa umorzenia zaległości składkowych.

Kwestią już przesądzoną jest to, że z Rozporządzenia RADY (WE) Nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. U. UE L z dnia 30 czerwca 2000 r.) wynika, iż państwa członkowskie są zobowiązane do wzajemnego uznawania postępowań wszczętych w jednym z nich oraz iż wszczęcie postępowania upadłościowego w jednym państwie członkowskim jest uznawane we wszystkich pozostałych państwach członkowskich i wywołuje w nich skutki, które wynikają z prawa państwa wszczęcia postępowania. Zgodnie z pkt 22 Preambuły do Rozporządzenia wzajemne uznawanie orzeczeń w postępowaniu upadłościowym powinno odbywać się, zgodnie z zasadą wzajemnego zaufania, bez dalszego ich badania. W judykaturze i piśmiennictwie podkreśla się przy tym, że uznanie następuje w innym Państwie Członkowskim zarówno bez kontrolowania orzeczenia pod względem merytorycznym, jak i bez możliwości weryfikacji jurysdykcji Państwa Członkowskiego, w którym wydano orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego (lub wydano inne orzeczenie w tym postępowaniu). Jest to związane m.in. z założeniem prawodawcy europejskiego, że systemy prawne i wymiar sprawiedliwości wszystkich Państw Członkowskich urzeczywistniają podobne wartości i oparte są na takich samych fundamentach (por. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 2 maja 2006 r. w sprawie C-341/04, ZOTSiSPI, 2006/5A/I-03813, T. Chilarski, "Upadłość transgraniczna w Unii Europejskiej", Wyd. C. H. Beck, 2008, Rozdział III, § 4, w: SIP Legalis, K. Piasecki, w: Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Wyd. 4, Warszawa 2006, Tom III, str. 744).

Należy zaznaczyć, że system automatycznego uznawania orzeczeń zakłada przeniesienie skuteczności orzeczenia na obszar pozostałych Państw Członkowskich, a w związku z tym dochodzi do równoważności decyzji sądu i łączącej się z nią ochrony prawnej we wszystkich Państwach Członkowskich. Z zasady tej wynika m.in., że nie podlega ponownemu badaniu ustalony przez sąd meriti stan niewypłacalności dłużnika lub zagrożenia taką niewypłacalnością (por. też S. Gurgul, "Zasady i tryb wszczęcia głównego i wtórnego postępowania upadłościowego według prawa Unii Europejskiej i prawa polskiego", Monitor Prawniczy, nr [...] z 2009 r). Ten automatyczny skutek ogłoszenia upadłości, które miało miejsce w innym Państwie Członkowskim na terenie Polski potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 lutego 2011r. (sygn. Akt II CSK 425/10), co zostało już zaznaczone w poprzednim wyroku tut. Sądu.

Według strony, postępowanie sądowe toczyło się m.in. przy uwzględnieniu treści wspólnotowego Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. UE L z dnia 30 czerwca 2000r.).

Skarżący podał, że w sądowym druku o bankructwo wskazał kwotę 20.400 funtów, czyli na dzień dzisiejszy 106.000 zł. Dodał, że kwota ta może różnić się od rzeczywistej, ponieważ przyszły bankrut ma prawo nie znać prawidłowej wysokości zadłużenia. Skarżący kategorycznie stwierdził, że powyższa kwota została przedstawiona w sądzie z adnotacją - national insurance contributions, co oznacza składki na powszechne ubezpieczenie społeczne.

Organ, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji przywołał przepisy unijne regulujące tę kwestię i wskazał, że w otrzymał informację z Biura Syndyka w G. z dnia [...] sierpnia 2013r., iż w Sądzie hrabstwa T. w dniu [...] czerwca 2013r. na wniosek skarżącego, wydane zostało postanowienie o ogłoszeniu jego upadłości w oparciu o ustawę o niewypłacalności z 1986r. Zakład podał, że syndyk postanowił nie zwoływać zebrania wierzycieli, a formularz dowodu długu jest dostępny na podanej stronie internetowej lub w biurze.

Organ jednocześnie podał, że syndyk wskazał, że posiada wiedzę o zobowiązaniach S. J. z tytułu umowy leasingowej, karty kredytowej, podatków, należności bankowych, a także handlowych i wydatków - długi te związane są z prowadzoną przez bankruta firmą działającą w Polsce i zostały przeliczone na funty. Skarżący w uzasadnieniu wniosku o umorzenie zobowiązań wskazał, że był współwłaścicielem terenu i zabudowań położonych w J. P. przy ul. [...], jednak z uwagi na oficjalne ogłoszenie bankructwa dnia [...] czerwca 2013r. zgodnie z procedurą został pozbawiony wszystkiego, a pensja została ograniczona do niezbędnego minimum.

W ocenie Zakładu pismo z biura Syndyka z dnia [...] sierpnia 2013r. może być uznane wyłącznie za zawiadomienie o wszczęciu postępowania upadłościowego, gdyż nie było wezwaniem do zgłoszenia wierzytelności, bo nie zawierało wszystkich wymaganych danych, o których mowa w art. 40 ust. 2 rozporządzenia, w szczególności w zakresie terminów, które należy przestrzegać oraz skutkach ich nieprzestrzegania, a także w zakresie organów lub instytucji właściwych do przyjmowania zgłoszeń wierzytelności.

Na uwagę zasługuje fakt, że w aktach sprawy brakuje przedmiotowego pisma z którego treści organ wywodzi swoje stanowisko o niezgłoszeniu przez skarżącego zobowiązań wobec Zakładu. W takiej sytuacji trudno odnieść się do twierdzeń organu. Nadto, skoro pismo to było informacją o rozpoczętym procesie to nic nie stało na przeszkodzie aby ZUS mając kontakt z syndykiem oraz adres strony mailowej nie zareagował i wówczas nie wystąpił ze swoimi żądaniami. Należy podkreślić, że proces trwał prawie rok i zakończył się w dniu [...] czerwca 2014r. W tym czasie organ winien podjąć stosowne działania. W uzasadnieniu odmowy organ pominął ten aspekt zupełnie a więc zdaniem Sądu nie wypełnił wskazania z poprzedniego wyroku tut. Sądu, gdyż nie można uznać, że w tej sprawie wystarczające było przywołanie przepisów, które miały w sprawie zastosowanie i stwierdzenie, że skarżący nie zgłosił długu wobec ZUS – u do listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Aby uznać to twierdzenie za uzasadnione, należy skonfrontować je z treścią całej korespondencji pomiędzy ZUS-em a syndykiem. Nadto skoro syndyk zawiadomił ZUS to potraktował tę instytucję, jako wierzyciela. Zauważyć trzeba, że organ wyraźnie przyznał, że nie dokonał zgłoszenia wierzytelności w tym postępowaniu, mimo, że zgodnie z ustawą o niewypłacalności (Insolvency act z 1986r.) co teraz organ podnosi - oddłużenie upadłego następuje w tym postępowaniu tylko do tych długów, które zostały zgłoszone.

Zatem bez korespondencji pomiędzy syndykiem a zakładem nie możliwe jest rozpoznanie sprawy. W związku z powyższym bez rozstrzygnięcia tej kwestii nie można procedować i rozstrzygać, czy skarżący spełnia przesłanki pozwalające na umorzenie zadłużenia, mając na uwadze obecną sytuację rodzinną i finansową skarżącego.

Reasumując Sąd stwierdza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. W związku z czym Sąd uznał, że organ nie wypełnił w całości wskazań Sądu, do czego był zobowiązany na podstawie ww. przepisu art. 153 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c skargę uwzględnił.

E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz L. Kleczkowski