Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 724/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 130a ust. 1 i 2, art. 130 ust. 6, art. 130 ust. 5c
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 102 par. 2, art. 174
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 127 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za dozór i holowanie pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

D. D. złożył w dniu 22 maja 2013 r. wniosek o przyznanie wynagrodzenia za dozór oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdu marki VW Jetta. Do wniosku dołączono kopię faktury VAT.

Wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia żądania poprzez wskazanie rzeczywistych kosztów poniesionych w związku z dozorem wraz ze wskazaniem sposobu wyliczenia poniesionych kosztów oraz określenia do dyspozycji usunięcia którego z pojazdów odnosi się wniosek.

W piśmie z dnia 10 czerwca 2013r. D. D. stwierdził, że roszczenie ma oparcie w wystawionej fakturze VAT zgodnie z zawartą umową i nie ma konieczności wyliczenia wydatków, gdyż zawarte są w kwotach wystawionej faktury. W celu sprecyzowania stanowiska strona wniosła o ustalenie i wypłatę jedynie wynagrodzenia mającego oparcie w umowie i fakturze VAT ( bez wydatków).

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm.) w związku z art. 130a ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1137 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 46, poz. 237), Starosta orzekł o przyznaniu D. D. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] wynagrodzenia za dozór oraz holowanie pojazdu marki VW Jetta w wysokości 4.466,54 zł.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że złożony wniosek podlegał rozpatrzeniu na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na co wskazywał również wnioskodawca. Zdaniem organu nie ulegało również wątpliwości, że dozorcy przysługuje wynagrodzenie za cały okres dozoru nad pojazdem.

Z kolei organ stwierdził, że ustalenie wynagrodzenia dla dozorcy należy do kompetencji organu, nie można więc w takiej sytuacji przyjąć, że faktura VAT przedstawiona przez dozorcę jest w przedmiotowej sprawie wiążąca dla organu. Nadto, zdaniem organu, w sprawie nie mają zastosowania zapisy umów zawartych przez stronę ze Starostwem Powiatowym.

Wskazując na dyspozycję art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ stwierdził, że dozorca jest zobowiązany do przedstawienia konkretnych kosztów za dozór konkretnego pojazdu. W rozpoznawanej sprawie nie zostały przesłane dowody wskazujące jakie koszty zostały poniesione, tym samym organ przeprowadził postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia tych kosztów tj. wystąpił do dwóch podmiotów prowadzących działalność z prośbą o udzielenie informacji w postaci cennika za usługę parkowania.

Powołując się na stanowisko przedstawione w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 listopada 2013 r. organ uznał, że przy dłuższych okresach przechowywania pojazdu można stosować stawki abonamentowe miesięczne, a taki okres w sprawie miał miejsce. Stosując taką zasadę organ ustalił stawkę abonamentową za miesiąc w wysokości 85 zł i taka stawka została zastosowana prze organ przy ustalaniu wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu.

Organ wskazał sposób wyliczenia wysokości wynagrodzenia za dozór tj. kwotę średniego abonamentu miesięcznego pomnożono przez ilości miesięcy, w czasie których pojazd znajdował się na parkingu, dodano do tego ustaloną średnią kwotę za usługę holowania i całość powiększono o kwotę VAT.

Po rozpoznaniu zażaleniu na ww. postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o jego uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania ( postanowienie z dnia 12 marca 2014 r. nr [...]).

W uzasadnieniu organ wskazując na treść przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym i ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy prawo o ruchu drogowym stwierdził, że organ I instancji orzekając w sprawie nie odniósł się do przepisu art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. i nie wyraził stanowiska odnośnie jego zastosowania w okolicznościach faktycznych sprawy.

Z kolei odnośnie powołania się przez organ I instancji na art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzono, że przepis ten stanowi podstawę żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagradzaniem za dozór ruchomości zajętych w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, zaś przedmiotowa sprawa dotyczy zajęcia pojazdu w trybie art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym. Organ stwierdził zatem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na niewłaściwej podstawie prawnej, bowiem w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy k.p.a. Zdaniem organu podstawa przechowania wynika tutaj z przepisów Prawa o ruchu drogowym i umowy zawartej na mocy tej ustawy ( art. 130a ust. 5f).

Wskazując na brak w prawie o ruchu drogowym kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór organ wskazał na art. 836 k.c. z treści którego wynika pierwszeństwo umowy przy określaniu wysokości wynagrodzenia, a dopiero w sytuacji jej braku przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Organ wskazał przy tym, że w sprawie doszło do zawarcia dwóch umów: z dnia 2 kwietnia 2007 r. i 18 sierpnia 2011 r. Dokonując analizy postanowień tych umów organ ustalił, że pierwsza umowa przewidywała wynagrodzenie zgodne ze stawkami określonymi przez radę powiatu należne od właściciela pojazdu, ale już druga umowa mówi wyraźnie, że to powiat jako strona umowy jest zobowiązany do zapłaty faktury VAT wystawionej przez stronę. Zatem ustalając wynagrodzenie za dozór wykonywany w okresie obowiązywania drugiej umowy należy uwzględnić jej treść. Tym samym niezasadne było wzywanie strony do przedstawienia wykazu kosztów poniesionych za ten okres w odniesieniu do przedmiotowego pojazdu. Co do okresu sprzed umowy z dnia 18 sierpnia 2011 r. organ I instancji winien przeanalizować go odrębnie, z uwzględnieniem regulacji międzyczasowych zawartych w ustawie nowelizującej z 2010r.

W podsumowaniu organ zarzucił, że wydając postanowienie organ I instancji dopuścił się naruszenie podstawowych zasad procedury administracyjnej zawartych w art. 7 i 77 k.p.a.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł Prokurator Rejonowy wnosząc o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisu § 4 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezpodstawne uznanie, że nie zachodzą podstawy do ich zastosowania. Nadto zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania – art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie zapisów § 1 ust. 1 pkt a-c umowy z dnia 18 sierpnia 2011 r. zawartej pomiędzy Firmą [...] D. D. a Powiatem oraz § 5 w związku z § 4 ust. 4 tej umowy i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie do rozliczenia należności z tytułu parkowania mają zastosowanie stawki wynikające z ww. umowy, podczas gdy nie odnoszą się one do sytuacji, kiedy usunięte pojazdy nie zostały odebrane przez właścicieli.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

D. D. w piśmie z dnia 19 września 2014 r. również wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwaną "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu na skutek złożonej skargi poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2014 r. (nr [...]) wydane w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór i holowanie pojazdu. Kolegium orzekając o uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia wskazało na szereg wad, którymi - zdaniem Kolegium - było dotknięte zaskarżone postanowienie. Rozpoznawana sprawa dotyczyła przyznania wynagrodzenia za przechowywanie jednego pojazdu, który został zabezpieczony w okresie od 2 lutego 2009 r. do 15 kwietnia 2014 r. Wniosek o przyznanie przedmiotowego wynagrodzenia datowany jest natomiast na dzień 22 maja 2013 r. W konsekwencji zatem, wobec braku odmiennych uregulowań w przepisach przejściowych, w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1137 ze zm. – dalej zwanej " ustawą") w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku.

Przepisy art. 130a ust. 1 i 2 ustawy stanowiły, że pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela – w określonych w tych przepisach sytuacjach. Art. 130 ust. 5c ustawy stanowił zaś, że pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 i 2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Zgodnie bowiem z art. 5f ustawy usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych.

W myśl art. 130 ust. 6 ustawy wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, ustala rada powiatu.

Wskazać należy, że wprowadzona ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) zmiana z dniem 4 września 2010 r. przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym modyfikacja art. 130a tej ustawy, nie wypełniła istniejącej luki w przepisach ustawy, a polegającej na braku regulacji co do kosztów dozoru pojazdu - sprawowanego przez podmiot prowadzący parking depozytowy - w sytuacji, gdy zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest podmiot publiczny, nie zaś właściciel pojazdu usuniętego z drogi.

Odnosząc się do powyższej kwestii Kolegium stwierdziło, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na niewłaściwej podstawie prawnej, bowiem w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej jako "k.p.a."), nie zaś art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm. - dalej jako: "u.p.e.a."). Zdaniem organu ww. przepis stanowi podstawę żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagradzaniem za dozór ruchomości zajętych w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, zaś przedmiotowa sprawa dotyczy zajęcia pojazdu w trybie art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym.

Z poglądem tym Sąd się nie zgadza, podzielając w tym zakresie stanowisko strony skarżącej. Warto przy tym zauważyć, że również uczestnik postępowania w piśmie procesowym z dnia z dnia 19 września 2014 r. nie podzielił stanowiska organu w tej kwestii.

Bezsporne jest w sprawie, że usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych należy do zadań własnych powiatu, zatem w przypadku, gdy ich wykonywane powierzone jest innym jednostkom wyznaczonym przez organy powiatu, winny one otrzymywać za to wynagrodzenie i zwrot zawiązanych z tym kosztów.

Zauważyć przy tym należy, że podstawy takiej nie stanowi art. 130a ust. 10h ustawy. Odnosi się on bowiem do sytuacji, gdy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu.

Jak stwierdzono wcześniej, brak jest w przepisach ustawy regulacji dotyczących wynagrodzenia i zwrotu kosztów przechowywania pojazdu w sytuacji, gdy zobowiązanym do pokrycia tych kosztów nie jest właściciel pojazdu usuniętego z drogi, lecz podmiot publiczny ( tutaj powiat). To spowodowało, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym został wypracowany i powszechnie przyjęty model orzekania w tego rodzaju sprawach, który Sąd w składzie orzekającym w sprawie aprobuje, a opiera się on na stosowaniu art. 102 § 2 u.p.e.a.. Możliwość taka wynika z przepisów wydanego na podstawie art. 174 u.p.e.a. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237). Zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a tego rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Z kolei na mocy § 6 ust.1 ww. rozporządzenia do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100-103 ustawy. Przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny (na gruncie niniejszej sprawy starosta) przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

Wynika z powyższego, że prawidłowo organ I instancji powołał w podstawie prawnej swojego orzeczenia art. 102 § 2 u.p.e.a., co za tym idzie stanowisko Kolegium w powyższej kwestii należało uznać za niezasadne.

Organ odwoławczy postawił również zarzut, że organ I instancji orzekając w sprawie nie odniósł się do przepisu art. 13 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw i nie wyraził stanowiska odnośnie jego zastosowania w okolicznościach faktycznych sprawy.

Art. 13 powołanej ustawy stanowi, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. ( data wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 – dopisek Sądu) do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy ( tj. do dnia 4 września 2010 r. – dopisek Sądu). Przepis ten został wprowadzony do ustawy by umożliwić uzyskanie zapłaty za przechowywanie pojazdów w okresie, w którym - na skutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego - brak było podstawy prawnej przyznania zapłaty. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje, bowiem podmiotem zobowiązanym do zapłaty wynagrodzenia za dozór i zwrotu kosztów związanych z wykonywaniem dozoru pojazdu za cały okres od 2 lutego 2009 r. do 15 kwietnia 2014 r. jego przechowywania jest Powiat , który na mocy orzeczenia sądu stał się właścicielem pojazdu.

Tym samym prawidłowe było stanowisko strony skarżącej, gdy twierdziła, że ww. przepis nie miał znaczenia dla ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu.

Kolejna kwestią sporną w sprawie było ustalenie wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdu, w tym, czy należy ją obliczyć z zastosowaniem stawek określonych w umowie z dnia 18 sierpnia 2011 r. zawartej pomiędzy Firmą [...] D. D. a Powiatem . Zdaniem organu odwoławczego ponieważ, w umowie wyraźnie mowa jest o tym, że to powiat jako strona umowy jest zobowiązany do zapłaty faktury VAT wystawionej przez D. D., zatem ustalając wynagrodzenie za dozór wykonywany w okresie obowiązywania tej umowy należy uwzględnić jej treść.

Z takim stanowiskiem nie zgodziła się strona skarżąca zarzucając, że w świetle postanowień tej umowy tj. zapisów § 1 ust. 1 pkt a-c oraz § 5 w związku z § 4 ust. 4, jest ono bezpodstawne. Postanowienia te, zdaniem skarżącej, nie odnoszą się do sytuacji, kiedy usunięte pojazdy nie zostały odebrane przez właścicieli.

Z kolei uczestnik postępowania, polemizując z takim stanowiskiem strony skarżącej, stwierdził, że interpretacja zapisów umowy dokonana przez prokuratora prowadzi do wniosków ad absurdum. Strony umowy w żadnej części nie ograniczyły jej zakresu jedynie do wypadków kiedy to przechowywane pojazdy zostały odebrane przez swych właścicieli. Z ww. zapisów umowy wynika, że zamawiający miał zapłacić wykonawcy określoną kwotę za przechowanie pojazdów, przy czyn strony nie umówiły się, że zamawiający dokona zapłaty jedynie wówczas, gdy pojazd zostanie odebrany przez właściciela.

Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, co następuje.

Ponieważ żaden przepis regulujący kwestię przyznania wynagrodzenia oraz zwrotu kosztów dozoru pojazdu nie precyzuje sposobu ustalenia tej należności, w orzecznictwie przyjęto, że należy w tym przypadku odpowiednio stosować art. 836 k.c., zgodnie z którym, jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowywanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. W tym miejscu należy wskazać na treść uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07 ( LEX 270447), z którego wynika, że w przypadku, gdy przedsiębiorca prowadzący parking strzeżony na zlecenie organu państwa umieszcza na parkingu pojazdy usunięte z drogi, nie można uznać, że łączy go z tym organem typowa umowa przechowania. Sąd stwierdził, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie, określane w przepisach jako przechowywanie usuniętych pojazdów, nie ma charakteru cywilnoprawnego. Jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych.

Fakt, że przedsiębiorca prowadzący parking depozytowy został wyłoniony w drodze przetargu i zawarto z nim stosowną umowę cywilnoprawną nie zmienia charakteru samego stosunku prawnego dotyczącego pojazdu. W wyniku nieodebrania pojazdu przez uprawnioną osobę w ustawowym terminie nie dochodzi bowiem do zawarcia umowy przechowania pojazdu, gdyż nowy właściciel wstępuje jedynie w taki sam stosunek administracyjnoprawny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z przedsiębiorcą prowadzącym parking strzeżony. Dotyczy to także okresu poprzedzającego przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa lub powiatu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 31/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady nie obowiązują więc w tym przypadku unormowania umowne, z istoty swej odnoszące się do stosunków cywilnoprawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2009 r. (sygn. akt I OSK 131/09) wyraził pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że wyłączone jest odpowiednie stosowanie art. 836 k.c. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o wysokości wynagrodzenia za przechowanie, określone w umowie albo taryfie. Odpowiednie zastosowanie ww. przepisu można odnieść wyłącznie do jego stosowania w zakresie, w którym stanowi on o należnym wynagrodzeniu przyjętym w danych stosunkach ( publ. jw.).

Idąc tym tokiem rozumowania należy stwierdzić, że ustalone w § 5 umowy z dnia 18 sierpnia 2011 r. stawki opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu na parkingu nie mogą być stosowane przy ustaleniu wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu w sytuacji, kiedy usunięty pojazd nie zostały odebrany przez właściciela, na skutek czego jego właścicielem stał się powiat, który musi ponieść koszty jego holowania i dozoru.

Taki pogląd znajduje uzasadnienie również w świetle analizy postanowień ww. umowy. Zdaniem Sądu prawidłowo strona skarżąca podnosi, że z postanowień § 1 umowy wynika, że przedmiotem umowy jest realizowanie zadań usuwania i przemieszczania oraz parkowania na parkingu strzeżonym będącym w dyspozycji wykonawcy na koszt właścicieli, wskazanych pojazdów w przypadkach określonych w art. 130 a ust. 1 i 2 prawa o ruchu drogowym.

Z kolei strony umowy ustaliły, że wystawienie faktury za wykonanie przez wykonawcę usługi może nastąpić po odbiorze pojazdu ze strzeżonego parkingu zgodnie z § 4 ust. 4 umowy ( § 5 ust. 3 umowy). Zgodnie z § 4 ust. 4 wykonawca zobowiązał się do wydania pojazdu osobie wskazanej w zezwoleniu, zgodnym ze wzorem zawartym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej ( Dz. U. nr 143, poz. 846) wystawionym przez podmiot, który wydał dyspozycję o jego usunięciu oraz decyzji Starosty ego o wysokości opłat za jego usunięcie i przechowanie. Dodać należy, że chodzi o wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy decyzję o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, które ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia pojazdu.

Z literalnego brzmienia powołanych wyżej postanowień umowy wynika, że właściciel parkingu może wystawić fakturę z zastosowaniem stawek określonych w umowie, dopiero po odbiorze pojazdu ze strzeżonego parkingu, co zgodnie z § 4 ust. 4 łączy się z obowiązkiem przedstawienia odpowiednich dokumentów tj. zezwolenia uprawniającego do odbioru pojazdu i decyzji wydanej na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje, toteż - jak trafnie zauważyła strona skarżąca - nie można, powołując się na fakt zawarcia umowy z dnia 18 sierpnia 2011r., na takich samych zasadach ustalać wysokość wynagrodzenia za holowanie i dozór pojazdu w przypadku, gdy koszty te ponosi właściciel, o którym mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy oraz, gdy musi je ponieść powiat. Ustalając wysokość wynagrodzenia należnego wnioskodawcy organ nie był więc zobligowany do stosowaniu przy jego obliczaniu stawek wynikających z umowy, powinien był natomiast ustalić należność odpowiadającą rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór.

Ma rację uczestnik postępowania, że – powołując się na fakt zawarcia ww. umowy - nie można przyjąć, iż powiat powinien na jej podstawie dokonać zapłaty za przechowanie pojazdów jedynie wówczas, gdy pojazd zostanie odebrany przez właściciela. Jak wcześniej stwierdzono, bezsporne jest, że podmioty prowadzące parking depozytowy powinny otrzymywać za to wynagrodzenie i zwrot zawiązanych z tym kosztów – pogląd ten nie był jednak nigdy kwestionowany przez orzekające w sprawie organy. Nie można jednak podzielić jego stanowiska odnośnie sposobu ustalenia wysokości wynagrodzenia za przechowanie pojazdu na parkingu.

Dodatkowo należy zauważyć, że błędem ze strony organu odwoławczego było powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na dokumenty złożone przez uczestnika postępowania po dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać m.in. datę jego wydania. Skutki prawne związane z podaniem w orzeczeniu daty jego wydania sprowadzają się do określenia momentu czasowego, w którym będzie oceniana jego legalność: podstawa prawna orzeczenia powinna bowiem odpowiadać stanowi prawnemu obowiązującemu w dniu jego wydania, a ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy powinien odpowiadać stanowi rzeczywistemu z daty wydania postanowienia. Zatem w sytuacji, gdy do organu odwoławczego, już po wydaniu postanowienia, wpłynęły nowe dowody w sprawie, nie mógł się on do nich odnieść w jego uzasadnieniu. Wynika to również wprost z treści art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ orzekając w sprawie może zatem uwzględnić w dacie orzekania jedynie materiał zgromadzony w postępowaniu poprzedzającym wydanie rozstrzygnięcia i tylko do tego materiału może się odnieść w jego uzasadnieniu.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że orzekając o uchyleniu postanowienia z dnia 31 stycznia 2014 r. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. Na mocy ww. przepisów organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie ta zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wymienione w tym przepisie przesłanki do jego zastosowania nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. wymaga nie tylko wykazania przez organ odwoławczy, że w postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczne do wyjaśnienia okoliczności mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ale także wykazania wpływu tych okoliczności na rozstrzygnięcie oraz potwierdzenia, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie mieści się w graniach wyznaczonych treścią art. 136 k.p.a., tj. że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Ocena organu w tym zakresie powinna zaś znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Skorzystanie z dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. jest możliwe jedynie wówczas gdy organ odwoławczy wykaże i uzasadni konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, jedynie bowiem w takiej sytuacji można stwierdzić, że konieczny do wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W przeciwnym razie sprawę może wyjaśnić organ odwoławczy, który nie tylko kontroluje decyzję organu pierwszej instancji, lecz również ponownie rozpoznaje sprawę administracyjną.

Jak wynika z wcześniejszych rozważań, Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego odnośnie wskazanych przez niego uchybień ze strony organu I instancji, co doprowadziło do uchylenia wydanego przez ten organ postanowienia. Organ odwoławczy zarzucając przy tym naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 7 i 77 k.p.a. nie wskazał w jakim zakresie organ ten winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające, nie wykazał również, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".

Reasumując, w sprawie niniejszej skorzystanie przez organ odwoławczy z kompetencji przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.a. nie było prawidłowe. Niewykazanie podstaw zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. nakazuje stwierdzić, że dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego organ odwoławczy zobowiązany będzie ponownie rozpoznać zażalenie z zastosowaniem art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także przy odpowiednim zastosowaniu art. 836 k.c., a więc uwzględniając, że wysokość należnego wynagrodzenia musi odnosić się do skonkretyzowanych "danych stosunków".

Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie narusza prawo materialne, jak również przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit.a) i c) p.p.s.a. orzekł o jego uchyleniu.