Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 470/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: sty/ 51 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi X sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego X sp. z o. o. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] stycznia 1956 r. odmówiono przyznania M. B. prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonego przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]

W dniu [...] kwietnia 2008 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (SKO) wpłynął wniosek B. Ł. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] stycznia 1956 r. o odmowie przyznania M. B. prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].

SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdziło nieważność ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] stycznia 1956 r. jako wydanego z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - zwanego dalej "dekretem". X Sp. z o.o. (Skarżąca) złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając zaskarżonej decyzji :

a. naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 §1, art. 80 i 81 kpa poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu, co uniemożliwiło wypowiedzenie się stronie w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego,

b. art. 7, art. 77 § 1, art. 80k.p.a. poprzez niewyjaśnienie komu przysługiwało prawo własności nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu i w tym wyjaśnienie, czy prawo własności nieruchomości przysługuje również E. J.,

c. brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie daty objęcia przedmiotowej nieruchomości

d. brak wyjaśnienia czy w toku postępowaniu M. B. uzupełnił braki formalne złożonego wniosku dekretowego poprzez złożenie świadectw hipotecznych potwierdzających własność nieruchomości.

Skarżąca wskazała ponadto, że SKO pominęło przesłanki przewidziane w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które jej zdaniem mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Skarżąca podniosła poza tym, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zaszły nieodwracalne skutki prawne wobec ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz spółki "[...]" Sp. z o .o.

SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Podstawą rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że nieruchomość warszawska położona w W. przy ul. [...], nr hip. [...] podlegała przepisom dekretu, objęta została przez gminę w posiadanie [...] listopada 1948 r. a w dniu [...] października 1948 r. M. B. złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej ww. nieruchomości.

Organy ustaliły również, że grunt pochodzący z dawnej hipoteki [...] wchodzi obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] i działki nr [...] z obrębu [...] będącej własnością Skarżącej oraz działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] będącej własnością [...].

SKO ustaliło, że w dacie wydania kwestionowanego w trybie nadzwyczajnym orzeczenia przedmiotowa nieruchomość była objęta Ogólnym Planem Zabudowania [...] zgodnie z którym znajdowała się ona w strefie [...], gdzie obowiązywał zwarty sposób zabudowy wysokości [...] kondygnacji i powierzchni zabudowy wynoszącej 70%. Takie przeznaczenie terenu w planie zagospodarowania nie wskazywało na brak możliwości pogodzenia korzystania z niego przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych. W związku z powyższym, zdaniem SKO, kontrolowane orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] w sposób rażący naruszyło art. 7 ust. 2 dekretu. W uzasadnieniu tego orzeczenia nie wskazano bowiem jaki zapis planu zagospodarowania uzasadnia odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego, zaś – jak się okazało – rzeczywiste zapisy planu nie uniemożliwiały pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela.

Ponadto w ocenie organu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przesądzono kogo SKO uważa za właściciela nieruchomości. W tej sytuacji wątpliwe byłoby zawezwanie do toczącego się postępowania podmiotów, których legitymację Kolegium kwestionuje. Powołując się ponadto na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO wskazało na niedopuszczalność złożenia wniosku dekretowego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny z uwagi na brak zdolności postulacyjnej po stronie urzędów likwidacyjnych. Kolegium przyjęło, że datą wpływu wniosku dekretowego w niniejszej sprawie był [...] października 1948 r., a zatem wniosek został złożony w terminie. Okoliczność istnienia bądź nieistnienia braków formalnych tego wniosku, nie może być przedmiotem badania w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne braki formalne stanowiłyby bowiem jedynie o wadliwości postępowania a nie wydanej w jego wyniku decyzji. Poza tym w ocenie SKO ustalony w sprawie stan faktyczny przesądza, iż orzeczenie zostało wydane w stosunku do właściciela, nawet jeśli w dacie złożenia wniosku nie przedstawił on jeszcze stosownych dokumentów potwierdzających przysługujący mu tytuł prawny. SKO wskazało, że wniosek został co prawda złożony przed rozpoczęciem biegu terminu, którym jest objęcie gruntu, nie oznacza to jednak, że jest on nieskuteczny. Na potwierdzenie swego stanowiska organ powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r. sygn. akt I OPS 3/03.

Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącą okoliczności nieodwracalnych skutków prawnych SKO wskazało, że powstały one nie na skutek odmowy przyznania prawa własności czasowej ale na skutek decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej oraz zawartej w jej wyniku umowy.

SKO wskazało również, że dla określenia czy badana decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, istotne znaczenie ma stan prawny obowiązujący w dniu jej wydania. Okoliczność ta wyklucza badanie kwestionowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] w zakresie jego zgodności z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która nie obowiązywała w dacie wydania tego orzeczenia. Zdaniem SKO brak jest zatem podstaw do odmowy przyznania prawa własności czasowej gruntu z powodów innych niż wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego Sądu skargę zarzucając decyzji SKO:

1) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego tj. art. 10 § 1, art. 61 § 4 i art. 109 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 28 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy doręczenia E. J. (względnie jego następcom prawnym) zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ponownego rozpoznania sprawy, pism w toku postępowania oraz decyzji drugiej instancji w wyniku bezzasadnej odmowy uznania E. J. (tj. osoby, która złożyła wniosek o przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości) za stronę postępowania pomimo, iż postępowanie dotyczyło jego praw i obowiązków.

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 136 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej ocenie zebranego materiału dowodowego oraz nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i braku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a w szczególności:

a) ustalenie tożsamości osoby, której przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego oraz weryfikacji dokumentów w tym zakresie,

b) ustalenia statusu postępowania wszczętego wnioskiem złożonym w dniu [...] maja 1949 r. przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W. na rzecz E. J., jak również ustalenia miejsca pobytu E. J. bądź jego następców prawnych,

c) ustalenia daty, w której Gmina [...] objęła w posiadanie nieruchomość

d) ustalenia stanu posiadania nieruchomości w dacie złożenia poszczególnych wniosków dekretowych

e) ustalenia czy w toku postępowania poprzedzającego wydanie kontrolowanego orzeczenia M. B. uzupełnił braki formalne wniosku

f) ustalenia, czy odmowa przyznania prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości była niezbędna z przyczyn przewidzianych w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

g) ustalenia przeznaczenia nieruchomości bowiem SKO błędnie ustaliło, iż objęta działaniem dekretu nieruchomość zgodnie z Ogólnym Planem Zabudowania znajdowała się w strefie [...], gdzie obowiązywał zwarty sposób zabudowy o wysokości [...] kondygnacji, gdy tymczasem w rzeczywistości nieruchomość ta znajduje się w strefie [...], w której obowiązywał zwarty sposób zabudowy o wysokości [...] kondygnacji.

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa o treści ukształtowanej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13.

3) naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

- art. 51 ust. 1 i ust 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 lutego 1961 r. ) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że przy ocenie legalności orzeczenia dekretowego należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie jego wydania

- art. 7 ust. 2 lit. a oraz art. 9 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich w związku z § 5 i §13 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Skarbu i Ziem Odzyskanych o zakresie działania i organizacji urzędów likwidacyjnych poprzez ich błędną wykładnie, polegającą na uznaniu, że Rejonowe Urzędy Likwidacyjne nie były uprawnione do składania wniosków dekretowych w imieniu byłych właścicieli.

Skar zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

O oddalenie skargi wnieśli również uczestnicy M. S. i W. i. Pozostali uczestnicy nie zajęli stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO wydana w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu stanowiącego nieruchomość [...].

Przede wszystkim wskazać należy, że kontrolowane przez SKO orzeczenie wydane zostało na podstawie przepisów dekretu. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu gmina miała obowiązek uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania" (później miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).

Z przepisu tego wynika więc, że odmowa przyznania prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu mogła opierać się tylko na ustaleniach obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem, jedyną przesłanką upoważniającą organ administracji do odmowy przyznania dotychczasowym właścicielom (lub jego następcom prawnym) prawa własności czasowej (później użytkowania wieczystego) był brak możliwości pogodzenia korzystania z gruntu nieruchomości przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu wg planu zabudowy (później miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).

W tym miejscu podnieść należy, że przepis powyższy wprost odnosi się do osoby właściciela bądź jego następców prawnych, a zatem kontrolując w trybie nadzorczym orzeczenie dekretowe organ winien był w pierwszej kolejności ustalić czy nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowiła własność osoby, która złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości.

Tymczasem w sprawie niniejszej, jak słusznie podnosi Skarżąca, brak jest dowodów potwierdzających, że M. B. był właścicielem nieruchomości objętej działaniem dekretu. Co prawda we wniosku z [...] października 1948 r. złożonym osobiście przez M. B. o ustanowienie prawa własności czasowej znajduje się informacja o tym, że świadectwa hipoteczne zostaną złożone "w najbliższym czasie", dokumentów tych jednak, nie ma w przekazanych do Sądu aktach archiwalnych sprawy.

Brak jest również jakichkolwiek innych dowodów potwierdzających okoliczność, że to M.B. był właścicielem (czy też jedynym właścicielem) nieruchomości położonej przy ul. [...]. W aktach znajduje się natomiast wniosek z dnia [...] maja 1949 r. złożony przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W. w imieniu E. J. dotyczący tej samej nieruchomości tj. ul [...]. Mimo, iż wniosek ten, jak słusznie podniosło SKO, nie mógł wywołać zamierzonego skutku z uwagi na brak legitymacji do jego złożenia przez Urząd Likwidacyjny to jednak nasuwa on wątpliwości co do osoby właściciela nieruchomości.

SKO wezwało następców prawnych byłego właściciela do wykazania przysługiwania mu prawa własności do nieruchomości.

W piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. pełnomocnik M. S. i W. S. wskazał, że Sąd Rejonowy dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych odmówił wydania zaświadczenia i możliwe jest jedynie uzyskanie odpisów oświadczonych za zgodność z oryginałem kart księgi wieczystej (około 100 kart). W aktach administracyjnych znajduje się następnie pismo z dnia [...] marca 2015 r. z którego treści wynika, że dołączono do niego oryginał odpisu księgi wieczystej hip. [...] dla nieruchomości przy ul. [...].

Jednak w aktach administracyjnych przekazanych sądowi nie ma ani oryginału odpisu księgi wieczystej ani też powołanych w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem kart księgi wieczystej.

Wobec powyższego, sąd zwrócił się do organu o nadesłanie załączników do pisma pełnomocnika następców prawnych z [...] marca 2015 r. W odpowiedzi na to wezwanie SKO wyjaśniło, że całość akt przekazało przy odpowiedzi na skargę.

Skoro, jak twierdzi SKO sądowi przekazana została całość akt administracyjnych, a w aktach tych nie ma żadnych dokumentów potwierdzających tytuł prawny M. B. do nieruchomości, to nie wiadomo na podstawie jakich dowodów organy ustaliły jedną z podstawowych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, to jest komu przysługiwało prawo własności nieruchomości.

Jednocześnie, wobec braku powyższych dokumentów sąd nie miał możliwości skontrolowania prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ co do osoby, której przysługiwało prawo własności do nieruchomości w dacie jej przejęcia na podstawie przepisów dekretu, a w konsekwencji ustaleń tych nie mógł przyjąć za podstawę dla dalszej kontroli prawidłowości decyzji SKO.

Ustalenie czy prawo własności nieruchomości przysługiwało M. B. czy innemu podmiotowi (np. E. J.) w imieniu którego złożony został wniosek przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny ma podstawowe znaczenie dla oceny zgodności z prawem orzeczenia z [...] stycznia 1956 r.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w aktach przekazanych sądowi nie było dokumentów potwierdzających przysługiwanie prawa własności nieruchomości M. B. natomiast znajdują się w nich pisma dotyczące innych nieruchomości, które nie są objęte zaskarżoną decyzją (np. wypis z rejestru gruntów dla nieruchomości przy ul. [...],[...],[...], korespondencja z Biurem Geodezji i Katastru [...] dotycząca nieruchomości wykazanej jako [...] Hip Nr [...], korespondencja dotycząca nieruchomości przy ul. [...] nr hip. [...], [...]oraz [...], czy też dokumenty dotyczące decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej M. z M. O.).

Wobec powyższego prowadząc ponownie postępowanie organy zobowiązane będą do ustalenia, kto był właścicielem nieruchomości objętej orzeczeniem z [...] stycznia 1956 r.

Następnie podnieść należy, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu, właściciel gruntu objętego działaniem dekretu mógł ubiegać się o przyznanie prawa własności czasowej jeżeli złożył wniosek o jego przyznanie w terminie sześciu miesięcy od daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę.

SKO wskazało, że grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie przez gminę w dniu [...] listopada 1948 r. na mocy Dziennika Urzędowego Zarządu [...] nr [...], wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożono [...] października 1948 r.

Sąd podziela w pełni pogląd organu, że ewentualne złożenie wniosku przed rozpoczęciem biegu terminu nie oznacza, że jest on nieskuteczny. Jednak w realiach niniejszej sprawy organ nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, iż nieruchomość objęta została w posiadanie z datą opublikowania Dziennika Urzędowego Zarządu [...] nr [...]. Rzeczywiście powyższa data wskazana zostały w piśmie Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego z dnia [...] maja 1949 r. Data [...] listopada 1948 r. jako data objęcia nieruchomości wskazana została również w piśmie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] kwietnia 1987 r. Jednak w orzeczeniu z [...] stycznia 1956 r. jako dzień objęcia nieruchomości w posiadanie wskazano [...] listopada 1949 r., a więc datę o rok późniejsza. Sąd nie wyklucza, że wskazanie daty o roku późniejszej w orzeczeniu było następstwem błędu maszynowego, jednak rzeczą organu rozpoznającego sprawę było wyjaśnienie tej rozbieżności.

Sąd zwraca również uwagę w tym miejscu, że zgodnie z ogłoszeniem opublikowanym w przywołanym wyżej Dzienniku Urzędowym Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. z datą jego publikacji Gmina obejmowała w posiadanie grunty ograniczone [...] brzegiem [...], oraz [...]i [...]granicą miasta, dotychczas nie objęte w posiadanie. Oznacza to, że dla możliwości przyjęcia, że grunt został objęty w posiadanie przez Gminę na podstawie przywołanego ogłoszenia konieczne jest ustalenie, że nie został on już wcześniej objęty w posiadanie.

Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wynika by czynione były jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie.

Następnie wskazać należy, że wniosek M. B. datowany jest na [...] października 1948 r. i SKO uznało, że w tej dacie został on złożony.

Na wniosku tym nie ma prezentaty organu. Ze znajdujących się na wniosku adnotacji wynika, że została od niego uiszczona opłata w wysokości [...] złotych, odnotowana w stosownych rejestrach, zaś wniosek opatrzony został numerem [...]. Dodatkowo znajduje się na nim odręczny zapis "wniosek o własność czasową wpłynął w dniu [...] 1949.

Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wynika, że organ prowadził postępowanie mające na celu odnalezienie wniosku dekretowego. W aktach administracyjnych znajduje się pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. oraz [...] sierpnia 2014 r. z którego wynika, że w rejestrze wniosków dekretowych istnieje zapis dotyczący złożenia wniosku dotyczącego ul. [...] ozn. hip [...] przez OUL w imieniu B. M. i J. E., a nie odnaleziono zapisów dotyczących nieruchomości przy ul. [...].

Treść powyższych pism wskazuje jedynie, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości złożony został jeszcze jeden wniosek (w aktach znajduje się bowiem wniosek M. B., oraz wniosek Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego z dnia [...] maja 1949 r. złożony w imieniu E. J.).

Wobec powyższego, organ winien był podjąć ewentualne dalsze próby ustalenia daty wpływu wniosku, ewentualnie podjąć próbę ustalenia znaczenia przywołanych wyżej adnotacji i wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji z jakiego powodu, jako datę złożenia wniosku przyjmuje [...] października 1948 r.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że dopiero łączne ustalenie daty objęcia gruntu w posiadanie i daty złożenia wniosku pozwala na ocenę czy wniosek złożony był w terminie. W razie ustalenia, że wniosek nie został złożony w terminie (bądź też w razie ustalenia, że nie był on złożony przez osobę uprawnioną) odmowa przyznania prawa własności czasowej do gruntu, nawet jeżeli korzystanie przez dotychczasowego właściciela z gruntu dawało się pogodzić z jego przeznaczeniem, była zgodna z prawem a zatem brak byłoby podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W ocenie organów obu instancji, orzeczenie z [...] stycznia 1956 r. rażąco naruszało prawo ponieważ w dacie jej wydania przedmiotowa nieruchomość objęta była Ogólnym Planem Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. i znajdowała się w strefie [...] gdzie obowiązywał zwarty sposób zabudowy o wysokości [...] kondygnacji i powierzchni zabudowy wynoszącej [...]%. W ocenie organu oznacza to, że możliwe było pogodzenie korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania.

W aktach administracyjnych przedstawionych sądowi jedynym dowodem potwierdzającym powyższe ustalenia jest kserokopia fragmentu planu obejmującego m.in. rejon ulic [...],[...],[...].,[...], opatrzona pieczęcią o treści " Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdza, że reprodukcja została wykonana z planu ogólnego zagospodarowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1921 r., którego komputerową wersję graficzną zakupiono w Archiwum Państwowym [...]".

Pod adnotacją tą znajduje się podpis inspektora M.S.

Na karcie tej znajdują się również adnotacja "ul. [...] kolor [...] strefa [...] sposób zabudowy zwarty, ilość kondygnacji [...], pow. zabudowy [...]%".

Z adnotacji tej nie wynika jednak kto ją sporządził i z czego wynika, że w ocenie osoby sporządzającej ją przedmiotowa nieruchomość znajduje się właśnie w miejscu postawienia znaku "[...]" na planie i z czego wynika, że teren ten przeznaczony jest pod zabudowę zwartą ilość kondygnacji [...], powierzchnia zabudowy [...]%.

W związku z powyższym sąd nie może podzielić ustaleń faktycznych co do przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania.

Sąd wskazuje, że w jego ocenie dotychczasowe postępowanie nie wyjaśniło również, czy w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. SKO wskazało, że nieodwracalne skutki prawne nie zaszły na skutek decyzji dekretowej lecz na skutek wydania decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i zawartej w jej wyniku umowy o czym informacje znajdują się w aktach księgi wieczystej przedmiotowego gruntu.

W decyzji z [...] kwietnia 2015 r. SKO wskazało, że umowa ustanowienia użytkowania wieczystego działek [...] i [...] (będących obecnie własnością Skarżącej) zawarta została w wykonaniu decyzji administracyjnych, co wynika z pisma Naczelnika Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] oraz zapisów w księgach wieczystych.

Ustosunkowując się do powyższych twierdzeń sąd wskazuje, że istotnie, w sytuacji w której po wydaniu decyzji dekretowej wydane zostałyby decyzje o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu, poprzedzające zawarcie umów oddania gruntu w użytkowanie wieczyste to wówczas uznać należałoby, że to nie decyzja dekretowa wywołała nieodwracalne skutki prawne ale decyzje o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste.

W aktach administracyjnych znajduje się pismo Urzędu [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] lipca 2013 r. w którym wskazane zostało, że akt notarialny oddania w użytkowanie gruntu oraz sprzedaży budynku z dnia [...] czerwca 1990 r. zawarty został w wykonaniu decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Ze znajdującej się w aktach sprawy księgi wieczystej KW [...] obejmującej działkę nr [...] wynika, że podstawą wpisu w księdze była umowa oddania działki gruntu w użytkowanie wieczyste oraz sprzedaż budynku z dnia [...] czerwca 1990 r., przy czym przy rubryce tej figuruje odręczny zapis " w wyk. decyzji".

W księdze wieczystej KW [...] prowadzonej dla działki [...] znajduje się zapis zgodnie z którym podstawą wpisu w księdze była umowa wieczystego użytkowania nr [...] z dnia [...] października 1989 r.

Umowa ta nie była wymieniona w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. jako poprzedzona wydaniem decyzji administracyjnej.

Wobec powyższego, sąd na tym etapie postępowania nie może podzielić poglądu organu, że w niniejszej sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

Oznacza to, że obie decyzje naruszają przepisy postępowania to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istoty wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do ustalenia komu przysługiwało prawo własności nieruchomości, w jakiej dacie doszło do objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę i kiedy złożony był wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, w tym czy wniosek ten złożony został przez właściciela nieruchomości.

Następnie organ zobowiązany będzie do ustalenia przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji oraz do zbadania czy w odniesieniu do obu działek, będących obecnie własnością Skarżącej nie zaszły nieodwracalne skutki prawne.

Końcowo zwrócić należy również uwagę na fakt, że wniosek z dnia [...] marca 2008 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia podpisany został przez B. Ł. Przesłany został do organu listem poleconym wysłanym w dniu [...] kwietnia 2008 r., przy czym jak wynika z koperty, nadawcą tego pisma był W. S. Z aktu zgonu B. L. wynika, że zmarł on w dniu [...] marca 2008 r. a więc przed wysłaniem wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia. W aktach administracyjnych znajduje się jednak pismo pełnomocnika M. S. i W. S. (których następstwo prawne po M. B. wykazane zostało postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku) z dnia [...] stycznia 2013 r. w którym wskazuje on, że popiera wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia. W ocenie sądu oznacza to, że organy postąpiły prawidłowo rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji.

Pozostałe zarzuty podniesione w skardze sąd uznaje za niezasadne.

W pierwszej kolejności sąd wyjaśnia, że w pełni podziela pogląd SKO co do braku legitymacji urzędów likwidacyjnych do składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej w imieniu byłych właścicieli. Pogląd ten utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych i sąd obecnie rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własną argumentację zawartą zarówno w wyrokach przywołanych przez organ jak i wyroku NSA z dnia 11 marca 2016 r. I OSK 1306/14.

Następnie sąd wyjaśnia, że nawet pominięcie w toku postępowania administracyjnego podmiotu, który winien być stroną tego postępowania nie uzasadnia uchylenia z tego powodu decyzji administracyjnej. Ustawodawca przewidział bowiem, że pominięcie określonego podmiotu jako strony postępowania administracyjnego uzasadnia ewentualne wznowienie postępowania, ale tylko na wniosek osoby pominiętej (art. 147 k.p.a.).

Sąd wskazuje, że w jego ocenie brak jest podstaw do badania obecnie, czy M. B. uzupełnił wniosek czy też nie. W ocenie sądu rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej pomimo jego ewentualnego nieuzupełnienia nie pozbawia obecnie następców prawnych adresata tej decyzji możliwości żądania stwierdzenia jej nieważności.

Sąd nie podziela również stanowiska Skarżącej, że celem zbadania zgodności z prawem orzeczenia z [...] stycznia 1956 r. konieczne jest uwzględnienie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. nr 17, poz. 70), dalej ustawa z dnia 12 marca 1958 r. Orzeczenie wydane zostało przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Nie budzi wątpliwości ustawa ta wprowadziła istotne zmiany w uprawnieniach byłych właścicieli nieruchomości [...], rozszerzając miedzy innymi zakres podstaw do odmowy przyznania prawa do gruntu. Zgodnie art. 51 ust. 1 powołanej ustawy przepisem poprzedniemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu - niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - także ze względu na cele określone w art. 3 niniejszej ustawy. Natomiast art. 3 dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta, gdy była ona niezbędna dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego.

W przywołanym przez Skarżącą wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 kwietnia 2013 r. I SA/Wa 360/13 jak również w innych orzeczeniach sądów administracyjnych w pełni akceptowano pogląd o zastosowaniu powyższego przepisu jako wzorca kontroli do orzeczeń dekretowych, jednak wyroki te dotyczyły orzeczeń wydanych już po wejściu w życie ustawy z 12 marca 1958 r.

Rzeczywiście art. 51 ust. 2 przewidywał, że przepis ust. 1 stosuje się również do przypadków, gdy odmowa własności czasowej na podstawie przepisów dekretu wymienionego w ust. 1 nastąpiła przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W ocenie sądu przepis ten odczytywać jednak należy jako umożliwiający uwzględnienie nowych zasad rozpatrywania wniosków dotychczasowych właścicieli gruntów warszawskich w sytuacjach w których przed dniem wejścia w życie ustawy wydano decyzje od których wniesione zostały odwołania.

Odnosząc się natomiast do wskazywanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (Dz.U. z 2015, poz. 702. ) wyjaśnić należy, że zgodnie ze stanowiskiem w nim zaprezentowanym - art. 156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zwrócić należy jednak uwagę, iż w uzasadnieniu powyższego wyroku podkreślono, że wyrok zapadł w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie. Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.a w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 kpa, przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa.

Podkreślenia wymaga również, że sąd konstytucyjny nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. Ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu brak jest podstaw dla odmowy stwierdzenia nieważności aktów administracyjnych od daty wydania których upłynęło więcej niż 10 lat. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. SK 41/09. Ten zarzut skargi nie mógł zatem odnieść zamierzone skutku.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w wyroku.