Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 679/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] , na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej powoływana jako uśr) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej powoływana jako kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] wydaną [...] .04.2020 r. działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., którą odmówiono przyznania A. R. (dalej określana jako Skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią Z. P.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że tosownie do art. 17 ust. 1 i ust. 1a uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

matce albo ojcu,

opiekunowi faktycznemu dziecka,

osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią. Do wniosku załączyła wypis z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. stwierdzającego, że babcia jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, nie da się ustalić od kiedy.

Organ odwoławczy, odmiennie niż organ I instancji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r., sygn. K 38/13, stwierdził, że w sprawie nie zachodzi sytuacja uniemożliwiająca przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia wynikająca z treści art. 17 ust. 1b uśr.

Jednakże, stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, odwołującego się do przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tj. art. 128 tejże ustawy, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z przedstawionych przepisów wynika, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym. Zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, o czym stanowi art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Istotą sprawy jest kwestia prawidłowej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a uśr w zakresie ustalenia właściwej kolejności osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. O ile więc w myśl przepisu art. 17 ust. 1a osobie innej, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1, to w niniejszej sprawie dyspozycja tej normy nie została spełniona, ponieważ babcia Skarżącej posiada dziesięcioro dzieci, tj. krewnych w linii prostej, dodatkowo spokrewnionych w pierwszym stopniu, a ponadto osoby te są zobowiązane do obowiązku alimentacyjnego w postaci opieki nad matką.

W obecnym stanie sprawy żadne okoliczności nie wskazują na to, aby dzieci nie mogły wywiązać się wobec swojej matki z obowiązku dostarczania środków utrzymania. Z oświadczenia Skarżącej wynika, że dzieci osoby wymagającej opieki nie są w stanie się nią opiekować, bowiem czworo jej dzieci przebywa za granicą, jedna córka opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem, a pozostałe pięcioro pracuje zawodowo i nie mieszka w pobliżu. W związku z tym obowiązek alimentacyjny nie ciąży w chwili obecnej na Skarżącej.

W opinii Kolegium nie ma również w przedmiotowej sprawie możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepis art. 17 ust. 1a uśr. Zgromadzony w aktach sprawy materiał nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek okoliczności, które przesądzałyby o całkowitej niemożności sprawowania przez dzieci opieki nad niepełnosprawną matką.

W związku z powyższym należy przyjąć, że jakkolwiek Skarżąca jest spokrewniona z babcią w linii prostej, to nie jest on jednak osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu i jako osoba inna, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, mogłaby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdyby nie było osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, albo osoby te nie były w stanie sprawować opieki. Nie ulega jednak wątpliwości, że przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną sprawowanie przez te osoby opieki nad członkiem rodziny.

W niniejszej sprawie nie został spełniony warunek, o jakim mowa w pkt 2 ust. 1a, że "nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Wymagająca opieki babcia Skarżącej posiada bowiem żyjące pełnoletnie dzieci, z których żadne nie legitymowało się w dacie wydawania zaskarżonej decyzji orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skargę na powyższą decyzję złożyła A. R., zarzucając jej naruszenie:

1) prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:

- poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a uśr polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy i przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że babcia ma dzieci, na których - jako spokrewnionych w pierwszym stopniu - spoczywa obowiązek alimentacyjny,

- uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny dzieci względem wymagającej opieki matki bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, że w sytuacji Skarżącej nie zaktualizował się wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny względem babci, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego,

- wadliwym uznaniu, że przy braku formalnego potwierdzenia stanu zdrowia w postaci orzeczenia o niepełnosprawności osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności ocena ich możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką może być dokonana wyłącznie w aspekcie możliwości realizacji obowiązku alimentacji w formie świadczeń finansowych, a nie w odniesieniu do przyczyn obiektywnych odnoszących się do faktycznego sprawowania opieki,

- uznaniu, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności dzieci osoby wymagającej opieki w powiązaniu z okolicznością, że obowiązek alimentacyjny dzieci wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki, ma przesądzające znaczenie dla negatywnej oceny wniosku o przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b uśr bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r., sygn. K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki;

2) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez Skarżącą i realnych możliwości sprawowania przez dzieci opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia osoby z niepełnosprawnością, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 kpa poprzez niezrealizowanie obowiązku czuwania organu, aby w toku postępowania Skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, a w szczególności poprzez niewypełnienie obowiązku pouczenia Skarżącej o możliwości dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia zgodnie z treścią art. 27 ust. 5 uśr,

- art. 11 i art. 107 § 3 kpa z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji, przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 2325, dalej powoływana jako ppsa), uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 ppsa), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ppsa.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium, Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 17 ust. 1b uśr, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zgodnie więc z powyższym przepisem, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Jak wynika z akt administracyjnych, Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią, która legitymuje się orzeczeniem z [...] .01.2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, której daty powstania nie da się ustalić.

Prawidłowo organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, który jako jedną z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał na przesłankę odnoszącą się do daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b uśr). Przy rozważaniu tej kwestii konieczne było wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. K 38/13; Dz. U. z 2014 r. poz. 1443; publ. OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną Skarżącej. Przedstawioną w tym zakresie argumentację organu odwoławczego należy w pełni podzielić. Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji ww. wyroku orzekł bowiem, że art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z wyroku wynika, że organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy opiekun ten spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 uśr, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23.10.2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Przechodząc do dalszych rozważań dotyczących zasadniczej podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, to wskazać trzeba, że w myśl art. 17 ust. 1 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 1a cyt. ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W powołanych przepisach ustawodawca zawarł ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony między innymi przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr stanowi o obowiązku alimentacyjnym, o którym mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2086). Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala w przepisie art. 132 kolejność zobowiązanych. W związku z tym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a uśr nie można się zatem ograniczać jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wyłącznie i tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a uśr. Niewykluczone jest również w tym zakresie posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a uśr nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (niezależnych od niego) nie może zajmować się rodzicem (art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art. 17 ust. 1 uśr).

Przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności żądania dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą opieki (w realiach niniejszej sprawy nad babcią) zależy od ustalenia, czy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji (dzieci) są zdolne do jej sprawowania, np. czy ich stan zdrowia umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką lub czy nie istnieją inne obiektywne okoliczności (względy) niezależne od nich, które taką opiekę wykluczają. Niewątpliwie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powoduje zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki.

Poza sporem było w niniejszej sprawie to, że osoba wymagająca opieki ma dziesięcioro dzieci, zatem to je w pierwszej kolejności obciąża obowiązek alimentacyjny. Stosownie do regulacji przepisu art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi. Obowiązek alimentacyjny dzieci osoby wymagającej opieki wyprzedza więc obowiązek alimentacyjny jej wnuczki, czyli Skarżącej.

Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy organy obu instancji prawidłowo uznały, że Skarżącej jako wnuczce nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest bowiem okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny Skarżącej (wnuczki) względem babci przed obowiązkiem alimentacyjnym jej dziesięciorga dzieci, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do sprawowania opieki nad matką. Przy czym z akt sprawy, a także ze stanowiska prezentowanego przez Skarżącą, nie wynika, że zachodzą jakiekolwiek obiektywnie czynniki (okoliczności), aby dzieci nie mogły wypełniać swojego obowiązku alimentacyjnego względem matki. Z oświadczenia Skarżącej wynika, że dzieci osoby wymagającej opieki nie są w stanie się nią opiekować, bowiem czworo z nich przebywa za granicą, jedna córka opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem, a pozostałe pięcioro pracuje zawodowo i nie mieszka w pobliżu.

Jak wyżej wskazano, nie można automatycznie wykluczać Skarżącej jako wnuczki z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane wnioskowane przez nią świadczenie. Jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której żadne z dziesięciorga dzieci babci Skarżącej nie byłoby w stanie wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. Oznacza to, że istniałyby przesłanki do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wtedy, gdyby dzieci z przyczyn niezależnych od nich (przeszkód obiektywnych), nie byłyby w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Podkreślić przy tym należy, że zobowiązania rodzinne czy zawodowe dzieci nie są szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi sprawowanie opieki nad matką. W tym zakresie orzecznictwo sądów jest zgodne (zob. np. wyroki: NSA z 21.02.2019 r., I OSK 3804/18, WSA w Gliwicach z 14.01.2020 r., II SA/Gl 1190/19).

W niniejszej sprawie nie zaszły zatem okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny Skarżącej względem jej babci przed obowiązkiem alimentacyjnym jej dzieci. To dzieci są bowiem w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad matką. Skoro zatem Skarżąca nie była osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojej babci, to nie mogła ona skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło więc do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia, jak już zaznaczono na wstępie rozważań, uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. Nie były więc zasadne z przyczyn wskazanych wyżej zarzuty skargi. W szczególności dotyczy to zarzutu naruszenia art. 27 ust. 5 uśr, ponieważ dotyczy on zbiegu przysługujących uprawnionemu podmiotowi świadczeń, a takowa sytuacja nie miała miejsca. Z uwagi na to, że Skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nie mogło dojść do zbiegu świadczeń.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Na koniec zwrócić należy uwagę Skarżącej na to, że pisma kierowane do Sądu nie mogą sugerować, że ich autorem jest inny podmiot niż w rzeczywistości. Z treści skargi wynika, że jej autorem jest Rzecznik Praw Obywatelskich, co nie jest zgodne z rzeczywistością.