Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1178/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 180 poz 60  art. 46 ust. 3
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony  międzynarodowej (
journal: Dz.U.UE.C 2007 nr 303 poz 1  art. 47
law: Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 303/01).
Teza: 1. Wyjątkowe okoliczności związane ze zmianą sytuacji w Ukrainie w związku z wojną rozpoczętą przez Federację Rosyjską 24 lutego 2022 r. wymagają wyjątkowego podejścia sądownictwa administracyjnego mającego na celu zapewnienie, aby postępowanie dotyczące oceny legalności decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej wypełniało standardy tak art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C z 14 grudnia 2007 r.; dalej KPP), art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284), jak i powołanego przepisu dyrektywy 2013/32/UE.

2. W związku z tymi wyjątkowymi okolicznościami zaistniałymi już po wydaniu zaskarżonego wyroku, aby zagwarantować skarżącemu, który obawia się wrócić do kraju pochodzenia, uprawnienia wynikające z art. 46 ust. 1 i 3 dyrektywy 2013/32/UE oraz art. 47 KPP, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do rozpoznania sprawy w sposób zapewniający jej rozpatrzenie ex nunc zarówno co do okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych. W przedmiotowej sprawie oznacza to konieczność uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego dotyczącego sytuacji bezpieczeństwa w Ukrainie.

3. W polskim systemie prawnym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję opierając się na stanie faktycznym ustalonym w toku postępowania administracyjnego, to jest stanie faktycznym ustalonym na dzień wydania kontrolowanej decyzji. Ani przepisy ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani przepisy Ppsa nie dają sądom administracyjnym uprawnienia do tego, by przy dokonywaniu oceny zaskarżonej decyzji brać pod uwagę okoliczności, które zaistniały po jej wydaniu. Oznacza to, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. nie została należycie implementowana do krajowego porządku prawnego, co skutkuje koniecznością bezpośredniego stosowania tej dyrektywy. Treść art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE jest sformułowana na tyle jednoznacznie, że pozwala to na jej bezpośrednie stosowanie przez sąd administracyjny.

TEZY

1. Wyjątkowe okoliczności związane ze zmianą sytuacji w Ukrainie w związku z wojną rozpoczętą przez Federację Rosyjską 24 lutego 2022 r. wymagają wyjątkowego podejścia sądownictwa administracyjnego mającego na celu zapewnienie, aby postępowanie dotyczące oceny legalności decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej wypełniało standardy tak art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C z 14 grudnia 2007 r.; dalej KPP), art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284), jak i powołanego przepisu dyrektywy 2013/32/UE.

2. W związku z tymi wyjątkowymi okolicznościami zaistniałymi już po wydaniu zaskarżonego wyroku, aby zagwarantować skarżącemu, który obawia się wrócić do kraju pochodzenia, uprawnienia wynikające z art. 46 ust. 1 i 3 dyrektywy 2013/32/UE oraz art. 47 KPP, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do rozpoznania sprawy w sposób zapewniający jej rozpatrzenie ex nunc zarówno co do okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych. W przedmiotowej sprawie oznacza to konieczność uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego dotyczącego sytuacji bezpieczeństwa w Ukrainie.

3. W polskim systemie prawnym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję opierając się na stanie faktycznym ustalonym w toku postępowania administracyjnego, to jest stanie faktycznym ustalonym na dzień wydania kontrolowanej decyzji. Ani przepisy ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani przepisy Ppsa nie dają sądom administracyjnym uprawnienia do tego, by przy dokonywaniu oceny zaskarżonej decyzji brać pod uwagę okoliczności, które zaistniały po jej wydaniu. Oznacza to, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. nie została należycie implementowana do krajowego porządku prawnego, co skutkuje koniecznością bezpośredniego stosowania tej dyrektywy. Treść art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE jest sformułowana na tyle jednoznacznie, że pozwala to na jej bezpośrednie stosowanie przez sąd administracyjny.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1464/20 w sprawie ze skargi O. V. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1464/20 oddalił skargę O. V. (dalej skarżący, cudzoziemiec) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej.

Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji zasadnie przyjęły, iż wskazane przez cudzoziemca argumenty nie są wystarczające dla stwierdzenia zaistnienia przesłanek dotyczących udzielenia ochrony międzynarodowej. Organy dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej konfliktu zbrojnego we wschodniej części Ukrainy jako konfliktu zbrojnego w rozumieniu art. 15 pkt 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1109; dalej uuco). Uznały, iż w przypadku powrotu skarżącego do D. nie można wykluczyć, że mógłby być narażony na poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia, z uwagi na niestabilną sytuację na wschodniej części Ukrainy spowodowaną działaniami zbrojnymi między rządowymi wojskami ukraińskimi oraz oddziałami separatystycznymi aktywnie wspieranymi przez Federację Rosyjską. Jednakże konflikt zbrojny w Ukrainie jest ograniczony wyłącznie do wschodniej części Ukrainy, a sytuacja na pozostałym obszarze Ukrainy jest stabilna oraz pod kontrolą władz ukraińskich. Biorąc pod uwagę, że istnieje możliwość bezpiecznego i legalnego przemieszczenia się przez skarżącego na tę część terytorium Ukrainy, która znajduje się pod kontrolą władz ukraińskich oraz zamieszkania na niej (alternatywna ochrona wewnętrzna), zasadnie uznano, iż nie zachodzą okoliczności, o których mowa w powyższym przepisie. Ponadto skarżący jako osoba wewnętrznie przesiedlona, może ubiegać się o pomoc ze strony władz ukraińskich.

Podkreślono, że wskazane przez cudzoziemca powody opuszczenia kraju pochodzenia nie stanowią prześladowań w rozumieniu art. 13 ust. 3 uuco. W szczególności jako prześladowania nie można zakwalifikować obowiązku stawiania się po odbiór emerytury w określonym urzędzie, ponieważ nie jest to działanie skierowane indywidualnie przeciwko skarżącemu. Samo zaś obniżenie jakości opieki socjalnej czy medycznej w kraju pochodzenia w stosunku do tej, na jaką cudzoziemiec może ewentualnie liczyć w Polsce, nie stanowi naruszenia przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Przywołując treść art. 13 ust. 1 uuco Sąd wskazał, iż dostępne opracowania na temat aktualnej sytuacji w Ukrainie nie pozwalają na przyjęcie, że w razie powrotu skarżącego na bezpieczną część terytorium kraju pochodzenia władze będą podejmować w stosunku do niego działania krzywdzące na tle rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej czy poglądów politycznych ani także, że istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 uuco. Kwestia napiętej sytuacji społecznej i politycznej związanej z rosnącą liczbą osób przesiedlonych nie świadczy o realnym zagrożeniu dla skarżącego.

2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 3 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej Ppsa) w zw. z art. 78 zd. 1 Konstytucji RP oraz art. 7, art. 15, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1, art. 136 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej Kpa) poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, co skutkowało uznaniem zaskarżonej decyzji za prawidłową, pomimo że istniały podstawy do jej uchylenia, albowiem została ona wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności na skutek nieprzeprowadzenia przez organ II instancji właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy przy zachowaniu zasady prawdy obiektywnej, w szczególności bezzasadne pominięcie dowodu w postaci ponownego przesłuchania cudzoziemca;

b) art. 3 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 11 oraz art. 107 § 3 Kpa, poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, co skutkowało uznaniem zaskarżonej decyzji za prawidłową, pomimo że istniały podstawy do jej uchylenia, albowiem została ona wydana z naruszeniem zasady przekonywania na skutek nie uzasadnienia przez organ drugiej instancji w sposób przekonujący motywów rozstrzygnięcia w przedmiocie pominięcia dowodu z ponownego przesłuchania cudzoziemca;

c) art. 3 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, art. 8 oraz art. 80 Kpa, poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, co skutkowało uznaniem zaskarżonej decyzji za prawidłową, pomimo że istniały podstawy do jej uchylenia, albowiem została ona wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady zaufania do władzy publicznej na skutek przekroczenia przez organy rozpoznające sprawę granic swobodnej oceny dowodów i dokonania oceny dowolnej, generalizując obraz skarżącego i pomijając jego sytuację indywidualną;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 pkt 2 uuco, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionej odmowie przyznania skarżącemu ochrony uzupełniającej, mimo istnienia rzeczywistego ryzyka doznania przez skarżącego w kraju pochodzenia poważnej krzywdy w postaci nieludzkiego i poniżającego traktowania, wynikającego z posiadania przez skarżącego statusu osoby przesiedlonej, co skutkowało m.in. stosowaniem wobec skarżącego przemocy psychicznej polegającej na uzależnianiu wypłaty świadczeń emerytalnych od regularnych wizyt w obwodzie donieckim, co pozbawiło skarżącego możliwości zapewnienia godnego życia.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

3. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 14 czerwca 2022 r. przedstawiciel Rady do Spraw Uchodźców wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonych decyzji z uwagi na zmianę sytuacji jaka nastąpiła w Ukrainie.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na wyjątkowe okoliczności tj. zmianę sytuacji w Ukrainie, która zaistniała w związku z agresją Rosji rozpoczętą 24 lutego 2022 r. i diametralną zmianę stanu faktycznego stanowiącego podstawę odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej w okresie pomiędzy wydaniem wyroku przez Sąd I instancji a aktualną sytuacją w Ukrainie.

4.2. W przedmiotowej sprawie z uwagi na podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 pkt 2 uuco i uznania przez organy, że w dacie wydawania decyzji istniała możliwość bezpiecznego i legalnego przemieszczenia się przez skarżącego na tę część terytorium Ukrainy, która znajduje się pod kontrolą władz ukraińskich oraz zamieszkania na niej (alternatywna ochrona wewnętrzna), konieczne jest uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny art. 46 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 180, poz. 60; dalej dyrektywa 2013/32/UE).

4.3. Wyjątkowe okoliczności związane ze zmianą sytuacji w Ukrainie w związku z wojną rozpoczętą przez Federację Rosyjską 24 lutego 2022 r. wymagają wyjątkowego podejścia sądownictwa administracyjnego mającego na celu zapewnienie, aby postępowanie dotyczące oceny legalności decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej wypełniało standardy tak art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C z 14 grudnia 2007 r.; dalej KPP), art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284), jak i powołanego przepisu dyrektywy 2013/32/UE.

4.4. W związku z odwołaniem się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zmiany okoliczności faktycznych, w trakcie postępowania kasacyjnego konieczne jest wyjaśnienie istoty art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE. Przepis ten został po raz pierwszy zinterpretowany przez TSUE w sprawie Moussa Sacko vs Commissione Terittoriale z 26 lipca 2017 r. C-348/16 i znalazł dalsze rozwinięcie w wyrokach TSUE z 25 lipca 2018 r. C–585/16, z 29 lipca 2019 r. C-556/17, z 19 marca 2020 r. C-564/18. W szczególności w wyroku z 25 lipca 2018 r. C-585/16 TSUE wyjaśnił, że dyrektywa 2013/32/UE realizuje ogólny cel polegający na wprowadzeniu wspólnych norm proceduralnych. Odnośnie do wyrażenia "zapewniają, aby skuteczny środek zaskarżenia zapewniał pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych", Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że aby nie pozbawić go zwyczajowego znaczenia - interpretować należy je w ten sposób, że państwa członkowskie są na podstawie art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE zobowiązane do zorganizowania swego prawa krajowego tak, by rozpoznawanie odnośnych skarg obejmowało rozpatrzenie przez sąd wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które umożliwią mu przeprowadzenie zaktualizowanej oceny danego przypadku. Wyrażenie "ex nunc" uwydatnia obowiązek sądu polegający na przeprowadzeniu oceny uwzględniającej w stosownym wypadku nowe okoliczności, które ujawniły się po wydaniu decyzji będącej przedmiotem skargi. Zawarty w art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE przymiotnik "pełne" potwierdza ze swej strony, że sąd ma obowiązek rozpatrzenia zarówno okoliczności, które organ rozstrzygający powinien był lub miał możliwość uwzględnić, jak i te, które wystąpiły po wydaniu decyzji przez ten organ. Ponadto TSUE w wyroku z 29 lipca 2019 r. C-556/17 stwierdził, że niezgodne z wymogami wynikającymi z samej natury prawa Unii są wszelkie przepisy obowiązujące w krajowym porządku prawnym oraz wszelkie praktyki ustawodawcze, administracyjne lub sądowe powodujące ograniczenie skuteczności tego prawa poprzez odmowę przyznania sądowi, do którego właściwości należy jego zastosowanie, uprawnienia do uczynienia, w momencie stosowania tego prawa, wszystkiego, co niezbędne do odstąpienia od stosowania krajowych przepisów ustawowych mogących stać na przeszkodzie zapewnieniu pełnej skuteczności podlegających bezpośredniemu stosowaniu norm prawa Unii, takich jak art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE w zw. z art. 47 KPP.

4.5. Zapis o obowiązku oceny przez co najmniej sąd I instancji stanu faktycznego według aktualnej sytuacji cudzoziemca ma swoje źródło w wyrokach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczących interpretacji Artykułu 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (por. orzeczenia w sprawach Chahal przeciwko Zjednoczonemu Królestwu z 15 listopada 1996 r. i Maslov przeciwko Austrii [WI], nr 1638/03 z 23 czerwca 2008 r., § 87–95, ETPC z 2008 oraz Sufi i Elmi przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 8319/07 i 11449/07 z 28 czerwca 2011 r. § 215, op.cit.). Jak wskazuje ETPC ocena musi koncentrować się na przewidywalnych skutkach wydalenia skarżącego do kraju przeznaczenia, w świetle ogólnie panującej tam sytuacji oraz osobistych okoliczności skarżącego (zob. przykładowo Salah Sheekh przeciwko Niderlandom, nr 1948/04, z 11 stycznia 2007 r., § 136; Vilvarajah i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 13163/87; 13164/87; 13165/87; 13447/87; 13448/87 z 30 października 1991 r., § 107 i 108, op.cit.)".

4.6. W związku z powyższym w art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE wskazano, że aby spełnić wymogi skutecznego środka zaskarżenia, państwa członkowskie zapewniają, aby skuteczny środek zaskarżenia zapewniał pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych, w tym, w stosownych przypadkach, rozpatrzenie potrzeby zapewnienia ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy 2011/95/UE, co najmniej w postępowaniach odwoławczych przed sądem pierwszej instancji. Generalnie zatem przepis ten jest adresowany do Sądu I instancji, który rozpoznaje obecnie skargi na decyzje o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej.

4.7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim najnowszym orzecznictwie wskazuje na konieczność uwzględnienia tego, że zmiana sytuacji w Ukrainie w porównaniu z momentem wydania ostatecznej decyzji negatywnej w sprawie skarżącego może wpłynąć na odmienną ocenę zagrożenia dla życia i zdrowia skarżącego. Uzasadnia to ponowne rozważenie przesłanek do nadania statusu uchodźcy czy ochrony uzupełniającej (wyroki WSA w Warszawie z: 24 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1191/21, 28 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1676/21, 1 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1666/21, 25 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 28/22, 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1423/2, 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 71/22).

4.8. W przedmiotowej sprawie jednakże sytuacja w Ukrainie zmieniła się dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji tj. 1 grudnia 2020 r. i nie sposób Sądowi I instancji zarzucić dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego przez pryzmat art. 13 i art. 15 uuco. Dopiero w czasie postępowania kasacyjnego rozpoczęły się i nadal trwają działania wojenne między Rosją a Ukrainą, co jest faktem powszechnie znanym. Działania zbrojne dotyczą w istocie całego terytorium Ukrainy jeśli wziąć pod uwagę, że armia rosyjska używa do prowadzenia walk rakiet dalekiego zasięgu pozwalających na atakowanie celów znajdujących w dowolnym punkcie tego kraju. Oznacza to, iż powodem uchylenia zaskarżonego aktu przez Sąd był fakt powszechnie znany (art. 106 § 4 Ppsa), tj. zmiana sytuacji bezpieczeństwa ludności cywilnej w Ukrainie w związku z wojną rozpoczętą przez Federację Rosyjską 24 lutego 2022 r.

4.9. W związku z tymi wyjątkowymi okolicznościami zaistniałymi już po wydaniu zaskarżonego wyroku, aby zagwarantować skarżącemu, który obawia się wrócić do kraju pochodzenia, uprawnienia wynikające z art. 46 ust. 1 i 3 dyrektywy 2013/32/UE oraz art. 47 KPP, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do rozpoznania sprawy w sposób zapewniający jej rozpatrzenie ex nunc zarówno co do okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych. W przedmiotowej sprawie oznacza to konieczność uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego dotyczącego sytuacji bezpieczeństwa w Ukrainie. Powszechną wiedzą jest, że w związku z agresją zbrojną Rosji na Ukrainę działania wojenne prowadzone są na znacznej większości terytorium Ukrainy. Do intensywnych ostrzałów i zniszczeń doszło już w Kijowie, Charkowie, Czernihowie, Mikołajowie, Chersoniu, Żytomierzu oraz innych mniejszych miastach na wschodzie Ukrainy. Działania wojenne Federacji Rosyjskiej obejmujące masowe ataki na ludność cywilną i obiekty chronione (szpitale, szkoły, przedszkola) oraz użycie rodzajów broni zakazanych przez akty prawa międzynarodowego (bomby kasetowe, bomby próżniowe) są rażącym pogwałceniem międzynarodowego prawa humanitarnego oraz praw człowieka. Amnesty International alarmuje o "eskalacji naruszeń prawa humanitarnego i praw człowieka, w tym śmierć cywilów w wyniku masowych ataków na obszary i infrastrukturę cywilną". Ponadto 1 marca 2022 r. ETPC w sprawie Ukraina p. Rosji (X), skarga nr 11055/22, zastosował środek tymczasowy nakazujący Federacji Rosyjskiej natychmiastowe zaprzestanie wszelkich działań wojskowych oraz zapewnienie bezpieczeństwa wszelkim placówkom i personelowi medycznemu. Trybunał podkreślił, że działania wojskowe prowadzone w różnych częściach Ukrainy stanowią "realne i stałe ryzyko poważnych naruszeń konwencyjnych praw ludności cywilnej, w szczególności określonych w art. 2 (prawo do życia), art. 3 (zakaz tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania) i art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka".

4.10. W polskim systemie prawnym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję opierając się na stanie faktycznym ustalonym w toku postępowania administracyjnego, to jest stanie faktycznym ustalonym na dzień wydania kontrolowanej decyzji. Ani przepisy ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani przepisy Ppsa nie dają sądom administracyjnym uprawnienia do tego, by przy dokonywaniu oceny zaskarżonej decyzji brać pod uwagę okoliczności, które zaistniały po jej wydaniu. Oznacza to, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. nie została należycie implementowana do krajowego porządku prawnego, co skutkuje koniecznością bezpośredniego stosowania tej dyrektywy. Treść art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE jest sformułowana na tyle jednoznacznie, że pozwala to na jej bezpośrednie stosowanie przez sąd administracyjny.

4.11. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, wobec zmiany ogólnej sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego jaka nastąpiła 24 lutego 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32/UE oraz stanowisko Trybunału Sprawiedliwości, uwzględnił zmianę sytuacji w Ukrainie po wybuchu działań wojennych obejmujących całe terytorium tego kraju. Sytuacja ta uległa zasadniczej zmianie w porównaniu z momentem wydania ostatecznej decyzji, co może wpłynąć na odmienną ocenę zagrożenia cudzoziemca. W ponownym postępowaniu organy administracji dokonają oceny zasadności wniosku skarżącego z uwzględnieniem aktualnej sytuacji w kraju jego pochodzenia.

4.12. Okoliczności, które Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę z urzędu same w sobie były wystarczające do uwzględnienia skargi kasacyjnej oraz do uchylenia decyzji organów administracji. W konsekwencji dokonywanie oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej stało się niecelowe.

4.13. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 Ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 206 Ppsa i art. 207 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.