Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 889/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 , 3 i 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Inne z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inne na rzecz I. R. kwotę [...](czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2016r. I. R. (Skarżący) wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek. Podał, że będąc zatrudniony na podstawie umowy o pracę był przekonany, iż jest zwolniony z obowiązku opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez wiele lat nie sygnalizował błędów w rozliczeniach i uiszczaniu składek, w związku z tym nie był świadomy, że istnieje jakiekolwiek zadłużenie. Skarżący podniósł, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie spłacić zadłużenia, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego oraz jego rodziny. Ponadto Wnioskodawca wskazał na swoje problemy zdrowotne.

Rozpatrując złożony wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia

[...] sierpnia 2016r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek z powodu nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności, o której stanowi art. 28 ust. 2 i 3 oraz z uwagi na brak podstaw do umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia

13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016r. poz. 963) dalej: "u.s.u.s."

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podał, że po potrąceniu należności z tytułu składek, pozostaje z otrzymywanego świadczenia kwota poniżej minimum socjalnego. Wyjaśnił też przyczyny wynajmowania tak dużego mieszkania. Ponownie podniósł, że Zakład nie informował go o zadłużeniu z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto w trakcie postępowania przedłożył dokumenty dotyczące jego sytuacji zdrowotnej.

Decyzją z dnia [...] października 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2016r. uznając, że brak jest przesłanek przemawiających za umorzeniem należności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że sprawa została rozpatrzona w oparciu o art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 oraz ust. 3a, gdyż inne przesłanki z art. 28 u.s.u.s. nie zaistniały. Organ podniósł, że stan całkowitej nieściągalności nie zachodzi, ponieważ z majątku Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS W B.. W związku

z tym nie można stwierdzić, że w przypadku Skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka umorzenia należności określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. O przesłance "bezskutecznej egzekucji" można mówić wyłącznie jeżeli nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku zobowiązanego, a taką pewność daje tylko stosowny akt organu egzekucyjnego.

Organ podał, że rozstrzygając o odmowie umorzenia należności rozpatrzył sytuację strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., dających możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) dalej: "rozporządzenie".

Organ wskazał na przesłankę, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W tym kontekście ZUS podał, że w oparciu o zebrany materiał oraz złożone przez Skarżącego oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym ustalono, iż wraz z żoną utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego, a wydatki znacznie przewyższają kwotę pozostającą do dyspozycji rodziny po potrąceniach na poczet zaległości z tytułu składek. Osiągane dochody gospodarstwa domowego nie przewyższają minimum socjalnego ustalonego dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, które plasuje się na poziomie ok. 1.792,54 zł miesięcznie. Organ wskazał, że Wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu, mieszka w lokalu o pow. 100 m2, jest właścicielem samochodu marki Opel Vectra 1,6 Kombi, tym samym trudno uznać, iż jego sytuacja materialna

i bytowa nosi znamiona ubóstwa. Organ podniósł, że brak jest informacji kto pokrywa inne potrzeby rodziny Skarżącego, w tym zakup środków czystości, czy też paliwa do samochodu. Nadto Wnioskodawca nie wyjaśnił w jakim stopniu wspierają go rodzina

i przyjaciele.

Zdaniem organu nie wystąpiła także przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, na podstawie którego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającą go możliwości uzyskiwania dochodu nie ma możliwości opłacania należności. W tym kontekście organ podniósł, że dołączona do sprawy dokumentacja medyczna potwierdza zły stan zdrowia Skarżącego, brak jest jednak orzeczenia o niezdolności do pracy.

Ponadto organ stwierdził, że Skarżący nie wykazał, iż zadłużenie z tytułu składek powstało w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, w związku

z tym w sprawie nie znajduje zastosowania § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Podsumowując zdaniem Zakładu, w przypadku Wnioskodawcy nie istnieją bezwzględne przesłanki przemawiające za koniecznością umorzenia zaległości z tytułu składek. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie zaległych składek. Organ powołał się także na uznaniowy charakter decyzji

o umorzeniu należności z tytułu składek oraz na wyjątkowy charakter tych należności.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz

art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23) dalej "k.p.a.", poprzez uznanie, że Skarżący jest w stanie zapłacić należności z tytułu składek bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny; 2) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., poprzez ich nie zastosowanie i nie umorzenie należności z tytułu składek zdrowotnych.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że ewentualna zapłata należności składkowych pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny. Dodał, że jego sytuacja majątkowa jest bardzo trudna. Jedynym stałym źródłem dochodu gospodarstwa domowego Skarżącego jest jego świadczenie przedemerytalne w wysokości 1.029,86 zł brutto. Wypłacona zatem kwota z tytułu tego świadczenia to ok. 870 zł (nie uwzględniając potrąceń dokonywanych w toku prowadzonej egzekucji przez ZUS). Tak niski rzeczywisty dochód gospodarstwa domowego (żona Skarżącego jest osobą bezrobotną bezskutecznie poszukującą pracy) skutkuje uznaniem Skarżącego nie tylko za osobę żyjącą poniżej minimum socjalnego, ale również poniżej granicy ubóstwa.

Skarżący wyjaśnił, że dokładne wskazanie kwot jakie otrzymuje od rodziny i przyjaciół nie było możliwe zwłaszcza, iż pomoc ta nie występuje regularnie, a sprowadza się głównie do pomocy żywieniowej. Pozostała zaś kwota do przeżycia jest mniejsza aniżeli stałe wydatki rodziny. Skarżący wyjaśnił, że posiadany samochód, jedyny składnik jego majątku, z uwagi na rocznik jest wart ok. 2000 zł i nie może świadczyć w żadnej mierze o jego sytuacji majątkowej.

Zdaniem Skarżącego Zakład nie rozważył jak jego aktualny stan zdrowia wpłynie na możliwość zdobycia dodatkowego źródła dochodu oraz w jaki sposób zwiększą

się jego potrzeby finansowe (np. w związku z zakupem leków czy kosztami rehabilitacji

i rekonwalescencji), a w konsekwencji na możliwość uregulowania zobowiązania.

Skarżący podał, że w składanych pismach powołując się na dołączoną dokumentację medyczną wskazywał, iż jego stan zdrowia nie tylko nie pozwala mu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia, ale co więcej realnie zagraża jego życiu (Skarżący w toku postępowania był hospitalizowany, w tym przez 10 dni znajdował się w stanie śpiączki farmakologicznej). Zarzucił, że organ skupił się jedynie na tym, iż Skarżący nie ma orzeczonej niezdolności do pracy. Podniósł, że w interesie publicznym jest również minimalizowanie wydatków z budżetu państwa związanych ze świadczeniem pomocy społecznej osobie, która wskutek decyzji organu pozbawiona zostałaby możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb, a zatem zmuszona byłaby do sięgania do środków pomocy państwa. Skarżący wyjaśnił, że zadłużenie powstało na skutek jego niewiedzy, a nie celowego działania czy też chęci uniknięcia przewidzianych prawem obowiązków. Dodał, że z uwagi na niski dochód oraz ciężką sytuację zdrowotną, nie ma obiektywnej możliwości spłaty zadłużenia. W tak ciężkiej sytuacji finansowej Skarżący nie znalazł się z własnej winy (nie zaciągał kredytów, nie miał innych wierzycieli). Aktualnie jest osobą biedną, nie posiadającą majątku, chorą i wymagającą opieki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.

II. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę. Zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości z tytułu ww. należności, stąd decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku jest zasadna. W ocenie natomiast strony skarżącej, organ naruszył przepisy prawa odmawiając umorzenia ww. składek wraz z odsetkami, co jest skutkiem nieprawidłowej oceny jej sytuacji materialnej

i zdrowotnej.

W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe

z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie

w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie, tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W uchwale z dnia 6 maja 2004r. sygn. akt II UZP 6/04 Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, iż decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takiej sytuacji mogą być one umorzone.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organu w przedmiocie braku przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W tym kontekście podać należy, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy. Oczywistym jest, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć także zastosowania ustawowa przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 1. W oparciu

o dokumentację pozyskaną w trakcie przeprowadzonego postępowania stwierdzić należy, że nadal nie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2

i pkt 4 ustawy. Z akt sprawy bowiem nie wynika, że toczyło się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. Biorąc pod uwagę wysokość ustalonego w sprawie zadłużenia, oczywiste jest, że zobowiązanie wobec Zakładu przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a tym samym przesłanka ustalona

w art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy również nie może stanowić podstawy do umorzenia należności. Po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznać należy, że brak jest podstaw do stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, o którym mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy, gdyż wobec Skarżącego prowadzone jest obecnie postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w B.. Na obecnym etapie brak również podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

W konsekwencji obecnie nie można przesądzić o braku możliwości uzyskania

w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z oceną organu, co do stanu sprawy w kontekście przesłanki całkowitej nieściągalności składek, należy się zgodzić. Przy powołanym brzmieniu przepisów prawa nie ulega zatem wątpliwości, że całkowita nieściągalność nie występuje, a w związku z tym umorzenie wnioskowanych należności w oparciu o przepisy art. 28 ust. 3 ustawy nie znajduje uzasadnienia.

III. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z przepisów tych wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust.1 powyższego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie ma obowiązku umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Zdaniem tut. Sądu, nie ma również podstaw do zakwestionowania ustaleń organu odnośnie do oceny wniosku o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych w kontekście przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Podać należy, że z pism oraz kwestionariusza z dnia [...] czerwca 2016r. (oświadczenie

o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej – k. 28-30 akt administracyjnych) wynika, iż Skarżący pobiera świadczenie przedemerytalne

w wysokości 1.029,86 zł brutto. Wypłacona zatem kwota z tytułu tego świadczenia to ok. 870 zł (nie uwzględniając potrąceń dokonywanych w toku prowadzonej egzekucji przez ZUS). W aktach administracyjnych znajduje się kopia decyzji z dnia [...] kwietnia 2016r. o utracie przez żonę B. R. statusu osoby bezrobotnej na jej wniosek (k.23 akt administracyjnych). W tym kontekście Sąd zauważa, że jeżeli byłaby osobą rzeczywiście poszukującą pracy – jak twierdzi Skarżący - to niewątpliwie zarejestrowanie się w organie właściwym byłoby jednym z elementarnych działań

w celu podjęcia pracy.

Podnieść też należy, że Skarżący jak na podane dochody wynajmuje dość duże mieszkanie o powierzchni 109,50 m2 (umowa najmu lokalu – k. 18-19), nawet przyjmując, iż po korzystnej cenie. Dysponuje samochodem wprawdzie wieloletnim, jednakże wiąże się on także z wydatkami koniecznymi dla jego utrzymania. Korzysta

z pomocy rodziny i przyjaciół, jednakże - jak podał organ - nie określił w jakim zakresie i stopniu jest ta pomoc. Wykazane zaś wydatki przekraczają dochody. Brak zatem dokładnych danych, które pozwoliłby na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej Skarżącego. W związku z tym należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa Skarżącego i jego rodziny może być trudna, jednakże nie zostało to w zupełności dowodowo wykazane. Skoro Skarżący powołuje się na pomoc rodziny i przyjaciół, to również wielkość uzyskiwanej pomocy powinna być podana, bo w ten sposób przedstawiony jest rzetelny obraz sytuacji materialnej. Nie można zatem było ostatecznie dokonać oceny stanu faktycznego wobec nie podania wyczerpująco wszystkich danych mających wpływ na ustalenie analizowanej przesłanki umorzenia, a w szczególności z czego pokrywana jest nadwyżka wydatków nad osiąganymi dochodami.

W tej sytuacji nie można twierdzić, że Skarżący wykazał istnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Powoływanie się na etapie skargi, że pomoc rodziny

i przyjaciół jest w formie żywności, nie ma wpływu na ocenę tej przesłanki, bowiem już na etapie postępowania przed organem należało podnieść wszystkie okoliczności mające wpływ na ustalenie sytuacji majątkowej Skarżącego i jego rodziny. Zauważyć należy, że Sąd ocenia decyzję na dzień jej wydania. Wobec jednak uwzględnienia skargi i obowiązku organu ponownego rozpatrzenia sprawy, organ uwzględni okoliczność, że wsparcie rodziny i przyjaciół sprowadza się do pomocy żywnościowej oraz ponownie oceni przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

IV. Wątpliwości Sądu budzi jednak stanowisko organu co do ustalonego stanu faktycznego i jego oceny w odniesieniu do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia. W tym kontekście podnieść należy, że Skarżący powołuje się na zły stan zdrowia. W aktach sprawy znajdują się dokumenty w postaci karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] września 2016r., skierowanie do poradni specjalistycznej oraz zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...] października 2016r. Z tego ostatniego dokumentu wynika, że Skarżący przebywał na oddziale intensywnej terapii Szpitala Wojskowego w B. i "nadal wymaga hospitalizacji" (k.70).

Organ w zaskarżonej decyzji na s. 4 stwierdził, że "Dołączona do sprawy dokumentacja medyczna potwierdza zły stan zdrowia. Z kart leczenia wynika, że stan zdrowia pogorszył się po złożeniu wniosku o umorzenie i uniemożliwia pozyskanie dodatkowych dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia. Brak jednak orzeczenia

o niezdolności do pracy."

Tut. Sąd zauważa, że wypełnienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia nie jest uzależnione od przedłożenia orzeczenia o niezdolności do pracy, lecz od wystąpienia "przewlekłej choroby", która pozbawia możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ zatem wprowadził kryterium nie wymienione w przepisach prawa w postaci obowiązku legitymowania się stosownym orzeczeniem o niezdolności do pracy. W wyniku tego dokonał błędnej wykładni powyższego przepisu. W związku z tym organ ponownie rozpoznając sprawę oceni, czy treść dokumentacji medycznej złożonej przez Wnioskodawcę pozwala na stwierdzenie, że Skarżący wykazał przewlekłość choroby pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu, czy przeciwnie tej przesłanki nie udowodnił. Sąd tej kwestii nie przesądza. Złożone dowody wymagają jednak oceny, a rolą Sądu nie jest zastępowanie organu

w wypełnieniu tego obowiązku. Zauważyć należy, że zagadnienie niezdolności do pracy zostało uregulowane w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016r., poz. 887) i przewiduje w art. 12, iż niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Przy tym dalej wyróżnia różny stopień niezdolności do pracy stanowiąc, że: 1) całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy; 2) częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. W ocenie Sądu, przepis § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia nie wyklucza dowodzenia istnienia przewlekłej choroby pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, również innymi dowodami, poza orzeczeniem o niezdolności do pracy. Skoro Skarżący przedłożył dowody w postaci dokumentacji medycznej, to organ obowiązany jest je ocenić w kontekście wskazanej przesłanki i podać np. dlaczego jego zdaniem z nich nie wynika charakter przewlekłej choroby pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu, gdy strona stawia przeciwne wnioski. Nie można zatem - jak uczynił to organ - przyznać wystąpienia "złego stanu zdrowia" i jednocześnie nie ocenić go w kontekście przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Lapidarne stwierdzenie, że nie przedłożono orzeczenia o niezdolności do pracy, nie może zastąpić dokonania oceny dokumentacji medycznej złożonej przez Wnioskodawcę, który powołuje się na tę przesłankę.

V. Reasumując należy stwierdzić, że organ nie wykazał, iż – w kontekście złożonych dowodów przez stronę skarżącą - w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia. Analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji wskazuje, że ZUS nie wykonał należycie obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. polegającego na zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Ponadto doszło do naruszenia art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe przepisy zostały naruszone w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wymogów tych decyzja organu nie spełnia, a naruszenie w tym zakresie przepisów prawa może mieć wpływ na wynik sprawy.

VI. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i przewidziane jest dla sytuacji nadzwyczajnych. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dbając

o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych, musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia o umorzeniu składek. Niemniej braki decyzji wykazane powyżej muszą skutkować ponownym rozpatrzeniem sprawy przez ZUS, który oceni zgłaszane przez Skarżącego kwestie związane z jego stanem zdrowia. Ponadto Sąd zauważa, że nie ma uprawnienia do umorzenia zaległych składek, jak również nie może nakazać organowi udzielenia ulgi, a jedynie kontroluje decyzję ZUS pod względem zgodności jej z prawem.

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe, Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804).

H. Adamczewska – Wasilewicz J. Szulc M. Łent