Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2166/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art 145 § 1 pkt 1 lit a w zw z art 135 i art 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 93 ust 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz J. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy przyznania J. P. stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] października 2019 r. J. P. (dalej: "strona", "skarżący") wystąpił do Rektora Uniwersytetu [...] (dalej: "Rektor", "organ") o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020 na czwartym roku jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Rektor, powołując w podstawie prawnej art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 69 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 86 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 oraz art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668 ze zm.), dalej: "u.p.s.w.n.", § 24 i § 25 ust. 1-2 oraz ust. 4 załącznika nr 3 do Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego Załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] (Monitor U[...] z 2019 r., poz. 318), dalej: "Regulamin świadczeń", odmówił przyznania stronie wnioskowanego stypendium.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n. przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Stosownie zaś do § 5 ust. 3 w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 Regulaminu świadczeń, stypendium rektora przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Okres ten oblicza się w miesiącach, sumując do 72 miesięcy każdy rozpoczęty miesiąc, w którym wnioskodawca posiadał status studenta, w tym na studiach za granicą. Tym samym stypendium nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 72 miesiące (6 lat). Nie ma przy tym znaczenia, czy w tym okresie student przebywał na urlopie, uczęszczał na zajęcia lub pobierał stypendium rektora, czy nie. Istotne jest wyłącznie to, czy dana osoba posiadała przez taki okres status studenta.

Uwzględniając dane dotyczące studiowanych dotychczas przez stronę kierunków studiów zawarte w USOS i podane we wniosku o przyznanie stypendium, okres 6 lat, w którym możliwe było otrzymywanie stypendium upłynął w dniu 30 listopada 2018 r. (tj. z upływem 72 miesiąca). Istniała zatem przesłanka do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę zaskarżonej decyzji zarzucając błędną wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. w zakresie, w jakim organ wziął pod uwagę jakiekolwiek okresy sprzed 1 października 2019 r. przy wyliczaniu 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń, czyli sprzed daty wejścia w życie art. 86-95 ww. ustawy. Wykładnia ta, jak zaznaczyła strona, stoi w sprzeczności z zasadą pewności prawa i jego przewidywalności.

Strona podniosła również, że przepisy § 5 ust. 3 w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 Regulaminu świadczeń są niegodne z u.p.s.w.n. i powinny zostać pominięte przez organ.

Wskazała również, że Regulamin świadczeń w nowej formie został ogłoszony w październiku, a więc już po terminie egzaminów i finansowego planowania kolejnego roku akademickiego.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Rektor, działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 oraz art. 91 ust. 1 u.p.s.w.n., art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz § 24, § 25 ust. 1 - 2 i ust. 4 załącznika nr 3 do Regulaminu świadczeń, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. oraz § 5 ust. 3 w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 Regulaminu świadczeń, świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zatem łączny okres, w którym dana osoba może ubiegać się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane - nie może przekroczyć 6 lat. Nie jest to okres "pobierania" ww. świadczeń, a możliwości ubiegania się o nie. Dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy osoba występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Innymi słowy, wskazany okres to zasadniczo okres posiadania statusu studenta.

Dalej organ wskazał, iż w u.p.s.w.n. nie ma przepisu, który ograniczałby okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, tylko do okresu studiów po jej wejściu w życie. Tym samym brak jest podstawy prawnej do zawężania przez Rektora okoliczności faktycznych, istotnych dla zastosowania art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., do okresu studiów po wejściu w życie ustawy. Takie zawężenie wymagałoby przepisu szczególnego, którego nie ma w systemie prawa. Nie jest zaś działaniem prawa wstecz określenie hipotezy normy prawnej przez odwołanie się do okoliczności faktycznych (nie prawnych) sprzed wejścia w życie ustawy.

Organ zauważył, że strona posiadała status studenta od października 2012 r. do lipca 2013 r. oraz nieprzerwanie od października 2013 r. W miesiącu, w którym przypadał termin złożenia wniosku o stypendium rektora upływał 83-ci miesiąc studiów strony. Z powyższego wynika, że okres 6 lat, w którym strona mogła otrzymywać stypendium rektora upłynął w dniu [...] listopada 2018 r. Oznacza to, że uprawnienie do uzyskania stypendium wygasło, a zatem brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 1 października 2020 r. J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Rektora z dnia [...] sierpnia 2020 r. zarzucając naruszenie:

- przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. polegające na odmowie przyznania stypendium socjalnego pomimo spełnienia warunków przewidzianych www. ustawie,

- art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisów Regulaminu świadczeń sprzecznych z u.p.s.w.n.,

- naruszenie utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego odnośnie wykładni stosowanych w prawie,

- niestosowania się do podstawowych zasad państwa prawa jakimi są przewidywalność prawa i niedziałanie prawa wstecz.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący podniósł w szczególności, że zastosowanie art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie może być rozciągnięte na stypendia przysługujące na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy. Przedmiotem ww. przepisu są wyłącznie świadczenia przysługujące na podstawie art. 86 ust 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n. Zatem uwzględnienie jakichkolwiek innych świadczeń niż wynikające z u.p.s.w.n. przy ustalaniu przekroczenia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń, jest przykładem sprzecznej z brzmieniem przepisu wykładni rozszerzającej, a w konsekwencji niedopuszczalnym ograniczeniem prawa do pomocy materialnej dla studentów.

Nadto skarżący poniósł, że Rektor przy wydawaniu kwestionowanych decyzji utożsamił przysługiwanie świadczeń stypendialnych z samym faktem odbywania studiów, co narusza art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. w związku z art. 86 ust. 1 pkt 1 oraz art. 87 ust. 1 tej ustawy. Tymczasem przez świadczenia przysługujące należy rozumieć wyłącznie świadczenia, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, tj. ubiegający się musi: posiadać status studenta; wyrazić wolę ubiegania się o pomoc materialną zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n.; spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej - poprzez należyte udokumentowanie wniosku. W przypadku braku spełnienia wszystkich przesłanek dla uzyskania stypendium w danym roku akademickim, takiego okresu nie można uznać za okres przysługiwania świadczenia i uwzględnić przy wyliczaniu 6-letniego limitu.

Dalej skarżący wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. "świadczenia (...) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Na to, że każde studia należy traktować osobno wskazuje wykładnia systemowa ww. ustawy, bowiem w art. 209 ust. 2 u.p.s.w.n. dotyczącym stypendiów doktoranckich w przeciwieństwie do art 93 ust. 2 pkt 1 wskazano, że stypendia doktoranckie przysługują przez łączny okres 4 lat we wszystkich szkołach doktorskich. Analogiczne zastrzeżenie nie zostało wyrażone w odniesieniu do stypendiów dla studentów, co sugeruje liczenie tego okresu ab ovo w przypadku podjęcia nowych studiów.

Skarżący podniósł również, że organ wydał zaskarżoną decyzję m.in. w oparciu o § 5 ust. 3 w związku z § 4 ust. 1 pkt 3 Regulaminu świadczeń, który jest sprzeczny z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. Przepis § 5 ust 3 Regulaminu świadczeń narusza art. 93 ust 2 pkt 1 u.p.s.w.n., ponieważ nakazuje sumować okresy, w którym dana osoba posiada status studenta, a nie - jak zostało to uregulowane w u.p.s.w.n. - okresy przysługiwania świadczeń. Stanowi to niedopuszczalne ograniczenie prawa studentów do pomocy materialnej poprzez bezzasadne uwzględnianie i sumowanie okresów, za które świadczenia stypendialne nie przysługiwały. Ponadto, § 5 ust. 3 Regulaminu Świadczeń w sposób nieuprawiony zawęża prawo studentów do pomocy materialnej poprzez sumowanie okresów studiów "niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane", co jest sprzeczne z systemową wykładnią art 93 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 209 ust. 2 u.p.s.w.n., która wskazuje, że okres przysługiwania świadczeń powinien być liczony dla każdych studiów odrębnie. Zarówno ww. przepis jak i działanie Rektora, który był zobowiązany pominąć sprzeczne z ustawą przepisy Regulaminu świadczeń, jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku działania organów administracyjnych jedynie na podstawie i w granicach prawa, tj. zgodnie z art. 6 k.p.a.

Skarżący zaznaczył również, że przepis § 4 ust. 1 Regulaminu świadczeń odnosi się jedynie do "świadczeń" wskazanych w § 1 ust. 1, który wymienia rodzaje świadczeń analogiczne do tych określonych w art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. Przez "ustawę" zgodnie z "przepisami ogólnymi" Regulaminu świadczeń uważa się u.p.s.w.n. W konsekwencji żaden z okresów uwzględnionych przez Rektora w zaskarżonej nie może dotyczyć okresów sprzed 2018 r., tj. sprzed wejścia w życie u.p.s.w.n.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2).

W myśl art. 91 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi (ust. 3).

Stosownie do art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy.

Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zdaniem organu, w świetle ww. przepisu stypendium (rektora) nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Skoro skarżący posiadał status studenta od października 2012 r. do lipca 2013 r. oraz nieprzerwanie od października 2013 r., to okres 6 lat, w którym mógł otrzymywać stypendium rektora, upłynął w dniu [...] listopada 2018 r. Zatem jego uprawnienie do uzyskania stypendium wygasło, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.

Z powyższym stanowiskiem, w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem Sądu, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa.

Stąd, wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to czy student występował o świadczenie i czy zostało mu ono przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n warunki stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Przedstawione powyżej rozumienie przepisów wynika z uzasadnienia projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które odnosi się do pobierania stypendiów czy zapomóg, czyli do stypendiów (zapomóg) przyznanych. Jak wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg (...) nie dłużej niż przez 6 lat".

Uprawnione jest przy tym stanowisko, zgodnie z którym studia wymienione w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy traktować osobno, bowiem przyjęcie przeciwnego stanowiska prowadziłoby do zaakceptowania stanu, w którym student mógłby utracić prawo do wsparcia materialnego ze strony państwa na skutek zmiany kierunku studiów.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd zaprezentowany został m.in. w prawomocnych wyrokach: WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20; WSA w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20; publ. CBOSA).

Zauważyć należy, że podstawę prawną decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., utrzymanej następnie w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., stanowił obok art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. przepis § 5 ust. 3 Regulaminu świadczeń, zgodnie z którym świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres sześciu lat. Okres ten oblicza się w miesiącach, sumując do 72 miesięcy każdy rozpoczęty miesiąc, w którym wnioskodawca posiadał status studenta, w tym na studiach za granicą.

Przepis ten nakazuje sumować okresy, w których dana osoba posiada status studenta, a nie jak zostało to uregulowane w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. okresy przysługiwania świadczeń. Wskazuje to jednoznacznie na istnienie konfliktu pomiędzy obiema normami prawnymi, tj. pomiędzy prawem wewnętrznym uczelni (Regulaminem świadczeń), a prawem powszechnie obowiązującym jakim jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy Regulaminu świadczeń nie wiążą Sądu, gdyż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu podlegają jedynie Konstytucji oraz ustawom. Zatem w sytuacji wniesienia skargi na decyzję dotyczącą odmowy przyznania stypendium, którego zasady przyznawania określa regulamin, sąd administracyjny uprawniony jest do kontroli jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym, a w szczególności Konstytucją i ustawami. Kontrola ta, potwierdzając m.in. niezgodność prawa wewnętrznego z przepisami ustawy we wskazanym zakresie, musiała skutkować eliminacją ww. decyzji z obrotu prawnego wobec naruszenia przez organ art. 6 k.p.a.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wbrew stanowisku Rektora brak jest podstaw do uwzględniania jakichkolwiek innych okresów sprzed daty wejścia w życie art. 86 - 95 u.p.s.w.n., tj. sprzed 1 października 2019 r., przy wyliczaniu 6-letniego okresu przysługiwania przedmiotowego świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 ze zm.), powołane przepisy u.p.s.w.n. obowiązują od dnia 1 października 2019 r. w przypadku stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendium rektora.

Brak jest jednocześnie przepisów przejściowych, z których wynikałaby wola ustawodawcy zaliczania do ww. 6-letniego okresu świadczeń, o których mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.), czy też ewentualnych innych świadczeń. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, to zostałoby to uregulowane wprost w ustawie.

Przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283) w § 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 nakazują uregulowanie stosunku nowych przepisów do praw, obowiązków bądź czynności powstałych na podstawie uprzednio obowiązujących regulacji. Taki przepis nie został zamieszczony (w u.p.s.w.n. – uwaga Sądu), co należy poczytywać jako brak prawnego znaczenia nabycia praw przewidzianych w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. dla uprawnień określonych w ustawie z dnia 30 lipca 2018 r. W konsekwencji za jedyną prawidłową wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. należy uznać rozpoczęcie liczenia okresu przysługiwania świadczeń od dnia wejścia w życie przepisów o pomocy materialnej w tej ustawie (v. K. Lewecki, Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów, [w:] Doradztwo podatkowe. Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych, nr 1/2020, Warszawa 2020, ISSN 1427-2008).

W świetle powyższego nie można zaaprobować poglądu Rektora, wedle którego zastosowanie art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. może być rozszerzone na stypendia przysługujące na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy. Odwołując się bowiem do wypracowanych przez doktrynę i orzecznictwo reguł intertemporalnych należy zaznaczyć, że zasadą jest działanie ustawy nowej na przyszłość, gdyż przy braku odmiennej regulacji (a z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku) przepisy nowe nie mogą mieć wstecznego oddziaływania (lex retro non agit). Odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz stanowiącej jeden z istotnych elementów państwa prawnego, jakkolwiek dopuszczalne (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 7 lutego 2001r. sygn. akt K 27/00, z dnia 3 października 2001 r. sygn. akt K 27/01) nie może być domniemywane, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej wypowiedzi ustawodawcy.

Zgodnie zatem z ogólną zasadą prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasada ta tłumaczona jest domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Jest ona wyrazem woli ustawodawcy powziętej później niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1100/10, publ. CBOSA). Wskazany sposób rozwiązywania sporów intertemporalnych zgodny jest z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenie z dnia 11 kwietnia 1994 r. sygn. akt K 10/93, publ. OTK 1994/1/7), według którego zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku - wbrew potocznym intuicjom - nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnych (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka przesądza natomiast o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2003 r., sygn. akt P 31/02, publ. OTK ZU-A 2003/6/58).

Niezależnie od powyższych rozważań, zwrócić należy uwagę na to, że stypendia przewidziane w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowią inne świadczenia od tych, przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Zmianie uległo nie tylko nazewnictwo świadczeń, ale także kompetencje do ich przyznawania oraz sposób finansowania. Przemawia to dodatkowo przeciwko stanowisku organu co do domniemanego retroaktywnego działania art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n.

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. zostały wydane z naruszeniem art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.