Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4325/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1; art. 35 ust. 5; art. 33 ust. 2; art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 6; art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - st. referent Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2015 r., nr (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez P. Ś. (dalej: "Skarżący", "Powiat") jest decyzja Ministra Finansów (dalej: "organ") z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z [...] grudnia 2013 r. nr [...] zobowiązującą powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 r. w wysokości 1.353.045 zł. Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W związku z wynikam kontroli przeprowadzonej u skarżącego przez Urząd Kontroli Skarbowej we [...] dotyczącej prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, pismem z 15 marca 2013 r. Minister Edukacji Narodowej (dalej: "MEN") poinformował organ o uzyskaniu przez Powiat części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 rok w wysokości wyższej od należnej o kwotę 253.353 zł, wskazując, że w wyniku błędów popełnionych przez dyrektorów szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez skarżącego łączna liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 62,7297 liczby uczniów przeliczeniowych.

Pismem z 26 marca 2013 r. Skarżący został powiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 r. Pismem z 4 kwietnia 2013 r. Skarżący przedstawił wyjaśnienia dot. wykazania w systemie informacji oświatowej uczniów będących wychowankami Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego.

W piśmie z dnia 4 kwietnia 2013 r. nr [...] P. Ś., przedstawił wyjaśnienia dotyczące wykazania w systemie informacji oświatowej uczniów będących Wychowankami Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego podnosząc, że wyjaśnienia te nie kwestionują ustaleń kontroli w zakresie prawidłowości sporządzania sprawozdań systemu informacji oświatowej w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...], natomiast wskazują na okoliczności, które zmuszały dyrektora Ośrodka do przyjęcia uczniów, nie tylko do Ośrodka, ale i do szkoły. P. Ś. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie zwrotu przez Powiat nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2009.

W piśmie z dnia 11 lipca 2013 r. nr [...] Minister Edukacji Narodowej wypowiedział się w sprawie zwrotu przez P. Ś. nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2009.

Pismem z dnia 23 września 2013 r. nr [...] Minister Edukacji Narodowej poinformował Ministra Finansów o wynikach kontroli [...] Kuratorium Oświaty w szkołach i placówkach prowadzonych przez P. Ś. i o uzyskaniu przez Powiat nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2009 w wysokości 1.353.045 zł. Minister Edukacji Narodowej wyjaśnił, że w wyniku błędów popełnionych przez dyrektorów szkół i placówek prowadzonych przez P. Ś. liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 335,010662155310:

W piśmie z dnia 7 października 2013 r. nr [...] P. Ś. wniósł o uznanie za nieważne ustaleń kontroli przeprowadzonej przez [...] Kuratorium Oświaty w szkołach i placówkach prowadzonych przez P. Ś.. Powiat podniósł, że zapisy protokołów Kuratorium Oświaty informują jedynie o ogólnych liczbach w odniesieniu do całej szkoły. W przypadku szkół specjalnych i ośrodków (MOW, MOS) weryfikacji podlega cała dokumentacja każdego ucznia, a z protokołu nie wynika, o którego ucznia chodzi. Powiat podniósł również, że według informacji niektórych dyrektorów jednostek kontrolowanych kontrole przeprowadzały m.in. osoby nie posiadające upoważnienia Kuratora Oświaty. P. Ś. wskazał, że kontrolujący uznawali za nieważne bezterminowe orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz kwalifikowali ucznia do kategorii niepełnosprawności sprzężonych jedynie wtedy, gdy w orzeczeniu użyto określenia "niepełnosprawność sprzężona",

Przy piśmie z dnia 25 października 2013 r. nr [...] Kuratorium Oświaty we [...] przekazało potwierdzone za zgodność z oryginałami kopie dokumentacji z kontroli przeprowadzonej przez [...] Kuratorium Oświaty w szkołach prowadzonych przez P. Ś., a w piśmie z dnia 31 października 2013 r. nr [...] ustosunkowało się do pisma P. Ś. z dnia 7 października 2013 r.

W pismach z dnia [...] października 2013 r. nr [...] i z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Ministerstwo Edukacji Narodowej wypowiedziało się w sprawie zwrotu przez P. Ś. nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2009.

W piśmie z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] P. Ś. podtrzymał wniosek o unieważnienie wyników kontroli przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty we [...].

Decyzją z [...] października 2014 r., wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1115 ze zm.; dalej: "u.d.j.s.t.") i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), organ zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 r. w wysokości 1.353.045 zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powtórzył dotychczas podnoszone zarzuty.

Powołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2015 r., mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., organ utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył przepisy, na których się oparł oraz wskazał, że algorytm, na podstawie którego MEN podzielił część oświatową subwencji ogólnej na rok 2009, został określony w załączniku do rozporządzenia MEN z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 (Dz. U. nr 235 r., poz. 1588). Algorytm przewidywał m. in. odrębne wagi: P2, P3, P4 i P5, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2008 r., posiadający orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej: u.s.o.).

Liczba uczniów (wychowanków) szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego została ustalona na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2008 r. i na dzień 10 października 2008 r. W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy, warunków do wykazania w systemie informacji oświatowej, a następnie do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla P. Ś. na rok 2009 przy wagach: P2, P3, P4 i P5 nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2008 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

Jednocześnie organ podkreślił, że wagi do których są kwalifikowani uczniowie posiadający orzeczenie wydane przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej były naliczane (i są nadal) niezależnie od rodzaju szkoły czy placówki, lecz dla konkretnych uczniów i wychowanków, spełniających warunek posiadania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych czy opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.

W wyniku wykazania w systemie informacji oświatowej danych niezgodnych ze stanem faktycznym, według stanu na dzień 30 września 2008 r., przez dyrektorów 12 szkół i placówek szczegółowo wskazanych w decyzji.

Łączna liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 355,0107 uczniów.

Ponadto w szkołach/placówkach prowadzonych przez powiat stwierdzono nieprawidłowości skutkujące zaniżeniem części oświatowej subwencji ogólnej na 2013 r., lecz zgodnie z art. 37 ust. 4 u.d.j.s.t. - w przypadku, gdy do bazy danych systemu informacji oświatowej zostały przekazane nieprawdziwe dane i jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie niższej od należnej - jednostce tej nie przysługuje zwiększenie rocznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Dokumenty, na podstawie których ustalono stan faktyczny, zostały sporządzone przez Kuratorium i MEN w zakresie ich działania, a zatem stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

W odniesieniu do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że działania podjęte podczas kontroli Kuratorium w okresie od 1 do 18 lutego 2013 r., dotyczącej prawidłowości wykazywania w systemie informacji oświatowej uczniów w szkołach/placówkach prowadzonych/dotowanych przez powiat, oparte zostały na przepisach ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. Nr 168, poz. 1324 ze zm., dalej: rozporządzenie). W trakcie kontroli kontrolerzy uwzględnili zasady wskazane w "Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.5 (30 września 2008 r.). Wyniki kontroli doraźnej kuratorium przedstawiło w odrębnych dla każdej szkoły protokołach kontroli. Po przeprowadzonej w 2013 r. kontroli żaden z dyrektorów kontrolowanych szkół/placówek nie skorzystał z prawa przysługującemu mu na mocy przepisów art. 33 ust. 5 u.s.o. i § 16 ust. 1 rozporządzenia, tj. zgłoszenia do organu sprawującego nadzór pedagogiczny pisemnych, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli. Zgłoszenie zastrzeżeń nie miało miejsca nawet w przypadku protokołów wskazujących na istnienie nieprawidłowości w kontrolowanym zakresie. Zastrzeżenia nie zostały złożone również w stosunku do dokonywanych w okresie od stycznia do końca kwietnia 2014 r. kontroli dotyczących zaleceń, które zostały wydane w wyniku przeprowadzonych w lutym 2013 r. działań kontrolnych. W ich wyniku ustalono, że zalecenia zostały zrealizowane, a w przypadku zaistnienia takiej konieczności dyrektorzy nanieśli stosowne korekty do SIO.

Ustosunkowując się do zarzutu uczestniczenia w kontroli osoby nieupoważnionej organ wyjaśnił, iż w szkołach specjalnych z siedzibami w [...],[...] i [...], obecny był wizytator udzielający kontrolującym merytorycznej pomocy, przy czym osoba ta nie przeprowadzała czynności kontrolnych, nie uczestniczyła w tworzeniu protokołu kontroli ani też nie miała wpływu na wynik kontroli.

W kwestii zarzutu "powierzchowności" przeprowadzonej kontroli, organ - powołując się na przepisy § 12 ust. 1, ust. 2 pkt 6 i ust. 3 rozporządzenia - wskazał, że termin rozpoczęcia i zakończenia prowadzonej kontroli, a zatem czas jej trwania, ustala organ przeprowadzający kontrolę, mając na uwadze, iż przeprowadzenie czynności kontrolnych nie może zakłócać pracy szkoły lub placówki, a kontrola taka nie powinna trwać dłużej niż 2 dni robocze. Każdy z dyrektorów wskazanych do kontroli szkół/placówek otrzymał pisemną informację o terminie i zakresie planowanych czynności kontrolnych, a zatem posiadali oni wiedzę na temat terminu kontroli.

Organ zaakcentował, że żaden przepis nie uprawnia organu prowadzącego szkołę/placówkę do weryfikowania zasadności kontroli pod kątem czasu jej trwania, jak również pod kątem jej ustaleń. Możliwość weryfikacji protokołu kontroli ustawodawca przypisał dyrektorowi szkoły / placówki (w art. 33 ust. 5 u.s.o. i § 16 ust. 1 rozporządzenia). Dlatego niezasadny jest zarzut, iż organ prowadzący nie miał możliwości weryfikacji ustaleń kontroli.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego:

1. art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności oraz przestrzegania prawa w postępowaniu administracyjnym poprzez przyjęcie, że Kuratorium było organem właściwym do przeprowadzenia kontroli, a jego ustalenia są wiarygodne,

2. art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do organu administracji publicznej oraz zasady przekonywania przez nieustosunkowanie się do istotnych dla sprawy okoliczności, podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. powierzchowności kontroli oraz ogólnikowości zapisów w protokołach pokontrolnych,

3. art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego;

II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. niezastosowanie art. 34a u.s.o. oraz § 5 pkt 2 rozporządzenia.

W uzasadnieniu skargi Powiat stwierdził, że z przepisów art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1 i ust. 2 u.s.o. oraz § 2 pkt 9 rozporządzenia nie wynika przekazanie Kuratorium kontroli finansowej nad szkołami placówkami. W tym kontekście Skarżący przywołał zasadę, zgodnie z którą w prawie administracyjnym jest dozwolone tylko to, co przepis wyraźnie przewiduje, a jakakolwiek interpretacja rozszerzająca jest niedopuszczalna.

W ocenie Skarżącego, kontrole przeprowadzone przez pracowników Kuratorium "miały charakter bardzo powierzchowny", ponieważ trwały 1 dzień, a dotyczyły danych z 5 lat szkolnych. W szczególności widać to w zestawieniu z wcześniejszą kontrolą przeprowadzoną przez Urząd Kontroli Skarbowej (dalej: "UKS"), która dotyczyła dwóch placówek i jednego roku budżetowego (2009), a która trwała ponad 3 miesiące.

Skarżący zwrócił też uwagę, że w piśmie z 23 lipca 2013 r. Dyrektor UKS poinformował MEN, iż za podstawę wprowadzenia danych do SIO kontrolerzy kuratorium uznali tylko sentencje orzeczeń. Tymczasem zalecenia MEN (zawarte w piśmie z 15 lipca 2011 r. do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, a przywołane w piśmie z 17 lutego 2015 r. do Kuratorium) wskazują, że należy brać pod uwagę także zapisy w treści orzeczenia i np. jeżeli uczeń ma dwa rodzaje niepełnosprawności, to należy przyjąć, iż są to niepełnosprawności sprzężone. W świetle powyższego zaskarżona decyzja zawiera "nieprawdziwe zapisy" co do tej kwestii.

Nadto w skierowanym do organu piśmie z 31 października 2014 r. MEN przyznał, że Kuratorium nie opisało zasad, jakimi posługiwało się podczas kontroli.

Skarżący podkreślił również ogólnikowość zapisów kontrolerów Kuratorium uniemożliwiających ich weryfikację. Sporządzone przez nich protokoły kontrolne (w odróżnieniu od protokołów UKS) nie wskazują konkretnych uczniów przypisanych – zdaniem kontrolujących – do niewłaściwych wag. Zawierają sumaryczne wyliczenia, natomiast brak w nich numerów uczniów z ksiąg uczniów, co czyni niemożliwym odniesienie się do wyników kontroli na którymkolwiek etapie postępowania.

Zdaniem Skarżącego, w świetle powyższych okoliczności trudno uznać, iż kwota subwencji do zwrotu została ustalona prawidłowo.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 34a ust. 1 u.s.o. Skarżący podkreślił, że to organ prowadzący ponosi koszty prowadzenia szkół i placówek oraz ewentualne konsekwencje ustaleń kontrolnych dotyczących finansów. Dlatego "oczywistym w tym kontekście staje się prawo organu prowadzącego do czynnego udziału w procesie przeprowadzanej kontroli", którego to prawa Skarżący został pozbawiony, co świadczy o rażącym naruszeniu art. 28 k.p.a. Nawet gdyby przyjąć kompetencję kuratorium do sprawowania nadzoru finansowego, to brak współdziałania z organem prowadzącym – w myśl § 5 pkt 2 rozporządzenia - stanowi rażące naruszenie przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie noszą znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej: p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 6 oraz art. 7 k.p.a. polegającego na naruszeniu zasady legalności oraz przestrzegania prawa w postępowaniu administracyjnym poprzez przyjęcie, że Kuratorium było organem właściwym do przeprowadzenia kontroli, a jego ustalenia są wiarygodne. Podkreślić należy, iż kwestionowana przez skarżącego doraźna kontrola w prowadzonych przez niego szkołach/placówkach oświatowych odbyła się w okresie od 1 do 18 lutego 2013 r. Stosownie do treści art. 31 ust. 1 u.s.o. (obowiązywał wówczas tekst jednolity ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu opublikowanym w Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm. – powoływany wcześniej jako u.s.o.; obecnie obowiązuje tekst jednolity opublikowany z Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.) kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa. Przepis zawiera otwarty katalog zadań kuratora oświaty. Podstawowym zadaniem kuratora jest sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami, placówkami doskonalenia nauczycieli, w tym nad niepublicznymi placówkami doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym, oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa (art. 31 ust. 1 pkt 1 u.s.o). Natomiast - zgodnie z art. 33 ust. 1 u.s.o. - nadzór pedagogiczny polega na:

1) obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek;

2) ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek;

3) udzielaniu pomocy szkołom i placówkom, a także nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych;

4) inspirowaniu nauczycieli do innowacji pedagogicznych, metodycznych i organizacyjnych.

W zakresie wymienionym w ust. 1 pkt 1 i 2 nadzorowi podlega w szczególności:

- zgodność zatrudniania nauczycieli z wymaganymi kwalifikacjami;

- realizacja podstaw programowych i ramowych planów nauczania;

- przestrzeganie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, a także przestrzeganie przepisów dotyczących obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki;

- przestrzeganie statutu szkoły lub placówki;

- przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach;

- zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 33 ust. 2 u.s.o.).

W myśl art. 35 ust. 5 u.s.o. kurator oświaty sprawuje nadzór pedagogiczny przy pomocy nauczycieli zatrudnionych na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych w kuratoriach oświaty oraz w urzędach tych organów lub podporządkowanych im jednostkach organizacyjnych. Przepis art. 33 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 u.s.o. uprawnia nauczycieli, o których mowa w art. 35 ust. 5 u.s.o., wykonujących czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego do wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez szkołę lub placówkę dokumentacji dotyczącej przebiegu nauczania, wychowania i opieki oraz organizacji pracy. Nauczyciele ci mogą wydawać dyrektorom szkół i placówek zalecenia wynikające z przeprowadzonych czynności wraz z terminem ich realizacji, a dyrektor szkoły lub placówki, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zaleceń, może zgłosić wobec nich zastrzeżenia do organu sprawującego nadzór pedagogiczny (art. 33 ust. 4 i 5 u.s.o.).

Przepis art. 33 ust. 5 u.s.o. jednoznacznie wskazuje podmioty uprawnione do zgłoszenia zastrzeżeń oraz sposób wnoszenia zastrzeżeń. Natomiast tryb zgłaszania zastrzeżeń w odniesieniu do dokumentu jakim jest protokół kontroli został szczegółowo uregulowany w przepisach § 16 rozporządzenia (obowiązującego w okresie kontroli prowadzonej przez Kuratorium). Również w przypadku protokołu kontroli ustalenia w nich zawarte mogli kwestionować wyłącznie dyrektorzy szkół/ placówek oświatowych, wnosząc do organu sprawującego nadzór pedagogiczny, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli, pisemne, umotywowane zastrzeżenia (§ 16 ust. 1 rozporządzenia). W niniejszej sprawie żaden z dyrektorów kontrolowanych szkół/ placówek oświatowych nie skorzystał z omawianych uprawnień. Zalecenia zostały zrealizowane, a w przypadku zaistnienia takiej konieczności dyrektorzy nanieśli stosowne korekty do SIO. W świetle ww. przepisów brak jest podstaw do twierdzenia, aby zastrzeżenia do czynności kontrolnych mógł zgłaszać powiat.

Przedmiotem kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Kuratorium w dniach 1 – 18 lutego 2013 r. była prawidłowość wypełniania plików SIO na dzień: 30 września 2008 r., 30 września 2009 r., 30 września 2010 r., 30 września 2011 r. i 30 września 2012 r., w szczególności w zakresie danych dotyczących liczby uczniów, w tym liczby uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z poprzednio obowiązującą ustawą z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. Nr 49, poz. 463 ze zm.), jednym z podmiotów, uprawnionych do prowadzenia baz danych oświatowych, byli kuratorzy oświaty. Stosownie do art. 4 ust. 8 pkt 1 tej ustawy, kuratorzy oświaty prowadzili m.in. bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych z baz danych oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na terenie województwa. Natomiast art. 7 ust. 2 i 2 tej ustawy nakładał na podmioty prowadzące bazy danych oświatowych obowiązek sprawdzania kompletności oraz poprawności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych z danymi uzyskanymi w ramach nadzoru sprawowanego przez te podmioty. W okresie prowadzenia kontroli przez Kuratorium obowiązywała i nadal obowiązuje ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (t.j. Dz. U. Nr 139, poz. 814 ze zm. – dalej: "ustawa s.i.o."), która w art. 108 ust. 10 pkt 1 przewiduje (analogiczny jak w poprzedzającej ją ustawie) obowiązek prowadzenia przez kuratorów oświaty baz danych oświatowych obejmujących zbiory danych z baz danych oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego na terenie województwa. Natomiast art. 111 ust. 3 ustawy s.i.o. statuuje obowiązek podmiotów, o których mowa w art. 108 ust. 8 – 10 tej ustawy (a więc m.in. kuratorów) sprawdzania poprawności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych z danymi uzyskanymi w ramach nadzoru sprawowanego przez te podmioty na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do art. 11 ust. 4 i 5 ustawy s.i.o., w przypadku stwierdzenia odpowiednio niekompletności lub niepoprawności danych przekazanych z innych baz danych oświatowych lub powzięcia wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym, kurator oświaty obowiązany jest niezwłocznie powiadomić o stwierdzonych nieprawidłowościach podmiot, który wprowadził te dane do bazy danych oświatowych. Natomiast podmiot, który wprowadził dane do bazy danych oświatowych, obowiązany jest niezwłocznie usunąć stwierdzone nieprawidłowości i ponownie przekazać pełne zbiory danych zgodnie z zasadami określonymi w art. 105-118 omawianej ustawy.

W świetle powyższych przepisów nie można podzielić poglądu skarżącej, iż Kuratorium nie był podmiotem uprawnionym do przeprowadzania w jednostce samorządu terytorialnego kontroli poprawności danych wprowadzanych do bazy danych oświatowych. Przepisy ustawy s.i.o. nakładają na kuratorów obowiązek kontrolowania zbiorów baz danych oświatowych. Ustawa s.i.o. rozszerza kompetencje kontrolne kuratorów określone w ustawie o systemie oświaty o sprawdzanie poprawności danych wprowadzanych do systemu informacji oświatowej m.in. przez dyrektorów szkół i placówek oświatowych. Przepis art. 11 ust 3 ustawy s.i.o. daje uprawnienie kuratorom oświaty do kontrolowania poprawności wprowadzania danych do baz SIO w ramach sprawowanego przez nich nadzoru pedagogicznego.

Odnośnie zarzutu uczestniczenia w kontroli osoby nieupoważnionej oraz mając na uwadze wyjaśnienia organu w tym zakresie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów w sytuacji gdy w trakcie kontroli w szkołach specjalnych w [...],[...] i [...], oprócz upoważnionych wizytatorów, obecny był również wizytator, który służył kontrolującym osobom wyłącznie pomocą merytoryczną, w szczególności wiedzą z zakresu kształcenia specjalnego, nie przeprowadzał zaś czynności kontrolnych i nie uczestniczył w tworzeniu protokołu kontroli ani też nie miał wpływu na wynik kontroli.

Zdaniem Sądu nieuzasadniony jest także zarzut Skarżącego odnośnie "powierzchowności" przeprowadzonej kontroli. W myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra, kontrola jest przeprowadzana przez osobę (lub zespół) wyznaczoną przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, na podstawie imiennego upoważnienia zawierającego m.in. wskazanie terminu rozpoczęcia i zakończenia kontroli (§ 12 ust. 2 pkt 6 ww. rozporządzenia). Zatem czas trwania kontroli, tj. termin jej rozpoczęcia i zakończenia ustala organ przeprowadzający kontrolę, mając na względzie przepis § 12 ust. 3 rozporządzenia. Stosownie do tego ostatniego przepisu, przeprowadzenie w szkole lub placówce czynności kontrolnych nie może zakłócać pracy szkoły lub placówki, a kontrola taka nie powinna trwać dłużej niż 2 dni robocze. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, dyrektor każdej objętej kontrolą szkoły/placówki został powiadomiony o terminie i zakresie planowanych czynności kontrolnych. Trafnie podniósł organ, iż brak jest przepisów uprawniających organ prowadzący szkoły/placówki do weryfikacji zasadności, czasu trwania i ustaleń kontroli w sytuacji, gdy ustawodawca w sposób jednoznaczny przypisał możliwość tej weryfikacji dyrektorowi szkoły/placówki.

Nietrafne jest również porównanie przez skarżącego kontroli prawidłowości wypełniania plików SIO z kontrolą przeprowadzoną przez Urząd Kontroli Skarbowej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 553 ze zm.), której zakres obejmuje zgodność z prawem gospodarowania środkami publicznymi. Są to bowiem dwie różne kontrole, mające inne zakresy przedmiotowe i prowadzone na podstawie odrębnych przepisów.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji stanowi art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t., zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ jako mające oparcie w zebranym materiale dowodowym oraz wskazujące na nieprawidłowe naliczenie części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 r. Stanowiły one wystarczającą podstawę do zastosowania względem skarżącego art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Przepis ten został prawidłowo powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji jako determinujący sposób rozstrzygnięcia kwestii zwrotu przez powiat nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 r. Organ dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz w sposób wyczerpujący rozpoznał cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Dlatego nie zasługują na uwzględnienie zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 6 i art. 7 k.p.a. Należy przypomnieć, że dyrektorzy kontrolowanych placówek nie zgłosili umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli, na co trafnie zwraaca uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ również szczegółowo przedstawił dane stanowiące podstawę do wyliczenia nienależnej części oświatowej subwencji ogólnej na 2009 rok. W szczególności na aprobatę zasługuje stanowisko organu, zgodnie z którym tylko uczniowie, którzy według stanu na 30 września 2008 r. posiadali aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, mogli być wykazani w SIO.

Sąd nie dostrzega też nieprawidłowości w fakcie podzielania przez organ poglądów przedstawionych w pismach DKO czy MEN. Pisma te stanowiły dowody w sprawie, na ich podstawie został ustalony stan faktyczny i podlegały swobodnej ocenie organu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że wszystkie zarzuty skargi są niezasadne. Ponadto Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.