Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 315/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, art. 27 par. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Sędziowie NSA Eugeniusz Christ, Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2010 r. sprawy ze skargi E. i A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął przeciwko E. i A. S. postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. nr [...] [...], obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Zawiadomieniami z dnia 4 września 2006 r., doręczonymi bezpośrednio zobowiązanym wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zajęto rachunki bankowe zobowiązanych w Centrum Obsługi A w W. i w B S.A. w K..

Powyższy tytuł wykonawczy został zaskarżony przez A. S., który w piśmie z dnia 28 września 2006 r. zawarł wniosek o doręczenie czytelnego egzemplarza tytułu wykonawczego, wykonawczego jego uchylenie i o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na jego podstawie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zakwalifikował powyższy wniosek, jako żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z dnia [...] (doręczonym wraz z żądanym odpisem tytułu wykonawczego w dniu 23 października 2006 r.), odmówił A. S. umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 1 września 2006 r. nr [...], zawierając błędne pouczenie o jego niezaskarżalności.

Pismem, nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 30 października 2006 r., zobowiązany A. S. wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zarzuty oparł na przepisach art. 32 § 1, 33 pkt 1, art. 35 i 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zobowiązany podniósł, że termin do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne należy liczyć od daty doręczenia mu tytułu wykonawczego z 1 września 2006 r., zawierającego czytelną podstawę prawną sporządzenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].

W kwestii zarzutów podniósł, że zobowiązanie podatkowe określone w tytule wykonawczym nie istnieje, ponieważ decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]., jako uchylona wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 13 marca 2006 r., sygn. akt I SA/GL 760/05, uchylającym decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nie może być podstawą prawną egzekucji.

Zdaniem strony Dyrektor Izby Skarbowej w K., po uchyleniu rozstrzygnięcia przez WSA, winien ponownie rozpoznać odwołanie i wydać decyzję o uchyleniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] i umorzeniu postępowania w sprawie, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy Ordynacja podatkowa, a jemu nie są znane przyczyny nie stosowania się przez organ do wyroku WSA.

Z tych też względu zobowiązany stanął na stanowisku, że wskazany w tytule wykonawczym obowiązek podatkowy nie istnieje, a postępowanie podatkowe organów podatkowych obu instancji narusza art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż nie respektuje wyroków sądowych, a przez to nie budzi zaufania do organów podatkowych.

Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i egzekucyjnego wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], skierowanym łącznie do E. i A. S., Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. przywrócił zobowiązanym termin do złożenia zarzutów zawartych w piśmie z dnia 30 października 2006 r., uznał je za nieuzasadnione, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego i wstrzymał czynności egzekucyjne do dnia 28 lutego 2008 r.

Za nieuzasadniony organ egzekucyjny uznał zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego, a więc podstawy prawnej wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Podkreślono, że tytuł wykonawczy z dnia 1 września 2006 r. obejmuje zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., wynikające z decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. Przypomniano, że prawomocnym wyrokiem z dnia 13 marca 2006 r. (I SA/GL 760/05) WSA w Gliwicach uchylił wydaną w trybie autokontroli decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], uchylającą w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], którą utrzymano w mocy ww. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] (w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. w kwocie [...] zł.) oraz poprzedzająca ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tej sytuacji – na co zwrócił uwagę organ pierwszej instancji – do obrotu prawnego powróciła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za rok 2000 r.

Organ egzekucyjny nie uwzględnił także innych argumentów zarzutów.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązani zarzucili:

- naruszenie art. 33 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, ponieważ mimo nieistnienia egzekwowanego obowiązku egzekucja jest nadal w toku,

- naruszenie art. 137 § 4 i art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 91 pkt 2 K.p.c. i art. 32 ustawy egzekucyjnej, przez nie doręczenie odpisu tytułu wykonawczego ustanowionemu pełnomocnikowi,

- naruszenie art. 120 Ord. pod. poprzez nie respektowanie wyroków sądowych,

- naruszenie art. 26 § 1 – 3 i art. 27c ustawy egzekucyjnej w związku z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 listopada 2001 r., poprzez prowadzenie egzekucji przeciwko małżonkom, pomimo nie wymienienia E. S. we tytule wykonawczym. W tym kontekście dodatkowo wyjaśniają, że strona nr 5 tytułu wykonawczego, zawierająca w poz. 431 dane identyfikacyjne małżonka, nigdy nie została podatnikom doręczona, ani 25 września 2006 r., ani w dniu 30 października 2006 r., kiedy to doręczona została kopia tylko pierwszej strony tytułu,

- naruszenie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 i art. 29 ustawy egzekucyjnej, poprzez nie doręczenie aż do chwili obecnej odpisu tytułu wykonawczego spełniającego wszelkie wymogi art. 27. Wymogów tych zdaniem zobowiązanych nie spełnia ani odpis tytułu wykonawczego z 1 września 2006 r., doręczony 25 września 2006 r., ani doręczona 23 października 2006 r. kopia jedynie pierwszej strony tytułu wykonawczego.

Zdaniem zobowiązanych ustawodawca nie przewidział doręczania tytułów wykonawczych w celach informacyjnych w formie kopii stanowiących uzupełnienie oryginału, na dodatek niekompletnych, a zatem organ egzekucyjny winien był na podstawie art. 29 ustawy egzekucyjnej umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wadliwego tytułu doręczonego w dniu 25 września 2006 r., a następnie wszcząć nowe postępowanie na podstawie nowego tytułu już prawidłowo wystawionego.

Zobowiązani wskazują, że oznaczenie [...] i [...], o którym wspomina Urząd Skarbowy w zaskarżonym postanowieniu, nie znalazło się na doręczonej 23 października kopii pierwszej strony tytułu wykonawczego. Stąd też zobowiązani mają wątpliwości co do ilości tytułów funkcjonujących w ramach Urzędu Skarbowego.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ nadzoru stwierdził, że wciąż wymagalnym pozostaje zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., określone małżonkom S. decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]., utrzymaną ostatecznie w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...].

Przypomniano, że stosownie do art. 26 § 5 ppkt 1 ustawy egzekucyjnej wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co może w myśl art. 32 tej ustawy nastąpić również jednocześnie z przystąpieniem egzekutora do czynności egzekucyjnych.

Podkreślono, że organ egzekucyjny w pełni zastosował się do wymogów ustawy egzekucyjnej, w tym przepisów art. 6 § 1, art. 26 § 5 pkt 1 oraz art. 32, doręczając tytuł wykonawczy bezpośrednio zobowiązanym. Wyjaśniono, że w postępowaniu podatkowym nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, a odpowiednik art. 143 § 2 tej ustawy, czyli art. 40 § 4 K.p.a., mówi o doręczaniu pełnomocnikowi pism, do której to kategorii nie należy tytuł wykonawczy, a poza tym pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu P. M. nie obejmowało swym zakresem postępowania egzekucyjnego.

Organ odniósł się także do zarzutu nie spełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej, poprzez nie wskazanie w odpisie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. nr [...] [...], doręczonym w dniu 25 września 2006 r., podstawy prawnej prowadzenia egzekucji danego obowiązku. Organ podkreślił, że podstawa ta została wskazana, a w razie wątpliwości należało skonsultować się z organem egzekucyjnym. Wskazano przy tym, że E. i A. S. otrzymali na żądanie kserokopię tego samego tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. nr [...] [...], doręczonego zobowiązanym w dniu 25 września 2006 r., a więc tylko ten tytuł wykonawczy funkcjonuje w obrocie prawnym.

Organ przyznał, że egzemplarz doręczony zobowiązanym istotnie mógł być nieczytelny, dlatego też przywrócono zobowiązanym termin do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie.

Za niezrozumiałą organ uznał sugestię zażalenia o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie spornego tytułu wykonawczego tylko po to, by wystawić nowy na tę samą zaległość. Organ zaakcentował, że każda zwłoka w zapłacie niezaprzeczalnie należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. powoduje nieuniknione narastanie odsetek za zwłokę od egzekwowanego zobowiązania podatkowego.

Uznając, że nie zachodzi potrzeba wystawienia nowego tytułu wykonawczego organ stwierdził, że tytuł wykonawczy z dnia 1 września 2006 zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, a ponadto wbrew twierdzeniu zażalenia został wystawiony na oboje podatników.

Organ wskazał, że wierzyciel w rubryce 9 zaznaczył kwadrat 1, czyli "małżeństwo", co pozwoliło na wskazanie w rubryce 10 tytułu wykonawczego dowolnie wybranego małżonka, tj. w tym przypadku A. S.. Natomiast E. S. figuruje w części N na stronie 5 tytułu wykonawczego, identyfikującej współmałżonka zobowiązanego, a zatem należy przyjąć, że tytuł wykonawczy istotnie wydano na oboje małżonków.

W skardze na powyższe postanowienie małżonkowie S., żądając jego uchylenia oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucili naruszenie:

- art. 27 § 1 pkt 2, 3, 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z nie wystawieniem tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. na oboje małżonków S. oraz nie wskazaniem w nim podstawy prawnej prowadzenia egzekucji,

- art. 32 ustawy egzekucyjnej w związku z nie doręczeniem E. S., wobec której wszczęto egzekucję ww. tytułu wykonawczego,

- art. 33 pkt 4 i 6 ustawy egzekucyjnej (błąd co do osoby zobowiązanego i niedopuszczalność egzekucji) wobec prowadzenia egzekucji w stosunku do obojga małżonków, mimo wystawienia tytułu wykonawczego jedynie na A. S.,

- art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, poprzez nie spełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów przewidzianych w art. 27 tej ustawy,

- art. 40 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, wobec nie doręczenia E. S., w stosunku do której wszczęto egzekucję ww. tytułu wykonawczego i zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych z dnia 4 września 2006 r.,

- art. 26 § 1 – 3 ustawy egzekucyjnej wskutek wszczęcia egzekucji na podstawie nieprawidłowo wystawionego, nieczytelnego tytułu wykonawczego,

- art. 26 4 pkt 1 i 2 ustawy egzekucyjnej wskutek niedoręczenia E. S. odpisu ww. tytułu wykonawczego oraz doręczenia dłużnikom zajętych wierzytelności zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych małżonków,

- art. 29 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej, poprzez przystąpienie do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełniał wymogów przewidzianych art. 27 § 1 pkt 2 tej ustawy, tj. nie wskazano w nim E. S.,

- rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 26 § 1 – 3 ustawy egzekucyjnej, poprzez wystawienie niekompletnego i niewłaściwie wystawionego tytułu wykonawczego,

-art. 27 c ustawy egzekucyjnej, w związku z nie wystawieniem tytułu wykonawczego na oboje małżonków S., a prowadzeniu egzekucji z ich wspólnego majątku,

-art. 6, 7 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, z uwagi na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenia zasady zaufania do organów państwa z powodu odmiennej interpretacji tych samych faktów,

- art. 76, 77 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, z uwagi na niewłaściwie prowadzone postępowanie dowodowe, błędną i niewyczerpującą ocenę materiału dowodowego, skutkującą wadliwym udowodnieniem okoliczności, które nie miały miejsca w postępowaniu,

- art. 7, 9, 87 ust. 1, art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP, art. 6 i 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w związku z pozbawieniem skarżących przez organy skarbowe prawa do skutecznej obrony przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wystawieniem tytułu wykonawczego, a następnie w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu skargi zobowiązani rozwinęli zarzut niekompletności wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. nr [...] [...], który według nich zawierał jedynie strony 1/6 i 2/6, a pozbawiony był strony 5/6 i w takiej postaci został doręczony 25 września 2006 r. Zwracają w tym miejscu uwagę na rozbieżności stanowisk organów skarbowych w tym zakresie, pojawiające się w pismach Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] i [...] oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] i z dnia [...].

W dalszej kolejności skarżący omówili kwestie prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, który podaje wyłącznie A. S. i jest nieczytelny, poprzez zakreślenie dwóch jego rubryk, z czego wynika, że zobowiązanym jest zarówno osoba fizyczna, jak i małżeństwo. Zdaniem skarżących egzekucja na podstawie "poprawianego i wykreślanego" tytułu wykonawczego jest niedopuszczalna.

Skarżący podnieśli, że już w piśmie z dnia 28 września 2006 r. zwracali się o doręczenie czytelnego egzemplarza oryginalnego tytułu wykonawczego, pozbawionego wad i braków, a przede wszystkim prawidłowo wypełnionego, a nie jego kserokopii i tylko pierwszej jego strony, co powinno stanowić wyraźny sygnał dla organu egzekucyjnego, by umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie niekompletnego tytułu wykonawczego, a następnie wystawić kolejny, prawidłowo wypełniony, czytelny o kompletny tytuł wykonawczy, który powinien zostać doręczony zobowiązanym.

W końcowej części uzasadnienia skarżący, powołując się na Konstytucję RP oraz prawo Unii Europejskiej stwierdzają, że organy skarbowe były zobowiązanie do stosowania nie tylko przepisów prawa krajowego, ale i wspólnotowego, które naruszyły pozbawiając pełnomocnika podatników możliwości ochrony praw zobowiązanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. potrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

Organ odwoławczy podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FSK 1247/08, uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt I SA/GL 714/07, wydany na korzyść zobowiązanych potwierdził, że tytułu wykonawczy z dnia 1 września 2006 r. nr [...] [...], stanowiący podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego, skierowanego do małżonków S., został prawidłowo doręczony bezpośrednio zobowiązanym.

Zwrócono też uwagę, że w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2008 r. skład orzekający uznał również, że pełnomocnictwo udzielone przez zobowiązanych w dniu 27 stycznia 2004 r. radcy prawnemu P. M. nie obejmowało swym zakresem umocowania do występowania przez niego w imieniu skarżących w postępowaniu egzekucyjnym i jako takie nie mogło wywołać skutku w postaci zobligowania organu egzekucyjnego do dokonywania doręczeń na adres tego pełnomocnika, ustanowionego w innej sprawie administracyjnej.

Za niezasadny uznano też zarzut niekompletnego wystawienia w dniu 1 września 2006 r. tytułu wykonawczego [...] [...], zawierającego jedynie strony 1/6 i 2/6, a pozbawionego strony 5/6 i doręczenia go w takiej postaci zobowiązanym w dniu 25 września 2006 r. Podkreślono, że A. S., dysponując od 23 października 2006 r. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopią tytułu wykonawczego, nie podniósł w zarzutach z dnia 30 października 2006 r. braku w nim stron nr 5/6, zawierających w poz. 431 dane identyfikacyjne współmałżonka. Nie podniósł również w zarzutach kwestii doręczenia wówczas zobowiązanym kopii tylko pierwszej strony tytułu.

Organ stwierdził, że bezpodstawny jest również zarzut nie podania w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzenia egzekucji, ponieważ wierzyciel wskazał ją w rubryce 29 tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. Zarzutu, że wskazana podstawa prawna wystawienia tytułu była nieczytelna, nie potwierdziło postępowanie prowadzone w tej kwestii na podstawie licznych wniosków zobowiązanych. Nie było zatem potrzeby zwrócenia wierzycielowi tego tytułu wykonawczego na podstawie art. 29 ustawy egzekucyjnej, sprowadzającego się do wystawienia takiego samego w efekcie wniosku egzekucyjnego.

Doręczenie zobowiązanemu uwierzytelnionej kopii tytułu wykonawczego nie jest doręczeniem nowego tytułu wykonawczego, a zatem zarzut strony funkcjonowania w obrocie prawnym niewiadomej liczby tytułów wykonawczych, wystawionych na tę samą zaległość, jest bezpodstawny.

Organ zwrócił też uwagę na ponowny wyrok WSA w Gliwicach, którym Sąd ten oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego samego tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r., nr [...] [...], obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok.

W piśmie procesowym z dnia [...] A. S. rozszerzył zarzuty o naruszenie:

- art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, w związku z wygaśnięciem i nieistnieniem obowiązku podatkowego określonego w tytule wykonawczym z dnia 1 września 2006 r. nr [...] [...],

- art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej w związku z niedopuszczalnością egzekucji i nieuzasadnionym stosowaniem środków egzekucyjnych,

- art. 6, 7, 8 i 9 K.p.a. z powodu bezprawnego działania organów skarbowych.

Mając na względzie powyższe wniósł o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do czasu rozpatrzenia przez Naczelnika urzędu Skarbowego w B. wniosku z 17 sierpnia 2009 r. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji tego organu z dnia [...], a nadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 61 § 3 Popsa.

Odpowiadając na to pismo Dyrektor Izby Skarbowej w K. (pismo procesowe z dnia [...]) nie zgodził się z uzupełnionymi przez stronę zarzutami. Przede wszystkim stwierdził, że dochodzone w trybie egzekucyjnym od małżonków S. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. jest nadal wymagalne i podlega zaspokojeniu. Nie nieuzasadnione uznano stanowisko zobowiązanych przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2000 r. Organ zaakcentował, że wobec zastosowania w toku postępowania egzekucyjnego środka egzekucyjnego, przerwany został bieg terminu przedawnienia.

Przypomniano również, że sądy administracyjne I i II instancji dokonały oceny poprawności wystawienia i doręczenia tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. i nie dopatrzyły się nieprawidłowości w tym przedmiocie.

Organ nie zgodził się na uwzględnienie wniosku strony o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wniosku z dnia 17 sierpnia 2009 r. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] nr [...], ponieważ jego zdaniem samo wniesienie takiego żądania pozostaje bez wpływu na konieczność ściągania wymagalnego na razie zobowiązania podatkowego.

Sąd postanowieniem z dnia [...] nie uwzględnił kolejnego wniosku skarżących o zawieszenie postępowania sądowego, do czasu "rozpatrzenia przez Prokuraturę Rejonową G [...] wniosku skarżącego z dnia 23 października 2009 r. o wszczęcie postępowania przygotowawczego".

W kolejnym piśmie procesowym (z dnia 24 grudnia 2009 r.) skarżący wskazywał na wady wystawionego tytułu wykonawczego jak też nieprawidłowości jego doręczenia. Wniósł przy tym o przeprowadzenie dowodu z akt sprawi I SA/GL 315/09.

W piśmie z dnia 11 stycznia 2010 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z pokwitowania wpłaty [...] nr [...] (wraz z wyliczeniem zestawienia należności odsetkowej), z którego to pokwitowania wynika, że A. S. wpłacił w kasie Urzędu Skarbowego w B. kwotę [...] zł., obejmującą [...] zł podatku za 2000 r. oraz [...] zł. odsetek. Skarżący podkreślił, że powyższy dowód wskazuje na to, że wynikające z decyzji wymiarowej zobowiązanie podatkowe za 2000 r. nie istnieje, ponieważ wygasło wskutek zapłaty (zostało zapłacone w całości z odsetkami).

Odpowiadając na to pismo Dyrektor Izby Skarbowej w K. (pismo z dnia 29 stycznia 2010 r.) podniósł, że podatnicy rzeczywiście zrealizowali decyzję wymiarową dokonując w dniu 28 stycznia 2004 r. zapłaty kwoty [...] zł., jednakże z powodu jej uchylenia decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] (nr [...]), wymieniona kwota została zwrócona zobowiązanym wraz z naliczonym od niej oprocentowaniem w wysokości [...] zł. w dniu 21 marca 2005 r.

Zobowiązani nie uregulowali dobrowolnie przypisanego im zadłużenia podatkowego, w związku z czym koniecznym było wystawienie spornego tytułu wykonawczego, na podstawie istniejącej w obrocie prawnym decyzji wymiarowej i skierowanie go do egzekucji.

W piśmie procesowym z dnia 3 lutego 2010 r. skarżący podnieśli, że skoro Dyrektor Izby Skarbowej w K. potwierdził, że w dniu 28 stycznia 2004 r. należność wynikająca z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] została przez podatników w całości zapłacona (wraz z odsetkami) oznacza to, że zobowiązanie podatkowe wynikające z ww. decyzji wygasło stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 1 "Ordynacji podatkowej". W takiej sytuacji zdaniem strony niedopuszczalne było wystawienie tytułu wykonawczego na podstawie ww. decyzji w dniu1 września 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia sporu zainicjowanego wniesieniem przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. nr [...] [...], obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...], określającej małżonkom S. wysokość tego zobowiązania.

Wymienione zarzuty z dnia [...] (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia) zostały oparte o "art. 32 § 1, art. 33 pkt 1, art. 35, 59 § 1 pkt 2" ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.).

Z uzasadnienia zarzutów wynika, że zdaniem strony podstawą wystawienia spornego tytułu wykonawczego nie może być ww. decyzja wymiarowa z dnia [...], z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2006 r., sygn. akt I SA/GL 760/05, którym uchylono decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], z uwagi na naruszenia przez nią art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem zobowiązanego konsekwencją powyższego wyroku WSA winno było być uchylenie decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], co nie nastąpiło. Z tych też względów strona stoi na stanowisko, że wskazany wobec niej obowiązek podatkowy nie istnieje.

Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów uzasadniono tym, że otrzymany pierwotnie przez zobowiązanych tytuł wykonawczy był nieczytelny (brak czytelnej podstawy prawnej, tj. decyzji z dnia [...]). Jak wskazał zobowiązany prawidłowy odpis tytułu wykonawczego otrzymał dopiero po wydaniu postanowienia z dnia [...] (postanowieniem tym, wydanym w związku z rozpatrzeniem oddzielnego wniosku strony, odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego samego tytułu wykonawczego).

Organ ostatecznie uwzględnił wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Same zarzuty nie zostały jednakże uwzględnione w toku postępowania administracyjnego.

Właściwa ocena objętego skargą postanowienia wymaga zdaniem Sądu przedstawienia w pierwszej kolejności sekwencji zdarzeń, istotnych z punktu widzenia rozpatrywanego przypadku, a które ustalono na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu egzekucyjnym i sądowym. Przebieg poszczególnych działań procesowych i faktycznych zilustrować można następująco:

1) [...] wydana została przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. decyzja nr [...], którą określono małżonkom S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. (decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r.),

2) 28 stycznia 2004 r. podatnicy realizują decyzję wymiarową, poprzez dokonanie zapłaty wynikającej z niej zaległości podatkowej z odsetkami,

3) w związku z zaskarżeniem do sądu administracyjnego decyzji ww. organu odwoławczego z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydaje w dniu [...] w ramach autokontroli, (na podstawie art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] i przekazuje sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia,

4) 21 marca 2005 r. organ podatkowy zwraca podatnikom wpłaconą przez nich kwotę podatku i odsetek (pkt 2) wraz z oprocentowaniem wynoszącym [...] zł.,

5) w wyniku zaskarżenia przez stronę decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2006 r., sygn. akt I SA/GL 760/05, uchyla ją (orzeczenie jest prawomocne).

6) [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wystawia tytuł wykonawczy na podstawie decyzji wymiarowej z dnia [...]. W dniu 4 września 2006 r. zajęto rachunki bankowe zobowiązanych w kilku bankach, o czym zostali oni zawiadomieni,

7) pismo A. S. z dnia 28 września 2006 r. zawierające jego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdzie wskazano wadliwość samego tytułu i sposobu jego doręczenia (wniosek ten rozstał rozstrzygnięty w ramach oddzielnego postępowania; m.in. dot. tego postępowania wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1247/08 oraz WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2009 r., I SA/GL 1159/08),

8) zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji z dnia [...] (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia).

Zarzuty skarżących oparte zostały o przepis art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym podstawą zarzutu może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Strona skarżąca, wiążąc wymienioną podstawę prawną z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej (postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał) oraz z wydaną w trybie autokontroli decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K., wskazuje na nieistnienie obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji wymiarowej z dnia [...].

Sąd nie podziela tego stanowiska. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w wyniku uchylenia przez tut. Sąd decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], do obrotu prawnego przywrócona została decyzja wymiarowa z dnia [...] i utrzymująca ją decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Decyzje te istniały w obrocie prawnym w dniu wydania i doręczenia spornego tytułu wykonawczego, a także w czasie prowadzenia postępowania niniejszego postępowania przed sądem I instancji. Skoro tak, to nie można twierdzić, że tytuł wykonawczy oparto o nieistniejącą lub niewywołującą skutków prawnych decyzję. Zainicjowanie przez skarżących odrębnego postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest kwestia stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji albo jej wyeliminowania z obrotu prawnego w inny sposób, nie przekłada się w tym momencie na sposób załatwienia niniejszej sprawy. W postępowaniu sądowym, prowadzonym w związku ze skargą wniesioną przez zobowiązanych na postanowienie organu nadzoru utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, odmawiające uwzględnienia wniesionych zarzutów, nie podlega ocenie decyzja wymiarowa, ani też sposób zastosowania się przez organy podatkowe do wyroku tut. Sądu uchylającego decyzję podjętą w trybie autokontroli. Taka ingerencja wykraczałaby poza granice sprawy, co z kolei wiązałoby się z naruszeniem art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zainicjowane przez stronę odrębne postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji wymiarowej nie może być zatem rozstrzygnięte w niniejszym postępowaniu. Nadto, jeżeli strona uważa, że organ nie wypełnił obowiązków wynikających z wyroku tut. Sądu z dnia 13 marca 2006 r., sygn. akt I SA/GL 760/05, przysługują jej uprawnienia wynikające z art. 154 § 1 P.o.p.s.a. Stosownie do tego przepisu m.in. w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym akt strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika natomiast, by decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie istniała i nie wywoływała skutków prawnych w rozpatrywanym okresie.

Sąd nie podziela stanowiska strony, że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek zapłaty (chodzi o wpłatę dokonana przez stronę w dniu 28 stycznia 2004 r.). Argument ten strona podniosła po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W związku jednak z tym, że wpłacone przez podatników kwoty zostały im zwrócone w całości (wraz z oprocentowaniem), a wskutek wydania przez WSA w Gliwicach ww. wyroku uchylającego decyzję organu odwoławczego podjętą w trybie autokontroli, przywrócono do obrotu prawnego decyzję wymiarową, wierzyciel podatkowy nie mógł uczynić inaczej niż dochodzić określonej w tej decyzji należności w drodze egzekucji, skoro zaległość w dniu wystawienia tytułu wykonawczego istniała. Domniemanie istnienia tejże zaległości podatkowej trwać będzie tak długo, jak długo decyzja wymiarowa pozostawać będzie w obrocie prawnym, zobowiązanie podatkowe nie przedawni się, a wynikający z ww. decyzji dług podatkowy będzie istniał. Jak już nadmieniono w rozpatrywanym przypadku nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4 Ord. pod.). Z akt sprawy bowiem wynika, że zawiadomieniami z dnia 4 września 2006 r., doręczonymi bezpośrednio zobowiązanym wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zajęto rachunki bankowe zobowiązanych w Centrum Obsługi A w W. i w B S.A. w K..

Kolejne zarzuty, dotyczące m.in. wadliwości wystawienia samego tytułu wykonawczego, sposobu jego doręczenia (nie doręczenie tytułu wykonawczego pełnomocnikowi podatników, a samym zobowiązanym) podniesione zostały dopiero w zażaleniu od postanowienia organu egzekucyjnego, odmawiającego uwzględnienia wniesionych zarzutów, a dodatkowo uzupełnione w skardze na postawienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz we wniesionych bezpośrednio do sądu w okresie późniejszym pismach procesowych.

Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający podziela stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w prawomocnym wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. (sygn. akt I SA/GL 444/07), że jeżeli zobowiązany, w zarzutach wniesionych w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) ograniczy je wyłącznie do jednej (bądź kilku) podstaw wymienionych w art. 33 u.p.e.a., traci możliwość późniejszego zgłaszania nowych podstaw zarzutów, w szczególności w toku postępowania zażaleniowego, czy też sądowoadministracyjnego.

Również w piśmiennictwie podkreśla się, że zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy (por. P. Przybysz: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa Lexis Nexis 2006, s. 139). Zatem zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę na rozstrzygnięcia organu nadzoru nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu od postanowienia organu egzekucyjnego, a tym bardziej dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym (nawiązuje do tego wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1246/96).

Mając na względzie powyższe Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest władny dokonać oceny legalności stanowiska organów, przez pryzmat zarzutów, które strona podniosła po upływie 7-dniowego terminu do ich zgłoszenia, w zażaleniu od postanowienia pierwszeoinstancyjnego, w skardze do sądu administracyjnego i w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Skład orzekający uznał jednak za stosowne przypomnieć, że podnoszone przez skarżących kwestie dotyczące tego samego tytułu wykonawczego (w zażaleniu od postanowienia organu egzekucyjnego oraz po wydaniu zaskarżonego postanowienia), były już przedmiotem oceny w ramach odrębnych postępowań. Wypowiadał się w tym przedmiocie m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z dnia 28 października 2008 r. (II FSK 1247/08) oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23 marca 2009 r., (I SA/GL 1159/08).

Odnosząc się do kwestii doręczenia tytułu wykonawczego, NSA w ww. wyroku uznał, że pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy nie może, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika skarżącego ustanowionego w innej sprawie administracyjnej. Sąd wskazał, iż nie przedłożono do akt administracyjnych tej sprawy dokumentu z którego wynikałoby, iż radca prawny P. M. był umocowany do reprezentowania skarżących w postępowaniu egzekucyjnym. To z kolei uzasadniało doręczanie przez organy egzekucyjne pism bezpośrednio zobowiązanym, gdyż w myśl art. 40§2 k.p.a. pisma doręcza się pełnomocnikowi tylko wtedy, kiedy został ustanowiony w sprawie. W myśl art. 26 § 5 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzi, gdy dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, a zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może więc zostać uznany za stronę postępowania. Nie jest więc możliwe, aby mógł on działać przez pełnomocnika. Organ nie mógł zatem doręczyć korespondencji, której doręczenie oznacza wszczęcie postępowania egzekucyjnego pełnomocnikowi zobowiązanego, to jest skarżących, którzy status zobowiązanego otrzymali dopiero z momentem ich doręczenia.

Nadmienić przy tym należy, że znajdujące się w aktach niniejszej sprawy pełnomocnictwo udzielone przez podatników radcy prawnemu P. M. (z dnia 27 stycznia 2004 r.), jest tym samym, które oceniał Naczelny Sąd Administracyjny. Jest to pełnomocnictwo udzielone w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r.

Z kolei w wyroku z dnia 23 marca 2009 r., (sygn. akt I SA/GL 1159/08) WSA w Gliwicach uznał, że tytuł wykonawczy nr [...] [...] z dnia 1 września 2006 r. został prawidłowo wystawiony, gdyż zawiera wszystkie elementy wskazane enumeratywnie w art. 27 ustawy egzekucyjnej. W razie zaznaczenia w pozycji 9 formularza tytułu wykonawczego kwadratu 1 tj. małżeństwo, można było następnie wpisać dane wybranego przez organ jednego z małżonków. Znajdujące się obok oznaczenie inna osoba fizyczna zostało przekreślone (co zostało potwierdzone parafą). Zwrócono też uwagę, że przepisy ustawy egzekucyjnej nie wymagają, żeby wypełnienie formularza tytułu wykonawczego nastąpiło w jakiś szczególny sposób, dlatego przyjąć należy, że tytuł wykonawczy wypełniony przez organ częściowo pismem maszynowym, a częściowo ręcznym nie narusza prawa. Trudności w odczytaniu poz. 29 kopii tytułu wykonawczego doręczonego zobowiązanym zostały usunięte poprzez (informacyjne) wysłanie do zobowiązanych kserokopii pierwszej kartki oryginału tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r. Jednocześnie WSA ocenił, że nie wystąpiła żadna z wymienionych w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym przesłanka określona w pkt 2 tego przepisu, na którą skarżący powołują się w skardze w niniejszym postępowaniu.

Sąd, w wyroku z dnia 23 marca 2009 r., nie dopatrzył się także błędnej oceny przez organy dopuszczalności egzekucji administracyjnej, wszczętej w związku z wydaniem decyzji wymiarowej z dnia [...] (art. 29 ustawy egzekucyjnej), stwierdzając dodatkowo, że organ (egzekucyjny) nie był natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. WSA w ww. wyroku wyraźnie zaakcentował, że w niniejszej sprawie spełnione zostały dwie konieczne rodzaje przesłanek dopuszczalności prowadzenia egzekucji tj. przesłanka dopuszczalności wszczęcia egzekucji i przesłanka dopuszczalności prowadzenia egzekucji.

Wymieniony wyrok WSA w Gliwicach zapadł w wykonaniu powołanego również wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2008 r. (II FSK 1247/08). NSA w powołanym wyroku nie kwestionował dopuszczalności prowadzenia egzekucji na podstawie spornego tytułu wykonawczego, opartego o decyzję wymiarową z dnia [...].

Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający w całości podziela stanowisko i argumentację wyrażoną w wymienionych wyżej wykrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie.

W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).