Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 280/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 151, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1, art. 157 par. 2, art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. S. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. B. S. i T. S. zwrócili się o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] zatwierdzającej, na wniosek spółki A w trybie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podział działki nr [...] na 15 działek budowlanych przy ul. [...] w S. oraz działki drogowej nr [...]. W ocenie wnioskodawców decyzja ta została podjęta z rażącym naruszeniem prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie powołanego wyżej przepisu, z pominięciem obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (§ 10 ust. 4 pkt 1) nakazującego przy podziale nieruchomości zachowanie działek budowlanych o minimalnej wielkości 800 m2. Prezydent Miasta S. dokonał podziału działki [...] na liczne działki o mniejszej powierzchni, co pogorszyło sytuację wnioskodawców będących właścicielami nieruchomości sąsiedniej (dz. nr [...]). Dokonany w taki sposób podział działki nr [...], przeznaczonej w planie miejscowym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną na działkach nie mniejszych niż 800 m2, służy nieuprawnionej budowie zagęszczonego osiedla 15 budynków bliźniaczych (faktycznie 30 domów) na powierzchni 9 087 m2 (po wyłączeniu 5 430 m2 działki drogowej). Takie zagęszczenie działek i ich zabudowa w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżących (przeznaczonej pod zabudowę jednorodzinną wolnostojącą) powoduje obniżenie jej wartości, spowodowane uciążliwościami zabudowy śródmiejskiej, tj. wzmożonym hałasem, nasiloną emisją spalin, pyłów, drgań

i nieuprawnionym betonowym murem wzdłuż granicy z ich działką, a także podniesieniem o 5 m terenu działki [...]. Zgodnie z planem miejscowym, z działki nr [...] powinny być wydzielone dwie działki budowlane, a na każdej z nich dom jednorodzinny wolnostojący. Tymczasem wydzielono trzy działki budowlane wzdłuż granicy z działką wnioskodawców o pow. [...] m2, każda z budynkiem bliźniaczym. Zdaniem skarżących Prezydent Miasta S., dokonując podziału działki

z pominięciem ustaleń planu miejscowego, rażąco naruszył prawo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia

[...] r. umorzyło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji wskazując, że stroną postępowania zakończonego decyzją której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności była Spółka A. Jedynie ta Spółka posiadała przymiot strony w postępowaniu podziałowym. Wnioskodawcom on nie przysługiwał. W rezultacie nie mogą też żądać wzruszenia tej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Pojęcie strony postępowania zostało zdefiniowane w art. 28 K.p.a. i jest nią wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem, który wynika z określonego przepisu prawa, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między określoną normą prawa materialnego, a sytuacją prawną tegoż podmiotu, przy czym interes prawny musi dotyczyć go bezpośrednio. Właściciel nieruchomości nie może, co do zasady, ingerować w sposób podziału nieruchomości sąsiedniej. Uprawnień takich nie dają mu żadne przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dokonywany podział ma wykraczać poza granice dzielonej nieruchomości. Ponadto, właścicielowi działki sąsiadującej z działką podlegającą podziałowi przysługiwać powinna ochrona w takim zakresie, w jakim planowany podział ma pozbawić go dostępu do drogi publicznej. Właściciele działki sąsiedniej w stosunku do działki objętej podziałem, co do zasady nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu podziałowym, uprawnienia te przysługują im jedynie w wypadkach szczególnych. Z tej przyczyny niedopuszczalna była odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego, gdyż zachodziła potrzeba oceny interesu prawnego wnioskodawców w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział. Ocena ta prowadzi do wniosku, że B. S.

i T. S. nie przysługuje prawo żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. Podnoszone przez nich we wniosku o stwierdzenie nieważności uciążliwości związane z nadmiernym zagęszczeniem działek i ich zabudową budynkami bliźniaczymi, naruszają ich interes faktyczny, a nie prawny. Nie sposób zresztą dopatrzyć się w jaki sposób podział nieruchomości miałby wpływać na generowanie określonych we wniosku uciążliwości, skoro działka sąsiednia już przed podziałem została zabudowana, a sam podział określił jedynie zasady korzystania

z terenów na których budynki zostały posadowione. Przysługujące wnioskodawcom prawo własności działki nr [...] nie rozciąga się na działki sąsiednie, zatem przypisanie im prawa do decydowania o zagospodarowaniu tych działek (w tym

o sposobie ich podziału) oznaczałoby w istocie pogwałcenie prawa własności innych podmiotów, które na równi z wnioskodawcami są uprawnione do korzystania

z własnych nieruchomości, z wyłączeniem innych osób. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji toczyło się na wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania, dlatego winno zostać umorzone.

Kolegium, analizując akta sprawy, nie znalazło także podstaw do przeprowadzenia postępowania nieważnościowego z urzędu, bowiem decyzja została wydana w oparciu o dopuszczalną podstawę prawną, a zgromadzona

w aktach sprawy dokumentacja spełnia wymogi określone przez ustawodawcę.

O wadliwości decyzji nie może świadczyć fakt uprzedniego zaplanowania przez właściciela innego niż dopuszczony planem miejscowym podziału nieruchomości, skoro ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 95 stwierdza, że podział może następować także niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Jest on możliwy

w szczególnych, określonych w ustawie przypadkach. W dacie wydania kwestionowanej decyzji na gruncie który podlegał podziałowi, znajdowały się już budynki, wskutek czego zaistniały okoliczności wymienione w art. 95 pkt 7 ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Skoro Spółka, będąca właścicielem gruntu, wystąpiła z wnioskiem o podział nieruchomości niezależnie od ustaleń planu, organ administracji był zobowiązany do zatwierdzenia podziału działki zgodnie z wnioskiem jej właściciela. Nie miał żadnych uprawnień do weryfikacji przyczyn z jakich Spółka wybrała taki, a nie inny sposób zagospodarowania swojej nieruchomości.

To, że podział nastąpił niezależnie od ustaleń planu miejscowego nie oznacza, że był on niezgodny z prawem. Podział nastąpił na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniosku osób żądających stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie SKO wskazało, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 K.p.a.) i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja

w sposób niewątpliwy jest dotknięta co najmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Organ orzekający w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji bada zatem, czy jest ona dotknięta jedną z wad z art. 156 § 1 K.p.a., oraz czy nie zachodzą przesłanki z art. 156 § 2 K.p.a. Należy przy tym wskazać, że chodzi

o nieważność którą decyzja dotknięta była w dacie jej wydania. W postępowaniu

o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie rozpoznaje sprawy zakończonej decyzją ostateczną ponownie, od początku, bada jedynie jej zgodność z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. W myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., na który to przepis powołali się wnioskodawcy, organ administracji stwierdza nieważność decyzji która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa nie oznacza każdego naruszenia. O rażącym naruszeniu prawa decyduje jego oczywistość. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za rażące naruszenie prawa należy uznać taką sytuację, gdy prawo naruszono w sposób oczywisty, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi zawartemu w przepisie prawa, względnie, gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ustalono obowiązki. Cechą rażącego naruszenia prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. W sposób rażący może być naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu,

(por. wyrok NSA z 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/2004).

Ponadto, stosownie do art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zatem w pierwszej kolejności rozważenia wymagało pojęcie strony w postępowaniu nieważnościowym. W postępowaniu tym stosuje się art. 28 K.p.a. Stroną jest więc każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Legitymację do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego ma strona postępowania zakończonego decyzją której wniosek dotyczy, a także każdy inny podmiot który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 K.p.a., albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli taki stan w którym obywatel jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjne, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami powszechnie obowiązującego prawa, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności od organu administracji.

W realiach niniejszej sprawy Prezydent Miasta S. decyzją z dnia

[...] r. zatwierdził, niezależnie od ustaleń planu miejscowego na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podział nieruchomości oznaczonej działką nr [...] o pow. [...] ha, położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej własność Spółki A, na 15 działek budowlanych oraz na działkę nr [...] przez którą zostanie zapewniony dostęp do drogi publicznej. O stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej wnieśli B. S. i T. S., właściciele działki nr [...] którzy nie byli stronami postępowania podziałowego. Wnioskodawcy nie wykazali się tytułem prawnym w stosunku do działki objętej podziałem. Nie wskazali też żadnego przepisu prawa materialnego, na podstawie którego byliby uprawnieni do żądania od organu czynności polegającej na stwierdzeniu nieważności decyzji podziałowej. Swój wniosek oparli na tym, że nieruchomość stanowiąca ich własność graniczy na przestrzeni 100 m bezpośrednio z nieruchomością objętą podziałem, na której zostały wydzielone trzy działki budowalne o pow. [...]m2 każda z budynkiem bliźniaczym bez zachowania ustaleń planu miejscowego, co powoduje uciążliwości

w odniesieniu do działki skarżących takie jak hałas, drgania, nasilona emisja spalin, gazów itp. Z wniosku wynika, że osoby żądające stwierdzenia nieważności mają co najwyżej interes o charakterze faktycznym, co nie daje im legitymacji do skutecznego żądania wszczęcia postępowania. Podział działki zatwierdzony kwestionowaną decyzją w żaden sposób nie ogranicza przysługujących wnioskodawcom uprawnień w stosunku do działki, której są właścicielami. Nie posiadają oni natomiast żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału, nie mają więc interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony,

nie mają też legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.

Kolegium nie znalazło też podstaw do przeprowadzenia postępowania nieważnościowego z urzędu, albowiem decyzja objęta wnioskiem wydana została

w oparciu o dopuszczoną ustawą podstawę prawną, tj. w oparciu o art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskodawcy nie zauważyli, że w dacie wydania decyzji podziałowej na działce będącej przedmiotem podziału znajdowały się już wybudowane budynki, wskutek czego zaistniały okoliczności wymienione

w art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skoro zatem wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego złożyły osoby, którym nie przysługiwał przymiot strony, to wszczęte w tej sprawie postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 105 K.p.a. jako bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. B. S. i T. S. wnieśli o jej uchylenie i nakazanie SKO w S. wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu, ewentualnie o orzeczenie przez Sąd, że decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. jest wadliwa. Skarżący podnieśli, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest do nadzorowania stosowania prawa z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, a umarzając postępowanie dotyczące ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej, legalizuje to co jest nielegalne; uchyla się bowiem od podjęcia postępowania nieważnościowego z urzędu, do czego jest zobowiązane w przypadku gdy podmiot składający żądanie w trybie art. 61 § 3 K.p.a. nie ma przymiotu strony, lecz treść żądania uprawdopodabnia określona w art. 156 § 1 K.p.a. wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powinno zostać wszczęte z urzędu. Kolegium, mimo pozyskania wiedzy o wadliwości decyzji podziałowej, umorzyło postępowanie nadzwyczajne wywołane wnioskiem skarżących, jednocześnie uchylając się od wszczęcia postępowania z urzędu. Nie wzięło pod uwagę faktu, że w wyniku decyzji zatwierdzającej podział powstało 16 działek, podczas gdy art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszcza wydzielenie jednej działki budowalnej. Wynika to wyraźnie z brzmienia tego przepisu. W tym samym czasie możliwe jest wydzielenie jednej działki budowlanej, wydzielenie kolejnej działki byłoby możliwe dopiero po uprawomocnieniu się decyzji o wydzieleniu pierwszej działki. Tymczasem z terenu działki nr [...] jedną decyzją wydzielono Osiedle Mieszkaniowe [...], na co nie pozwala przepis prawa na podstawie którego decyzja ta została wydana. Celem działania Spółki A było wykreowanie sytuacji opisanej w art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podmiot ten najpierw doprowadził do niedopuszczalnego faktycznego zwiększenia gęstości zabudowy bliźniaczej na swojej działce nr [...] oraz uzyskał pozwolenie na budowę, a następnie bazując na tak zrealizowanych działaniach wystąpił o zatwierdzenie podziału nieruchomości. W wyniku tych działań uzyskał zabudowę bliźniaczą posadowioną na działkach mniejszych niż wymagane planem miejscowym dla zabudowy jednorodzinnej wolnostojącej. Świadczy to o świadomym obejściu zapisów planu miejscowego "[...]" teren elementarny [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło,

że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji inicjuje jedynie postępowanie nieważnościowe, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce i dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. Stąd Kolegium uznaje, że wskazanie w zaskarżonej decyzji, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej (choć tylko jakby na marginesie sprawy), było przedwczesne. Stąd zarzut skarżących w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie w tym postępowaniu.

Na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. pełnomocnik skarżących oświadczył,

że popiera skargę i uważa, iż skarżący powinni być stronami postępowania podziałowego, albowiem ich działka graniczyła z nieruchomością podlegającą podziałowi, a w wyniku tego podziału nastąpiła zmian ilości punktów granicznych

z nowo wydzielonymi działkami. Skarżący nie byli zawiadamiani przez geodetę

o czynnościach przez niego przeprowadzonych, zgodnie z podziałem, chociaż powinni byli być, zgodnie z przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta dotknięta jest naruszeniami prawa, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.zm.) dalej: P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję tego organu umarzającą postępowanie wywołane wnioskiem skarżących

o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. zatwierdzającej, na wniosek właściciela, podział działki nr [...] o pow. [...] ha, na szesnaście działek. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stanowisko Kolegium, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej złożyły osoby, którym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, którego wniosek dotyczy. Kwestionując powyższe stanowisko w skardze do Sądu skarżący podnieśli, że skoro nie przysługuje im przymiot strony, to Kolegium powinno wszcząć postępowanie

w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z urzędu, ze względu na niezgodność wskazanej decyzji podziałowej z obowiązującym dla danego terenu planem zagospodarowania przestrzennego.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma ustalenie, czy B. S.

i T. S., będący współwłaścicielami działki nr [...], tj. sąsiedniej

w stosunku do dzielonej działki nr [...], jak i trzech działek powstałych w wyniku jej podziału, są podmiotami uprawnionymi do wniesienia podania o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji podziałowej z dnia [...] r.

Stosownie do art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, organ administracji publicznej, przed przystąpieniem do oceny merytorycznej wniosku, w pierwszej kolejności bada kwestie formalne warunkujące dopuszczalność wniosku, a więc ustala m.in., czy podmiot składający żądanie posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. bowiem tylko podmiot posiadający legitymację prawną ma prawo domagać się podjęcia przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia sprawy. Stroną na mocy wyżej wskazanego przepisu jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O istnieniu interesu prawnego można mówić tylko wówczas, gdy istnieje określona norma prawa materialnego, która stanowi podstawę ustalenia konkretnych praw i obowiązków. Interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania i dotyczyć jej bezpośrednio oraz winien wyrażać się

w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 733/07, Lex nr 469204).

Ze względu na materialnoprawny charakter interesu prawnego, należy - wbrew wywodom skargi - stwierdzić, że nie może on wynikać z subiektywnego przekonania podmiotu żądającego wszczęcia postępowania, jak też z uznania organu lub sądu.

Stroną postępowania nadzwyczajnego jest nie tylko strona postępowania zwyczajnego, ale każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie, przy czym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej skutecznie może wszcząć postępowanie, jeżeli z przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zwykłego wynika, że domagający się weryfikacji decyzji w tym postępowaniu ma interes prawny (zob. wyrok NSA z dnia

18 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1287/08, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości nr [...] została wydana

w oparciu o ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Przepisy tej ustawy nie regulują wprost kręgu podmiotów mogących uczestniczyć w podziałowej procedurze administracyjnej.

Jak jednak słusznie wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji, udział

w postępowaniu o podział ewidencyjny nieruchomości jest uprawnieniem związanym z prawem do nieruchomości dzielonej. Tak więc interes prawny do bycia stroną posiadają podmioty, które są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. W doktrynie oraz orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym, interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości przysługuje właścicielom (współwłaścicielom) lub użytkownikom wieczystym nieruchomości (współużytkownikom wieczystym). Te podmioty jako strony postępowania podziałowego mogą zatem żądać stwierdzenia nieważności decyzji i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym. Stronami tego postępowania natomiast nie mogą być osoby, które nie mają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1608/98, niepubl., wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1775/07, Lex nr 456731).

W świetle tak ukształtowanego orzecznictwa uznać należy, iż stanowisko Kolegium, że skarżący, będący współwłaścicielami działki nr [...] nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości oraz interesu prawnego

w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nr [...], jest zgodne z prawem.

Zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje oparcie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Organ dokonał trafnych ustaleń faktycznym i prawnych, nie naruszając przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, której stwierdzenia nieważności żądają skarżący, dotyczy działki nr [...]. W sprawie bezsporne jest, że w stosunku do tej działki skarżący nie posiadali żadnego tytułu prawnego umożliwiającego jej dysponowaniem, tj. prawa własności lub użytkowania wieczystego.

Właścicielem wyżej wskazanej działki była Spółka A i jedynie ta Spółka była stroną postępowania podziałowego oraz adresatem decyzji. Źródłem jej interesu prawnego było prawo własności do dzielonej działki.

Skarżący natomiast nie byli stronami tego postępowania, gdyż nie legitymowali się tytułem prawnym do gruntu objętego podziałem. Nie mogą być także stroną postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, albowiem nie wykazali swojego interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., co trafnie ustalił organ w zaskarżonej decyzji.

Nie można bowiem przyjąć poglądu skarżących, że źródła ich interesu prawnego należy upatrywać w przysługującym im prawie własności do działki sąsiedniej. Z tego faktu nie można wywodzić legitymacji uprawniającej do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o podziale nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] bowiem skutki decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nr [...] w żaden sposób nie ingerują w wykonywanie prawa własności nieruchomości sąsiedniej, zatem skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności również nie wpłyną na prawa i obowiązki w sferze prawa własności działki nr [...].

Z istoty postępowania o podział nieruchomości wynika, że organ administracji publicznej posiada uprawnienia do wkraczania w prawo własności działki, co do której złożono wniosek o podział. Stanowisko, iż interesu prawnego w sprawie podziału nieruchomości nie można wyprowadzić z tytułu własności czy wieczystego użytkowania sąsiednich działek, w stosunku do działki dzielonej, ani z żadnych innych tytułów do tej nieruchomości jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por.: wyrok NSA z dnia 3 września 1999 r., sygn. akt

II SA/Wr 933/98, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 853/06,

Lex nr 320094, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt

II SA/Bd 756/07, - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazywane przez skarżących skutki podziału przedmiotowej nieruchomości, w postacie zagęszczenia zabudowy danego terenu, zwiększonego ruchu

i związanych z tym niedogodności wskazują na interes faktyczny a nie prawny. Natomiast podnoszona w skardze okoliczność, że organ nadzoru, stwierdzając brak legitymacji skarżących do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej, winien wszcząć takie postępowanie z urzędu, nie może prowadzić do uwzględnienia skargi. Wprawdzie jeżeli istnieje podejrzenie występowania w decyzji którejś z wad wymienionych w art. 156 § 1, a osoba która żąda wszczęcia postępowania nie posiada przymiotu strony, organ może wszcząć z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, zapewniając możliwość udziału

w nim wszystkim stronom postępowania. Brak wszczęcia tego postępowania

z urzędu oznacza, że organ administracji nie dopatrzył się zaistnienia podstaw do takiego działania. Nie oznacza to jednak, że organ ma obowiązek szczegółowej analizy i uzasadniania braku wystąpienia przesłanek nieważności w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania na wniosek. Odmowa wszczęcia postępowania ma zastosowanie do sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że jednostka wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego.

W sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie

w sprawie.

Zarzuty skarżących dotyczące istnienia przesłanek do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego z urzędu wykraczają zatem poza granicę sprawy wszczętej ich wnioskiem z dnia [...] r., zatem, nie mogły być przedmiotem badania i rozważań Sądu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Jak wyżej wskazano, przedmiotem skargi jest tylko i wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia

[...] dotycząca wniosku B. S. i T. S.

o stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta S. zatwierdzającej podział nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną nr [...].

Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że skarżący nie posiadają interesu prawnego legitymującego ich do złożenia wniosku o stwierdzenie

w trybie art. 156 § 1 K.p.a. nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, której nie są właścicielami ani użytkownikami wieczystymi, gdyż brak jest w przepisach powszechnie obowiązujących normy prawa materialnego, na której skarżący mogliby oprzeć swoje żądanie, co upoważniało organ do wydania decyzji umarzającej postępowanie wywołane wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

Ponieważ Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi, skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.