Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 508/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 116, art. 116a
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K., J. M, T. G., B. P., D. S na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia za zobowiązania z tytułu zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Zarząd Województwa (dalej organ, Zarząd), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako kpa), art. 47 § 1, art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4, art 108 § 1, art 109 § 1 i 2 pkt 1, art 116a § 1 w zw. z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900, ze zm., dalej jako O.p.) w związku z art. 61 ust 4 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 869, ze zm., dalej jako u.f.p.), art 46 ust 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 512, ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z "[...]" orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członków Zarządu Stowarzyszenia A (dalej jako Stowarzyszenie), tj.: E. K., J. M., T. G., B. P., D. S. (dalej jako strona, skarżący), za zaległości Stowarzyszenia w łącznej kwocie 261. 258,31 zł, na którą składają się: środki określone w ostatecznej decyzji administracyjnej nr "[...]" z dnia "[...]" (wydanej przez Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa na lata 2014-2020) w wysokości 211.407,31 zł, odsetki od należności, określone jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia powstania zaległości podatkowej (tj. 15.03.2017 r.) do dnia wydania decyzji I instancji (tj. 28.01.2020 r.), w wysokości 48.653,00 zł; koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 1.198,00 zł, określone w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z "[...]" (dalej jako Naczelnik).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 24.02.2017 r. zawarta została umowa o dofinansowanie projektu pn. "[...]" (dalej jako umowa o dofinansowanie), zmieniona aneksem z 24.02.2017 r., pomiędzy: Stowarzyszeniem a Województwem reprezentowanym przez Zarząd Województwa, pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa na lata 2014-2020 (dalej jako IZ RPO).

W wyniku ustaleń kontroli planowej projektu, przeprowadzonej przez IZ RPO, stwierdzono nieprawidłowości i wezwano Beneficjenta do zwrotu wartości wydatków niekwalifikowalnych, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu. Przedmiotowe wezwanie do zwrotu doręczono Beneficjentowi dnia 16.07.2018 r. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków.

W związku z powyższym, decyzją nr "[...]"z dnia "[...]" (dalej jako decyzja zwrotowa), IZ RPO nakazała Stowarzyszeniu zwrot środków w kwocie 211.407,31 zł. Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do IZ RPO. W związku z powyższym decyzja IZ RPO stała się ostateczna 17.11.2018 r.

Stowarzyszenie złożyło bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję zwrotową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym wyrokiem sygn. akt I SA/Ol 5/19 z dnia 13.03.2019 r. oddalił skargę. Tym samym decyzja zwrotowa jest ostateczna i prawomocna.

Wobec bezskuteczności odzyskania środków, IZ RPO, "[...]" wystąpiła do organu egzekucyjnego - Naczelnika - z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej, dołączając tytuł wykonawczy nr "[...]" z dnia "[...]". Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego Stowarzyszenia okazało się bezskuteczne i ostatecznie - postanowieniem Naczelnika z dnia "[...]" - zostało umorzone na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 1438 ze zm., dalej jako upea) . Z treści ww. postanowienia wynika, iż organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania nie ustalił majątku, z którego można byłoby prowadzić skuteczną egzekucję. Stowarzyszenie nie posiada bowiem żadnego majątku nieruchomego, a jedynie ruchomości nieposiadające wartości egzekucyjnej. Podstawą umorzenia było to, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskano kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W wyniku podjętych czynności wyegzekwowano wyłącznie kwotę 1.239,97 zł, które to środki pokryły w części koszty postępowania egzekucyjnego.

Dodatkowo, organ egzekucyjny zawiadomił wierzyciela (tj. IZ RPO) o wysokości pozostałych kosztów postępowania egzekucyjnego, które zostały ustalone na kwotę 13.357,70 zł. Kosztami tymi obciążony został wierzyciel. Zarząd wniósł o ich umorzenie. Ostatecznie organ egzekucyjny wydał postanowienie, w którym umorzył koszty egzekucyjne w kwocie 12.159,68 zł oraz odmówił umorzenia kosztów w kwocie 1.198,00 zł.

W związku z tym, że nie udało się wyegzekwować należności od Stowarzyszenia, IZ RPO zgodnie z obowiązującym prawem wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia.

Przechodząc do merytorycznej oceny organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich są wyłącznie kwestie związane z ustaleniem i istnieniem podmiotu, na który przenosi się odpowiedzialność, zakresem należności objętych odpowiedzialnością, a także określeniem terminu płatności należności. W związku z tym w ramach niniejszej decyzji nie rozstrzyga się ponownie kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku zwrotu oraz wysokością zobowiązania Stowarzyszenia. Obowiązek taki został określony w ostatecznej i prawomocnej decyzji zwrotowej.

W toku postępowania administracyjnego prowadzonego w II instancji - na podstawie pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzono że:

- Stowarzyszenie zostało zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym dnia "[...]" 2013 r.,

- organem uprawnionym do reprezentacji podmiotu jest Zarząd,

- przewidziano reprezentację dwuosobową,

- ostatnia zmiana nastąpiła "[...]" 2013 r., a zgodnie z nią członkami Zarządu Stowarzyszenia są następujące osoby: E. K., J. M., T. G., B. P. oraz D. S. - były nimi również w momencie:

a) podpisania i trwania umowy o dofinansowanie projektu

b) wypłat środków na realizację umowy,

c) zaistnienia nieprawidłowości oraz jej stwierdzenia w toku czynności kontrolnych, d) wydania i doręczenia decyzji o zwrocie oraz upływu terminu płatności należności określonej tą decyzją,

e) gdy decyzja o zwrocie stała się ostateczna,

f) kiedy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał wyrok w sprawie sygn. akt I SA/Ol 5/19 z dnia 13.03.2019 r. utrzymujący w mocy wydaną decyzję zwrotową, a także gdy przedmiotowy wyrok stał się prawomocny.

g) prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec Stowarzyszenia,

Organ podkreślił, że Stowarzyszenie nadal figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako podmiot "aktywny", tj. nie został zlikwidowany, nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości podmiotu.

Organ wskazał, że na podstawie art. 67 ust. 1 u.f.p., w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie zapisy działu III Ordynacji podatkowej, które regulują kwestię odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika: art.107 § 1 i 2, art. 108 § 1 i 2, art. 116 § 2 , art. 116a § 1 O.p.

Analiza powyżej przytoczonych fragmentów Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, iż przepisy te kreują dwie kategorie przesłanek warunkujących zaistnienie odpowiedzialności osób trzecich, a mianowicie przesłanki tzw. pozytywne, tj.:

– pełnienie funkcji członka zarządu w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania, z którego wynika zaległość podatkowa objęta odpowiedzialnością,

– bezskuteczność egzekucji w stosunku do podmiotu w całości lub części,

oraz przesłanki tzw. negatywne (uwalniające od odpowiedzialności) w postaci:

– niewykazania przez członka zarządu, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe),

– niewykazania, że nie z winy członka zarządu nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego),

– niewykazania przez członka zarządu mienia podmiotu umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej podmiotu.

Orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej ustawodawca uzależnił zatem od zaistnienia przesłanek pozytywnych, które winny wystąpić w sposób łączny, oraz niezaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności, przy czym wykazanie którejkolwiek z nich powoduje uwolnienie się od odpowiedzialności.

W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Stosownie do art. 116 § 4 O.p. powyższe przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu.

Wskazano, że orzekając o odpowiedzialności członków Zarządu Stowarzyszenia, IZ RPO zobowiązana jest wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członków Zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego rozumianego jako zaistnienie nieprawidłowości, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową Stowarzyszenia oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko Stowarzyszeniu, zaś wykazanie którejkolwiek z okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członkach Zarządu Stowarzyszenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy niewątpliwie zaistniały obie z wymaganych przesłanek pozytywnych. W momencie zaistnienia nieprawidłowości, jej stwierdzenia w toku czynności kontrolnych, wydania i doręczenia decyzji o zwrocie oraz upływu terminu płatności należności określonej tą decyzją - członkami Zarządu Stowarzyszenia były wymienione w decyzji osoby, zaś postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego Stowarzyszenia okazało się bezskuteczne. O czym świadczy fakt, że Naczelnik wydał postanowienie, w którym umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Zdaniem organu w trakcie postępowania strony nie wykazały żadnej z okoliczności, która mogłaby uwolnić je od odpowiedzialności za zobowiązania Stowarzyszenia. Osoby te pomimo pouczenia oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie wykazały podstaw, które uwolniłyby je od odpowiedzialności. Żadna ze stron niniejszego postępowania:

- nie przedstawiła dowodów wskazujących na to, że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie restrukturyzacyjne, albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu (o czym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne – t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 243 ze zm.), bądź

- nie ujawniła dowodów na to, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony, bądź

- nie wskazano jakiegokolwiek majątku Stowarzyszenia, którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie należności wynikającej z decyzji zwrotowej.

Dodatkowo podkreślono, że nie sposób wskazać, by członkowie Zarządu Stowarzyszenia nie ponosili winy za zaniechanie złożenia ewentualnego wniosku o ogłoszenie upadłości. Jako członkowie organu uprawnionego do reprezentowania Stowarzyszenia powinni co najmniej posiadać wiedzę o jego sytuacji finansowej. Pełnili oni bowiem funkcję członków Zarządu w okresie od dnia zawarcia umowy o dofinansowanie do chwili obecnej. Zatem mogli podjąć działania zmierzające do zgłoszenia do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości tego podmiotu.

Odnosząc się do pisma E. K., wskazującego, że wyłącznie on ponosi winę za uchybienia/błędy w projekcie. Gdyż to wyłącznie członek zarządu, który podejmował decyzje w danej sprawie, powinien z tego tyłu ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą oraz wnosząc, na podstawie art. 189 k.p.a., o umorzenie kary administracyjnej określonej w ostatecznej decyzji zwrotowej. Organ wskazał, że art. 116 O.p. nie utożsamia ww. odpowiedzialności z zawinieniem powstania zaległości podatkowej. W toku postępowania dotyczącego odpowiedzialności osób trzecich nie bada się okoliczności, które dotyczą powstania zaległości. Kwestie te zostały już przesądzone w treści ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej i nie podlegają ponownemu rozpatrzeniu. Wyłącznie przesłanki odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia podlegały rozstrzygnięciu w niniejszej decyzji. Organ szczegółowo zbadał i uzasadnił wszystkie przesłanki warunkujące ich odpowiedzialność. Odpowiedzialność, jak wykazano, ma charakter odpowiedzialności solidarnej, zarówno pomiędzy wszystkimi członkami zarządu Stowarzyszenia, jak i ze Stowarzyszeniem. Środki podlegające zwrotowi zgodnie z ostateczną i prawomocną decyzją zwrotową maja charakter publiczny i stanowią tzw. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Obowiązek zwrotu środków określony przepisem art. 207 u.f.p. nie stanowi kary administracyjnej w rozumieniu przepisów kpa. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia rady (WE, Euratom) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich środków przewidzianych w niniejszym artykule nie uznaje się za kary. Tym samym, dopóki w obrocie pozostaje ostateczna decyzja zwrotowa, organ ma prawo i obowiązek prowadzić postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia - jako osób trzecich.

W dalszej części wywodów organ wskazał, że niesłusznie strona podnosi także, że organ zobowiązany był ustalić, czy Stowarzyszenie nie wykonuje wymagalnych zobowiązań. W ocenie Zarządu organ w treści zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazywał, że ciężar wskazania okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności (przesłanki negatywnej) spoczywa na członkach zarządu.

Niesłuszne jest także stanowisko strony, że organ zobowiązany był orzec wyłącznie o odpowiedzialności jednego członka zarządu stowarzyszenia. Argumenty wskazywane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące przesłanek ekskulpujących nie zostały przez strony w żaden sposób udowodnione, a podkreślić należy, że ciężar dowodu w tym zakresie leży po stronie członków zarządu Stowarzyszenia.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżyła strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów niniejszego postępowania.

Zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 67 ust 1 u.f.p. oraz przepisów prawa proceduralnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa.

W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja jest wydana co najmniej przedwcześnie. Pomimo, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mocno akcentowali fakt, że został złożony, aczkolwiek nierozpoznany wniosek z dnia 9 stycznia 2020 roku o udzielenie Stowarzyszeniu ulgi. Na chwilę tak wydania decyzji, jak też moment wniesienia niniejszej skargi, wniosek ten nadal jest procedowany. Teoretycznie zatem może się zdarzyć, iż zobowiązanie zostanie Stowarzyszeniu umorzone, a zatem nie będzie żadnych materialnych podstaw do przeniesienia obowiązku zapłaty nieistniejącego już zobowiązania na Skarżących.

Wskazano, że pomimo podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzutów nadal w niniejszej sprawie nie dokonano wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności pominięto badanie istotnej i mocno akcentowanej przez strony okoliczności czy członkowie zarządu stowarzyszenia poza E. K. ponoszą winę za ewentualnie niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, stwierdzenie której to przesłanki skutkuje nie możnością obarczenia ich odpowiedzialnością za opisane w decyzji zobowiązanie pieniężne. Ponadto do chwili wydania decyzji nie rozpoznano do dnia dzisiejszego wniosku Przewodniczącego Zarządu E. K. w sprawie udzielenia ulgi w zakresie należności wynikającej z ostatecznej decyzji administracyjnej zobowiązującej Stowarzyszenie do zwrotu środków podczas gdy udzielenie ulgi np. poprzez umorzenie zaległości niweczyłoby możliwość wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia.

Dodatkowo przesłanki egzoneracyjne mogą zostać wykazane dopiero następczo tj. wówczas gdy istniały jakiekolwiek przesłanki do ogłoszenia upadłości zarządzanego przez nich stowarzyszenia. Wskazywana już przez skarżących przesłanka braku podstaw do ogłoszenia upadłości wyklucza bowiem rozpoznawanie dalszych przesłanek. Art. 116 O.p. statuuje odpowiedzialność o charakterze odszkodowawczym, co z kolei implikuje wniosek, iż aby mój ją przypisać skarżącym trzeba najpierw ustalić, że były podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie zaś z przepisami prawa upadłościowego podstawą ogłoszenia upadłości podmiotu jest jego niewypłacalność, która zachodzi, gdy utraci on zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego). Nie jest możliwe zgłoszenie upadłości w przypadku posiadania tylko jednego nieuregulowanego zobowiązania, a zatem wówczas gdy upadłości formalnie zgłosić nie można, nie ma podstaw do przypisania członkowi zarządu zawinienia, które przecież jest podstawą odpowiedzialności za zobowiązania stowarzyszenia. Co więcej, w nauce prawa akcentuje się także, że nie każde zaprzestanie płacenia długów można uważać za dostateczną podstawę do ogłoszenia upadłości, lecz tylko takie, które świadczy o niemożności. Trudno byłoby uznać aby pomyłka w wysokości 0,01 zł miała prowadzić do upadłości jakiegokolwiek podmiotu, byłoby to kompletnie irracjonalne. Reasumując Stowarzyszenie nie spełniało warunków ogłoszenia upadłości, stąd też nie można członkom jego za[?]rządu zarzucić zawinionego nie wystąpienia z takim wnioskiem do sądu upadłościowego.

Dodatkowo odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko wówczas, gdy w stosunku do spółki (analogicznie stowarzyszenie rejestrowanego) wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku organ podatkowy powinien poczynić ustalenia, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony. W niniejszej sprawie bezsprzecznie takich ustaleń brak.

Organ nie rozważył także stopnia zawinienia poszczególnych członków zarządu stowarzyszenia pomimo faktu, że E. K. zwracał się z wnioskiem o orzeczenie odpowiedzialności jedynie względem niego. Z jego stanowiska wynikało, iż wewnętrzny podział w zarządzie stowarzyszenia jest taki, że tylko on może być uznany winnym różnicy w wysokości 0,01 zł. Wewnętrzny podział obowiązków w Stowarzyszeniu uniemożliwia przypisanie poszczególnymi członkom jego zarządu odpowiedzialności za stwierdzony stan faktyczny i rzeczoną pomyłkę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podzielając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. profesjonalny pełnomocnik organu złożył wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Zarząd Województwa pod znakiem: "[...]", dotyczącego wniosków członków zarządu Stowarzyszenia o udzielenie ulgi w spłacie zaległości (k. 10).

Zarządzeniem z dnia 11 marca 2021 r. Przewodniczący Wydziału stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 ze zm.), przyjmując, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnych bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zarządził, skierować sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, jak prawidłowo wskazywał organ w zaskarżonej decyzji, że w sprawie, w której przedmiotem jest ustalenie odpowiedzialności osób trzecich nie bada się ponownie zasadności wydania decyzji zwrotowej.

W niniejszej sprawie decyzją zwrotową (z "[...]", nr "[...]") Zarząd zobowiązał Stowarzyszenie do zwrotu środków. Decyzja ta była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 5/19 oddalił skargę Stowarzyszenia. Następnie z uwagi na bezskuteczności egzekucji wobec majątku Stowarzyszenia, Naczelnik postanowieniem z dnia "[...]" umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Stowarzyszenia, na podstawie art 59 § 3 w zw. z art 59 § 2 u.p.e.a. W związku z brakiem wyegzekwowania należności od Stowarzyszenia, Instytucja Zarządzająca wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia. W konsekwencji prowadzonego postępowania wydano decyzję administracyjną Nr "[...]" z dnia "[...]", a po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]" utrzymał w mocy decyzję w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu Stowarzyszenia za zaległości wynikające z decyzji zwrotowej.

Tym samym, wskazać należy, że przedmiotem postępowania, w niniejszej sprawie są wyłącznie kwestie związane z ustaleniem i istnieniem podmiotu, na który przenosi się odpowiedzialność, zakresem należności objętych odpowiedzialnością, a także określeniem terminu płatności należności. Nie rozstrzyga się ponownie kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku zwrotu oraz wysokością zobowiązania Stowarzyszenia.

Powyższe stanowisko potwierdza ugruntowane orzecznictwo (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2827/17 wyrzyskie cyt. wyroki dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie wskazuje się, że oba rozstrzygnięcia dotyczą odrębnych podmiotów, mają też zasadniczo inny przedmiot. Dlatego też ustawodawca konsekwentnie oddziela postępowanie, którego przedmiotem jest orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich, od postępowania służącego wymiarowi podatku. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nieuprawnionego kwestionowania ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, co naruszałoby wskazaną w art. 16 k.p.a. zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Zasada trwałości decyzji ostatecznych, mająca - jak podkreśla literatura przedmiotu - podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, sprowadza się do tego, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Oznacza to, iż wydanie nowej decyzji w odpowiednim trybie jest jedynym sposobem całkowitego lub częściowego pozbawienia decyzji ostatecznej mocy obowiązującej (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011, UNIMEK, Wrocław 2011, s. 587). Postępowaniem tym nie jest jednak postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności osób trzecich.

Mając na względzie powyższe, bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie mają zarzuty związane z prawidłowością realizacji projektu oraz ustaleniem kwoty należności objętej decyzją zwrotową.

Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia przez organ art. 67 ust. 1 u.f.p. Zgodnie, z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, 695, 1298 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, 1423, 2122, 2123 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 72).

Wskazać należy, że przepisy działu III O.p. regulują kwestię odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika, bowiem przepisy u.f.p tej materii nie regulują [por. H. Dzwonkowski (red.), G. Gołębiowski (red.), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz prawno-finansowy, Wyd. Sejmowe 2014].

Tym samym przepisy dotyczące odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia za zobowiązania z tytułu niezwróconych dotacji (art. 107 do 119 O.p.) mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie na mocy art. 67 u.f.p.

Powyższe znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych. Na szczególną uwagę zasługuje stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 228/19, utrzymanego w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1999/19. W uzasadnieniu wskazywanego wyroku WSA stwierdził, że nie jest sporne, że zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki o tych środków. Zatem w oparciu o art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w którym znajduje się art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1, art. 109 § 1 i 2, art. 116a § 1 w zw. z art. 116 O.p. będący podstawą prawną odpowiedzialności strony w niniejszej sprawie.

Podkreślenia wymaga, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia przeterminowanych zobowiązań. Odpowiedzialność osób trzecich w Ordynacji podatkowej ma charakter subsydiarny w stosunku do odpowiedzialności podatnika (płatnika, inkasenta). Zależna jest nadto od istnienia zobowiązania podatkowego oraz od jego realizacji przez podatnika (a w zasadzie braku realizacji zobowiązania, w całości lub w części). Ma zatem charakter akcesoryjny.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z brakiem podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, wskazać należy, że w ocenie Sądu, organ zbadał wszystkie przesłanki warunkujące ustalenie odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia, które zobowiązany był wykazać.

W myśl art. 116a O.p.:

§ 1. Za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 stosuje się odpowiednio.

§ 2. Za zaległości podatkowe stowarzyszenia powstałe przed jego wpisem do właściwego rejestru odpowiadają solidarnie osoby działające na rzecz stowarzyszenia do chwili wpisu.

§ 3. Członek zarządu stowarzyszenia zwykłego odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze stowarzyszeniem i pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia.

§ 4. W przypadku gdy stowarzyszenie zwykłe nie posiada zarządu, za zaległości podatkowe stowarzyszenia odpowiada całym swoim majątkiem członek stowarzyszenia solidarnie ze stowarzyszeniem i pozostałymi członkami.

§ 5. Do odpowiedzialności podatkowej, o której mowa w § 3 i 4, stosuje się odpowiednio przepisy art. 115 § 2 i 4.

Podkreślić przy tym należy, że art. 116a O.p. wprowadza odpowiedzialność członków organów zarządzających niezależnie od pełnionych przez nich innych funkcji, sposobu reprezentacji osoby prawnej czy wewnętrznego podziału zadań lub kompetencji do wykonywania konkretnych czynności, a także posiadania kwalifikacji w dziedzinie finansów (wyrok WSA w Bydgoszczy z 4.07.2017 r., I SA/Bd 321/17, LEX nr 2325030).

Tym samym, nie ulega wątpliwości że, wobec jednoznacznego brzmienia art. 116a O.p., że członkowie organów zarządzających osób prawnych odpowiadają bez względu na to, czy rzeczywiście otrzymywali jakiekolwiek przysporzenie majątkowe, np. z tytułu wynagrodzenia za pełnioną funkcję bądź pozostawania z tego tytułu w stosunku pracy. Nie ma też znaczenia, czy wskazane podmioty prowadzą działalność gospodarczą, co zbliża je do spółek prawa handlowego, czy też działają na zasadzie organizacji non profit. (Por. A. Mariański, Odpowiedzialność członków organów zarządzających osób prawnych za zaległości podatkowe, M. Pod. 2005, nr 2, s. 25).

Rozważając kwestię odpowiedzialności członków stowarzyszenia wspomnieć należy, że z uwagi na specyfikę części osób prawnych, o których mowa w art. 116a O.p., w literaturze przedmiotu rozważano czy w świetle prawnych i faktycznych elementów działalności podmiotów non profit, nie należałoby stwierdzić, że wykładnia art. 116a O.p. powinna prowadzić do wniosku, że osoby nimi zarządzające nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne. Stanowiskowo to uznać należy jednak za błędne. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9.08.2013 r. (sygn. akt I FSK 1236/12) nawet członkowie prezydium związku rolników ponoszą odpowiedzialność za jego zaległości, mimo że nie ma on zdolności upadłościowej. Wobec braku zdolności upadłościowej nie będzie miał zastosowania wobec członków jego prezydium zarządu przepis art. 116 § 1 pkt 1 O.p., co nie wyklucza możliwości orzeczenia o odpowiedzialności tychże członków zarządu za zaległości podatkowe, w oparciu o treść art. 116a O.p. Fakt niemożności skorzystania z przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 O.p. nie wyklucza skorzystanie przez członka prezydium zarządu z przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Osoby te mogą ponosić odpowiedzialność jako osoby trzecie, z tym zastrzeżeniem, że tylko część z nich może korzystać ze wskazanych w art. 116 § 1 pkt 1 O.p. przesłanek wyłączających ich odpowiedzialność. Zatem przesłanką wyłączającą odpowiedzialność może być w tej sytuacji jedynie wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych osoby prawnej w znacznej części.

Z kolei gdy zdolność do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dana osoba prawna posiada jak ma to miejsce w przypadku stowarzyszenia (zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 2 pr. up.), wniosek taki może złożyć każdy, kto ma prawo ją reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Zatem członkowie zarządu, aby uwolnić się od odpowiedzialności określonej w art. 116a w związku z art.116 § 1 O.p. muszą wykazać przesłanki egzoneracyjne określone w art.116 pkt § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Nawet bowiem w sytuacji, gdy członek zarządu stowarzyszenia, któremu w statucie takiego stowarzyszenia nie nadano wyraźnie uprawnień do reprezentowania tego podmiotu, ponosi mimo wszystko winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości takiego stowarzyszenia (por. wyrok NSA z 5.03.2014 r., sygn. akt I FSK 562/13).

Tym samym wskazać należy, że z treści przepisu art. 116a O.p. wynika jednoznacznie, że ustawodawca nie zdecydował się na rozróżnienie pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, a działającymi non profit - nie nastawionymi na uzyskanie zysku. Oznacza to, że członkowie organów zarządzających tych podmiotów ponoszą odpowiedzialność za zaległości podatkowe w tym także zaległości z tytułu niezwróconych środków unijnych na mocy art. 67 u.f.p. - bez względu na wystąpienie takiego kryterium. Powyższy pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie (por. np. wyroki: WSA w Krakowie z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 400/19, WSA Łodzi z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 225/10, WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2494/11, NSA z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 312/06).

Przechodząc do oceny przesłanek odpowiedzialności członków zarządu, zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że ich konstrukcja wskazuje, że można je podzielić na pozytywne i negatywne, zwane także egzoneracyjnymi.

Pozytywne przesłanki to takie, których spełnienie rodzi odpowiedzialność członka zarządu. Natomiast przesłankami negatywnymi (egzoneracyjnymi) są okoliczności, których brak zaistnienia, w powiązaniu ze spełnieniem przesłanek pozytywnych, stanowi podstawę wydania decyzji o odpowiedzialności osoby zarządzającej.

Zadaniem organu podatkowego zamierzającego obciążyć członków zarządu jej zaległościami podatkowymi jest zarówno wykazanie, że spełnione zostały w konkretnym przypadku przesłanki pozytywne jak i ustalenie, czy nie wystąpiły przesłanki negatywne, przy czym w odniesieniu do tych ostatnich (egzoneracyjnych) - poprzez użyty zwrot legislacyjny "a członek zarządu nie wykazał" - przepis wyraźnie przesuwa ciężar ich wykazania na podatnika. Organ podatkowy ma jedynie obowiązek umożliwienia stronie wykazania zaistnienia jednej z negatywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 642/08).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że na organie spoczywał obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec Stowarzyszenia oraz okoliczności pełnienia przez członka organu zarządzającego Stowarzyszenia funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności danego zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość. Natomiast członek zarządu chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności mógł wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyroki NSA z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 249/13; z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt II FSK 1771/14; z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II FSK 2557/14, z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt II FSK 1169/20).

Przy czym zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych jasno wskazuje się, iż to osoby reprezentujące spółki jako członkowie zarządu odpowiadają za nierzetelne wypełnianie swoich obowiązków. Nie ma w tej sytuacji znaczenia kwestia winy, czy też umyślności. Jak się bowiem podkreśla pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. Jednocześnie członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie ze swej funkcji, natomiast w czasie jej pełnienia powinien na bieżąco znać stan finansów Stowarzyszenia, co za tym możliwość zaspokojenia długów, bowiem pełniona funkcja niesie za sobą zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób zatrudnionych.

Mając tak uregulowany sposób rozłożenia ciężaru dowodu, ocenić należy, że analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i wywiedzione przez organ argumenty zasługują w pełni na podzielenie. Zdaniem Sądu organ wykazał bowiem, iż wszystkie przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania Stowarzyszenia zostały spełnione, przy jednoczesnym braku zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych.

W zaskarżonej decyzji wykazano, że członkowie Stowarzyszenia pełnili funkcje w trakcie powstania zobowiązania, powołując się na zapisy widniejące w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz że doszło do bezskuteczności egzekucji (postanowienie Naczelnika z dnia "[...]" o umorzeniu postępowania egzekucyjnego). Kwestie te nie są zresztą sporne pomiędzy stronami.

Z kolei skarżący nie wykazali jakichkolwiek przesłanek wyłączających ich odpowiedzialność.

Członkowie Zarządu Stowarzyszenia nie wskazali, że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie wniosek taki w ogóle nie został złożony. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 10 Prawa upadłościowego, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Sąd zauważa, że w art. 11 Prawa upadłościowego, ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj.:

– niewykonywanie wymagalnych zobowiązań;

– sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek.

Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość Stowarzyszenia.

W myśl art. 21 ust. 1 przywołanej ustawy zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, a konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów (por. wyroki NSA z 10 kwietnia 2015 r., II FSK 853/13; z 11 kwietnia 2014 r., I FSK 656/13; 15 listopada 2017 r.). W judykaturze przyjmuje się jednolicie, że nawet niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (por. wyroki NSA z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14; z 28 kwietnia 2017 r., I FSK 1624/15; z 6 czerwca 2017 r., I FSK 1951/15; z 23 października 2018 r., II FSK 3005/16; z 5 grudnia 2018 r., II FSK 1686/18; z 12 lutego 2019 r., II FSK 3336/18).

W przedmiotowej sprawie członkowie Zarządu Stowarzyszenia nie przedstawili dowodów na to, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony.

Poza sporem pozostaje okoliczność niewskazania przez członków Zarządu Stowarzyszenia mienia Stowarzyszenia umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości z tytułu niezwróconej dotacji (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.). Co więcej z materiałów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Przewodniczący zarządu Stowarzyszenia wskazywał wręcz, że podmiot nie posiada środków na spłatę zadłużenia.

Skarżący w skardze wskazują, że nie było podstaw do składania wniosku ogłoszenie upadłości, co wskazywało na brak możliwości orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich. W ich ocenie Stowarzyszenie pozostawało wypłacalne, nie utraciło zdolności do realizacji wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

W ocenie Sądu argumentacja strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Stanowisko to stoi w oczywistej sprzeczności z istniejącym stanem faktycznym. Podkreślić należy, że Stowarzyszenie pomimo wezwań do zwrotu środków nie dokonało dobrowolnej spłaty. Organ wydał w rezultacie decyzję zwrotową i skierował sprawę do egzekucji, która także okazała się całkowicie bezskuteczna. Zatem wymagalność spłaty zobowiązania wynikającego z decyzji zwrotowej istniała co najmniej od daty upływu terminu zwrotu środków wskazanych w doręczonych wezwaniach do zwrotu środków.

Tym samym ocenić należy, że organ podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prawidłowo zebrały cały materiał dowodowy, który następnie poddały wnikliwej i poprawnej ocenie. Organ wnikliwie ocenił wszystkie dowody w kontekście prawidłowo przywołanego stanu faktycznego, a wysnutym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności. Zgromadzony materiał dowodowy jest bowiem spójny i kompletny, a uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie dowodów, które organy wzięły pod uwagę, oraz okoliczności, którym nie dały wiary. Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Okoliczność, że strona nie zgodziła się z przyjętym w sprawie rozstrzygnięciem nie oznacza, że doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego i to w sytuacji, gdy na poparcie swych twierdzeń nie wskazuje żadnych konkretów, które faktycznie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie do przyjęcia jest także stanowisko strony skarżącej, że organ winien rozważać stopnień zawinienia poszczególnych członków zarządu stowarzyszenia, gdyż E. K. zwracał się z wnioskiem o orzeczenie odpowiedzialności jedynie względem niego.

Ponownie wskazać należy, że wewnętrzny podział zakresu kompetencji i odpowiedzialności pomiędzy członków organu Stowarzyszenia jest bez znaczenia w świetle art. 116 i art. 116a O.p., które jednoznacznie stanowią, że przedmiotowa odpowiedzialność rozciąga się na każdego członka organu zarządzającego. Członkowie zarządu Stowarzyszenia nie mogą powoływać się na brak wpływu na podejmowanie decyzji. Powołane przepisy nie różnicują bowiem odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe w zależności od funkcji pełnionej w zarządzie. Każdy z członków zarządu ma prawo i obowiązek zapoznania się z sytuacją zarządzanego podmiotu.

Należy zwrócić uwagę, że po objęciu funkcji członka zarządu, przy zachowaniu staranności i profesjonalizmu każdy ze skarżących powinien w sposób stały i skuteczny zapewnić sobie wpływ na Stowarzyszenie, kontrolować jego kondycję finansową i po ustaleniu nieprawidłowości zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości. Każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa 740/12, Lex nr 1294795). Jeśli pojawiają się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków, członek zarządu powinien bezzwłocznie zrezygnować z pełnionej funkcji.

Faktyczne pełnienie funkcji przez członka organu zarządzającego nie jest zatem konieczną przesłanką do obciążenia go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe stowarzyszenia. Z tego względu ewentualne prowadzenie postępowania w zakresie faktycznego wykonywania funkcji członka zarządu, czy też podziału obowiązków pomiędzy członkami zarządu nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem stanowisko, że podział obowiązków w zarządzie i ich charakter nie mogą zwolnić danej osoby z odpowiedzialności wynikającej z ww. przepisów Ordynacji podatkowej znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie, m.in. w wyroku NSA z 17 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 144/08, w wyroku NSA z 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 842/07, czy w wyroku WSA w Lublinie z 23 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 748/06. Ponoszenie odpowiedzialności na gruncie art. 116 w zw. z art. 116a O.p. nie jest również uzależnione od rzeczywistego wykonywania obowiązków, ani od np. odpowiednich kwalifikacji w dziedzinie finansów.

Sąd nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Zarząd Województwa pod znakiem: "[...]", dotyczącego wniosków członków zarządu Stowarzyszenia o udzielenie ulgi w spłacie zaległości. Zauważyć należy, że co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a rozstrzyga w sprawie na podstawie akt tj. materiału dowodowego zgromadzonego przez organ, którego decyzja jest zaskarżona, i stanu prawnego właściwego dla przedmiotu decyzji. W rozpoznawanej sprawie, Sąd nie powziął istotnych wątpliwości, do których wyjaśnienia przyczyniłoby się przeprowadzenie, na podstawie art.106 § 3 i § 5 p.p.s.a. dowodu z dokumentów postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenia ulgi w spłacie zaległości. Jak wynika, z przedłożonych dokumentów postępowanie o umorzenie należności wynikającej z decyzji ustalającej odpowiedzialność członków zarządu zostało zakończone. Organ wydał odmowne decyzje dotyczące każdego indywidulanego członka zarządu, zgodnie z którymi odmówił każdemu z członków zarządu ulgi w postaci umorzenia kwoty wynikającej z decyzji dotyczącej ustalenia odpowiedzialności osób trzecich.

Podsumowując, w ocenie Sądu organ zbadał wszystkie przesłanki warunkujące ustalenie odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia, które zobowiązany był wykazać w ramach postępowania. Wskazano także przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.