Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1066/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędziowie Sędzia WSA del. Dariusz Dudra, Sędzia WSA Joanna Tarno, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2005 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący M. L. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. "A." m. in. w okresie od października 2000r. do sierpnia 2002r. Spółka ta za miesiące: październik - grudzień 2000r., marzec – październik 2001r., luty - kwiecień oraz czerwiec – sierpień 2002r. złożyła deklaracje dotyczące podatku od towarów i usług (VAT 7), lecz nie zapłaciła wynikających z nich należności podatkowych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej M. L. za powyższe zaległości podatkowe spółki z o.o. "A." w podatku od towarów i usług oraz za zapadłe odsetki w łącznej wysokości 587.892,94 zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji Naczelnik powołał się na art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Organ I instancji podniósł, że w przypadku Strony spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o jej odpowiedzialności podatkowej. Strona nie wykazała natomiast przesłanek ekskulpujących ją od tej odpowiedzialności, bowiem wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został zgłoszony dopiero [...].04.2002r., a więc znacznie później niż wynikało to z przepisu art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 24 października 1934r. Prawo upadłościowe ( j.t. Dz.U. Nr 118, poz. 512 z 1991r. ze zm.), nie wszczęto postępowania układowego, nie wskazano także mienia, z którego możliwa byłaby egzekucja zaległości.

Pan M. L. w złożonym od powyższej decyzji odwołaniu zarzucił organowi I instancji naruszenie:

• art. 2 Konstytucji, poprzez wydanie przedmiotowej decyzji z naruszeniem jednej z podstawowych zasad państwa prawa, to jest pewności obywatela do prawa i ochrony praw nabytych,

• art. 108 § 1 i art. 116 ustawy-Ordynacja podatkowa, poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, iż powstała odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe Sp. z o. o. A. mimo, że zarząd spółki, którego Strona była prezesem, złożył stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie określonym w art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 roku Prawo upadłościowe,

• art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy-Ordynacja podatkowa, poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie oraz dowolną, a przez to wadliwą ich ocenę.

W uzasadnieniu Strona podnosiła, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został przed dniem całkowitego zaprzestania płacenia długów, co jej zdaniem oznacza, że zarząd składając powyższy wniosek działał zgodnie z dyspozycją art. 5 prawa upadłościowego. Zdaniem Skarżącego organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że powstanie jakichkolwiek zaległości podatkowych jest równoznaczne z zaprzestaniem płacenia długów i, że termin określony w art. 5 prawa upadłościowego, zaczął biec od dnia powstania pierwszej zaległości. Strona podnosiła ponadto, że wydanie decyzji było przedwczesne, ponieważ przed Sądem Gospodarczym nie zakończyło się jeszcze postępowanie z wniosku Strony o ogłoszenie upadłości.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego utrzymał w mocy. Uznał, że żadna przesłanka uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie została w powyższej sprawie spełniona. Wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony ze znacznym upływem terminu wynikającego z przepisów Prawa upadłościowego, a z oceny okoliczności faktycznych wynika, iż nie można uznać zaprzestania płacenia długów od 2000r. za krótkotrwałe, bowiem zadłużenie sukcesywnie wzrastało dochodząc w dniu 31 grudnia 2001r. do kwoty 5.323.945,16 zł. Skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu w terminie upadłości, nie wskazał także mienia z którego egzekucja byłaby możliwa.

Pismem z dnia [...] maja 2004r. M.L. złożył skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenie:

• art. 2 Konstytucji, poprzez wydanie przedmiotowej decyzji z naruszeniem jednej z podstawowych zasad państwa prawa, tj. pewności obywatela co do prawa i ochrony praw nabytych,

• art. 108 § 1 i art. 116 ustawy-Ordynacja podatkowa, poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, iż powstała odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe Sp. z o. o. A. mimo, że zarząd spółki, którego Skarżący jest prezesem, złożył stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie określonym w art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 roku Prawo upadłościowe, a postepowanie w tej sprawie toczy się,

• art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy-Ordynacja podatkowa, poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie oraz dowolną, a przez to wadliwą ich ocenę.

Skarżący zarzucił także nierozpoznanie wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów.

Dyrektor Izby Skarbowe w W. w odpowiedzi na skargę nie uznał zasadności podnoszonych zarzutów wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Dokonana przez Sąd w oparciu o kryterium zgodności z prawem - stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) - kontrola zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Okoliczności faktyczne ustalone przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie (poza ustaleniami dotyczącymi momentu zaprzestania spłacania długów przez spółkę z o.o. "A." i co za tym idzie zachowania terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki) nie są przez Skarżącego kwestionowane.

Spółka zalegała z płatnością podatku od towarów i usług w wysokościach wynikających ze złożonych deklaracji, Skarżący pełnił w tym czasie funkcje prezesa zarządu, egzekucja powyższych należności z mienia spółki okazała się bezskuteczna, co potwierdza postanowienie o umorzeniu egzekucji.

Odnosząc się do zarzutu skargi, iż zaskarżona decyzja narusza art. 108 § 1 i art. 116 ustawy-Ordynacja podatkowa, poprzez ich błędne zastosowanie, mimo złożenia w terminie określonym w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki i niezakończenia postępowania sądowego do dnia wydania decyzji, stwierdzić należy, że zarzut ten jest niezasadny.

Z art. 116 ordynacji podatkowej wynika, że członek zarządu spółki może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Stosownie do art. 5 § 1 Prawa upadłościowego: "Przedsiębiorca jest zobowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości." Zatem właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej, to termin dwóch tygodni od dnia zaprzestania spłacania długów.

Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. "A." został zgłoszony w dniu [...] kwietnia 2002r. Oznacza to, iż dla uznania, że wniosek złożony został z zachowaniem terminu do jego złożenia, stan zaprzestania spłacania długów musiałby nastąpić dopiero 26 marca 2002r. Tymczasem jak wynika z akt sprawy zadłużenie spółki rosło od 2000r. osiągając na koniec 2001r. kwotę przekraczającą 5 mln złotych, w tym zadłużenie wobec urzędu skarbowego ( bez odsetek) wynosiło 453.502,00 zł. Bezzasadne w świetle tych okoliczności są zatem twierdzenia Skarżącego, iż wcześniejsze zaległości miały charakter krótkotrwałego zaprzestania spłacania długów, nieobligującego w świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 5 § 1 Prawa upadłościowego do wcześniejszego wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki. Skarżący nie wykazał także, iż wcześniejsze niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło z jego winy oraz nie wskazał mienia spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja należności.

Sąd nie uznał także zasadności interpretacji Skarżącego, iż obowiązek zgłoszenia upadłości następuje dopiero w momencie całkowitego zaprzestania spłacania długów. Interpretacji takiej nie można wywieść z treści przepisu art.5 § 1 Prawa upadłościowego. Ponadto stanowisko, iż przesłanką upadłości jest trwała niewypłacalność przedsiębiorcy, ale nie zawsze utożsamiana z całkowitym zaprzestaniem spłacania długów utrwalone jest w orzecznictwie sądowym (p. np. postanowienie SN z 19.XII.2002r. V CKN 342/01). Niewypłacalność przedsiębiorcy (art. 1 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) polega na niemożności jednoczesnego spłacania wszystkich długów. Postępowanie upadłościowe służy bowiem zaspokajaniu równoprawnie interesów wszystkich wierzycieli.

Zupełnie niezrozumiały -zdaniem Sądu - jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, "poprzez wydanie przedmiotowej decyzji z naruszeniem jednej z podstawowych zasad państwa prawa, tj. pewności obywatela co do prawa i ochrony praw nabytych." Trudno w okolicznościach powyższej sprawy dopatrzyć się naruszenia poprzez zaskarżoną decyzję praw nabytych strony, bowiem strona nie wykazała, by nabyła jakiekolwiek prawa chroniące ją przed odpowiedzialnością za zaległości Spółki "A.". Nie można też uznać, że zaskarżona decyzja narusza zasadę pewności prawa. Zasady odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. i ich obowiązki w zakresie zgłaszania upadłości wynikają wprost z przepisów prawa. Błędne przekonanie odpowiedzialnej osoby o zakresie jej odpowiedzialności czy przesłankach ekskulpujących nie może stanowić o naruszeniu zasady pewności prawa.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy-Ordynacja podatkowa, poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie oraz dowolną, a przez to wadliwą ich ocenę. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak i II instancji wykazał wszystkie te okoliczności, które stanowią przesłanki odpowiedzialności prezesa zarządu spółki za jej długi. Istnienie tych pozytywnych przesłanek nie było zresztą kwestionowane przez Stronę ( tj.: istnienie zaległości podatkowych spółki w kwocie przyjętej przez organ, pełnienie przez Skarżącego funkcji członka zarządu spółki w okresie, za który zaległości te powstały, bezskuteczność egzekucji wobec spółki). Organy podatkowe oceniły także podnoszone przez Skarżącego okoliczności, które miałyby uwalniać go od tej odpowiedzialności. Dokonana ocena nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Ponadto przedmiotem sporu są nie tyle ustalone okoliczności faktyczne co ich subsumcja do obowiązującego stanu prawnego. W świetle zebranych dowodów dokonane przez organy zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej i art. 5 Prawa upadłościowego zdaniem Sądu jest zgodne z prawem.

Nie mógł stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji także zarzut nierozpoznania przez organ odwoławczy wszystkich zarzutów odwołania poprzez nie poddanie ich gruntownej analizie. Zgodnie z art. 145§ 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenia przepisów postępowania stanowią podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji tylko wtedy, gdy naruszenia takie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zbyt lakoniczne, zdaniem Strony, odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonej przez nią argumentacji (zauważyć należy, że w części zupełnie niezrozumiałej) takim naruszeniem prawa procesowego nie jest.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw dla uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.