Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1626/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10, 64, 38
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Asesor sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. referent Paulina Budzyńska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. spółka jawna W. J., A. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie wniosku o wyłączenie spod egzekucji I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...[ ( [...] ) tytułem zwrotu kosztów sądowych; /-/ K. Nikodem /-/ S. Małek /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

A. spółka jawna pismem z dnia [...] podpisanym przez W. W. - głównego księgowego zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o "zwrot nienależnych środków finansowych pobranych przez firmę B. sp. z o.o. w P. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] spółka pomyłkowo dokonała przedpłaty za paliwo w wysokości [...], zamiast na konto firmy C. sp. z o.o. w K. na konto firmy B. sp. z o.o. W związku z faktem zajęcia środków finansowych na rachunku bankowym firmy B. przez organ egzekucyjny - Urząd Skarbowy, wnioskodawca informuje, że kwota [...] jest własnością A. sp. j. i zajęcie przez urząd skarbowy powyższej kwoty jest, zdaniem wnioskodawcy, otrzymaniem świadczenia nienależnego, które winno zostać zwrócone.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał A. sp. j. z siedzibą w K. do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych poprzez doprecyzowanie wniosku i wskazanie, czy pismo należy rozpatrywać jako wniosek o wyłączenie z egzekucji na podstawie art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, ze zm.).

W odpowiedzi na wezwanie główny księgowy spółki wskazał, że skierowany wniosek dotyczy wyłączenia z egzekucji prowadzonej wobec spółki z o.o. B. kwoty [...] na podstawie art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wyłączenia kwoty [...] spod egzekucji. W ocenie organu egzekucyjnego w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji. Organ w związku ze złożonym wnioskiem ustalił, że w ciągu [...] majątek B. sp. z o.o. zbyty został na rzecz C. sp. z o.o., która to spółka nabyła stacje paliw spółki B. Spółka B. nie prowadzi działalności gospodarczej pod wskazanym adresem w K., ul. O. [...] od dnia [...]. Wskazał, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w [...] i to z niego prowadzona jest egzekucja administracyjna. Organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia wierzytelności A., zatem nie skierował egzekucji ani do rzeczy ani do praw należących do A. sp. j. W. J. i A. Ś. Ponadto w uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wniosek o wyłączenie spod egzekucji został złożony po upływie 14 dni od momentu uzyskania informacji przez wnioskodawcę o czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku spółki B. Z informacji uzupełniającej B. z dnia [...] wynika bowiem, że wnioskodawca dowiedział się o postępowaniu egzekucyjnym w [...], natomiast wniosek został złożony w dniu [...].

Na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego złożono zażalenie podpisane przez K. P. - prawnika. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że spółka wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji kwoty [...] niezwłocznie po potwierdzeniu przez urząd skarbowy informacji otrzymanej od B. W. o zajęciu konta firmy B. sp. z o.o., zatem bezpodstawne jest twierdzenia, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu do jego złożenia. Ponadto ponownie wskazano, że kwota [...] została omyłkowo przelana na konto spółki B., w związku z czym stanowi nienależne świadczenie.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] i odmówił rozpatrzenia wniosku A. sp. j. W. J. i A. Ś. o wyłączenie spod egzekucji przedmiotowej wierzytelności, z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie. Zgodnie bowiem z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kto nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie żądania. Zatem aby żądanie wyłączenia spod egzekucji było skuteczne, muszą zostać spełnione co najmniej dwa warunki: zachowany termin do wniesienia wniosku oraz udowodnienie przez wnioskującego prawa do zajętej rzeczy. Rozpatrując kwestię terminu wniesienia wniosku, w opinii organu odwoławczego, odrzucić należy twierdzenie wnioskodawcy, że zachowany został 14 dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji kwoty [...]. Organ wskazuje, że z treści pisma z dnia [...] wynika, że spółka wiadomość o skierowaniu egzekucji do rachunku bankowego firmy B. powzięła już w [...]. Organ powołuje się na ostatnie zdanie z pisma z dnia [...] "w miesiącu [...] Pan B. W. był w naszej firmie i stwierdził, że pieniędzy nam nie odda, gdyż Urząd Skarbowy przeprowadził egzekucję i zabrał wszystkie pieniądze, które posiadała firma B.". Ponadto spółka A. już w [...] wystąpiła do zobowiązanego - firmy B. o zwrot nienależnie wpłaconej kwoty [...]. Z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji wystąpiła natomiast dopiero [...], tj. po ustawowym terminie do złożenia wniosku.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] skarżąca spółka wnosi o uchylenie postanowienia i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powołuje się na wyrok NSA z 18 grudnia 1998 r. sygn. akt SA/Bk 310/98, w którym Sąd stwierdził, że wystąpienie przez osobę trzecią, roszczącą sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, po upływie terminu z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji nie uzasadnia wydania przez organ postanowienia stwierdzającego, że wniosek o wyłączenie został wniesiony po terminie. Fakt przekroczenia tego terminu powinien być uwzględniony przy merytorycznym rozpoznaniu wniosku w sprawie wyłączenia. Upływ terminu stanowi materialnoprawną przesłankę uwzględnioną z urzędu przez organ czy przez sąd rozpoznający sprawę. Zgodnie z art. 40 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postanowienie organu administracyjnego w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji służy zażalenie. Odmowa otwiera drogę też do wytoczenia przed sądem powszechnym powództwa przeciwegzekucyjnego. Stanowisko zajęte przez organ odwoławczy pozbawiło skarżącą spółkę możliwości kontroli wydanego postanowienia przez organ drugiej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej błędnie przyjął, że skarżący występując w charakterze osoby trzeciej nie dochował 14 dniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji zajętej na koncie spółki B. kwoty [...]. Wskazuje, że pod koniec [...] B. W. przekazał skarżącej informację, że nie może dokonać zwrotu pieniędzy, ponieważ toczy się postępowanie egzekucyjne wobec spółki B. i konta spółki zostały zajęte. Skarżąca spółka uznała, że przekazaną informację należy sprawdzić w urzędzie skarbowym. Potwierdzenie informacji, że toczy się postępowanie egzekucyjne wobec spółki B. uzyskała dopiero w połowie [..], w związku z czym w dniu [...] wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o "zwrot nienależnie pobranej kwoty [...]". Wniosek został sprostowany poprzez wskazanie, że wniosek dotyczy wyłączenia kwoty [...] spod egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pikt 1 lit. a i c.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] i odmówił rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki A., z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji. Organ odwoławczy powołał się na treść pisma z dnia [...], w którym J. G. (specjalista ds. księgowości) stwierdził, że "w miesiącu [...] Pan B. W. był w naszej firmie i stwierdził, że pieniędzy nam nie odda, gdyż Urząd Skarbowy przeprowadził egzekucję i zabrał wszystkie pieniądze, które posiadała firma B. sp. z o.o." Oświadczenie to dowodzi, w ocenie organu egzekucyjnego, że spółka powzięła wiadomość o czynności egzekucyjnej skierowanej do danej rzeczy lub prawa już w miesiącu [...]. Wniosek złożyła [...]. Skoro zatem strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku, nie ma podstaw prawnych do jego merytorycznego rozpatrzenia.

Zgodnie z art. 38 i 39 Ustawy z dnia 15 września 2000r kodeks spółek handlowych ( Dz.U. Nr 94 poz. 1034 , ze zm. )wspólnicy mają prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki jawnej. Zatem wyłącznie wspólnicy są uprawnieni do prowadzenia spraw spółki jawnej, chyba że ustanowią pełnomocnika. Jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego przedłożonego do akt sądowych, wspólnikami spółki jawnej - A. są W. J. i A. Ś., oboje uprawnieni do reprezentowania spółki, przy czym każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę na zewnątrz.

W sprawie będącej przedmiotem postępowania wniosek o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności podpisał W. W. (główny księgowy). Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, ażeby uprawnioną osobą do reprezentowania spółki był w dniu złożenia wniosku W. W. Strona nie przedłożyła również stosownego pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U nr 98, poz. 1071, ze zm.), w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968, ze zm.), który stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym, mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, strona może działać przez pełnomocnika, chyba ze charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (§2 art. 33 kpa). Pełnomocnik natomiast winien dołączyć do akt (zgodnie z przyjętą zasadą pisemności) oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Skoro wniosek spółki jawnej A. o wyłączenia spod egzekucji został wniesiony przez W. W., który nie był upoważniony do reprezentowania spółki, należy uznać, że wniosek został złożony przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania wnioskodawcy. Zatem zgodnie z art. 64 kpa organ egzekucyjny winien wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków - poprzez przedłożenie pełnomocnictwa upoważniającego W. W. do reprezentowania spółki bądź też do podpisania wniosku przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki A. - w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięci braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] odmówił rozpatrzenia wniosku A. z powodu uchybienia terminu do jego złożenia, przyjmując, że spółka powzięła wiadomość o czynności egzekucyjnej już w [...]. Organ powołał się na treść pisma z dnia [...]. Należy jednak zauważyć, że pismo to zostało podpisane przez specjalistę do spraw księgowości J. G., który również nie załączył do akt pełnomocnictwa upoważniającego jego osobę do reprezentowania spółki w sprawie o wyłączenie spod egzekucji kwoty [...]. Zatem wyjaśnienie złożyła osoba nieupoważniona do reprezentowania spółki. J. G. nie został również przesłuchany w charakterze świadka na okoliczność, kiedy osoby uprawnione do reprezentowania spółki powzięły wiadomość o podjętych czynnościach egzekucyjnych przez organ egzekucyjny. Ponadto sama treść złożonej informacji przez J. G. nie uprawnia do przyjęcia, że w [...] osoby uprawnione do reprezentowania spółki uzyskały informacje o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Z treści oświadczenia wynika, że to J. G. (a nie wspólnicy spółki jawnej) dowiedział się od B. W. o zajęciu rachunku bankowego.

W toku dalszego postępowania spółka nadal nie jest reprezentowana przez osoby uprawnione. Zażalenie od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego składa K. P. (prawnik). Do zażalenia nie załącza dokumentu, z którego wynikałoby, że jest osobą uprawnioną do reprezentowania spółki. Dyrektor Izby Skarbowej rozpatruje zażalenie bez wyjaśnienia kwestii prawidłowej reprezentacji spółki.

W związku z powyższym należy uznać, że całe postępowanie narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażoną w art. 10 kpa. Dlatego też przy ponownym postępowaniu należy w pierwszej kolejności wezwać spółkę do przedłożenia aktualnego wypisu z krajowego rejestru sądowego w celu ustalenia, kto jest uprawniony do reprezentowania spółki i ewentualnie do złożenia pełnomocnictwa udzielonego W. W. przez uprawnione osoby, pod rygorem wskazanym w art. 64 kpa. Dopiero następnie należy zbadać, czy istnieją przesłanki wskazane w art. 38 cyt. wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wyłączenia spod egzekucji.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ K. Nikodem /-/ S. Małek /-/ M. Skwierzyńska