Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3248/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) As.sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję K. U. do S. K. i O. R. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; oddala skargę /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] na podstawie art.25 ust.2 p.1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.- dalej ustawa) pozbawił F. M. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. dnia [...] sierpnia 1976 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej- pracy w organach Bezpieczeństwa Publicznego.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż F. M. otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia z [...] Inspektoratu Obrony Terytorialnej z którego wynika, że ww pełnił służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Publicznego Ziemi Krakowskiej ( 5 pułk KBW) od [...] czerwca 1948 do [...] października 1950 r. W życiorysie złożonym do akt ZBoWiD Zainteresowany podał, że po odbyciu czynnej służby wojskowej pracował w organach Bezpieczeństwa Publicznego w N., a następnie w P. do 1955 r.; fakt ów F. M. potwierdził w piśmie do Urzędu z dnia [...] października 1999 r. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osoby takie na podstawie "art. 25 ust. 2 pkt 4 lit. a" ( winno być " 25 ust. 2 pkt 1 lit. a") w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a zostają pozbawione uprawnień kombatanckich.

F. M., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że uprawnienia kombatanckie otrzymał za służbę w Wojsku Polskim. W trakcie pełnienia służby wojskowej Zainteresowany wyraził zgodę na podjęcie służby żołnierza zawodowego; nie było Jego winą, że znalazł się w UB. Służby w UB nie zaliczono Mu do przyznania uprawnień kombatanckich. Ocenił, że zbiorowe karanie jest niemoralne.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.138 § 1 p.1 w zw. z art.127 § 3 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 1999 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.).

Motywując decyzję Kierownik Uds.KiOR powtórzył argumenty podniesione w decyzji z [...] listopada 1999 r. Z pisma Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] marca 2000 r. wynika, że F. M. był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w: N., P., K. i W. od [...] października 1950 do [...] kwietnia 1955 r., a uprawnienia uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w LWP od [...] czerwca 1948 do [...] kwietnia 1949 i od [...] września 1949 do [...] kwietnia 1950 r. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione w strukturze Urzędów Bezpieczeństwa i osobom tym nie przysługują uprawnienia z żadnych tytułów działalności kombatanckiej.

F. M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] sierpnia 2001 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że w czerwcu 1948 r. został powołany do pełnienia służby wojskowej w 5 pułku KBW w K. W czasie pełnienia służby, po szkole podoficerskiej, Skarżący podpisał ankietę dla pełnienia służby jako podoficer nadterminowy. W 1950 r. na apelu wojskowym został wywołany; w koszarach stworzono osobny pluton- w ten sposób dowiedział się, że został zwerbowany do pracy w UB. Zwolnił się na własne żądanie. Uprawnienia kombatanckie otrzymał za służbę w wojsku; nie korzystał z uprawnień za pracę w UB. Skarżący ocenił, że pozbawienie Go uprawnień jest niesprawiedliwe.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

Zgodnie z art.25 ust.2 p. 1 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.-obecnie j.t.Dz.U.42/02/371 ze zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, do którego odwołuje się art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, dotyczy wszystkich osób związanych w latach 1944-56 ze strukturami represji, bez względu na charakter zatrudnienia ( uchwała 7 Sędziów NSA z dnia 21.10.2002 r.- OPS 2/02- ONSA 2/03/42).

Z prawidłowych ustaleń organu administracji publicznej wynika, że F. M. w okresie od [...] października 1950 r. do [...] kwietnia 1955 r. był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w: N., P., K. i W. w charakterze- kolejno: młodszego referenta, referenta terenowego i starszego referenta; zwolniony został na podstawie art. 46 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1954 r. o służbie w organach Bezpieczeństwa Publicznego ( k. 22 akt administracyjnych). Na wstąpienie do organów Służby Bezpieczeństwa "po ukończeniu służby wojskowej" wskazał Skarżący w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia [...].3.1976 r. i załączonym doń życiorysie z dnia [...] lutego 1976 r.- k. 1, 2 akt administracyjnych). Żaden z dowodów zebranych w sprawie- w tym w szczególności zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 1976 r. nr [...] Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w P. (k. 8 w zw. z k. 6 akt administracyjnych; k. 19 akt sądowych), nie prowadzą do odmiennych wniosków.

Bezspornym w sprawie jest, że Skarżący uzyskał dnia [...] sierpnia 1976 r. uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...] czerwca 1948 do [...] kwietnia 1949 i od [...] września 1949 do [...] kwietnia 1950 r." w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jednakże ustawa nie zawiera regulacji pozwalających na niestosowanie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a wobec osób, które uprawnienia kombatanckie uzyskały za jakąkolwiek inną działalność uprawniającą do uzyskania czy zachowania uprawnień kombatanckich. Wyjątkiem jest art. 21 ust. 3 ustawy, który przewiduje nie stosowanie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a wobec osób, które przedłożą dowody, że do- w szczególności służby w Urzędzie Bezpieczeństwa- zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżący takich dowodów nie przedłożył ani takich twierdzeń w postępowaniu przed ZBoWiD, Kierownikiem Urzędu czy Sądem Administracyjnym nie zgłaszał.

Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich nie chodzi o karanie osób wchodzących w skład poszczególnych organów i jednostek organizacyjnych aparatu represji, lecz o ich honorowanie; takie postępowanie nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnie określonymi zasadami demokratycznego państwa prawnego ( uzasadnienie wyroku TK z 15.9.1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116 s.616). W aksjologii ustawy- w tym wyrażonej w preambule ustawy- służba w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, została uznana za dyskwalifikująca moralnie ( uzasadnienie uchwały 7 Sędziów SN z 21.12.1993- II UZP 25/93/200- OSNC11/94/200 s. 4) i skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich, choćby pod rządem dawnej ustawy kombatanckiej Zainteresowany otrzymał uprawnienia kombatanckie z innych tytułów, niż służba w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Wbrew ocenie Skarżącego, odmowa honorowania nie jest "zbiorowym karaniem".

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 19 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 78/97/483, sprost. Dz.U. 28/01/319). To, że Rzeczypospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza inwalidów wojennych, nie stanowi przeszkody dla weryfikacji uprawnień kombatanckich osób, które w myśl poprzednich przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie, a w świetle nowych uregulowań uprawnienia te utraciły. W doktrynie trafnie wskazuje się, że art. 19 Konstytucji RP, z uwagi na generalne, ogólne i nieprecyzyjne uregulowanie, nie nadaje się do stosowania wprost- wymaga regulacji ustawowej ( W. Skrzydło "Konstytucja RP- komentarz" Zakamycze 1998 s. 23). Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach...jest jedną z ustaw, regulujących status kombatantów ( w tym weteranów walk o niepodległość). Owa ustawa wprowadza zgodne z Konstytucją RP postępowanie, którego przedmiotem jest badanie, czy w świetle nowej definicji kombatanta, zawartej w ustawie z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., osoby, które na mocy uprzednio obowiązujących przepisów uprawnienia kombatanckie posiadały, uprawnienia te utraciły ( A. Świątkowski "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych ,kombatantów ,osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s.73, 81, 92, 95, 97).

Uregulowania owej ustawy były wielokroć przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego. W szeregu orzeczeniach Trybunał stwierdzał, że owe uregulowania nie naruszają Konstytucji RP- w szczególności art. 2 i art. 32 ust. 1. Jedynie przykładowo należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny wyrokami z dnia: 15.2.1994 r.- K 15/93- OTK I/94/4 i 15.9.1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116, stwierdził konstytucyjność owych uregulowań z zakresie istotnym dla rozstrzygania o pozbawieniu uprawnień kombatantów. Za takową wykładnią opowiedział się Sąd Najwyższy w: uchwale 7 Sędziów SN z dnia 7.7.1992 r.- II UZP 7/91- OSNC 10/92/174 i wyroku z dnia 29.3.1995 r.- III ARN 6/95- OSNAP 16/95/199, a nadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów NSA z dnia 21.10.2002 r.- Prok. i Pr. 12/02/53).

Wykładnia zaprezentowana w niniejszej sprawie nie narusza też art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 61/93/284 ze zm.) czy art. 1 Protokołu 1 do Konwencji, podpisanego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz.U. 36/95/175; decyzja ETPC z: 1.6.1999 r.- nr 39860/98 Skórkiewicz v. Polska; 15.6.1999 r.- nr 34610/97 Domalewski v. Polska).

Wobec powyższego skargę należało oddalić ( art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.).

/-/ L.Drewniak-Żaba /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski

JFS