Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 435/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-06-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.01.2012r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2006r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.01.2012r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2006r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.C.ur. w 1969r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M.C. ur. w 1970r., córką K.C. ur. w 2009r. oraz synami : H.C. ur. w 1994r. i K.C. ur. w 1999r.

B.C. prowadzi działalność gospodarczą – "sprzedaż hurtowa i detaliczna pojazdów mechanicznych" . W 2011 roku poniósł z tego tytułu stratę w wysokości 11 105,28 zł. przy przychodzie na poziomie 187 387,16 zł. W tym samym roku z innych źródeł uzyskał dochód w wysokości 3 203,77 zł. Podstawa jego opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu marcu 2012r. wyniosła natomiast 3 642 zł.

M.C. jest właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę o pow. 0,2 ha, położonej w D. a sklasyfikowanej jako grunty orne. Nieruchomość ta obciążona jest dwoma hipotekami przymusowymi kaucyjnymi na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego, na kwotę 82 388 zł. oraz na kwotę 127 727 zł. W dziale IV księgi wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość wpisane są też trzy wzmianki o wnioskach.

M.C. z tytułu dzierżawy nieruchomości w 2011r. uzyskała dochód w wysokości 4500 zł.

Koszty utrzymania rodziny wynoszą 2 069,27 zł. i obejmują : - czynsz za mieszkanie – 463,38 zł., - opłatę za prąd – 186 zł., - opłatę za gaz – 142,05 zł., opłatę za wodę – 200 zł., - opłatę za telewizję satelitarną – 55 zł., - opłatę za telefon stacjonarny i internet – 72,39 zł., koszty żywności – 900 zł., koszty środków czystości – 50 zł.. Małżonkowie są właścicielami spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego o pow. 64 m2 położonego w D. na os. P. Z zaświadczenia [...] wydanego przez Starostwo Powiatowe w M., Wydział Komunikacji, dnia 23.05.2012r wynika, że B.C. figuruje jako właściciel zarejestrowanych następujących pojazdów: - samochodu osobowego, Audi A8 4.2 Quattro, rok prod. 2000, – przyczepy ciężarowej, Sam, rok prod. 1997. B.C. zgłosił jednak , że pojazdy te zostały sprzedane w 2006r.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).

Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ).

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06).

Warunkiem przyznania prawa pomocy są więc takie okoliczności faktyczne , które odpowiadają hipotezie normy zawartej w art. 246§1 w/w ustawy, przy założeniu , że przedstawione twierdzenia strony skarżącej odzwierciedlają jej rzeczywistą sytuację majątkową. Musza one być zatem zgodne z prawdą. Tymczasem B.C. podaje , że jedynym źródłem dochodu pięcioosobowej rodziny jest zasiłek rodzinny w kwocie 730 zł. (udokumentowana kwota za kwiecień 2012r. to 737zł.) a jej miesięczne koszty utrzymania wynoszą 2 069,27 zł. Sytuacja taka przeczy jednak zasadom logiki i poddaje pod wątpliwość wiarygodność twierdzeń wnioskodawcy. W takim przypadku z kolei nie może być mowy o finansowaniu z publicznych pieniędzy kosztów prowadzenia postępowania przez stronę skarżącą .

Ponadto zwrócić należy uwagę , iż B.C. we wszystkich dwunastu sprawach o sygn. akt I SA/Kr 426 - 37/12 jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co niewątpliwie stanowi dla niego dodatkowe obciążenie finansowe. Zgodnie natomiast z art. 50 § 1 w/w ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zatem ustawa nie nakłada na wnoszącego skargę do sądu spełnienia przesłanki sporządzenia i wniesienia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, jak to się dzieje w przypadku skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika więc , że skoro strona skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika na etapach postępowań, na których może występować sama to nie jest pozbawiona środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 21.06.2010r., sygn. akt I FZ 73/10).

Biorąc pod uwagą powyższe, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. Nr 153, 270).