Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 494/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski, Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 608/12 w sprawie ze skargi I. H. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wydania z naruszeniem prawa decyzji komunalizacyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 608/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi I. H. stwierdził nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2009 r. oraz decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2009 r.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że decyzją z [...] marca 1991 r. Wojewoda Sieradzki, na podstawie art. 5 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto Zduńska Wola własności nieruchomości położonych w Zduńskiej Woli, przy ul. D., oznaczonych jako działki: nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW Nr [...]; nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW Nr [...] oraz nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW Nr [...]. Decyzja ta, wobec niewniesienia od niej odwołania stała się ostateczna 8 maja 1991 r.

Pismem z dnia 20 listopada 2008 r. I. H. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją komunalizacyjną w zakresie działki nr [...], podnosząc, że nie brała bez własnej winy udziału w postępowaniu komunalizacyjnym. Zaś ww. działka stanowi jej własność na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 1991 r. sygn. akt Ns [...] oraz z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku.

Wojewoda Łódzki, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 149 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Wojewody Sieradzkiego i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. orzekł, że decyzja komunalizacyjna została wydana z naruszeniem prawa, jednak ze względu na upływ pięcioletniego terminu od dnia kiedy stała się ona ostateczna nie jest możliwe jej uchylenie.

Wojewoda, powołując się na wydane w postępowaniach spadkowych postanowienia Sądu Rejonowego Zduńskiej Woli z dnia [...] września 2005 r. i 27 września 1999 r., wskazywał, że własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przynależy Irenie H.. Decyzja komunalizacyjna Wojewody Sieradzkiego wydana natomiast została w oparciu o postanowienie Sądu Powiatowego w Zduńskiej Woli z dnia [...] czerwca 1959 r. sygn. akt Ns [...], stwierdzające zasiedzenie tej nieruchomości przez Skarb Państwa. Postanowienie to jednak zostało uchylone postanowieniem Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia [...] września 2005 r. sygn. akt I Ca [...], a sprawa przekazane do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli. Ten zaś postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. sygn. akt Ns [...] oddalił wniosek o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Miasto Zduńska Wola – następcy prawnego Skarbu Państwa. Oznacza to, że na dzień 27 maja 1990 r. działka nie stanowiła mienia państwowego, a więc nie mogła podlegać komunalizacji. Ponieważ jednak decyzja komunalizacyjna Wojewody Sieradzkiego stała się ostateczna 8 maja 1991 r. upłynął już pięcioletni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., umożliwiający jej uchylenie. Z tego względu obecne rozstrzygnięcie ograniczono do stwierdzenia, stosownie do art. 151 § 2 k.p.a., że kwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. H., podnosząc, że art. 146 § 1 k.p.a. wiąże początek biegu pięcioletniego terminu z dniem, w którym decyzja została doręczona lub ogłoszona stronie przez właściwy organ, a nie, jak przyjęto, z dniem, kiedy stała się ostateczna. Jej zdaniem termin ten w niniejszej sprawie w ogóle nie rozpoczął biegu, gdyż nie brała ona bez własnej winy udziału w postępowaniu zakończonym decyzją komunalizacyjną, a jeżeli nawet rozpoczął swój bieg, to biegnie on od 2008 r. Odwołująca się podkreśliła jednocześnie, że termin ten był wielokrotnie przerywany, gdyż od początku lat 90-tych ubiegłego wieku występowała o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2009 r., podzielając pogląd organu pierwszej instancji, iż w sprawie upłynął pięcioletni termin w jakim decyzja komunalizacyjna mogła być wzruszona. Jednak w sposób odmienny od Wojewody określiła początek biegu tego terminu. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywodziła, że określony w art. 146 § 1 k.p.a. terminu wiąże się z doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji stronom postępowania, a rozpoczyna on swój bieg od ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie. Wprawdzie w aktach sprawy nie zachowało się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji komunalizacyjnej stronie – Prezydentowi Miasta Zduńska Wola, jednakże mając na względzie to, że decyzja ta stała się ostateczna 8 maja 1991 r. uznać należy, że doręczenie to nastąpiło 24 kwietnia 19991 r., zatem od tej daty winien być liczony pięcioletni termin z ww. przepisu.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosła I. H.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 8 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 173/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. H. oceniając, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż nie jest możliwe uchylenie decyzji komunalizacyjnej Wojewody Sieradzkiego z dnia [...] marca 1991 r. z powodu upływu pięcioletniego terminu od dnia doręczenia decyzji stronie.

Sąd zauważył wprawdzie, że zaskarżona decyzja Komisji jak też poprzedzająca ją decyzja Wojewody Łódzkiego wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organy nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności nie wyjaśniły, czy skarżącej przysługuje tytuł prawny do skomunalizowanej nieruchomości, a w konsekwencji status strony tego postępowania. Jednakże mimo dostrzeżonych wad, w ocenie Sądu nie jest możliwe uchylenie tych decyzji z uwagi na uregulowany w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej.

Od powyższego wyroku I. H. wywiodła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 390/11 uchylił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z poglądem Sądu pierwszej instancji, iż art. 134 § 2 p.p.s.a. nie pozwala na uchylenie skarżonej przez I. H. decyzji. Zakaz reformationis in peius nie obowiązuje bowiem, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Taka zaś sytuacja, w ocenie sądu kasacyjnego, ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Powołując się na wiążące organy administracji publicznej oraz sądy ustalenia co do faktów zawarte w orzeczeniach sądów powszechnych, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia [...] grudnia 2006 r. sygn. akt Ns [...] Sąd ten wskazał, że nieruchomość objęta wnioskiem o zasiedzenie przez Miasto Zduńska Wola (obejmująca działki: nr [...],[...] i [...]) stanowiła własność obywateli Rzeszy Niemieckiej, którzy zostali wpisani na Niemiecką Listę Narodową drugiej grupy. W świetle postanowień zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 1946 r. o określeniu osób, których majątek przechodzi na własność Państwa (Dz.U. Nr 28, poz. 182) oraz ustawy z dnia 28 kwietnia 1946 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego osób narodowości polskiej zamieszkałych na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 15, poz. 106) wszyscy członkowie rodziny F. oraz małżonkowie S. (poprzednicy prawni skarżącej) byli obywatelami Rzeszy Niemieckiej. Po zakończeniu wojny 1939–1945 nie uzyskali wyroku rehabilitującego. Nieruchomość stanowiąca ich współwłasność przeszła więc na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.).

Skoro zaś nieruchomość, o której zwrot ubiega się skarżąca, przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa w 1946 r. to I. H. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Z tych też względów nie legitymowała się ona żadnym tytułem dającym jej prawo do składania wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Sieradzkiego z dnia [...] marca 1991 r. Oznacza to, że wydana w wyniku wznowienia postępowania komunalizacyjnego decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2009 r., została – zdaniem sądu kasacyjnego – wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę, wskazał, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany ani treścią zarzutów zawartych w skardze, ani jej wnioskami czy też powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że ma on prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W szczególności, sąd zobligowany jest z urzędu do oceny, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Nadto w przypadku ponownego rozpoznawania sprawy, na skutek uchylenia przez sąd kasacyjny uprzednio wydanego wyroku i skierowaniu jej do rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji (co miło miejsce w niniejszej sprawie), Sąd ten – stosownie do art. 190 p.p.s.a. – związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, jak też utrzymana przez nią w mocy decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2009 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co prowadzić musi do stwierdzenia ich nieważności.

Sąd wskazał, że kluczowe dla oceny legalności wydanych w niniejszej sprawie decyzji, jest ustalenie czy I. H. przysługiwał przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Wojewody Sierpeckiego. Tylko bowiem podmiot mający przymiot strony, mógł skutecznie domagać się – w ramach postępowania wznowieniowego – weryfikacji tej decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym tylko na skutek podania wniesionego przez taki podmiot, mogło dojść do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 2 k.p.a.

Stronami postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., są zaś co do zasady wyłącznie Skarb Państwa i właściwa gmina. Inne podmioty, mają w takim postępowaniu przymiot strony jedynie wówczas gdy wykażą, że w dacie wejścia w życie powyższej ustawy (27 maja 1990 r.) to im, a nie Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia. Ten sam krąg podmiotów uprawniony jest do weryfikacji wydanej w takim postępowaniu decyzji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.

Tymczasem skarżącej, wbrew temu co podnosiła ona w swoim wniosku o wznowienie postępowania, nie przysługiwał i nie przysługuje, żaden tytuł prawnorzeczowy do objętej decyzją Wojewody Sieradzkiego działki nr [...]. Jak wynika bowiem z ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli w toku prowadzonego przed nim postępowania o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. sygn. akt Ns [...], stwierdzone zostało, że powyższa nieruchomość przeszła z mocy prawa, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zm.), na własność Skarbu Państwa z chwilą wejścia tego dekretu w życie. Ustalenia co do faktów zawarte w orzeczeniach sądów powszechnych – jak podniósł w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny – wiążą organy administracji publicznej jak również sądy administracyjne. Związanie to oznacza, obowiązek respektowania tych ustaleń przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, a więc przyjmowaniu, że fakty te przedstawiają się tak jak ustalił to prawomocnie Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli.

Skoro zatem Sąd ten ustalił, że własność skomunalizowanej nieruchomości od 1946 r. przysługiwała Skarbowi Państwa, to niczym nieuzasadnione jest stanowisko organów, że własność ta w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przysługiwała skarżącej. W szczególności nie mogły tego potwierdzać przywołane we wniosku o wznowienie postępowania postanowienia spadkowe z dnia [...] stycznia 1991 r. sygn. akt Ns [...] oraz z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt Ns [...], które dowodziły jedynie faktu następstwa prawnego po dawnych współwłaścicielach nieruchomości położonej przy ul. [...] w Zduńskiej Woli. W tym stanie rzeczy skarżącej – niebędącej właścicielką tej nieruchomości – niewątpliwie nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym ich dotyczącym. Przekształcenie własnościowe zachodzące na nieruchomości, potwierdzone w deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej, nie dotyczą wszak jej praw podmiotowych. W konsekwencji powyższego pominięcie jej w tym postępowaniu, nie może być utożsamiane z pominięciem strony, a to w sposób oczywisty wyklucza zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co obligowało organ administracji publicznej do zakończenia postępowania wznowieniowego uruchomionego jej wnioskiem, poprzez wydanie decyzji o treści przewidzianej w art. 151 pkt 1 k.p.a., a więc o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Okoliczności te, w następstwie niewłaściwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i błędnej oceny materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie, uszły uwadze Wojewody Łódzkiego, skutkiem czego, wbrew dyspozycji zawartej w niebudzącym wątpliwości interpretacyjnych przepisie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. (nakazującej zakończenie w tak ustalonym stanie faktycznym postępowania wznowieniowego, z powodu braku zaistnienia przesłanki wznowieniowej) organ dalej procedował sprawę i dokonał merytorycznej oceny postępowania komunalizacyjnego i legalności podjętego w nim ostatecznego rozstrzygnięcia. To zaś oznacza, że wydana w takim stanie faktycznym, na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., decyzja administracyjna obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażąco narusza prawo, gdyż godzi w wyrażoną w art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Konsekwencją prawną istnienia ww. zasady jest bowiem nie tylko gwarancja, że ukształtowane ostateczną decyzją stosunki administracyjnoprawne nie będą w sposób dowolny znoszone lub modyfikowane, ale również domniemanie legalności takiej decyzji, które może być obalone jedynie w trybie i na zasadach określonych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Wady te nie zostały dostrzeżone przez organ drugiej instancji, czego następstwem było utrzymanie w mocy rażąco naruszającej prawo decyzji organu wojewódzkiego, co prowadzić musi do wniosku, że także ta decyzja jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. To zaś prowadzić musi do wyeliminowania z obrotu prawnego obydwu wydanych w sprawie decyzji. Przy czym wyeliminowanie ich przez Sąd następuje, bez względu na to, czy takie orzeczenie skutkować będzie pogorszeniem sytuacji prawnej strony wnoszącej skargę. Wyłączona jest bowiem w takim wypadku ochrona strony skarżącej, wynikająca z zakazu orzekania przez Sąd na jej niekorzyść, o czym stanowi wprost art. 134 § 2 in fine p.p.s.a.

Stwierdzenie kwalifikowanych wad prawnych zaskarżonych decyzji, prowadzące do stwierdzeniem ich nieważności czyni także bezprzedmiotowym ustosunkowywanie się do rozstrzygniętych nimi kwestii merytorycznych i podnoszonych w tym kontekście zarzutów skargi. Ponoszone natomiast przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 14 czerwca 2012 r. (k. 121–124.) argumenty, mające wykazać kolizję przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich z przepisami wiążących Polskę umów międzynarodowych, w tym Traktatem z dnia 17 czerwca 1991 r. zawartym między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy (Dz.U. Nr 14, poz. 56), czego konsekwencją musi być przyznanie pierwszeństwa regulacjom traktatowym, a w rezultacie przyjęcie, iż brak jest podstaw do uznania skuteczności nabycia przez Skarb Państwa w 1946 r. własności nieruchomości obejmującej obecną działkę nr [...], nie mogą odnieść zamierzonych przez skarżącą skutków (a więc uznania, że w sprawie komunalizacji tej działki przysługuje jej przymiot strony). Stanowią one bowiem w istocie polemikę z ustaleniami sądu powszechnego poczynionymi w prawomocnie zakończonym postępowaniu o zasiedzenie tej nieruchomości, którymi – jak już wyżej wspomniano – sąd administracyjny jest w niniejszej sprawie związany. Z tego względu podważanie tych ustaleń w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest niedopuszczalne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła I. H., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a. – poprzez przyjęcie, że zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności ww. decyzji z uwagi na to, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w sprawie w sytuacji, gdy w 1946 r. nie przeprowadzono przewidzianego w przepisach Dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich postępowania likwidacyjnego w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. D. 1 w Zduńskiej Woli a należącej do rodziny F. – a jedynie na skutek takiego postępowania ww. nieruchomość Skarb Państwa mógłby objąć jako własność. Ponadto w 1946 r. nie żył już ojciec skarżącej K. F. (+1945) oraz jej stryj W. F. (+1944) po których skarżąca dziedziczy – w związku z tym nie mogły się do nich odnosić przepisy Dekretu z 1946 r. i nie mogli się oni poddać procedurze rehabilitacji przewidzianej w przepisach tego Dekretu, ponadto gdyby w 1946 r. możliwe było przejście własności ww. nieruchomości na Skarb Państwa na podstawie przepisów tego Dekretu i takie przejście rzeczywiście się dokonało – nie byłoby potrzeby składania w 1959 r. wniosku o zasiedzenie ww. nieruchomości na zasadach ogólnych zakończonego postanowieniem Sądu Powiatowego w Zduńskiej Woli z dnia [...] czerwca 1959 r. sygn. akt [...] (uchylonym w 2005 r.) – taka zaś sytuacja wskazuje, że w roku 1959 przepisy Dekretu z 1946 r. nie obowiązywały i nie można było na ich podstawie nabyć własności – tym bardziej nie jest to możliwe obecnie;

b) art. 106 § 4 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 228 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie faktów znanych Sądowi urzędowo w postaci:

– ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej (Dz.U. Nr 29, poz. 270);

– rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej;

– uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1945 r. sygn. akt K 305/35;

c) art. 135 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków niezbędnych do końcowego załatwienia sprawy i ostatecznego ustalenia statusu skarżącej jako strony w sprawie i strony, której nie doręczono decyzji Wojewody Sieradzkiego z dnia 18 marca 1991 r., a w sprawie jest mowa o "ostatecznym doręczeniu", które to "ostateczne doręczenie" nie nastąpiło – jeżeli skarżącej przysługuje status strony w sprawie, bowiem owym "ostatecznym doręczeniem" byłoby właśnie doręczenie dokonane skarżącej. Ponadto skarżącej przysługuje status strony w sprawie z uwagi na ustawę z dnia 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemieckiej, a zwłaszcza mającą moc zasady prawnej uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1945 r. sygn. akt K 305/35.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, a z urzędu bada jedyne czy nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie przesłanki takie nie zachodzą, to Sąd dokonał oceny wniesionej skargi kasacyjnej zgodnie ze zgłoszonymi zarzutami.

Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny dokonywał już wykładni prawa w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. Wyrokiem tym, uchylającym wyrok Sądu pierwszej instancji z dnia 8 października 2010 r. i przekazującym sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, przesądził kwestię, że wznowienie postępowania na wniosek podmiotu nielegitymującego się przymiotem strony, zakończonego decyzją Wojewody Łódzkiego z dnia 27 lipca 2009 r., stanowi rażące naruszenie prawa. Przesądził również kwestię związania sądów administracyjnych orzeczeniem Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia [...] grudnia 2006 r. sygn. akt Ns [...], w którym to orzeczeniu stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość przeszła z mocy prawa na władność Skarbu Państwa w roku 1946.

Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd drugiej instancji, przy czym nie można opierać skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Natomiast stwierdzić należy, że wniesiona skarga kasacyjna w sposób jednoznaczny jest sprzeczna z dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa. Pomimo tego, że została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, to treść zarzutu określonego w pkt b i c stanowi całkowite powtórzenie zarzutu określonego jako pkt a i b w skardze kasacyjnej datowanej na dzień 15 grudnia 2010 r., w wyniku rozpoznania której zapadł wskazany wyżej wyrok z dnia 22 lutego 2012 r., wiążący Sąd pierwszej instancji. Również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a. odwołując się do okoliczności, które zostały już przesądzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku, nie może być ponownie rozpatrywany.

Tak jak to już wskazano wyżej zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji był związany wykładnią prawa dokonaną przez Sąd drugiej instancji, a pomimo tego skarga kasacyjna opiera się na podstawach sprzecznych z dokonaną wykładnią. Nie można bowiem już kwestionować stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego co do braku przymiotu strony skarżącej w postępowaniu komunalizacyjnym oraz charakteru naruszenia prawa w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zgodnie z kompetencjami orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny.