Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 733/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 13v
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 23 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor ARiMR) decyzją z 23 czerwca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: k.p.a.), w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.), § 13v rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.", po rozpatrzeniu odwołania z 19 kwietnia 2022 r. P. G. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: organ I instancji) z 30 marca 2022 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 października 2019 r. złożony został w Biurze Powiatowym ARiMR w P. przez P. G. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym wystąpiły szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy i objęły co najmniej 30% danej uprawy. Do wniosku dołączono oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych, w dniu szacowania szkód przez komisję, zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie oraz kopie protokołów z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego - suszy. W piśmie z 28 listopada 2019 r. pełnomocnik strony poinformował, że po otrzymaniu zaakceptowanego przez Wojewodę W. protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód niezwłocznie przekaże go do organu (dokument ten złożono w organie I instancji 4 lutego 2020 r.).

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z 22 czerwca 2020 r. odmówił stronie przyznania pomocy finansowej.

Na skutek odwołania organ odwoławczy decyzją nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy 23 grudnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej.

Strona wniosła odwołanie od tej decyzji.

Organ odwoławczy decyzją nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 28 października 2021 r. organ I instancji wezwał P. G. do złożenia wyjaśnień odnośnie rozbieżności między danymi dotyczącymi szkód w produkcji zwierzęcej zawartymi w protokole zbiorczym gminy S. nr [...] Korekta, w którym rodzaj produkcji zwierzęcej wykazuje 9 szt. bydła w dwóch grupach technologicznych oraz 10 000 szt. indyków młodych, a protokołami cząstkowymi z gmin G. S., C. i P., w których produkcja zwierzęca wykazuje 15 szt. bydła w jednej grupie technologicznej, brakuje natomiast produkcji indyków młodych.

W dniu 9 listopada 2021 r. pełnomocnik strony ustosunkował się do kwestii zawartych w wezwaniu.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu 18 listopada 2021 r. zwrócił się z prośbą do W. Urzędu Wojewódzkiego w P. o weryfikację poprawności protokołu szacowania szkód nr [...] Korekta.

W odpowiedzi na to pismo właściwy urząd wyjaśnił, że w przypadku nieposiadania pełnej dokumentacji przez producenta rolnego konieczne było skorzystanie z protokołu zawierającego dane statystyczne odnośnie produkcji i cen poszczególnych rodzajów produkcji zwierzęcej, natomiast ustalenie liczby zwierząt przeznaczonych na sprzedaż w roku wystąpienia szkód wymagało posłużenia się oświadczeniem producenta rolnego. Komisja działająca na terenie Gminy S. sporządziła protokół oszacowania szkód 15 października 2019 roku i przekazała go do Wojewody W., który 11 grudnia 2019 roku potwierdził wystąpienie szkód w ww. gospodarstwie rolnym. W dniu 20 sierpnia 2021 roku komisja przesłała do Wojewody W. korektę ww. protokołu oszacowania zakresu i wysokości szkód, w której dokonano zmiany w zakresie produkcji zwierzęcej na prośbę poszkodowanego producenta rolnego. Wojewoda W. zaakceptował zakres zmian w protokole, gdyż nie dotyczył on przedmiotu działania komisji, która miała za zadanie określenie wartości strat spowodowanych wystąpieniem suszy i sporządzenie protokołu zgodnie z ww. wytycznymi (...) Zgodnie z obowiązującymi wówczas zaleceniami komisja nie miała możliwości weryfikacji danych pierwotnie przedstawianych przez producenta rolnego, z uwagi na brak dostępu do takowych informacji. W związku z powyższym komisja opierała swoje ustalenia na oświadczeniach producenta rolnego, który wartość produkcji rolnej, w tym wartość towarowej produkcji zwierzęcej, potwierdził podpisując ustalenia zawarte w protokole oszacowania zakresu i wysokości szkód w jego gospodarstwie rolnym.

W dniu 22 lutego 2022 r. organ I instancji wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień.

W dniu 10 marca 2022 r. złożono odpowiedź na wezwanie. W przedmiotowym piśmie podkreślono, że P. G. "nie posiada większości praw głosu w przedsiębiorstwach, nie przysługuje mu prawo wyznaczania lub odwoływania większości członków organu przedsiębiorstwa, nie ma prawa wywierania dominującego wpływu na przedsiębiorstwa na podstawie umowy z tym przedsiębiorstwem lub postanowień statutu/umowy spółki, nie kontroluje tych przedsiębiorstw samodzielnie ani też na podstawie umów z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tych przedsiębiorstw, suma bilansowa jego przedsiębiorstwa nie przekroczyła 43.000.000 euro, roczny obrót jego przedsiębiorstwa nie przekroczył 50.000.000 euro, zatrudnienie w jego przedsiębiorstwie nie przekroczyło 250 pracowników"."

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu 30 marca 2022 r. wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że przedsiębiorstwo P. G. nie spełnia kryteriów mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa. Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. Agencja udziela pomocy finansowej przedsiębiorcy rolnemu będącego mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE, L, poz. 193), dalej: "rozporządzenie nr 702/2014". Z uwagi na brak zakwalifikowania się do tych kategorii producentów rolnych pomoc z tytułu wystąpienia w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi została stronie odmówiona.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Organ odwoławczy decyzją z 23 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ wskazał, że we wniosku z 29 października 2019 r. strona zadeklarowała: 161,59 ha powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody co najmniej 70% danej uprawy; 409,78 ha powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody co najmniej 30% danej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy oraz 24,15 ha powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody co najmniej 30% danej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy.

Ponadto w formularzu strona zaznaczyła, że prowadzone przez nią gospodarstwo jest przedsiębiorstwem samodzielnym i należy do wymaganej kategorii, tzn. jest mikroprzedsiębiorstwem zatrudniającym mniej niż 10 pracowników, którego roczny obrót całkowity nie przekracza 2.000.000 euro w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.

Zdaniem organu okolicznością bezsporną w sprawie był fakt, że P. G. poniósł szkody w posiadanych uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w decyzji o odmowie przyznania pomocy z 30 marca 2022 r. - wbrew twierdzeniom odwołującego, który wskazywał, że jest gospodarstwem (przedsiębiorstwem samodzielnym) i spełnia kryteria mikroprzedsiębiorstwa - uznał, że nie posiada on statusu mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa, zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia nr 702/2014, wymaganego na podstawie § 13v ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. stwierdził, że rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z 30 marca 2022 r. jest prawidłowe i znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz dowodach zawartych w rejestrach i danych dostępnych z urzędu.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z §13v rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.

Z kolei pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana:

1) na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, albo

2) zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.

Organ stwierdził, że zgodnie z § 13v ww. rozporządzenia wszystkie wyżej wskazane warunki muszą zostać spełnione łącznie, aby otrzymać wnioskowane wsparcie, a brak spełnienia jednego z tych warunków skutkuje brakiem nabycia uprawnienia do przyznania pomocy finansowej.

Ponadto organ wskazał, że w art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 702/2014, dla celów tej regulacji prawodawca przewidział definicję "MŚP" (mikroprzedsiębiorstwa, małego i średniego przedsiębiorstwa), zgodnie z którą są to przedsiębiorstwa spełniające kryteria ustanowione w załączniku I do przedmiotowego rozporządzenia.

Zgodnie zatem z art. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, za "przedsiębiorstwo" uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą. Oznacza to, że pomocą mają być objęte małe "przedsiębiorstwa" bez względu na formę prawną. Ponadto przepisy art. 2 załącznika I rozporządzenia nr 702/2014 stanowią, że: do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50.000.000 euro lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43.000.000 euro (ust. 1). W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10.000.000 euro (ust. 2). W ramach kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2.000.000 euro. Zgodnie z art. 4 ust. 1 załącznika I rozporządzenia nr 702/2014 do określenia liczby pracowników i kwot finansowych wykorzystuje się dane odnoszące się do ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego, obliczane w skali rocznej. Uwzględnia się je począwszy od dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych. Kwota wybrana jako obrót jest obliczana z pominięciem podatku od wartości dodanej i innych podatków pośrednich.

Zgodnie z art. 3 ww. załącznika "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3. "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25% lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla.

Organ stwierdził na podstawie dostępnych danych z rejestru KRS, REGON, CEIDG, danych zawartych w systemach teleinformatycznych ARiMR oraz wyjaśnień strony, że przedsiębiorstwo P. G. nie spełnia kryteriów mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. prawidłowo stwierdził, że omawiana jednostka nie mieści się w żadnej z kategorii uprawniającej do otrzymania wsparcia, tj. nie jest mikro, małym ani średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu kryteriów wskazanych w art. 2 załącznika I rozporządzenia nr 702/2014, w szczególności z uwagi na fakt, że "w latach 2017, 2018, 2019 oraz 2020 przedsiębiorstwo P. G. przekracza roczny obrót 50.000.000 euro oraz całkowity bilans roczny 43.000.000 euro, a w konsekwencji utraciło przynależność do kategorii MŚP i utrwalił się jego status dużego przedsiębiorstwa. Jednocześnie, nawet w przypadku gdyby dane przedsiębiorstwa P. G. za rok 2021 wskazywały na status MŚP, to zgodnie z wyżej opisaną regułą badania dwóch okresów nie doszłoby do jego utrwalenia i przedsiębiorstwo nadal należałoby zakwalifikować jako duże. Powyższe dane wskazują na fakt, że przedsiębiorstwo P. G. nie spełnia kryteriów mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa.".

Z tych względów przyznanie wnioskowanej pomocy podmiotowi, który nie legitymuje się statusem mikroprzedsiębiorstwa, małego przedsiębiorstwa lub średniego przedsiębiorstwa oznaczałoby nie tylko naruszenie przepisów prawa krajowego - rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ale również przepisów prawa unijnego, tj. art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej włącznie.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że decyzja organu I instancji z 30 marca 2022 r. nie jest dotknięta żadną z wad prawnych, a poczynione ustalenia stanu faktycznego należy uznać za prawidłowe, tj. formalnie odrębne gospodarstwa oraz przedsiębiorstwa prowadzone przez członków rodziny G. są ze sobą ściśle powiązane prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie i w konsekwencji powinny zostać uznane za jedno przedsiębiorstwo powiązane.

Organ odwoławczy wskazał, że informacje zawarte we wniosku strony z 29 października 2019 r. oraz protokołach szkód określających straty średniej rocznej produkcji na poziomie 49,77% są niepełne i nie przedstawiają faktycznego majątku strony. Organ odwoławczy stwierdził, że strona posiada udziały w takich podmiotach jak: [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o. Ponadto strona jest członkiem zarządu w [...] sp. z o. o. Organ wskazał także, że krewni strony, tj. G. G., K. G., B. G., H. G. i Z. G. są udziałowcami w wyżej wymienionych spółkach, jak i w następujących jednostkach gospodarczych: [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] s. j., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o. i [...] sp. z o. o. Organ odwoławczy stwierdził, że osoby te nie tylko są wspólnikami wyżej wskazanych podmiotów, ale też w różnych konfiguracjach są członkami zarządów, co szczegółowo wykazał i opisał organ I instancji w decyzji z 30 marca 2022 r. Organ podkreślił, że wszystkie wymienione osoby w 2019 r. złożyły wnioski o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. I tak powierzchnia upraw dotkniętych zjawiskiem suszy w gospodarstwie wnioskodawcy wyniosła łącznie 595,52 ha; w gospodarstwie Z. G. 889,61 ha, w gospodarstwie B. G. 1 223,19 ha, w gospodarstwie G. G. 879,14 ha, w gospodarstwie K. G. 612,62 ha i w gospodarstwie H. G. 889,61 ha.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że P. G. w części V ww. formularza o przyznanie pomocy oświadczył, że spełnia kryterium przedsiębiorstwa samodzielnego oraz mikroprzedsiębiorstwa, przy czym oświadczenie o spełnieniu kryteriów mikroprzedsiębiorstwa oraz małego i średniego przedsiębiorstwa zostało złożone po zapoznaniu się z przepisami załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, które stanowi, że w przypadku przedsiębiorstwa powiązanego wielkość zatrudnienia, rocznego obrotu, całkowitego bilansu rocznego została określona po zsumowaniu zatrudnienia, rocznego obrotu, całkowitego bilansu rocznego na podstawie danych z niniejszego przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstw powiązanych. Organ wskazał, że komisje sporządzające protokoły szacowania szkód nie miały możliwości weryfikacji danych przedstawianych przez producentów rolnych z uwagi na brak dostępu do takich informacji, zatem opierały swoje ustalenia na oświadczeniach producentów rolnych. Potwierdzeniem powyższego jest pismo W. Urzędu Wojewódzkiego w P. z 21 grudnia 2021 r.

Ponadto organ podkreślił, że Komisja Europejska stwierdziła, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może być uznawana za przedsiębiorstwo. Decydującym czynnikiem uznania osoby fizycznej za przedsiębiorstwo jest fakt, że prowadzi działalność gospodarczą polegającą na oferowaniu produktów, towarów i usług na rynku. Dlatego też przedsiębiorstwo/gospodarstwo rolne P. G. zostało objęte przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. szczegółową analizą pod kątem kwalifikacji tego podmiotu. Organ zaznaczył, że określenie typu podmiotu dokonywane było na podstawie powiązań osobowo-kapitałowych między podmiotami (np. posiadanie udziałów w innym podmiocie, bycie członkiem zarządu w dwóch spółkach, powiązania rodzinne pomiędzy podmiotami), a także powiązań organizacyjnych. Podstawą wprowadzenia tego rodzaju klasyfikacji (badania) była konieczność ustalenia rzeczywistej pozycji ekonomicznej przedsiębiorstwa oraz wyeliminowanie z tej kategorii grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać kryteria MŚP.

Organ odwoławczy stwierdził, że szczegółowa analiza przeprowadzona przez organ I instancji wykazała, że gospodarstwo P. G. jest powiązane z podmiotami takimi jak: [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] s. j., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o. Gospodarstwo to nie wypełniało zatem definicji przedsiębiorstwa samodzielnego. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że spółki z o. o. są tworzone przez wspólników, natomiast za zobowiązania spółki wobec wierzycieli odpowiada sama spółka swoim majątkiem utworzonym z wkładów wspólników. Ponadto to wspólnicy wkładają kapitał do spółki i oczekują zysków, a każdy wspólnik może oddawać głos i tym samym wpływać na działalność podejmowaną przez spółkę. Rolą wspólników w spółce jest zatem powoływanie i odwoływanie zarządu, a także decydowanie o strategicznych sprawach spółki, np. podziale jej zysku, sposobie pokrycia strat, zatwierdzaniu sprawozdań zarządu z działalności, zmianach w umowie spółki itd. Zasadą jest, że wspólnicy spółki z o. o. mają równe prawa i obowiązki, a zakres ich uprawnień w spółce uzależniony jest od liczby (wartości) posiadanych udziałów. Podstawowe prawa wspólnika spółki z o. o. to prawo do udziału w zgromadzeniu wspólników i prawo głosu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji szczegółowo opisał uprawnienia wspólników i kompetencje zarządu wskazując, że wspólny zarząd kilku spółek stanowi jedynie o pozorności w odrębnym funkcjonowaniu, ponieważ osoby te ingerują wielokrotnie w działania założonych podmiotów prawnych.

Organ odwoławczy stwierdził, że analiza powiązanych podmiotów przeprowadzona przez organ I instancji uwzględniała nie tylko powiązania osobowe i kapitałowe, ale również powiązania rodzinne i organizacyjne. W tym kontekście na powiązania uwagę zwraca fakt, że siedziby stad aż pięciu członków rodziny G. znajdują się w tej samej lokalizacji, a szósty (P. G.) ma siedzibę stada w tej samej lokalizacji co jedna z siedzib B. G.. Ponadto Z. i P. G. mają zarejestrowaną pod jednym adresem indyczarnię. Taka sama zbieżność zachodzi pomiędzy H. i K. G.. Organ zaznaczył, że ww. członkowie rodziny G. (poza P. G.) stanowią 5 z 6 aktywnych członków zarejestrowanej w systemach ARiMR grupy producentów pod nazwą [...] sp. z o. o., która jako kategorie produktów ma wpisane: drób żywy, mięso lub jadalne podroby drobiowe: świeże, chłodzone, mrożone - indyki. Analogicznie, z wyłączeniem P. i K. G., pozostali członkowie rodziny G. stanowią 4 z 6 aktywnych członków zarejestrowanej w systemach ARiMR grupy producentów pod nazwą [...] sp. z o. o.

Ponadto 11 z 12 analizowanych spółek (z wyjątkiem [...] sp. z o. o.) ma siedzibę zarejestrowaną pod tym samym adresem: [...] [...].

Zdaniem organu odwoławczego analiza wszystkich powyższych faktów wskazuje, że formalnie odrębne gospodarstwa oraz przedsiębiorstwa prowadzone przez członków rodziny [...] są ze sobą ściśle powiązane prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie i w konsekwencji powinny zostać uznane za jedno przedsiębiorstwo powiązane.

Organ odwoławczy stwierdził, że analiza danych pochodzących z ogólnodostępnych rejestrów KRS, REGON, CEiDG wykazała, że poza uprawą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, działalność opisywanych podmiotów jest prowadzona w obszarze związanym z rynkiem rolnym, tj. przetwórstwem i sprzedażą płodów rolnych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.

Wobec tego formalnie odrębne gospodarstwa oraz przedsiębiorstwa prowadzone przez członków rodziny [...] są ze sobą ściśle powiązane prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie i w konsekwencji powinny zostać uznane za jedno przedsiębiorstwo powiązane. Organ odwoławczy wskazał, że powyższa analiza została przeprowadzona na podstawie ww. aktów normatywnych, zarówno prawa unijnego, jak i krajowego oraz kryteriów szczegółowo wskazanych w tych aktach. Dokonana przez organy analiza pozwoliła na stwierdzenie, że strona jest wyłączona z udzielania przedmiotowej pomocy finansowej z uwagi na stopień powiązań z innymi pomiotami, tj. ww. spółkami.

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. uznał, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji wykazał i szczegółowo uzasadnił przyczynę odmowy przyznania stronie wnioskowanych płatności. Z uzasadnienia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. wynika, że organ ten skoncentrował się na wykazaniu wszystkich przesłanek świadczących o niespełnieniu przez stronę warunków wynikających z prawodawstwa. W przedmiotowym rozstrzygnięciu dokonano kompleksowej analizy ww. przesłanek normatywnych uzasadniających wydanie decyzji negatywnej dla strony, dlatego organ odwoławczy uznał, że decyzja ta spełnia wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Wobec powyższego w ocenie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. zasadnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w decyzji z 30 marca 2022 r. uznał, że formalnie odrębne gospodarstwa oraz przedsiębiorstwa prowadzone przez członków rodziny [...] są ze sobą ściśle powiązane prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie i w konsekwencji powinny zostać uznane za jedno przedsiębiorstwo powiązane. Analizując sumy bilansowe oraz roczne obroty wszystkich powiązanych z P. G. podmiotów można stwierdzić, że w latach 2017, 2018, 2019 oraz 2020 przedsiębiorstwo P. G. przekracza roczny obrót 50 mln EUR oraz całkowity bilans roczny 43 mln EUR, a w konsekwencji utraciło przynależność do kategorii MŚP i utrwalił się jego status dużego przedsiębiorstwa. Jednocześnie, nawet w przypadku gdyby dane finansowe przedsiębiorstwa P. G. za rok 2021 wskazywały na status MŚP, to zgodnie z wyżej opisaną regułą badania dwóch okresów, nie doszłoby do jego utrwalenia i przedsiębiorstwo nadal należałoby zakwalifikować jako duże. Powyższe dane wskazują na fakt, że przedsiębiorstwo P. G. nie spełnia kryteriów mikroprzedsiębiorstwa, małego ani średniego przedsiębiorstwa.

P. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił:

I) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014 w zw. § 13v ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. przez jego błędną interpretację względnie niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że skarżący nie jest przedsiębiorstwem samodzielnym, lecz jest przedsiębiorstwem powiązanym z podmiotami wskazanymi w decyzji, w związku z czym nie spełnia kryteriów samodzielnego przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorcy (ani małego bądź średniego przedsiębiorcy);

II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 13v ust. 1 i 2 rozporządzenie Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że skarżący nie spełnia określonych w nich warunków przyznania pomocy w sytuacji, gdy zgodnie z ww. przepisami spełnia on wszystkie konieczne do tego przesłanki;

III) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 10a ust. 6 pkt 6 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w brzmieniu obowiązującym przed dniem 29 marca 2022 r. w zw. z art. 8 ustawy z dnia 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz niektórych innych ustaw przez ich niezastosowanie oraz art. 80 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, co przejawia się w oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na przypuszczeniach i domysłach, a nie na faktach.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 30 marca 2022 r. i przekazanie sprawy do ponownej rozpoznania;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia.

Aktami prawnymi regulującymi omawianą problematykę pomocy finansowej z powodu szkody spowodowanej suszą lub powodzią jest m. in. rozporządzenie Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Dokonując analizy instytucji MŚP należy zwrócić uwagę na cel tej regulacji normatywnej. Z perspektywy prawa unijnego istotna jest treść art. 107 ust. 1 TFUE, normującego zasadę traktatowej dopuszczalności pomocy publicznej. Zgodnie z tym przepisem z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.

Dokonując analizy przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie należy wskazać, że zgodnie z punktem 5 preambuły rozporządzenia nr 702/2014 zakres tego aktu prawnego powinien zostać dostosowany do zakresu rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, w szczególności w zakresie pomocy na rzecz sektora leśnego i pomocy na rzecz mikroprzedsiębiorstw i małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) działających na obszarach wiejskich. Dlatego też Komisja w art. 1 ust. 1 pkt a wskazała, że niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do określonych kategorii pomocy na rzecz mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).

Należy jednak zwrócić uwagę, że pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu jest, co do zasady, zakazana. Ważne jest, aby wszystkie strony mogły sprawdzić, czy pomoc została przyznana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przejrzystość pomocy państwa jest zatem niezbędna do właściwego stosowania postanowień Traktatu i prowadzi do zwiększenia zgodności z zasadami i odpowiedzialności, umożliwia wzajemną ocenę oraz efektywniejsze wykorzystanie wydatków publicznych (pkt 32 preambuły rozporządzenia nr 702/2014). W powyższym akcie Komisja wskazała, że małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają decydującą rolę w tworzeniu miejsc pracy, a w ujęciu bardziej ogólnym są również czynnikiem stabilności społecznej i rozwoju gospodarczego. Rozwój MŚP mogą jednak ograniczać niedoskonałości rynku, powodujące pewne typowe problemy. MŚP mają często trudności z uzyskaniem kapitału lub kredytów z uwagi na niechęć niektórych rynków finansowych do podejmowania ryzyka oraz ograniczone zabezpieczenia, jakie te MŚP mogą zaoferować. Ograniczone zasoby mogą im również ograniczyć dostęp do informacji dotyczących w szczególności nowych technologii i potencjalnych rynków. Aby ułatwić rozwój działalności gospodarczej MŚP, niniejsze rozporządzenie powinno zatem wyłączyć niektóre rodzaje pomocy na rzecz MŚP z wymogu zgłoszenia ustanowionego w art. 108 ust. 3 Traktatu (pkt 39 preambuły rozporządzenia nr 702/2014).

Aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenia konkurencji oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawną, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicjach określonych w zaleceniu Komisji 2003/361/WE 17 (Commission Recommendation of 6 May 2003 concerning the definition of micro, small and medium-sized enterprises (notified under document number C(2003) 1422), (2003/361/EC), pkt 40 preambuły rozporządzenia nr 702/2014).

W celu lepszego zrozumienia rzeczywistej pozycji ekonomicznej MŚP oraz wyeliminowania z tej kategorii grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP, należy dokonać rozróżnienia między poszczególnymi rodzajami przedsiębiorstw biorąc pod uwagę to, czy są one niezależne, czy poziom ich udziałów nie wiąże się z posiadaniem pozycji umożliwiającej kontrolę (przedsiębiorstwa partnerskie) lub czy są one powiązane z innymi przedsiębiorstwami (pkt 9 zalecenia Komisji 2003/361/WE). Komisja wskazała, że w odpowiednich przypadkach należy także wziąć pod uwagę relacje między przedsiębiorstwami, które zachodzą między osobami fizycznymi, w celu zapewnienia, że tylko przedsiębiorstwa, które naprawdę potrzebują przywilejów wynikających dla MŚP z różnych przepisów lub środków zastosowanych dla ich korzyści faktycznie z nich skorzystają. W celu ograniczenia rozpatrywania tych sytuacji do niezbędnego minimum uwzględnienie takich relacji zostało ograniczone do rynku właściwego lub do rynków sąsiednich - z powołaniem, w razie potrzeby, na określoną przez Komisję definicję "rynków właściwych" w obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku właściwego dla celów wspólnotowego prawa konkurencji (pkt 12 zalecenia Komisji 2003/361/WE).

Wskazać należy, że Załącznik Nr 1 do powyższego rozporządzenia nr 702/2014 definiuje zarówno (a) przedsiębiorstwo, jak i (b) pułap zatrudnienia oraz (c) pułapy finansowe określające kategorie przedsiębiorstw.

Art. 3 Załącznika Nr 1 do powyższego rozporządzenia nr 702/2014 rozróżnia też trzy rodzaje przedsiębiorstw branych pod uwagę przy obliczaniu pułapu zatrudnienia i pułapu finansowego, tj.:

1. "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3 (art. 3 ust. 1 Załącznika Nr 1);

2. "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25% lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla (art. 3 ust. 2 Załącznika Nr 1).

Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25%, pod warunkiem że nie są oni powiązani, w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:

a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. "anioły biznesu"), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1.250.000 EUR;

b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;

c) inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju;

d) samorządy lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 mln EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.

3. "Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie. (art. 3 ust. 3 Załącznika Nr 1).

Zakłada się, że nie ma dominującego wpływu, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców.

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2, również uznaje się za powiązane. Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych (art. 3 ust. 3 Załącznika Nr 1).

Dokonując kontroli judykacyjnej postępowania organów administracji publicznej należy dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, jak i zastosowania przez te organy przepisów prawa w zakresie dotyczącym przedmiotu postępowania. Niezbędne w tym zakresie będzie odniesienie do pojęcia rynku właściwego, które to pojęcie jest związane z prawem ochrony konkurencji. Przez rynek właściwy - rozumie się przez to rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji (por. art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275), jak również liczne orzecznictwo unijnych, jak i krajowych organów ochrony prawnej czy też poglądy przedstawicieli doktryny; T. Skoczny (w) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, 2 wyd., Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2014, str. 149 i nast.). W ramach rynku właściwego i to zarówno na gruncie prawa unijnego, jak i krajowego wyróżnić należy "rynek właściwy produktowo" i "rynek właściwy geograficznie". Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku (art. 3 ust. 3 Załącznika Nr 1). Rynek pokrewny dotyczy podmiotów funkcjonujących na różnych szczeblach obrotu gospodarczego. Będzie to rynek na którym znajduje się np. producent rolny (wytwórca) oraz dystrybutor (ew. dystrybutorzy), a więc podmiot, który wprowadza do obrotu gospodarczego towary wyprodukowane przez producenta rolnego.

Pułap zatrudnienia oraz pułapy finansowe określające kategorie przedsiębiorstw zostały unormowane w art. 2 ust. 1 - 3 Załącznika Nr 1 rozporządzenia nr 702/2014. Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50.000.000 euro lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43.000.000 euro. W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10.000.000 euro. W ramach kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2.000.000 euro.

Ustalenie danych przedsiębiorstw dotyczących zakwalifikowania do określonej kategorii następuje na podstawie dyrektyw wskazanych w art. 6 ust. 1 – 4 Załącznika do rozporządzenia nr 702/2014.

Zasady udzielania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy lub powodzi zostały unormowane w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z § 13 r. ust. 1 ww. rozporządzenia w 2019 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.

Powyższe rozporządzenie Rady Ministrów odsyła - w zakresie określenia kategorii producentów rolnych - do wyżej przytoczonych przepisów rozporządzenia nr 702/2014.

Podkreślić należy, że problematyka MŚP była także przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, i to w zakresie rozporządzenia nr 702/2014, jak i rozporządzenia nr 651/2014, a więc aktów normatywnych przewidujących zbliżony sposób normowania instytucji MŚP. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organy ochrony prawnej dokonywały - w procesie stosowania prawa - interpretacji regulacji dotyczącej MŚP wskazując, że celem definicji MŚP jest lepsze zrozumienie rzeczywistej pozycji ekonomicznej MŚP oraz wyeliminowanie z tej kategorii przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP (por.: wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 675/20) . W związku z tym kryteria kwalifikacji przedsiębiorcy jako MŚP należy stosować z uwzględnieniem celu, dla którego małe i średnie przedsiębiorstwa objęte są korzystniejszymi zasadami przyznawania pomocy publicznej. Celem tym jest przede wszystkich udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom, dla których rozmiar działalności jest przyczyną szeregu trudności w dostępie do czynników produkcji oraz implikuje słabszą pozycję rynkową. Definicja MŚP nie powinna być więc stosowana w sposób mechaniczny i formalistyczny. Wręcz przeciwnie, należy w tym zakresie zachować pewną elastyczność, a co za tym idzie możliwość uwzględnienia rzeczywistego potencjału gospodarczego beneficjenta (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 14 października 2004 r. w sprawie T-137/02 Pollmeier Salchow GmbH & Co. KG przeciwko Komisji Europejskiej). Wyrok ten zapadł w uprzednio obowiązującym stanie określonym Zaleceniami Komisji 96/280 (WE) w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw. Należy jednak podkreślić, że wskazane powyżej tezy Sądu zachowują swoją aktualność także w zakresie wykładni obecnie obowiązujących przepisów dotyczących istoty MŚP. Powyższy sposób wykładni przepisów określających MŚP stosowany jest także przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w jednym z orzeczeń wskazał, że rzeczywisty potencjał MŚP badany jest przez spełnienie trzech kryteriów, a mianowicie kryterium dotyczącego liczby zatrudnionych osób, kryterium finansowego i kryterium niezależności. Sąd ten wskazał, że w celu objęcia pomocą jedynie przedsiębiorstw stanowiących w rzeczywistości MŚP należy dążyć do wyeliminowania bytów prawnych, w ramach których MŚP tworzą grupy gospodarcze, w których potencjał gospodarczy przewyższa rzeczywisty potencjał MŚP oraz należy zapewnić by definicja MŚP nie była obchodzona z powodów czysto formalnych (por.: wyrok NSA z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 1321/17, CBOiS). NSA stwierdził, że interpretacja przepisów dotyczących powiązań mających wpływ na określenie statusu MŚP powinna uwzględniać wykładnię funkcjonalną (por.: wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2020 r., I GSK 772/20, orzeczenie dotyczyło m. in. rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014). Ponadto TSUE wskazał, że przedsiębiorstwa można uważać za "powiązane", jeżeli z analizy nawiązanych między nimi stosunków prawnych i gospodarczych wynika, że za pośrednictwem jednej osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających łącznie stanowią one jeden podmiot gospodarczy, nawet jeśli formalnie nie pozostają w jednej z relacji, o których mowa w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy załącznika (zob.: wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (siódma izba) z dnia 27 lutego 2014 r.; wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof - Niemcy) - HaTeFo GmbH przeciwko Finanzamt Haldensleben (Sprawa C-110/13, publ. Dz. U. C 112 z 14.4.2014, str. 15).

Tak więc na podstawie ww. aktów normatywnych, zarówno prawa unijnego, jak i krajowego oraz kryteriów szczegółowo wskazanych w tych aktach dokonywana jest klasyfikacja danego przedsiębiorstwa składającego wniosek o udzielenie pomocy finansowej z powodu szkód wywołanych wystąpieniem w roku 2019 suszy lub powodzi.

Sąd stwierdza, że organ I instancji wydał decyzję z 30 marca 2022 r. o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy - jak wynika z ustalonego wyżej stanu faktycznego, który zdaniem WSA został w sposób prawidłowo ustalony - po przeprowadzeniu długiego postępowania administracyjnego w zakresie przyznania pomocy finansowej, zainicjowanego wnioskiem strony złożonym do organu 29 października 2019 r.

Podkreślić należy, że organ I instancji w sposób prawidłowy wykazał i szczegółowo uzasadnił w decyzji, że skarżący P. G. jest podmiotem wyłączonym z prawa do udzielenia pomocy finansowej z powodu wystąpienia w roku 2019 suszy. Wnioskodawca we wniosku o przyznanie pomocy, a konkretnie w zakresie oświadczenia dotyczącego kategorii prowadzonego gospodarstwa zaznaczył, że jest mikroprzedsiębiorstwem, które jest przedsiębiorstwem samodzielnym. Jednakże w toku postępowania administracyjnego, jak wynika z dokumentów w postaci danych rejestru KRS, jak również na podstawie dokumentów - wynikających z zakresu działań organu administracji publicznej, znajdujących się w dyspozycji tego organu - wynika, że skarżący jest powiązany ze wskazanymi na k. 2-3 uzasadnienia decyzji organu I instancji dwunastoma podmiotami. Ponadto organ przeanalizował strukturę zarządów i wspólników poszczególnych podmiotów (k. 3-4 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Z informacji tych wynika, że P. G. posiada uprawnienie do samodzielnej reprezentacji jednego z opisanych tam podmiotów. W zakresie zaś struktury właścicielskiej wynika, że skarżący posiada 16% udziałów w jednym podmiocie (k. 4 uzasadnienia decyzji organu I instancji).

Biorąc pod uwagę jako wzorzec normatywny zawarty w art. 3 ust. 3 Załącznika Nr 1 rozporządzenia nr 702/2014 wskazujący, że przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych (art. 3 ust. 3 Załącznika Nr 1).

Wystąpienie powyższych okoliczności pozbawia możliwości uznania danego przedsiębiorstwa jako samodzielnego i nakazuje uznanie takiego przedsiębiorstwa za przedsiębiorstwo powiązane z innymi przedsiębiorstwami. Odnosząc się z ww. perspektywy do dokonanej przez organy administracji publicznej analizy i oceny w zakresie normatywnej przesłanki: "prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych" (art. 3 ust. 3 Załącznika Nr 1) należy uznać, że P. G. działał zarówno na tożsamym "rynku właściwym produktowo" (zob.: przedmioty prowadzonej działalności gospodarczej na podstawie klasyfikacji PKD strony skarżącej, jak również podmiotów z nim powiązanych), jak i "rynku właściwym geograficznie" z określonymi, wskazanymi podmiotami (por.: wniosek o udzielenie pomocy finansowej z 28 października 2019 r. oraz uzasadnienie decyzji organu I instancji z 30 marca 2022 r., k. 5 i nast.).

Podkreślić należy, że organy dokonały prawidłowej analizy i oceny - z perspektywy "rynku właściwego" i "rynków pokrewnych" sytuacji przedsiębiorstwa P. G., wskazując na powiązania skarżącego z innymi przedsiębiorstwami (szczegółowo opisanymi w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji) i to w zakresie własnościowym, organizacyjnym, a przede wszystkim ekonomicznym, funkcjonującymi na tym samym rynku właściwym produktowo, jak i na rynkach pokrewnych (przedmiot działalności obejmuje m. in. produkcję, przetwórstwo i sprzedaż płodów rolnych pochodzenia zarówno roślinnego, jak i zwierzęcego), jak i na tożsamym "rynku właściwym geograficznie" z innymi podmiotami (siedziba jedenastu spółek powiązanych ze stroną skarżącą w różnorodnym zakresie jest położona w miejscowości [...], [...]). Tak więc zostały spełnione przesłanki uznania skarżącego P. G. jako podmiotu, który nie jest przedsiębiorstwem samodzielnym na podstawie art. 3 ust. 1 Załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014, a przedsiębiorstwem powiązanym z innymi podmiotami w rozumieniu przepisów art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014.

Należy uznać, że organy obu instancji w sposób prawidłowy dokonały analizy normatywnej wniosku P. G. z dnia 28 października 2019 r. w zakresie przyznania pomocy finansowej za rok 2019 z powodu suszy. Prawidłowo też uznały, że wnioskodawca nie spełnia wymogów normatywnych uprawniających do uzyskania przedmiotowej pomocy finansowej gdyż nie jest mikroprzedsiębiorcą oraz gospodarstwo skarżącego nie jest, jak wyżej zostało wskazane, przedsiębiorstwem samodzielnym. Te okoliczności wyłączają - z perspektywy normatywnej - przyznanie pomocy finansowej stronie skarżącej.

WSA stwierdza, że organ zarówno I instancji jak i organ odwoławczy w uzasadnieniach decyzji prawidłowo wykazały, że skarżący P. G. nie spełnia warunków przyznania pomocy z uwagi na okoliczność, że nie jest podmiotem należącym do kategorii mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. Sąd stwierdza, że organ I instancji wykazał w uzasadnieniu decyzji, że skarżący jest wyłączony - z powodów wyżej opisanych przez WSA - z udzielania przedmiotowej pomocy finansowej z uwagi na stopień powiązania z innymi podmiotami. Ten aspekt sprawy był poddany prawidłowej analizie dokonanej przez organy. Została dokonana analiza zarówno stanu faktycznego i prawnego w omawianym obszarze. Należy zwrócić uwagę, że została dokonana kompleksowa analiza ww. przesłanek normatywnych uzasadniających wydanie przez organ I instancji decyzji negatywnej dla strony (m. in. w zakresie powiązań prawnych wnioskodawcy z innymi podmiotami i to różnorodnym charakterze, wynikających z ww. dokumentów w tym m. in. informacji z KRS, REGON, CEiDG oraz ich skutków z perspektywy przedmiotu niniejszej sprawy). WSA stwierdza, że decyzje organu I instancji, jak i organu odwoławczego spełniają wymogi wzorca normatywnego, zawartego w art. 107 § 3 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów o charakterze proceduralnym, a dotyczących zakresu działania organu w postępowaniu w przedmiocie przyznania pomocy finansowej WSA stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie miały zastosowanie przepisy k.p.a., bowiem zgodnie z art. 10a ust. 6 pkt 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w brzmieniu, które obowiązywało do 29 marca 2022 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505) - przepisów ust. 1-5, wyłączających stosowanie m. in. art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji, na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 4 ust. 6 tej ustawy, w tym na podstawie rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., w oparciu o które przyznawana jest pomoc finansowa z tytułu szkód w uprawach rolnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na podstawie zaś art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a także ocenić ten materiał zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Realizacja przez organy obowiązków wynikających z powyższych przepisów wymagała od organów ustaleń dokonywanych także z urzędu. Ustalenia te zostały przez organy dokonane. Podstawą normatywną działania organów w zakresie dowodowym jest przepis intertemporalny zawarty w art. 8 ustawy o zmianie ustawy o ARiMR oraz niektórych innych ustaw z dnia 24 lutego 2022 r. (Dz. U. 2022, poz. 646), który wskazuje, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 10a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 10a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji zwracał się do pełnomocnika strony m. in. pismem z 22 lutego 2022 r. o złożenie wyjaśnień w zakresie powiązań osobowych i kapitałowych z ww. podmiotami, jak też do złożenia oświadczeń w zakresie wielkości zatrudnienia oraz rocznego obrotu, sumy bilansowej przedsiębiorstw powiązanych ze stroną na koniec roku obrachunkowego - 2019, 2018 i 2017 jak również o przedłożenie kserokopii sprawozdań finansowych. W odpowiedzi na powyższe pismo pełnomocnik strony złożył pismo z 7 marca 2022 r., w którym wyjaśnił, że "skarżący nie posiada większości praw głosu w przedsiębiorstwach, nie przysługuje mu prawo wyznaczania lub odwoływania większości członków organu przedsiębiorstwa, nie ma prawa wywierania dominującego wpływu na przedsiębiorstwa na podstawie umowy z tym przedsiębiorstwem lub postanowień statutu/umowy spółki, nie kontroluje tych przedsiębiorstw samodzielnie ani też na podstawie umów z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tych przedsiębiorstw, suma bilansowa jego przedsiębiorstwa nie przekroczyła 43.000.000 Euro, roczny obrót jego przedsiębiorstwa nie przekroczył 50.000.000 Euro, zatrudnienie w jego przedsiębiorstwie nie przekroczyło 250 pracowników"." Jak wynika z analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy organy obu instancji przeprowadziły z urzędu postępowanie dowodowe w zakresie spełnienia przez skarżącego przesłanek przedsiębiorstwa samodzielnego oraz MSP.

Organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe ograniczone do dostępnych z urzędu dowodów. Organ I instancji dokonał analizy art. 3 załącznika Nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014 i prawidłowo ocenił, czy przedsiębiorstwo P. G. należy uznać jako przedsiębiorstwo samodzielne i czy należy do kategorii mikroprzedsiębiorstw, małych albo średnich przedsiębiorstw, a więc także w zakresie czy skarżący spełnia przesłankę unormowaną w § 13v rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.

Ponadto organ odwoławczy przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie powiązań z innymi podmiotami. Wykazane w kategoriach dowodowych okoliczności organ ten opisał w uzasadnieniu decyzji z 23 czerwca 2022 r.

WSA nie stwierdził aby w postępowaniu administracyjnym, poza długim czasookresem prowadzenia tego postępowania, organy prowadziły postępowanie sprzecznie z jego zasadami. Ponadto, jak już wcześniej zostało wskazane, także decyzje organów obu instancji spełniają kryteria ustawowe zawarte w 107 k.p.a. (w szczególności w art. 107 § 3 k.p.a.). W świetle powyższych rozważań Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.