Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 121/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 3, i par. 4 art. 59 par. 1 pkt 8, art.60 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1, art. 126, art. 35 par. 1, art. 16 ar. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Justyna Mazur, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (zwany dalej: "organem egzekucyjnym") wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. K. (zwanego dalej: "Skarżącym"), na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 czerwca 2006 r. obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok. Zawiadomieniem z dnia 24 czerwca 2006 r. organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w I., uzyskując informację o braku środków na rachunku zobowiązanego. Wskazane zajęcie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego zostało doręczone Skarżącemu w dniu 30 czerwca 2006 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Skarżącego. Pismem z dnia 26 lipca 2006 r. organ egzekucyjny poinformował dłużnika zajętej wierzytelności o zwolnieniu spod zajęcia środków na rachunku bankowym w I. niezbędnych do pokrycia odsetek z tytułu korzystania z salda debetowego, prowizji i opłat bankowych.

Następnie Skarżący wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2009 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...].

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., zaś wierzyciel nie zgłosił wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 12 miesięcy. Ponadto zawiadomieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. organ egzekucyjny uchylił dokonane zajęcie w I.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] kwietnia 2009, wydane w pierwszej instancji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (nie wyczerpawszy wcześniej toku instancji, mimo zawartego w postanowieniu prawidłowego pouczenia o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w W.). Skarga ta została odrzucona przez Sąd postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3718/14, ze względu na niedopuszczalność zaskarżenia postanowienia wydanego w pierwszej instancji.

Skarżący wystąpił następnie na podstawie art. 159 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) - zwanej dalej: "k.p.a.", z wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 28 kwietnia 2009 r., w części dotyczącej daty jego wydania oraz skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z datą uchylenia zajęcia i odblokowania rachunku bankowego przez organ egzekucyjny, z uwagi na rażące naruszenie art. 60 § 2 w zw. z art. 59 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) - zwanej dalej: "u.p.e.a.", w związku z art. 35 § 1 k.p.a. Skarżący zarzucił ponadto, że organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 8 w zw. z art. 59 § 3 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego, organ egzekucyjny zobowiązany był umorzyć postępowanie egzekucyjne, ponieważ wierzyciel nie zgłosił wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem 12 miesięcy. W związku z tym organ egzekucyjny winien był wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w terminie wskazanym w art. 35 § 1 k.p.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organem nadzoru") rozpoznając powyższy wniosek Skarżącego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 28 kwietnia 2009 r.

Skarżący zaskarżył następnie powyższe postanowienie organu nadzoru, wnosząc zażalenie w piśmie z dnia 22 czerwca 2015 r. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, że organ nadzoru wydając zaskarżone postanowienie rażąco naruszył art. 59 § 1 pkt 8 w związku z art. 59 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 35 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Natomiast w kwestii skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 60 § 2 w zw. z art. 59 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a., z uwagi na datę uchylenia zajęcia i odblokowania rachunku bankowego Skarżącego przez organ egzekucyjny. Zdaniem Skarżącego, organ egzekucyjny zobowiązany był umorzyć postępowanie egzekucyjne, ponieważ wierzyciel nie zgłosił wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem 12 miesięcy. W związku z tym organ egzekucyjny winien był wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w terminie wskazanym w art. 35 § 1 k.p.a. Skarżący wskazał też, że zgodnie z art. 57 § 1 u.p.e.a, organ egzekucyjny obowiązany jest podjąć zawieszone postępowanie egzekucje po ustaniu przyczyny zawieszenia. W niniejszej sprawie taką przyczyną byłby wniosek wierzyciela o podjęcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego zgłoszony przed upływem 12 miesięcy od momentu jego zawieszenia. Skarżący zauważył też, że art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a., w związku z art. 35 § 1 k.p.a., zobowiązuje organ egzekucyjny do niezwłocznego wydania postanowienia z urzędu, wobec czego organ egzekucyjny zobowiązany był wydać postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego bez zbędnej zwłoki na podstawie danych jakimi dysponował w dniu 4 lipca 2007 r.

Minister Rozwoju i Finansów, po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu nadzoru. W uzasadnieniu wskazał na wstępie, że instytucja stwierdzenia nieważności ostatecznego orzeczenia, jako nadzwyczajny środek prawny, znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji tylko w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 k.p.a., tj. gdy ostateczne orzeczenie zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Minister wyjaśnił też, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż orzeczenie takie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Natomiast przez pojęcie decyzji wydanej bez podstawy prawnej rozumie się decyzję, która została wydana w sytuacji, gdy brak było w przepisach prawa powszechnie obowiązującego właściwej materialnej lub formalnej podstawy do dokonania rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Wobec powyższego nie może być uznana za decyzję wydaną "bez podstawy prawnej" decyzja, w której nie wskazano podstawy prawnej w rzeczywistości istniejącej albo niewłaściwie powołano podstawę prawną. "Brak podstawy prawnej", o którym mowa w art. 156 § 2 k.p.a., dotyczy zarówno materialnej, jak i formalnej podstawy rozstrzygnięcia.

Przenosząc następnie powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Minister wskazał, że zgadza się ze stanowiskiem organu nadzoru, iż w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności przewidziane w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniające stwierdzenie nieważności postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 28 kwietnia 2009 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego. Zdaniem Ministra, organ egzekucyjny posiadał uprawnienie do wydania postanowienia w oparciu o art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego zostało zawieszone postanowieniem z dnia 7 lipca 2006 r., a wierzyciel nie zgłosił wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 12 miesięcy. Minister zauważył również w tym miejscu, że z treści art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. wynika, iż postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania. Biorąc powyższe pod uwagę Minister uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. wydał postanowienie z dnia 28 kwietnia 2009 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, gdyż na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego zostało zawieszone postanowieniem z dniem 7 lipca 2006 r. i nie zostało ono podjęte przed upływem 12 miesięcy.

Minister zgodził się również ze stanowiskiem organu nadzoru wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym nie jest możliwym stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w części dotyczącej daty wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Minister zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się kiedy i w jakich przypadkach może nastąpić stwierdzenie nieważności postanowienia (decyzji) w części. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w części dotkniętej wadą może dotyczyć takiej sytuacji, gdy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, który każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnej decyzji. Zatem stwierdzenie nieważności decyzji w części jest możliwe tylko wówczas, gdy wada dotyczy takich elementów rozstrzygnięcia, którym można przypisać cechę decyzji częściowej. Z tego w niniejszej sprawie brak było możliwości stwierdzenia nieważności postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 28 kwietnia 2009 r. w części dotyczącej daty jego wydania, gdyż data wydania postanowienie nie jest elementem, któremu można przypisać cechę częściowej decyzji. Minister dodał też, że nie jest również możliwym stwierdzenie nieważności zawiadomienia o uchyleniu czynności egzekucyjnych z dnia 28 kwietnia 2009 r., na co wskazuje Skarżący w swoim zażaleniu, gdyż uchylenie zajęcia i odblokowanie rachunku bankowego jest czynnością materialno-techniczną nie podlegająca zaskarżeniu, mającą jedynie na celu poinformowanie Skarżącego oraz dłużnika zajętej wierzytelności o fakcie uchylenia zajęcia.

Następnie w piśmie z dnia 10 listopada 2016 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie powyższego postanowienia Ministra Rozwoju i Finansów o wyjaśnienie w trybie art. 9 k.p.a. w jaki sposób Skarżący w sytuacji faktycznej opisanej w zażaleniu może dochodzić swojego prawa do naprawienia szkody wyrządzonej mu zaniechaniem organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów odmówił uzupełnienia swojego postanowienia z dnia [...] października 2016 r.

Skarżący zaskarżył następnie postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r., wnosząc skargę w piśmie z dnia 12 grudnia 2016 r. Uzasadnienie złożonej przez siebie skargi Skarżący ograniczył do wskazania potrzeby przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, celem sporządzenia skargi na zaskarżone postanowienie.

Minister Rozwoju i Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.

W piśmie z dnia 30 stycznia 2017 r. Skarżący wskazał: "Określenie interesu prawnego lub naruszenia prawa zawarłem we wniosku do Rzecznika Praw Obywatelskich, który załączam i oświadczam, że takie jest moje stanowisko w sprawie określenia interesu prawnego i naruszenia prawa, jak wyraziłem to w tym wniosku". W załączonym wniosku do Rzecznika Praw Obywatelskich, w którym wskazano, że z zaskarżonego postanowienia Ministra Rozwoju i Finansów nie wynika, aby w sprawie została przeprowadzona wnikliwa analiza okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, i że ani postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, ani postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów nie zawierają zgodnej z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego odpowiedzi na wniosek Skarżącego o stwierdzenie, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 28 kwietnia 2009 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W piśmie z dnia 16 lutego 2017 r. Skarżący zawarł twierdzenie, że Minister Rozwoju i Finansów nie przekazał do Sądu kompletnych akt sprawy.

Postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wyznaczony przez Okręgową Rade Adwokacką pełnomocnik zapoznał sią z aktami sprawy w dniu 26 lipca 2017 r., lecz nie znalazł podstaw do uzupełniania skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Zakres kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpoznawanej sprawie została rozpatrzona przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z pismem Skarżącego z dnia 16 lutego 2017 r., zawierającym stwierdzenie, że Minister Rozwoju i Finansów nie przekazał do Sądu kompletnych akt sprawy, Sąd stwierdził, iż w aktach administracyjnych przesłanych przez organ drugiej instancji znajdują się wszystkie dokumenty niezbędne do orzeczenia w niniejszej sprawie, w tym w szczególności: tytuł wykonawczy wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia 21 czerwca 2006 r., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia 24 czerwca 2006 adresowane do I. S.A., postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2006 r w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 28 kwietnia 2009 r. o uchyleniu zajęcia, wniosek A. K. z dnia 13 kwietnia 2015 r. o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zażalenie A. K. z 22 czerwca 2015 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., postanowienie Ministra Finansów i Rozwoju z dnia [...] października 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., wniosek A. K. z dnia 10 listopada 2016 r. o uzupełnienie postanowienia Ministra Finansów i Rozwoju z dnia [...] października 2016 r. oraz postanowienie Ministra Finansów i Rozwoju z dnia [...] listopada 2016 r. odmawiające uzupełnienia postanowienia. Brak jedynie zawiadomień Ministra Finansów o niezałatwieniu sprawy w terminie ustawowym z dnia: 30 lipca 2015 r., 30 września 2015 r., 2 grudnia 2015 r., 29 stycznia 2016 r., 19 kwietnia 2016 r., 14 czerwca 2016 r. i 16 sierpnia 2016 r. oraz protokołu zapoznania się z aktami sprawy z dnia 10 listopada 2016 r. Brak tych dokumentów z postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia nie stanowi przeszkody w rozstrzygnięciu sprawy, której przedmiotem nie jest ewentualna przewlekłość tego postępowania. Natomiast wskazane przez Skarżącego wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 600/07 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1808/07 Sąd zna z urzędu.

Nie można podzielić argumentów Skarżącego opartych na zarzucie zaistnienia po stronie organów rażącego naruszenia prawa oraz zawierania przez postanowienie wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, co miałoby uzasadniać stwierdzenie nieważności kwestionowanego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący, składając wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia, uruchomił tzw. nadzwyczajny tryb postępowania, mający na celu wzruszenie ostatecznego (wskutek niezaskarżenia w zwykłym trybie, czyli przez wniesienie zażalenia) rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. Tryb ten został uregulowany w art. 156 § 1 k.p.a., zgodnie z którym możliwość stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) uzależniona jest od wystąpienia jednej z przesłanek enumeratywnie w tym przepisie wymienionych. Jeśli któraś z tych przesłanek zaistniała, organ obowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji (postanowienia).

Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny bada, czy organ administracji podatkowej nie naruszył prawa odmawiając stwierdzenia nieważności postanowienia. Rozstrzygając sprawę Sąd oceniał jedynie przesłanki wynikające z zastosowania tego nadzwyczajnego trybu, zatem ramy powierzonej Sądowi kontroli legalności zaskarżonego aktu zakreślał przepis art. 156 § 1 k.p.a.

Strona wszczynając postępowanie kwalifikowane zakreśla więc granice postępowania, którego istota sprowadza się do oceny, czy decyzja (w tym wypadku postanowienie) ostateczna nie została dotknięta jedną z wad wymienionych w 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym nie bada się na nowo wszystkich okoliczności sprawy.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela w całości wywód Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 października 2006 r., II FSK 113/06, opubl. w LEX nr 281145, z aprobująca glosą R. Kubackiego w: ST 2007/7-8/147, gdzie kolejny raz wyrażono pogląd o samodzielności, odrębności, a także nadzwyczajności postępowania administracyjnego w omówionym przedmiocie. Oznacza to, że organ prowadzący takie postępowanie nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy zachodzą lub też nie zachodzą przesłanki takiego orzeczenia, wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Nie może być inaczej, skoro wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji lub postanowienia stanowi odstępstwo od zasady stałości (legalności) tej decyzji, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, określone w art. w 156 § 1 k.p.a. jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. Niniejsze postępowanie dotyczy jednego z trybów kwalifikowanych, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, i nie prowadzi do oceny postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2009 r. według wszystkich zasad z trybu zwykłego. Chodzi o ocenę wady postanowienia o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Eliminacja takiego postanowienia następuje w trybie i na zasadach określonych tylko w art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.

We wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego Skarżący wskazał na rażące naruszenie art. 60 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 35 § 1 k.p.a. Ponadto Skarżący wskazał, iż organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienie również z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 3 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego, organ egzekucyjny zobowiązany był umorzyć postępowanie egzekucyjne, ponieważ wierzyciel nie zgłosił wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem 12 miesięcy. W związku z tym organ egzekucyjny winien był wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego bez zbędnej zwłoki, na mocy art. 35 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a. Podkreślić należy, że Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w części dotyczącej daty wydania ww. rozstrzygnięcia oraz skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z datą uchylenia zajęcia i odblokowania rachunku bankowego przez organ egzekucyjny.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. organ stwierdza nieważność postanowienia, które zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Jednak nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący. Wyrażenie "rażące naruszenie prawa" jest pojęciem nieostrym, niedookreślonym, którego prawne znaczenie było przedmiotem sporu zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym. Spór ten został omówiony i podsumowany już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1997 r., III SA 1134/96 (publik. ONSA z 1998 r. nr 3, poz. 101).

W doktrynie prawa podkreśla się, że nieważność jest rodzajem sankcji stosowanej w sytuacji szczególnie dotkliwego naruszenia prawa, to jest wówczas, gdy dany akt administracyjny dotknięty jest wadą najcięższą. Takie wady nazywane są wadami kwalifikowanymi a ich zamknięty katalog zawarty został w art. 156 § 1 k.p.a. W przywołanym przepisie chodzi o takie błędy rozstrzygnięcia administracyjnego, które sprawiają, że decyzja ostateczna powinna, na zasadzie wyjątku od zasady trwałości takich decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.), zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, w sytuacji w której wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa, albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązki (por. wyroki NSA w Warszawie z 22 października 1999 r., III SA 7539/98, Lex nr 43941; z 10 maja 2000 r., III SA 1524/99, Lex nr 158827; z 13 lutego 2002 r., III SA 2027/01, Dor. Podat. 2003/7-8/75; z 12 listopada 2002 r., III SA 3630/00, Lex nr 79266; z 13 marca 2003 r., III SA 1473/01, Biul. Skarb. 2004/3/26; WSA w Warszawie z 24 marca 2004 r., III SA 2073/02, Lex nr 141238; NSA z 28 stycznia 2005 r., FSK 1371/04, Lex nr 180622; z 2 kwietnia 2008 r., II FSK 285/07, Lex nr 475576; z 29 lipca 2008 r., II FSK 636/07, Lex nr 410933; WSA w Poznaniu z 8 lipca 2009 r., III SA/Po 303/09, Lex nr 52452).

Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwala na przyjęcie, że preferowane jest w nim podejście kasacyjne (formalne), a nie apelacyjne do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Polega ono na rozumieniu tego pojęcia jako oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu prawa a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Taka linia orzecznictwa jest następstwem gramatycznej, językowej wykładni tego pojęcia. Według Słownika języka polskiego (Warszawa 1993, t. III str. 24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży.

Należy podkreślić, iż rażące naruszenie prawa nie jest kategorią abstrakcyjną. Ocena czy występuje w sprawie rażąco błędna wykładnia przepisu prawa materialnego lub jego rażąco błędne zastosowanie powinna być dokonana na tle konkretnej indywidualnej sprawy. Kwestii rozróżnienia między naruszeniem prawa i rażącym naruszeniem prawa powinna być poświęcona należyta uwaga. Stwierdzając wydanie decyzji czy postanowienia z rażącym naruszeniem prawa sąd winien wykazać, jakie przyczyny spowodowały uznanie, iż w konkretnej sprawie zachodzi tak poważne naruszenie prawa i uzasadnić na czym polega jego rażący charakter.

Reasumując stwierdzić należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa należy kierować się przede wszystkim gramatyczną wykładnią tego pojęcia, eliminując przy ocenie wystąpienia takiej kwalifikowanej wady postanowienia elementy rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. I tak też uczynił organ nadzoru, a podtrzymał to stanowisko Minister Rozwoju i Finansów w zaskarżonym postanowieniu, stwierdzając, że naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Nawet oczywistość naruszenia prawa nie jest wystarczającym warunkiem uznania tego naruszenia za rażące. Za rażące uznać należy takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, nie ma natomiast rozstrzygającego znaczenia oczywistość naruszenia, ani nawet charakter przepisu, który został naruszony.

Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego zostało zwieszone postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. Wobec braku wniosku wierzyciela o jego podjęcie oraz upływem 12-miesiecznego terminu przewidzianego w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. istniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji przedmiotowe postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w dniu [...] kwietnia 2009 r. miało podstawę prawną. Nie zostało ono także wydane z rażącym naruszeniem prawa. Niewątpliwie postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, istniały zatem przesłanki do jego umorzenia. Co prawda przesłanki te zaistniały wraz z upływem wyżej wskazanego terminu, określonego w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., zaś postępowanie egzekucyjne zostało umorzone dopiero postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., lecz wydanie ww. postanowienia z dnia [...] kwietnia 2009 r. było zasadne w zaistniałym stanie faktycznym. W przedmiotowej sprawie bez wątpienia organ egzekucyjny posiadał uprawnienie do wydania postanowienia w oparciu o art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Pana A. K. zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., a wierzyciel nie zgłosił wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 12 miesięcy.

W tej sytuacji nie można stwierdzić rażącego naruszenia prawa przy wydaniu przedmiotowego postanowienia z dnia 28 kwietnia 2009 r. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują bowiem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (postanowienie). O rażącym naruszeniu prawa można więc mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznego orzeczenia. Skutki, które wywołuje decyzja (postanowienie) uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji (postanowienia), jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie wywołuje takich skutków. Istniała podstawa prawna do jego wydania oraz stan faktyczny będący hipotezą do zastosowania dyspozycji przewidzianej w normie prawnej zawartej w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. W tej sytuacji wydanie postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego było zasadne.

Jak to już zostało wskazane, Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. w części dotyczącej daty wydania ww. rozstrzygnięcia oraz skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z datą uchylenia zajęcia i odblokowania rachunku bankowego przez organ egzekucyjny. Przez datę wydania decyzji (postanowienia) należy rozumieć datę wydania decyzji na piśmie lub datę ogłoszenia decyzji ustnie, z tym że datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane prawem składniki (zob. wyrok SN z dnia 2 października 2002 r., III RN 149/01, OSNP 2003, nr 16, poz. 371). Taka właśnie data została wskazana w przedmiotowym postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Dodać należy, że błędne oznaczenie daty wydania decyzji (postanowienia) może być przedmiotem sprostowania, natomiast brak tej daty nie pozbawia pisma charakteru decyzji administracyjnej, lecz stanowi wadę, która może być usunięta w trybie art. 113 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2009 r., VI SA/Wa 2589/08, LEX nr 1062397).

Podkreślić też należy, że nie jest możliwe stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w części dotyczącej daty wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Godzi się wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie dotyczącym stosowania przepisu art. 156 k.p.a. przychyla się do stanowiska, że możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jedynie w części dotkniętej wadą. Dotyczyć to może jednak tylko takiej sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia osobnej decyzji. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., I OSK 365/15, LEX nr 2227546: "stwierdzenie nieważności decyzji w części jest możliwe, lecz tylko wówczas, jeżeli wada dotyczy takich elementów rozstrzygnięcia, którym można przypisać cechę decyzji częściowej (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2001 r., IV SA 689/99, LEX nr 657357). W utrwalonym orzecznictwie NSA wskazuje się, że brak w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. nie oznacza wyłączenia takiej możliwości (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 1988 r., IV SA 859/87, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 25; por. uchwała NSA z 23 lutego 1998 r., OPS 6/97, ONSA 1998, nr 2, poz. 40). W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest zatem pogląd, w myśl którego dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności części decyzji administracyjnej. Taka możliwość istnieje wówczas, gdy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem orzekania w osobnej decyzji. Analogiczna uwaga odnosi się do włączenia w treść prawidłowej decyzji niektórych rozstrzygnięć wydanych z naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji w części jest przy tym możliwe, gdy pozostałe w mocy rozstrzygnięcia mogą mieć w świetle norm materialnego prawa administracyjnego z jednej strony samodzielny byt prawny - a więc wolny od wad fragment decyzji, któremu nie odmawia się skuteczności, powinien stanowić rozstrzygnięcie, mogące funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie - z drugiej zaś, ich treść nie jest determinowana rozstrzygnięciem wadliwym, pozbawianym mocy wiążącej. Trzeba jednak zaznaczyć, że unieważnienie decyzji w części będzie nie zawsze możliwe do zrealizowania w praktyce. Unieważnienie części decyzji może nastąpić wtedy, gdy tylko część unieważniana zawiera wady wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a., a wadliwość rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2016 r., II OSK 2314/14)."

W niniejszej sprawie brak było możliwości stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia [...] kwietnia 2009 r. w części dotyczącej daty jego wydania, gdyż data wydania postanowienie nie jest elementem, któremu można przypisać cechę częściowej decyzji (postanowienia).

Ponadto nie jest możliwym również stwierdzenie nieważności zawiadomienia o uchyleniu czynności egzekucyjnych z dnia [...] kwietnia 2009, gdyż uchylenie zajęcia i odblokowanie rachunku bankowego jest czynnością materialno-techniczną nie podlegającą zaskarżeniu, mającą jedynie na celu poinformowanie strony oraz dłużnika zajętej wierzytelności o fakcie uchylenia zajęcia.

Badając zaistnienie pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej należy wskazać, że postanowienie objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności zostało wydane zgodnie z właściwością, w związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia jego nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Postanowienie to nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, w związku z czym nie zachodzi kwalifikowana wada prawna określona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Należy również stwierdzić, że postanowienie objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności odnosiło się do praw i obowiązków Skarżącego i do niego też zostało skierowane, zatem zaskarżone postanowienie nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Postanowienie to nie było niewykonalne, a więc nie jest spełniona przesłana określona w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

W niniejszej sprawie nie jest także spełniona przesłana określona w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., to jest że wykonanie postanowienia wywołałoby czyn zagrożony karą. Dotyczy to także przepisu art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., który może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji (postanowienia) powoduje jej nieważność.

Wobec braku zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych z art. 156 § 1 k.p.a. nie było podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Jednocześnie w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, a zatem żądanie jego uzupełnienia było niezasadne.

Z powyższych przyczyn, nie stwierdzając podstaw do uznania zasadności skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.