Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 377/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi Wydawnictwa [...] S.A. z siedzibą w W., Oddział w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 3 lutego 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 marca 2015 r., znak: [...] Prezydent Miasta K. , wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, po rozpatrzeniu wniesionego dnia 2 grudnia 2014 r. wniosku spółki A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. , na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 83), orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 4332 m 2, położonej w obrębie [...] jednostka ewidencyjna P. , objętej księgą wieczystą [...]

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, którym orzeczono m.in. o niezgodności z artykułem 2 Konstytucji RP artykułu 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110).

Organ wskazał, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie.

W świetle ww. wyroku wnioskodawca spółka A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. nie korzysta z uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stosownie do postanowień ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta K. wniosła spółka A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. , zaskarżając decyzję w całości i zarzucając powyższej decyzji naruszenie przepisów postępowania:

1/ art. 6 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma zastosowania w niniejszej sprawie,

2/ art. 6 K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w oparciu o stan prawny obwiązujący w chwili złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności,

3/ art. 35 § 3 K.p.a. w zw. z art. 12 § 1 K.p.a. poprzez niezałatwienie przedmiotowej sprawy w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania i na skutek tego uniemożliwienie skarżącemu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 3 lutego 2016 r., znak: [...] na podstawie art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 83) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "K.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest sprawa przekształcenia na rzecz spółki A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. , w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (zwanej dalej: "ustawą przekształceniewą"), prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 4332 m 2, położonej w obrębie [...] , jednostka ewidencyjna P. , objętej księgą wieczystą [...]

Dalej przytoczono treść art. 1 ustawy przekształceniowej, przypominając także treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13. W konkluzji uzasadnienia tego orzeczenia Trybunał wskazał: "Skutkiem stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. z art. 2 Konstytucji (...) jest brak podstawy prawnej dla przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skutek ten jest ograniczony tylko do tych sytuacji, w których - do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów - użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia. Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem: 1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i 2) tych osób prawnych, którym - jako właścicielom lokali - służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Tylko te dwie kategorie osób prawnych znalazły się bowiem w kręgu beneficjentów uwłaszczenia w ustawie o przekształceniu z 2005 r., w jej pierwotnym kształcie (art. 1 ust. 2 pkt 1 12). Pozostałe osoby prawne uzyskały ten przywilej bez żadnego konstytucyjnego uzasadnienia, na mocy przepisu uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucja. Ponadto, na skutek niniejszego wyroku Trybunału, ustawowa podstawa do administracyjnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. A contrario, zachowuje podstawę prawną uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie wcześniejszych ustaw z 1997, 2001 i 2003 r., a także uwłaszczenie przewidziane w ustawie o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym ustawą nowelizującą z 2007 r."

Wojewoda [...] zauważył, iż dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku należy jednoznacznie ustalić, czy podmiot występujący z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mieści się w katalogu podmiotów legitymowanych do występowania z takim wnioskiem, oraz następnie - czy nieruchomość objęta wnioskiem należy do jednej z kategorii, o których mowa powyżej.

Organ wskazał dalej, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek spółki A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. , która to spółka, jako użytkownik wieczysty wskazanej powyżej nieruchomości, zwróciła się o przekształcenie prawa jej wieczystego użytkowania w prawo własności. Na gruncie niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości okoliczność, iż wnioskodawca, będący osobą prawną (spółką prawa handlowego posiadającą osobowość prawną), nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 3 w związku z ust. 2 (przy uwzględnieniu skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13) lub art. 1 ust. 1a pkt 2 lub ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 4 ustawy przekształceniowej. Jak bowiem wynika z akt sprawy, spółka A. SA. z siedzibą w W. Oddział w K. , jako użytkownik wieczysty, wykorzystuje przedmiotową nieruchomość na cele prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie, jak wskazano wyżej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., osobom prawnym będącym właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego przysługuje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego.

W związku z powyższym zasadnym jest stwierdzenie, iż przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości nigdy nie przysługiwało spółdzielni mieszkaniowej, bez wątpienia nie przysługuje ono w stosunku do udziału w nieruchomości gruntowej, z którym związane byłoby prawo własności wyodrębnionego lokalu, a nieruchomość ta wykorzystywana jest przez jej użytkownika wieczystego będącego osobą prawną nieposiadającego ww. praw na cele prowadzenia działalności gospodarczej, w związku z czym słusznie uznano w zaskarżonej decyzji, iż wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystej przedmiotowej nieruchomości w jej prawo własności.

W świetle powyższego zaskarżona decyzja była – zdaniem organu odwoławczego - prawidłowa, w związku z czym należało utrzymać ją w mocy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, iż organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania rozstrzygnięcia, co oznacza, iż w niniejszej sprawie obowiązkiem tak organu I, jak i II instancji, było uwzględnienie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 - niezależnie od daty wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

W odniesieniu do zarzutów odwołania dotyczących terminowości postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie przed Prezydentem Miasta K. organ odwoławczy podkreślił, iż stronie przysługiwało, zgodnie zarówno z regulacją art. 37 § 1 K.p.a., jak i art. 227 K.p.a., prawo do reagowania na przedłużające się w jej ocenie postępowanie prowadzone przez organ I instancji - na bieżąco, w toku postępowania. Uznanie zażalenia, czy skargi, złożonych w tym czasie za uzasadnione musiałoby prowadzić do wyznaczenia przez organ wyższego stopnia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy przez Prezydenta Miasta K. , co aktualnie, wobec wydania w sprawie decyzji rozstrzygającej kwestię zwrotu nieruchomości, musi być obecnie ocenione jako nieskuteczne i tym samym niecelowe.

Decyzję Wojewody [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji w całości, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym:

- art. 6 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma zastosowania w niniejszej sprawie,

- art. 6 K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w oparciu o stan prawny obowiązujący w chwili złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności,

- art. 35 § 3 K.p.a. w zw. z art. 12 § 1 K.p.a. poprzez niezałatwienie przedmiotowej sprawy w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania i na skutek tego uniemożliwienie skarżącemu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Zarzucono także naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego poprzez przyjęcie, iż spółka A. S.A. w chwili składania właściwego wniosku nie była podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/GI 7/14, termin utrata mocy obowiązującej nie jest tożsamy z uchyleniem określonego przepisu z mocą ex nunc, ani ze stwierdzeniem jego nieważności ex tunc. Wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego budzi wiele wątpliwości, zwłaszcza w zakresie czasowych ich skutków na poziomie utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu. Nadto stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2001 r., sygn. akt P 4/99, orzeczenie wskazujące niezgodność danej normy prawnej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wywiera skutki prawne od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a więc na przyszłość. Oznacza to, że nie ma ono mocy wstecznej, czyli nie odnosi się do kwestii obowiązywania tego przepisu w okresie od dnia jego wejścia w życie do dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Utrata mocy obowiązującej w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest czymś innym, niż uchylenie aktu normatywnego w wyniku działań organów prawodawczych. Uchylenie nie jest jednoznaczne z likwidacją skutków prawnych, które w okresie swego obowiązywania wywołał uchylony przepis, a także nie powoduje, że przepis ten nie będzie nadal stosowny na mocy norm międzyczasowych. Uchylenie nie jest wiec całkowitym wyeliminowaniem określonego przepisu z porządku prawnego.

Nadto zauważono, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją stosuje się do roszczeń mających podstawę w tym przepisie. Zgodnie z regułami intertemporalnymi prawem właściwym jest prawo obowiązujące w chwili zdarzenia (data złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości). Ustawodawca konstytucyjny zakłada możliwość, a nawet w pewnych sytuacjach nakaz obowiązywania normy niezgodnej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Uznanie, iż z chwilą utraty mocy obowiązującej norma "wypada" z systemu z mocą wsteczną byłoby przejawem nieracjonalności legislatora. Utrata mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej nie stanowi ostatecznego i definitywnego jego wyeliminowania z porządku prawnego. Błędne jest przyjęcie tożsamości pomiędzy brakiem mocy obowiązującej, a brakiem jakiegokolwiek zakresu stosowania przepisu co do stanów z przeszłości, obecnie istniejących i w przyszłości. Nawet bowiem przepis, który definitywnie utracił moc obowiązującą i nie może być już podstawą kreowania nowych stosunków prawnych i kształtowania sytuacji prawnej podmiotu, może być podstawą dla ustalenia zaszłości prawnych, dla określenia czy doszło do powstania stosunków prawnych, z których będą wynikały konsekwencje prawne (np. obowiązek przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości). Utrata mocy obowiązującej nie oznacza unieważnienia istniejącego wcześniej stanu prawnego, które prowadziłoby do automatycznego unicestwienia z tą chwilą wszystkich wcześniejszych konsekwencji prawnych. Pewność i stabilność porządku prawnego jest traktowana jako wartość silniejsza od wartości, jaką stanowi nakaz równego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnych sytuacjach. Przyjęcie stanowiska organu I instancji stanowiłoby naruszenie ochrony praw nabytych oraz bezpieczeństwa i pewności prawa. W związku z powyższym bezsprzeczne jest – zdaniem strony skarżącej, iż ograny rozpatrujące przedmiotową sprawę powinny oprzeć swoje rozstrzygnięcie o treść art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z chwili złożenia wniosku przez stronę skarżącą. Odmowna decyzja jest sprzeczna z podstawową zasadą prawa, jaką jest zasada niedziałania prawa wstecz. Stanowi ona jeden z istotnych samodzielnych elementów państwa prawnego. Opiera się ona na założeniu, iż każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość. W przedmiotowej sprawie powinien znaleźć zastosowanie stan prawny obowiązujący w momencie złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Przepis art. 6 K.p.a. statuuje zasadę praworządności w wąskim i właściwym znaczeniu tego słowa, jako przestrzeganie prawa przez organy administracji publicznej. Organy administracji publicznej są zobowiązane do stosowania prawa według tejże zasady.

Nadto strona skarżąca zwróciła uwagę na zwłokę organu I instancji w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy i wskazała, że zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Powyższy termin to okres, w ciągu którego sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1990 r., sygn. akt III CZP 33/30, zwłoka organu właściwego w załatwieniu sprawy sprzedaży lokalu mieszkalnego w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a. uzasadnia odpowiedzialność za szkodę wynikłą ze wzrostu ceny lokalu. Analogicznie w przedmiotowej sprawie w przypadku utrzymania w mocy wadliwej decyzji właściwe organy administracji publicznej będą odpowiedzialne za szkodę strony skarżącej, która zostanie pozbawiona możliwości uzyskania prawa własności w formie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, którego cena nabycia uwzględnia dotychczas uiszczane opłaty za użytkowanie wieczyste. Tym samym strona skarżąca będzie mogła wyłącznie nabyć przedmiotową nieruchomość na zasadach rynkowych, zgodnie z art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podkreślono, że nie jest dopuszczalne ustalanie dłuższych terminów załatwiania spraw. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż zwłoka organów administracji publicznej w załatwieniu sprawy i naruszenie terminów określonych w art. 35 K.p.a. nie może powodować ujemnych skutków dla strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1131/02). Stosownie do art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwe najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Szybkość administracyjnego stosowania prawa jest wartością operacyjną, która sprzyja urzeczywistnieniu zasady praworządności. Celem tejże zasady jest doprowadzenie do możliwie szybkiego wydania decyzji. W przedmiotowej sprawie brak było podstaw upoważniających organ I instancji do przedłużenia załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2015 r.. Zarówno poczynienie koniecznych ustaleń w sprawie, jak i zebranie pełnego materiału dowodowego nie wymagało przekroczenia ustawowego terminu 2 miesięcy dla załatwienia sprawy. Jedynie ze względu na konieczność sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego właściwe było w sprawie zastosowanie terminu 2 miesięcznego, a nie 1 miesięcznego, który jest podstawowym terminem dla załatwienia spraw administracyjnych wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Bezsprzeczne jest, iż gdyby organ I instancji przeprowadził przedmiotowe postępowanie we właściwym terminie, zbędna byłaby analiza wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego na zasadność stosowania art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Z uwagi na stopień trudności sprawy powinna ona zostać zakończona najpóźniej 31 stycznia 2015 r..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek wniesiony dnia 2 grudnia 2014 r. spółki A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. , która to spółka, jako użytkownik wieczysty nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 4332 m 2, położonej w obrębie [...] , jednostka ewidencyjna P. , objętej księgą wieczystą [...] , zwróciła się o przekształcenie prawa jej wieczystego użytkowania w prawo własności. Wnioskodawca spółka A. S.A. z siedzibą w W. Oddział w K. będący osobą prawną (spółką prawa handlowego posiadającą osobowość prawną), jako użytkownik wieczysty ww. nieruchomości, wykorzystuje przedmiotową nieruchomość na cele prowadzenia działalności gospodarczej.

Podstawowe znaczenie w tej sprawie ma treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (Dz. U. z 2015 r., poz. 373), zgodnie z którym art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w wersji nadanej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1110) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom prawnym, które nie miały tego uprawnienia do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że jeżeli dana osoba prawna nie mogła uzyskać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w wersji obowiązującej do zmiany tej ustawy aktem nowelizującym z dnia 28 lipca 2011r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, to również po tej dacie taka możliwość została wyłączona mocą ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie wskazał, że pierwotna treść ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zasadniczo umożliwiała przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych (w odniesieniu do tych ostatnich przekształcenie było wyłączone, w razie przeznaczenia ich w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne). Dodatkowo osoby fizyczne i prawne mogły domagać się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tylko wtedy, gdy były one właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Tylko dla takich przypadków następcy prawny podmiotów uprawnionych mogli skorzystać z uprawnień do domagania się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca spółka takich przesłanek nie spełnia.

Dalej Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził, że znacząco krąg podmiotów uprawnionych został poszerzony ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1110). Rozszerzenie przedmiotowe polegało na tym, że ustawodawca całkowicie oderwał uwłaszczenie od celu, na jaki przeznaczona jest nieruchomość. Uwłaszczeniem objęto wszystkie nieruchomości (niezależnie od ich przeznaczenia) i ogół podmiotów prawnych (osoby fizyczne i osoby prawne), pod warunkiem przysługiwania im (ich poprzednikom prawnym) użytkowania wieczystego 13 października 2005 r..

Takie poszerzenie uprawnienia do żądania przekształcenia Trybunał Konstytucyjny uznał za naruszające zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego zagwarantowaną art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Na wyrażoną w tym artykule zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego składa się przyznanie im osobowości prawnej, ze szczególnym zaakcentowaniem przysługiwania praw podmiotowych o charakterze prywatnoprawnym, to jest własności i innych praw majątkowych (tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 marca 2005 r., sygn. K 9/04, opub. w OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 24). W sytuacji, w której własność komunalna ma stanowić realną gwarancję podmiotowości prawnej gmin, uprawnienia właścicielskie, w ramach których gmina podejmuje sama decyzje i czerpie korzyści z posiadanego majątku, są gwarancją samodzielności.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dokonane mocą przepisów ustawy nowelizującej z 2011 r. rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności narusza samodzielność prawną gmin, w szczególności konstytucyjnie zagwarantowaną im pozycję właściciela nieruchomości. Rozwiązanie przyznające znacznie rozszerzonemu kręgowi podmiotów możliwość przekształcenia rażąco narusza interesy gospodarcze jednostek samorządu terytorialnego, które - oddając nieruchomości w użytkowanie wieczyste - nie mogły spodziewać się, że drugiej stronie umowy zostanie przyznane uprawnienie do jednostronnego zakończenia stosunku prawnego przez przekształcenie przysługującego jej prawa we własność. W wypadkach objętych nowelizacją następuje ustawowa ingerencja w umownie ukształtowane stosunki prawne. Ustawodawca narzucił gminom, i to z pominięciem ich woli, rozporządzenie nieruchomościami stanowiącymi ich własność.

Ponadto w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nowelizacja z 28 lipca 2011 r. naruszyła także zasadę zawartą w art. 2 Konstytucji RP, a w szczególności zasadę zaufania gmin do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wyraża się ona w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, aby podmioty mogły układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie narażają się na prawne skutki, których nie mogły przewidzieć w momencie podejmowania decyzji, oraz w przekonaniu, że ich działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny. Decyzja ustawodawcy wyrażona w ustawie nowelizującej z 2011 r., która, w sposób zaskakujący dla gmin, spowodowała radykalne rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, mogłaby służyć za modelowy przykład naruszenia zaufania jednostek samorządu terytorialnego do państwa. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że nowelizacja z 28 lipca 2011 r. naruszyła wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę sprawiedliwości społecznej, ponieważ wykreowała ona przywileje majątkowe dla określonych grup podmiotów, które uzyskały możliwość uwłaszczenia się kosztem mienia jednostek samorządu terytorialnego bez głębszego uzasadnienia aksjologicznego (bez wskazania na takie wartości konstytucyjne, które sprawiają, że owo wyróżnienie w rzeczywistości nie stanowi przywileju, lecz raczej jest słuszną rekompensatą, wyrównaniem szansy, czy też zmierza do realizacji praw konstytucyjnych). Trybunał uznał, że w przypadku rozszerzenia podmiotowego kręgu uprawnionych podmiotów na skutek nowelizacji z 28 lipca 2011 r. nie sposób wskazać celu, któremu ma służyć rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do uwłaszczenia. Nie charakteryzują się one żadnymi cechami wspólnymi, a co za tym idzie - nie sposób ustalić racji uprzywilejowania przez ustawodawcę właśnie tych podmiotów kosztem własności publicznej.

Wyraźnie w konkluzjach ww. orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skutkiem tego wyroku będzie brak podstawy prawnej dla przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale zasadniczo tylko dla tych podmiotów, którym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów - użytkownikowi wieczystemu - nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia.

Sąd w tej sprawie jest związany stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego i je respektuje. Skoro Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność danego przepisu z Ustawą Zasadniczą (Konstytucją), to oczywistym jest brak możliwości dalszego stosowania takiego przepisu.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wydane w tej sprawie zgodnie z prawem decyzje są prawidłowe. Nie można bowiem opierać rozstrzygnięć administracyjnych o te przepisy ustawy, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. W przeciwnym razie powstałby chaos prawny, w którym akt niższego rzędu (ustawa) mógłby być niezgodny z aktem wyższego rzędu (Konstytucją), a mimo to nadal obowiązywałaby.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że są one niezasadne. Zarzuty skargi są tożsame z zarzutami podniesionymi w odwołaniu i organ odwoławczy trafnie odniósł się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania rozstrzygnięcia, co oznacza, iż w niniejszej sprawie obowiązkiem tak organu I, jak i II instancji, było uwzględnienie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 - niezależnie od daty wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Należy podkreślić, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje od daty jego opublikowania. W istocie strona skarżąca podnosi, że skoro jej wniosek został złożony przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, to należało w tej sprawie stosować przepisy niezgodne z Konstytucją. Takiego poglądu oczywiście nie można podzielić. Okoliczności związane z praktyką stosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy także nie mogą uzasadniać braku przestrzegania Konstytucji.

Należy w tym miejscu wskazać, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/GI 7/14, na który powołuje się w skardze strona skarżąca, jest nieprawomocny, został wydany w zupełnie innym stanie faktycznym (dotyczy postępowania egzekucyjnego w sprawie podatkowej), a pogląd w nim wyrażony nie jest wiążący dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

Należy też podnieść, że kwestia okresu prowadzenia postępowania przez organ administracyjny nie ma w tej sprawie znaczenia. Trafnie wskazał organ, że w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie przed Prezydentem Miasta K. stronie przysługiwało, zgodnie zarówno z regulacją art. 37 § 1 K.p.a., jak i art. 227 K.p.a., prawo do reagowania na przedłużające się w jej ocenie postępowanie. Uznanie zażalenia, czy skargi, złożonych w toku postępowania przed organem I instancji za uzasadnione musiałoby prowadzić do wyznaczenia przez organ wyższego stopnia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy przez Prezydenta Miasta K . Aktualnie, wobec wydania w sprawie decyzji rozstrzygającej kwestię zwrotu nieruchomości, kwestia wyznaczenia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy przez organ I instancji jest bezprzedmiotowa.

Także kwestia potencjalnego odszkodowania od Skarbu Państwa jest poza zakresem tej sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie podziela podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przez organy administracji przepisów prawa procesowego, a to art. 6 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma zastosowania w niniejszej sprawie oraz poprzez nierozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w oparciu o stan prawny obowiązujący w chwili złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a także art. 35 § 3 K.p.a. w zw. z art. 12 § 1 K.p.a. poprzez niezałatwienie przedmiotowej sprawy w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania i na skutek tego uniemożliwienie skarżącemu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości i został prawidłowo oceniony w oparciu o stan prawny obowiązujący w chwili wydawania decyzji. Organy prawidłowo ustaliły, że stronie skarżącej nie przysługiwały uprawnienia do domagania się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed zmianą wynikającą z ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw.

Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego poprzez przyjęcie, iż spółka A. S.A. w chwili składania właściwego wniosku nie była podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zarzut ten także nie jest zasadny. Należy podkreślić, że wbrew stanowisku strony skarżącej, organy nie zajęły stanowiska, jakoby w chwili składania wniosku strona skarżąca nie była podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organy stanęły na słusznym stanowisku, że mając na uwadze stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, nie może budzić wątpliwości okoliczność, iż wnioskodawca, będący osobą prawną (spółką prawa handlowego posiadającą osobowość prawną), nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 3 w związku z ust. 2 (przy uwzględnieniu skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13) lub art. 1 ust. 1a pkt 2 lub ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 4 ustawy przekształceniowej. Skarżąca spółka, jako użytkownik wieczysty, wykorzystuje wskazaną w decyzji nieruchomość na cele prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie, jak wskazano wyżej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015r., osobom prawnym będącym właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego przysługuje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. W związku z powyższym zasadnym jest stwierdzenie, iż przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości nigdy nie przysługiwało spółdzielni mieszkaniowej, bez wątpienia nie przysługuje ono w stosunku do udziału w nieruchomości gruntowej, z którym związane byłoby prawo własności wyodrębnionego lokalu, a nieruchomość ta wykorzystywana jest przez jej użytkownika wieczystego będącego osobą prawną nieposiadającego ww. praw na cele prowadzenia działalności gospodarczej, w związku z czym słusznie uznano w zaskarżonej decyzji, iż wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystej przedmiotowej nieruchomości w jej prawo własności.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a..