Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2516/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 73 ust3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm. art. 145 par. 1 pkt 1 lit c), 152, 200 i 205 ppsa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. , nr [...] o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną [...], zajętą pod drogę i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzja Wojewody została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 9 listopada 2005 r. W. W. wystąpił z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę, oznaczony jako działka [...].

Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] zawiesił postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem do czasu uzyskania ostatecznej decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie własności gruntu na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej: "Pwurap".

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...]. W rozdzielniku ww. decyzji jako stronę postępowania organ wskazał Z. W. oraz W. W. Na podstawie ww. decyzji, w księdze wieczystej nr [...], jako właściciela wyżej opisanej nieruchomości wpisano Miasto [...].

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Prezydent [...] podjął zawieszone postępowanie.

Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną [...], zajętą pod drogę. Organ wskazał, iż zgodnie art. 73 ust. 4 Pwurap odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W przedmiotowej sprawie wniosek W. W. z dnia 9 listopada 2005 r. wpłynął w terminie określonym w omawianym przepisie. Jednakże, wnioskodawca został wpisany do KW [...] jako właściciel ww. nieruchomości dopiero po podpisaniu aktu notarialnego z dnia [...] maja 2012 r., Rep [...]. Na podstawie tego aktu odłączono dz. ew. nr [...] ze zbioru dokumentów [...] i przeniesiono do księgi wieczystej [...]. W związku z powyższym opisany wniosek z dnia 9 listopada 2005 r. złożony został przez osobę nie będącą wówczas właścicielem tej nieruchomości. Przy czym, jak stwierdził organ I instancji, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że właścicielem przedmiotowego gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r. była Z. W. i to ona była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem odszkodowawczym w ustawowym terminie, tj. do dnia do 31 grudnia 2005 r. Zatem, odszkodowanie w trybie art. 73 Pwurap nie może być przyznane na rzecz W. W.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. W., kwestionując jej prawidłowość.

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie jej zgodnie z prawem. Z uzasadnienia Wojewody, w części dotyczącej stanu faktycznego sprawy wynika, iż zgodnie z umową darowizny zawartą aktem notarialnym z dnia 9 maja 1997 r., Rep [...] Z. W. darowała W. W. nieruchomość zabudowaną, położoną w [...]. Aktem notarialnym (umowa darowizny) z dnia [...] maja 2012 r., Repertorium [...] Z. W. darowała W. W. niezabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną [...]. Wojewoda, nie podzielił stanowiska zawartego w kwestionowanym rozstrzygnięciu organu I instancji podnosząc, że zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa organ administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie badania ważności umowy cywilnoprawnej, stanowiącej podstawę wpisu do księgi wieczystej, który ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Zatem, Prezydent [...] nie jest uprawniony do badania ważności umowy darowizny zawartej aktem notarialnym z dnia [...] maja 1997 r., Rep [...]. W związku z powyższym, organ II instancji stwierdził, iż W. W. na podstawie ww. aktu notarialnego z dnia [...] maja 1997 r. był właścicielem nieruchomości na dzień składania wniosku, a zatem Prezydent [...] powinien w odniesieniu do W. W. rozpoznać przesłanki odszkodowawcze wymienione w art. 73 ust. 4 Pwurap.

Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. stała się przedmiotem skargi Miasta [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji Prezydenta [...] w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania pomimo, że decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i nie ma konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz dodatkowo niewskazanie jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy;

b) art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a., polegające na ich niezastosowaniu i uchyleniu decyzji Prezydenta [...] oraz przekazaniu jej do ponownego rozpoznania, pomimo iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, co spowodowało naruszenie zasady szybkości postępowania;

c) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uchylenie decyzji w całości i brak orzeczenia co do istoty, w sytuacji kiedy organ uznał, że odmowa przyznania odszkodowania była niezasadna;

d) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że decyzja została wydana pomimo, iż sprawa nie została wszechstronnie zbadana, podczas gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób szczegółowy i wyczerpujący i nie zachodzi w tym wypadku konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 Pwurap poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uprawnioną do odszkodowania za nieruchomość na podstawie art. 73 Pwurap jest osoba wymieniona w decyzji deklaratoryjnej podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na brak uprawnień tej osoby, której odmówiono wypłaty odszkodowania.

Wskazując na ww. naruszenia Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca m.in. wskazała, że W. W. na podstawie umowy darowizny z dnia [...] maja 1997 r. otrzymał od matki Z. W. nieruchomość stanowiącą działkę nr [...]. Umowa ta stała się podstawą wpisu działki ewidencyjnej nr [...] do księgi wieczystej nr [...]. Dopiero, aktem notarialnym z dnia [...] maja 2012 r., Rep [...] Z. W. darowała synowi W. W. nieruchomość niezabudowaną stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...]. Z § 4 tej umowy wynika, że wydanie przedmiotu darowizny na rzecz obdarowanego nastąpiło z dniem sporządzenia aktu i z tym dniem przechodzą na obdarowanego wszelkie prawa i obowiązki związane z własnością przedmiotowej nieruchomości. Wobec powyższego twierdzenie Wojewody, że W. W. był właścicielem nieruchomości drogowej w dniu złożenia wniosku o odszkodowanie z 2005 r. pozostaje w sprzeczności z datą aktu tj. [...] maja 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. uchylająca decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], zajętą pod drogę i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowił m.in. przepis art. 73 Pwurap, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie to ustalane jest i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W świetle przytoczonej regulacji ustawowej należy stwierdzić, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego za nieruchomości przejęte w trybie powołanego przepisu jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Z wywłaszczeniem, które nastąpiło w tej dacie ustawa bowiem powiązała powstanie roszczenia odszkodowawczego, wynikającego z utraty prawa z tym tylko zastrzeżeniem, że realizacja tego roszczenia została odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2005 r.

W przedmiotowej sprawie, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...]. Decyzja ta została skierowana do Z. W. oraz W. W.

Postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość zostało wszczęte przez Prezydenta [...] wnioskiem W. W. złożonym w dniu 9 listopada 2005 r. Przy czym, kwestię sporną stanowi jego uprawnienie do złożenia wniosku, a tym samym realizacja roszczenia odszkodowawczego.

Wprawdzie, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09 zawarł tezę, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej - to teza ta nie ma odniesienia do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Wskazać bowiem należy, że wniosek W. W. (nabywcy działki nr [...]) o odszkodowanie nie został złożony w ustawowym terminie i nie mógł być złożony, gdyż akt notarialny dotyczący nabycia działki nr [...] został zawarty po dniu 31 grudnia 2005 r. Złożony w ustawowym terminie wniosek dotyczył działki [...], którą W. W. nabył na podstawie umowy darowizny z dnia [...] maja 1997 r. Przy niniejszym akcie okazana została mapa wraz z wypisem z rejestru gruntów, wydane przez Urząd Gminy [...] w dniu [...] kwietnia 1997 r., nr [...], stosownie do których działka położona przy ul. [...], oznaczona była na dzień sporządzania aktu jako działka nr [...] i zawierała pow. [...] m2. Ponadto, zgodnie z paragrafem 8 tego aktu strony na podstawie umowy objętej tym aktem i powołanych w niej dokumentów wniosły do Sądu Rejonowego [...] o założenie księgi wieczystej dla zabudowanej działki gruntu nr [...] i wpis własności na rzecz W. W. Wpis ten został dokonany w księdze wieczystej nr [...] w dniu [...] września 1999 r., na wniosek z dnia 13 maja 1997 r.

O tym, że uprawnionym do złożenia wniosku o odszkodowanie za działkę ewidencyjną nr [...]nie był W. W. świadczy akt notarialny z dnia [...] maja 2012 r., Repertorium [...], mocą którego Z. W. darowała W. W. niezabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], o obszarze [...] m2, położoną w [...]. W akcie tym Z. W. oświadczyła, że jest właścicielką działki nr [...], a także iż z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wydzielona została działka oznaczona nr [...] m2, którą podarowała W. W. aktem notarialnym z dnia [...] maja 1997 r., Rep nr [...]. Ponadto, zgodnie z aktem z dnia [...] maja 2012 r., działka ew. nr [...] bezpośrednio sąsiaduje z działką ew. nr [...]. Dla nieruchomości nr [...] nie jest prowadzona księga wieczysta, a nieruchomość ta stanowi chodnik, trawnik i część drogi. Na podstawie umowy objętej niniejszym aktem notarialnym oraz dokumentów złożonych przy wniosku z dnia 24 stycznia 2012 r. [...], W. W. wniósł do Sądu Rejonowego o przyłączenie działki ew. nr [...], położonej w [...] do księgi wieczystej KW nr [...] (która to księga prowadzona jest dla nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...], oraz w której jako właściciel wpisany jest W.W.).

Powyższe prowadzi bezsprzecznie do wniosku, że W. W. w 1997 r. nabył jedynie działkę nr [...], a zatem w dniu 31 grudnia 1998 r. ani też w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego (9 listopada 2005 r.) nie był właścicielem działki nr [...] zajętej pod drogę publiczną - działkę tę nabył dopiero w dniu [...] maja 2012 r.

Wobec przedstawionego stanu sprawy nie można zgodzić się z Wojewodą [...] , że W. W. jest osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę działkę nr [...], którą nabył rzekomo aktem notarialnym w 1997 r., a tym samym do otrzymania odszkodowania. Uprawnioną do złożenia wniosku i realizacji roszczenia odszkodowawczego była Z. W. - jako właścicielka działki nr [...]w dniu 31 grudnia 1998 r.

W konsekwencji, Sąd uznał, że Wojewoda [...] nie przeprowadził prawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędną oceną prawną. Tym samym, Sąd podzielił zarzuty skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w punkcie drugim sentencji wydano w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy – jak w punkcie trzecim sentencji wyroku.

-----------------------

1