Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 322/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 art. 103 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1 art. 38 ust. 1 art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 12
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA: Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi D. S. i S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki oraz określonych robót budowlanych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) nakazał P. S. rozbiórkę części zadaszonej – wspartej na słupach budynku – kuźni zlokalizowanego na działce nr [...], w miejscowości K., do linii zabudowy zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...], Nr [...] wydanej przez Wójta Gminy D.; zamurowanie otworów okiennych od strony granicy z działką [...]; wykonanie rynien i obróbek blacharskich dachu oraz naprawę i malowanie elewacji w terminie do dnia 30 marca 2012r..

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli S. S. i D. S. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 51 ustawy – Prawo budowlane z 1974r. oraz art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu odwołania podnieśli, iż nie zgadzają się z zakresem nakazanej rozbiórki i uważają, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż w sprawie o pozwolenie na użytkowanie obiektu nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością. Wskazali, iż w uchwale z 10 stycznia 2011r., w sprawie o sygn. akt II OPS 2/10, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podkreślił, że organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze regulowane treścią art. 51 Prawa budowlanego, po ustaleniu, że inwestor nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane (wynikającego z art. 4 Prawa budowlanego), skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim wypadku podstawą rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego stanowić będzie ustalenie, że inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane. Zdaniem odwołujących się z tak sformułowanego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego jasno wynika, iż organ nadzoru budowlanego jest obowiązany dokonywać ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością, a w niniejszej sprawie inwestorowi nie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, z uwagi na brak wymaganej zgody wszystkich współwłaścicieli.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. był samowolnie wybudowany budynek kuźni, zlokalizowany na działce nr [...] w miejscowości K., a zaskarżoną decyzją nakazano P. S. rozbiórkę części zadaszonej wspartej na słupach budynku kuźni zlokalizowanego na owej działce, do linii zabudowy – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...], Nr [...] wydaną przez Wójta Gminy D., zamurowanie otworów okiennych od strony granicy z działką nr [...], wykonanie rynien i obróbek blacharskich dachu, oraz naprawę i malowanie elewacji, w terminie do dnia 30 marca 2012r..

W czasie dokonanych w dniu 9 grudnia 2009r. oględzin, organ pierwszej instancji ustalił, że na przedmiotowej działce znajduje się obiekt budowlany (kuźnia) o wymiarach 6,43 x 7,00 m, z zadaszeniem o wymiarach 2,76 x 7,00 m, wykonany z pustaka szlakowego, otynkowany ze stropodachem pokrytym papą. Uczestniczący w oględzinach P. S. oświadczył, że powyższy budynek wybudował w 1985r., natomiast S. S. wyjaśnił, że budynek został wybudowany samowolnie, bez zgody sąsiada i w ścianie bocznej od strony sąsiada posiada otwory okienne. Powiatowy organ nadzoru budowlanego ustalił, że działka posiada nr ewidencyjny 160/2 i jest współwłasnością D. i S. S. oraz P. S. W dniu 18 lutego 2010r. organ nadzoru budowlanego przeprowadził rozprawę administracyjną, w której wzięli udział P. S., S. S. i D. S. oraz powołani w charakterze świadków T. K., J. S., J. S. i K. S. W czasie rozprawy wszystkie strony zgodnie oświadczyły, że budynek kuźni został wybudowany przez P. S. w 1983r..

Nadto organy ustaliły, iż pismem z dnia 2 marca 2010r. Wójt Gminy D. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., że gmina nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren, na którym znajduje się przedmiotowa działka, a dla spornego budynku kuźni nie była wydawana decyzja o warunkach zabudowy. Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] ustalił warunki zabudowy dla spornego budynku kuźni, na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Na załączniku graficznym do decyzji naniesiono obowiązującą linię zabudowy dla nowej inwestycji. Organ odwoławczy podkreślił, że bezspornym jest, iż przedmiotowy budynek kuźni został wybudowany w 1983r., oraz to, że brak jest dokumentów, które mogłyby świadczyć o legalności budowy tego obiektu. Wskazano, iż generalną zasadą, wprowadzoną przez obecnie obowiązującą ustawę – Prawo budowlane jest, że wszystkie sprawy wszczęte, a niezakończone decyzją ostateczną, należy rozpatrywać w oparciu o przepisy nowej ustawy, jednakże na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995r. lub przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, gdyż do obiektów tych stosuje się przepisy dotychczasowe – czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r.. Oznacza to, że do postępowania w niniejszej sprawie stosuje się przepisy ustawy z 1974r..

Uwzględniając zatem, że budowy przedmiotowego obiektu dokonano w 1983r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ stwierdził, że przyjęta koncepcja rozpoznania sprawy w oparciu o przepisy art. 37 bądź art. 40 i 42 ustawy z 1974r. – Prawo budowlane, zasługuje na akceptację. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na wyeliminowanie dwóch negatywnych przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 w/w przepisu, a zatem możliwe jest skuteczne przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego, a w konsekwencji wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w stosunku do samowoli budowlanej.

Dalej organ wskazał, że ze względu na konieczność doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami zasadnym było nałożenie zaskarżoną decyzją określonych obowiązków. W ocenie organu odwoławczego rozebranie części zadaszonej obiektu do linii zabudowy, określonej w załączniku graficznym do decyzji z dnia [...] Wójta Gminy D. ustalającej warunki zabudowy, a także zamurowanie otworów okiennych od strony granicy z działką [...], wykonanie rynien i obróbek blacharskich dachu oraz naprawa i pomalowanie elewacji spowoduje, że obiekt zostanie doprowadzony do stanu zgodnego z przepisami i w konsekwencji będzie mógł zostać dopuszczony do użytkowania.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że jest ona bezzasadna, przede wszystkim ze względu na fakt, iż organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w trybie ustawy z 1974r., a nie jak podnosi strona odwołująca się w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. W przypadku prowadzenia postępowania w sprawie samowolnej budowy obiektu budowlanego w oparciu o przepisy ustawy z 1974r., inwestor nie musi legitymować się prawem do dysponowania terenem na cele budowlane.

Organ odwoławczy, odnosząc się do wniosku D. i S. S. z dnia 12 grudnia 2011r. w sprawie wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku zauważył, iż ze względu na decyzję wydaną w trybie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, będącą etapem procesu legalizacji samowoli budowlanej, brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli D. S. i S. S., zarzucając jej: - naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nie zbadanie, czy wybudowany obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia;

- naruszenie prawa materialnego, przez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, w szczególności naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, przez przyjęcie, że pozbawiony znaczenia prawnego jest brak tytułu prawnego do nieruchomości u osoby, która dopuściła się samowoli budowlanej, a następnie wystąpiła o legalizację.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty podniesione w odwołaniu, dodatkowo wskazano, że przedmiotem niniejszej skargi jest rozbiórka obiektu wzniesionego samowolnie na nieruchomości rolnej, zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie drogi publicznej, na której znajduje się budynek mieszkalny, a w jego bliskim sąsiedztwie budynek gospodarczy, zaś będący przedmiotem sporu budynek wzniesiony został samowolnie przez P. S., a więc osobę, która nie posiadała żadnych uprawnień do owej nieruchomości i nie uzyskałaby pozwolenia na budowę. Sporny budynek, w ocenie skarżących, użytkowany był z naruszeniem wszelkich norm w zakresie oddziaływania na środowisko. Nieruchomość nie posiada sieci kanalizacyjnej i szamba, a woda wylewana była bezpośrednio do gruntu, powodując jego skażenie metalami ciężkimi. Ponadto przekraczane też były normy dopuszczalnego natężenia hałasu. Budynek wzniesiony był systemem gospodarczym, z materiałów najniższej jakości i szpeci otoczenie, a od ponad 11 lat nie był wykorzystywany gospodarczo i ulegał stopniowej degradacji.

Dalej w skardze podniesiono, że w wyniku spadkobrania własność całej nieruchomości przypadła kilkunastu spadkobiercom w tym stronom niniejszego postępowania. Skarżący zamierzali wyremontować i rozbudować budynek mieszkalny z kompleksem dodatkowych budynków gospodarczych i w miejscu tym zlokalizować swoją działalność zawodową i życiową. W tym celu sukcesywnie wykupywali od pozostałych współwłaścicieli ich udziały osiągając pełne porozumienie ze wszystkimi spadkobiercami, z wyjątkiem P. S. Obecny układ współwłasności kształtuje się następująco: małżonkowie S. – 99.62%. P. S. 0.38%. P. S. początkowo prowadził negocjacje na temat sprzedaży swojego udziału, stawiając jednak wygórowane żądania, a gdy jego żądania nie zostały przyjęte oświadczył, że zamierza realizować działalność kuźni w starym budynku gospodarczym. Budynek ten zlokalizowany jest w odległości zaledwie 3 m od budynku mieszkalnego. Wskutek tego współwłaściciel nie posiadając nawet 1 % udziału we współwłasności nieruchomości skutecznie zablokował na ponad 2 lata rozpoczęcie inwestycji.

Dalej skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja oznacza legalizację działań podjętych z rażącym naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów, co stawia w rażącej dysproporcji strony tego postępowania. Wnioskodawcy w celu zrealizowania swojej inwestycji będą musieli przejść długą drogę w celu uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem nie mogą rozpocząć budowy z uwagi na respektowanie przepisów o uprawnieniach współwłaścicieli.

Skarżący wskazali nadto, iż przedmiotem rozstrzygnięcia niniejszej decyzji jest legalizacja kuźni, a więc obiektu, który ma być wykorzystywany na określone cele gospodarcze. Jako podstawę prawną decyzji wskazany został art. 37 ust. 1 ustawy z 1974r. – Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

-. znajduje się na terenie. który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

-. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W ocenie skarżących zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy – wbrew twierdzeniu organu – nie pozwala na wyeliminowanie wszystkich negatywnych przesłanek, o których stanowi powyższy przepis. Organ nie przeprowadził postępowania w zakresie ewentualnych negatywnych skutków, mogących mieć wpływ na warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia. Wybudowany nielegalnie obiekt nie posiada sieci kanalizacyjnej wraz z szambem. W okresie użytkowania kuźni woda do studzenia wyrobów z kuźni była wylewana bezpośrednio na grunt orny, powodując groźne dla zdrowia ludzkiego zanieczyszczenie gruntu metalami ciężkimi.

Ponadto skarżący wskazali, że przedmiotem postępowania nie było również badanie wpływu natężenia hałasu, związane z wykonywaniem prac kowalskich, który niewątpliwie po wznowieniu działalności kuźni spowoduje pogorszenie warunków bytowych dla skarżących, którzy zamieszkują w odległości zaledwie 3 m od kuźni. Dodatkowo podniesiono, iż P. S. mając świadomość negatywnego wpływu kuźni i wykonywanych w niej prac na najbliższe otocznie. nie zdecydował się wybudować jej na swojej nieruchomości, będącej w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, na której kuźnia została bezprawnie wybudowana.

W uzupełnieniu skargi skarżący wskazali, iż w przypadku prowadzenia postępowania w sprawie samowolnej budowy obiektu budowlanego w oparciu o przepisy ustawy z 1974r. – Prawo budowlane, inwestor nie musi legitymizować się prawem do dysponowania terenem na cele budowlane. Okoliczność ta nie jest jednak sama w sobie wystarczająca aby wdrożyć procedurę legalizacyjną w sprawie przedmiotowego obiektu budowlanego. W pierwszej kolejności wykluczyć należy przesłanki z art. 37 ustawy z 1974r.. W ty zakresie wskazano, że budynek kuźni jest tak zlokalizowany, że utrudnia skarżącym planowaną rozbudowę budynku mieszkalnego i zabudowę działki siedliskowej. Organy nadzoru, rozważając konsekwencje legalizacji budynku kuźni, skupiły się na wpływie tego obiektu na działkę sąsiednią natomiast pominięto wpływ legalizacji na samą działkę 160/2 i możliwość jej dalszej zabudowy. Skarżący podkreślili, iż ich zdaniem ratio legis art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974r. sprowadza się do tego, aby uniemożliwić sprawcom samowoli budowlanej dowolnego obejścia obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także przepisów prawa cywilnego, regulujących stosunki własności (w tym przypadku art. 199 K.c.). Interes społeczny i słuszny interes właściciela nieruchomości wymaga, bowiem aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w lepszej pozycji, niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W przypadku legalizacji samowolnie wybudowanego budynku kuźni, legalizacja może posłużyć inwestorowi P. S. jako argument, za przydzieleniem mu terenu pod i wokół budynku kuźni na wyłączną własność, w ramach toczącego się przed Sądem Rejonowym w Ł. postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości w sprawie sygn. akt: [...]. Takie rozstrzygnięcie z kolei doprowadzi do zmniejszenia przypadającej skarżącym działki siedliskowej i utrudni planowaną zabudowę tej działki. Źródło potencjalnego niebezpieczeństwa dla interesów majątkowych skarżących związane jest z samym istnieniem obiektu kuźni.

Nadto zdaniem skarżących, działanie P. S. metodą faktów dokonanych może postawić go w lepszej sytuacji, niż skarżących, którzy postępują zgodnie z przepisami. Dodatkowo wskazali, iż przesłanka niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. będzie spełniona wówczas, gdy samowolnie wzniesiony obiekt budowlany zlokalizowany został w sposób uniemożliwiający lub istotnie ograniczający możliwość zabudowy sąsiedniej działki – w tym przypadku pozostałej części działki siedliskowej [...], która może zostać wyodrębniona i przydzielona skarżącym po zniesieniu współwłasności. Zdaniem skarżących organy administracji budowlanej wskazując podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pominęły art. 37 ust. 2 ustawy z 1974r. i nie rozważyły możliwości zastosowania tego przepisu w świetle okoliczności wskazanych przez skarżących.

Zdaniem skarżących, przez ważne przyczyny w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczne inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 tej ustawy, wynikające jednak z prawa powszechnie obowiązującego. Zawarta w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji argumentacja wskazująca na wykluczenie nakazu rozbiórki z uwagi na przesłanki zawarte w art. 37 ust 1 ustawy z 1974r. jest niepełna, a rozstrzygnięcie decyzji w świetle istniejącego materiału dowodowego nie odnosi się do wszystkich kwestii stanowiących o zgodności przedmiotowego obiektu z przepisami. Brakuje rozważenia okoliczności wskazanych w skardze, a więc analizy wpływu środowiskowego funkcjonującej kuźni na warunki mieszkaniowe i gospodarcze na terenie działki [...] i na sąsiednich nieruchomościach. Skarżący podkreślili, że przez ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 ustawy z 1974r. należy rozumieć konsekwencje powstałe w następstwie naruszenia zasad tej ustawy, godzące w istotny sposób w interes społeczny. Nie zbadano uciążliwości związanych z funkcjonowaniem tego obiektu, w tym np. dopuszczalności hałasu emitowanego przez kuźnię. Prowadzenie postępowania w sprawie obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie, przed 1 stycznia 1995 roku, w ocenie skarżących nie oznacza zakazu stosowania obecnie obowiązujących przepisów o ochronie środowiska. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach możliwe jest także po wybudowaniu obiektu budowlanego, gdyż wymagane jest przed wydaniem decyzji naprawczych w trybie ustawy Prawo budowlane z 1994r..

W konsekwencji skarżący zarzucili, iż rozważania dotyczące zastosowania art. 40 ustawy są przedwczesne, a ustalenia organów administracji co do zastosowania tego przepisu są niewystarczające. Trudno stwierdzić, czy rozebranie części zadaszonej obiektu do linii zabudowy, określonej w załączniku graficznym do decyzji z dnia 20 lipca 2010r. Wójta Gminy D., a także zamurowanie otworów okiennych od strony granicy z działką 160/1, wykonanie rynien i obróbek blacharskich dachu oraz naprawa i pomalowanie elewacji spowoduje, że obiekt zostanie doprowadzony do stanu zgodnego z przepisami, nie spowoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i w konsekwencji będzie mógł zostać dopuszczony do użytkowania. W sytuacji gdy organ może wydać tylko jedną decyzję w oparciu o art. 40 ustawy z 1974r. – Prawo budowlane, która ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, wskazano, że w aktach sprawy znajduje się opinia o stanie technicznym spornego budynku wykonana przez techn. bud. T. C., z której wynika, że budynek wymaga przeprowadzenia prac naprawczych. Opinia zawiera następujące uwagi: "Mury ścian od strony zachodniej pęknięte na skutek braku izolacji termicznej dachu. Styk ścian zewnętrznych ze stropodachem skutkuje pęknięciem obrysowym, o szerokości 2 – 3 mm (...). Uczestniczący w wizji lokalnej S. S. oświadczył, iż po rozdeskowaniu szalunku stropu, ten, z powodu zagięcia wymagał podparcia, co zostało wykonane za pomocą dwóch stalowych kształtowników, wcześniej podpartych konstrukcją drewnianą". Pęknięcia ścian zostały udokumentowane zdjęciami. Organy administracyjne nie odniosły się do tych wad budynku, zaś aby wywieść, że sporny obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia – organy orzekające w sprawie powinny były sprawdzić i ocenić stan faktyczny w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 18, poz. 62 ze zm.)

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, a więc nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270, dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to konieczne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę uchyla akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 roku, Nr 243, poz. 1623 ze zm.) do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest przed dniem 1 stycznia 1995r., a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy tej ustawy. Przepisu art. 48 tej ustawy (będącego podstawą do orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, do tych obiektów stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe (art. 103 ust. 2). Z tego też względu – jak słusznie zauważyły organy nadzoru budowlanego – w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), obowiązującej w dacie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego (kuźni).

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Natomiast stosownie do treści art. 40 tejże ustawy w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w przywołanym powyżej art. 37, organ wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

W niniejszej sprawie niekwestionowaną przez żadną ze stron postępowania okolicznością jest to, że sporna kuźnia powstała w 1983r., zatem pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) i jako samowolnie zrealizowany obiekt budowlany podlega, jak wynika ze wskazanych na wstępie regulacji prawnych, unormowaniu przewidzianemu w art. 37 ust. 1 tejże ustawy, w myśl którego obiekt taki podlega obligatoryjnie rozbiórce jeżeli spełnione zostały przesłanki wymienione we wskazanej normie prawnej. Do wykonania rozbiórki takiego obiektu zobowiązany jest inwestor, właściciel lub zarządca (art. 38 ust. 1 ustawy). Dopiero, bowiem wykluczenie przesłanek przymusowej rozbiórki z art. 37 ust. 1 ustawy, otwiera drogę do legalizacji obiektu – po ewentualnym dokonaniu zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Wobec tego rozważenia wymaga analiza przesłanek obligatoryjnej rozbiórki wymienionych w art. 37 ust. 1 tejże ustawy.

W powyższym zakresie zgodzić się należy z organami nadzoru budowlanego, iż – ze względu na treść decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...], Nr [...] o ustaleniu sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie kuźni, na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], zlokalizowanej we wsi K., w obrębie [...], w gminie D. – legalizacja spornej samowi budowlanej ze względu na niespełnienie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 jest możliwa. Inwestor, którym jest P. S. – w sytuacji gdy Gmina D. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – legitymuje się ostateczną decyzję o warunkach zabudowy przedmiotowego obiektu. Tym samym właściwy do tego organ administracji potwierdził, iż przedmiotowy obiekt budowlany pozostaje w zgodzie, z obowiązującymi na terenie inwestycji, uregulowaniami z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Wobec brzmienia tej decyzji organy administracyjne obu instancji prawidłowo uznały, iż z jednej strony brak jest podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu, a z drugiej skoro według tejże decyzji zadaszenie spornego budynku przekracza wyznaczoną linię zabudowy, to należy nakazać rozbiórkę tej części obiektu, która przekracza ową linię zabudowy.

Podobnie na aprobatę zasługuje stwierdzenie organów, iż dodatkowo inwestor winien zamurować otwory okienne od strony granicy z działką nr [...], wykonać rynny i obróbki blacharskie dachu, a także naprawić i pomalować elewację budynku, co doprowadzi sporną kuźnię do stanu zgodnego z prawem i umożliwi uzyskanie pozwolenia na użytkowanie owego obiektu.

Nałożenie powyższych obowiązków, jak zasadnie wskazały organy obu instancji, wynika z tego, iż do spornego obiektu zastosowanie mają nie tylko przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974r., ale także akty wykonawcze do tejże ustawy, w tym przepisy rozporządzenia Ministra Administracji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). W myśl § 12 owego rozporządzenia budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolnostojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych (ust. 1); zaś przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym, a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m (ust. 2 ). Nie ulega zatem wątpliwości, iż skoro budynek kuźni znajduje się w odległości 1,5 m od granicy z działką sąsiednią, ścianą, w której są otwory okienne, jego posadowienie narusza wskazany przepis § 12 rozporządzenia.

W tym miejscu trzeba przypomnieć, iż aby dokonać rozbiórki spornego obiektu budowlanego, niezbędne byłoby wykazanie, iż jego lokalizacja powodować będzie niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo spowoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia – stosownie do dyspozycji art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974r.. Mając powyższe na uwadze należy podzielić pogląd organów nadzoru budowlanego, iż w realiach niniejszej sprawy wykonanie nakazanych prac, w tym zamurowanie otworów okiennych od strony granicy z działką 160/1, wykluczy powstanie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia.

Podobnie nie sposób się stwierdzić negatywnego wpływu spornego obiektu na warunki użytkowe lub zdrowotne dla otoczenia, w rozumieniu art. 37 ust 1 pkt w/w ustawy. Także żaden z argumentów przedstawionych przez skarżących w trakcie postępowania nie potwierdza istnienia owej przesłanki, a przyznanie, że obiekt nie jest użytkowany od około 10 lat jednoznacznie zaprzecza stawianym w tym zakresie tezom skargi. Na aktualne spełnienie owej przesłanki nie ma wpływu subiektywna oceny skarżących, iż sporny budynek użytkowany był z naruszeniem norm w zakresie oddziaływania na środowisko, gdyż nie posiada sieci kanalizacyjnej i szamba, że był nadmiernie hałaśliwy, jak też to, że w okresie użytkowania kuźni woda do studzenia wytwarzanych wyrobów była wylewana bezpośrednio na grunt orny powodując groźne dla zdrowia ludzkiego zanieczyszczenie gruntu metalami ciężkimi.

Wskazać przy tym wypada, iż przez niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia należy rozumieć takie naruszenie wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie przepisu art. 40 Prawa budowlanego z 1974r.. Nadto podkreślić trzeba, iż do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy nie jest wystarczające wykazanie jedynie, że obiekt lub jego część został wzniesiony z naruszeniem przepisów techniczno – budowlanych. Naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków od granicy i sąsiedniej zabudowy nie może być utożsamiane z "niebezpieczeństwem", które automatycznie skutkuje rozbiórką, albowiem przez "niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" należy rozumieć tylko takie naruszenie wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 omawianej ustawy, co w sprawie niniejszej, jak już wyżej wskazano, nie miało miejsca.

Mając zatem na uwadze, że wykluczone zostały przesłanki przymusowej rozbiórki z art. 37 ust. 1 omawianej ustawy, zasadnie organy nakazały P. S. rozbiórkę części zadaszonej wspartej na słupach budynku kuźni, do linii zabudowy, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...], Nr [...] wydaną przez Wójta Gminy D.; a nadto zamurowanie otworów okiennych od strony granicy z działką [...]; wykonanie rynien i obróbek blacharskich dachu oraz naprawę i malowanie elewacji, bowiem wykonanie tychże zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem otworzy inwestorowi drogę do legalizacji obiektu.

Zasadnie również organy nie uwzględniły argumentacji strony skarżącej odnoszącej się do kwestii naruszenia ich prawa własności, a w szczególności zakresu tego prawa. Skoro inwestor jest współwłaścicielem nieruchomości, która została zabudowana spornym obiektem, to nie jest prawdą zarzut skargi, iż nie przysługuje mu jakiekolwiek prawo do gruntu. Tak więc nie mamy w tej sprawie do czynienia ze wzniesieniem obiektu budowlanego na cudzym gruncie, a wielkość poszczególnych udziałów dla kwestii tej nie ma istotniejszego znaczenia, tym bardziej, że skupienie większości udziałów w rękach skarżących następowało już po wzniesieniu spornego obiektu.

Zupełnie na marginesie wypada wskazać, iż nie można podzielić zarzutu skarżących o tym, że ich sytuacja prawna, jako legalnie działających inwestorów jest gorsza od sytuacji prawnej P. S. Sytuacja ta nie jest gorsza lecz jest inna i wynika wprost z przepisów prawa, które aktualnie obowiązują, a które organy administracji w sposób prawidłowy przywołały i zastosowały w niniejszej sprawie.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.