Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 658/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135c ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 05 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lutego 2015 roku sprawy ze skargi S. J. na orzeczenie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia ... 2014 roku Nr ... w przedmiocie kary nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K.Nr ... z ... 2014 roku, II. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane, III. zasądza od Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. na rzecz skarżącego kwotę ...,- zł ( ... złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Na skutek wszczętego i przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego Komendant Miejski Policji w K. orzeczeniem nr ...z dnia ...2014 r., wydanym na podstawie art. 135j ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), dalej: u.p., po dokonaniu oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko st. sierż. S. J. – dzielnicowemu I Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w K. obwinionemu o to, że:

1) w dniu 11 sierpnia 2013 r. w K. w obecności osób postronnych w miejscu swojego zamieszkania będąc poza służbą okazując legitymację służbową i powołując się na pracę w Policji wypowiadał słowa i zachowywał się w sposób, który mógł podważać autorytet i zaufanie do Policji oraz zaszkodzić społecznemu wizerunkowi Policji jako formacji służącej społeczeństwu, czym naruszył normę § 2 i § 33 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. nr 1, poz. 3) tj. o czyn z art. 132 ust. 1 u.p.;

2) w okresie od maja 2013 r. do sierpnia 2013 r. w K. w obecności innych osób podważał autorytet przełożonego – Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w K. podinsp.. A. H. używając obraźliwych słów i inwektyw pod adresem wymienionego, czym naruszył normę § 14 i § 33 załącznika do Zarządzenia KGP w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 u.p.,

uznał winnym S. J. w zakresie pierwszego zarzutu i orzekł karę nagany oraz uniewinnił w zakresie drugiego zarzutu.

W uzasadnieniu decyzji (orzeczenia) Komendant Miejski Policji w K. (dalej: KMP) wskazał, że w dniu 25 października 2013 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec st. sierż. S. J. w związku z podejrzeniem naruszenia zasad etyki zawodowej policjantów. Wyjaśnił, że w toku postępowania dyscyplinarnego zebrano materiał dowodowy, w szczególności w postaci przesłuchań świadków i obwinionego, notatek urzędowych oraz kopii materiałów przesłanych z Prokuratury Rejonowej w O. z postępowań przygotowawczych .... Ustalono, że w toku postępowania wyjaśniającego KMP i Zastępca KMP złożyli wnioski o wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego określone w art. 212 § 1 k.k. Wnioski te złożono w związku ze złożonym w dniu 22 sierpnia 2013 r. w KMP przez E. J. zawiadomieniem o znęcaniu się psychicznym i fizycznym przez męża S. J. Na powyższe okoliczności przesłuchany został M. P. – ojciec E. J., który oświadczył, że jego zięć "cały czas powtarza, że ma wszystkich policjantów wraz z komendantem na czele w kieszeni bo na wszystkich ma haka i nikt mu nie podskoczy, że ma kasetę na komendanta". Świadek w swoich zeznaniach oświadczył, że S. J. podczas tych wypowiedzi nie wypowiadał nazwiska komendanta.

KMP wskazał, że w dniu 2 września 2013 r. do Komendy zgłosiła się E. J., która oświadczyła, że jej mąż podczas wspólnego spożywania wódki z prokuratorem K D i bratem Karolem J. miał wypowiadać się na temat innych policjantów z KMP. W trakcie tych spotkań - jak podała – S. J. miał mówić o Komendancie H, że załatwi go i ma na niego materiały, nagrał go. W dniu 3 września 2013 r. E. J. dostarczyła do Komendy Miejskiej i uzupełniła swoje zawiadomienie m.in. o informacje dotyczące wypowiedzi jej męża na temat Komendanta H. ("wariat co bierze psychotropy, dostał się po znajomościach i układach, łoi wódę, zgaszę go jak peta, jak wszyscy zobaczą co na niego mam". W związku z tym Zastępca KMP w dniu 20 września 2013 r. złożył wniosek o wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo określone w art. 212 § 1 k.k. popełnione przez funkcjonariusza policji st. sierż. S. J.

Następnie KMP wyjaśnił, że w ramach postępowania dyscyplinarnego przesłuchano w charakterze świadków: E. J., M. P., P. N. oraz M. N. E. J., P. N. i M. N. zeznali, że byli świadkami w dniu 11 sierpnia 2013 r., jak w swoim mieszkaniu w obecności kilku osób S. J. wyjął legitymację służbową i powołując się na pracę w Policji mówił, żeby uważali na niego, że jak będzie chciał to może ich wsadzić na dołek, że może wyciągnąć na nich brudy, powtarzał, że jest bogiem i może wszystko z każdym. E. J. i M. P. zeznali, że obwiniony wypowiadał się w sposób niewłaściwy, używając inwektyw i słów uznanych powszechnie za obraźliwe m.in. o Zastępcy KMP podinsp. A. H. Obwiniony nie przyznał się do zarzutów, złożył jednocześnie krótkie oświadczenie, że jest obecnie w trakcie rozwodu ze swoją małżonką, która kieruje wobec niego podstępne zabiegi, inicjuje postępowanie karne i dyscyplinarne. Podał, że jest przez żonę fałszywie oskarżany o czyny, których nie było. Wskazał też, że odrębnie toczy się śledztwo nakłanianie innych osób do składania fałszywych zeznań (sygn.. akt 3 Ds. 136/13). KMP wskazał, że obwiniony w toku postępowania dyscyplinarnego składał wnioski dowodowe, z których część została uwzględniona.

Między innymi Komendant uwzględnił dowód z postanowienia Prokuratora Rejonowego w O. o umorzeniu postępowania w sprawie o znęcanie psychiczne i fizyczne nad E. J. przez męża S. J. W postanowieniu tym stwierdzono, że zachowanie się wzajemne małżonków wskazuje na narastający konflikt pomiędzy nimi oraz że relacje najbliższych pokrzywdzonej osób nie pozostają w pełnej korelacji. Komendant stwierdził, że analiza zeznań M. P. wskazuje na różnice w ich treści, w szczególności w kwestii dotyczącej znieważania komendanta. Podczas przesłuchania w dniu 23 sierpnia 2013 r. nie użył on nazwiska komendanta, zaś w trakcie kolejnego przesłuchania w dniu 20 września 2013 r. w Prokuraturze Rejonowej w O. i 5 listopada 2013 r. w ramach postępowania dyscyplinarnego zeznał, że S. J. używał nazwiska H.. Przesłuchiwany w toku postępowania przygotowawczego K. J. zaprzeczył aby w jego obecności padały z ust brata S. J. jakiekolwiek wypowiedzi na temat innych policjantów, a tym bardziej któregokolwiek z przełożonych. KMP stwierdził, że biorąc pod uwagę konflikt pomiędzy E. J. i M. P. a S. J. oraz nie posiadając innych dowodów, działając na zasadzie art. 135g ust. 2 u.p., niedające się usunąć wątpliwości rozstrzygnięto na korzyść obwinionego i w zakresie zarzutu dotyczącego podważania autorytetu przełożonego uniewinniono obwinionego.

W zakresie zaś zarzutu dotyczącego okazywania legitymacji służbowej i powoływania się na pracę w Policji, sprawstwo i wina obwinionego nie budzą zdaniem KMP wątpliwości. Na okoliczność tych zdarzeń zeznania złożyli, poza osobami, z którymi obwiniony pozostaje w konflikcie również M. N., P. N.. Wymienieni świadkowie są znajomymi E. J., a obwinionego poznali 10 sierpnia 2013 r. i od dnia 11 sierpnia 2013 r. do dnia przesłuchania w Komendzie nie mieli z nim kontaktu. Chcąc usunąć wątpliwości co do wiarygodności ich zeznań, z uwagi na postępowanie w sprawie nakłaniania przez E. J. do składania fałszywych zeznań, w dniu 30 grudnia 2013 r. wydano postanowienie o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego. W dniu 13 stycznia 2014 r. Prokurator zatwierdził postanowienie o umorzeniu śledztwa w powołanej sprawie na podstawie art. 17 § pkt 2 k.p.k.

Komendant Miejski wyjaśnił, że podjęcie służby w Policji wiąże się nabyciem określonych uprawnień, przywilejów oraz obowiązków. Policjant powinien dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji służącej obywatelom i podejmować działania służące budowaniu zaufania do Policji. Zachowanie obwinionego określone w pierwszym zarzucie wskazuje zaś, że nie spełnił on w tym zakresie wymagań stawianych mu jako policjantowi. Organ zaznaczył, że przy wymiarze kary przełożony dyscyplinarny kierował się treścią art. 134h u.p.

S. J. wniósł do Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu (dalej: WKWP) odwołanie od powyższej decyzji KMP, zarzucając naruszenie przy jej wydaniu:

- art. 135c ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 135f ust. 7 u.p. poprzez oddalenie wniosków dowodowych,

- art. 135e ust. 1 u.p. poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego,

- art. 135g ust. 1 u.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i uwzględnienie jedynie okoliczności przemawiających na niekorzyść obwinionego,

- § 20 zarządzenia nr 805 KGP w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta poprzez niewezwaniu podwładnego policjanta przez KMP celem wysłuchania jego osobistych spraw oraz udzielenie mu wsparcia bądź pomocy z uwagi na zaistniałą sytuację.

Uzasadniając odwołanie S. J. podniósł, iż bezsporny jest jego konflikt z żoną i dlatego jego zdaniem wyjątkowo ostrożnie organy powinny były oceniać zeznania świadka żony obwinionego, a także osób przez nią powołanych na świadków. Wskazał, że nieprawomocne jest postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie nakłaniania przez E. J. innych osób do składania fałszywych zeznań. Nadto wskazał, że zasadnym jest dołączenie do akt i dopuszczenie dowodu z protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie obwinionego z dnia 9 września 2013 r. wraz z załącznikami, notatek służbowych i urzędowych sporządzonych przez asp. Szt. K. K., protokołu przesłuchania świadków I. C., P. N. i M. N., protokołów oględzin zabezpieczonych nośników na płytach CD, protokołów konfrontacji pomiędzy świadkami, protokołu przesłuchania świadków E. J., M. P., pisma E. J. adresowane do BSW wraz z notatką urzędową asp. Szt. M. M. BSW KGP Wydział z P. Wyjaśnił, że dokumenty te są niezbędne do ustalenia prawidłowo stanu faktycznego. Dodał, że z zeznań M. N. wynika, że utrzymywał on bliskie kontakty także po weselu z E. J.. Podobnie było z P. N. Zażyły charakter stosunków wymienionych świadków z E. J. świadczą zdaniem obwinionego o braku wiarygodności ich zeznań złożonych w sprawie i o ich stronniczości. Nadto wskazał, że z protokołu oględzin z dnia ... 2013 r. dołączonego do sprawy ... wynika, że jeden ze świadków zeznających w niniejszej sprawie po rozwodzie miał zamieszkać z małżonką obwinionego.

Obwiniony wskazał też, że zarzucany mu czyn został rzekomo popełniony w trakcie libacji alkoholowej, w trakcie której żadna z osób nie była trzeźwa, rozmawiano, żartowano, a obwiniony ani nie powoływał się na pracę w Policji, ani nie wymachiwał legitymacją służbową. Zdaniem obwinionego rzecznik dyscyplinarny, wbrew przepisowi art. 10 u.p. wykonał czynności i zebrał materiał dowodowy jedynie przemawiający na niekorzyść obwinionego. Wskazał, że w spotkaniu, w trakcie którego rzekomo doszło do popełnienia zarzucanego mu czynu, brały udział inne osoby, poza powołanymi świadkami, nie zostały one jednak przesłuchane. Dodał też, że KMP nie wziął pod uwagę, że niczym nie różnią się od siebie protokoły przesłuchania świadków M. N. i P. N., co świadczy o tym, że mogło dojść do plagiatu polegającego na odczytaniu jednemu z nich zeznań drugiego i zmienieniu tylko kilku zwrotów. Dlatego odwołujący wniósł o ich powtórne przesłuchanie.

WKWP orzeczeniem nr ... z dnia ... 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżone orzeczenie zawiera wszystkie wymagane elementy określone w art. 135j ust. 2 u.p. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisów art. 135c ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 135f ust. 7 u.p. wskazał, że brak jest podstaw do wyłączenia KMP od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu WKWP nr ... o odmowie wyłączenia KMP od udziału w postępowaniu. Nadto organ II instancji wyjaśnił, że w ramach postępowania obwiniony złożył szereg innych wniosków dowodowych, z których część została uwzględniona, a w przedmiocie odrzuconych wniosków wydano odpowiednie postanowienia. WKWP uznał, że zeznania czterech świadków były wystarczające do podjęcia decyzji w sprawie. Wskazał też, że w toku postępowania nie ustalono personalnie pozostałych świadków zdarzenia z dnia 11 sierpnia 2013 r., a sam obwiniony nie wskazał precyzyjnie żadnych osób, które mogłyby dostarczyć nowych informacji w sprawie. Świadkowi zostali przesłuchani zaś z uprzedzeniem o treści art. 233 § 1 k.k. Nadto wprawdzie co do E. J. w Prokuraturze Rejonowej w O. prowadzone było postępowanie w sprawie nakłaniania do składania fałszywych zeznań, to zostało ono ostatecznie umorzone w dniu 10 stycznia 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego złożone przez świadków zeznania są spójne, logiczne i zasługiwały na uwzględnienie.

Zdaniem WKWP nie można podzielić stanowiska obwinionego, iż KMP uwzględnił jedynie okoliczności przemawiające na jego niekorzyść, albowiem organ ten w zaskarżonym orzeczeniu uniewinnił obwinionego od jednego z zarzutów. Niezrozumiały jest też w ocenie WKWP zarzut naruszenia § 20 zasad etyki zawodu policjanta, albowiem KMP zaznaczył, że obwiniony nie zgłaszał się do niego o żadną pomoc w sprawach osobistych.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, że w świetle § 1 ust. 2 zasad etyki zawodowej policjanta w porównaniu z przeciętnym obywatelem policjant ma daleko większe uprawnienia, ale również musi przestrzegać zasad etyki zawodowej oraz obowiązujących norm w społeczeństwie, któremu służy. Z § 2 zasad etyki zawodowej policjanta wynika, że policjant w kontaktach z innymi osobami musi kierować się również doświadczeniem pozazawodowym, wyczuciem społecznym i znajomością zasad panujących w danym środowisku. Zachowanie policjanta na służbie, a także poza nią będzie bowiem przez cały czas oceniane, a wszelkie działania bądź zaniechania spotka się z oceną społeczną. Z § 23 tych zasad wynika, że policjant powinien mieć świadomość, że każde jego zachowanie, każde zdarzenie, w którym bierze udział może mieć wpływ na wizerunek instytucji. Stąd też każde nieetyczne i niemoralne zachowanie funkcjonariusza, nawet dokonane po godzinach służbowych, będzie podstawą do jego oceny oraz oceny instytucji, którą funkcjonariusz reprezentuje. W świetle tego – zdaniem WKWP nie można było mieć wątpliwości, że obwiniony naruszył § 2 i § 23 zasad etyki zawodowej policjanta, albowiem jego zachowanie w dniu 11 sierpnia 2013 r. wobec osób zebranych w jego mieszkaniu było zaprzeczeniem pogłębiania zaufania do Policji i dbania o społeczny wizerunek Policji.

S. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję (orzeczenie) Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:

- art. 135c ust. 1 pkt 1 i 4 u.p. poprzez prowadzenie postępowania przez przełożonego dyscyplinarnego, który podlegał obligatoryjnemu wyłączeniu od udziału w postępowaniu,

- art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez niezebranie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia merytorycznego orzeczenia w sprawie,

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i uznanie za wiarygodnych zeznań świadków, którzy byli zainteresowani w składaniu niekorzystnych dla niego zeznań,

a w rezultacie błędne przyjęcie, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu.

W motywach skargi w szczególności podniesiono, że zarówno Komendant Miejski Policji w K., jak i jego Zastępca złożyli w Prokuraturze Rejonowej wnioski o wszczęcie wobec skarżącego postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo zniesławiania ich opisane w art. 212 § 1 k.k. W tej sytuacji niewątpliwie wystąpiła pomiędzy nimi a skarżącym kolizja interesów. Tymczasem Komendant jako przełożony dyscyplinarny orzekał w sprawie dyscyplinarnej skarżącego, bazując na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, w której występował jednocześnie jako osoba pokrzywdzona. Komendant decydował, czy uznać, że skarżący naruszył zasady etyki zawodowej policjanta w związku z użyciem obraźliwych słów i inwektyw pod adresem swojego zastępcy A. H., a więc rozstrzygał biorąc pod uwagę tę samą podstawę faktyczną, co Prokuratura prowadząca postępowanie o zniesławienie obu komendantów. Zdaniem skarżącego przełożony dyscyplinarny M. Ś. stał się sędzią we własnej sprawie występując w roli pokrzywdzonego i wydającego rozstrzygnięcie dyscyplinarne. Pomiędzy skarżącym a przełożonym dyscyplinarnym zachodził stosunek osobisty, który wywołał uzasadnione wątpliwości co do bezstronności przełożonego. Bez znaczenia przy tym jest, że skarżący został uniewinniony od jednego z zarzutów, w sytuacji, gdy Komendant powinien zostać wyłączony od udziału w postępowaniu. Nadto skarżący przedstawił argumentację tożsamą z powołaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi WKWP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazał, że w sprawie nie mogło dojść do naruszenia przepisów k.p.a., albowiem nie znajdują one zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o Policji i Kodeksu postępowania karnego.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 5 lutego 2015 r. skarżący podkreślił, że postępowanie dyscyplinarne miało związek z toczącym się postępowaniem rozwodowym skarżącego i jego żony i jest wynikiem złośliwości żony. Zaznaczył, że jeden ze świadków zeznających przeciw niemu, P. N. jest obecnie partnerem jego byłej żony i razem z żoną spłaca jego udziały we współwłasności mieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji zostały wydane niezgodnie z prawem.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest orzeczenie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia ... 2014 r., którym utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia ...2014 r., którym uznano S. J. winnym czynu, iż w dniu ... 2013 r. w K. w obecności osób postronnych w miejscu swojego zamieszkania będąc poza służbą okazując legitymację służbową i powołując się na pracę w Policji wypowiadał słowa i zachowywał się w sposób, który mógł podważać autorytet i zaufanie do Policji oraz zaszkodzić społecznemu wizerunkowi Policji jako formacji służącej społeczeństwu, czym naruszył normę § 2 i § 33 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. nr 1, poz. 3) tj. o czyn z art. 132 ust. 1 u.p. i orzeczono wobec niego karę nagany oraz uniewinniono go od zarzutu, iż w okresie od maja 2013 r. do sierpnia 2013 r. w K. w obecności innych osób podważał autorytet przełożonego – Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w K. podinsp.. A. H. używając obraźliwych słów i inwektyw pod adresem wymienionego, tj. naruszenia norm § 14 i § 33 załącznika do Zarządzenia KGP w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta, tj. od czynu z art. 132 ust. 1 u.p.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że kompetencje sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 p.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2012 r., II SA/Kr 1426/12, Lex nr 1235039).

W ocenie Sądu kluczowym uchybieniem organów orzekających w niniejszej sprawie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy było naruszenie art. 135c ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji poprzez niewyłączenie od udziału w postępowaniu Komendanta Miejskiego Policji w K.. Zgodnie z art. 135c ust. 1 pkt 1 pkt 4 u.p. przełożony dyscyplinarny lub rzecznik dyscyplinarny podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, jeżeli między nim a obwinionym lub osobą pokrzywdzoną przez obwinionego zachodzi stosunek osobisty mogący wywołać wątpliwości co do jego bezstronności.

Zważyć należy, iż celem uregulowanej w powołanym przepisie instytucji wyłączenia jest zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ, który nie jest zainteresowany sposobem jej rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia gwarancyjna funkcja przepisów prawa procesowego o wyłączeniu, które z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki uczciwego procedowania (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1461/10, Lex nr 1113716). Innymi słowy celem tej regulacji jest przede wszystkim ochrona bezstronności przełożonego dyscyplinarnego lub rzecznika dyscyplinarnego przez eliminację wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym, administracyjnym lub dyscyplinarnym na każdym jego etapie. Chodzi tu zatem o zewnętrzne, obiektywne i standaryzowane znamiona niezawisłości (por. wyroki TK z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/2002, OTK ZU 2004/7A poz. 67 oraz z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt SK 41/2004, OTK ZU 2006/10A poz. 150, por. też R. Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prok. i Pr. 1999, nr 11-12, s. 21 i n.). Również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka mocno akcentowane znaczenie bezstronności sędziego (w szerokim rozumieniu również jako członka sądu dyscyplinarnego) dla realizacji prawa gwarantowanego w art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. (por. orzeczenia z dnia 17 stycznia 1970 r., Delcourt przeciwko Belgii, 2689/65; z dnia 28 września 1995 r., w sprawie Procola przeciwko Luksemburgowi, 14570/89; z dnia 23 marca 1999 r. w sprawie Jaworowski przeciwko Polsce, 30214/96; z dnia 8 lutego 2000 r. w sprawie Mc Gonnell przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 28488/95) [por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 lipca 2012 r., II SA/Go 415/12, Lex nr 1228973].

Analiza akt sprawy pozwala bezsprzecznie ustalić, że wszczęcie w niniejszej sprawie postępowania dyscyplinarnego poprzedziły zdarzenia, które świadczą o tym, że między Komendantem Miejskim Policji w K. w osobie mł. insp. M. Ś. a jego podwładnym st. sierż. S. J. powstał stosunek osobisty mogący wywołać wątpliwości co do bezstronności przełożonego. Ze sporządzonej w dniu 3 września 2013 r. przez nadkom. W. P. z KMP w K. notatki służbowej wynika, że w dniu 2 września 2013 r. w trakcie wykonywania przez niego czynności służbowych zgłosiła się E. J. - żona S. J., która m.in. podała, że jej mąż był w trakcie sporządzania "zawiadomienia o przestępstwie" informującym o nieprawidłowościach, jakie miały powstać w KMP w K. w związku z niedopełnieniem obowiązków przez kierownictwo KMP K., działaniami na szkodę interesu publicznego i prywatnego. "Zawiadomienie" to zostało dołączone do akt sprawy. Następnie w piśmie z dnia 6 września 2013 r. kierowanym do Naczelnika Wydziału Kontroli KWP w P. Komendant Miejski Policji w K. mł. insp. M. Ś. wskazał, że z relacji M. P. (teścia S. J.) oraz E. J. (żony S. J.) wynika, że S. J., jego brat K. J. oraz Prokurator K. D. w trakcie spotkań wymieniają personalia z kierownictwa osób zatrudnionych w KMP K. w negatywnym świetle, twierdząc przy tym, że posiadają materiały w postaci nagrań potwierdzających dokonywanie i tuszowanie przestępstw przez funkcjonariuszy KMP K. Jednocześnie wyjaśnił, że on sam, jak również jego zastępca podinsp. A. H. złożyli do Prokuratury Rejonowej w K. zawiadomienia o popełnieniu przez S. J. przestępstwa określonego w art. 212 k.k. (zniesławienia). Następnie, po dokonaniu kolejnych czynności sprawdzających Komendant Miejski Policji w K. w osobie mł. insp. M. Ś postanowieniem z dnia ... 2013 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko st. sierż. S. J. przedstawiając mu zarzut naruszenia § 2 i § 23 załącznika do zarządzenia nr 805 KGP w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta oraz zarzut naruszenia § 14 i § 23 tegoż zarządzenia tj. o czyny z art. 132 u.p. popełnienia przewinień dyscyplinarnych.

Na wniosek złożony przez obrońcę obwinionego adw. P. S. do protokołu przesłuchania obwinionego w dniu 15 listopada 2013 r. o wyłączenie od udziału w postępowaniu Komendanta Miejskiego Policji w K. mł. insp. M. Ś. i jego zastępcę podinsp. A. H. mł. insp. M. Ś. przekazując ów wniosek do WKWP (wraz z pismem z 20.11.2013 r.) podał, że nie ma przesłanek, które uzasadniałyby jego wyłączenie się od udziały w tym postępowaniu dyscyplinarnym. Następnie WKWP postanowieniem z dnia ... 2013 r. odmówił wyłączenia KMP w K. od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko skarżącemu. W uzasadnieniu powołując przepis art. 135c ust. 1 u.p. Komendant Wojewódzki stwierdził, że nie zaszły okoliczności wymienione w tym przepisie.

W ocenie Sądu, zważywszy na okoliczność, że już przed wszczęciem postępowania KMP w K. złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w K. o podejrzeniu popełnienia przez S. J. przestępstwa zniesławienia go w związku ze zdarzeniami relacjonowanymi przez świadków – teścia skarżącego M. P. i żonę skarżącego E. J., które wiązały się z ewentualnymi nieprawidłowościami w kierowaniu KMP w K., istniały podstawy do uznania, że pomiędzy obwinionym a przełożonym dyscyplinarnym powstał stosunek osobisty, który wywołuje wątpliwości co do bezstronności przełożonego. Zainicjowanie przez przełożonego dyscyplinarnego KMP w K. M. Ś. zbadanie w postępowaniu przygotowawczym, czy wobec niego S. J. nie dopuścił się zniesławienia oznacza bowiem, że pomiędzy przełożonym dyscyplinarnym a podwładnym powstał stosunek osobisty, który może wywołać wątpliwości co do bezstronności KMP. Wskazać bowiem należy, że ustawodawca przyznając fundamentalną wagę bezstronności rozstrzygania spraw dyscyplinarnych wobec policjantów przyjął, że wystarczające jest by pomiędzy przełożonym dyscyplinarnym a podwładnym jedynie zachodził stosunek osobisty, który może wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Okoliczność wystąpienia przez przełożonego dyscyplinarnego z oskarżeniem prywatnym przeciwko podwładnemu z całą pewności może wywołać takie wątpliwości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że naruszenie przepisu art. 135c ust. 1 pkt 4 u.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wystarczy wskazać, że wydając orzeczenie w I instancji przełożony dyscyplinarny nie zwrócił uwagi na fakt, że rzecznik dyscyplinarny przeprowadził dowód tylko z zeznań świadków, których zeznania miały charakter jedynie obciążający obwinionego. Równocześnie, pomimo tego, że dysponował aktami z postępowania przygotowawczego ze sprawy o sygn. 3 Ds. 225/13 w sprawie zawiadomienia KMP o zniesławieniu go przez S. J., nie wezwał na świadka I.C., która zeznając w tym postępowaniu podważyła zeznania P. N. i M., podając, że byli oni (jak i zeznająca) nakłaniani przez E. J. do składania zeznań obciążających obwinionego (protokół przesłuchania z dnia 18.09.2013 r. – k. 233-237). Nie budziło również zastrzeżeń KMP, iż rzecznik dyscyplinarny nie przeprowadził również dowodu z zeznań K. J. (brata obwinionego), który występował w charakterze świadka we wspomnianym postępowaniu przygotowawczym. Nie powołał go również na świadka w niniejszym postępowaniu. Tymczasem zeznając w dniu 20 listopada 2013 r. wskazał on, że "nigdy nie był świadkiem, aby brat formułował jakiekolwiek negatywne wypowiedzi względem jakiegokolwiek przełożonego"; jednocześnie podał, że od brata usłyszał, że jego żona mówiła, że go zniszczy" (k. 256 akt 3 Ds. 225/13). Jednocześnie KMP dał wiarę zeznaniom świadków M. N. i P. N., którzy poznali obwinionego w dniu 10 sierpnia 2013 r., a więc w przeddzień zdarzenia, które stało się powodem uznania obwinionego winnym naruszenia § 2 i § 23 zasad etyki zawodowej policjanta.

W kontekście powyższego należy zauważyć, iż stosownie do przepisu art. 135g ust. 1 u.p. przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego. Przy czym, jak stanowi ust. 2 tego artykułu, obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się zaś usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

Tymczasem brak bezstronności KMP w rozstrzygnięciu sprawy spowodował, że KMP nie przekazał do rozpoznania przez WKWP wniosku obrońcy obwinionego z dnia 6 grudnia 2013 r. o wyłączenie przełożonego dyscyplinarnego na podstawie art. 135c ust. 1 pkt 4 u.p., postanowieniem z dnia ... 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie rzecznika dyscyplinarnego z dnia ... 2013 r. o odmówienia uwzględnienia wniosków dowodowych przedstawionych przez obrońcę obwinionego pismem z dnia ... 2013 r. Ponadto postanowieniem z dnia ... 2014 r. KMP utrzymał w mocy postanowienie rzecznika dyscyplinarnego o odmowie uwzględnienia kolejnych wniosków dowodowych przedstawionych przez obrońcę obwinionego w piśmie z dnia ... 2014 r.

Reasumując, Sąd uznał, że naruszenie art. 135c ust. 1 pkt 4 u.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I. wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę KMP zobowiązany będzie przekazać do rozpoznania WKWP wniosek obrońcy S. J. z dnia 6 grudnia 2013 r. o wyłączenie KMP od udziału w postępowaniu z uwagi na ziszczenie się przesłanki z art. 135c ust. 1 pkt 4 u.p.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane, zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzono na rzecz skarżącego od organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 257 zł (240 zł – wynagrodzenie pełnomocnika i 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa).