Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 662/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr) Sędziowie WSA Ewa Rynczak WSA Piotr Głowacki Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2008 r. sprawy ze skarg Z. K. i L. B. na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargi oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...]r., znak: [...] działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, z późniejszymi zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późniejszymi zmianami) - po rozpatrzeniu odwołań L. B., Z. K. oraz M. K., H. B., J. S., J. C., J. B., M. B. i E. S., od decyzji Starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] marca 2005 r., nr [...], o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0828 ha, objętej [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., na rzecz M. K., J. B., L. B., Z. K., M. B., E. S., H. B., J. C. oraz J. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty nr [...] z dnia [...] marca 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia [...] marca 2005r., nr [...], Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0828 ha, objętej KW [...], położonej w obr. [...], jedno ewid. [...] m. K., na rzecz M. K., J. B., L. B., Z. K., M. B., E. S., H. B., J. C. oraz J. S. Starosta stwierdził, że pismem z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta, powołując się na przepisy art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, uznał za zasadne wyłączenie się od załatwienia sprawy zwrotu działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w obrębie [...] jedno ewid. [...] m. K., prowadzonej z wniosku M. K., J. B., P. B., A. P., M. B., E. S., H. B., J. C., J. S. i Z. K., reprezentowanego przez pełnomocnika M. K. Organ ten przekazał do Wojewody akta przedmiotowej sprawy, z prośbą o podjęcie stosownych działań, a Wojewoda postanowieniem [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. wyznaczył Starostę do załatwienia przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu swego postanowienia Wojewoda wskazał, iż przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości stanowiących własność Gminy Miejskiej. Decyzje merytoryczne w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowiących jej własność dotychczas podejmowane były przez Prezydenta Miasta - miasta na prawach powiatu, który jednocześnie jest organem Gminy Miejskiej. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. sygn. OPS 1/03 (nie publ.) podjętej w składzie 7 sędziów stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. W konsekwencji wyłącza to możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania. Jako organ administracji publicznej staje się on niewładnym do działania (art. 26 § 3 k.p.a). W tej sytuacji winny mieć zastosowanie odpowiednie postanowienia art. 26 § 2 k.p.a., który stwierdza, że sprawa podlega załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta, a więc w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez właściwego wojewodę, przy czym organ ten może wyznaczyć do rozpatrzenia sprawy podległy mu organ.

Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, Starosta ustalił, że oznaczenia działek powołane w sentencji postanowienia, za wyjątkiem nr [...] i nr [...], są nieaktualne, bowiem działki te uległy podziałom i w aktualnym operacie ewidencji gruntów dla obr. [...] jedn. ewid. [...] odpowiadają działkom:

- działka nr [...] o pow. 0,2868 ha planem podziału nr [...] uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 0,0010 ha i nr [...] o pow. 0,2858 ha, która z kolei planem podziału nr [...] podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0069 ha i nr [...] o pow. 0,2789 ha;

- działka nr [...] o pow. 0,0877 ha planem podziału nr [...] uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 0,0050 ha i nr [...] o pow. 0,0827 ha;

- działka nr [...] o pow. 0,1224 ha planem podziału nr [...] uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 0,0396 ha i nr [...] o pow. 0,0828 ha;

- działka nr [...] o pow. 0,2259 ha planem podziału nr [...] uległa podziałowi na działki: nr [...] o pow. 0,0549 ha i nr [...] o pow. 0,1710 ha.

Uwzględniając powyższe oraz w oparciu o treść dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, Starosta uznał, iż został wyznaczony do załatwienia sprawy zwrotu działek oznaczonych: nr [...] o pow. 0,0010 ha objętej Kw [...], nr [...] o pow. 0,0828 ha objętej Kw [...], nr [...] o pow. 0,0549 ha objętej Kw [...], nr [...] o pow. 0,1710 ha objętej Kw [...] oraz nr [...] o pow. 0,0069 ha i nr [...] o pow. 0,2789 ha objętych Kw [...], wszystkie położone w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Starosta orzekł o umorzeniu, na żądanie wnioskodawców, postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0069 ha położonej w obr. [...] jedno ewid. [...] m. K. oraz o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,0010 ha obj. Kw nr [...] i działki nr [...] o pow. 0,2789 ha obj. Kw nr [...], położonych w obr. [...] jedno ewid. [...] m. K., odpowiadających nabytej na rzecz Skarbu Państwa działce nr [...] o pow. 0,2868 ha położonej w obr. [...] b. dz. adm. [...] m. K., na rzecz: M. K., J. B., L. B., Z. K., A. P., M. B., E. S., H. B., J. C. i J. S., zobowiązując jednocześnie współwłaścicieli do zwrotu na rzecz Gminy zwaloryzowanego odszkodowania.

Przy piśmie z dnia 6 września 2004 r. Z. K. przekazał kserokopię umowy o dział spadku zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] spisanej w dniu [...] czerwca 2004 r. A. P. i Z. K. dokonali działu spadku po Z. K. w taki sposób, że udziały A. P. we współwłasności działek: nr [...], nr [...] i nr [...], co do których orzeczono zwrot, zgodnie z decyzją Starosty z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak: [...], a także roszczenie wymienionej wyżej osoby o zwrot działek: nr [...], nr [...], nr [...] i [...] - przypadają Z. K.

Ponadto, Starosta decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. orzekł: w punkcie 1 - o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0082 ha obj. Kw [...], poł. w obr. [...] jedno ewid. [...] m. K. na rzecz: M. K., J. B., L. B., Z. K., M. B., E. S., H. B., J. C. oraz J. S.; w punkcie 2 o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,1538 ha obj. Kw [...], poł. w obr. [...] jedno ewid. [...] m. K. na rzecz: M. K., J. B., L. B., Z. K., M. B., E. S., H. B., J. C. i J. S., zobowiązując jednocześnie współwłaścicieli do zwrotu na rzecz Gminy zwaloryzowanego odszkodowania. Organ wskazał, iż działki te odpowiadają działce nr [...] o pow. 0,1710 ha poł. w obr. [...] P., która stanowi część działki nr [...] o pow. 0,2259 ha poł. w obr. [...] wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Dzielnicowego nr [...] z dnia [...] marca 1983 r., jako niezbędna pod budowę kolektora "C" do osiedla [...].

Dalej organ pierwszej instancji podał w uzasadnieniu, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] dotyczy jedynie działki nr [...] o pow. 0,0828 ha, położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. Natomiast, w stosunku do działek nr [...] i nr [...], położonych w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., wydana zostanie odrębna decyzja, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.

W przedmiotowej sprawie ustalono, że wnioskowana do zwrotu działka nr [...] o pow. 0,0828 ha, położona w obr. [...] b. dz. adm. [...], na żądanie jej właścicieli, objęta została postępowaniem administracyjnym zakończonym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1993 r. o wywłaszczeniu na rzecz Gminy Miasta tej działki - w związku z budową magistrali [...], jako pozostałej części nieruchomości wywłaszczonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r., którą wywłaszczono na rzecz Gminy między innymi działkę nr [...] o pow. 0,0050 ha objętą Lwh [...], położoną w obr. [...]. P., jako niezbędną na cele budowy magistrali [...] - komory i drogi dojazdowe. Podstawą do wywłaszczenia tej działki była decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny z dnia [...].08.1979 r. nr [...], a działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,0877 ha.

W uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1993 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. stwierdził, że jej rozstrzygnięcie jest wynikiem zgłoszonych przez właścicieli roszczeń o objęcie wywłaszczeniem pozostałych części nieruchomości wywłaszczonych, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. Wobec opisanych roszczeń, na zlecenie organu, biegły sporządził opinię dotyczącą ich zasadności, w której uznał, że wniosek właścicieli jest uzasadniony i objętą roszczeniem działkę należy wywłaszczyć. Okolicznościami uzasadniającymi takie stanowisko były przede wszystkim: brak dojazdu, niekorzystne ukształtowanie terenu spowodowane budową magistrali ciepłowniczej, brak możliwości zabezpieczenia upraw przed zniszczeniem i wykorzystania do uprawy sprzętu mechanicznego, szkodliwy wpływ spalin itp.

Kierownik Urzędu Rejonowego w K., w oparciu o przepis art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127), decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1993 r. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Gminy działki nr [...] o pow. 0,0828 ha położonej w obr. [...] b. dz. adm. [...].

Działki nr [...] i nr [...] w dacie wywłaszczenia stanowiły współwłasność: M. K., B. B., S. S., J. B., Z. K. i W. B.- po 1/6 części. Współwłaściciele: W. B., B. B., Z. K., S. S. i T. S. zmarli, a ich spadkobiercami, na podstawie postanowień sądowych stwierdzających nabycie spadku po zmarłych, są: M. B., E. S., L. B., Z. K., A. P., H. B., J. C. oraz J. S.

W toku prowadzonego postępowania, pismem z dnia 15 grudnia 2003 r. J. B. złożył wyjaśnienie, że z uwagi na fakt, że działka nr [...] o pow. 0,0050 ha i działka nr [...] o pow. 0,0069 ha położone w obr. [...] P., zostały zajęte pod planowaną inwestycję, a na ich terenie znajduje się komora ciepłownicza, wnioskodawcy nie domagają się zwrotu tych działek. Ponadto, z treści pisma Przedsiębiorstwa A. z dnia [...] listopada 2002 r. znak: [...] wynika, że faktycznie na działce nr [...] obr. [...] znajduje się część komory co. zlokalizowanej na magistrali ciepłowniczej 2 x [...].

Starosta wskazał, iż powyższe ustalenie dotyczące zrealizowania na działce nr [...] położonej w obr. [...] celu wywłaszczenia ma bardzo istotne znaczenie. Wskazuje bowiem ono na fakt, iż przedmiotowa działka nie mogłaby podlegać zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z tego powodu, że nie zostały spełnione w stosunku do niej przesłanki zbędności wynikające z art. 137 ust. 1 cytowanej ustawy.

Organ pierwszej instancji ustalił również, że działka nr [...] obr. [...] objęta została postępowaniem wywłaszczeniowym jedynie ze względu na żądanie współwłaścicieli i faktycznie od początku była zbędna na cele wywłaszczeniowe. Działka ta nie była też objęta decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...].08.1979 r. nr [...] inwestycji o nazwie budowa magistrali [...] - komory i drogi dojazdowe, powołaną w decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1991 r. Jej wywłaszczenie nastąpiło dlatego, że współwłaściciele nie mogli jej użytkować w sposób dotychczasowy, ze względu na brak dojazdu do niej, niekorzystne ukształtowanie terenu spowodowane budową magistrali ciepłowniczej, brak możliwości zabezpieczenia upraw przed zniszczeniem i wykorzystania do uprawy sprzętu mechanicznego, szkodliwy wpływ spalin itp.

Organ pierwszej instancji, wskazując na treść art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami podniósł, że istota instytucji zwrotu wywłaszczonych nieruchomości sprowadza się do stworzenia byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy możliwości odzyskania utraconego prawa własności, gdy okaże się, że zabrana mu nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ocena, czy spełnione zostały przesłanki do zwrotu takiej nieruchomości, sprowadza się do porównania celu wywłaszczenia z faktycznym jej wykorzystaniem w określonym terminie.

Wywłaszczenie działki nr [...] obr. [...] na rzecz Gminy w 1993 r. w wyżej opisanym trybie, nie wymagało określenia tego celu, gdyż przesłanki uwzględnienia wniosku jej właściciela sprowadzały się do oceny, czy pozostała (nie objęta postępowaniem wywłaszczeniowym) część nieruchomości będzie nadawała się do dalszego racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Wskazano, iż w orzecznictwie i literaturze zgodnie przyjmuje się, że zwrot tej części nieruchomości byłby możliwy jedynie wówczas, gdy zostaną spełnione warunki do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na potrzeby celu wywłaszczenia. Zatem ścisłe powiązanie ze sobą obu części nieruchomości powoduje, że w przedmiotowej sprawie nie można orzec o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,0828 ha, położonej w obr. [...] wywłaszczonej na żądanie współwłaścicieli, w sytuacji, gdy nie domagają się oni (lub ich spadkobiercy) zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0050 ha poł. w obr. [...] wywłaszczonej jako niezbędna na cele budowy magistrali [...] komory i drogi dojazdowe oraz jak ustalono wykorzystanej na ten cel.

Od decyzji Starosty z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] odwołania wnieśli L. B., Z. K. oraz M. K., H. B., J. S., J. C., J. B., M. B. i E. S., domagając się "unieważnienia decyzji" w trybie odwoławczym. Wskazali, że do chwili obecnej zwrócone zostały działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] (powstała z podziału działki nr [...]), natomiast odmówiono zwrotu działki nr [...] (również powstałej z działki nr [...]), z uwagi na spełniony cel wywłaszczenia, a wniosek o zwrot działki nr [...] został umorzony.

Skarżący argumentują, że działkę nr [...] wywłaszczono na żądanie współwłaścicieli z uwagi na fakt, że wcześniej zostały wywłaszczone działki: [..], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], co spowodowało, że brak było możliwości jej użytkowania. Odmowa zwrotu działki [...] jest nieuzasadniona z powodu braku podstaw prawnych. Ustawa o gospodarce nieruchomościami określa warunki zwrotu nieruchomości, nie sposobu wywłaszczenia. Wywłaszczenie działki nr [...] było koniecznością spowodowaną wywłaszczeniem wskazanych działek. Natomiast obecnie, zwrot działki nr [...] jest również analogiczną koniecznością, po zwrocie wymienionych powyżej działek. Działka nr [...] nie jest samodzielnym gruntem, nie ma drogi dojazdowej, zatem nie ma możliwości jej zagospodarowania. Stanowi integralną część działki przed podziałem.

Odmowa zwrotu działki nr [...] podyktowana okolicznością, iż cel wywłaszczenia w stosunku do powiązanej z nią działki nr [...] został spełniony przez co został równocześnie spełniony w stosunku do działki nr [...], jest w ocenie skarżących całkowicie błędna i niezgodna z literą prawa. Działki nr [...] i nr [...] nie sąsiadują. Pomiędzy nimi znajdują się działki nr [...] i nr [...] (która została zwrócona współwłaścicielom). Wizje lokalne w terenie, zwołane na wniosek Starostwa Powiatowego w [...] wykazały, że działka nr [...] jest wolna od wszelkich urządzeń naziemnych i podziemnych i jej stan zagospodarowania jest zgodny ze stanem przed wywłaszczeniem.

W uzupełnieniu odwołania L. B. podał, że działka nr [...] stanowiła ostatni fragment nie wywłaszczony nieruchomości, która począwszy od roku 1983 była wywłaszczana systematycznie, kawałek po kawałku na różne cele inwestycyjne (budowa osiedla mieszkaniowego [...], budowa magistrali [...]-komora i drogi dojazdowe, budowa magistrali [...] itp.). W ocenie odwołującego się, faktem niekwestionowanym jest, iż po zakończeniu budowy magistrali [...] działka stała się zbędna na cele wywłaszczeniowe. Nie znajdują się tam żadne urządzenia związane z przeprowadzoną inwestycją magistralą [...]. Działka ta jest obecnie bezużyteczna dla celu tej inwestycji i możliwe jest korzystanie z niej przez poprzednich właścicieli. Zdaniem skarżącego, nie sposób jest podzielić stanowiska organu, że wywłaszczenie działki nr [...] nie wymagało określenia celu. Stosownie do art. 119 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzja o wywłaszczeniu musi zawierać ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczona. Ustalenie tego celu musi być konkretne, gdyż z jednej strony art. 136 ust. 1 wyraża podstawową regułę, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu; z drugiej zaś art. 137 ust. 1 precyzuje, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. O tym, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle.

Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skoro zatem w decyzji o wywłaszczeniu działki nr [...] (dawnej części działki [...]) jest mowa o wywłaszczeniu w związku z budową magistrali [...], jako o celu wywłaszczenia, i cel ten został zrealizowany na działce nr [...] (stanowiącej część działki [...], która stanowi odrębną wydzieloną całość niczym nie powiązaną z działką nr [...]), to zgodnie z art. 137 ust. 2 zwrotowi podlega pozostała część, przy spełnieniu warunków w tym przepisie określonych.

L. B. podkreślił, iż ustawodawca rozstrzygając sprawę zwrotu wywłaszczonych działek, wprowadził jedynie przesłankę ich zbędności. Nie uzależnia zwrotu od zainicjowania postępowania wywłaszczeniowego. Nie ma znaczenia dla przedmiotowego postępowania uprzednio złożony przez odwołującego, zasadny na dzień wywłaszczenia, wniosek o wywłaszczenie działki nr [...]. Złożenie wniosku o zwrot działki podyktowane jest odpadnięciem przyczyn, które towarzyszyły jej wywłaszczeniu oraz spełnieniem przesłanek umożliwiających zwrot. Dodatkowo, możliwe jest zagospodarowanie działki nr [...] zgodnie z planem miejscowym. Odwołujący się J. B. dodatkowo wskazał, iż organ pierwszej instancji odmawiając zwrotu, powołał się na orzecznictwo i literaturę - bez podania szczegółów, a z treści decyzji wywłaszczeniowych jednoznacznie wynika, że działka nr [...] nie była zależna od działki nr [...]. Zdaniem skarżącego warunki zwrotu działki nr [...], przewidziane w ustawie o gospodarce nieruchomościami, zostały spełnione i działka ta podlegać winna zwrotowi. Ponadto wskazał on, iż Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta podjął decyzję o zwrocie w piśmie z dnia [...] maja 2003 roku (nr [...]), czego nie uwzględnił Starosta.

Wojewoda stwierdził, że z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603, z późniejszymi zmianami) wynika generalna zasada zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu, ze względu na który zostały wywłaszczone. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy na ich wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z uregulowania art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest więc obowiązany ustalić w pierwszej kolejności cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności powstała. Ustalenia w tej kwestii stanowią podstawę dla rozstrzygnięcia sprawy. Pojęcie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zostało zdefiniowane w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Wskazano, że opisana powyżej zasada doznaje jednak istotnego ograniczenia, gdy wnioskiem o zwrot objęta zostaje również część nieruchomości wywłaszczona na wniosek właściciela. Sytuacja taka ma w szczególności miejsce, gdy na cele publiczne niezbędna jest jedynie część nieruchomości, zaś pozostała jej część nie nadaje się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele przez dotychczasowego właściciela. Dlatego też wywłaszczenie (przejęcie) przez właściwy podmiot również pozostałej części nieruchomości ma na celu wyłącznie ochronę jego interesów i stanowi odrębną przesłankę wywłaszczenia (przejęcia). Ustawodawca wprowadza tego typu rozwiązanie do przepisów regulujących proces wywłaszczenia. Stosownie np. do art. 47 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości "w przypadku gdy na cele publiczne jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele" (podobnie co do zasady art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, art. 113 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Konsekwencją tego faktu jest to, że wywłaszczenie na żądanie właściciela pozostałej części nieruchomości nie podlega niektórym rygorom przewidzianym dla zwykłego (celowego) trybu wywłaszczenia. W szczególności, sprowadza się do tego, iż część ta może być wnioskodawcy wywłaszczenia zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia, zaś odjęcie prawa własności następuje bez wskazania celu przejęcia.

Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że zwrot nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela (z przyczyn opisanych powyżej) możliwy jest tylko wówczas, gdy zwrotowi podlegaią również działki wywłaszczone na określony cel wywłaszczenia. Jeśli w sprawie nie wystąpią przesłanki do zwrotu tej nieruchomości, wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zwrotu części wywłaszczonej na wniosek właściciela. Przyczyną, dla której nie może nastąpić samodzielny zwrot takiej nieruchomości, jest okoliczność, że nie była ona w chwili wywłaszczenia niezbędna na żaden cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (wywłaszczona została na wniosek właściciela), a zatem niemożliwym jest ustalenie obecnie, czy stała się zbędna na cel wywłaszczenia (czego wymagają wskazane wyżej przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wyłączona zostaje w ten sposób możliwość zaistnienia podstawowej materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Pogląd ten, wyrażony m. in. w wyrokach NSA z dnia 1 kwietnia 1996 roku sygn. akt IV SA 1626/94 (publ. ONSA 1/1997, poz. 42) oraz z dnia 19 marca 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 1948/00 (nie pub1.), w stosunku do przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, zachowuje w pełni swoją aktualność także w odniesieniu do swoich odpowiednich (powołanych wyżej) artykułów, zawartych w przepisach ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ratio legis tych przepisów oraz istotne elementy tych norm prawnych są tożsame.

Odnosząc zatem powyższe do stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w niniejszej sprawie, wskazano, że przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia częściowego Starosty jest działka nr [...] o pow. 0,0828 ha, objęta Kw [...] (stanowiąca obecnie własność Gminy Miejskiej), położona w obr. [..] jedn. ewid. [...] m. K., powstała w wyniku podziału geodezyjnego z części działki nr [...] o pow. 0,1224 ha, położonej w obr. [...] m. K., objętej żądaniem zwrotu przez wnioskodawców. Opisana nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Gminy, decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1993 r. nr [...], w związku z budową magistrali [...].

Decyzja ta została wydana po rozpatrzeniu żądania właścicieli o objęcie wywłaszczeniem pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, w oparciu m. in. o przepis art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r., Nr 30 poz. 127, z późniejszymi zmianami). Potwierdza to również znajdujące się w aktach sprawy pismo poprzednich właścicieli nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot z dnia 6 listopada 1993 r.

Z treści uzasadnienia wskazanego orzeczenia wynika, że działka nr [...], jako nienadająca się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele m. in. z powodu ,,(...) niekorzystnego ukształtowania terenu spowodowanego budową magistrali ciepłowniczej, niemożliwości zabezpieczenia upraw przed zniszczeniem, niemożliwości wykorzystania do uprawy sprzętu mechanicznego, szkodliwego wpływu spalin", powinna zostać wywłaszczona. Jednocześnie z powołanego orzeczenia wynika, iż celem publicznym, leżącym u podstaw wywłaszczenia części nieruchomości, a to działki nr [...], była budowa magistrali [...]. Wywłaszczenia działki nr [...] dokonano bowiem uprzednią decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny budowy magistrali [...] - komory i drogi dojazdowe z dnia [...] sierpnia 1979 r. nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w sprawie jest. że elementy magistrali [...] zostały zrealizowane na działce [...], a tym samym został zrealizowany na niej cel wywłaszczenia. Tę okoliczność potwierdzają również sami wnioskodawcy, którzy w związku z tym faktem zrezygnowali z dochodzenia zwrotu działki nr [...].

W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, przy uwzględnieniu opisanych powyżej zasad dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela, należało podzielić pogląd organu pierwszej instancji, iż zwrot działki nr [...] wnioskodawcom nie przysługuje. Zrealizowanie celu wywłaszczenia na części nieruchomości - działce nr [...] pociąga za sobą konieczność stwierdzenia, że "dowłaszczona" na wniosek właścicieli część nieruchomości, a to działka nr [...] dzieli los działki wykorzystanej na budowę magistrali [...] i nie może zostać zwrócona.

Wojewoda wyjaśnił, iż bez znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości jest okoliczność (podnoszona przez skarżących), iż inne działki wywłaszczone wnioskodawcom (lub ich poprzednikom prawnym) zostały zwrócone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. Zwracane nieruchomości wywłaszczane były wieloetapowo, a przede wszystkim, na inne niż budowa magistrali [...] cele publiczne (budowa osiedla [...], ulica [...]). Dlatego też nie sposób uznać za uzasadnione podnoszonych przez wnioskodawców zarzutów, iż wywłaszczona część nieruchomości działka nr [...], nie została wykorzystana na ten cel i z tego tytułu mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jednoznaczne określenie w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1993 r. nr [...], iż wywłaszczenie działki nr [...] następuje na wniosek właścicieli i w związku z budową magistrali [...] (a ściślej, w związku z jej negatywnym oddziaływaniem na możliwość racjonalnego wykorzystania przedmiotowej działki) determinuje sposób i kierunek postępowania organów administracji przy badaniu możliwości zwrotu takiej nieruchomości (opisany powyżej). Z tego też powodu, wskazywany przez odwołujących fakt, iż działki nr [...] i nr [...] nie sąsiadują ze sobą, również pozbawiony jest znaczenia w niniejszej sprawie.

Organ drugiej instancji podniósł, że odwołujący się, wyprowadzając zasadność zwrotu działki nr [...] z treści pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta, w którym poinformowano o wysokości zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (m. in. dla działki nr [...]), zdają się pomijać oczywisty fakt, iż nie stanowiło ono wiążącego organ rozstrzygnięcia. Miało charakter informacyjny, zaś finalne (wiążące) umotywowane stanowisko organu administracji publicznej w przedmiocie zwrotu opisanej działki, znalazło swój wyraz dopiero w zaskarżonej decyzji Starosty. Bowiem dopiero ten akt administracyjny stanowić może podstawę do ewentualnego domagania się przez wnioskodawców dokonania weryfikacji przez Wojewodę zasadności zajętego przez organ pierwszej instancji stanowiska.

Wojewoda zwrócił również uwagę na konieczność formalnego zakończenia postępowania zwrotowego w odniesieniu do działki nr [...] obr. [...] jedno ewid. [...] m. K. przez właściwy w sprawie organ - Prezydenta Miasta, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Wskazana działka, jak wynika z akt sprawy, stanowi własność Skarbu Państwa, natomiast wnioskodawcy zrezygnowali z dochodzenia jej zwrotu. Wskazano, że zaniechanie wydania orzeczenia w sprawie wskazuje na bezczynność organu administracji publicznej w jej załatwieniu.

Skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., znak: [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie L. B. oraz Z. K.

Skarżący podnieśli, że w dniu 14 marca 2005 r., wnioskodawcy złożyli do Wojewody odwołanie od decyzji o odmowie zwrotu działki [...]. W odwołaniu zwrócono uwagę, że Starostwo Powiatowe podejmując przedmiotową decyzję argumentowało, że działki [...] i [...] były ze sobą ściśle związane z uwagi na jedność celu wywłaszczenia (budowa magistrali [...]). Faktycznie na działce [...] znajduje się część komory c.o. zlokalizowanej na magistrali ciepłowniczej. Natomiast działka [...] pozostała niezagospodarowana i jest wolna od wszelkich urządzeń naziemnych i podziemnych, a jej stan zagospodarowania jest zgodny ze stanem przed wywłaszczeniem, co wykazały wizje lokalne w terenie, przeprowadzone na wniosek Starostwa Powiatowego w [...]. Wnioskodawcy również zwrócili uwagę, na fakt, że działki [...] i [...] nie sąsiadują ze sobą. Pomiędzy w/w działkami znajdują się działki [...] i [...]. Obecnie działki [...] i [...] zostały zwrócone wnioskodawcom i tworzą wraz z działką nr [....] gospodarczą całość. Działka [...] stanowiła ostatni fragment nieruchomości będącej własnością wnioskodawców przed wywłaszczeniem, która to nieruchomość składająca się z działek [...]; [...]; [...]; [...] była od 1983 roku sukcesywnie wywłaszczana na różne cele inwestycyjne (budowa osiedla mieszkaniowego [...], budowa magistrali [...], drogi dojazdowej do [...]).

Podniesiono, że decyzją [...] z dnia [...] r. Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W jego opinii, działka nr [...] obr. [...] powstała w wyniku podziału geodezyjnego z części działki [...]. Opisana nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Gminy Kraków decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1993 r. ([...]). Decyzja o wywłaszczeniu została wydana po rozpatrzeniu wniosku właścicieli, zgłoszonego w oparciu o przepis art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który stanowił "w wypadku, gdy na cele publiczne jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele". W związku z powyższym, żądanie właścicieli do wywłaszczenia całej działki [...], a to ze względu, iż pozostała jej część utraciła dla wnioskodawców jakiekolwiek znaczenie i ze względu na wcześniejsze wywłaszczenie innych działek było zasadne, a co za tym idzie żądanie zwrotu tejże działki jest bezpodstawne i podlega oddaleniu.

Skarżący podnoszą jednak, że decyzja Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1993 r. ([...]) podjęta została z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Art. 53 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowi, że decyzja o wywłaszczeniu powinna zawierać w szczególności wskazanie na czyj wniosek i na jakie cele następuje wywłaszczenie. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek właścicieli, jednak cel wywłaszczenia nie został określony. Określenie "w związku z budową magistrali [..]", nie jest określeniem celu. Na działce nie przewidywano robót związanych z magistralą [...]. Jak stwierdza w swojej decyzji Starosta na podstawie przeprowadzonego dochodzenia działka [...] była zbędna na cele wywłaszczeniowe i nie była objęta decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...] sierpnia 1979 ([...]) inwestycji o nazwie budowa magistrali [...] - komory i drogi dojazdowe.

Podniesiono także w skardze, że decyzja Urzędu Rejonowego ([...]) z dnia [...] listopada 1993 r. dotyczyła jedynie działki nr [...]. Wiązanie decyzji o wywłaszczeniu działki nr [...] z decyzją o wywłaszczeniu działki nr [...], której cel wywłaszczenia został zrealizowany jest nadinterpretacją prawa przez Urząd Wojewody.

Skarżący wskazali wreszcie, że zgodnie z przepisem art. 137 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jeżeli "cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej". Działka [...] sąsiaduje z działkami [...], [...], [...] które stanowią własność wnioskodawców. Okoliczności tej nie uwzględniono przy wydawaniu i podtrzymaniu decyzji o odmowie zwrotu działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W pismach z dnia 11 września 2007 r. i 7 sierpnia 2008 r. uczestnik postępowania J. B. poparł stanowisko skarżących wskazując, że zaskarżona decyzja jest wadliwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z dnia [...]r., znak: [...]. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wskazać należy, że zaskarżona decyzja była weryfikowana w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, które jak wynika z decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r., [...] zostało wszczęte w dniu [...] marca 2006 r. (data wniosku). Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...]. Mając na uwadze, że na mocy tych decyzji odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...]r., znak: [...], istniał przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że działka nr [...] o pow. 0,0828 ha została wywłaszczona w trybie art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., nr 30, poz. 127). Z treści tego przepisu wynikało, że "w wypadku gdy na cele publiczne jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele". Wywłaszczanie części nieruchomości w trybie art. 47 ust. 3 cyt. ustawy objętej żądaniem właściciela musiało zatem pozostawać w związku z całą nieruchomością, której tylko część byłą niezbędna na cele publiczne. W konsekwencji tego uregulowania zasadny jest wniosek, że część nieruchomości podlegająca wywłaszczeniu w trybie art. 47 ust. 3 cyt. ustawy na żądanie wywłaszczenia nie musiała być wywłaszczana na cele publiczny, a o obowiązku wywłaszczenia pozostałej części nieruchomości nie nadającej się do racjonalnego użytkowania decydowały nie interesy Skarbu Państwa lub gminy, lecz interesy właściciela wywłaszczonej nieruchomości (por. E. Drozd, Z. Truszkiewicz: Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości. Komentarz, Kraków 1995, s. 215). Prawidłowe są ustalenia organów obydwu instancji, że działka nr [...] obr. [...] objęta została postępowaniem wywłaszczeniowym jedynie ze względu na żądanie współwłaścicieli i faktycznie od początku była zbędna na cele wywłaszczeniowe. Działka ta nie była też objęta decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...].08.1979 r. nr [...] inwestycji o nazwie budowa magistrali [...] - komory i drogi dojazdowe, powołaną w decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1991 r., a jej wywłaszczenie nastąpiło dlatego, że współwłaściciele nie mogli jej użytkować w sposób dotychczasowy, ze względu na brak dojazdu do niej, niekorzystne ukształtowanie terenu spowodowane budową magistrali ciepłowniczej, brak możliwości zabezpieczenia upraw przed zniszczeniem i wykorzystania do uprawy sprzętu mechanicznego, szkodliwy wpływ spalin itp.

Z treści decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1993 r., znak: [...] na mocy której działka nr [...] o pow. 0,0828 ha została wywłaszczona w trybie art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynika, że wywłaszczenie to nastąpiło na żądanie stron w związku z budową magistrali [...] i w związku z wydanymi wcześniej decyzjami Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r. i z dnia [...] listopada 1991 r., Nr [...]. Ze względu na to, że na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1991 r., Nr [...] wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa na cele "budowy magistrali [...] – komory i drogi dojazdowe" m.in. działka nr [...] o pow. 0,0050 ha objęta Lwh [...], położona w obr. [...]. P., zasadne jest stanowisko, że wywłaszczenie działki nr [...] o pow. 0,0828 ha pozostawało w związku z wywłaszczeniem m.in. działki nr [...]. Okoliczność, że działki nr [...] i nr [...] nie sąsiadują ze sobą, a pomiędzy nimi znajdują się działki nr [...] i nr [...] zwrócone wnioskodawcom, nie może mieć zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W odniesieniu do zarzutów skarżących, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 1993 r., znak: [...] została wydana z naruszeniem prawa, należy stwierdzić, iż każda decyzja ostateczna korzysta z domniemania zgodności z prawem do czasu aż nie zostanie wyeliminowana w odpowiednim trybie z obrotu prawnego. Podkreślić należy, że decyzja z dnia [...] listopada 1993 r., znak: [...] pozostaje poza granicami niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, a tym samym nie podlega kontroli sądu administracyjnego w przedmiotowym postępowaniu.

W tym stanie rzeczy prawidłowe jest stanowisko organów obydwu instancji, iż przesłanka zwrotu, tj. okoliczność, iż nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie może mieć zastosowania w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w oderwaniu od analizy zbędności celu wywłaszczenia innych nieruchomości, z wywłaszczeniem których pozostawało w ścisłym związku wywłaszczenie działki nr [...] o pow. 0,0828 ha. Ponieważ w świetle zgromadzonej dokumentacji uprawniony jest wniosek – niekwestionowany przez strony – że nie istnieją przesłanki do zwrotu działki nr [...] w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z tego powodu, że nie zostały spełnione w stosunku do niej przesłanki zbędności wynikające z art. 137 ust. 1 cytowanej ustawy, przeto zasadne jest twierdzenie, że niedopuszczalne jest również orzeczenie o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,0828 ha objętej KW [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. Z tych również powodów nie mógł mieć w sprawie zastosowania – jak twierdzą skarżący - art. 137 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowiący, że jeżeli "cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot". Trafność powyższego rozumowania potwierdza stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, bowiem z dniem [...] kwietnia 2008 r. art. 137 ust. 2 w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, został uznany za niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. (Dz.U.08.59.369).

Tym samym w ocenie sądu argumentacja zaprezentowana przez organy administracji jest w pełni uzasadniona, a cytowane orzecznictwo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy.

Z powyższych powodów skargi, jako nieuzasadnione, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.