Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 581/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 a, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Protokolant Referent Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie z dnia 28 marca 2008 r. , nr[...]. 2. orzeka że, decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w na rzecz S. M. kwotę 500 zł (pięćset złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 czerwca 2008r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie z dnia 18 marca 2008 r. Nr [...], którą nakazano skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, wraz z tarasem, oraz obiektu o konstrukcji drewnianej, nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] w K. B. II gmina K.. Skarżący domaga się jej uchylenia.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organ:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 22 stycznia 2004r. sygn. akt II SA/Gd. 2079/00 uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2000r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie nr [...] z dnia 11 kwietnia 2000r. w przedmiocie nakazu rozbiórki domku letniskowego na działce nr [...] w K. B. II, orzeczonego na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane.

W uzasadnieniu do wyroku Sąd zwrócił m.in. uwagę, że "organ nie przeprowadził postępowania umożliwiającego ustalenie daty budowy" obiektu.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie w ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją nr [...] z dnia 28 marca 2008r., wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, nakazał S. M. rozbiórkę dwóch drewnianych obiektów budowlanych, wzniesionych w 1994r. bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] w K. B. II: rekreacyjnego (poprzednio określanego jako domek letniskowy) z tarasem oraz sanitariatu (w.c.).W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji poinformował, że data wybudowania tych obiektów została ustalona w oparciu o zeznania S. M., przytoczone w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w P. z dnia 16 listopada 2000r. (o umorzeniu dochodzenia w sprawie dokonania w listopadzie 1994r. na działce rolnej nr [...] samowoli budowlanej). Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w związku z datą wybudowania obiektów, tj. przed 1 stycznia 1995r., w sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 24 października 1974r.-Prawo budowlane, co wynika z delegacji zawartej w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Organ wskazał, że zgodnie z ustaleniami obowiązującego w okresie ich budowy miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy K. (uchwała nr 162/XXXVII/93 Rady Gminy z 30 lipca 1993r., Dz.Urz.Woj.Gdańskiego Nr 16 poz.90 z 16.08.1993r.), teren, na którym położona jest działka nr [...], wchodzi w skład obszaru upraw polowych i łąk, oznaczonego symbolami RZ i RP , bez prawa zabudowy. Obecnie dla tego terenu brak jest miejscowego planu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że ponieważ zabudowa działki w/w obiektami nastąpiła samowolnie i niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art.37 ust.1 pkt 1 ustawy -Prawo budowlane z 1974 r., na którego treść organ I instancji się powołał. Natomiast w związku z brakiem aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985r. o sygn. akt III ARN 11/85 (OSNC 1986/3/40) zgodnie z którym terenem, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, jest nie tylko teren przeznaczony w istniejącym planie ogólnym lub szczegółowym na inne cele lub innego rodzaju zabudowę, ale także teren nieprzeznaczony pod zabudowę ze względu na brak takich planów.

S. M. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Potwierdził w nim, że na terenie działki nr [...] posadowił w 1994r. mały drewniany domek rekreacyjny, niezwiązany z gruntem. Przedstawił swój punkt widzenia na okoliczności związane z zakupem działki na terenie, który, jak podał, podzielono z przeznaczeniem na rekreację indywidualną - oraz wskazał na działania osób przeciwnych takiemu przeznaczeniu. Zapowiedział, że jeżeli nakaz rozbiórki zostanie utrzymany w mocy, będzie zmuszony przenieść domek o kilkanaście metrów dalej, na działkę rolną, jak uczynili wcześniej sąsiedzi, zagrożeni rozbiórką.

Organ odwoławczy po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymi przepisami są uregulowania zawarte w art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Art. 37 ust. 1 stanowi, że obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy (brak pozwolenia na budowę) podlega przymusowej rozbiórce, gdy: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1), lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Ust. 2 przewidywał, iż jest to uzasadnione innymi ważnymi przepisami poza wymienionymi w ust.1.

Do nakazania rozbiórki konieczne jest wiec łączne wystąpienie dwóch przesłanek: braku wymaganego pozwolenia na budowę oraz co najmniej jednej z określonych powyżej sytuacji. Zgodnie z art.40, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art.37, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian i przeróbek, niezbędnych dla doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W sprawie wybudowanych w 1994r. na działce nr [...] w K. B. II , bez pozwolenia na budowę, obiektu rekreacyjnego i sanitariatu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie ustalił, że znajdują się one na terenie wchodzącym w skład obszaru, który wg zapisów obowiązującego w okresie ich budowy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi uprawy polowe i łąki, a zatem nie jest przeznaczony pod zabudowę. Okoliczność ta wypełnia przesłankę określoną w zacytowanym art. 37 ust. 1 pkt 1 do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego. Wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obydwu przedmiotowych obiektów było zasadne. W odniesieniu do treści odwołania organ II instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przywoływana jest zasada, iż sprawca samowoli budowlanej, czyli inwestor robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, powinien liczyć się ze wszystkimi możliwymi skutkami naruszenia obowiązującego porządku prawnego. Przeniesienie domku kilkanaście metrów dalej na działkę rolną byłoby kolejnym aktem samowoli, podlegającym surowym restrykcjom obecnie obowiązującego Prawa budowlanego.

S. M. we wniesionej skardze zarzucił naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa Budowlanego z 1994 r. polegające na niewłaściwej wykładni tego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do jego błędnego zastosowania. Zdaniem skarżącego, wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego przed 1 stycznia 1995r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest uzależnione od wystąpienia łącznie obydwu przesłanek zawartych w art. 37 omawianej ustawy (pkt 1 i 2). W uzasadnieniu wskazał m.in. że w jego ocenie decyzja o warunkach zabudowy zastępuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w przypadku aktu samowoli budowlanej sprzed dnia 1 stycznia 1995r.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. W odniesieniu do treści skargi stwierdził, że strona nie podważa, podobnie jak w odwołaniu, ustaleń stanu faktycznego. Przedstawia natomiast własną wykładnię stanu prawnego w sprawie. Organ odwoławczy nie zgodził się z poglądem, że wydanie nakazu rozbiórki wybudowanego przed dniem 1 stycznia 1995r., bez wymaganego pozwolenia na budowę, obiektu budowlanego jest uzależnione od wystąpienia łącznie obydwu przesłanek z art. 37 w/w ustawy (określonych w pkt. 1 i 2). Wystarczy jedna z nich. Decyzja o warunkach zabudowy nie zastępuje miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w przypadku aktu samowoli budowlanej sprzed dnia 1 stycznia 1995r. Próba potraktowania braku aktualnego planu jako rezygnacji "miejscowego prawodawcy z reglamentowania zabudowy", implikującej bezkolizyjność "przedmiotowych obiektów z przeznaczeniem terenu", stanowi daleko posuniętą i nieuprawnioną spekulację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa powyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane do obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r. zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 października 1974r. – Prawo budowlane.

Nawiązując do treści cytowanego we wstępnej części uzasadnienia art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. to stwierdzić należy, że w okresie jego obowiązywania (t. j. do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane), prawne podstawy kształtowania polityki przestrzennej regulowały przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym.

Odesłanie, o którym mowa w w/w przejściowym (intertemporalnym) przepisie art. 103 Prawa budowlanego z 1994r., sprawiło różnice w ocenianiu skutków samowoli budowlanej (również w orzecznictwie sądów administracyjnych) w ocenie zgodności zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę inwestycji z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego.

W wyroku N.S.A. z dnia 9 stycznia 2007r. II OSK 138/06 – nie publ. jest prezentowany pogląd (którego skład orzekający nie podziela), że stosując art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ bada zgodność inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy tego obiektu, a nie z planami uchwalonymi w późniejszym okresie.

W rozpoznawanej sprawie Sąd zgadza się z wykładnią art.37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., której dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 czerwca 2008r. Sygn. akt. II SA/Gd 109/08. Sąd wskazał, że przepis ten uzależnia rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części od tego, czy znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Przepis ten mówi ogólnie o przepisach o planowaniu przestrzennym, który to termin należy utożsamiać z używanymi w różnym czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1994 r. terminami "przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym". Terminy te zależały bowiem od nazwy aktualnie obowiązującej ustawy dotyczącej planowania przestrzennego. W 1974 r. obowiązywała ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym. Wraz z Prawem budowlanym z 1994r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, która w dniu 11 lipca 2003 r. zastąpiona została ustawą 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Jeżeli zatem przyjmuje się wykładnię, według której w art. 37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. chodzi o przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w chwili załatwiania sprawy administracyjnej dotyczącej samowolnie postawionego obiektu budowlanego, to w sprawie załatwianej obecnie stosować należy ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), gdyż ta ustawa przede wszystkim, choć nie wyłącznie, zawiera obecnie przepisy o planowaniu przestrzennym w znaczeniu użytym w art.37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Istniejące różnice w ocenianiu zastosowania powołanego wyżej art. 37 ust. 1 pkt 1 do sytuacji w której samowola popełniona została w warunkach braku planu rozwiązywano w oparciu o interpretację zawartą w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985 r. III ARN 11/85, na którego treść powołał się również organ I instancji w rozpoznawanej sprawie.

W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd Najwyższy zawarł tezę, iż terenem, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, jest nie tylko teren przeznaczony w istniejącym planie ogólnym bądź szczegółowym na inne cele lub innego rodzaju zabudowę, ale także teren nie przeznaczony pod zabudowę ze względu na brak takich planów.

Sąd przeciwstawił się stanowisku, iż "dozwolona jest zabudowa każdego w istocie terenu, chyba, że po wszystkich niezbędnych formalnościach, został on przeznaczony na inne cele lub pod innego rodzaju zabudowę w zatwierdzonych ostatecznych planach zagospodarowania przestrzennego". Podzielił natomiast pogląd, że stanowisko to oznacza " ... uprzywilejowanie osób dopuszczających się samowoli budowlanej i sprzyja nielegalnemu budownictwu m. in. letniskowemu..." a nadto że, "ogranicz a w istotnej mierze możliwość zapewnienia ładu przestrzennego, właściwą ochronę środowiska w tym gruntów rolnych i leśnych a także walorów przyrodniczych i krajobrazowych".

Jakkolwiek motywy, którymi kierował się Sąd Najwyższy są aktualne również obecnie, to stwierdzić należy, że wyrok, o którym wyżej wydany został w innym stanie prawnym. Aktualnie w świetle ustawy z dnia 7 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie tylko tereny objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego są przewidziane pod zabudowę. Wynika to wprost z art. 4 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Zatem fakt, iż obecnie działka nr [...], na której znajdują się obiekty budowlane nie jest objęta żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania, gdyż poprzednio obowiązujący utracił moc na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie przesądza, iż działka ta nie jest przeznaczona pod zabudowę w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Z powołanego art.. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że pod zabudowę mogą być przeznaczone również tereny, dla których nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego. Z przepisu tego wynika jednakże także to, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określenie sposobu zagospodarowania terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Reasumując stwierdzić należy, iż w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczony pod zabudowę jest tylko ten teren, którego taki sposób zagospodarowania został określony w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Jak to wskazano wyżej, ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zna dwa rodzaje decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Pierwszym jest decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego, drugą decyzja o warunkach zabudowy. W niniejszej sprawie istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma tylko decyzja o warunkach zabudowy.

Występujący w orzecznictwie pogląd, że decyzja w tym przedmiocie może być wydana wyłącznie dla inwestycji zamierzonej, nie zaś, jak to ma miejsce w rozważanym przypadku, samowolnie zrealizowanej, stał się nieaktualny w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 grudnia 2007 r., sygn. akt P37/06, którego sentencja została ogłoszona dnia 29 grudnia 2007 r. w Dz. U. Nr 247, poz. 1844.

Rozstrzygając o konstytucyjności art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w części statuującej wymóg ostateczności decyzji o warunkach zabudowy w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego, w uzasadnieniu orzeczenia Trybunał stanął na stanowisku, iż możliwe jest również badanie zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz uzyskanie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego. W dalszej części Trybunał podziela opinię pytającego sądu, że nie sposób uznać za zgodną z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości regulacji różnicującej w praktyce sytuację poszczególnych inwestorów wg. kryterium obowiązywania – albo nieobowiązywania – na danym terenie planu miejscowego. Jakkolwiek wspólną cechą istotną sprawców samowoli jest dopuszczenie się przez nich złamania obowiązującego prawa, to jednak ich sytuacja w postępowaniu legalizacyjnym nie może zależeć od czynnika, na który nie mają oni wpływu (czyli uchwalenia na danym terenie planu miejscowego),. A taki jest rzeczywisty skutek przyjętej regulacji uzależniającej w istocie możliwość legalizacji samowoli budowlanej na terenie nieobjętym planem miejscowym od daty uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.

W dalszej części Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skoro (na gruncie kontrolowanego art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.) zaświadczenie wójta o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego może zostać wydane po wszczęciu postępowania rozbiórkowego (bo nie istnieje prawny wymóg uzyskania takowego zaświadczenia wcześniej), to niezgodne z wskazanymi zasadami konstytucyjnymi jest żądanie decyzji o warunkach zabudowy, która byłaby ostateczna w dniu wszczęcia wymienionego postępowania.

Rozważania poczynione przez Trybunał można, a nawet należy, w ocenie Sądu, przenieść również na grunt rozpoznawanej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że obiekty na terenie działki [...] zostały wzniesione w warunkach samowoli budowlanej. W świetle rozważań przestawionych w uzasadnieniu należy stanąć na stanowisku, że w warunkach utraty mocy obowiązującego dla tego terenu planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie art.. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ocena istniejącej inwestycji z obowiązującymi przepisani o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym może nastąpić wyłącznie poprzez uzyskanie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, w której organ oceni, czy istnieje możliwość legalizacji obiektu, jako że, aczkolwiek wybudowany bez pozwolenia na budowę, nie narusza przepisów prawa, w tym regulujących kwestię planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Powinna zatem istnieć możliwość dokonania takiego ustalenia również, co ma miejsce w rozważanym przypadku, po wszczęciu postępowania rozbiórkowego.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, mimo że inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego.

Z materiałów sprawy nie wynika, ażeby strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla opisanej wyżej działki, jak również czy wydana została w tym zakresie decyzja właściwego organu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien ustalić tą okoliczność, a w warunkach braku decyzji, zawiesić postępowanie (art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a.) i zastosować tryb z art.100 § 1 polegający na wezwaniu strony do wystąpienia z wnioskiem w w/w przedmiocie do właściwego organu. Zgodnie z treścią art. 7 kpa, organ powinien bowiem umożliwić samowolnemu inwestorowi wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, która wskazywałaby, czy istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Organ będzie też uprawniony, na podstawie art. 80 kpa do oceny ewentualnej zwłoki spowodowanej przez samowolnego inwestora w uzyskaniu takiej decyzji. Nie można bowiem dopuścić, na co wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 czerwca 2008r. - sygn. akt II SA/Gd 109/08, do tego, aby sformułowany przy wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. wymóg uzyskania decyzji o warunkach zabudowy prowadził do przedłużania w nieskończoność postępowań w sprawie samowoli budowlanej.

Sąd w składzie orzekającym podziela także pogląd wyrażony w motywach wskazanego wyżej wyroku, że wymóg uzyskania decyzji o warunkach zabudowy jest konsekwencją przyjęcia wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., w której przyjmuje się, że przepisy o planowaniu należy oceniać według stanu prawnego z chwili orzekania w sprawie samowoli budowlanej, a nie z chwili budowy. Decyzja o warunkach zabudowy jest bowiem koniecznym elementem określenia sposobu zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania terenu i wymóg jej uzyskania nie stanowi nałożenia na inwestora obowiązku nieprzewidzianego przez prawo, gdyż taki obowiązek wynika z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wydanego orzeczenia.

Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.