Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 952/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 marca 2002r, Nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. N. kwotę 10 ( dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., znak: [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił przyznania M. N. - po rozpoznaniu podania wnioskodawcy z dnia [...] października 2001 r. skierowanego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatanckiego - pomocy pieniężnej na remont domu i pracowni [...] ze względu na niespełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, o jakim stanowi § 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów.

Decyzją z dnia 5 marca 2002 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania M. N. od decyzji wydanej z upoważnienia Rady Miasta i Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] listopada 2001 r., znak: [...] odmawiającej przyznania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatanckiego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na treści art. 11 ust. 7 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, art. 19 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów, a odwołujący się od decyzji organu pierwszej instancji M. N. w piśmie skierowanym do Burmistrza Miasta S. podniósł m.in., że od wielu lat walczy o przyznanie mu środków finansowych - odszkodowania na remont domu, oraz opisał podejmowane w tym celu działania. Podniósł także, że nie jest w stanie z własnych dochodów wykonać takiego remontu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że z akt sprawy wynika, ze M. N. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatanckiego na remont domu oraz pracowni [...]. M. N. w swoim wniosku podał, że szkody, jakie zostały wyrządzone w budynku jego rodzinie ocenia na 65.00,00 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów, pomoc pieniężna z Funduszu może być przyznana, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby uprawnionej pomniejszony o miesięczne obciążenie zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych nie przekracza:

- w przypadku osoby samotnej - 220 % najniższej emerytury, przez którą należy rozumieć najniższą emeryturę ogłoszoną w Monitorze Polskim przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

- w przypadku pozostałych osób -150 % najniższej emerytury.

Podniesiono, że jak wynika z akt sprawy M. N. prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z żoną i córką. Zgodnie jednak z § 3 ust. 3 w/w rozporządzenia przez pojęcie rodziny osoby uprawnionej rozumie się jej współmałżonka, dzieci będące na jej utrzymaniu do ukończenia 16 lat życia, a przypadku nauki w szkole - do czasu jej ukończenia, nie dłużej jednak niż do 25 roku życia oraz bez względu na wiek - dzieci uprawnione do renty rodzinnej. W związku z powyższym do rodziny osoby uprawnionej nie może być doliczona córka wnioskodawcy, nie jest ona bowiem osobą, o której mowa w cytowanym wyżej ust 3. Na dochód rodziny składają się zatem: renta M. N. w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w kwocie [...] zł (dochód pomniejszony tylko o podatek dochodowy zgodnie z zasadami określonymi, w § 3 wyż. cyt. rozporządzenia). Ogółem dochód rodziny wynosi zatem 1.840,72 zł a dochód na jedną osobę w rodzinie 920,36 zł.

Natomiast najniższa emerytura wynosi [...] zł (Komunikat Prezesa ZUS z dnia 26 maja 2001 r. - M.P. Nr 16, poz. 263). 150 % tej kwoty stanowi kwota 795,39 zł. Faktyczny dochód na osobę w rodzinie uprawnionego jest zatem większy niż określone wyżej kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy finansowej z Funduszu Kombatanckiego, co sprawia, że decyzja pierwszej instancji jest prawidłowa i wyklucza jej zmianę bądź uchylenie przez organ odwoławczy.

W ustawowym terminie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 marca 2002 r., znak: [...] złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie M. N.

Skarżący zarzuca nieprawdziwe ustalenia w zakresie stanu technicznego mieszkania skarżącego poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego, niedopuszczalność wydawania decyzji przez organ odwoławczy ostatecznych decyzji na posiedzeniu niejawnym, a także nieuzasadnione skierowanie przez Urząd Miasta i Gminy w S. wniosku o środki na remont mieszkania do organów pomocy społecznej. Skarżący wystąpił z wnioskiem do sądu administracyjnego o udzielenie mu pomocy finansowej na remont m.in. ogrodzenia i bramy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wraz z jego argumentacją i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. strony postępowania sądowoadministracyjnego nie stawiły się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi M. N. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy tym, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co oznacza, że zarówno decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] listopada 2001 r., znak: [...], jak i utrzymująca tę decyzję w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia 5 marca 2002 r., znak: [...] obarczone są wadą skutkującą koniecznością ich uchylenia. Należy bowiem podnieść, iż organy administracji obydwu instancji oparły rozstrzygnięcie na stwierdzeniu faktu przekroczenia przez rodzinę wnioskodawcy kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy finansowej dla kombatantów nie wyjaśniając wątpliwości, jakie w zakresie dochodów rodziny wnioskodawcy dostarcza dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy. Rozstrzygnięcie oparto bowiem na informacjach wynikających z odcinków przekazów pocztowych świadczeń otrzymywanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K., podczas gdy informacje te - w sytuacji, gdy organ wskazuje w wywiadzie środowiskowym, że dochody członków rodziny wnioskodawcy obejmują tylko świadczenia emerytalne -zawierają dane wzajemnie sprzeczne. Z odcinków przekazów pocztowych świadczeń otrzymywanych w październiku 2001 r. przez M. N. i M. N. wynika, że uzyskiwane przez te osoby dochody z tytułu świadczeń ubezpieczeniowych były mniejsze niż kwoty rzeczywiście im wypłacone, podczas gdy kwota faktycznie wypłacana stanowi różnicę pomiędzy dochodem a zaliczką na podatek i składką na ubezpieczenie zdrowotne, a tym samym nie może być większa niż uzyskiwany dochód (w sytuacji, gdy dochody członków rodziny wnioskodawcy obejmują tylko świadczenia emerytalne). W przypadku powstających w takiej sytuacji oczywistych wątpliwości co do prawdziwości informacji wynikających z odcinków przekazów pocztowych świadczeń ubezpieczeniowych organy obydwu instancji powinny były przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia rzeczywistego dochodu członków rodziny wnioskodawcy (wg reguł, o jakich stanowi ustawa o z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów), zwłaszcza w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie oparto zasadniczo na stwierdzeniu faktu przekroczenia przez rodzinę wnioskodawcy kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy finansowej dla kombatantów.

Powyższe uchybienia organów administracji wskazują, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, co obliguje sąd do wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego, mimo że nie można uznać, iż argumentacja przytaczana przez skarżącego jest zasadna. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca swoje podanie z dnia [...] października 2001 r. kierował do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatanckiego i dopuszczalność udzielania takiej właśnie pomocy w sprawie rozważano. Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów pomoc pieniężną z Funduszu przyznaje i udziela kierownik ośrodka pomocy społecznej działający z upoważnienia rady gminy, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osób uprawnionych. Podkreślić także należy, że dokumentacja z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wskazuje na nieprawidłowości w jego przeprowadzeniu, a ostateczny charakter decyzji organu odwoławczego wynika z treści art. 16 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. W sprawie nie zachodziły także wynikające z art. 89 k.p.a. przesłanki zobowiązujące organ do przeprowadzenia rozprawy, czy choćby tylko uzasadniające takie działanie. Wreszcie podkreślić należy, że kasacyjne co do zasady kompetencje sądu administracyjnego uniemożliwiają w przedmiotowej sprawie podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii udzielania pomocy finansowej.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż decyzje organów obydwu instancji zapadły pomimo braku należycie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a zatem uchybienie tego rodzaju nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] 5 marca 2002 r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] listopada 2001 r., znak: [...].

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 97 § 1 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże w § 2 art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdza się, że w sprawach, o których mowa w § 1 cyt. ustawy stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.