Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 86/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10a ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] T. C. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz [...] T. C. sp. z o.o. w W. kwotę [...](dwa tysiące dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na [...] [...] Sp. z o.o. w W. (dalej także: Skarżąca, Spółka) karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia przez przewoźnika art. 10a ust. 1 w związku z art. 22 ust. 2a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 859 ze zm.), dalej "ustawa SENT".

W wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] lipca 2020 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] / [...] przewożącego towar o nazwie handlowej: [...]; pozycja CN 1511, którego przewóz podlega systemowi monitorowania drogowego w łącznej ilości [...] kg. Przewoźnikiem towaru była [...] [...] Sp. z o.o. w W. ul. [...]. W wyniku kontroli dokumentów towarzyszących ww. transportowi oraz zgłoszenia przewozu [...] oraz [...] stwierdzono, że przewoźnik nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Fakt ten został potwierdzony wydrukiem systemowym SENT-GEO - Monitorowanie lokalizacji pojazdów.

Organ wskazał, że aktach sprawy znajduje się dowód w postaci pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z dnia [...] maja 2021 r., z którego wynika, że w dniach [...] lipca 2020 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL lub lokalizatorów Mobilnych Aplikacji Kierowcy. Ponadto w dniu [...] lipca 2020 r., została odnotowana przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych, związana z przemieszczeniem pomiędzy lokalizacjami o koordynatach [...]; [...] ([...], [...]) a [...]; [...] ([...], [...]) odległymi od siebie drogą o ok. 34 km. Z załączonego do pisma zestawu koordynat wynika, iż odnotowana przerwa trwała od godz. [...] do godz. [...]. Do ww. pisma została dołączona również mapa wszystkich zdarzeń z dnia [...] lipca 2020 r. dot. lokalizatora [...]. Wskazano, że Aplikacja Mobilna Kierowcy informuje kierowcę o nieskutecznym przekazywaniu danych geolokalizacyjnych do sytemu poprzez zmianę kolorystyki ikon oraz poprzez sygnał dźwiękowy. Dokładny opis właściwego użytkowania Aplikacji Mobilnej Kierowcy oraz sposób informowania kierowcy o nieskutecznym przekazywaniu danych geolokalizacyjnych jest zamieszczony w instrukcji dostępnej w aplikacji oraz na stronie [...], z którą kierowca/przewoźnik powinien się zapoznać. Jednocześnie Centrum Informatyki Resortu Finansów we W. poinformowało, iż podmiot ma możliwość sprawdzenia, czy dane geolokalizacyjne są przekazywane do systemu SENT-GEO w sposób prawidłowy poprzez wysyłanie za pośrednictwem platformy PUESC komunikatu SENT406 - sprawdzenie ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją GPS. W świetle informacji Izby Administracji Skarbowej we W., której Dyrektor pełni m.in. funkcję Centrum kompetencyjnego w zakresie prawidłowości działania systemu PUESC (SENT), skoro lokalizator nie przekazywał danych do systemu, a w dniach od [...] do [...] lipca 2020 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, to miała miejsce niesprawność lokalizatora, która trwała dłużej niż godzinę. Zatem, w ocenie organu, Spółka nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT i w ustalonym stanie faktycznym sprawy zachodziła podstawa do nałożenia na przewoźnika kary na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Jednocześnie organ zauważył, że zabrakło podstaw do zastosowania art. 22 ust. 2b ustawy SENT, który umożliwia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru.

Organ wyjaśnił, że obowiązkiem przewoźnika jest, zgodnie z treścią wspomnianego art. 10a ust. 1 ustawy SENT zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. W przedmiotowej sprawie nie chodzi o "parędziesiąt sekund" jak wskazuje Spółka, a o 1 godzinę i dwadzieścia sześć sekund braku przekazywania danych GEO SENT przy jednoczesnym wykonywaniu przewozu. Organ podkreślił, że według interpretacji Spółki brak przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu w sytuacji trwającej krócej niż godzinę oznacza uwolnienie się przewoźnika od odpowiedzialności za niewywiązanie się z tego obowiązku. Takiej interpretacji przeczy jednak treść art. 10a ust. 1, według którego przewoźnik zobowiązany jest zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu. Brak przekazywania danych lokalizacyjnych na trasie przewozu, choćby krótkotrwałe, niweczy bowiem realizację jednego z celów ustawy, jakim jest zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

Oceniając sytuację Spółki pod kątem ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji, działając z urzędu, dokonał analizy sytuacji finansowej firmy pod kątem ewentualnego istnienia ważnego interesu Przewoźnika, sprawdził sytuację finansową Spółki poprzez wywiązywanie się z obowiązków przed właściwym organem podatkowym oraz przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Ustalił, że Przedsiębiorca nie posiada wymagalnych zaległości podatkowych, jak również nie zalega z opłacaniem składek ubezpieczeniowych. Jednocześnie organ zauważył, że w trakcie prowadzonego postępowania Spółka nie dostarczyła informacji wskazujących na jakiekolwiek trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużeń czy to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie firmy. Spółka nie przedstawiła konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej. W związku z powyższym organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T., że w sprawie nie zachodzi ważny interes przewoźnika uprawniający do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zasadnie uznano również, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie nie będzie realizowało interesu publicznego. Organ odwoławczy podzielił w związku z tym pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że Spółka jest w stanie uregulować ewentualną karę, a żadna z przesłanek wskazanych przez Spółkę we wniosku o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej nie stanowi przesłanki odstąpienia od nałożenia kary w myśl przepisu art. 22 ust.3 ustawy SENT.

Dyrektor podkreślił, że nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że w trakcie kontroli w dniu [...] lipca 2020 r. ustalono, iż tym samym środkiem transportu, oprócz zgłoszenia [...], realizowany był również transport takiego samego towaru, tj. [...], na podstawie odrębnego zgłoszenia [...] oraz odrębnego dokumentu przewozowego CMR. Do każdego z tych dwóch przewozów zostało wygenerowane odrębne zgłoszenie do rejestru zgłoszeń SENT. Wobec stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika art. 10a ust. 1 ustawy SENT Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. wszczął odrębne postępowania w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z tytułu tego naruszenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ ten uznał, że wymierzenie przewoźnikowi dwóch kar pieniężnych ([...] zł + [...] zł) z tytułu naruszenia wskazanych powyżej przepisów ustawy o systemie monitorowania naruszałoby wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. W ocenie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T., w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, gdy jednym środkiem transportu realizowano dwa przewozy przez tego samego przewoźnika do tego samego odbiorcy, a w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy o systemie monitorowania, można poprzestać na nałożeniu jednej kary pieniężnej i zastosować instytucję odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w stosunku do drugiego zgłoszenia objętego tym samym przewozem, z uwagi na fakt, że przewóz realizowany był tym samym środkiem transportu, a stwierdzone naruszenie ustawy o systemie monitorowania miało wpływ na każde ze zgłoszeń. W ocenie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T., charakter prewencyjny oraz dyscyplinujący w stosunku do kolejnych przewozów realizowanych przez Spółkę spełni nałożenie jednej kary pieniężnej w wysokości [...] zł i w związku z tym dla drugiego zgłoszenia odstąpił od nałożenia kary decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...].

W ocenie organu odwoławczego, powyższe wskazuje, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. zastosował zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji wobec przewoźnika [...] [...] Sp. z o.o. w W..

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że jak wynika z bazy danych SENT (PUESC) przedsiębiorstwo [...] [...] Sp. z o.o. w W. wykonuje przewozy drogowe w charakterze przewoźnika od [...] kwietnia 2017 r., tzn. praktycznie od początku funkcjonowania ustawy SENT ([...] r.). Do dnia kontroli [...] lipca 2020 r. Spółka wykonała [...] przewozów jako przewoźnik. Jednocześnie Spółka od [...] marca 2002 r. wykonuje międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Poza tym od dnia [...] lutego 2015 r. na podstawie koncesji nr [...]/[...] Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na obrocie paliwami ciekłymi. Oznacza to, że Spółka od wielu lat dokonuje przewozów towarów "wrażliwych"', tj. działa w obszarze zwiększonego ryzyka gospodarczego. Organ podkreślił, że każdy uczestnik obrotu prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie powinien podjąć takie działania, które każdorazowo będą minimalizowały ryzyko występowania nieprawidłowości narażające na dodatkowe obciążenia sankcyjne. Organ odwoławczy zauważył również, że przedmiotowe postępowanie nie jest jedynym toczącym się postępowaniem wobec Spółki z tytułu nienależytego przestrzegania przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w 18 przypadkach skontrolowanych zgłoszeń stwierdzono nieprawidłowości. Zdaniem organu, Spółka winna wynieść określone wnioski i jako profesjonalnie działająca firma na rynku krajowym powziąć wszelkie środki w celu uniknięcia dalszych incydentalnych przypadków skutkujących nałożeniem kary pieniężnej wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

Podsumowując Dyrektor wyjaśnił, że organy badając niniejszą sprawę z urzędu, nie dopatrzyły się zaistnienia ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary. Ponadto ujawnienie przez organ celno-skarbowy braku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...] w dniu [...] lipca 2020 r. podczas przewozu, w ocenie organu odwoławczego dało również podstawę do stwierdzenia, że interes publiczny jest w tym przypadku na tyle ważny, że ogranicza uprawnienia indywidualne Spółki w zakresie przyznania odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W skardze do tut. Sądu Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez uznanie, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku w zakresie przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu przewozu towaru SENT [...], podczas gdy w niniejszej sprawie doszło najprawdopodobniej do awarii lokalizatora, o której istnieniu Skarżąca nie wiedziała, gdyż system monitorowania w żaden sposób nie wskazywał na zakłócenia jego funkcjonowania;

2) naruszenie art. 22 ust 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w realiach niniejszej sprawy ważny interes przewoźnika i interes publiczny nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej, podczas gdy zgodnie z najnowszym orzecznictwem sądowoadministracyjnym w interesie publicznym nie leży, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia;

3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu oraz z pominięciem działań dążących do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś zaniechanie przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w rażącym stopniu.

Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] sierpnia 2018 r., ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] sierpnia 2021 r. i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Tylko Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (k. 37 akt sądowych). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] marca 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] kwietnia 2022 r. (k. 41 akt sądowych). Wcześniej Skarżąca została poinformowana także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2020 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej z [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. przeprowadzili kontrolę zestawu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...]/[...] przewożącego towar pod nazwą: [...] klasyfikowany pod pozycją CN 1511, podlegający monitorowaniu drogowemu. Przewoźnikiem towaru była [...] [...] Sp. z o.o. w W.. W wyniku kontroli zgłoszenia SENT oraz dokumentów towarzyszących transportowi stwierdzono, że przewoźnik nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Fakt ten został potwierdzony wydrukiem systemowym SENT-GEO - Monitorowanie lokalizacji pojazdów. Powyższe udokumentowane zostało w protokole z kontroli z dnia [...] lipca 2020 r.

W konsekwencji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na Spółkę – na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT karę pieniężną w wysokości [...] zł, z powodu naruszenia przez przewoźnika przepisu art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność wymierzenia spółce kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Z kolei art. 22 ust. 2a ustawy SENT stanowi, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Ten ostatni przepis stanowi, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Skarżąca podkreśla, że nałożenie kary nastąpiło z przyczyn całkowicie od niej niezależnych. Kierowca nie odnotował przez cały czas trwania przejazdu żadnych komunikatów wskazujących, aby aplikacja nie przesyłała danych lokalizacyjnych do Systemu SENT GEO. Także w czasie kontroli kierowca poinformował kontrolujących, że nie stwierdził w czasie przewozu problemów z aplikacją i systemem GPS oraz transmisją danych. Uważa ponadto, że wymierzona kara pozostaje w rażącej dysproporcji do wagi naruszenia. Nałożenie kary w wysokości [...] zł za całkowicie niezależne od Skarżącej zaistnienie usterki technicznej oraz przekroczenie czasu w liczbie kilkudziesięciu sekund jest rażąco krzywdzące dla Spółki. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że argumentacja Spółki odnośnie braku winy i wiedzy o nieprzekazywaniu danych geolokalizacyjnych oraz krótkotrwałość braku przekazywania tych danych, a także, że nie spowodowało to uszczuplenia należności podatkowych i nie miało żadnego wpływu na możliwość i przebieg kontroli, nie jest wystarczający do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Organ podkreślił, że nie miało znaczenia, że przewoźnik ponosił winę (bądź nie) w zaistnieniu przerwy w przekazywaniu do systemu danych geolokalizacyjnych pojazdu. Ponadto zaznaczył, że ujawnione nieprawidłowości naruszało podstawowe cele ustawy w zakresie uszczelnienia systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu "towarów wrażliwych". Jednocześnie uznał, że w sprawie nie wystąpiły określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary. W zakresie wykładni pojęć interesu strony i interesu publicznego zawartych w tym przepisie, organ odwołał się do poglądów wypracowanych na gruncie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze należy zgodzić się z organem, że w ustalonych okolicznościach sprawy doszło do uchybienia wymogom przewidzianym w art. 10a ust. 1 ustawy SENT i zasadne było nałożenia na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Organ ustalił, że w dniach [...] lipca 2020 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów Zewnętrznego Systemu Lokalizacji lub lokalizatorów Mobilnych Aplikacji Kierowcy. Jednocześnie odnotowano przerwę w przekazywaniu danych w dniu [...] lipca 2020 r. w czasie od godz. [...] do godz. [...]. Z tego punktu widzenia obojętny jest czas trwania tej przerwy, w tym odniesienie do okresu czasu, o którym mowa w art. 10c ust. 1 ustawy SENT, gdyż zagrożony karą pieniężną wymóg ciążący na przewoźniku polega na obowiązku zapewnienia przez przewoźnika, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przez cały czas jego trwania, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem.

Odnosząc się natomiast do kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej należy wskazać, że w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty w tym przepisie łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej przywołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 13/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe powołane dalej wyroki sądów administracyjnych) prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym w kontekście odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, nie jest wystarczające podejście do rozumienia pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" – także przy uwzględnieniu znaczenia celów ustawy SENT oraz treści uzasadnienia projektu ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy SENT – w ten sposób, że akcentuje się wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać, a także że ważny interes przewoźnika wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, mogą go uzasadniać także trudności finansowe, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego na tle analizy kondycji finansowej danego podmiotu oraz liczby stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy oraz przeprowadzonych kontroli w relacji do liczby zarejestrowanych zgłoszeń SENT. Zdaniem NSA odnosi się to również do pojęcia "interesu publicznego" rozumianego jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że art. 22 ust. 3 ustawy SENT nie tworzy podstaw do tego aby rozumienie pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" ograniczać, do sytuacji nadzwyczajnych, czy też kondycji finansowej (ekonomicznej) podmiotu, wobec którego jest prowadzone postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej. "(...) ważny interes podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, a więc innymi słowy, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest (ma być) motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją, w jakiej pozostaje do ważnego interesu wymienionego podmiotu lub interesu publicznego". Ponadto NSA w powołanym wyżej wyroku, podkreślił, że "ocena odnośnie do celowości nałożenia kary administracyjnej oraz ocena odnośnie do braku interesu publicznego w odstąpieniu od jej nałożenia musi uwzględniać zdecydowanie szerszą perspektywę i nie może się ograniczać do motywowania jej – jako wiodącym – argumentem odnoszącym się do oceny kondycji finansowej (ekonomicznej) podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie, czy też argumentacją mającą sugerować, że odstąpieniu od nałożenia kary miałyby sprzeciwiać się cele ustawy SENT, w tym również cele deklarowane w ustawie nowelizującej z dnia 15 czerwca 2018 r., o czym mowa dalej. Byłoby to bowiem – i jest – podejście nie znajdujące uzasadnienia w normatywnej treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT i przez to pozostające w relacji do niej w jaskrawej wręcz opozycji, w tym również w opozycji do intencji samego ustawodawcy. Z tego powodu, że przecież przywołany przepis prawa tworzy w warunkach nim określonych podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, zaś omawiane podejście, wobec prezentowanego na jego gruncie rozumienia przesłanek stosowania tego przepisu powoduje, że jego konsekwencją jest w istocie rzeczy niweczenie normatywnego sensu art. 22 ust. 3 przywołanej ustawy, co w wymiarze praktycznym niweczy jakiekolwiek możliwości jego zastosowania, ewentualnie – co także nie jest pożądane – ogranicza (redukuje) możliwości jego zastosowania li tylko do wycinka sytuacji, a nie do pełnego ich zbioru, który wynika z hipotezy normy prawnej rekonstruowanej z przywołanego przepisu prawa (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21; zob. w tej mierze również wyroki NSA z dnia: 30 września 2021 r., sygn. akt II GSK 521/21; 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1696/18 oraz 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20)".

W art. 22 ust. 3 ustawy SENT ustawodawca wprost przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, a to oznacza, że przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem. Należy ponadto zauważyć, że w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie interesu publicznego, określonego w art. 22 ust. 3 ustawy SENT obejmuje takie okoliczności jak: stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu przewoźnika z tych przewozów, ustalenie czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, czy nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika ma charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20). Przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć też okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących, postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli, tego, czy naruszenie wiązało się z realnym zagrożeniem interesów Państwa, a także czy nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy o systemie monitorowania. Chodzi również o ustalenie, czy wymierzona kara pieniężna nie narusza zasady proporcjonalności (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt II GSK 737/21). Jeżeli zatem sankcja, która miałaby być zastosowana okazałaby się nadmierna (dolegliwa w większym stopniu niż to jest niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to przesłanka interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Wskazana wykładnia art. 22 ust. 3 ustawy SENT wyznacza zakres ustaleń faktycznych, jakich należało dokonać w rozpatrywanej sprawie, aby prawidłowo ocenić, czy wystąpiły podstawy do nałożenia kary pieniężnej bądź odstąpienie do jej nałożenia.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy dokonał wprawdzie analizy sytuacji finansowej Skarżącej w latach 2019-2020 oceniając ją jako stabilną, charakteryzującą się rentownością i stałym wysoki poziomem realizowanych obrotów. Wskazał również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (por. k. 314 akt admin.), że stwierdzone w niniejszej sprawie uchybienie nie jest okolicznością odosobnioną, gdyż w 18 innych przypadkach skontrolowanych zgłoszeń stwierdzono nieprawidłowości, co świadczy o braku profesjonalizmu Skarżącej, ponieważ powinny one były ją skłonić do wyeliminowania dalszych "incydentalnych przypadków" skutkujących nałożeniem kary pieniężnej. Mając na uwadze, że w części z powołanych przez organ 18 spraw (por. k. 299, 308 akt admin.) odstąpiono od nałożenia kary pieniężnej, bądź w toku kontroli sądowoadministracyjnej zakwestionowano stanowisko organów, należy wskazać, że organ odwoławczy nie odniósł się w istocie do tego czy i w jakim skala naruszeń w zestawieniu z liczbą ponad [...] tys. zarejestrowanych przewozów (od [...] kwietnia 2017 r.) rzutuje na odmowę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ zaznacza, że pożądane jest uniknięcie incydentalnych przypadków naruszeń, a stwierdzony w niniejszej sprawie nie jest jedynym. Trudno zakładać w okolicznościach niniejszej sprawy, w kontekście wskazanej wcześniej zasady proporcjonalności, że ewentualne odstąpienie byłoby możliwe w razie pojedynczego przypadku lub w sytuacji incydentalnego ich wystąpienia.

W zaskarżonej decyzji organ dokonał zbyt wąskiej, niepełnej oceny wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W zakresie wystąpienia przesłanki interesu publicznego organ odwoławczy praktycznie ograniczył się do stwierdzenia, że w sprawie on nie występuje, bowiem stwierdzone uchybienie uniemożliwiało prawidłowe monitorowanie przewozu towaru "wrażliwego", co pozostawało w sprzeczności z celem ustawy o systemie monitorowania. Organ wziął zatem pod uwagę jedynie cel ustawy, natomiast pominął inne wskazane wyżej okoliczności mające wpływ na ocenę, czy w sprawie wystąpiła przesłanka interesu publicznego.

W konsekwencji organ odwoławczy nie rozważył wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Naruszył przez to art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak i przekroczył granice swobodnej oceny dowodów.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy, uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię art. 22 ust. 3 ustawy SENT i wnikliwie rozważy wszystkie okoliczności mające znaczenie dla oceny wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przy tej analizie nie można pominąć okoliczności w jakich nastąpiło stwierdzone naruszenie, przyczyn tego naruszenia, postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. Konieczne jest także ustalenia, czy stwierdzone uchybienie stwarzało realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy istnieją okoliczności wskazujące, że naruszenie to wynikało z oszustwa bądź innych przestępstw, czy naruszenia takie występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą co najmniej o niedbałości i nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów. Istotna jest także ocena, czy nałożona kara pieniężna jest zgodna z zasadą proporcjonalności. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że zasada ta nie została naruszona, jednakże swoje stanowisko w tym zakresie ograniczył do odstąpienia od nałożenia drugiej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za inne uchybienie stwierdzone w trakcie tej samej kontroli. Dopiero odniesienie się do wskazanych okoliczności, ewentualnie po uzupełnieniu poczynionych ustaleń faktycznych, pozwoli organowi odwoławczemu właściwie ocenić, czy zachodzą – bądź nie – podstawy do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej.

Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.).

T. Wójcik J. Szulc H. Adamczewska-Wasilewicz