Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 661/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi "J." SA z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz "J" SA z siedzibą w B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków "G." S.A., H. D., G. D., M. M. i B. G. oraz E. N., J. M. i H. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] listopada 1955 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej część działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] o pow. [...] m2 zostało wydane z naruszeniem prawa - uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. i stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] listopada 1955 r.

W uzasadnieniu podał, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] stwierdził, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] listopada 1955 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej część działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] o pow. [...] m2 zostało wydane z naruszeniem prawa.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, "G." S.A. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2000 r. i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1955 r. We wniosku stwierdzono, że brak podania ceny w wezwaniu do cywilnoprawnego odstąpienia nieruchomości nie stanowił rażącego naruszenia art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31).

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, H. D., G. D., M. M. i B. G. oraz E. N., J. M. i H. P., wniosły o zmianę decyzji z dnia [...] lipca 2000 r. poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, ponieważ ocena prawna Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, z której wynika, że orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] listopada 1955 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne, jest nieprawidłowa. Podniesiono, że skoro oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło w trakcie postępowania nadzorczego, nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że nieruchomość została wywłaszczona na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, oraz, opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podtrzymał swoje stanowisko, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, pomimo tego, że nie wezwano skutecznie właścicieli nieruchomości do jej dobrowolnego odstąpienia z powodu nie podania ceny. Ponadto, organ odmiennie ocenił nieodwracalne skutki prawne, które, stosownie do art. 156 § 2 kpa, stanowią przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. Uprzednio, za nieodwracalny skutek prawny organ uznał oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste na rzecz spółki "G." S.A. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1994 r. (Rep. A. Nr [...]). Z akt sprawy wynika, że poprzedni właściciele nieruchomości już w 1992 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt OPS 14/99 (opubl. ONSA 2000/3/93) "dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomość, jeżeli oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej nastąpiło w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji" - co miało miejsce w niniejszej sprawie. Jeśli zatem oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, to czynność ta nie może być uznana za nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, dlatego też decyzja z dnia [...] lipca 2000 r. została uchylona i stwierdzono nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] listopada 1955 r.

Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła "N." S.A, która z dniem [...] stycznia 2001 r. wstąpiła, na skutek połączenia ze spółką "G." S.A. w . P., w prawa i obowiązki spółki "G." S.A. (art. 494 § 1 ksh) i zaskarżając decyzję w całości, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] lipca 2000 r.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 156 § 1 i 2 kpa przez nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z dowodami zebranymi w sprawie, które to naruszenie polegające na przyjęciu, że:

• w wezwaniach wystosowanych do właścicieli nieruchomości, do dobrowolnego jej odstąpienia, zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, nie podano ceny, przez co, wg organu, wezwania te były nieskuteczne, oraz,

• decyzja wywłaszczeniowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, gdyż wniesienie przez Skarb Państwa do spółki "G." S.A. prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości nastąpiło w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji,

- mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca podniosła, że zarzut stawiany przez organ, iż w wezwaniach do współwłaścicieli nieruchomości o dobrowolne jej odstąpienie, nie podano ceny - pozostaje w sprzeczności z treścią wezwań. W pismach z dnia [...] lipca 1952 r. i [...] października 1952 r. została podana cena - przez wskazanie podstawy do jej ustalenia, zgodnie z art. 296 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. kodeks zobowiązań (Dz. U. Nr 82. poz. 598 ze zm.). Odwołano się do art. 28 dekretu, a tym samym do obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1950 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych, normującego zasady ustalania odszkodowania. Zasady te obowiązywały również przy ustalaniu ceny za nieruchomości nabywane na podstawie umowy. Art. 8 ust. 1 dekretu nie zawierał wymogu podania ceny w postaci wskazania konkretnej kwoty. Nie było to konieczne, ponieważ cena zarówno w przypadku nabycia nieruchomości na podstawie umowy jak i wywłaszczenia nie zależała od woli stron, lecz była ustalana administracyjnie i była ceną sztywną. Również obowiązujący obecnie kodeks cywilny w art. 536 §1 stanowi, że cenę można określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia.

Wzór wezwania do zawarcia umowy był określony w wydanym na podstawie delegacji ustawowej zarządzeniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób niebędących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M. P. z dnia 24 listopada 1949 r. Nr A 89 poz. 1084).

Treść wezwań wystosowanych w niniejszej sprawie była zgodna z treścią "Wzoru 1 - wezwanie właściciela nieruchomości do zawarcia umowy określone w § 2 ust.1 ", a zatem nie ma podstaw do twierdzenia, iż w sposób rażący naruszony został art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., przez brak skutecznego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

Kwestie te zostały podniesione przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz, zdaniem skarżącej, w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do nich. Ustalenie organu, że oddanie aktem notarialnym nieruchomości w użytkowanie wieczyste spółce "G." S.A. nastąpiło w czasie toczącego się z wniosku poprzednich właścicieli od 1992 r. postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, pozostają w rażącej sprzeczności z treścią materiału dowodowego. Wniosek, z którym M. M. wystąpiła w dniu [...] stycznia 1992 r. do b. Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nie dotyczył stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, lecz "odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (plac i budynki)".

Prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego ZP[...] "G." nastąpiła w lutym 1994 r., i wtedy Skarb Państwa wniósł jako aport do spółki "G." S.A. utworzonej z udziałem "N." składniki mienia dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego, a aktem notarialnym z dnia [...] marca 1994 r. przeniósł na spółkę "G." S.A. prawo użytkowania wieczystego. m.in. przedmiotowego gruntu. Dlatego, zdaniem skarżącej, stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że "oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło w trakcie postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji" - nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy, a przyjęcie przez organ, że nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, narusza art. 156 § 2 kpa.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 lipca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001 r. oraz poprzedzającą decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. wskazując w uzasadnieniu, że istotą sprawy jest zagadnienie, czy orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Powołano się na dwa wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2000 r. I SA 207/99 i I SA 227-230/99 w sprawie dotyczącej innych nieruchomości rodziny D. i W. W., wywłaszczonych również na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., oraz z dnia 29 marca 2001 r. I SA 220/2000 i I SA 221/2000, w których stwierdzono, że "Jest oczywiste, że wezwanie stanowiło ofertę i - aby umowa mogła zostać zawarta w ustawowym terminie - powinno określać wszystkie jej istotne postanowienia, w szczególności cenę nabycia...", oraz, że: "Przepisy art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. ... jednoznacznie nakładają na wykonawcę narodowych planów gospodarczych obowiązek zaproponowania przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przed wojewódzką radą narodową ceny nieruchomości, z jednoznacznym ustalaniem warunków jej zapłaty". Przepis art. 8 ust. 1 dekretu jest niejednoznaczny - nie wiadomo, czy chodzi w nim o cenę wyrażoną kwotowo, uprzednio określoną i zatwierdzoną, czy też o cenę określoną tylko przez wskazanie podstaw do jej ustalenia. Przepis niejednoznaczny staje się oczywisty, jeżeli zostanie poddany wykładni, lecz konieczność interpretacji wyłącza zarzut rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 in fine kpa, ponieważ nie można rażąco naruszyć prawa, które jest niejasne.

Z art. 8 ust. 1 dekretu wynika, że cena była sztywna, niezależna od strony - równa urzędowemu odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości, i dlatego wezwanie mogło nie zawierać wyrażonej kwotowo ceny, gdyż wskazywało podstawy do jej ustalenia, należało zatem odstąpić od stanowiska prezentowanego w powołanych wyrokach.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę kasacyjną B. G., G. D., H. D. od w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2003 r., wyrokiem z dnia 23 marca 2004 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, stwierdzając w uzasadnieniu, że:

• nie można podzielić stanowiska przyjętego w zaskarżonym wyroku, że nie można mówić o rażącym naruszeniu przepisu, jeżeli przepis wymaga wykładni, jak również, że z przepisu art. 8 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych wynika, że w wezwaniu poprzedniego właściciela do odstąpienia nieruchomości można było wskazać jedynie podstawy do ustalenia ceny; stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku narusza przepis art. 8 ust. 1 dekretu;

• nie jest trafny pogląd, że przepis art. 8 ust. 1 dekretu nie jest jednoznaczny, a wobec tego w ogóle nie można mówić o jego rażącym naruszeniu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Pogląd ten jest następstwem przyjęcia założenia, że przepis, który wymaga wykładni nie może być naruszony w stopniu rażącym; stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku narusza przepis art. 8 ust. 1 dekretu oraz przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa;

• został pominięty zasadniczy w tej sprawie problem prawny, czy kwestionowane orzeczenie o wywłaszczeniu wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Ocena w tym zakresie nie może sprowadzać się do lakonicznego stwierdzenia, iż nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia, lecz wymaga dokonania szczegółowych ustaleń odnośnie przekształceń praw do tej nieruchomości i oceny tych ustaleń, a w szczególności, kiedy i na czyim gruncie ustanowiono prawo użytkowania wieczystego oraz, na podstawie jakich zdarzeń i czynności prawo to było przenoszone;

• nie jest trafny pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, w sytuacji, gdy z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania występuje strona, zostaje wszczęte dopiero z chwilą, gdy organ nadzoru zawiadomi strony o wszczęciu postępowania;

• pogląd ten nie ma podstaw w przepisach kpa, przeciwnie, do postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ma zastosowanie przepis art. 61 § 3 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę był związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 23 marca 2004 r., stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, 1270 z późn. zm.).

Na wstępie należy zaznaczyć, ze skargę w niniejszej sprawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] sierpnia 2001 r. złożyła "N." S.A, która z dniem [...] stycznia 2001 r. wstąpiła na skutek połączenia ze spółką "G." S.A. w P., w prawa i obowiązki spółki "G." S.A., która w dniu [...] lipca 1952 r. jeszcze pod firmą Zakłady Przemysłu [...] "G." w P. wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) odnośnie nieruchomości przy ul. [...], objętej niniejszą skargą, a następnie spółka "N." S.A. aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2004 r. sprzedała Przedsiębiorstwu [...] "J." S.A. w B. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. objętej księgą wieczystą KW nr [...], której dotyczy skarga. Spółka "J." S.A. w B. nabywając prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, w ramach następstwa prawnego wstąpiła w miejsce "N." S.A. i poparła wniesioną skargę, ponieważ postępowanie sądowo-administracyjne dotyczy jej nieruchomości.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001 r., jak również decyzja poprzedzająca, narusza prawo.

Niniejsza sprawa prowadzona w trybie nadzorczym dotyczy wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej część działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] o pow. [...] m2, dokonanego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] listopada 1955 r. na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197, z późn. zm.)

Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w przywołanym wyżej wyroku z dnia 23 marca 2004 r., zasadniczym problemem prawnym w niniejszej sprawie jest ocena, czy kwestionowane orzeczenie o wywłaszczeniu wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, który stanowi, że, w ściśle określonych przypadkach, nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych wielokrotnie było przedmiotem interpretacji dokonywanej przez Sąd Najwyższy oraz Naczelny Sąd Administracyjny. W tym miejscu należy odwołać się do uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92 (OSN CP 1992/12/211), który stwierdził, że odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna, że mamy do czynienia z totalną niemożnością przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w ramach całego porządku prawnego. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji.

Decyzja wywoła wobec tego skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej - tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny. W orzecznictwie od dawna uznany jest pogląd, że zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji, na podstawie której strony zawarły umowę cywilnoprawną, np. wzruszenie ostatecznej decyzji o sprzedaży nieruchomości państwowej lub o ustanowieniu użytkowania wieczystego, nie może być bezpośrednio źródłem nieważności czynności prawnej, chociaż będzie okolicznością mającą znaczenie w ocenie ważności tej czynności przez sąd (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 25 kwietnia 1964 r., III CO 12/64, OSNCP 1964, z. 12, poz. 244).

Należy zatem przyjąć, że decyzja dotknięta nieważnością nie jest aktem pozornym i bezskutecznym, lecz że pozostając w obrocie prawnym może wywoływać skutki prawne, które, nawet dotknięte ułomnościami, pozostają, ponieważ wyeliminowanie ich – "odwrócenie" może nastąpić na podstawie orzeczenia sądowego (sądu powszechnego), a nie w drodze administracyjnej.

W niniejszej sprawie prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej skargą, położonej w P. przy ul [...] zostało nabyte przez Zakłady Przemysłu [...] "G." w P. z dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie art. 2 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), a stosowne decyzje uwłaszczeniowe potwierdzające nabycie prawa zostały wydane przez Wojewodę [...] w dniu [...] lipca 1992 r. i [...] kwietnia 1993 r.; następnie, aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1994 r. powyższe prawo użytkowania wieczystego wraz z własnością budynków zostało wniesione przez Skarb Państwa jako aport do nowopowstałej spółki "G." S.A. i ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...]; następnie, cały majątek spółki "G." S.A został wniesiony do spółki "N." S.A. z siedzibą w W. Spółka "G." S.A została zlikwidowana i postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 2001 r. wykreślona z rejestru handlowego a zmiana podmiotu prawa użytkowania wieczystego została ujawniona w księdze wieczystej KW nr [...]. Następnie, aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2004 r. spółka "N." S.A. sprzedała Przedsiębiorstwu [...] J. S.A. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. objętej księgą wieczystą KW nr [...], której dotyczy skarga.

W tej sytuacji i w świetle powyższych rozważań rolą organu rozpatrującego sprawę będzie dokonanie stosownych ustaleń celem wyjaśnienia, czy kwestionowane orzeczenie o wywłaszczeniu wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, jak również ustalenie, czy wniosek, z którym M. M. wystąpiła w dniu [...] stycznia 1992 r. do b. Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa dotyczył stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] listopada 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, czy odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (plac i budynki).

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.