Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2719/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(6) ust. 1, art. 36(5) ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego po rozpatrzeniu odwołania K. W. od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w O. ustalającej negatywny wynik egzaminu radcowskiego skarżącej utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Jak wynika z akt sprawy Komisja Egzaminacyjna Nr [...] stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego, ponieważ z trzeciej (prawo cywilne) i z czwartej (prawo gospodarcze) części egzaminu zdająca uzyskała oceny niedostateczne.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia po rozpatrzeniu odwołania skarżącej uznała za zasadne zarzuty podniesione przez K. W. wobec uchwały w zakresie trzeciej części egzaminu w związku z czym podwyższyła ocenę za tę część egzaminu do oceny dostatecznej.

Za niezasadne natomiast uznała zarzuty sformułowane wobec uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] w zakresie czwartej części egzaminu.

Ustosunkowując się do odwołania skarżącej w zakresie egzaminu z prawa gospodarczego Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że zadanie z zakresu prawa gospodarczego polegało na sporządzeniu umowy spółki jawnej.

Po przytoczeniu założeń do kazusu, zawartych w zadaniu egzaminacyjnym oraz uchybień na jakie wskazali oboje egzaminatorzy sprawdzający pracę wystawiając oceny cząstkowe niedostateczne Komisja II stopnia stwierdziła, że:

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia odwołania w części odnoszącej się do prawa gospodarczego miało ustalenie, czy doszło do popełnienia przez zdającą takich błędów, które miałyby charakter dyskwalifikujący pracę i oznaczały, że egzaminowana nie jest wystarczająco przygotowana do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej. W związku z tym ocenie podlegają przede wszystkim postanowienia umowne w zakresie wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci przeniesienia własności lokalu użytkowego, gdyż w świetle uzasadnień ocen wystawionych przez egzaminatorów, podstaw negatywnej oceny za pracę z prawa gospodarczego trzeba upatrywać właśnie w niezachowaniu wymaganej formy dla tego rodzaju czynności prawnej. Drugą kwestią wymagającą zwrócenia uwagi w szczególny sposób było przyjęcie przez egzaminowaną dopuszczalności wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci ustanowienia najmu na rzecz zakładanej spółki jawnej, gdyż zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez oceniających to rozwiązanie również było przyczyną wystawienia oceny niedostatecznej.

Po przywołaniu treści § 3 mowy przygotowanej przez skarżącą Komisja II stopnia wskazała, że zaproponowanej przez zdającą sposób wniesienia wkładu niepieniężnego niewątpliwie wywołuje kontrowersje i jest różnie oceniany przez judykaturę i orzecznictwo. W związku z tym, zdaniem Komisji, należy zwrócić uwagę na najistotniejsze kwestie wiążące się z problematyką wkładów niepieniężnych do spółek prawa handlowego.

Odwołując się do treści art. 25 pkt 2 Kodeksu Spółek Handlowych, art. 48 § KSH, art. 14 KSH art. 2 KSH organ dokonał wykładni tych przepisów, przywołał także orzecznictwo i poglądy doktryny dotyczące dopuszczalności wnoszenia wkładów niepieniężnych. Komisja II stopnia stwierdziła, że:

"Oczywistym jest zachowanie wymogu odpowiedniego doprecyzowania przedmiotu wkładu niepieniężnego poprzez wskazanie danych indywidualizujących aport w celu uniknięcia wątpliwości co do tożsamości rzeczy lub prawa, które ma być wniesione do spółki jak wkład niepieniężny. Jest to warunek powszechnie stosowany w praktyce sądowej i aprobowany w doktrynie.

Nie może również budzić wątpliwości to, że do wniesienia wkładu w postaci przeniesienia na własność spółki nieruchomości konieczne jest dokonanie czynności prawnej, dla której art. 158 KC wymaga formy aktu notarialnego. Skutki niedochowania w umowie spółki jawnej formy przewidzianej dla wniesienia uzgodnionego wkładu są jednak różnie oceniane w literaturze. Z jednej strony wskazuje się na to, że brak wymaganej przepisami Kodeksu cywilnego formy ze względu na przedmiot wkładu niepieniężnego, nie powoduje automatycznie nieważności całej czynności prawnej, gdyż kierując się dyrektywami swobody formy czynności prawnej (art. 60 KC) i akceptowanej na gruncie Kodeksu Spółek Handlowych favor contractas, przyjmuje się, że jeżeli nieważnością dotknięta jest część umowy spółki, to czynność pozostaje w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością umowa spółki nie zostałaby zawarta (art. 58 § 3 KC). Tak S. Sołtysiński, "Kodeks spółek handlowych. Komentarz", wyd.2, tom 1, str. 247 oraz K. Kruczalak, "Kodeks handlowy. Komentarz", s. 63 i M. Rodzynkiewicz, "Kodeks spółek handlowych. Komentarz", wyd. 4, s. 69. Za sankcją nieważności opowiedzieli się natomiast m.in. J. Strzępka, E. Zielińska w Komentarzu KSH. s. 86 oraz G. Nita-Jagielski, w Bieniak i in., Komentarz KSH, wyd. 5, s. 153. Prezentowany jest też pogląd, że w razie zawarcia w zwykłej formie pisemnej umowy spółki jawnej, która zobowiązuje do wniesienia aportu w postaci nieruchomości, konieczne jest "zawarcie umowy przeniesienia własności o charakterze zobowiązująco-rozporządzającym pomiędzy wspólnikiem a spółką po rejestracji" - zob. G. Bieniek, S. Rudnicki, "Nieruchomości. Problematyka prawna", Warszawa 2005, s. 322). Zdaniem autora, "jeżeli przedmiotem wkładu ma być nieruchomość, to wskazane jest, aby umowę spółki zawrzeć w formie aktu notarialnego. W razie zawarcia umowy spółki jawnej w formie pisemnej, w której wspólnik zobowiąże się wnieść tytułem wkładu nieruchomości, konieczne jest zawarcie umowy przeniesienia własności o charakterze zobowiązująco - rozporządzającym pomiędzy tym wspólnikiem a spółką jawną po zarejestrowaniu, przy czym spółkę może reprezentować każdy wspólnik" (art. 29 KSH). Jak wynika z przytoczonej opinii, autor zakłada, że spółka jawna jest kontynuatorem spółki osobowej w organizacji i eliminuje potrzebę dokonania dodatkowej czynności rozporządzająco - zobowiązującej lub zatwierdzającej wniesienie nieruchomości, jeżeli umowa spółki jawnej, zawierająca zobowiązanie do wniesienia takiego aportu, została zawarta w formie aktu notarialnego. Spółka nabywa wówczas nieruchomość z chwilą jej rejestracji.

Odnosząc powyższe do treści zawartego w oceniającej pracy postanowienia umownego odnoszącego się do wniesienia wkładów niepieniężnych oraz przytoczony w syntetyczny sposób stan prawny, organ stwierdził, że należy przyjąć, iż decydując się na taką postać wkładu niepieniężnego, zdająca wybrała rozwiązanie, które w praktyce może wywoływać wątpliwości co do swej ważności lub skuteczności i w tym kontekście interes podmiotów, które zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym zdająca miała reprezentować nie został we właściwy sposób zabezpieczony. Według organu słusznie egzaminatorzy wskazują na to, że z treści pracy nie wynika, aby zdająca brała pod uwagę konieczność sporządzenia aktu notarialnego w celu doprowadzenia do skutecznego i ważnego rozporządzenia nieruchomościami przez podmioty wnoszące te wkłady. Zdaniem Komisji II stopnia, wręcz przeciwnie - zacytowane wyżej postanowienie umowne w jednoznaczny sposób wskazuje na to, że intencją egzaminowanej było jednoczesne, z zawarciem umowy spółki jawnej, dokonanie czynności prawnej o skutku rozporządzającym w zakresie przeniesienia własności nieruchomości. Niezachowanie wymaganej formy do przeniesienia na rzecz spółki jawnej prawa własności nieruchomości tytułem wkładów czyni postanowienia umowne w tym zakresie co najmniej bezskutecznymi, zaś konsekwencją takiego stanu rzeczy mogłoby być uznanie, że nie dochowano jednego z warunków zawarcia umowy spółki jawnej i co za tym idzie - ryzyko odmowy wpisania takiej spółki do Krajowego Rejestru Sądowego.

Zdaniem organu, podobną konstatację można odnieść do wniesienia wkładu w postaci ustanowienia na rzecz spółki najmu lokalu użytkowego. Mając jednak na uwadze fakt, że w orzecznictwie sądowym i w doktrynie można znaleźć poglądy, wskazujące wprost lub pośrednio na dopuszczalność wniesienia aportu w formie ustanowienia najmu na rzecz spółki, a nadto możliwą interpretację postanowień umownych w tym zakresie, prowadzącą do wniosku, że w istocie przedmiotem wkładu niepieniężnego było oddanie spółce jawnej rzeczy do korzystania (a takie rozwiązanie nie jest już sporne), to zaproponowane przez egzaminowaną rozwiązanie samo przez się nie miałoby charakteru dyskwalifikującego, co jednak nie zmienia wniosku o nieodpowiednim zabezpieczeniu interesów mandantów. Jeżeli przy tym uwzględni się negatywne - z punktu widzenia interesów stron - następstwa nie zachowania formy aktu notarialnego oraz dodatkowo fakt, że wbrew art. 25 pkt 2 KSH umowa nie określa wartości wkładów niepieniężnych i tym samym nie zawiera jednego z koniecznych elementów umowy spółki jawnej, a te regulacje umowne, które mogłyby świadczyć o umiejętności samodzielnego redagowania tekstów prawnych, cechuje lapidarność i brak kompleksowego uregulowania wzajemnych praw i obowiązków stron, to wystawienie oceny niedostatecznej za pracę z prawa gospodarczego należało uznać za zasadne. Postanowienia umowne w zakresie zakazu konkurencji, przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika oraz na wypadek śmierci wspólnika ograniczają się bowiem do lakonicznych zapisów, nie dających wystarczających podstaw do pozytywnej weryfikacji opanowania przez zdającą umiejętności stosowania prawa w praktyce. Tymczasem zaniechanie kompleksowego uregulowania sposobu podejmowania wewnętrznych rozstrzygnięć w spółce może też stanowić źródło przyszłych konfliktów pomiędzy wspólnikami.

Według Komisji II stopnia, przy tak istotnych uchybieniach brak jest podstaw do wystawienia pozytywnej oceny za pracę z prawa gospodarczego, zwłaszcza, że w pozostałym zakresie poziom pracy nie jest na tyle wysoki, aby można było uznać, iż niezależnie od stwarzających istotne zagrożenie dla bytu spółki jawnej oraz interesów stron umowy postanowień w zakresie wkładów niepieniężnych, umowa zawiera takie postanowienia, które świadczą o wyższym od przeciętnego opanowaniu przez egzaminowaną prawa gospodarczego i umiejętności stosowania prawa w praktyce.

Biorąc pod uwagę kryteria przepisu art. 364 i 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oraz uwzględniając przytoczone wcześniej uwagi, stwierdzić należy, iż nawet przy dostrzeżeniu pozytywnych elementów pracy, na które zwracali uwagę egzaminatorzy i na które wskazuje się w odwołaniu, popełnienie tak poważnych błędów, jak wyżej wymienione, nie pozwala na przyjęcie, że zdająca jest przygotowana do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej w sposób przewidziany ustawą o radcach prawnych. Tymczasem egzamin radcowski ma sprawdzić kwalifikacje do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej, a osoba oczekująca takiej pomocy ma prawo wymagać od radcy prawnego takich kwalifikacji.

Reasumując, Komisja II stopnia stwierdziła, że skoro ostatecznie skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną z pracy z prawa gospodarczego, tj. z czwartej części egzaminu, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 366 ust. 1 ustawy, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

W skardze do tutejszego Sądu na powyższą uchwałę K. W. zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

a) art. 7, 8, 11, 77, 80, 107 § 3 oraz 138 k.p.a., w związku z art. 36 (8) ust. 12 oraz art. 36 (8) ust. 9 ustawy o radcach prawnych polegające na:

- niedokonaniu ponownej oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego w granicach zaskarżenia wynikających z odwołania, a jedynie odniesieniu do kryteriów oceny pracy przyjętych przez Komisję I stopnia oraz niektórych tylko zarzutów podniesionych w odwołaniu, podczas gdy Komisja II stopnia jako organ II instancji powinna dokonać ponownej oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego w granicach zaskarżenia, niezależnie od oceny pracy dokonanej przez Komisję I Stopnia oraz podniesionych zarzutów;

- braku należytego uzasadnienia uchwały, pozwalającego na ustalenie motywów rozstrzygnięcia;

b) art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, polegające na:

- dokonaniu ponownej oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego z pominięciem przykładowych kryteriów jej oceny, skatalogowanych w w/w przepisie, tj. zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje;

- zaniechaniu obiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącą w rozwiązaniu czwartej części egzaminu radcowskiego przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała w wyniku dokonania przez Komisję II Stopnia błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że sporządzone rozwiązanie czwartej części egzaminu radcowskiego zasługuje na ocenę negatywną, mimo że w świetle treści zadania egzaminacyjnego jest to rozwiązanie prawidłowe pod względem przyjętego rozstrzygnięcia i warunków formalnych przygotowanej umowy spółki;

c) art. 36 (4) ust. 10 ustawy o radcach prawnych poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie zadania z zakresu prawa gospodarczego całej skali ocen i ustalenie oceny niedostatecznej, pomimo iż stwierdzone w umowie spółki uchybienia nie dawały podstaw do oceny niedostatecznej, jak również niewyjaśnienie przez Komisję Odwoławczą, dlaczego umowa ta nie zasługiwała na ocenę pozytywną,

d) art. 36(4) ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez bezpodstawne i arbitralne przyjęcie, iż na podstawie analizy sporządzonej przez skarżącą umowy spółki brak jest uzasadnienia do stwierdzenia, iż jest ona przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym w zakresie wiedzy prawniczej i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa gospodarczego.

II. naruszenie prawa materialnego, a to art. 25 pkt 2 ksh w zw. z art. 48 § 1 ksh poprzez błędne przyjęcie, iż z treści postanowień umowy nie wynika, jaką wartość mają wkłady niepieniężne wspólników, podczas gdy zgodnie z w/w przepisami, w razie wątpliwości uważa się, że wkłady wspólników są równe, a sporządzony przez skarżącego projekt umowy spółki jawnej zawiera określenie wartości jednego z wkładów, co pozwala na ustalenie wartości pozostałych wkładów.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały organu II instancji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją uchwały organu I instancji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto poszczególne zarzuty. Skarżąca zaakcentowała, że okoliczność, iż z uwagi na rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie spółka jawna mogłaby nie zostać zarejestrowana, nie powinna mieć znaczenia dla oceny czwartej części egzaminu radcowskiego. Sąd odmawiając zarejestrowania spółki jawnej sporządzonej w zwykłej formie pisemnej wydałby rozstrzygnięcie wadliwe, podlegające zaskarżeniu. Zdający nie może ponosić negatywnych konsekwencji jedynie z tego tytułu, że sąd uznający odmienny pogląd hipotetycznie odmówiłby rejestracji spółki. Nie jest bowiem rzeczą Komisji II Stopnia analizowanie możliwych (w tym nieprawidłowych) rozstrzygnięć sądu rejestrowego, wyłącznie ocena prawidłowości zaproponowanego przez zdającego rozwiązania pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem często odmiennych poglądów wyrażanych w doktrynie i orzecznictwie. Jeżeli jednak Komisja II Stopnia wskazała, iż istnieje ryzyko niezarejestrowania spółki, to powinna była również przedstawić, jakie rozwiązanie jest prawidłowe, czego jednak nie uczyniła.

Zdaniem skarżącej, na ocenę pracy nie może mieć wpływu także pogląd jaki przyjmuje dany Egzaminator.

W ocenie K. W. można mówić o przekroczeniu granic luzu decyzyjnego.

Skarżąca podkreśliła, że Komisja Odwoławcza, w przypadku sporządzonej przez skarżącego umowy spółki jawnej nie dokonała jakiegokolwiek wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej pracy egzaminacyjnej, wskazując jedynie na wady projektu apelacji bez odniesienia się (wyjaśnienia) istotności owych wad w kontekście całości pracy i w kontekście znaczenia poszczególnych przesłanek ustawowych oceny, w tym przede wszystkim wytycznych określonych w przepisie art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Według skarżącej, ewentualne drobne nieprawidłowości powinny skutkować jedynie obniżeniem oceny pozytywnej, a nie oceną niedostateczną, ponieważ pozostałe elementy zadania zostały wykonane poprawnie.

Niedopuszczalnym było zatem negatywne ocenienie pracy jak i utrzymanie przez Komisję Odwoławczą w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej, gdyż stwierdzone w umowie spółki uchybienia nie dawały podstaw do oceny niedostatecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga K. W. nie jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie, Komisja II stopnia uznała ostatecznie, że praca egzaminacyjna skarżącej z czwartej części egzaminu radcowskiego (prawo gospodarcze) nie zasługuje na ocenę pozytywną w związku z powyższym ustaliła, że K. W. uzyskała negatywny wynik egzaminu radcowskiego, gdyż zgodnie z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Stosownie do art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych oceny rozwiązań każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, który zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych a następnie zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że dokonując oceny pracy skarżącej kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych, indywidualizując je w ramach tejże pracy egzaminacyjnej.

W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Również jej uzasadnienie jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Według Sądu w niniejszej sprawie zostały ustalone wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych.

Wobec zarzutu skargi, przekroczenia granic uznania administracyjnego, należy wskazać, że uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt II GSK 319/12 stwierdzono m.in. że decyzje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Powyższy pogląd jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 13 lutego 2014r. w sprawie sygn. akt II GSK 1835/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in decyzję w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Decyzja określana jest, jako związana, gdy nie pozostawia organowi administracyjnemu "luzu decyzyjnego", jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa. Wprawdzie norma prawna może dopuszczać ograniczony luz decyzyjny, gdy organ dokonuje wyboru konsekwencji (z kilku przypadkowo, w granicach rozpiętości tzw. widełek), ale jest związany normatywnymi dyrektywami wyboru konsekwencji, co stanowi nadal postać decyzji związanej. (wyrok NSA z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 319/12 dostępny na: orzeczenia.nsa.gov.pl).). Korzystanie przez organ z tego ograniczonego luzu decyzyjnego, w tym m.in. dla ustalenia treści nieostrych sformułowań treści przepisów prawnych, co ma również miejsce na gruncie ustawy o radcach prawnych przy ustalaniu wyniku egzaminu, nie daje podstaw dla stwierdzenia, iż wydana w tym przedmiocie decyzja ma charakter rozstrzygnięcia według uznania administracyjnego.

W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2333/11, w którym stwierdzono: "Podejmowane przez komisje egzaminacyjne do sprawy wyniku egzaminu radcowskiego uchwały nie są podejmowane w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego. Zarówno Komisja Egzaminacyjna, decydując o wyniku egzaminu na podstawie art. 366 ust. 2 urp, jak też rozpatrująca na zasadzie art. 368 ust. 9 i 10 urp odwołania od tych rozstrzygnięć Komisja II stopnia związane są przepisem art. 366 ust. 1 urp, zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną". Reasumując, kontrolując uchwałę komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 366 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, sąd administracyjny czyni to według kryterium zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę nie tyle według uznania administracyjnego, co do grupy decyzji związanych.

Jak już wspomniano, zdaniem Sądu, ocena pracy skarżącej z prawa gospodarczego została dokonana przez pryzmat wymagań określonych w art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych, uzasadniona w sposób jasny i wystarczający i nie naruszała zasady swobodnej oceny.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przytoczono w sposób drobiazgowy mankamenty tejże pracy egzaminacyjnej, stąd nie ma potrzeby powtarzania ich w tym miejscu. Należy zgodzić się z organem, że zaproponowany przez skarżącą sposób rozwiązania przedmiotowego kazusu z prawa gospodarczego świadczy o nieodpowiednim zabezpieczeniu interesów osób, które zgodnie z zadaniem K. W. miała reprezentować (na przykład niezachowanie wymaganej formy do przeniesienia na rzecz spółki jawnej prawa własności nieruchomości tytułem wkładów czyni postanowienia umowne w tym zakresie, co najmniej bezskutecznymi). Nie można podzielić argumentacji skarżącej, że okoliczność, iż z uwagi na rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie spółka jawna mogłaby nie zostać zarejestrowana, nie powinna mieć znaczenia dla oceny czwartej części egzaminu radcowskiego. To stanowisko jest słuszne jedynie pozornie, albowiem nie uwzględnia istoty i celu egzaminu radcowskiego. Jak już wspomniano, zdający egzamin radcowski ma zabezpieczyć interesy strony, którą zgodnie z kazusem egzaminacyjnym reprezentuje. Oznacza to, że w razie dostrzeżonych rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie odnośnie danego problemu prawnego zdający powinien uzasadnić przyjęty sposób rozstrzygnięcia sprawy, wskazując z jakich powodów uznaje, że przyjęte rozwiązanie byłoby najlepsze dla jego hipotetycznego mocodawcy. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca wybrała taki sposób rozwiązania problemu, który w praktyce może wywoływać wątpliwości, co do swej ważności lub skuteczności. Mając powyższe na względzie, zasadnie organ uznał, że interes podmiotów, które zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym zdająca miała reprezentować nie został we właściwy sposób zabezpieczony. Należy podkreślić, że skarżąca nie podważała ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do Sądu prawidłowości wyciągniętych przez Komisję egzaminacyjną wniosków, co do istnienia ryzyka niezarejstrowania spółki. Przeciwnie, z uzasadnienia skargi wynika, że takiej możliwości nie wyklucza, zważywszy na rozbieżność poglądów prezentowanych w doktrynie i orzecznictwie. Skarżąca zwalcza natomiast stanowisko Komisji Egzaminacyjnej wskazując, że "zdający nie może ponosić negatywnych konsekwencji jedynie z tego tytułu, że sąd uznający odmienny pogląd hipotetycznie odmówiłby rejestracji spółki". Tymczasem, jak już wyżej wywiedziono, stanowisko K. W. nie uwzględnia specyfiki egzaminu zawodowego, jakiemu skarżąca się poddała. Skoro zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny, możliwie maksymalnie przy tym zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego. Celem postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wbrew zarzutom skargi organ wyważył pozytywne i negatywne elementy ocenianej pracy, czego wyrazem jest treść uzasadnienia zakwestionowanej uchwały vide np. strona 24 uchwały.

Zdaniem Sądu, K. W. polemizuje ze stanowiskiem organu, bagatelizując stwierdzone w omawianej pracy egzaminacyjnej uchybienia (cyt. ewentualne drobne nieprawidłowości powinny skutkować jedynie obniżeniem oceny pozytywnej a nie oceną negatywną, ponieważ pozostałe elementy zadania zostały wykonane poprawnie).

Tymczasem, wbrew stanowisku skarżącej, organ ocenił stwierdzone mankamenty pracy - jako istotne - z czym należy się zgodzić.

W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik egzaminu powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej) - tak: Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z dnia 13 lutego 2014r. W niniejszej sprawie rozwiązanie zadania egzaminacyjnego przez skarżącą, nie mogło być uznane za poprawne w świetle kryteriów określonych w art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych, co wykazano w zaskarżonej uchwale.

Mając na uwadze powyższe, skargę K. W. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że była pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.