Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1106/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant starszy referent Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] marca 2015 r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania W.K. - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2015 r. [...] o ustaleniu wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki M. nr rej. [...] na kwotę 478 zł.

SKO powołało się na art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d. wskazując, że w dniu [...] lipca 2013 r. wydano dyspozycję usunięcia ww. pojazdu z ul. [...] w W. wobec niezastosowania się do znaku B-36 z tabliczką T-24, tj. pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. W trakcie usuwania pojazdu zgłosił się kierujący pojazdem, a zatem ustały przyczyny jego usunięcia i odstąpiono od usunięcia. Właścicielem pojazdu jest W. K., który dysponował pojazdem w chwili wydania dyspozycji. Wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało koszty w wysokości 26,90 zł, na co dowodem jest faktura wystawiona przez firmę holującą.

W załączniku nr [...] do uchwały Nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. [...]. poz. 10224), Rada [...] ustaliła wysokość kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu do 3.500 kg włącznie dopuszczalnej masy całkowitej w stałej kwocie 478 zł. Kwota ta jest niezależna od wysokości faktycznie powstałych kosztów i została ustalona w maksymalnej dopuszczalnej stawce (zgodnie z art. 130a ust. 6 zd. 2 i ust. 6a p.r.d. zmienionej zgodnie z 130a art. 6b i 6c p.r.d.), równej opłacie za usunięcie pojazdu.

Tym samym argumenty odwołania - zdaniem SKO - nie mogły być uwzględnione, gdyż organy nie mogą odstąpić od ustalenia kosztów ani ustalić innych kosztów niż wynikające z ww. uchwały. Bez znaczenia jest również, że na samochód wystawiona została przepustka [...].

Skargę na powyższą decyzję złożył W. K. i wnosząc o jej uchylenie, o uchylenie decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 130a § 2a Prawa o ruchu drogowym poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia faktu powstania kosztów w związku ze zgłoszonym zleceniem holowania i ich wysokości;

- art. 130a § 2a cyt. ustawy poprzez automatyczne wymierzenie opłaty w maksymalnej wysokości określonej w uchwale Nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza, że koszty rzeczywiście powstały w takiej wysokości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 17 marca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2015 r. ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu skarżącego marki M. nr rej. [...].

Zaznaczyć należy, że materialnoprawną podstawę wydania badanej decyzji stanowił art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) oraz załącznik n r[...] do uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...] z 2012 r., poz. 10224).

Zgodnie z art. 130a § 2a ustawy - od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10 i stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 130a powołanej ustawy pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;

2) nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa wart. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c;

3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu;

4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz osób wymienionych w art. 8 ust. 2;

5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela (ust. 1).

W świetle powołanych przepisów stwierdzić trzeba, że warunkiem sine qua non wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te rzeczywiście powstały.

W tym celu organ ma obowiązek wyjaśnić w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie dyspozycji odstąpienia spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć właściciela pojazdu. Decyzja w przedmiocie kosztów wydania dyspozycji usunięcia nie jest aktem wydawanym w trybie egzekucyjnym, a zatem wydanie decyzji winno poprzedzić niewadliwe zebranie materiału dowodowego, zgodnie z regułami obowiązującymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, a następnie ustalenia w oparciu o te dowody stanu faktycznego sprawy. Z decyzji powinno wynikać jakie rzeczywiste koszty zostały wygenerowane w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od którego następnie odstąpiono.

Analizując przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym przyjąć zatem należy, że nie pozwalają one przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Nie pozwalają również na ustalenie tych kosztów w kwocie wynikającej z faktury firmy holującej (a to wobec treści art. 130a ust. 6 ustawy). Brak jest również podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (a to - w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięta, wywołała określone koszty.

Przenoszą powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że stosując wskazane przepisy organ I instancji przyjął, że W. K. jest właścicielem ww. pojazdu oraz, że nie zastosował się do znaku B-36 z tabliczką T-24, tj. pozostawił pojazd w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Tym samym wg organu- kierujący wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 92 § 1 kodeksu wykroczeń. Wydano dyspozycję usunięcia pojazdu nr [...]. Organ I instancji wskazał też, że w trakcie usuwania pojazdu do strażnika zgłosił się właściciel pojazdu wobec czego na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy odstąpiono od usunięcia pojazdu. W takich okolicznościach Prezydent [...] ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu w kwocie 478 zł i wskazał, że do zapłaty tych kosztów zobowiązany jest skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji podzieliło zaś jedynie argumentację organu I instancji.

Wobec zawartości akt sprawy i treści uzasadnień obu decyzji, nie sposób stwierdzić, aby przed ich wydaniem przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe.

Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynikają istotne dla sprawy okoliczności w szczególności czas jaki upłynął pomiędzy dyspozycją usunięcia pojazdu, a przybyciem pojazdu holującego, droga w kilometrach, jaką przejechał pojazd w tym czasie i powstałe w związku z tym rzeczywiste koszty, zważywszy, że - jak wynika z "dokumentu zlecenia holowania- szczegóły" pomiędzy czasem wydania dyspozycji tj. 19:47 a datą i czasem zmiany tj. 19:56 upłynęło 9 minut. W celu wyjaśnienia sprawy organ winien przeprowadzić wszelkie środki dowodowe w tym także przesłuchać skarżącego w charakterze strony, a także w charakterze świadków funkcjonariuszy Straży Miejskiej i kierowcy holownika.

Wydanie decyzji przez organy obu instancji należało zatem ocenić jako przedwczesne. Rozstrzygając ponownie sprawę organy winny uwzględnić zasady zawarte w art. 77 i art. 80 k.p.a. Ocena przeprowadzonych dowodów powinna znaleźć odzwierciedlenie w

uzasadnieniu wydanej decyzji i w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).

Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia bowiem w konsekwencji postawienie organom zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a. w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Ponownie orzekając w sprawie organ I instancji winien uwzględnić powyżej zaprezentowane wskazania Sądu, to jest ustalić w jakich okolicznościach doszło do wezwania firmy holowniczej do usunięcia pojazdu skarżącego, a także, czy i w jakim zakresie wezwanie to zostało wykonane oraz, czy i w jakich okolicznościach przyjazd holownika został odwołany. W sprawie należałoby też wyjaśnić, czy dokonano załadunku i rozładunku pojazdu skarżącego na pojazd holowniczy, a także, czy pojazd holowniczy pokonał odległość wskazaną w zestawieniu do faktury. Poczynienie wyjaśnień w tej materii pozwoli bowiem na ustalenie, czy rzeczywiście zostały podjęte czynności zmierzające do odholowania pojazdu i, czy w efekcie wywołały one określone koszty.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.