Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 893/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153 i  art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant st. asyst. sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi D. P., B. P. na decyzję K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nakazującej wykonanie prac budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) Miasta W. na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz.267, dalej powoływanej jako k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1996 r., znak [...] nakazującej "D. i B. P. właścicielom działki położonej przy ul. M. we W. wykonanie prac budowlanych polegających na doprowadzeniu realizowanego ogrodzenia pomiędzy działkami do stanu zgodnego z Prawem Budowlanym, tj. ogrodzenie powinno być ażurowe 0,6 m nad poziom gruntu".

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...].04.2013 r. wpłynął wniosek z dnia [...].03.2013 r. B. P. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1996 r. znak [...] na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego. W dniu [...].04.2013 r. jako uzupełnienie wniosku wpłynęło pismo D. P., w którym przyłączyła się do wniosku męża.

Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa, albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z przepisu tego wynika, że punktem wyjścia wygaśnięcia decyzji administracyjnej jest jej bezprzedmiotowość. Interes społeczny lub interes strony mają charakter wtórny i ich istnienie może być rozpatrywane dopiero w razie stwierdzenia, że decyzja stała się bezprzedmiotowa. Ma to miejsce wówczas, gdy niemożliwe jest zrealizowanie celu, jaki organ administracji ma na względzie przy jej wydaniu. Może to nastąpić wskutek braku podmiotu, którego dotyczyła decyzja, utraty przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonania uprawnień wynikających z decyzji przy braku odpowiedniego przepisu w prawie materialnym, albo gdy ze względu na powstałe okoliczności zrealizowanie celu stało się niemożliwe. Z treści wniosku wynika, że zdaniem wnioskującego bezprzedmiotowość decyzji z dnia [...] maja 1996 r. jest następstwem wykonania jej przez zobowiązanych, tj. wykonania otworów "ażuru" w ogrodzeniu 0,6 m nad poziomem gruntu. Jak twierdzą wnioskujący, decyzja, jak również warunki techniczne obowiązujące w dacie jej wydania, nie określały powierzchni otworów w ogrodzeniu, a zatem wykonanie otworów w ogrodzeniu (mimo że ich powierzchnia nie stanowiła 25% całej powierzchni ogrodzenia) stanowi jej wykonanie. Zdaniem wnioskujących wykonanie "ażuru" w ogrodzeniu stwierdzono wielokrotnie podczas oględzin przeprowadzanych prze PINB Miasta W. Ponadto z treści wniosku wynika, że zdaniem wnioskodawców interes strony, stanowiący przesłankę do jego złożenia, polega na tym, iż po wygaszeniu (a tym samym wyeliminowaniu przedmiotowej decyzji z obrotu prawnego) nie będzie podstawy do prowadzenia przez PINB postępowania egzekucyjnego.

Organ stwierdził, że z analizy sprawy wynika, iż przedmiotowa decyzja z dnia [...] maja 1996 r. jest ostateczna. Należy jednak podkreślić, że zapadły dwa prawomocne wyroki sądów administracyjnych dotyczące innych decyzji związanych z przedmiotowym ogrodzeniem. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 16.11.1999 r., sygn. akt II SA/Łd 2196/96, uchylił decyzję Wojewody W. z dnia [...].11.1996 r., znak [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...].10.1996 r., znak [...] udzielającą pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego ogrodzenia, wskazując na konieczność ponownego przeanalizowania w sprawie spełnienia przez inwestorów wówczas obowiązujących warunków technicznych oraz odniesienia się do kwestii naruszenia interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 Prawa budowanego. W wyroku tym podkreślono, że "z dalszego brzmienia § 42 ust. 1 w/w rozporządzenia wynikało, iż łączna powierzchnia prześwitów (otworów) umożliwiających naturalny przepływ powietrza, powinna wynosić co najmniej 25% powierzchni ażurowej ogrodzenia między słupami. Regulacja ta została wprowadzona przez §1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 4 kwietnia 1996 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 4, poz. 200), które weszło w życie z dniem 20 czerwca 1996 r." Jak wynika z w/w cyt. uzasadnienia wyroku, przepis dotyczący warunku "25% powierzchni ażurowej ogrodzenia między słupami" obowiązywał od dnia 20 czerwca 1996 r. Zatem wprawdzie obowiązywał w dacie wydawania zaskarżonych decyzji dotyczących udzielenia pozwolenia na użytkowanie, jednak nie obowiązywał w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1996 r. Dlatego też w w/w decyzji nie nałożono warunku określającego wielkość powierzchni otworów w ogrodzeniu. Na dzień wydania tej decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46, dalej zwane rozporządzeniem wykonawczym). Zgodnie z § 42 ust. 1 ogrodzenie powinno być ażurowe co najmniej powyżej 0,6 m od poziomu terenu, chyba że konieczność budowy ogrodzenia innego wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo wymagań ochrony akustycznej lub warunków użytkowania działki.

Natomiast o ile można się zgodzić z argumentacją zawartą w odwołaniu dotyczącą braku wskazania w decyzji z dnia [...] maja 1996 r. obowiązku wykonania powierzchni ażurowej stanowiącej 25% powierzchni ogrodzenia, to trudno uznać, iż na dzień dzisiejszy ogrodzenie jest ażurowe w jakimkolwiek zakresie. Jak wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu [...] lutego 2013 r., wszystkie otwory zostały zasłonięte drewnianymi okiennicami lub metalowymi żaluzjami. Potwierdzają to również zdjęcia przedłożone przez B. S. złożone wraz z pismem z dnia [...].04.2013 r. Nie można zatem stwierdzić w żadnym razie, że decyzja z dnia [...] maja 1996 r. jest bezprzedmiotowa, co stanowi warunek do stwierdzenia jej wygaśnięcia.

Dalej organ wywodził, że ponadto wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28.10.2004 r., sygn. akt. II SA/Gd 1324/01, została uchylona decyzja K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...].03.2001 r., znak [...] oraz decyzja PINB Miasta W. z dnia [...].01.2001 r. znak [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd wskazał, że zachowuje aktualność obowiązek nałożony decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r. podkreślając, iż w tym zakresie w stanie prawnym na dzień wydania decyzji zachowały aktualność wytyczne i ocena prawna zawarte w wyroku NSA z dnia 16.11.1999 r., sygn. akt II SA/Łd 2196/96. W myśl art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organ państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Z powyższego wynika zatem, że nie zachodzi podstawowy warunek bezprzedmiotowości decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1996 r. uzasadniający jej wygaszenie. Ponadto organ nadzoru budowanego jako organ państwowy jest zobowiązany do przestrzegania w/w przytoczonych wyroków sądów.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli wnosząc o jej uchylenie i wydanie decyzji co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6 k.p.a.

Kwestię bezprzedmiotowości w ocenie odwołujących należy upatrywać w sentencji decyzji, tj. obowiązku nałożonego decyzją, a nie w ocenie orzeczeń czy to sądowych, czy to organów administracyjnych wyższego stopnia. Organ I instancji związany jest przede wszystkim przepisami prawa (art. 6 k.p.a.), a nie stanowiskiem sądów czy też organów administracyjnych. Związanie organu orzeczeniami sądowymi i organów wyższego stopnia dotyczy konkretnej sprawy, w której sądy administracyjne i organa orzekały w trybie instancyjnym czy też sądowo-administracyjnym. W sprawie prowadzonej przez Prezydenta Miasta W., w której została wydana decyzja z dnia [...] maja 1996 r., nie toczyło się żadne postępowanie instancyjne w trybie administracyjnym ani też sądowowo-administracyjnym i dlatego argument organu o związaniu orzeczeniami tych organów jest chybiony. Wyroki sądów administracyjnych, czy też orzeczenia organów wyższego stopnia dotyczyły zupełnie innych postępowań, a nie postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta W. pod sygnaturą [...].

Natomiast argument, że przedmiotowe ogrodzenie nie jest ażurowe z uwagi na zasłonięcie otworów okiennicami drewnianymi czy też metalowymi żaluzjami jest również nietrafny, a zarazem sprzeczny wewnętrznie. Z tego argumentu niezbicie wynika, że ogrodzenia ma otwory powyżej 0,6 m nad poziomem gruntu, a jeżeli są otwory, to należy uznać, że jest ażur, ponieważ ażur w języku polskim oznacza układ otworów. Otwory te były swego czasu zasłaniane okiennicami drewnianymi, ale związane to było z kwestią samowoli budowlanej państwa S., którzy pobudowali budynek gospodarczy z naruszeniem odległości od granicy działki z odwołującymi, ale aktualnie te okiennice są pootwierane, a na marginesie tej kwestii należy zaznaczyć, że okiennice te mają prześwity, co jest również formą ażuru.

Z kolei kwestia metalowych żaluzji w otworach ażurowych w ogrodzeniu wynika z konieczności zabezpieczenia tych otworów przed możliwością przedostawania się zwierząt z działki sąsiadów na działkę odwołujących się i odwrotnie, ale niewątpliwie metalowe żaluzje również nie niweczą otworów w ogrodzeniu zachowując ażurowość tego ogrodzenia.

Jak przyznał, sam organ, w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania decyzji Prezydenta Miasta W. na dzień [...].05.1996 r., nie było żadnej ustawowej czy też legalnej definicji "ażuru w ogrodzeniu" i każda forma ażuru, nawet najmniejsza, spełniała przesłanki obowiązującego stanu prawnego, w tym również układ otworów z metalowymi żaluzjami, czy też drewnianymi okiennicami.

Ani organa władzy państwowej, ani też sądy jako instytucje stosujące prawo, nie mają kompetencji poprzez swoje orzeczenia uzupełniania treści normatywnej przepisu, tym bardziej norm prawnych, które dotyczą nakładania obowiązków na obywateli.

Dlatego też organ uznając, że przepisy prawa na dzień wydanej decyzji, tj. [...].05.1996 r. nie określały sposobu wykonania ażuru w ogrodzeniu, a zarazem stwierdzając, że ogrodzenie ma otwory ażurowe, odmawiając wygaszenia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. naruszył ten przepis poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Organ uznając, że ażur w ogrodzeniu nie może mieć okiennic drewnianych ani metalowych żaluzji, dokonuje niedopuszczalnej nadinterpretacji normy prawnej obowiązującej w dniu [...].05.1996 r., tj. § 42 rozporządzenia wykonawczego poprzez dopisanie treści normatywnej tego przepisu, co nie ma nic wspólnego z instytucją wykładni prawa.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] K.-P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż Prezydent Miasta W., po przeprowadzonej w dniu [...].05.1996 r. kontroli na nieruchomości przy ul. M. we W., podczas której stwierdził prowadzenie robót budowlanych przy budowie ogrodzenia z cegły ceramicznej pełnej grubości 25 cm (mur pełny) na wysokość 94 cm ponad poziom gruntu, zrealizowanego przy granicy z działką sąsiednią przy ul. M., postanowieniem z dnia [...].05.1996 r. znak: [...], wstrzymał prowadzenie ww. robót budowlanych.

Postanowieniem z dnia [...].07.1996 r., znak [...], Wojewoda W. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji.

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...].05.1996 r., znak: [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakazał właścicielom działki przy ul. M. we W., na której realizowano ww. ogrodzenie, wykonanie prac budowlanych zmierzających do doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami Prawa budowlanego, tj. ogrodzenie powinno być ażurowe powyżej 0,6 m nad poziomem gruntu. Organ wskazał, że według § 42 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, ogrodzenia powinny być ażurowe co najmniej powyżej 0,6 m od poziomu terenu.

Następnie Prezydent Miasta W. udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego ogrodzenia decyzją z dnia [...].10.1996 r., znak [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody W. z dnia [...].11.1996 r., znak: [...], jednakże NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 16.11.1999 r., sygn. akt II SA/Łd 2196/96, uchylił ww. decyzje.

Wobec powyższego Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...].08.2000 r., znak [...] odmówił dopuszczenia do użytkowania przedmiotowego ogrodzenia. Decyzja ta została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...].10.2000 r., znak [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia [...].12.2000 r., znak [...] zawiesił postępowanie w sprawie wydania decyzji o pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego ogrodzenia do czasu doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami, zgodnie z nakazem zawartym w decyzji z dnia [...].05.1996 r., tj. wykonania ażuru powyżej 60 cm od poziomu terenu w przedmiotowym ogrodzeniu.

W tym czasie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6.03.2000 r., sygn. akt P 10/99 orzekł o niezgodności § 42 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Ponieważ utracił moc przepis rozporządzenia, stanowiący o konieczności ażurowego ogrodzenia powyżej 0,6 m od poziomu gruntu, w oparciu o który nakazano właścicielom doprowadzenie spornego ogrodzenia do stanu zgodnego z przepisami, PINB Miasta W. stwierdził brak podstaw do egzekwowania ww. obowiązku i decyzją z dnia [...].01.2001 r. znak [...] umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

K.-P. WINB w B. decyzją z dnia [...].03.2001 r., znak [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji w przedmiocie umorzenia postępowania.

Także Prezydent Miasta W. umorzył postępowanie dotyczące dopuszczenia do użytkowania spornego ogrodzenia decyzją z dnia [...].03.2001 r., znak [...] utrzymaną w mocy decyzją Wojewody K.-P. z dnia [...].06.2001 r., znak [...].

Wyżej wskazane decyzje organów nadzoru budowlanego I i II instancji, zostały uchylone wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 28.10.2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1324/01.

Wobec powyższego PINB Miasta W. przystąpił do egzekucji obowiązku nałożonego decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r.

Z treści art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że wygaśnięcie decyzji może nastąpić w sytuacji, kiedy są łącznie spełnione następujące przesłanki: 1) decyzja stała się bezprzedmiotowa i stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa; 2) decyzja stała się bezprzedmiotowa i jej wygaśnięcie leży w interesie społecznym; 3) decyzja stała się bezprzedmiotowa i jej wygaśnięcie leży w interesie strony.

Przyjmuje się, że bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku gdy powoduje ona taki skutek. Żaden z ww. warunków bezprzedmiotowości jednakże nie zaistniał w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynika, że na dzień wstrzymania robót przy budowie spornego ogrodzenia, postanowieniem z dnia [...].05.1996 r., znak [...], oraz następnie w czasie wydania kwestionowanej decyzji przez Prezydenta Miasta W. w dniu [...].05.1996 r., przedmiotowe ogrodzenie miało wysokość 94 cm i długość 12 m. Przedmiotowa decyzja zawiera nakaz doprowadzenia spornego ogrodzenia międzysąsiedzkiego do stanu zgodnego z przepisami, nie wskazuje jednakże konkretnego sposobu realizacji.

Konsekwencją niewykonania obowiązku, nałożonego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest decyzja nakazująca zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, która to regulacja w obowiązującym stanie prawnym została zawarta w art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Wykonanie przez inwestora czterech otworów łukowych (odeskowanych) i dziesięć otworów prostokątnych (z zamontowanymi okiennicami) w ogrodzeniu o długości 29 m budzi uzasadnione wątpliwości, czy takie ogrodzenie można uznać za ażurowe. Pogląd taki został wyrażony także przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 16.11.1999 r., sygn. akt II SA/Łd 2196/96, gdyż warunek zgodności z przepisami spełniony jest wtedy, gdy ogrodzenie jest ażurowe w sposób stały i nie jest uzależniony od dodatkowych zachowań zainteresowanych. Sąd wskazał na konieczność ponownego przeanalizowania w sprawie spełnienia przez inwestorów wówczas obowiązujących warunków technicznych oraz odniesienia się do kwestii naruszenia interesu osób trzecich, o których mowa w art. 5 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie spornego ogrodzenia została wprowadzona § 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 4.04.1996 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, regulacja do § 42 ust. 1 ww. rozporządzenia, iż łączna powierzchnia prześwitów (otworów), umożliwiająca naturalny przepływ powietrza, powinna wynosić co najmniej 25% powierzchni ażurowej części ogrodzenia między słupami. Sąd zarzucił organom nadzoru budowlanego brak ustaleń w zakresie spełnienia przez inwestorów powyższych warunków.

Organ I instancji zatem ustalił, że obecnie przedmiotowe ogrodzenie ma długość 29 m wysokość od 2,06 m do 3,50 m, powierzchnia muru ogrodzenia 81,805 m2, natomiast powierzchnia otworów w ogrodzeniu 6,907 m2, zatem procentowy stosunek otworów w stosunku do całkowitej powierzchni muru wynosi 8,44%.

Ponadto decyzja PINB Miasta W. z dnia [...].01.2001 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, utrzymana w mocy decyzją K.-P. WINB w B. z dnia [...].03.2001 r. zostały uchylone wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 28.10.2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1324/01. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że zachowuje aktualność obowiązek nałożony ostateczną decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r., podkreślając, iż w tym zakresie w stanie prawnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji zachowały aktualność wytyczne i ocena prawna zawarte w wyroku NSA z dnia 16.11.1999 r., sygn. akt II SA/Łd 2196/96.

W toku postępowania w sprawie rzeczonego ogrodzenia zapadły dwa prawomocne wyroki sądów administracyjnych, a w myśl art. 170 ustawy z Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji słusznie stwierdził, że nie zachodzi bezprzedmiotowość decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r., uzasadniająca jej wygaśnięcie w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. i zaskarżoną decyzją słusznie odmówił stwierdzenia jej wygaśnięcia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu, że wyroki, na które powołał się organ I instancji, dotyczą innych postępowań i nie powinny stanowić argumentu do odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r., uznać należy za nietrafny, gdyż wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 16.11.1999 r. rozstrzygał w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego ogrodzenia, natomiast wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28.10.2004 r. rozstrzygał w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedmiotowego ogrodzenia.

Wprawdzie ww. decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r. nie została zaskarżona przez żadną ze stron, jednakże kolejno wydawane po niej akty administracyjne, co do których wydano ww. wyroki, dotyczą tego samego przedmiotu postępowania, mianowicie samowolnie zrealizowanego ogrodzenia, a w uzasadnieniach wyroków odniesiono się do całości postępowania w sprawie spornego ogrodzenia.

Ponadto wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie są związane wytycznymi zawartymi w wyrokach sądów. Jest to jednocześnie realizacja, na co wskazują skarżący, art. 6 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję złożyli D. P. i B. P. wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji PINB Miasta W. z dnia [...].05.2013 r. i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że jeżeli przedmiotowe ogrodzenie jest ażurowe ponad 0,6 m ponad poziom gruntu, to jest spełniony obowiązek nałożony decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r., a jeżeli tak, to prostą i dość oczywistą konsekwencją tej okoliczności jest to, że wykonanie tej decyzji jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie można wykonać czegoś, co jest już wykonane. Z kolei jeżeli decyzja jest bezprzedmiotowa, to organ, który wydał decyzję, stwierdza wygaśnięcie tej decyzji, gdy leży to w interesie strony, a że leży to wygaśnięcie w interesie skarżących, również nie ulega wątpliwości. Powyższe okoliczności w pełni wyczerpują przesłanki ustawowe zawarte w przepisie art. 162 § pkt 1 k.p.a.

Organ II instancji stwierdzając, że żaden z warunków bezprzedmiotowości nie zaistniał w niniejszej sprawie, zupełnie nie odniósł tych warunków do stanu faktycznego niniejszej sprawy, aby móc przyjąć, że nie zaistniały te warunki. Jeżeli według organu II instancji decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r. nie jest bezprzedmiotowa i skarżący zobowiązani są ją wykonać, to chociaż powinien wskazać te przepisy, które określają, jak należy wykonać ogrodzenie ażurowe, a które jest już ażurowe lub co najmniej powinien wskazać, jak należy wykonać ażur w ogrodzeniu zgodnie z przepisami prawa budowlanego obowiązującymi na dzień [...].05.1996 r. Organy poza swoimi wątpliwościami co do ilości ażuru w ogrodzeniu nie wskazują żadnego przepisu prawa budowlanego, które by określiły, w jaki sposób skarżący mają wykonać prace budowlane związane z wykonaniem ażuru w ogrodzeniu, aby móc uznać, że wykonali nałożony na nich obowiązek.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu odnośnie związania w niniejszej sprawie stanowiskiem zawartym w wyrokach NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 16.11.1999 r., sygn. akt II SA/Łd 2196/96 oraz WSA w Gdańsku z dnia 28.10.2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1324/01. Pierwszy z wyroków dotyczył zezwolenia na użytkowanie ogrodzenia. W jego uzasadnieniu wskazano, że zastosowanie w sprawie winien mieć § 42 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym "Ogrodzenie powinno być ażurowe co najmniej powyżej 0,6 m od poziomu terenu (...). Łączna powierzchnia prześwitów (otworów), umożliwiająca naturalny przepływ powietrza, powinna wynosić co najmniej 25% powierzchni ażurowej części ogrodzenia między słupami." Ponadto Sąd stwierdził, że "warunek zgodności z przepisami jest spełniony jest wtedy, gdy ogrodzenie jest ażurowe w sposób stały i nie jest uzależniony od dodatkowych zachowań zainteresowanych". Z kolei w drugim z cyt. wyroków, dotyczącym nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, wprost wskazano, że nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a., ponieważ zachowuje aktualność obowiązek nałożony ostateczną decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...].05.1996 r. doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem według wymogu określonego w § 42 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego i w tym zakresie zachowały aktualność wytyczne i ocena prawna zawarte w cyt. wyżej wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ocenie sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy to zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Z treści powyższego przepisu wynika, że zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd odwoławczy w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ocenie tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał. Jeżeli zatem strona z taką oceną prawną i wskazaniami się nie zgadza, to powinna dane orzeczenie zakwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych. Po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko, będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 p.p.s.a., lecz również wskazanych w art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli zatem strona ze środka odwoławczego nie skorzysta i tym samym doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w tym wyroku i zawarte w nim wskazania są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu jak i innych organów, nie wyłączając sądu drugiej instancji rozpoznającego skargę kasacyjną na kolejny wyrok w sprawie (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 10.02.2011 r., I OSK 385/11, LEX nr 1082444).

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że również w niniejszej sprawie Sąd jest związany poglądem wyrażonym w cyt. wyrokach NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi oraz WSA w Gdańsku. W świetle powyższego oraz bezspornego stanu faktycznego nie ulega wątpliwości to, że wykonane przez skarżących ogrodzenie nie spełnia wymagań określonych w § 42 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego w treści obowiązującej od dnia 20 czerwca 1996 r., a to z dwóch powodów. Po pierwsze łączna powierzchnia prześwitów (otworów) wynosi mniej niż 25% powierzchni ażurowej, a po drugie ogrodzenie nie jest ażurowe w sposób stały i jest to uzależnione od dodatkowych zachowań zainteresowanych.

Należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżących przedmiot analizowanej sprawy jest tożsamy z przedmiotem, który podlegał rozpoznaniu w w/w sprawach poddawanych kontroli przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi i WSA w Gdańsku. Przez cały czas przedmiotem rozważań w tych sprawach był sposób wykonania obowiązku nałożonego na skarżących decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1996 r., znak [...] nakazującej skarżącym "wykonanie prac budowlanych polegających na doprowadzeniu realizowanego ogrodzenia pomiędzy działkami do stanu zgodnego z Prawem Budowlanym, tj. ogrodzenie powinno być ażurowe 0,6 m nad poziom gruntu". Skoro zatem obowiązek ten nie został przez skarżących wykonany, nie było podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art., 162 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.