Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2693/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 160 ust. 1, art. 190 ust. 2, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. NSA Janusz Furmanek, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Chromicka, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 490/14 w sprawie ze skargi E. A. na decyzję Rektora Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 czerwca 2014 r., III SA/Łd 490/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Rektora Akademii Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego w Łodzi z [...] października 2013 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.; zwanej dalej p.s.w.), organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Natomiast warunki odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, w tym kształcenie studentów w trybie niestacjonarnym, określa umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej. Stosownie do art. 189 ust. 2 pkt 3 p.s.w., student jest obowiązany do przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Z kolei art. 190 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (pkt 2) oraz w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów (pkt 3). Tożsame regulacje zawarte zostały w § 23 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 uchwały Senatu ASP w Łodzi z 15 kwietnia 2013 r. w sprawie uchwalenia regulaminu studiów Akademii Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego w Łodzi, zgodnie z którym dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (pkt 2) oraz w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów (pkt 3). Decyzja o skreśleniu z listy studentów jest aktem administracyjnym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. (art. 207 ust. 1 p.s.w.), a tym samym przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego.

Decyzja o skreśleniu z listy studentów ma uznaniowy charakter, co nakłada na organ szczególny obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i przekonywującego uzasadnienia takiej decyzji (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 17.04.2009 r., I SA/Wa 1710/08; wyrok WSA w Olsztynie z 18.02.2010 r., II SA/Ol 961/09; wyrok WSA w Gdańsku z 24.02.2011 r., III SA/Gd 377/10). Jeżeli prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, to jego obowiązkiem jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93). Wydanie decyzji musi być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek skreślenia studenta i ich analizą, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W wyroku NSA z 20.07.2011 r., I OSK 2006/10 podniesiono, że decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego są poddane szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, zaś organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne.

Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie każdej decyzji administracyjnej powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne), jak również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (uzasadnienie prawne). Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za uzasadnione, a jakim odmówił racjonalności. Celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wyjaśnienie, dlaczego organ zastosował określony przepis i w razie możliwości przyjęcia jego odmiennej wykładni, dlaczego przyjął taki a nie inny jej rezultat. Jest to szczególnie ważne, gdy organ przyjmuje wykładnię odmienną od wykładni przedstawionej przez stronę (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., s. 263-265). Nie ulega przy tym wątpliwości, że w sytuacji przyznania przez ustawodawcę organowi administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę rozwiązań, uzasadnienie prawne oraz faktyczne również powinno spełniać wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. Jego prawidłowe zredagowanie odgrywa istotną rolę w świetle zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Decyzje oparte na uznaniu administracyjnym podlegają kontroli zgodności z prawem, sprawowanej przez sąd administracyjny pod kątem dopuszczalności ich wydania, niebezpieczeństwa przekroczenia granic uznania oraz uzasadnienia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami podjętego rozstrzygnięcia (J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 424-425 i A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 554-556).

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny, jakimi przesłankami kierował się utrzymując decyzję organu I instancji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Uzasadnienie decyzji pozostaje w tym zakresie co najmniej niepełne, nie wyjaśnia wszystkich okoliczności i nie odnosi się do wszystkich podnoszonych przez stronę argumentów. Przede wszystkim Rektor pominął istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, a podnoszoną w treści odwołania okoliczność długotrwałej choroby uniemożliwiającej zaliczenie semestru w terminie. Okoliczności te skarżąca uprawdopodobniła załączonymi do odwołania opiniami lekarskimi o czasowej niezdolności do kontynuowania studiów oraz zaświadczeniem o długotrwałym pobycie w szpitalu na oddziale [...]. Organ II instancji podtrzymując decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów całkowicie pominął te okoliczności. Nie ustosunkował się do argumentów strony, nie rozważył, czy podane okoliczności miały lub też mogły mieć wpływ na faktyczną sytuację studentki. W szczególności wyjaśnienia wymagała kwestia hospitalizacji skarżącej i ustalenia, jaki miała ona wpływ na terminowość dokonywania wpłat z tytułu studiów oraz na możliwości realizowania programu studiów. Skarżąca przedstawiła zaświadczenie ze szpitala, z którego wynikało, że pozostawała pod opieką lekarzy na oddziale [...]. Cierpiała na chorobę [...] uniemożliwiającą jej w pełni samodzielne działanie. Ponadto z przedłożonej – już na etapie postępowania sądowego - karty leczenia szpitalnego wynika, że podstawowe leczenie polegało na przyjmowaniu leków [...]. Niewątpliwie zgodzić się należy, że ostatnie z powołanych okoliczności wynikają z akt sądowoadministarcyjnych, ale trzeba mieć na uwadze, iż w przypadku wzięcia ich pod uwagę organ te szczegółowe informacje uzyskałby w toku własnego postępowania – dochodzenia do prawdy obiektywnej i analizowania argumentów strony skarżącej. Zatem, organ nie rozważył istotnej okoliczności, jaką niewątpliwie jest to, że skarżąca udokumentowała, iż cierpi na chorobę [...], której fakt zaistnienia, jak i konieczne metody leczenia mogły wpływać na możliwość podejmowania decyzji i działań związanych z tokiem studiów (zaliczanie egzaminów i regulowanie płatności). W tej sytuacji pozostaje niewiadomym, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy miałoby uprzednie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności czy wskazane okoliczności miałyby wpływ na podjęcie decyzji. W wyroku z 6.12.2011 r., VII SA/Wa 1871/11, WSA w Warszawie wskazał, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Rektor Akademii Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego w Łodzi, zaskarżając go w całości. Jednocześnie wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie sprawy względnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

- art. 190 ust. 2 p.s.w. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), poprzez jego niezastosowanie,

- art. 160 ust. 1 p.s.w. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie,

- art. 207 ust. 1 p.s.w. w związku z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują jedynie odpowiednie zastosowanie w sprawach dotyczących przyjęć kandydatów na wyższe uczelnie (art. 207 ust. 1 p.s.w.).

Przepisem dotyczącym indywidualnych spraw studentów jest m.in. art. 190 ust. 2 p.s.w. określający sytuacje, w których możliwe jest skreślenie z listy studentów. Oznacza to, że organ obowiązany jest zachować minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2000 r., SK 19/99, OTK nr 7 poz. 258). W orzecznictwie i w doktrynie panuje pogląd, że decyzja organów uczelni nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, z uwagi na zasadę autonomii szkół wyższych wyrażoną w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 p.s.w. Nie sposób jest oczekiwać, aby niezależnie od kierunku kształcenia szkoła publiczna działała tak jak organ administracji publicznej, gdyż została powołana do zupełnie innych zadań, których zakres wynika z art. 4 p.s.w. (por. np. wyrok NSA z 25 czerwca 2002 r., I SA 106/02, LEX nr 137851). Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, że mogą być one stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować przepisy prawa o szkolnictwie wyższym. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów Kodeksu oraz niedopuszczalność ich stosowania w sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie (por. wyrok TK z 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 2000, nr 7, poz. 258; wyrok NSA z 13 października 2011 r., I OSK 1304/11, LEX nr 1069584; wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2005 r., I SA/Wa 2040/04, LEX nr 189841).

Zawarte w art. 207 ust. 1 p.s.w. postanowienie o odpowiednim stosowaniu przepisów k.p.a. m.in. do decyzji w indywidualnych sprawach studentów wynika z pozycji uczelni określonej w art. 4 ust. 1 jako jednostki organizacyjnej autonomicznej we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Jest to jednostka organizacyjna, która jest powołana do wykonywania zadań publicznych i uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych (wyrok NSA z 12 czerwca 2001 r., I SA 2521/00, LEX nr 54756). Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów tego Kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do adresata "decyzji" rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (wyrok TK z 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 2000, nr 7, poz. 258). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 maja 2011 r., I OSK 707/11 wskazał, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Z kolei, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 5 grudnia 2007 r., II SA/Sz 542/07 dopuścił możliwość stosowania przepisów regulaminu stypendialnego, odmiennych od k.p.a.

Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie nie tylko z powyższego względu. Nie można zapominać o znaczeniu regulaminu studiów jako podstawy do wydawania rozstrzygnięć w sprawach studentów. Podstawą do obowiązywania regulaminu studiów jest art. 160 ust. 1 p.s.w., który formułuje obowiązek unormowania w regulaminie studiów spraw związanych z organizacją i tokiem studiów oraz praw i obowiązków studenta, lecz także wskazuje na znaczenie regulaminu studiów - jako jednego z podstawowych aktów prawa wewnętrznego uczelni tak publicznej, jak i niepublicznej. Postanowienia regulaminu studiów są przepisami wiążącymi studenta oraz organ uczelni przy wydawaniu przez niego w indywidualnych sprawach decyzji administracyjnych. Ocena rozstrzygnięcia podejmowanego w indywidualnej sprawie studenckiej musi więc dokonywana nie tylko z uwzględnieniem Prawa o szkolnictwie wyższym, ale także postanowień regulaminu studiów.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawą wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów był brak zaliczenia semestru oraz niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów.

W kwestii usprawiedliwienia nieobecności wskazać należy, iż zaświadczenie o pobycie w szpitalu oraz informacja, z której ma wynikać że skarżąca nie była zdolna do kontynuowania studiów zostały załączone dopiero na etapie wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Sztuk Wizualnych, tj. w piśmie z 8.10.2013 r. Nie zmienia to jednak faktu, że nie mogły być one podstawą do usprawiedliwienia nieobecności, gdyż § 18 ust. 3 Regulaminu Studiów z 15 kwietnia 2013 r. wskazuje, iż stosowny wniosek należy złożyć przed rozpoczęciem podstawowej sesji egzaminacyjnej. Podstawą wniosku może być zwolnienie lekarskie lub inne udokumentowane wypadki losowe. Z dokumentów załączonych przez skarżącą wynika, że przebywała w szpitalu w okresie od 20.05.2013 r. do 31.05.2013 r., jak również od dnia 17.08.2013 r. do 01.10.2013 r. W okresie zaś od 3.06.2013 r. do 16.08.2013 r. nie była zdolna do kontynuowania studiów. Z powyższego wynika, że w dniach od 1.06.2013 r. do 2.06.2013 r. nie istniała przeszkoda do złożenia wniosku stosownie do § 18 ust. 3 Regulaminu Studiów z 15 kwietnia 2013 r. Również regulamin studiów z 29 kwietnia 2008 r. nie mógł stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej, gdyż zgodnie z § 24 ust. 4, student mógł się ubiegać o przystąpienie do egzaminu po terminie sesji, ale egzamin ten musiałby być zdany do końca sesji poprawkowej.

Uwzględniając powołane wyżej przepisy regulaminu studiów, okoliczność późniejszego złożenia dokumentów nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W zakresie braku płatności za studia, wskazać należy, że skarżąca podjęła studia niestacjonarne, z którymi to wiąże się obowiązek ponoszenia opłat za każdy semestr. Miała tego świadomość, jednakże nie wystąpiła z żadnym wnioskiem dotyczącym sposobu uregulowania zaległości. Termin zapłaty rat czesnego za semestr letni upłynął 15 lutego 2013 r. oraz 15 kwietnia 2013 r., zaś z załączonego dokumentu wynika, że skarżąca przebywała w szpitalu od 20 maja 2013 r. Akademia Sztuk Pięknych kilkukrotnie wystosowała wezwania do zapłaty, które pozostały bez odpowiedzi. Brak zaś płatności stanowi podstawę do skreślenia z listy studentów. Uregulowanie o takiej treści zawierał zarówno regulamin studiów z 29 kwietnia 2008 r., jak i obecnie obowiązujący regulamin z 15 kwietnia 2013 r.

Przy ocenie wniosku skarżącej brano pod uwagę postanowienia obydwu regulaminów, co wynika stąd, że w przepisach przejściowych regulaminu studiów z 15 kwietnia 2013 r. zawarto w § 42 ust. 5, zgodnie z którym w przypadku, gdy student złożył wniosek w swojej sprawie w czasie obowiązywania regulaminu studiów z 29 kwietnia 2008 r., a decyzja w tej sprawie zostaje podjęta lub ma być wykonana w czasie obowiązywania nowego regulaminu, zastosowanie mają przepisy dla studenta korzystniejsze.

Żaden z wymienionych w skardze przepisów k.p.a. nie nie został naruszony w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, czego zresztą nie wykazał Sąd I instancji. Obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę jest bowiem nie tylko wskazanie przepisów postępowania, którym organ administracji publicznej uchybił, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej. Ten obowiązek, wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. jawi się jako bezwzględny w sytuacji, gdy na skutek uchylenia decyzji bądź postanowienia sprawa trafia ponownie do właściwego organu, który będąc związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu, nie może domniemywać tej oceny (wyrok NSA z 11 stycznia 2006 r., II GSK 332/05, LexPolonica nr 397271). Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez sąd może mieć miejsce zarówno wtedy, gdy sąd bezpodstawnie uzna, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, jak i wówczas, gdy mimo prawidłowych ustaleń sądu błędnie zostanie oceniony wpływ stwierdzonych uchybień na wynik sprawy administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi są trafne.

3. Rozważania nad skargą kasacyjną, wniesioną w niniejszej sprawie warto zacząć od przypomnienia, że student jako strona postępowania administracyjnego w sprawach wymienionych w art. 207 ust. 1 p.s.w. jest jednocześnie uczestnikiem (destynatariuszem) zakładu administracyjnego, jakim jest uczelnia wyższa, i że przyjęcie go w poczet uczestników danej uczelni uwarunkowane jest m.in. złożeniem ślubowania, w którym kandydat na studenta przyrzeka w szczególności przestrzegać postanowień regulaminu studiów. Z tego względu podstawę prawną decyzji kierowanych do studentów stanowią nie tylko przepisy powszechnie obowiązujące, ale również wydane na podstawie delegacji ustawowych akty normatywne właściwych organów szkoły wyższej – por. art. 189 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 p.s.w. Dlatego też ocena legalności decyzji w sprawach studenckich przez sąd administracyjny musi uwzględniać nie tylko regulacje prawne rangi ustawowej, ale także postanowienia zawarte w regulaminie studiów.

4. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżąca nie uzyskała zaliczenia semestru w przewidzianym regulaminem studiów terminie oraz nie wniosła opłat związanych z odbywaniem studiów, czym wypełniła przesłanki wymienione w art. 190 ust. 2 pkt 2 i 3 p.s.w., a także w § 23 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 uchwały Senatu ASP w Łodzi z 15 kwietnia 2013 r. w sprawie uchwalenia regulaminu studiów Akademii Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego w Łodzi, warunkujące skreślenie jej z listy studentów.

4.1. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzja organu I instancji o skreśleniu z listy studentów, została poprzedzona trzykrotnym wezwaniem skarżącej do zapłaty czesnego (pisma z 25 stycznia, 20 maja i 23 lipca 2013 r.). Wszystkie wezwania pozostały bez odpowiedzi. Po raz czwarty skarżąca została wezwana do uiszczenia należnej opłaty pismem z 24 października 2013 r., a więc już po wniesieniu przez nią odwołania, ale i to wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Takie działanie skarżącej świadczy nie tylko o ignorowaniu spoczywającego na niej obowiązku uiszczenia opłaty za studia, ale również o tym, że nie podjęła ona próby usprawiedliwienia swojego zachowania, mimo że podjętych przez uczelnię starań nawiązania z nią kontaktu.

4.2. Do wniesionego od decyzji Dziekana Wydziału Sztuk Wizualnych ASP w Łodzi odwołania skarżąca załączyła zaświadczenia lekarskie, stwierdzające:

a) leczenie w Centralnym Szpitalu Klinicznym Instytut Stomatologii U.M. w Łodzi w dniach 20 – 31 maja 2013 r. (nie podano rozpoznania, zaświadczenie podpisane przez Kierownika Sekcji Statystyki Medycznej – B. K.);

b) niezdolność do kontynuowania studiów w dniach 3 czerwca – 16 sierpnia 2013 r. (nie podano rozpoznania, zaświadczenie podpisane przez H. A.-K. specjalistę chorób wewnętrznych);

c) pobyt na oddziale [...] Szpitala im. [...] w Łodzi w dniach 17 sierpnia – 1 października 2013 r. (nie podano rozpoznania, zaświadczenie podpisane przez D. W. specjalistę [...]).

4.3. Przedstawione przez skarżącą zaświadczenia dowodzą, że miała ona możliwość usprawiedliwienia nieprzystąpienia do sesji egzaminacyjnej, ponieważ w dniach od 01 czerwca 2013 r. do 2 czerwca 2013 r. nie istniała żadna obiektywna przeszkoda do złożenia stosownego wniosku w tej kwestii, bo przecież, jak wynika z zaświadczenia wymienionego w pkt a) w okresie od 20 – 31 maja 2013 r. skarżąca nie była leczona [...]. Co więcej, skarżąca nie wystąpiła o przesunięcie terminu zaliczenia semestru, mimo że zgodnie z obowiązującym ją Regulaminem Studiów z 15 kwietnia 2013 r. (§ 18 ust. 3) wniosek należy złożyć przed rozpoczęciem podstawowej sesji egzaminacyjnej.

5. W konsekwencji należało uznać, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 190 ust. 2 p.s.w. ma usprawiedliwione podstawy. Przepis ten pozostawia bowiem decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn w nim wskazanych, uznaniu kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w szczególności po to, ażeby mógł on uwzględnić wystąpienie po stronie studenta przyczyn, które usprawiedliwiają niedopełnienie ciążących na nim obowiązków i tym samym odstąpienie od skreślenia go z listy studentów. Jeżeli zatem w sprawie zostanie stwierdzone zaistnienie co najmniej jednej z przyczyn pozwalającej na wydanie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, a jednocześnie nie wystąpią okoliczności, które uniemożliwiły studentowi wywiązanie się z danego obowiązku, to nie można mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, wynikającego z art. 190 ust. 2 p.s.w. Mówiąc innymi słowy, o przekroczeniu granic uznania administracyjnego można mówić dopiero wówczas, gdy organ szkoły wyższej wyda decyzję o skreśleniu z listy studentów z przyczyny wskazanej w art. 190 ust. 2 p.s.w., mimo że wystąpiły okoliczności usprawiedliwiające niedopełnienie obowiązku przez studenta. Natomiast, w rozpoznawanej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego, takich okoliczności nie ma.

6. Trafny jest również zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 p.s.w., który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. do decyzji podejmowanych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów. Sąd I instancji uznał, że na mocy tego przepisu art. 107 § 3 k.p.a. znajduje zastosowanie do decyzji o skreśleniu z listy studentów wprost. Nie można jednak podzielić tego poglądu, ponieważ przepis ten w sprawach studenckich ma zastosowanie w postaci zmodyfikowanej. Podyktowane jest to istotą i charakterem zadań wykonywanych przez szkoły wyższe, jak i posiadaną przez nie autonomią. Ponadto, na mocy ślubowania i przepisów regulaminu studiów student jest – przynajmniej powinien być – świadom spoczywających na nim obowiązków oraz jest zobowiązany do współpracy z organami szkoły w zakresie podstawowej działalności uczelni, czyli kształcenia. I z tego właśnie powodu nie ma potrzeby wyjaśniania mu obowiązków, które powinny być dla niego oczywiste, bo wybierając uczelnię sam poddał się reżimowi prawnemu w niej obowiązującemu. Dlatego też uznać należy, że uzasadnienie decyzji o skreśleniu z listy studentów spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 p.s.w., jeżeli pozwala stronie (studentowi) na obronę jego interesu prawnego, a sądowi administracyjnemu na przeprowadzenie skutecznej kontroli legalności takiej decyzji, co właśnie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Z tych względów i biorąc pod uwagę, że nie stwierdzono w toku postępowania kasacyjnego naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a.