Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3192/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 113 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 937/17 w sprawie ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2017 r., znak [...].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 937/17 oddalił skargę W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 29 maja 2017 r. W.B. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką K.B.. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że skarżący jest osobą bezrobotną, natomiast matka wnioskującego posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2017 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2017 r. wynikało, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, która ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy i opieki osób drugich.

Decyzją wydaną z upoważnienia Wójta Gminy F. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w F. [...] czerwca 2017 r. znak: [...] odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego W.B. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K.B..

Organ na podstawie daty złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia, zobligowany był ustalić prawo do świadczenia na okres zasiłkowy 2016/2017, a zatem analizował dochód rodziny za rok 2015, który był rokiem poprzedzającym okres zasiłkowy. Organ ustalił, że w 2015 r. skarżący nie uzyskał żadnych dochodów, natomiast roczny dochód matki skarżącego wynosił 22818,48 zł. Po odliczeniu podatku należnego w kwocie 1783 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, które na podstawie zaświadczenia Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. stanowiły kwotę 2054 zł dochód matki skarżącego wyniósł 18981,48 zł.

Tak więc łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki wynosi 18981,48, miesięczny dochód rodziny - 1581,79 zł, a w przeliczeniu na osobę 790,90 zł. Kwota ta, jak ustalił organ, przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie i na podstawie art. 16a ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", w związku z § 1 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015 r., poz. 1238), dalej jako "rozporządzenie", odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej jako "SKO" lub "Kolegium", po rozpatrzeniu odwołania W.B., utrzymało w mocy decyzję I instancji.

W toku przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawca sprawuje stałą opiekę nad matką. Nie podejmuje zatrudnienia. Również z ustaleń organu odwoławczego wynika, że łączny dochód na osobę w rodzinie skarżącego oraz dochód rodziny osoby wymagającej opieki wynosi 790,90 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 764 zł.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja osoby ubiegającej się o specjalny zasiek opiekuńczy, w której łączny dochód na osobę w rodzinie jedynie nieznacznie przekracza kryterium dochodowe, jest w istocie tożsama z sytuacją osób w rodzinie, której dochód zbliża się do kwoty przyjętego kryterium dochodowego, ale go nie przekracza. Ustawodawca przewidział taką sytuację w przepisie art. 16 a ust. 3 u.ś.r..

Z treści wskazanego przepisu wynika, że wskazane wyżej warunki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego mają charakter przesłanek kumulatywnych, co oznacza, że muszą być spełnione łącznie. A w konsekwencji niespełnienie którejkolwiek z nich skutkuje brakiem uprawnień do wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył o 26,90 zł kwotę uprawniającą do uzyskania świadczenia, a więc o kwotę niższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego, według organu należało ustalić, czy świadczenie przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym tj. 2015/2016.

W ocenie Kolegium brak było podstaw do uznania, że w poprzednim okresie zasiłkowym 2015/2016 stronie mogło przysługiwać przedmiotowe świadczenie, ponieważ orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matka wnioskodawcy uzyskała [...] maja 2017 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2017 roku. Jak wynika z powyższego, w poprzednim okresie zasiłkowym K.B. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie powyższych ustaleń organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, dalej również jako "WSA", w której wyjaśnia, podobnie jak w odwołaniu, że nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad niepełnoprawną matką. Podnosi, że ma trudną sytuację finansową, spłaca pożyczkę zaciągniętą na remont mieszkania i kupuje dużo różnych leków dla matki. Podkreśla, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest niewielka i z tego powodu wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

WSA powołał się na treść art. 16a ust. 1-3, art. 3 pkt 2 i 2a oraz art. 3 pkt 10 u.ś.r., po czym wskazał, że w rozważanej sprawie organ słusznie uznał, że przedmiotowe świadczenie nie mogło przysługiwać skarżącemu, gdyż nie była spełniona jedna z przesłanek, a mianowicie w poprzednim okresie zasiłkowym K.B. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto w ocenie sądu, organ dokonał prawidłowej analizy i wyliczeń, z których wynika, że łączny dochód na osobę w rodzinie skarżącego oraz dochód rodziny osoby wymagającej opieki wynosi 790,90 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 764 zł.

Według Sądu I instancji organ słusznie również uznał, że w poprzednim okresie zasiłkowym 2015/2016 stronie nie mógł przysługiwać specjalny zasiłek opiekuńczy, ponieważ w poprzednim okresie zasiłkowym K.B. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie WSA, w rozważanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego dla skarżącego, organy administracji publicznej orzekły trafnie, gromadząc wystarczający materiał dowodowy i przekonująco uzasadniając wydane rozstrzygnięcie.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie:

1) przepisu prawa materialnego, a mianowicie: art 16a ust. 3 u.ś.r. poprzez dokonanie nieprawidłowej jego wykładni poprzez nierozróżnienie pojęć prawnych "przysługiwać" i "przyznanie", co skutkuje błędnym hipotetycznym ustaleniem, czy w poprzednim okresie zasiłkowym skarżącemu przysługiwałby specjalny zasiłek opiekuńczy;

2) przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, a mianowicie:

a) art 113 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, podczas gdy w przedmiotowej sprawie występują okoliczność sporne, a to: ustalenie, czy w poprzednim okresie zasiłkowym hipotetycznie przysługiwałby specjalny zasiłek opiekuńczy zgodnie z art. 16a ust. 3 u.ś.r.;

b) art 141 § 4 p.p.s.a., przejawiające się w tym, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało ustaleń i rozważań Sądu, co do powodów, zastosowania jedynie niekorzystnej dla skarżącego wykładni pojęcia ,,przysługiwania w poprzednim okresie zasiłkowym";

c) art 145 § 1 pkt 1 ust a p.p.s.a. w zw. z art 16a ust. 3 u.ś.r. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że została ona wydana z zastosowaniem nieprawidłowej wykładni użytych w tym przepisie pojęć prawnych "przysługiwać" i "przyznanie", skutkującym błędnym ustaleniem, że skarżącemu w poprzednim okresie zasiłkowym nie przysługiwałby specjalny zasiłek opiekuńczy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm prawem przepisanych, ponieważ nie zostały uiszczone w całości ani w części, a ponadto o rozpoznanie niniejszej skargi na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Podstawę materialnoprawną decyzji kontrolowanych przez Sąd I instancji stanowi art. 16a u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 16a u.ś.r.: "1. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.2. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. 3. W przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. 4. Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny (...)

2) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:

a)osoby wymagającej opieki,

b)małżonka osoby wymagającej opieki,

c)osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. (...)".

W tym miejscu trzeba zauważyć, że w realiach kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764 zł (art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.ś.r.).

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 113 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowadministracyjnym utrwaliło się stanowisko, które podziela Sąd II instancji, że "Przez dostateczne wyjaśnienie sprawy, o którym mowa w art. 113 § 1 p.p.s.a., rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy istniejącego w rozpatrywanej sprawie, lecz stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przepis ten ma charakter techniczny, a więc może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia czy też zamknął rozprawę nie udzielając głosu stronom (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 630/15) Ponadto w orzecznictwie podnosi się, że zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. nie może być samodzielną podstawą skargi kasacyjnej, albowiem dla skutecznego oparcia zarzutu na naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) konieczne jest ustalenie, że to naruszenie dotyczyło istotnych przepisów postępowania, gdyż tylko naruszenie takich przepisów może mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 319/15). W tej sytuacji, wobec stwierdzenia, że omawiane w tym miejscu zarzuty skargi kasacyjnej opierają się jedynie na wskazaniu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu postępowania w postaci art. 113 p.p.s.a., zarzuty te nie poddają się do zastosowania przez Sąd II instancji jako narzędzie kontroli wyroku Sądu I instancji.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że może być on skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oceniając kwestionowany wyrok pod tym kątem stwierdzić należy, że wyrok ten zawiera wszystkie wymagane elementy. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego stwierdził, że w sprawie nie doszło w jego ocenie do naruszenia prawa wskazanego w skardze.

Przechodząc do ustosunkowania się względem zarzutów dotyczących błędnej wykładni prawa materialnego, Sąd II instancji podziela stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, posiadające oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2016 r. IV SA/Po 71/16), że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a ust. 3 u.ś.r., przez jego błędną wykładnie i uznanie, iż fakt wystąpienia skarżącego o zasiłek opiekuńczy po raz pierwszy wyłącza zastosowanie normy art. 16a ust. 3 u.ś.r., a to przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, pomimo niespełniania kryterium dochodu na jednego członka rodzinny. Definicja pojęcia "przysługuje w poprzednim okresie zasiłkowym" nie odnosi się jedynie do okresu, kiedy to uprawniony faktycznie pobierał zasiłek.

W treści art. 16a ust. 3 u.ś.r. ustawodawca stwierdza, że "W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje". Wskazany przepis stanowi swoistą postać dodatkowej kwalifikowanej ochrony prawnej osoby starającej się o specjalny zasiłek opiekuńczy na wypadek, kiedy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany. Przesłanka do uzyskania tej ochrony i zarazem uprawnienia z nią związanego (do zasiłku) stanowi, że w takim jak wyżej kwalifikowanym stanie prawnym i faktycznym, specjalny zasiłek opiekuńczy wnioskodawcy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Zarówno wykładnia literalna, jak i celowościowa i funkcjonalna, wskazanego przepisu, jednoznacznie wskazują, że otrzymanie zasiłku pomimo przekroczenia dochodu w sposób określony w ustawie jest uzależnione od okoliczności spełniania przesłanek do otrzymania tego zasiłku w poprzednim okresie zasiłkowym a nie od otrzymania/pobierania tego zasiłku w tym okresie. W ramach wykładni omawianego przepisu trzeba bowiem odróżnić przysługiwanie określonych uprawnień, które polega na spełnianiu przesłanek określonych ustawą, od ich skonkretyzowania, czy wykonania przez właściwy organ. W treści ust. 3 art. 16a u.ś.r. mowa jest o przysługiwaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem stanowi on o "przysługiwaniu" zasiłku, a nie o przyznaniu zasiłku, tj. skonkretyzowaniu prawa w formie aktu administracyjnego. Powołany przepis nie przewiduje i nie formułuje warunku pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w poprzednim okresie zasiłkowym. Pobieranie świadczenia i posiadanie do niego prawa w znaczeniu "przysługiwania" zasiłku, to nie są tożsame sytuacje i pojęcia. Posiadanie prawa determinuje pobieranie świadczenia. Świadczenie jest pobierane, jeżeli przysługuje, ale dopuszczalna prawem jest sytuacja, że z przyznanego prawa uprawniony świadczeniobiorca nie korzysta. Dotyczy to zwłaszcza świadczeń przyznawanych na wniosek. Z treści art. 16a ust. 3 u.ś.r. nie wynika, że uprawnienie do otrzymania zasiłku pomimo przekroczenia dochodu jest adresowane jedynie do podmiotów, które z tego zasiłku już korzystały (por. wyrok NSA z 25.04.2018 r., sygn. akt I OSK 3089/15).

Wskutek błędnej wykładni prawa, Sąd I instancji pominął, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy w hipotetycznie poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwałoby skarżącemu omawiane świadczenie. Jak to już było powyżej powiedziane, art. 16a ust. 3 u.ś.r. nie przewiduje przesłanki/warunku pobierania w rzeczywistości specjalnego zasiłku opiekuńczego w poprzednim okresie zasiłkowym. Zatem kontrolując zaskarżone decyzje Sąd I instancji naruszył art. 16a ust. 3 u.ś.r. przez błędną wykładnię.

Zgodnie z treścią art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W związku z tym ustosunkowując się do zarzutów skargi, Sąd II instancji stwierdza, że działające w sprawie organy naruszyły art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć znaczenie dla wyniku sprawy. Ponadto organy pominęły rozważenie zastosowania w sprawie prawidłowo wyłożonego art. 16 ust. 3 u.ś.r. o czym już była mowa powyżej, w odniesieniu do błędu w wykładni prawa Sądu I instancji, który zaakceptował stosowanie prawa przez organy bez uwzględnienia prawidłowo wyłożonej treści art. 16 ust. 3 u.ś.r.

W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organy powinny mieć zatem na uwadze zarówno wskazówki i ocenę prawną podjęte przez Sąd II instancji. W odniesieniu do wniosku o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd II instancji informuje, że zgodnie z treścią art. 254 § 1 p.p.s.a. "Wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego".

Mając na uwadze wszystkie powyżej podjęte ustalenia, Sąd II instancji działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił wyrok Sądu I instancji a mając na uwadze zasadę ekonomii postępowania rozpoznał skargę i uwzględniając wskazane jej argumenty, a także obiektywny porządek prawny, doszedł do przekonania, że podniesione w niej zarzuty są częściowo uzasadnione w zakresie wskazanym powyżej i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.