Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1524/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 2a, art. 25 ust. 1 pkt 5b, art. 24 ust. 2a pkt 5
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej zwane też skarżącym) złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] (poprzedni Nr [...]), który po rozpatrzeniu odwołania E. L. (dalej zwaną też stroną, wnioskodawczynią) uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] o odmowie wpisu na listę radców prawnych w [...] i wpisał E. L. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców w [...].

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Minister Sprawiedliwości wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.)- dalej jako "k.p.a." w związku z art. 31 ust. 2a w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 5b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) – dalej jako "ustawa o radcach prawnych".

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] sierpnia 2010 r. pani E. L. złożyła w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 5 b ustawy o radcach prawnych.

Uchwałą z dnia [...] września 2010 r., Nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wnioskodawczyni wpisu na listę radców prawnych uznając, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego z uwagi na brak odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym.

Od powyższej uchwały pani E. L. złożyła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] podnosząc argumenty i dowody, które w jej ocenie pozwalają na uznanie, że spełnia wymagania objęte ustawowymi przesłankami wpisu na listę radców prawnych.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie uchwałą z dnia [...] listopada 2010 r., Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę Radzie w [...] do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało m.in. że zaskarżona uchwała nie odpowiada wymogom zawartym w art. 107 k.p.a., w szczególności w odniesieniu do przedłożonego przez wnioskodawczynię zaświadczenia z Kancelarii doradztwa prawno podatkowego - [...] Sp.k. z siedzibą w [...], które winno być przedmiotem szczególnego rozważenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].

Rada ta, po rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego, uchwałą z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] ponownie odmówiła wpisu wnioskodawczyni na listę radców prawnych, podtrzymując uzasadnienie, że wnioskodawczyni nie legitymuje się trzyletnim okresem wykonywania czynności, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5b ustawy o radcach prawnych.

Od tej uchwały, wnioskodawczyni w dniu [...] lutego 2011 r. złożyła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] nie zgadzając się ze stanowiskiem Rady w [...].

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady, podzielając w pełni argumentację organu I instancji. W ocenie Prezydium wykonywanie usług doradztwa podatkowego nie można w sposób jednoznaczny utożsamiać z wykonywaniem, wymagających wiedzy prawniczej, czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego.

W dniu [...] maja 2011 r. pani E. L. złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie uchwały Okręgowej Rady Radców Prawnych w [...] i wpisanie jej na listę radców prawnych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] Minister Sprawiedliwości uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...], o odmowie wpisu pani E. L. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i wpisał E. L. na listę radców prawnych. Ocenił, że dotychczasowy przebieg pracy i działalności wnioskodawczyni pozwalały na uznanie, że daje ona rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dokonał oceny dowodów i stwierdził, że dotychczasowy przebieg pracy i działalności pani E. L. świadczą o nabyciu przez nią praktyki zawodowej wystarczającej do uznania, iż daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Od dnia [...] marca 2007 r., czyli przez okres ponad 4 lat, wymieniona współpracuje z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. z siedzibą w [...]. Nadto z zaświadczenia wydanego przez pana P. K. wynika, że w ramach tej współpracy wnioskodawczyni pod nadzorem radcy prawnego przygotowywała projekty opinii i pism dotyczących różnych dziedzin prawa. Wykazana sfera aktywności zawodowej pozwala na przyjęcie, że wypełnia ona wymogi określone treścią art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych.

Na decyzję Ministra Sprawiedliwości skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o wstrzymanie jej wykonania.

Prezydium zarzuciło decyzji Ministra Sprawiedliwości, że została wydana z naruszeniem prawa postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię, tj. wywiedzenie z jego treści uprawnienia dla Ministra Sprawiedliwości do dokonania wpisu na listę radców prawnych, a także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 pkt 5b poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że dla oceny doświadczenia zawodowego, które ma być wykazane wykonywaniem czynności, o których mowa w tym przepisie, bez znaczenia jest charakter i rodzaj wykonywanych czynności, a istotne znaczenie ma wyłącznie formalna ocena spełniania przesłanki określonej w tym przepisie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2095/11 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że Minister Sprawiedliwości uchylając jedynie uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] pozostawił w obrocie prawnym uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] o odmowie wpisu pani E. L. na listę radców prawnych.

Powołał się na przepisy art. 31 ust. 2a oraz 2b ustawy o radcach które stanowią, iż od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, natomiast od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego. Sformułowanie "służy odwołanie" zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazuje, że Minister Sprawiedliwości jest organem odwoławczym, a do wniesienia odwołania i rozpatrzenia go przez Ministra mają zastosowanie przepisy k.p.a. (rozdział 10 "odwołanie"). Brak jest jakichkolwiek powodów ażeby w tym sformułowaniu doszukiwać się treści, iż przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie do wniesienia odwołania, a nie do jego rozpatrzenia przez Ministra. Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości w razie wniesienia odwołania rozpatruje sprawę tak, jak każdy organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym. Istota postępowania odwoławczego polega na tym, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę i wydaje rozstrzygnięcie, przy czym rodzaj rozstrzygnięcia określa art. 138 k.p.a. (vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r. sygn. akt: II GSK 240/11, na gruncie ustawy prawo o adwokaturze, znajdujący jednak zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na zbieżność analizowanej materii prawnej). Wskazał jakie decyzje, w myśl art. 138 § 1 k.p.a., wydaje organ odwoławczy:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego jest zamknięty, co oznacza, że wydanie rozstrzygnięcia odmiennego, aniżeli w nim wymienione, jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie zapadła decyzja Ministra Sprawiedliwości uchylająca jedynie uchwałę Prezydium Krajowej Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...]. W obrocie prawnym pozostała zatem uchwała Rady OIRP w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] o odmowie wpisu Pani E. L. na listę radców prawnych.

Jednocześnie ocenił, że z treści części końcowej uzasadnienia decyzji zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości wynika, że intencją organu było uchylenie obydwu wydanych w sprawie uchwał. Istnieje więc sprzeczność pomiędzy sentencją a uzasadnieniem decyzji. W związku z powyższym wadliwość sentencji powoduje konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywiódł, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od decyzji w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych może wydać orzeczenie reformatoryjne, tj. orzec o wpisie kandydata na listę radców prawnych jedynie w przypadku uchylenia obydwu decyzji organów korporacyjnych. Wyrok ten uprawomocnił się.

Minister Sprawiedliwości ponownie rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie wpisu pani E. L. na listę radców prawnych OIRP w [...] i wpisał E. L. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Uznał, że zarówno uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...], jak również uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych.

Stwierdził, że wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Ocenił, że z dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych, a także dołączonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że pani E. L. w czerwcu 2003 r. ukończyła wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], uzyskując tytuł magistra prawa. Natomiast na mocy uchwały z dnia [...] stycznia 2009 r. Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...] uzyskała stopień naukowy doktora nauk prawnych.

W dniu [...] marca 2007 r. zawarła z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. z siedzibą w [...] umowę o stałą współpracę na okres 12 miesięcy, która w dniu [...] czerwca 2008 r. została przedłużona na czas nieokreślony. Zgodnie z postanowieniami tej umowy wnioskodawczyni zobowiązana była do świadczenia usług doradztwa podatkowego na rzecz wskazanej Kancelarii. Następnie w dniu [...] czerwca 2007 r. zaewidencjonowała własną działalność gospodarczą. Jej przedmiot został określony jako działalność rachunkowo - księgowa, prawnicza oraz doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania.

Minister Sprawiedliwości uznał, że w toku postępowania administracyjnego wnioskodawczyni przedłożyła wszelkie niezbędne dokumenty, w tym zaświadczenie wystawione przez radcę prawnego pana P. K. stwierdzające, iż w okresie zatrudnienia we wskazanej Kancelarii wykonywała czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego. Z zaświadczenia tego wynika także, iż jako doradca podatkowy współuczestniczyła w projektach realizowanych pod nadzorem radców prawnych tej Kancelarii.

Wnioskodawczyni dołączyła również zaświadczenie wydane przez tego samego radcę prawnego z dnia [...] lutego 2011 r., stwierdzające, że w okresie współpracy ze wskazaną Kancelarią wykonywała czynności wykraczające poza zakres doradztwa podatkowego. Przygotowywała m.in. projekty opinii dotyczące konsekwencji prawnych i podatkowych obciążenia kosztami wynajmu pracowników, jak również wymogów formalnych związanych z prowadzeniem działalności w zakresie wynajmu pracowników, informacje dotyczące kwestii, czy zmiana przepisów podatkowych może być uznana za nadzwyczajną zmianę stosunków, której nie można przewidzieć przy zawieraniu umowy, co uzasadnia ingerencję sądu w warunki tej umowy, informacje odnośnie konsekwencji pożyczki za udziały oraz konsekwencji prawnych dotyczących zatrudniania cudzoziemców.

Minister Sprawiedliwości podniósł, że w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2010 r. w siedzibie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wnioskodawczyni podała, że w ramach świadczonej współpracy z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. w [...] wykonywała faktycznie czynności wykraczające poza zakres prawa podatkowego, w tym m.in. opracowywała i opiniowała sprawy z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego oraz prawa pracy.

Z powyższego wywiódł, że pozbawione racji jest stanowisko organów samorządu zawodowego odmawiające E. L. wpisu na listę radców prawnych z uwagi na brak odpowiedniej praktyki. Ocenił, że dotychczasowy przebieg pracy i jej działalności świadczą o nabyciu przez nią praktyki zawodowej wystarczającej do uznania, że daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Podkreślił, że od dnia [...] marca 2007 r. do dnia złożenia wniosku o wpis, czyli przez okres ponad 4 lat współpracy z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. z. siedzibą w [...], wnioskodawczyni pod nadzorem radcy prawnego przygotowywała projekty opinii i pism dotyczących różnych dziedzin prawa. Oznacza to, że wykazana sfera aktywności zawodowej pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni spełnia wszystkie ustawowe przesłanki niezbędne do wpisu, określone treścią art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych, bowiem osoby posiadające tytuł doktora nauk prawnych mogą zgodnie z wolą ustawodawcy uzyskać wpis na listę radców prawnych bez złożenia egzaminu w trybie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o radcach prawnych jedynie poprzez wykazanie posiadania praktyki zawodowej, o jakiej mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. a i b cytowanej ustawy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Minister Sprawiedliwości uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2011r., Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] o odmowie wpisu pani E. L. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i wpisał wymienioną na listę radców prawnych tej Izby.

W skardze złożonej do tut. Sądu Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji i o wstrzymanie jej wykonania. Zarzuciło jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że dla oceny doświadczenia zawodowego, które ma być wykazane wykonywaniem czynności, o których mowa w tym przepisie, bez znaczenia jest charakter i rodzaj wykonywanych czynności, a istotne znaczenie ma wyłącznie formalna ocena spełniania przesłanki określonej w tym przepisie. Błędna wykładnia, polega także na uznaniu, że wykonywanie czynności z zakresu doradztwa podatkowego może zostać uznane za wykonywanie wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego, które wypełniają dyspozycję art. 25 ust. 1 pkt 5 lit b.

Prezydium nie zgodziło się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, które jego zdaniem wyraża się wyłącznie formalną oceną spełniania przesłanki określonej w przepisie art. 25 ust. 1 pkt. 5 lit. b, gdy jednoznacznie określa on kryteria, według których oceniana jest praktyka kandydata, niezbędna do uzyskania wpisu na listę radców prawnych. Ocena charakteru wykonywanych przez wnioskodawcę czynności jest zadaniem i obowiązkiem organów samorządu. Gdyby założeniem ustawodawcy było pozbawienie organów samorządu, jak też Ministra Sprawiedliwości uprawnień co do merytorycznej oceny przesłanki określonej w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b, to ustawodawca nie wymagałby złożenia zaświadczenia, o którym mowa w treści art. 24 ust. 2a pkt 5, bo byłoby to powielanie "formalnych przesłanek" w jednym i tym samym celu. Określone ustawą o radcach prawnych przesłanki umożliwiające dokonanie wpisu na listę radców prawnych, winny być rozważane każdorazowo nie tylko pod kątem formalnym, tj. ich spełnienia "jako takiego", ale także pod kątem ich wartości merytorycznej, ze względu na cel dla którego zostały przewidziane.

Organy samorządu ustaliły, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą związaną z pracą doradcy podatkowego. W ramach tej działalności na podstawie umowy o współpracę z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego, wnioskodawczyni miała opracowywać opinie podatkowe, podejmować się reprezentacji klientów Kancelarii przed urzędami skarbowymi i sądami administracyjnymi, brać udział w spotkaniach oraz badaniach podatkowych klientów tej kancelarii, a także wykonywać inne czynności z zakresu doradztwa podatkowego. Zdaniem skarżącego, nie można w sposób prosty utożsamiać wykonywania usług doradztwa podatkowego z wykonywaniem wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podniosło różnicę pomiędzy zakresami tych usług i uważa ją za istotną przy ocenie, czy wykonywane czynności były czynnościami bezpośrednio związanymi ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego, czy też były czynnościami z zakresu innego zawodu. Gdyby było inaczej ustawodawca nie ukształtowałby dwóch odrębnych od siebie zawodów, zawodu doradcy podatkowego z jednej strony, a z drugiej strony zawodu adwokata i radcy prawnego. Zdaniem skarżącego, treść zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2010 r. wystawionego przez radcę prawnego T. S. nie wskazuje na wykonywanie wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego. W zaświadczeniu tym podkreślono, że wnioskodawczyni uzyskała wpis na listę doradców podatkowych, a wybrana forma współpracy została podyktowana zapisem art. 27 ustawy o doradcach podatkowych.

Okoliczność, iż osoba ubiegająca się o wpis, wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego, musi wynikać z zaświadczenia, o którym mowa w art. 24 ust. 2a pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, i nie może być w inny sposób wykazywana. Nie może zatem być wykazywane przykładowym wymienieniem czynności zawartym w piśmie dołączonym do odwołania, nie mającym charakteru zaświadczenia, czy też oświadczeniem w ramach rozmowy kwalifikacyjnej w siedzibie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Wg skarżącego zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2010 r. wskazuje na wykonywanie innych czynności niż te, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. 5b ustawy o radcach prawnych a ustawodawca nie przewidział trybu jego uzupełniania.

Podniósł, że ustawodawca w treści zarówno art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b jak i pkt 5 lit. b kładzie nacisk na to, aby czynności te należały do zakresu czynności zawodu adwokata lub radcy prawnego, a nie innego zawodu lub, żeby były czynnościami pomocy prawnej w takim znaczeniu, że do ich świadczenia nie jest uprawniony inny zawód ukształtowany ustawowo. Sens takiej wykładni tych przepisów uwzględnia wymóg poznania specyfiki zawodu adwokata lub radcy prawnego i czynności typowych dla tych zawodów oraz wymóg zapoznania się z zasadami etyki z tego powodu, że zawody te są zawodami zaufania publicznego. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych rozważając charakter czynności wymienionych w dwóch umowach o współpracę, a mianowicie w umowach z dnia [...] marca 2007 r. i z dnia [...] czerwca 2008 r. i zaświadczeniu dnia [...] sierpnia 2010 r. uznało, że nie SA one czynnościami o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. 5b i stwierdziły, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości narusza prawo materialne.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, iż współpraca pani E. L. z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp. k. z siedzibą w [...], dotyczyła wyłącznie wykonywania doradztwa podatkowego, przez co wnioskodawczyni nie nabyła odpowiedniej praktyki w wykonywaniu czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata czy radcę prawnego. W ramach tej współpracy wnioskodawczyni pod nadzorem radcy prawnego przygotowywała projekty opinii i pism dotyczących różnych dziedzin prawa, w tym prawa cywilnego, gospodarczego oraz prawa pracy.

Natomiast odnosząc się do podnoszonych przez Prezydium zarzutów odnośnie odrębności wskazanych powyżej zawodów, podniósł, że wykonywanie przed radców prawnych czynności doradztwa podatkowego jest również świadczeniem pomocy prawnej. Fakt, iż radca prawny świadczy pomoc prawną z zakresu prawa podatkowego nie powoduje, iż trudni się on zawodowo wyłącznie doradztwem podatkowym. Nadto ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2011, Nr 41, poz. 213) potwierdza, iż pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego obejmuje również udzielanie pomocy prawnej z zakresu obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami.

Niezależnie od powyższego wskazał, że ani ustawa o radcach prawnych ani ustawa o doradztwie podatkowym nie zawierają zakazu jednoczesnego wykonywania zawodu radcy prawnego i zawodu doradcy podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga podlega oddaleniu jako nieuzasadniona.

Po pierwsze, Sąd orzekając ponownie w niniejszej sprawie bezwzględnie związany jest oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2095/11.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Bez względu na aktualnie rozbieżne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie uprawnienia Ministra Sprawiedliwości jako organu wpisowego (np. z dnia 10 czerwca 2011 r. II GSK 240/11 i z dnia 22 sierpnia 2012 r. II GSK 1779/12), w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest cytowanym na wstępie prawomocnym wyrokiem, w którym zawarta została ocena prawna i wskazania, co do tego, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od decyzji w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych może wydać orzeczenie reformatoryjne, tj. orzec o wpisie kandydata na listę radców prawnych jedynie w przypadku uchylenia obydwu decyzji organów korporacyjnych. WSA wskazał bowiem, że katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego jest zamknięty, co oznacza, że wydanie rozstrzygnięcia odmiennego, aniżeli w nim wymienione, jest niedopuszczalne. Brak jest jakichkolwiek powodów do uznania, że przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie do wniesienia odwołania, a nie do jego rozpatrzenia przez Ministra. Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości w razie wniesienia odwołania rozpatruje sprawę tak, jak każdy organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym, co oznacza, że jako organ odwoławczy rozpoznaje sprawę i wydaje rozstrzygnięcie, przy czym rodzaj rozstrzygnięcia określa art. 138 k.p.a.

Innymi słowy, w niniejszej sprawie, w warunkach obowiązku wynikającego z art. 153 p.p.s.a. nie mogą być uwzględnione zarzuty skarżącego (podniesione dodatkowo na rozprawie), co uprawnień Ministra jako organu wpisowego, oparte o wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w innych sprawach. Przy czym zaznaczyć należy, że orzecznictwo to jest niejednolite.

Po drugie, istotą sporu na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie czy czynności, jakie wykonywała E. L. na mocy złożonych w sprawie dowodów (zaświadczeń i umów) są "wymagającymi wiedzy prawniczej czynnościami bezpośrednio związanymi ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego".

Na listę radców prawnych, co do zasady i zgodnie a art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, może być wpisany ten, kto: ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (1); korzysta w pełni z praw publicznych (3); ma pełną zdolność do czynności prawnych (4); jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (5) oraz odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2 (6).

Z tego zastrzeżenia, określonego w art. 25 ust. 1 jako podstawa prawna wniosku, chce skorzystać pani E. L.

Przepis art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach stanowi bowiem, że wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które spełniają łącznie dwie przesłanki:

posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz

w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lata wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy.

Art. 24 ust. 2a stanowi, że do wniosku, o którym mowa osoba ubiegająca się o wpis obowiązana jest dołączyć:

1) informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku;

2) oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, z późn. zm.3)), albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy, w przypadku osób urodzonych przed dniem 1 sierpnia 1972 r.;

3) umowy o pracę wraz z dokumentami określającymi zakres obowiązków lub zaświadczeniami od pracodawcy określającymi zakres obowiązków, lub umowy cywilnoprawne wraz z oświadczeniem o złożeniu deklaracji do właściwego urzędu skarbowego oraz zapłaceniu podatku wynikającego z tytułu tych umów - w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 i 5;

4) dokument zaświadczający uzyskanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych - w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5;

5) zaświadczenie adwokata lub radcy prawnego, z którego wynikać będzie, iż osoba ubiegająca się o wpis wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego - w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 5 lit. b.

Przepis art. 24 ust.2c ustawy o radcach prawnych został wskazany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia o odmowie wpisu. Stanowi on bowiem, że rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1 (wskazanego na wstępie).

Istotą sporu na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie czy czynności, jakie wykonywała E. L. na mocy złożonych w sprawie dowodów (zaświadczeń i umów) są "wymagającymi wiedzy prawniczej czynnościami bezpośrednio związanymi ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego".

Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości dokonał prawidłowej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 5 lit b ustawy o radcach prawnych uznając, że wykonywanie czynności z zakresu doradztwa podatkowego może zostać uznane za wykonywanie wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego.

Po pierwsze: odpowiedzi na to pytanie należy poszukać w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, do którego odwołuje się wprost art. 25 ust. 1 pkt 5b tej ustawy i który określa, wg zmiany z dniem 10 kwietnia 2010 r. przez art. 23 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2010.47.278), że radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce:

1) cywilnej lub jawnej, w której wspólnikami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069, z późn. zm.2));

2) partnerskiej, w której partnerami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej;

3) komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, w której komplementariuszami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej.

I co istotne, że wyłącznym przedmiotem działalności spółek, o których mowa w ust. 1, jest świadczenie pomocy prawnej, na co wskazuje art. 8 ust 2.

Poprzednia regulacja art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, obowiązująca od 26 stycznia 2010 r. przewidywała podobne formy działalności stanowiąc, że "radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej, przy czym wspólnikami w spółkach cywilnej, jawnej i partnerskiej oraz komplementariuszami w spółce komandytowej mogą być wyłącznie radcowie prawni lub radcowie prawni i adwokaci, a także prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069, z późn. zm.2))" oraz, że "wyłącznym przedmiotem działalności takich spółek jest świadczenie pomocy prawnej".

Należy zauważyć, że zmiana art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jaka miała miejsce w przeciągu ostatnich 10 lat ewoluowała w kierunku rozszerzenia sposobu i formy prawnej wykonywania zawodu radcy prawnego poprzez rozszerzenie kręgu zawodów uprawnionych do pracy w takiej spółce o rzeczników patentowych oraz doradców podatkowych - pozostawiając jako niezmienny jej przedmiot: świadczenie pomocy prawnej. Ponadto, skoro nie ma przeszkód prawnych, by radca prawny posiadał uprawnienia rzecznika patentowego, czy doradcy podatkowego, to także ich nie ma, by rzecznik patentowy czy doradca podatkowy uzyskał kwalifikacje radcy prawnego czy adwokata.

Drugim argumentem przemawiającym za uznaniem, że wykonywanie czynności z zakresu doradztwa podatkowego może zostać uznane za wykonywanie wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego jest art. 3 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U.2011.41.213 j.t. tekst jednolity). Przepis art. 3 pkt 2 przewiduje, że podmiotami uprawnionymi do zawodowego wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, są także adwokaci i radcowie prawni. Zgodnie z art. 2 ust. 1 czynności doradztwa podatkowego obejmują:

1) udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami;

2) prowadzenie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielanie im pomocy w tym zakresie;

3) sporządzanie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie;

4) reprezentowanie podatników, płatników i inkasentów w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach wymienionych w pkt 1.

Trzecim argumentem jest okoliczność, że o ile racje ma skarżący, że ustawodawca kładzie nacisk na to, aby czynności, określone w treści zarówno art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b jak i pkt 5 lit. b, należały do zakresu czynności zawodu adwokata lub radcy prawnego, to nie można wykluczyć, że będą one także obejmowały zakres zawodu doradcy podatkowego, skoro jak wyżej wskazano do ich wykonywania uprawniony jest z mocy ustawy także radca prawny i adwokat. Błędne jest zatem rozumowanie, że radca prawny wykonujący w ramach świadczenia pomocy prawnej w dziedzinie doradztwa podatkowego nie wykonuje de facto czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego, bo one zarezerwowane są dla doradcy podatkowego.

Inaczej mówiąc także osoba, która na mocy umowy cywilnoprawnej z kancelarią o której mowa w art. w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, świadczy osobiście te same czynności, a także inne - wymagające wiedzy prawniczej i bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego spełnia warunki określone w art. art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych. Nie można pominąć, że prawo podatkowe, celne, postępowanie egzekucyjne w administracji stanowią dziedziny prawa administracyjnego, które - zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych – obejmuje zakres egzaminu radcowskiego. Oznacza to, że kandydat na radcę prawnego musi posiadać wiedzę z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa administracyjnego, czy postępowania sądowoadministracyjnego.

Nie można się zgodzić, z przekraczającą zasadę dowolnej oceny dowodów, zawężającą interpretacją przez skarżącego treści zaświadczenia Spółki komandytowej [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Zaświadczenie, jak wynika z jego istoty, poświadcza określony stan faktyczny którego istnienie poświadcza wystawiający je. Niedopuszczalna jest dowolna jego interpretacja, dokonana przez organy samorządu radcowskiego - tylko dlatego, że E. L. podniosła swoje kwalifikacje i zdobyła uprawnienia doradcy podatkowego przed uzyskaniem wpisu na listę radców prawnych. Gdyby bowiem uprawnienia tego nie nabyła wcześniej, to należy domniemywać, że organy samorządu nie kwestionowałyby zakresu czynności stwierdzonych tym zaświadczeniem.

Innymi słowy osoby, która przez fakt podnoszenia kwalifikacji w innych dziedzinach prawa, dających odrębne uprawnienia (także rzecznika patentowego), która jednocześnie wykonuje potwierdzone zaświadczeniem czynności określone w treści art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b nie można traktować gorzej niż osoby, która tych kwalifikacji nie zdobywa. Stanowiłoby to naruszenie zasady równości o której mowa w art. 32 Konstytucji RP. Zasada ta oznacza, że jednakowe prawa i obowiązki będą dotyczyć wszystkich osób należących do tych samych kategorii. Także powodowałoby to naruszenie przepisu art. 8 k.p.a., jako podważenie zaufania obywateli do organów państwa wpływające ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli.

Nie można zatem pominąć, że z treści zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2010 r. wynika wprost, że w okresie zatrudnienia E. L. wykonywała czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego, że współuczestniczyła w świadczeniu pomocy prawnej realizowanym pod nadzorem radców prawnych Kancelarii doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. z siedzibą w [...] i czynności te świadczyła w Kancelarii przez 5 dni w tygodniu w godzinach od 8.30-17 we współpracy ze wspólnikami. Zdobyte uprawnienia podnoszące kwalifikacje, tak jak i aktywność publikacyjna w dziedzinach, które są przedmiotem zainteresowania kandydatki na radcę prawnego, nie mogą stanowić merytorycznej przeszkody do uzyskania wpisu. Także podniesienie kwalifikacji na tyle, że wymagało to z mocy prawa zmiany formy współpracy (art. 27 ustawy o doradcach podatkowych) nie zmienia faktu, że nadal jest to umowa cywilnoprawna, z tym, że niejako wymuszona poprzez.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił, że zarówno z dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych, ale także dołączonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że E. L. posiadająca stopień naukowy doktora nauk prawnych w dniu [...] marca 2007 r. zawarła z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. z siedzibą w [...] umowę o stałą współpracę na okres 12 miesięcy, która w dniu [...] czerwca 2008 r. została przedłużona na czas nieokreślony. W ramach tej umowy wnioskodawczyni zobowiązana była do świadczenia usług doradztwa podatkowego na rzecz wskazanej Kancelarii. Z zaświadczenia z [...] sierpnia 2010 r. wynika, ze współuczestniczyła w projektach realizowanych pod nadzorem radców prawnych, których przedmiotem była kompleksowa obsługa klientów kancelarii. W konsekwencji uzyskania uprawnień doradcy podatkowego, w dniu [...] czerwca 2007 r. zaewidencjonowała własną działalność gospodarczą, jednakże wykonywała ją osobiście w siedzibie Kancelarii [...] Sp.k. z siedzibą w [...]. Należy zwrócić uwagę, że treść zaświadczenia koresponduje z przedmiotem jej działalności, który został określony jako działalność rachunkowo - księgowa, prawnicza oraz doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości prawidłowo uznał, że w toku postępowania administracyjnego wnioskodawczyni przedłożyła wszelkie niezbędne dokumenty, w tym zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2010 r. wystawione przez radcę prawnego pana P. K. stwierdzające, iż w okresie zatrudnienia we wskazanej Kancelarii wykonywała czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego. Zaświadczenie to potwierdza, że współuczestniczyła w świadczeniu pomocy prawnej realizowanym pod nadzorem radców prawnych tej Kancelarii doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. z siedzibą w [...]

Wbrew twierdzeniu organów samorządu, nie można pominąć, że w toku postępowania administracyjnego dodatkowo zostało złożone uszczegółowione zaświadczenie wydane przez tego samego radcę prawnego z dnia [...] lutego 2011 r. Zaświadczenie to, wymieniające enumeratywnie konkretne czynności wykonywane przez E. L. złożone zostało wobec wątpliwości organów samorządu orzekających w I instancji i ma charakter uzupełniający do zaświadczenia z [...] sierpnia 2010 r. Złożone w prowadzonym postępowaniu administracyjnym podlega ocenie na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. stanowiącym, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stwierdza ono szczegółowo jakie czynności – w tym także wykraczające poza zakres doradztwa podatkowego - wykonywała E. L. w okresie współpracy ze wskazaną Kancelarią: przygotowywała m.in. projekty opinii dotyczące konsekwencji prawnych i podatkowych obciążenia kosztami wynajmu pracowników; jak również wymogów formalnych związanych z prowadzeniem działalności w zakresie wynajmu pracowników; informacje dotyczące kwestii, czy zmiana przepisów podatkowych może być uznana za nadzwyczajną zmianę stosunków, której nie można przewidzieć przy zawieraniu umowy uzasadniającą ingerencję sądu w warunki tej umowy; informacje odnośnie konsekwencji prawnych pożyczki za udziały oraz konsekwencji prawnych dotyczących zatrudniania cudzoziemców. Dowód ten został oceniony wraz z wyjaśnieniami jakie składała wnioskodawczyni w czasie rozmowy kwalifikacyjnej przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2010 r. w siedzibie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], co nie pozostaje w sprzeczności z art. 75 § 1 i 80 k.p.a. Wnioskodawczyni podała w nich także, że w ramach świadczonej współpracy z Kancelarią doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. w [...] wykonywała faktycznie czynności wykraczające poza zakres prawa podatkowego, w tym m.in. opracowywała i opiniowała sprawy z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego oraz prawa pracy.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości wyrażającym się tym, iż podstawowe znaczenie ma ocena łącznego spełniania formalnego przesłanek określonych w przepisie art. 25 ust. 1 pkt. 5 lit. b – co do posiadania stopnia naukowego doktora nauk prawnych oraz wykonywania - w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat - wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy.

Ponieważ ustawodawca nie wymienia jakiego rodzaju szczegółowe czynności mają być wykonywane, ale określa je jako "czynności wymagające wiedzy prawniczej", "bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej", dlatego poświadczenie ich wykonywania wynikać powinno z zaświadczenia złożonego wraz z wnioskiem o wpis na listę, a wydanego w niniejszej sprawie przez radcę prawnego z Kancelarii doradztwa prawno-podatkowego [...] Sp.k. w [...]. To zaświadczenie jest wymogiem formalnym wniosku przewidzianym w art. 24 ust. 2a ust. 5 ustawy o radcach prawnych i zostało złożone.

Gdyby ustawodawca miał na uwadze daleko idącą ocenę charakteru wykonywanych przez wnioskodawcę czynności, dokonywaną przez organy samorządu, wyraziłby to wprost w ustawie, wymagając, by "czynności wymagające wiedzy prawniczej" dotyczyły wszystkich gałęzi prawa. Przeciwnie jednak – ustawodawcy nie chodzi o szerokie i enumeratywnie wymienione spectrum "wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej". Potwierdza to regulacja dotycząca innych możliwości dojścia do zawodu radcy prawnego i adwokata np. asystentów, czy referendarzy sądowych nabywających uprawnienia z art. 25 ust. 1 pkt. 5 lit. a, a nabywających praktykę zwykle w jednej gałęzi prawa, którym – idąc tokiem rozumowania organów samorządu radcowskiego w niniejszej sprawie – można by także zarzucić wąski zakres praktyki zawodowej i nie spełnianie warunków do ubiegania się o wpis. Dlatego wykonywanie czynności wymagających wiedzy prawniczej bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej ma miejsce w kancelariach adwokackich bądź radcowskich "specjalizujących" się w określonych gałęziach prawa np. prawem telekomunikacyjnym, prawem rodzinnym, gospodarczym czy innym, gdzie usługi prawnicze z pozostałych zagadnień stanową znikomą część spraw, którymi się zajmują.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym wynika, że kancelaria [...] Sp.k. w [...] specjalizuje się w doradztwie prawno-podatkowym, co wyjaśnia zasadniczy zakres czynności E. L. i nie może dezawuować tych "czynności" tylko dlatego, że zdobyła uprawnienia doradcy podatkowego przed ubieganiem się o wpis na listę radców prawnych. Podnieść bowiem należy, że powołane zaświadczenie o wykonywaniu przez nią czynności wymagających wiedzy prawniczej bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej w "kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy" potwierdza okoliczności na jakie zostało wydane, a jednocześnie oznacza, że czynności te wykraczają poza zakres pracy - sensu stricte - doradcy podatkowego.

Oznacza to, że w zakresie zaświadczenia, o którym mowa w treści art. 24 ust. 2a pkt 5, ustawodawca precyzyjnie zakreślił, jakie wymogi ma ono spełniać ze względu na cel dla którego zostało przewidziane.

Z powyższego wynika, że nie ma racji skarżące Prezydium o braku podstaw do wpisu E. L. na listę radców prawnych z uwagi na brak odpowiedniej praktyki. Wykazany dodatkowym, szczegółowym zaświadczeniem, przebieg pracy i działalności zawodowej świadczą niewątpliwie o nabyciu przez nią praktyki wystarczającej do uznania, że daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Oznacza to, że praktyka, musi mieć formę stałego, legalnego zatrudnienia, potwierdzonego stosownymi dokumentami. Takie wymogi spełnia zawarta umowa cywilnoprawna i nie budzi wątpliwości fakt, że wymagane przez ustawodawcę czynności wykonywane były przez E. L. osobiście.

Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że w przepisie art. 25 ust. 1 pkt 5 lit b ustawy o radcach prawnych nie chodzi o miejsce wykonywania czynności z zakresu obsługi prawnej rozumiane w sensie fizycznym, chociaż w niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że E. L. wykonywała ze swej strony doradztwo prawno-podatkowe w siedzibie kontrahenta. Oznacza to istotną i mającą głębszy sens różnicę pomiędzy wykonywaniem określonych czynności "w kancelarii prawniczej", a wykonywaniem takich czynności dla albo na rzecz kancelarii prawniczej. NSA w sprawie cyt. na wstępie (II GSK 1779/11) stwierdziło, że pierwszym przypadku mamy do czynienia z włączeniem wykonującego czynności do określonego organizmu, struktury tworzonej przez osoby posiadające status zawodowy, do którego wykonujący czynności aspiruje, ze wszystkimi konsekwencjami wspólnego działania w tej strukturze. I taka sytuacja zachodzi na gruncie niniejszej sprawy, ponieważ E. L. prowadzi własną działalność gospodarczą, ale w siedzibie partnera umowy cywilnoprawnej i świadczy ją na jego rzecz w ramach struktury kancelarii. Nie jest więc de facto niezależnym, działającym samodzielnie "podmiotem gospodarczym", którego relacje ze zleceniodawcą sprowadzają się, tak jak w stosunkach prawnych tego rodzaju, do rozliczania się z wykonanych zadań. Niewątpliwie zakreślanie w tych warunkach roli zleceniodawcy jako patronatu nad zleceniobiorcą nie jest udanym rozwiązaniem, ale w istocie o patronat tutaj chodzi. Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego. Posiada więc status, którego podkreśleniem są m. in. wysokie wymagania stawiane kandydatom do tego zawodu. Podstawową formą przygotowania zawodowego do wykonywania zawodu radcy prawnego jest niewątpliwie aplikacja radcowska. Nie ulega też wątpliwości, że aplikacja przebiega pod pieczą korporacji radcowskiej, mającą na celu przygotowanie do należytego wykonywania zawodu, w sensie nie tylko technicznym.

Jednakże również przy takim założeniu Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyroku dopatrzył się istotnej i mającej głębszy sens różnicy pomiędzy wykonywaniem określonych czynności "w kancelarii prawniczej", a wykonywaniem takich czynności dla albo na rzecz kancelarii prawniczej. W tym pierwszym bowiem przypadku mamy do czynienia z włączeniem wykonującego czynności do określonego organizmu, struktury tworzonej przez osoby posiadające status zawodowy, do którego wykonujący czynności aspiruje, ze wszystkimi konsekwencjami wspólnego działania w tej strukturze. W drugim zaś, kandydat na radcę prawnego jest niezależnym, działającym samodzielnie "podmiotem gospodarczym", którego relacje ze zleceniodawcą sprowadzają się, tak jak w stosunkach prawnych tego rodzaju, do rozliczania się z wykonanych zadań. Określanie w tych warunkach roli zleceniodawcy jako patronatu nad zleceniobiorcą nie jest więc właściwe, chociaż w istocie o patronat tutaj chodzi. Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego. Posiada więc status, którego podkreśleniem są m. in. wysokie wymagania stawiane kandydatom do tego zawodu. Podstawową formą przygotowania zawodowego do wykonywania zawodu radcy prawnego jest niewątpliwie aplikacja radcowska. Nie ulega też wątpliwości, że aplikacja przebiega pod pieczą korporacji radcowskiej, mającą na celu przygotowanie do należytego wykonywania zawodu, w sensie nie tylko technicznym.

Inny zaś, wyjątkowy sposób uzyskania przygotowania do zawodu, przewidziany w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych, ma również na względzie możliwość zapewnienia korporacji radcowskiej sprawowania pieczy nad przebiegiem tego przygotowania, czego wyrazem jest – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – postawienie wymagania wykonywania czynności związanych ze świadczeniem pomocy prawnej "w" kancelarii adwokackiej, "w" zespole adwokackim, itp. Nie jest więc zatem ważne tylko to, co (jakie czynności) się wykonuje. Równie ważne jest w jakich warunkach (otoczeniu) taka działalność jest prowadzona, bo od tego też zależy nabycie kwalifikacji (nie tylko czysto fachowych) niezbędnych do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Powyższe argumenty znajdują odniesienie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w warunkach ubiegania się E. L. o wpis na listę radców prawnych.

Sąd nie podziela argumentacji skarżącego Prezydium, który co do zasady wyklucza możliwość wykonywania czynności doradztwa prawno-podatkowego z wykonywaniem wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego. Różnica pomiędzy zakresami tych usług nie wyklucza zdobywania uprawnień radcy prawnego przez osobę, która posiada już uprawnienia doradcy podatkowego. Skoro ustawodawca przewidział wyjątkowy sposób uzyskania przygotowania do zawodu w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b - to oznacza, że jest on równorzędny - i w przypadku posiadania odpowiedniego wykształcenia (doktoratu z prawa) i uzyskania nie budzących wątpliwości, potwierdzonych poprzez zaświadczenie uprawnień wykonywania czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego – nie ma przeszkód do wpisania takiej osoby na listę tej korporacji. Gdyby było inaczej, ustawodawca wyłączyłby osoby już wykonujące zawód doradcy podatkowego (czy np. rzecznika patentowego) z możliwości ubiegania się o uzyskanie uprawnień dla wykonywania zawodu adwokata czy radcy prawnego.

W ocenie Sądu, organy samorządu radcowskiego niezasadnie znalazły podstawę do odmowy wpisu E. L. na listę radców prawnych dlatego, że wcześniej uzyskała kwalifikacje doradcy podatkowego i mogła je z powodzeniem wykorzystywać dla dobra kancelarii prawno-podatkowej, w której pracuje w ramach umowy cywilnoprawnej - jak i własnego - podniesienia kwalifikacji w dziedzinie, która ją interesuje. Niewątpliwie ta okoliczność, iż osoba ubiegająca się o wpis, wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego, wynika z zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2010 r. wystawionego przez radcę prawnego P. K., jako spełniającego wymogi art. 24 ust. 2a pkt. 5 ustawy o radcach prawnych.

Sąd podziela pogląd prezentowany przez Ministra Sprawiedliwości w niniejszej sprawie, że wykonywanie przed radców prawnych czynności doradztwa podatkowego jest również świadczeniem pomocy prawnej. Fakt, iż radca prawny świadczy pomoc prawną z zakresu prawa podatkowego nie powoduje, iż trudni się on zawodowo wyłącznie doradztwem podatkowym.

Powyższe wskazuje, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi co do naruszenia prawa materialnego i na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.