Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1629/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 149,  art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z [...] lipca 2015 r., nr [...] utrzymała w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2014 r., nr [...] o odmowie wznowienia z wniosku J. O. postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r., nr [...] stwierdzającą nabycie nieodpłatnie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej tejże gminie, obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydane zostało przy następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej sprawy.

Położona w obrębie [...] nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], decyzją Starosty [...] z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] uznana została za mienie gminne. Stanowi ona drogę wewnętrzną, wyodrębnioną jeszcze w latach 60 ubiegłego wieku, przy zakładaniu ewidencji gruntów wsi [...].

Decyzją z [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. art. 7 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa własności ww. nieruchomości. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna.

Pismem z [...] sierpnia 2013 r. . J. O., będący właścicielem nabytych w 1993 r. działek nr [...] i [...], sąsiadujących z działka nr [...] wniósł o wznowienie postepowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powołując się na przynależna mu własność działki nr [...] i brak udziału w postepowaniu komunalizacyjnym. Tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości, miał zaś jego zdaniem potwierdzać wydany w sprawie o wykroczenie wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2011 r. sygn. akt [...]/11.

W efekcie rozpoznania tego wniosku, Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2014 r., działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie, gdyż w jego ocenie wnioskodawca nie udowodnił posiadania w niej interesu prawnego, kreującego jego przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.pa. Nie wykazał on mianowicie by w odniesieniu do objętej decyzją komunalizacyjną działki nr [...] przysługiwał mu jakikolwiek tytuł prawny. Jest on bowiem jedynie właścicielem innych niż ta działka nieruchomości.

Na postanowienie to J. O. wniósł zażalenie, kwestionując stanowisko organu co do braku jego interesu prawnego w sprawie.

Postanowieniem z [...] lipca 2015 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po jego rozpatrzeniu, utrzymała postanowienie Wojewody [...] w mocy, podzielając argumentację organu pierwszej instancji ,co do braku interesu prawnego wnioskodawcy kreującego jego przymiot strony w sprawie. Jako nic nie wnoszący do sprawy w tym zakresie Komisja oceniła wyrok Sądu Okręgowego przywoływany przez inicjatora postępowania. Ze względu zaś na to, że brak przymiotu strony w tym wypadku jest oczywisty, możliwe było jej zdaniem wydanie orzeczenia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Powyższe postanowienie stanowiło przedmiot wniesionej przez J. O. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucał mu naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie, że nie przysługuje mu w sprawie przymiot strony. Uważa bowiem, że przynależny mu tytuł do skomunalizowanej nieruchomości wykazał wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2011 r. W tym stanie rzeczy żądał uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jen oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

skarga jest niezasadna.

Postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem prowadzone było w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Instytucja ta ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją (postanowieniem), w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145, art. 145a i art. 145b k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego.

Postępowanie to może być więc wszczęte z urzędu lub na wniosek strony, a z przyczyn opisanych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - a na tę przesłankę powoływał się J. O., żądając wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. – może to nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 147 k.p.a.).

O tym natomiast kto jest stroną postępowania administracyjnego rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że jest nią każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy z kolei upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie interesu prawnego wymaga więc ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W przedmiocie istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując że cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, zaś jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok. NSA z 12.01.2012 r. sygn. akt II OSK 2035/10, Lex nr 1121192).

Jako że przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2014 r., mającej charakter deklaratoryjny, było stwierdzenie przejścia ex lege z dniem 27 maja 1990 r. na rzecz Gminy [...] stanowiącego dotychczas własność państwową mienia gminnego (dawnego mienia [...]), a dokładniej rzecz ujmując nieruchomości położonej w tejże Gminie, oznaczonej jako działka nr [...], stronami takiego postępowania są co do zasady wyłącznie Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina – jako podmiot nabywający jej własność. Ich praw bowiem i obowiązków bezpośrednio dotyczyły skutki tej decyzji. Inne osoby, aby mógł uczestniczyć w tym postępowaniu (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji tej decyzji w trybie wznowienia postępowania, musiałby wykazać, że to im w ww. dacie, a nie Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości.

Takim zaś tytułem - jak prawidłowo ustaliły organy i co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy – J. O. się nie legitymował i nie legitymuje. Jest on bowiem jedynie właścicielem sąsiadujących ze skomunalizowaną działką nieruchomości, oznaczonych jako działki nr [...] i [...] (objętych KW nr [...]).

Skoro zaś, kreujący przymiot strony w postępowaniu administracyjnym interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., ma znajdować oparcie w normach prawa materialnego, a przy tym musi być indywidualny, aktualny, konkretny i realny, to w sytuacji, gdy skarżącemu nie przysługiwał do skomunalizowanej nieruchomości jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy, to tak rozumianym interesem w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody się on bez wątpienie nie legitymuje. W takich okolicznościach faktycznych bowiem nawet w razie uchylenie tej decyzji i odmowy komunalizacji, nie wpłynęło by to na ukształtowanie jego sytuacji prawnej w zakresie przysługujących mu do tej nieruchomości praw. Tych wszak nigdy nie posiadał. Dla tej konstatacji wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2011 r. sygn. akt [...]/11 wydany w sprawie o wykroczenie - w którym skądinąd, jak słusznie zauważał organ, nie rozstrzygano o kwestii własności - nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia.

Godzi się przy tym zauważyć, że interes prawny skarżącego w żądaniu wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie nie może być uzasadniony tym, że ów chce podważać tytuł własności Skarbu Państwa do skomunalizowanej nieruchomości (jej bliżej nieokreślonej części czy też całości), gdyż temu celowi nie służy to postępowanie. To skarżący winien się takim tytułem do tej nieruchomości legitymować już w momencie występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania. Organ administracji publicznej nie jest bowiem uprawniony do rozstrzygania o własności objętego komunalizacją mienia. Spory o własność – jako należące do kategorii spraw cywilnych – podlegają wszak rozpoznaniu i rozstrzyganiu przed sądem powszechnym w przewidzianych do tego postępowaniach.

Podjęcie zatem w takich uwarunkowaniach faktyczno-prawnych przez Wojewodę [...] postanowienia z [...] września 2014 r., utrzymanego w mocy postanowieniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] lipca 2015 r. o odmowie wznowienia postępowania, zważywszy na oczywisty brak interesu prawnego skarżącego w sprawie dotyczącej komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, nie narusza art. 149 § 3 k.p.a. ani art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wbrew też temu co twierdzi skarżący, organy obydwu instancji przy ocenie jego statusu w postępowaniu komunalizacyjnym (a w dalszej kolejności w sprawie o wznowienie postępowania) nie naruszyły art. 28 k.p.a., a podnoszone w tym aspekcie zarzuty skargi uznać należy za chybione.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.