Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 379/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 207 ust. 1 i ust. 2, art. 66 ust. 1 i ust. 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: art. 141 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Rektora [...] Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Rektora [...] Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]Rektor [...] w K., (dalej: A), działając podstawie art. 141 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej Kpa) i art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 207 ust 1 i 2 oraz art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm., dalej u.p.sz.w.) i § 51 ust. 3 Statutu [...]Uniwersytetu Medycznego w K., po rozpoznaniu wniosku mgr M.G. z dnia 30 grudnia 2016 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie odrzucenia jego wniosku o przyznanie zwiększenia z dotacji podmiotowej w roku akademickim 2016/2017 na dofinansowanie zadań projakościowych dla uczestników ll-IV roku, w roku akademickim 2016/2017 – orzeczenie pierwszoinstancyjne utrzymał w mocy.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – potwierdzając okoliczności przytoczone przez organ pierwszoinstancyjny – przypomniał, że mgr M.G. (dalej: strona, doktorant), jako uczestnik IV roku stacjonarnych studiów doktoranckich w Wydziale [...]w S. złożył w dniu 28 września 2016 r. w sekretariacie Studium Doktoranckiego Wydziału "Wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla uczestników ll-IV roku w roku akademickim 2016/2017", dotrzymując tym samym terminu określonego w §2 ust. 4 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w [...] Uniwersytecie A w K - Zarządzeniu Rektora A z dnia 03 marca 2016 r. Nr 26/2016, (dalej: Regulamin), tj. w terminie do dnia 30 września 2016 r. Wskazał przy tym, że proces weryfikacji przez Wydziałową Komisję Doktorancką wszystkich złożonych przez doktorantów wniosków w zakreślonym Regulaminie terminie, został dokonany, zgodnie z § 2 ust. 6 Regulaminu, w kolejnych dniach roboczych, tj. od 03 października 2016 r.

Następnie wyjaśnił, że wskutek analizy przedłożonych przez stronę dokumentów Wydziałowa Komisja Doktorancka stwierdziła, iż złożony przez doktoranta wniosek odbiega w znaczący sposób od obowiązującego wzoru, określonego w załączniku Nr 4 do Regulaminu, wprowadzonego Zarządzeniem Rektora (obowiązującym na dzień składania wniosków), co - jak stwierdził - uniemożliwiło jego prawidłową weryfikację. Zaznaczył, że wzór wniosku w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2016/2017 został wprowadzony w dniu 03 marca 2016 r. i od tej chwili dostępny jest na stronie internetowej Uczelni, jak i w Studium Doktoranckim Wydziału. Zaakcentował, że strona jako doktorant IV roku miała wiedzę na temat procedury składania wniosku, znane jej były źródła czerpania wiedzy o niej, gdyż co roku ubiegała się o przyznanie tego świadczenia.

W dalszych motywach podniósł, że wobec błędu formalnego polegającego na złożeniu wniosku na nieprawidłowym druku, tj. na druku, który obowiązywał w roku akademickim 2015/2016, znacząco różnym od formularza, który obowiązuje w procedurze przyznawania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017 i tym samym braku możliwości prawidłowej weryfikacji osiągnięć doktoranta przez Wydziałową Komisje Doktorancką, wniosek doktoranta o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2016/2017 został odrzucony postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...].

Zaznaczył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy doktorant powołał się na błędy proceduralne organu, polegające na niezastosowaniu przez organ procedury wskazanej w art. 64 § 2 Kpa, zgodnie z którą jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Odnosząc się to stanowiska strony organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku złożenia wniosku na niewłaściwym druku, nie została zachowana podstawowa przesłanka ubiegania się o stypendium, określona w §2 ust. 1 Regulaminu, zgodnie z którym zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych przyznawane jest na wniosek doktoranta przez Rektora, którego wzór stanowi załącznik Nr 4 do Regulaminu, wprowadzonego przytoczonym na wstępie Zarządzeniem.

Jego zdaniem nieprawidłowy druk nie stanowi dokumentu podlegającego wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, bowiem w postaci przedłożonej przez doktoranta nie mógł zostać zakwalifikowany jako dokument uprawniający do ubiegania się o stypendium, a tym samym nie podlega dalszemu procedowaniu. W jego ocenie wnioskodawca nie spełnił określonych Regulaminem wymogów tj. nie przedłożył wniosku na prawidłowym druku, co w konsekwencji skutkowało brakiem wymaganych podpisów opiekuna naukowego/promotora, potwierdzających osiągnięcia doktoranta w zakresie: publikacji naukowych, opublikowanych w ciągu poprzedniego roku akademickiego oraz oświadczenia opiekuna naukowego-promotora, dotyczącego weryfikacji (oceny) osiągnięć doktoranta i ich zgodności ze stanem faktycznym.

Na zakończenie podniósł, że w roku akademickim 2016/2017, złożonych zostało 246 wniosków o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego, przy czym wszystkie na prawidłowym formularzu, co potwierdza dostępność wzoru dla doktorantów A. W tych okolicznościach skontaktował, że w sprawie zasadnie odrzucono wniosek strony o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji przedmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla uczestników II-IV roku w roku akademickim 2016/2017.

W skardze na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na jego treść, a to:

1) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 126 Kpa w zw. z art. 64§ 2 Kpa w zw. z art. 207 u.p.sz.w. poprzez ich niezastosowanie i wydanie postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy zostało ono wydane bez podstawy prawnej i faktycznej, albowiem w razie stwierdzenia braków formalnych organ I instancji winien zamiast wydać postanowienie o odrzuceniu wniosku (której to instytucji kpa nie przewiduje) wezwać do ich uzupełnienia, a dopiero w przypadku nieuzupełnienia tych braków, mógł pozostawić wniosek bez rozpoznania, zawiadamiając o tym stronę,

2) art. 9 oraz art. 7 Kpa poprzez ich niezastosowanie i brak pouczenia strony jakie dokładnie dokumenty winny zostać złożone, brak pouczenia o konsekwencjach jakie wynikają ze złożenia wniosku na nieaktualnym formularzu, oraz niepodjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do uzupełnienia wniosku o wymagane dokumenty, pozbawiając w ten sposób bezpodstawnie wnioskodawcę możliwości obrony jego praw i udziału w postępowaniu o przyznanie wnioskowanego stypendium oraz merytorycznego rozstrzygnięcia jego sprawy w drodze decyzji, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Formułując te zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wydanego w pierwszej instancji i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniajac na wstępie przedstawił, analogicznie jak organ, dotychczasowy przebieg postępowania od dnia złożenia wniosku, czyli od 28 września 2016 r., aż do opisania wydanych w sprawie rozstrzygnięć, stwierdzając przy tym, że postępowania organu w tej sprawie nie można uznać za prawidłowe, gdyż w rażący sposób narusza ono podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Zaznaczył, że na podstawie art. 207 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Skutkiem tego jest konieczność stosowania w sprawach z tego zakresu podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Podkreślił, że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje wydania postanowienia w przypadku niespełnienia wymagań formalnych przez złożony wniosek. Na potwierdzenie tego poglądu przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1534/13, w którym przyjęto, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce wówczas, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania albo taki przepis jest, ale nie spełnia wymagań stawianych podstawie prawnej, w tym zwłaszcza w zakresie formy rozstrzygnięcia, (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).

W jego ocenie, w przedmiotowej sprawie organ uczelni wyższej zobowiązany był wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych pisma poprzez złożenie wniosku na aktualnym formularzu, co wynika z art. 64 § 2 Kpa. Organ wskazując, że złożenie wniosku na nieaktualnym formularzu stanowi brak zachowania podstawowej przesłanki określonej w § 2 ust 1 Regulaminu, i pismo takie nie daje podstawy do wezwania do uzupełnienia braków formalnych, jego zdaniem, zaprzecza ratio legis art. 64 Kpa, który wprowadzony został właśnie w celu umożliwienia wnioskodawcy spełnienia wszystkich wymaganych prawem warunków formalnych i merytorycznego rozpoznania wniosku.

Nadto podniósł, że organ uczelni wyższej, po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, winien stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia, jako wydanego bez podstawy prawnej. Nie wydając takiego rozstrzygnięcia i utrzymując w mocy postanowienie dotknięte wadą nieważności dopuścił się rażącego naruszenia prawa.

Autor skargi zarzucił także naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady informowania stron. Zanegował bowiem uznanie organu, iż "doktorant winien czerpać wiedzę z ogólnodostępnych źródeł a wobec złożenia wniosku na nieprawidłowym formularzu, nie wszczął skutecznie postępowania administracyjnego, wobec czego organ nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku".

Podsumowując zaznaczył, że argumentacja organu wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pozwala stwierdzić, iż naruszenie jakiego dopuścił się organ ma charakter rażący, gdyż w sposób oczywisty narusza istotę przywołanych wcześniej zasad postępowania oraz ich emanację jaką jest m.in. art. 64 Kpa. Organ przed wydaniem rozstrzygnięcia nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, nie pouczył również strony jakie dokładnie dokumenty winny zostać złożone ani nie pouczył o konsekwencjach jakie wynikają ze złożenia wniosku na nieaktualnym formularzu, nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do uzupełnienia wniosku o wymagane dokumenty, pozbawiając w ten sposób bezpodstawnie wnioskodawcę możliwości obrony jego praw i udziału w postępowaniu o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji przedmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych oraz merytorycznego rozstrzygnięcia jego sprawy w drodze decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie oraz "zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu administracyjnym".

Podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podał nadto, że złożenie wniosku na nieprawidłowym druku skutkowało w konsekwencji brakiem uzyskania wymaganych podpisów opiekuna naukowego/promotora, potwierdzającego osiągnięcia doktoranta w zakresie jego udziału w naukowych projektach badawczych, publikacjach naukowych. opublikowanych w ciągu poprzedniego roku akademickiego oraz oświadczenia opiekuna naukowego-promotora, dotyczącego weryfikacji (oceny) osiągnięć doktoranta i ich zgodności ze stanem faktycznym. Zaznaczył, że powyżej wskazane osiągnięcia doktoranta stanowią podstawę do ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego, o czym stanowi § 4 ust. 2 Regulaminu. Jednocześnie stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Autonomia ta oznacza, że organy posiadają tzw. władztwo wewnętrzne, które z woli ustawodawcy pozwala na wydawanie rozstrzygnięć nie podlegających kontroli sądownictwa administracyjnego i jednocześnie pozwala na ustalanie własnych zasad obowiązujących działalności uczelni, w zakresie ograniczonym ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym. Na zakończenie wskazał, że "orzeczenia, przybierające formę rozstrzygnięć Rektora, wydawane w ramach wewnętrznej procedury przyznawania stypendium nie są objęte zakresem kontroli sądów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz. U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej także: Ppsa) normuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.

Istota sporu dotyczy prawidłowości działania organu w stosunku do wniosku strony z 28 września 2016 r. "o przyznanie stypendium dla doktoranckiego dla uczestników ll-IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2016/2017", złożonego w terminie określonym w § 2 ust. 4 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w [...] Uniwersytecie A w K., tj. w terminie do dnia 30 września 2016 r., na druku nie spełniającym wymagań określonych przez organ, albowiem na nieaktualnym formularzu, tj. obowiązującym w roku poprzednim, co - zdaniem organu - uniemożliwiło weryfikację osiągnięć doktoranta, a tym samym skutkowało jego odrzuceniem, a zdaniem strony, co do meritum, uruchomiło postępowanie, w którym ziściły się przesłanki wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku i do uruchomienia trybu określonego w art. 64 § 2 Kpa.

Tym samym kwestią wymagającą wyjaśnienia pozostaje ocena, czy w sprawie organy prawidłowo zrealizowały prawo strony do wnioskowanego przez nią stypendium.

Jednocześnie na wstępie rozważań jawi się uwaga, że rozpatrzenie skargi należało rozpocząć od kwestii procesowych, albowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o rzetelnie zgromadzone i rozpatrzone dowody daje dopiero podstawę do skontrolowania prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Uprawnienie rektora do ustanowienia szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej, w tym zwiększenia stypendium doktoranckiego przewidzianego art. 200a u.p.sz.w., oznacza prawo do skonkretyzowania ich warunków, które trzeba spełnić, aby zwiększenie stypendium otrzymać. Na Uczelni strony tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego ustalono w Regulaminie, wielokrotnie przywoływanym powyżej.

Akt ten – co z uwagi na zarzuty zawarte w skardze wymaga podkreślenia – jako prawnie obowiązujący i stanowił podstawę orzekania w sprawie, co jednakże nie pozostaje w kolizji z regulacjami ustawowymi tak Kpa, jak i ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Jednocześnie wskazania wymaga – także z uwagi na zarzuty wskazane w skardze – że w judykaturze ugruntowany jest pogląd podkreślający ograniczony formalizm procesowy charakteryzujący postępowanie administracyjne przed organami szkoły wyższej – tak: L. Klat Wertelecka, Organy szkoły wyższej w postępowaniu administracyjnym (w:) Zarządzanie szkołą wyższą, Wrocław 2014, s. 125 i n., a także wskazane tam orzecznictwo i przytoczona literatura.

Formalizm ten - co wymaga podkreślenia - nie oznacza jednakowoż ani swobody w wyborze prawnej formy działania, gdy ta oznaczona jest przez ustawodawcę, ani jej elementów składowych, ani też nie uprawnia organu do jej niezastosowania i nie uzasadnia niewłaściwego jej zastosowania.

I jakkolwiek nie budzi wątpliwości Sądu, że ograniczenie to jest ze wszech miar uzasadnione, gdyż realizuje ono dążenie do zapewnienia "dobrej i skutecznej" administracji, uproszczenia i odformalizowania procedur oraz zapewnienia przejrzystości postępowania administracyjnego, to jednakże powinno ono mieć na celu "zagwarantowanie prawa do dobrej administracji za pomocą otwartej, efektywnej niezależnej administracji w oparciu o europejskie prawodawstwo" – tak: z. Kmieciak, Ogólne zasady prawa i postępowania administracyjnego, Warszawa 2000, s. 25-26, tenże (w:) Postępowanie administracyjne w Europie, Kraków 2005, s. 107.

Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje przy tym stanowisko judykatury, że postępowanie administracyjne przed organami szkoły wyższej, dotyczące indywidualnych spraw studentów i doktorantów, ma charakter uproszczony, to jednakże zwraca uwagę, że znawcy przedmiotu podnoszą, że owe uproszczenie wyróżniają określone cechy – jak: niezbyt rozbudowana regulacja prawna, założona w przepisach szybkość działania organu administracji publicznej przy ograniczonym formalizmie czynności oraz szeroka dostępność tego postępowania dla różnych podmiotów – por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 725. Zatem uproszczenie nie może wpływać na prawa jednostki zagwarantowane ustawą, jak merytoryczne rozpoznanie jej sprawy.

Organy szkoły wyższej w ramach prowadzonych postępowań realizując zasadę szybkości i prostoty postępowania, zawartą w art. 12 § 1 i § 2 Kpa zobowiązane są do stosowania tych regulacji i instytucji prawnych z kodeksu postępowania administracyjnego, które wskazują na uproszczony charakter podejmowanych czynności i ich uzewnętrzniania, w prawem przewidzianej formie.

Zagwarantowana przez Ustrojodawcę w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP ustanowiona w nim autonomia uczelni nie jest jednak niczym nieograniczona. Granice jej wyznacza prawo.

Rację ma zatem strona skarżąca, że organy Uczelnie niewłaściwe zastosowały regulacje unormowane w kodeksie postępowania administracyjnego w załatwieniu jej wniosku. Mocą art. 207 ust. 1 u.p.sz.w. do decyzji podjętych przez organy uczelni (...) w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Z kolei z ust. 2 tego przepisu wynika, że decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Przytoczone regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów winno być prowadzone z uwzględnieniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

I jakkolwiek nie wdając się w kwestie merytorycznej treści wniosku złożonego na obowiązującym czy też nieobowiązującym - jak w przedmiotowej sprawie nieaktualnym - druku, i tym samym jego znaczeniu materialnym - Sąd stwierdza, że organ wydając zaskarżone rozstrzygniecie nie podporządkował go procedurze uregulowanej w Kpa. Uwaga ta jawi się jako istotna albowiem wyłącznie wartość merytoryczna wniosku, jego wymogi materialne, wyznacza formę w jakiej organ zobowiązany jest załatwić merytorycznie sprawę strony. W tym zakresie organ po dokonaniu oceny formalnej wniosku winien dokonać jego oceny pod względem merytorycznym i wydać rozstrzygniecie odpowiadające prawu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wydał rozstrzygnięcie nie znajdujące umocowania w przepisach Kpa, czy regulacjach Uczelnianych. Uchybienie to w ocenie Sądu nie ma jednakże cech rażącego naruszenia prawa, gdyż de facto to nie nazwa a cechy aktu stanowią o jego mocy. Przedmiotowym aktem organ, co do skutku, odmówił stronie prawa do zwiększenia stypendium kształtując wyrażone stanowisko w formie nie odpowiadającej rygorom prawa, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych rozstrzygnięć i powrotem sprawy do fazy rozpoznania wniosku strony z zastosowaniem odpowiedniego trybu oraz przynależnych mu w jego toku narzędzi prawnych.

Odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, o którym stanowi w art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, polega na zachowaniu minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki działania i organizacji szkoły wyższej. Przy czym nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów Kpa, winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają - zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1304/11.

Nadto podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie i literaturze przedmiotu podnosi się, że w indywidualnych sprawach studentów oraz doktorantów dominuje szerokie rozumienie odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wiele w tym względzie wniosło stanowisko TK, który w wyroku z 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 2000, nr 7, poz.258 uznał, że "nakaz odpowiedniego stosowania Kpa należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie Kpa, winny mieć także zastosowanie do adresata «decyzji» rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają" (zob. także: P. Dańczak, Decyzja administracyjna w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, Warszawa 2015, s. 58 i in., oraz wskazane tam piśmiennictwo i przywołane orzeczenia).

Odpowiednie stosowanie kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach wynikających z przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym służy zapewnieniu właściwej procedury niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Konsekwencją tego poglądu stało się przyjęcie, że szczególny charakter postępowania przed organami szkoły wyższej przesądza jedynie o możliwości dokonywania tylko nieznacznych odstępstw od uregulowań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, a związanych ze stosowania trybu i zasad postępowania wynikających z przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym - zob. wyrok NSA z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt I OSK 909/07.

Podobne stanowisko w tej kwestii, na co zwraca się uwagę w doktrynie, zajęło dawne Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu. W piśmie skierowanym do przedstawiciela Parlamentu Studentów RP stwierdziło, że "(...) przepisy kpa w indywidualnych sprawach studenckich będą miały zastosowanie, o ile przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym i aktów wykonawczych do tej ustawy nie stanowią inaczej, tzn. nie zawierają instytucji i rozwiązań szczególnych uwzględniających specyfikę poszczególnych postępowań przed organami uczelni. Niemniej akt indywidualny winien zapaść w trybie i formie zapewniającej studentowi gwarancje procesowe przewidziane w Kpa" - zob.: P. Dańczak, Decyzja administracyjna ...., s. 58 i in., oraz wskazane tam piśmiennictwo i przywołane orzeczenia.

Przy czym, na marginesie jawi się uwaga - czego zdaje się nie dostrzega autor skargi - że mocą art. 126 Kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.

Skoro zatem organy uczelni muszą przy wydawaniu decyzji (postanowień) w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosować odpowiednio przepisy Kpa, to związane są tymi przepisami również przy powierzeniu kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozstrzygnięcie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 Kpa, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei poprzez art. 140 Kpa odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy rozstrzygnięcie Sądu musiało dotyczyć, jak wskazano na wstępie rozważań prawnych, zachowania przez organ administracji obowiązującej procedury administracyjnej w toku rozpoznawania wniosku skarżącego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem uwzględniać ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.

Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.