Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 268/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 i art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 stycznia 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania Z. K. i W. K. od decyzji Wójta Gminy K. W. z dnia 25 lutego 2010 r., nr [...], nakładającej na Z. K. karę pieniężną w kwocie [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa z działki nr ewid. "x", położonej w K. P. – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 16 kwietnia 2008 r. Wójt Gminy K. W. wydał decyzję zezwalającą W. K., będącemu właścicielem działki nr ewid. "x" w K. P., na wycięcie 3 sztuk drzew (2 lip i 1 kasztanowca).

W dniach 17 i 18 kwietnia 2008 r. Z. K.(ojciec W. K.) przy pomocy dwóch sąsiadów usuwał drzewa rosnące na powyższej nieruchomości. Podczas usuwania ostatniego drzewa – kasztanowca, doszło do śmiertelnego wypadku. W toku postępowania karnego wyszło na jaw, że ścięte zostało również czwarte drzewo, to jest lipa o najmniejszym obwodzie pnia, którego wycięcia nie przewidywała wskazana wyżej decyzja.

Postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia drzew bez zezwolenia zostało wszczęte przez Wójta Gminy K. W. w dniu 12 września 2008 r. na żądanie Prokuratora Rejonowego. Decyzją z dnia 12 listopada 2008 r. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w tej sprawie, wskazując, iż Z. K., który usunął drzewa, nie jest posiadaczem działki nr ewid. "x", a jej właścicielem i posiadaczem jest jego syn W. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 lipca 2009 r. uchyliło powyższą decyzję Wójta w całości i sprawę przekazało temu organowi do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 12 listopada 2009 r. oględziny na nieruchomości, w toku których ustalił, że wycięte lipy miały promień: 20, 25 i 33 cm, zaś kasztanowiec – 31 cm. Organ ten uzupełnił również materiał dowodowy sprawy o mapę ewidencyjną terenu, istotne dla sprawy dokumenty zebrane w trakcie postępowania prokuratorskiego, odebrał wyjaśnienia od Z. K., jego syna W. K. oraz świadka – sąsiada, pomagającego przy wycince.

W oparciu o powyższe ustalenia Wójt Gminy decyzją z dnia 25 lutego 2010 r. wymierzył Z. K. karę pieniężną w kwocie [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lipy z działki nr ewid. "x".

Zdaniem organu sprawcą usunięcia drzewa bez zezwolenia był Z. K., który podjął decyzję o wycięciu tego drzewa, działając jako posiadacz nieruchomości. Organ wskazał, iż osoba ta legitymuje się tytułem do władania nieruchomością, jakim jest służebność dożywocia zastrzeżona w umowie darowizny z dnia 4 kwietnia 1995 r., mocą której Z. K. darował swojemu synowi W. nieruchomość rolną z budynkami, a syn ustanowił na rzecz rodziców służebność dożywocia polegającą na prawie użytkowania działki obszaru 50 arów gruntu przy zabudowaniach. Wobec tego, że umowa nie precyzowała granic ani położenia służebności, zaś całe siedlisko z budynkami ma powierzchnię mniejszą niż 50 arów, organ pierwszej instancji uznał, że wszystkie usunięte drzewa rosły na tej części nieruchomości, która jest objęta dożywociem.

Obliczając wysokość kary za nielegalne usunięcie lipy organ pierwszej instancji wyliczył, że jeśli promień pnia wynosi 20 cm, to jego obwód /2πr/ pomniejszony o 10% wynosi 113,04 cm. Wyliczenie takie poczynił w oparciu o metodę liczenia obwodu pnia w sytuacji, gdy nie ma już kłody, a pozostał tylko pień w ziemi, wynikającą z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Do wyliczenia kary przyjął stawki obowiązujące w dacie zdarzenia, czyli 18 kwietnia 2008 r. Stawka opłaty za usunięcie lipy wynosiła wówczas 77,77 zł za jeden centymetr obwodu pnia (obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 16 października 2007 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008). Współczynnik różnicujący stawkę w zależności od obwodu pnia, wynikający z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew za drzewo o obwodzie od 101 do 200 cm wynosi 3,70. W związku z tym, iż kara pieniężna jest trzykrotnością opłaty, karę pieniężną organ wyliczył jako trzykrotność iloczynu obwodu pnia - 113,04 cm, stawki za 1 cm obwodu - 77,77 zł i współczynnika różnicującego - 3,70, czyli [...] zł.

Odwołania od tej decyzji wnieśli Z. K. i W. K., kwestionując zasadność nałożenia kary z tytułu wycięcia drzewa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia 31 stycznia 2011 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji z dnia 25 lutego 2010 r.

W obszernym uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz przywołało treść przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody mających zastosowanie w sprawie.

Kolegium podkreśliło również, iż podstawowe znaczenie dla wyniku tej sprawy ma rozstrzygnięcie co do tego, czy Z. K. usuwając przedmiotową lipę działał jako posiadacz nieruchomości w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, czy też jako osoba nie mająca takiego przymiotu. Dla oceny tej kwestii istotne jest, że z własnoręcznie sporządzonym wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie trzech drzew, w dniu 15 kwietnia 2008 r. do Wójta Gminy wystąpił Z. K., podpisując się pod wnioskiem własną ręką jako "K. W.", co przyznał na rozprawie przed Kolegium w dniu 29 kwietnia 2009 r. Sporządzenie tego wniosku, jego złożenie w organie pierwszej instancji, odebranie zezwolenia, wykonanie go i wycięcie dodatkowego drzewa pozostają ze sobą w ścisłym związku. Wszystkie te okoliczności, w ocenie organu, świadczą o wyobrażeniu Z. K. co do zakresu i granic jego uprawnień i powinności, nadto świadczą o całkowitej samodzielności w podejmowaniu przez niego wszystkich decyzji związanych z całym ciągiem wydarzeń od 15 do 18 kwietnia 2008 r., albowiem w tych dniach właściciel nieruchomości przebywał w areszcie tymczasowym, a w całym postępowaniu administracyjnym ani Z. K., ani jego syn nigdy nie wspomnieli, by w tych dniach kontaktowali się, konsultowali bądź podejmowali wspólne decyzje, czy jeden drugiemu wydawał jakieś polecenia w kwestii wycinki drzew.

Zdaniem organu kolegialnego Z. K. był i jest nadal posiadaczem zależnym niewydzielonej geodezyjnie części nieruchomości nr ewid. "x", a źródłem jego władztwa nad nią jest służebność i użytkowanie, przy czym to ostatnie prawo odnosi się do gruntu, a zatem odpowiada znaczeniu, w jakim ustawa o ochronie przyrody używa pojęcia "posiadacz" w art. 83 ust. 1. Z notarialnej umowy darowizny wynika bowiem, że właścicielem nieruchomości objętych księgą wieczystą nr [...], w której skład wchodziła działka nr "x", był wyłącznie Z. K. i darował on tę nieruchomość swojemu synowi W. Obdarowany W. K. ustanowił zaś na rzecz obojga rodziców nieodpłatnie i dożywotnio dwa uprawnienia: osobistą służebność mieszkania, polegającą na prawie korzystania z dwóch izb od strony wschodniej w domu mieszkalnym i 1/3 części wszystkich budynków gospodarczych oraz użytkowanie działki obszaru 50 arów gruntu przy zabudowaniach. Ponadto, jak podkreślił organ odwoławczy, wyjaśnienia i oświadczenia składane przez Z. i W. K. potwierdzają, że władztwo Z. K. nad tą częścią nieruchomości, na której rosły drzewa, nosiło wszelkie cechy użytkowania.

W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, prawidłowo organ pierwszej instancji uznał Z. K.za posiadacza nieruchomości i wymierzył mu karę za usunięcie drzewa w wysokości określonej w decyzji z dnia 25 lutego 2010 r.

Skargę do Sądu na powyższą decyzję Kolegium z dnia 31 stycznia 2011 r. wniósł Z. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy wynikające w szczególności z nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron postępowania;

2. art. 7, art. 136 i art. 140 k.p.a., poprzez nieodniesienie się do podniesionych w odwołaniu zarzutów co do naruszenia prawa materialnego oraz wadliwej konstrukcji uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji;

3. art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 88 ust. 1 i art.89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż wycięcie uszkodzonego drzewa bez wymaganego zezwolenia przez osobę niebędącą posiadaczem ani właścicielem nieruchomości nie stanowi podstawy do wymierzenia takiej osobie kary pieniężnej.

W ocenie skarżącego analiza treści powołanej przez organy umowy darowizny z dnia 4 kwietnia 1995 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że jest on posiadaczem działki, na której doszło do wycinki drzew. Skoro umowa ta zastrzega dla skarżącego prawo użytkowania 50 arów gruntu przy budynkach, a siedlisko jest mniejsze powierzchniowo niż ten obszar, to oczywistym jest, że teren, na którym znajdują się drzewa nie mógł być objęty użytkowaniem. Umowa ta nie wskazuje precyzyjnie lokalizacji obszaru działki przekazanego do użytkowania, a jedynie stanowi, że obszar ten znajduje się obok budynków, wycięte drzewo rosło zaś przy budynkach na terenie działki stanowiącym siedlisko. Wobec tego obowiązkiem organów było przesłuchanie skarżącego i jego syna w celu wyjaśnienia tych wątpliwości.

Skarżący wskazał, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w sposób skrótowy i ogólnikowy odnosi się do części zarzutów odwołania, naruszając tym samym jego prawo do rozpoznania niniejszej sprawy w jej całokształcie przez organy administracji pierwszej i drugiej instancji. Kolegium nie odniosło się w sposób wyczerpujący do zarzutów naruszenia przez decyzję organu pierwszej instancji: art. 11 i art. 107 k.p.a., wskutek wadliwej konstrukcji uzasadnienia tejże decyzji, a także art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 88 ust. 1 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż wycięcie uszkodzonego drzewa bez wymaganego zezwolenia przez osobę niebędącą posiadaczem ani właścicielem nieruchomości nie stanowi podstawy do wymierzenia kary pieniężnej.

Uzasadniając zarzut dotyczący naruszenia powołanych przepisów ustawy o ochronie przyrody skarżący podniósł, że w wyniku wycinki drzew objętych zezwoleniem organu jedno z opadających drzew uszkodziło w znaczącym stopniu lipę rosnącą w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań gospodarczych, konieczne było wycięcie również tego drzewa, z uwagi na niebezpieczeństwo zniszczenia tychże budynków. W takiej sytuacji, gdyby skarżący ubiegał się o wydanie zezwolenia na wycięcie tego drzewa, to – w świetle art. 86 ustawy o ochronie przyrody – nie miałby obowiązku uiszczania jakiejkolwiek opłaty. Z powyższego wynika, że za usunięcie takiego drzewa bez wymaganego prawem zezwolenia nie może być wymierzona kara pieniężna.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. W. z dnia 25 lutego 2010 r., nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lipy z działki nr ewid. "x", położonej w K. P.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa" oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy.

Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, w myśl art. 83 ust. 1 ustawy, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.

Za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia wójt, burmistrz albo prezydent miasta ma obowiązek wymierzyć administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1 ustawy).

Stosownie do art. 89 ust. 1 ustawy administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy.

Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew lub krzewów jest odpowiedzialnością zobiektywizowaną, oderwaną od kwestii winy sprawcy. Do poniesienia tej odpowiedzialności wystarczy zatem ustalenie, że podmiot, który dokonał usunięcia drzew lub krzewów, uczynił to bez zezwolenia właściwego organu administracji publicznej.

Powołane przepisy ustawy nie określają w sposób wyraźny podmiotu, na który winna być nałożona omawiana kara, jednakże w doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, iż karę taką wymierzyć można jedynie posiadaczowi nieruchomości, na której rosły wycięte drzewa, gdyż tylko ten podmiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2010, s. 401-402; W. Radecki, Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska (w:) Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska, pod red. J. Sommera, t. I, Wrocław 1993, s. 28; por. przykładowo: wyroki WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2006 r., II SA/Ol 780/05 i z dnia 20 stycznia 2006 r., II SA/Ol 781/05 – niepublikowane, a także zachowujące aktualność w niniejszej sprawie wyroki NSA z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Rz 2248/99, OSP 2001, nr 4, poz. 60, z dnia 16 sierpnia 2001 r., II SA/Kr 1623/98, niepubl., z dnia 19 marca 2001 r., IV SA 168/99, niepubl. i z dnia 13 stycznia 2005 r., OSK 1582/04, Wspólnota 2005, nr 19, s. 42).

W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż Wójt Gminy K. W. decyzją z dnia 16 kwietnia 2008 r., zezwolił na wycięcie 3 sztuk drzew (2 lip i 1 kasztanowca) na działce nr ewid. "x" w K. P.

Poza sporem jest również, że skarżący Z. K. w dniach od 17 kwietnia do 18 kwietnia 2008 r., przy pomocy sąsiadów, wyciął nie tylko objęte powyższą decyzją drzewa, ale także rosnącą na tej nieruchomości lipę.

W postępowaniu administracyjnym zasadą jest, iż przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu (art. 130 § 1 k.p.a.). Wyjątek od tej zasady zachodzi m.in. wówczas, gdy decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z żądaniem wszystkich stron. W takim przypadku, w świetle art. 130 § 4 k.p.a., decyzja ta podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania.

Decyzja organu pierwszej instancji z dnia 16 kwietnia 2008 r., zezwalająca na wycinkę drzew, zapadła w uwzględnieniu w całości wniosku o zgodę na ich usunięcie, stanowi zatem decyzję, o jakiej mowa w art. 130 § 4 k.p.a. Nie ulega więc wątpliwości, że decyzja ta dawała podstawę do wycięcia wskazanych w niej drzew. Usunięcie czwartego drzewa – lipy, o obwodzie pnia ustalonym w toku postępowania na 113,4 cm, nastąpiło zaś bez wymaganego prawem zezwolenia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżący był w dniu dokonania wyrębu przedmiotowej lipy posiadaczem działki nr ewid. "x", położonej w K. P., na której rosło to drzewo. W przypadku bowiem stwierdzenia, że skarżący tego przymiotu nie posiadał, brak byłoby podstaw prawnych do wymierzenia mu kary pieniężnej za wycięcie wskazanego drzewa.

W świetle art. 336 kodeksu cywilnego posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. W rozumieniu tego przepisu, na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Najogólniej rzecz ujmując, corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa. Animus zaś oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, pod red. J. Ignatowicza, Warszawa 1972, s. 768 i n., A. Kunicki (w:) System Prawa Cywilnego, t. II, Wrocław 1977, s. 830).

Powołany przepis wyróżnia dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią włada jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności. Posiadaczem zależnym natomiast jest ten, kto włada rzeczą w zakresie innego prawa, niż prawo własności, na przykład użytkowania (art. 252 k.c.); zastawu (art. 306 k.c.), najmu (art. 659 k.c.), dzierżawy (art. 693 k.c.). Nie rości więc on sobie do rzeczy prawa własności, lecz zachowuje się tak jak uprawniony z innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia notarialnej umowy darowizny z dnia 4 marca 1995 r., Rep. [...] (k. 23-28 akt adm.). Zgodnie z § 6 lit. "c" tiret 2 tejże umowy, skarżący Z. K., będący właścicielem działki nr ewid. "x", na której rosła przedmiotowa lipa, darował tę nieruchomość swemu synowi W. K. Obdarowany W. K., w § 7 umowy, ustanowił na rzecz skarżącego oraz jego żony M. K. nieodpłatnie i dożywotnio osobistą służebność mieszkania, polegającą na prawie korzystania z dwóch izb od strony wschodniej w domu mieszkalnym i 1/3 części wszystkich budynków gospodarczych, a także użytkowanie działki obszaru 50 arów gruntu przy zabudowaniach.

Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 12 listopada 2009 r. z udziałem skarżącego oraz właściciela działki nr ewid. "x", a także z załączników do tego protokołu w postaci szkicu sytuacyjnego oraz fotografii wynika, że wszystkie drzewa (to jest 3 lipy i 1 kasztanowiec) wycięte przez skarżącego w dniach 17 i 18 kwietnia 2008 r. znajdowały się w granicach siedliska na tej działce, pomiędzy budynkiem inwentarskim a budynkiem składowym (83-87 akt adm.). Lipa, która została usunięta bez zezwolenia, usytuowana była skrajnie w odległości 1,45 m od budynku składowego (stodoły).

Prawidłowość tych ustaleń skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem złożonym na protokole oględzin oraz szkicu sytuacyjnym (k. 86, 87 akt adm.).

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę powyższy zapis umowy z dnia 4 marca 1995 r., jak również treść ustanowionej wraz z użytkowaniem osobistej służebności mieszkania, obejmującej prawo korzystania z 1/3 części wszystkich budynków gospodarczych, a także w oparciu o wyjaśnienia składane przez Z. K. i jego syna W. K. w toku postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, za zasadne należy uznać stanowisko organów administracji obu instancji, iż w dacie wycięcia przedmiotowej lipy skarżący był posiadaczem tej części działki nr ewid. "x", na której rosło to drzewo.

Istotą użytkowania, w myśl art. 252 k.c., jest prawo do używania rzeczy i pobierania jej pożytków. Użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym o najszerszym zakresie uprawnień, a zatem stanowi największe obciążenie prawa własności. Ustanawia się je w sytuacji, gdy występuje potrzeba korzystania przez osobę trzecią z cudzej rzeczy w szerokim zakresie. Do treści tego prawa należy także posiadanie rzeczy, albowiem bez faktycznego władztwa nad rzeczą uprawniony nie mógłby jej używać i pobierać jej pożytków. Użytkownik jest posiadaczem zależnym rzeczy, w zakresie odpowiadającym treści przysługującego jemu prawa użytkowania rzeczy (B. Burian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2010, s. 435, 436).

Wskazana wyżej umowa określając przedmiot przysługującego skarżącemu ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest użytkowanie, wskazuje, iż obejmuje ono część działki o obszarze "50 arów gruntu przy zabudowaniach" (§ 7 tiret 2 umowy; k. 25 akt adm.).

W ocenie Sądu, mając na uwadze położenie wyciętej bez zezwolenia lipy na obszarze siedliska rolniczego na przedmiotowej działce, pomiędzy dwoma budynkami gospodarczymi, w odległości 1,45 m od jednego z tych budynków, stwierdzić należy, że drzewo to znajdowało się na obszarze "50 arów gruntu przy zabudowaniach", który to obszar, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych wypisu z ewidencji gruntów, znacznie przewyższa obszar, jaki zajmuje całe siedlisko na wskazanej działce.

Z powyższego wynika, że w czasie usunięcia drzew skarżący był posiadaczem zależnym niewydzielonej geodezyjnie części działki nr ewid. "x", na której rosła wycięta bez zezwolenia lipa.

Stanowisko to jest uzasadnione również w świetle wyjaśnień skarżącego i jego syna W. K. składanych w postępowaniu administracyjnym. Z wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie przed Kolegium w dniu 29 kwietnia 2009 r. wynika, że wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew złożył sam skarżący, podpisując się imieniem i nazwiskiem syna (k. 59, 60 akt adm.), co ten ostatni również potwierdził w piśmie z dnia 9 grudnia 2009 r. (k. 93 akt adm.). Składając wyjaśnienia przed prokuratorem w dniu 18 kwietnia 2008 r. skarżący twierdził, że to on uzyskał zezwolenia na wycięcie drzew, że drzewa rosły na jego posesji (k. 96, 97 akt adm.). Syn skarżącego, będący właścicielem nieruchomości, oświadczył na rozprawie administracyjnej, iż uważa ojca za takiego samego właściciela nieruchomości, jak siebie, że ojciec ma prawo decydowania o nieruchomości na równi z nim, a także, iż wycinając drzewa ojciec działał za jego wiedzą i zgodą, a on sam nie mógł się zająć sprawą, bo w tym czasie przebywał w areszcie śledczym (k. 60 akt adm.). W. K. wskazał również, że wspólnie z ojcem zdecydowali, że trzeba wyciąć trzy drzewa, gdyż były stare i zagrażały budynkom oraz że o wycięciu czwartego, złamanego w trakcie wycinki, ojciec zdecydował już sam, a także, że ojciec jest przez niego umocowany do składania w jego imieniu oświadczeń woli w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego (k. 60 akt adm.). W piśmie datowanym na 8 października 2008 r. syn skarżącego poinformował organ pierwszej instancji, że ustanowił na rzecz rodziców służebność dożywocia, a to oznacza, iż mają oni prawo do rozporządzania i zadbania o wygląd oraz bezpieczeństwo działki i budynków (k. 33 akt adm.).

Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego należy do organu administracji prowadzącego postępowanie i podejmującego rozstrzygnięcie. W sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, ocenie tej nie można przypisać cech dowolności. Za trafne należy uznać stanowisko zaskarżonej decyzji, iż wycinając przedmiotową lipę skarżący działał jako posiadacz nieruchomości. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy te należycie wyjaśniły istotne dla sprawy okoliczności i ustaliły stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, spełniając wymogi określone w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W tej sytuacji zasadnie organy administracji orzekły o wymierzeniu skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia na podstawie powołanego art. 88 ust. 1 ustawy.

Prawidłowo ustalona została również wysokość wymierzonej skarżącemu kary. Wprawdzie wyliczając kwotę kary organy administracji przyjęły stawki obowiązujące w dacie zdarzenia, to jest w dniu 18 kwietnia 2008 r., nie zaś wyższe obowiązujące w dacie wydania decyzji organów obu instancji, jednakże nie można zarzucić z tego powodu organom naruszenia prawa. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2010 r., II OSK 543/09 (Lex nr 597681), który powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, iż do obliczenia kary za wycięcie drzew bez zezwolenia nie powinny mieć zastosowanie stawki określone przepisami obowiązującymi w dacie orzekania przez organy administracji. Sąd ten podkreślił, że działanie, jeżeli jest karalne, to jest zagrożone dokładnie określoną karą. Późniejsza zmiana przepisów, w tym dotyczących kary, ma taki wpływ na jej wymiar, że nowe przepisy mogą mieć zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy są dla sprawcy względniejsze.

Niezasadne są również pozostałe zarzuty podniesione w skardze.

Zgodnie z art. 86 k.p.a. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Wobec wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy organy administracji nie miały obowiązku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego i jego syna.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada w pełni wymogom art. 107 § 3 k.p.a., stanowiącemu, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Kolegium w sposób wyczerpujący odniosło się do wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Nieodniesienie się zatem przez organ – w sposób satysfakcjonujący skarżącego – do podniesionych w odwołaniu zarzutów co do naruszenia prawa materialnego oraz wadliwej konstrukcji uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wbrew zarzutom skargi z powołanych wyżej przepisów art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 88 ust. 1 i art. 89 ust. 1 ustawy nie wynika, by w przypadku wycięcia uszkodzonego drzewa bez wymaganego zezwolenia brak było podstaw do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

Ubocznie podnieść należy, że oddalenie skargi w niniejszej sprawie nie przesądza, iż skarżący faktycznie zmuszony będzie do uiszczenia całości nałożonej na niego w niniejszej sprawie kary. Zgodnie z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 oraz w zw. z art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może umorzyć w całości albo w części zobowiązanie z tytułu niepodatkowych należności budżetowych jednostek samorządu terytorialnego, jakimi są między innymi dochody pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, takie jak np. należności z tytułu kary za usunięcie drzew bez zezwolenia. Skarżący może zatem zwrócić się do właściwego organu gminy z wnioskiem o umorzenie w całości lub w części wymierzonej kary, powołując się na okoliczności związane z jego osobistą sytuacją życiową.

Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.