Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1740/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 33  par. 1, art. 34  par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 października 2021 r., znak: [...], w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez A. K., zwaną dalej skarżącą, postanowieniem z dnia 6 października 2021 r., znak: NE.906.1.17.2021, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, znak: [...] z dnia 18 sierpnia 2021 r., w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów.

Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 28 sierpnia 2017 r. pismem, znak: [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny poinformował skarżącą oraz jej męża (zobowiązanych) o ustawowym obowiązku szczepień ochronnych wynikającym z Programu Szczepień Ochronnych (PSO) u ich dziecka – syna J.

W dniu 1 lutego 2018 r., upomnieniem nr [...] znak: [...], PPIS działający jako wierzyciel, wezwał A. K. do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka J. - syna skarżącej. Upomnienie zostało wystawione na podstawie otrzymanego w dniu 3 kwietnia 2017 r. wykazu osób - rodziców dzieci uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, wystawionego przez lek. med. z Centrum Medycznego [...] w K, a także kontroli przeprowadzonej w dniu 24 listopada 2017 r. w ww. podmiocie, w trakcie której stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657, zwanej dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych) dot. zaszczepienia dziecka – J. K. - nie został wykonany pomimo wyznaczonego terminu. Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny poinformował skarżącą, że w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone skarżącej w dniu 9 lutego 2018 r.

W dniu 31 grudnia 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec skarżącej środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 21 grudnia 2020 r.

Pismem z dnia 11 czerwca 2021 r. skarżąca zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 21 grudnia 2020 r.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2021 r., znak: [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 grudnia 2020 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego – J. K. - szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce, w punkcie szczepień wybranego przez zobowiązanego świadczeniodawcy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w punkcie 1 ww. postanowienia orzekł o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w części dotyczącej braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, w punkcie 2 natomiast w pozostałym zakresie oddalił zarzuty.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając organowi naruszenie przepisów:

1) art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia syna przeciwko poszczególnym chorobom stał się wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji;

2) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

3) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;

4) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli;

5) art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;

6) art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia,

7) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującemu skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Opisanym na wstępie postanowieniem Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W jego uzasadnieniu Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na zarzuty zawarte w punktach 1, 2 i 3 wyjaśnił, że obowiązek poddania się szczepieniu zgodnie z PSO wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. J. K. na dzień wystosowania do MPWIS zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, tj. na dzień 24 sierpnia 2021 r., nie został poddany obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranym przez zobowiązanego. W postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. wierzyciel przedstawił indywidualną sytuację zobowiązanej powołując się na zgromadzany materiał dowodowy.

W korespondencji kierowanej do zobowiązanej, m. in. z dnia 28 sierpnia 2017 r., pismo znak: [...], oraz z dnia 1 lutego 2018 r., upomnienie

nr [...], znak: [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w sposób wyczerpujący wskazał obowiązujące akty prawne dotyczące wykonania szczepień ochronnych u dziecka oraz zasady ich odraczania. Podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza - specjalisty, które określa potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo. Zaświadczenie, wydane przez lekarza specjalistę w dniu 19 kwietnia 2018 r., odraczające obowiązek szczepień u syna skarżącej, zgodny z tzw. kalendarzem szczepień (PSO) wygasło wraz z ukończeniem przez niego 4 roku życia. Tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony został na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu 21 grudnia 2020 r., czyli niemal 2 lata po ustaniu powodów odroczenia obowiązku szczepień u dziecka. Kolejne zaświadczenie wystawione przez lekarza specjalistę w dniu 10 czerwca 2021 r., czyli po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 grudnia 2020 r., przesuwa obowiązek szczepień zgodnie z PSO u syna skarżącej do dnia 10 czerwca 2022 r., a także sprawia, iż nie jest możliwe kontynuowanie u niego obowiązku szczepień, jednakże nie zamyka wszczętego postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji rozpoznał w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej indywidualną sytuację zobowiązanego, cały materiał dowodowy oraz nie pozostawił żadnych wątpliwości co do jej sytuacji faktycznej i prawnej. Nie ma zatem uzasadnienia dla wskazanych naruszeń. Zarzuty zawarte w punktach 1, 2 i 3 są więc bezpodstawne.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w punktach 4, 5 i 6 organ odwoławczy podał, że obowiązek poddania się szczepieniu w ramach PSO, wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ww. ustawy. Uzupełnieniem ww. regulacji prawnych jest PSO na dany rok kalendarzowy, ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu. Obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu dziecka w określonym wieku wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie zmienia tego faktu to, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza PSO na dany rok w formie komunikatu. Zalecenia do realizacji szczepień w Polsce przygotowuje Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia oraz Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym. Rekomendacje wynikają z analizy krajowych danych dotyczących zachorowań na poszczególne choroby zakaźne, a także uwzględniają zalecenia i raporty Komitetu Doradczego ds. Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz zalecania Światowej Organizacji Zdrowia. Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi nadzór nad realizacją PSO opracowanego przez Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych.

Według organu odwoławczego wszelakie działania podejmowane przez organ znajdują swoje umocowanie w stosownych przepisach obowiązującego prawa. Nie ma zatem uzasadnienia dla wskazanych naruszeń.

Co się zaś tyczy zarzutu zawartego w pkt 7 organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szerzące się epidemicznie zakażenia i choroby zakaźne były bowiem w przeszłości powodem wysokiej śmiertelności i chorobowości, powodowały znaczące straty społeczne i ekonomiczne. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym, jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Nie można bowiem podzielić argumentów głoszących fałszywą tezę o rzekomym, bezwzględnym prymacie wolności wyboru i wolności życia rodzinnego od ingerencji organów państwowych, w tym, żądające zapewnienia swobody przy podejmowaniu decyzji o poddaniu się szczepieniom ochronnym. Należy wskazać również na fakt, że profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, cyt.: "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego (...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą, jest ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki, w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób. W związku z powyższym, wszystkie działania podejmowane przez organ znajdują swoje umocowanie w stosownych przepisach obowiązującego prawa, nie ma zatem uzasadnienia dla wskazanych naruszeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów:

- art. 33 § 1 pkt ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że obowiązek wskazany w treści tytułu wykonawczego jest zgodny z treścią przepisu prawnego, z którego obowiązek wynika, podczas gdy w treści tytułu wykonawczego wskazano, iż zobowiązany ma zrealizować szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO), podczas gdy nie ma przepisu prawnego powszechnie obowiązującego, z którego wynikałby obowiązek szczepienia dziecka zgodnie z PSO;

- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli;

- art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;

- art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia;

- art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewskazanie

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;

- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia;

- art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez uznanie, iż nałożona na skarżącą grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl natomiast § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

W świetle powyższych regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za zgodne z prawem uznać należało zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego uznające w części zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, w pozostałym zaś zakresie oddalającym zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Obowiązkiem tym w niniejszej sprawie jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657, zwanej dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W myśl art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W rozpoznawanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 195).

Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W niniejszej sprawie jest to skarżąca - matka dziecka, co do której istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Nie ulega więc żadnej wątpliwości, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom wynika z powszechnie obowiązującego źródła prawa, jakim jest ww. ustawa, a nie z Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, stąd zarzut skarżącej postawiony organom naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego jako źródła prawa powszechnie obowiązującego, jest całkowicie bezzasadny.

Z kolei, stosownie do art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało w taki sposób wszczęte, to jest w wyniku wystawienia wobec skarżącej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego tytułu wykonawczego, który został przesłany do Wojewody Małopolskiego, a ten wszczął postępowanie egzekucyjne.

Ponieważ skarżąca sprzeciwiła się powyższemu, wnosząc zarzuty w piśmie z dnia z dnia 11 czerwca 2021 r., organ egzekucyjny pismem z dnia 22 lipca 2021 r., znak: WZ-III.3151.8.2021, przekazał stosownie do art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłoszone zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska.

Zgodnie z postanowieniami art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego.

W ocenie Sądu stanowisko organów, zaprezentowane w niniejszej sprawie jest prawidłowe.

Zasadnie wskazały bowiem organy: Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym.

Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy przewiduje obowiązek osób, określonych na podstawie ust. 10 pkt 2, do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Ponadto, na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753), wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Komunikat ten jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Podstawą do wydania takich komunikatów jest art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Podkreślenia wymaga, że powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu.

Trafnie więc uznał Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, że podniesione w tym zakresie zarzuty są bezpodstawne. Skoro z akt sprawy rzeczywiście wynika, że syn skarżącej nie został poddany obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince i różyczce w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranym przez zobowiązanego, to po doręczeniu upomnienia i tytułu wykonawczego obowiązek ten mógł być egzekwowany. Zasadnie stwierdził organ w kwestii przedłożonego zaświadczenia lekarskiego, wystawionego przez lekarza w dniu 10 czerwca 2021 r., że mogło ono jedynie przesunąć termin wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Nadto dodać należy, że mogło ono stanowić przedmiot ewentualnych rozważań w ramach badania kwalifikacyjnego. Nie mogło jednak zniweczyć uruchomionego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku szczepień wynikającego z przepisów ustawowych. Inspekcja sanitarna, działając w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmując wobec zobowiązanej działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień u małoletniego syna zobowiązanej, wypełniła zatem obowiązki ciążące na niej. Zgodzić się też należało ze stanowiskiem, że nie doszło, wbrew twierdzeniom w zarzutach, zażaleniu a następnie w skardze, do naruszenia przepisów Konstytucji RP, jak również Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Trafnie organ odwoławczy wskazał, na art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szerzące się epidemicznie zakażenia i choroby zakaźne były bowiem w przeszłości powodem wysokiej śmiertelności i chorobowości, powodowały znaczące straty społeczne i ekonomiczne. Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych oraz innych chorób o charakterze społecznym, jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i instytucje państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. Działania te skupiają się na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych.

Zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że profilaktyka szerzenia się chorób zakaźnych jest konstytucyjnym obowiązkiem władz krajowych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego "(...) zdrowia (...). Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Taką ustawą, jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładająca na obywatela obowiązek realizacji szczepień ochronnych. Ponadto, także art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ingerencję władzy publicznej w życie prywatne i rodzinne jednostki, w przypadkach przewidzianych ustawą, z uwagi na ochronę zdrowia innych osób.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się więc takich uchybień w postępowaniu egzekucyjnym, które skutkowałyby koniecznością uchylenia kontrolowanych postanowień w przedmiocie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku