Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2507/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 z późn. zm.) odmówił D. S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku z wniosku z dnia [...] maja 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w przedmiotowej sprawie świadczenie w drodze wyjątku nie może być przyznane wnioskodawcy, bowiem nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Strona nie wykazała, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które ubezpieczony nie miał wpływu.

W toku postępowania ustalono, że D. S. całkowicie niezdolny do pracy stał się w wieku 43 lat. Na przestrzeni 44 lat życia udokumentował 15 lat, 7 miesięcy i 27 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych.

Zarówno w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy, jak i w 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 3 lata, 9 miesięcy i 1 dzień tych okresów.

Zdaniem organu, nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 1994-1995, 2006-2008, 2012-2019 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy, uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia, została ustalona dopiero od [...] kwietnia 2019 r. Nie istniały zatem, do tego dnia, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Ponadto skarżący nie wykazał innych szczególnych okoliczności w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które nie miał wpływu.

Zwrócono uwagę, że przerwa w wykonywaniu zatrudnienia, w której była orzeczona częściowa niezdolność do pracy, nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej z uwagi na to, że orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia.

Organ stwierdził, że z akt rentowych wynika, że D. S. pozostaje w zatrudnieniu, a to wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Ponadto dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie przekracza kwotę brutto najniższej emerytury, która od 1 marca 2019 r. wynosi 1.100,00 zł brutto. Zatem, nie można uznać, że D. S. pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.

W dniu 7 października 2019 r. D. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] września 2019 r. nr [...].

Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Stwierdził, że nie jest prawdą twierdzenie, że dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie przekracza kwotę brutto najniższej emerytury, czyli 1.100 zł.

Dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosi tyle, co minimalna płaca dzielona na trzy, czyli ok. 560 złotych netto. Rodzina ma do spłaty wiele różnych kredytów, w tym - największy – hipoteczny, na dowód, czego załączył do skargi aktualne zobowiązania kredytowe.

W odpowiedzi na skargę z dnia 7 listopada 2019 r. organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Organ dodatkowo, odnosząc się do argumentacji skargi, podniósł, że skarżący posiada na swe potrzeby z tytułu dochodów w jego gospodarstwie domowym 1.489,27 zł brutto miesięcznie (z tytułu dochodów żony - średnia z 3 miesięcy od maja do lipca 2019 r.) - zatem nie jest pozbawiony środków utrzymania w wymiarze niezbędnym.

Zdaniem organu, nie ma podstaw by uznawać, że wydatki na kredyt hipoteczny na własny dom jednorodzinny są wydatkami, które bazowy dochód powinny pomniejszać. Skarżący posiada konkretne środki i wydatkuje je w konkretny sposób. Fakt, że zobowiązania z tytułu spłat są znacznym obciążeniem nie jest podstawą do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ponieważ nie jest ono żadnym rodzajem pomocy dla kredytobiorców w trudnej sytuacji finansowej. Kryterium indywidualnych wydatków w orzecznictwie sądów administracyjnych odnosi się w pierwszej kolejności do wydatków związanych ze zwiększonymi potrzebami finansowymi uprawnionych, wynikającymi z ich stanu zdrowia, potrzeby rehabilitacji i ponoszenia wyższych, ale niewątpliwie obiektywnie niezbędnych wydatków na konkretne potrzeby bytowe. Nie może w żadnym razie prowadzić do obowiązku przyczyniania się instytucji ubezpieczenia społecznego do spłacania prywatnych zobowiązań kredytowych, zaciągniętych świadomie i na znanych warunkach przez ubezpieczonych.

W piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2020 r., działający w imieniu skarżącego ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, w uzupełnieniu zarzutów postawionych w skardze oraz w celu ich uzasadnienia, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez:

- pominięcie przyczyny częściowej niezdolności do pracy skarżącego trwającej od listopada 2016 r. w wykonywaniu pracy zarobkowej;

- nieustalenie przyczyn wystąpienia okresów nieskładkowych w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku;

- błędne ustalenie, że skarżący pozostaje w zatrudnieniu;

- zaniechanie badania, czy skarżący posiada niezbędne środki utrzymania, w szczególności brak ustalenia jakiego rodzaju wydatki obciążają budżet rodzinny, a są uwarunkowane jego stanem zdrowia, potrzebą rehabilitacji i ponoszeniem wyższych, ale obiektywnie niezbędnych wydatków na konkretne potrzeby bytowe;

co doprowadziło do nieustalenia istotnych okoliczności sprawy oraz błędnego uznania, że wszystkie przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy nie zostały spełnione;

a) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 124 ustawy, poprzez zaniechanie informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie, czy skarżącemu może zostać przyznane świadczenie w drodze wyjątku, co skutkowało brakiem wiedzy skarżącego o możliwości dowodzenia spełnienia przesłanek ustawowych warunkujących możliwość przyznania renty w drodze wyjątku;

b) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 ustawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający skarżącemu pełne zapoznanie się z podjętym rozstrzygnięciem, a w szczególności z prawidłowością ustalenia, czy skarżący spełnił wszystkie przesłanki ustawowe warunkujące możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku oraz jakie fakty i okoliczności Prezes ZUS wziął pod uwagę przy dokonywanej ocenie.

Wskazano, że skarżący jest osobą przewlekle chorą oraz niezdolną do pracy, a przede wszystkim niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jego problemy zdrowotne rozpoczęły się w 2016 r., kiedy doznał [...]. Od tego momentu stał się osobą częściowo niezdolną do pracy. Po odpowiedniej rekonwalescencji oraz dzięki uporowi własnemu skarżący powrócił na rynek pracy w 2019 r. Został zatrudniony jako ochroniarz w firmie ochroniarskiej. Powszechna praktyka na rynku ochrony dotknęła również skarżącego. Zaproponowano mu umowę, która nie stanowiła tytułu obowiązkowego do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Ze względu na brak alternatywy skarżący przystał na takie warunki. W dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżący doznał rozległego [...]. Od tego momentu jest całkowicie niezdolny do pracy oraz jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Wymaga całodobowej opieki, rehabilitacji oraz leczenia.

Skarżący w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę przez kilka lat był osobą częściowo niezdolną do pracy ze względu na przebyty w 2016 r. [...]. Ma to przemożne znaczenie mając na uwadze, że posiada udokumentowane prawie 4 lata okresów składkowych. Dokładając do tego okres czasowej niezdolności do pracy po przebytym udarze oraz czas poświęcony na rehabilitację i powrót na rynek pracy zdecydowanie przekroczono łącznie 5 letni okres. Prezes ZUS całkowicie pominął te okoliczności przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy.

Prezes ZUS nie poinformował ani nie wezwał skarżącego do wskazania okoliczności, które wpłynęły na brak podlegania ubezpieczeniom społecznym w ww. okresie (art. 9 k.p.a.). Organ nie prowadził w ogóle postępowania dowodowego w tym zakresie. Akta rentowe nie mogą stanowić jedynego dowodu potwierdzającego fakt zatrudnienia, co do osoby, która na skutek wystąpienia w czasie trwania umowy rozległego udaru mózgu stała się całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji (co zostało potwierdzone przez lekarza orzecznika ZUS).

Okoliczność, że umowa cywilnoprawna łącząca skarżącego z firmą ochroniarską nie została rozwiązana, nie świadczy o tym, że skarżący pozostaje w zatrudnieniu, ponieważ ze względu na stan zdrowia dalsze wykonywanie zobowiązań przez skarżącego jest niemożliwe.

W niniejszej sprawie Prezes ZUS nie podjął niezbędnych działań w celu ustalenia czy skarżący posiada niezbędne środki utrzymania. Podczas ustalania ww. okoliczności organ oparł się wyłącznie na powierzchownej analizie sprawy, bowiem wziął pod uwagę wyłącznie wynagrodzenie brutto żony skarżącego. Jednak nie jest to kwota, którą rodzina może dysponować, bowiem konieczne jest odliczenie składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na PIT.

W ocenie skarżącego, obowiązkiem Prezesa ZUS było ustalenie, czy skarżący posiada niezbędne środki utrzymania, a nie jakie jest wynagrodzenie brutto żony skarżącego. W tym zakresie winien zbadać kwestie indywidualnych wydatków ponoszonych przez skarżącego (jego żonę), które są związane z całkowitą niezdolnością do pracy skarżącego i jego niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Prezes ZUS nie prowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy w sprawie występują zwiększone potrzeby finansowe skarżącego wynikające z jego stanu zdrowia, potrzeby rehabilitacji i ponoszenia wyższych, ale obiektywnie niezbędnych wydatków z tego tytułu wydatków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki, warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 powołanej ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły, wymaga zastosowania tylko "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności, to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na kanwie ustawy o emeryturach i rentach z FUS ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń powinno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie byłoby zatem możliwe tylko w przypadku wykazania, że skarżący przejawiał wolę podejmowania pracy i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia. Tylko w takiej sytuacji przyznanie świadczenia w drodze wyjątku byłoby zasadne.

Z brzmienia art. 83 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot, wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, że na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym.

D. S. uznany został za osobę częściowo niezdolną do pracy od [...] listopada 2016 r., natomiast orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. - za całkowicie niezdolnego do pracy od kwietnia 2019 r. Całkowita niezdolność do pracy powstała nagle i spowodowana była zdarzeniem nagłym - udarem. Zatem do 41. roku życia skarżący nie legitymował się żadnym stopniem niezdolności do pracy, a do 43. roku życia nie był całkowicie niezdolny do pracy, natomiast w tym czasie wykazał łącznie 15 lat i 8 miesięcy ubezpieczenia, z czego w 10-leciu ocenianym do uprawnień wykazano jedynie 3 lata i 9 miesięcy, przy czym nie pracował i nie podlegał ubezpieczeniu w latach 1994-1995, 2012-2019 i nie zostało wykazane, aby przyczyną przerw w ubezpieczeniu były okoliczności szczególne.

Jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, nie bez znaczenia na ocenę istnienia szczególnych, wywołanych nieprzezwyciężonymi przyczynami zewnętrznymi, okoliczności pozostaje również fakt, że w chwili powstania niezdolności do pracy istniało zatrudnienie na umowę-zlecenie, objęte jedynie ubezpieczeniem zdrowotnym. Ponadto należy także podzielić stanowisko organu, że w sprawie nie występuje również przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania, co eliminuje skarżącego z kręgu osób mogących ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku.

W niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma okoliczność, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] września 2019 r., dochód na jednego członka trzyosobowej rodziny skarżącego wynosił 1.489,27 zł, na który składało się wynagrodzenie żony z tytułu zatrudnienia w wysokości 4.467,81 zł brutto miesięcznie, co przekracza kwotę najniższej emerytury, która w dacie orzekania wynosiła 1.100,00 zł brutto.

Należało zatem uznać, że D. S. dysponuje niezbędnymi środkami utrzymania.

Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zawierają definicji pojęcia "niezbędne środki utrzymania". Zachodziła zatem konieczność wypracowania przez organy administracji oraz judykaturę sposobu jego rozumienia.

W ocenie Sądu, rację ma organ orzekający, że metodą wyjaśnienia spornego pojęcia może być odniesienie się do najniższej kwoty świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Uzasadnione jest bowiem twierdzenie, że najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby, przy czym chodzi tu jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu.

Przyjąć zatem należy, że kryterium niezbędnych środków utrzymania, to wynik odniesienia sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie do wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej lub kryterium dochodowego przewidzianego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.).

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie tej przesłanki zalecał dokonanie porównania sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń, określonych w przepisach jako minimalne, a ponadto z uwzględnieniem potrzeb służących do zaspokojenia minimum egzystencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 sierpnia 2000 r., sygn. II SA 815/00; 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06; 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 121/14 oraz 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 56/15, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl).

Powyżej zaprezentowany pogląd posiada umocowanie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sądy administracyjne nie traktują minimalnej emerytury jako bezwzględnego wskaźnika, od którego zależy przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku (przykładowo wyrok z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 137/08; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1721/09, dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Ma to jedynie na celu umożliwienie organom stosującym prawo indywidualizację decyzji w każdym rozpatrywanym przypadku. Przyjmuje się również, że wyznacznikiem takim może być też renta socjalna przyznawana na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1455). Renta socjalna również uznawana jest za świadczenie umożliwiające zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby, stanowi 100% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2248/12, dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Ustalając niezbędne minimum dochodowe bierze się pod uwagę zwiększone wydatki osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, która z tego tytułu otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne. Podkreśla się także, że oceniając czy w danej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie można też abstrahować od tego, że świadczenie określone w tym przepisie organ może przyznać tylko "w drodze wyjątku", a więc w sytuacjach zupełnie szczególnych. Chodzi przede wszystkim o przypadki, gdy dana osoba znajduje się w sytuacji faktycznej i prawnej, która uniemożliwia jej zdobycie podstawowych środków utrzymania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 150/10, dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego uznać należało w niniejszej sprawie, że organ właściwie przyjął, iż po stronie skarżącego nie istnieje wymagana przez ustawodawcę przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Okolicznością niesporną jest bowiem to, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przewyższa kwotę najniższego świadczenia emerytalnego przyznawanego w trybie zwykłym.

Jakkolwiek wykazany dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych skarżącego, jednakże trudno uznać, iż nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych. Świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione.

Ocena sytuacji materialnej osób, ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez pryzmat posiadanych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się - jako kryterium głównym - wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami.

Dodatkowo należy podnieść, że obowiązek spłaty zaciągniętych kredytów, pożyczek nie może stanowić kryterium przyznawania świadczeń specjalnych, gdyż jest konsekwencją świadomego działania kredytobiorcy. Każdy, kto zaciąga kredyt, bądź bierze pożyczkę, musi się liczyć z koniecznością spłaty tego zobowiązania, a tym samym z obniżeniem dotychczas uzyskiwanych dochodów. Jest to świadomy wybór i niewątpliwie pozytywna ocena zdolności kredytowej.

Wskazać należy, że organ przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie w sposób prawidłowy, podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia (art. 7 k.p.a.). W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś podejmując zaskarżoną decyzję należycie ją uzasadnił, czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.

Z tych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 20 października 2020 r., wydane na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.).