Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 779/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległość podatkową spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. numer [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].02.2016r. numer [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu M. M. za zaległość podatkową "P." spółka z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. w kwocie 133.279 zł oraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w kwocie 35.449 zł.

U podstaw zaskarżonej decyzji legły ustalenia, iż z mocy uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "P." Sp. z o.o. z [...].03.2013 r. M. M. powołany został na stanowisko członka Zarządu - Prezesa Zarządu.

Z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] wynika, że Zarząd jest jednoosobowy.

"P." Sp. z o.o. [...].04.2013 r. złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za rok podatkowy 01.01.2012 - 31.12.2012, w którym wykazała do zapłaty podatek dochodowy od osób prawnych w kwocie 133.279,00 zł. Zadeklarowany podatek nie został wpłacony na rachunek P. Urzędu Skarbowego w B.

Z akt sprawy wynika, że na zaległość podatkową Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. został wystawiony [...].08.2013 r. tytuł wykonawczy nr [...]. W postanowieniu nr [...] z [...].09.2015 r. Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. umorzył z powodu bezskuteczności postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] na podatek dochodowy od osób prawnych i [...] na zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych.

W dacie powstania zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. M. M. pełnił obowiązki członka Zarządu, a egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.

Organ podniósł, że w myśl art.116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, członek zarządu może zwolnić się z odpowiedzialności podatkowej, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości, lub nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

W ocenie organu przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki wystąpiły przed powołaniem skarżącego na członka Zarządu, tj. w październiku 2012 r. Z akt egzekucyjnych i odpisu KRS wynika, iż Spółka w 2012 r. nie zapłaciła podatku od towarów i usług: za II kwartał 2012 r. w kwocie 1 136 968,00 zł i za III kwartał 2012 r. w kwocie 1 175 484,00 zł.

Warunkiem zwolnienia członka zarządu z odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki jest złożenie prawidłowego i prawnie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości.

Z dokumentów zgromadzonych w Sądzie Rejonowym w B. VIII Wydziale Gospodarczym wynika, iż wniosek o ogłoszenie upadłości z [...].05.2013 r. został zwrócony przez Sąd zarządzeniem z [...] czerwca 2013 r. (sygn. akt [...]) z uwagi na nie uzupełnienie przez Spółkę braków formalnych, a wniosek o ogłoszenie upadłości z [...].07.2013 r. został oddalony przez Sąd w postanowieniu z [...].11.2013 r. sygn. akt [...] z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania - adnotacja w Krajowym Rejestrze Sądowym nr [...]. Okoliczności te wskazują, że w przedmiotowej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony, a tym samym brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności.

Na członka Zarządu "P." Sp. z o.o. powołano skarżącego [...]03.2013 r. Zeznanie CIT-8, z którego wynikał obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. w kwocie 133 279,00 zł zostało podpisane przez niego [...].04.2013 r. Podpisując zeznanie, jako Prezes Zarządu winien był posiadać informację o braku środków finansowych na zapłatę podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. Ponadto z informacji udzielonych tymczasowemu nadzorcy sądowemu (sprawozdanie z [...].09.2013 r. sygn. akt [...]) wynika, iż na członka Zarządu powołano skarżącego w celu przeprowadzenia Spółki przez procedurę upadłościową. W okresie pełnienia przez M. M. funkcji członka zarządu Spółka przestała funkcjonować. Oznacza to, iż w dacie objęcia funkcji członka zarządu przez skarżącego sytuacja finansowa spółki uzasadniała zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Wyrażając zgodę na pełnienie funkcji członka Zarządu "P." Sp. z o.o. "w celu przeprowadzenia Spółki przez procedurę upadłościową", jako osoba dbająca należycie o swoje interesy skarżący mógł przewidzieć, że sytuacja majątkowa Spółki jest zła, a tym samym może uniemożliwić przeprowadzenia postępowania upadłościowego.

Skargę na powyższą decyzję złożył M. M., który zarzucił jej :

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 116 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 nr 137 poz. 926 z późn. zmianami - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległość podatkową dotyczącą spółki "P." Sp. z o. o.

1. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez niezastosowanie - prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania obywateli do organów podatkowych, w ten sposób, że organ podatkowy nie potraktował w sposób zrównoważony skarżącego i Skarbu Państwa, przedkładając interes państwowy nad dobro Skarżącego:

* art. 122 Ordynacja podatkowa poprzez niezastosowanie - brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu taktycznego;

* art. 187 §1 Ordynacji podatkowej - brak wyczerpującego rozpatrzenia i oceny dowodów poprzez brak rzetelnej rekonstrukcji stanu faktycznego celem prawidłowego załatwienia sprawy;

3. art.191 Ordynacja podatkowa – poprzez niewłaściwe zastosowanie - naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, która stała się dowolna poprzez jednostronną, niekorzystną dla skarżącego interpretację stanu faktycznego i rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść skarżącego;

4. błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, prowadzące do niezgodnego z rzeczywistością przyjęcia, że: Skarżący dopuścił się zaniedbań w postaci niezgłoszenia we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "P.", której był Prezesem;

* ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe ww. spółki jako jej członek zarządu, mimo wykazania, że podejmował wszelkie działania zmierzające do likwidacji spółki.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:

1. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie w całości decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji określające odpowiedzialność podatkową i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

2. Zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2016 r. skarżący zarzucił naruszenie art. 116§1 pkt 1 lit b) Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) nastąpiło z winy skarżącego w sytuacji, gdy skarżący nie ponosi winy za brak ogłoszenia upadłości spółki.

W odpowiedzi na skargę i jej uzupełnienie organ – Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawową sporną kwestia wymagająca rozstrzygnięcia jest wypowiedzenie się, czy działania podejmowane przez skarżącego od momentu powołania go na Prezesa zarządu spółki wobec spółki wyczerpały dyspozycje art. 116§1 i 2 O.p., czy też zachodzą okoliczności zwalniające go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach postępowania przed organem podatkowym wskazuje, iż obiektywnie prawidłowe i niekwestionowane są ustalenia organu w następujących kwestiach:

- w dacie powołania skarżącego na stanowisko Prezesa Zarządu "P." spółka z o.o. nie regulowała na bieżąco swoich zobowiązań, także takich, które powstały w roku wcześniejszym tj. październiku 2012 r.; powołanie skarżącego na członka zarządu w marcu 2013 r. w sytuacji, gdy już wcześniej istniały podstawy do ogłoszenia upadłości nie świadczy o braku winy (wyrok NSA z 24.02.2014 r. IIFSK 1224/12), ponadto, jeśli podstawa do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiła za kadencji poprzedniego zarządu (jak w niniejszej sprawie) należy przyjąć, ze powinien zrobić to w terminie dwóch tygodni od dnia objęcia stanowiska (wyrok NSA z 18.02.2015 r. IFSK.1969/13).

- podpisanie przez skarżącego w dniu [...].04.2013 r. (już jako członka zarządu spółki) zeznania CIT- 8, z którego wynikał obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. w kwocie 133.279 zł) na który spółka nie miała środków, rzutuje na świadomość skarżącego odnośnie sytuacji majątkowej spółki i dodatkowo wyznacza powinność podjęcia działań zmierzających do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości; ponadto data ta statuuje wymagalność zobowiązania podatkowego.

- złożenie w dniu [...] maju 2013 r. do Sądu Rejonowego w B., wniosku o ogłoszenie upadłości, dokonane przez skarżącego dotknięte było brakami formalnymi, nie uzupełnionymi w zakreślonym przez Sąd terminie, co skutkowało zwrot wniosku w dniu [...].06.2013 r.; nie może być w związku z tym traktowane jako skuteczne i takie, które zwalania od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Pogląd taki jest ugruntowany w doktrynie i orzecznictwie.

- złożenie kolejnego wniosku o upadłość w dniu [...].07.2013r. było skuteczne, jednakże wniosek został oddalony przez Sąd z uwagi na brak środków na prowadzenie postępowania upadłościowego; właściwym czasem do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest czas, w którym wszczęte postępowanie upadłościowe może doprowadzić do równomiernego zaspokojenia wszystkich wierzycieli (wyrok SN z 20.09.2013 r. sygn. akt II UK 34/13). Brak środków już choćby na koszty prowadzenia postępowania upadłościowego skutkuje ocenę, iż wniosek zgłoszony w takim terminie, jest spóźniony.

- postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki przez Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. celem wyegzekwowania od spółki zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. zostało umorzone wobec jego bezskuteczności; podstawą prowadzenia egzekucji był tytuł wykonawczy wystawiony w dniu [...].08.2013 r., a więc w okresie gdy funkcje członka zarządu pełnił skarżący.

Powyżej zaprezentowane ustalenia faktyczne znajdują oparcie w dowodach, obszernie zebranych także w postępowaniach sądowych jak i egzekucyjnych. Ocena dowodów jest prawidłowa i nie pozostawia wątpliwości co do zaistnienia przesłanek do przyjęcia odpowiedzialności skarżącego- jako byłego członka zarządu za zobowiązania spółki.

Powołany przepis art. 116 O.p. stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu , jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub części bezskuteczna, a członek zarządu

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne, albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu,

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenia zaległości spółki w znacznej części.

Subsumcja ustaleń faktycznych do normy prawa materialnego dokonana przez organ podatkowy jest prawidłowa. Zobowiązanie podatkowe powstało jeszcze przed powołaniem skarżącego na członka zarządu spółki, zatem termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości upływał po dwóch tygodniach od objęcia funkcji. Wniosek złożono skutecznie w dniu [...].07.2013 r. , a więc po trzech miesiącach w sytuacji, gdy majątek spółki nie wystarczał już choćby na koszty postępowania egzekucyjnego. Oczekiwanie przez skarżącego na opinię rewidenta nie jest okolicznością świadczącą o braku winy skarżącego w terminowym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Sytuacja majątkowa spółki była bowiem skarżącemu znana, skoro powołany został po to , by "przeprowadzić spółkę przez upadłość". Wiedza, jaką miał (lub z łatwością mógł posiąść) skarżący na temat finansów spółki już w momencie objęcia funkcji członka zarządu, a już na pewno moment podpisania zeznania CIT-8, z pewnością powinna uzasadniać złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Egzekucja prowadzona wobec spółki okazała się bezskuteczna, zaś skarżący nie wskazywał majątku z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela podatkowego.

Reasumując, organ prawidłowo ustalił odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki i w żadnym razie nie dopuścił się naruszenia art. 116 O.p. Podobnie zostały ocenione zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo w oparciu o swobodną ocenę dowodów, nie noszącą cech dowolności. Odmienne od oczekiwań skarżącego rozpatrzenie odwołania nie może skutkować zarzutem braku bezstronności organu. Z kolei interpretacja stanu faktycznego poparta została ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwem sądów. Sąd w pełni podzielił zaprezentowaną w decyzji organu II instancji ocenę prawną nie dopatrując się sytuacji, by wątpliwości rozstrzygnięte zostały na niekorzyść skarżącego. Organ bowiem takowych nie artykułował.

Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.