Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 162/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Ewa Janowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. a Marszałkiem Województwa [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. M. o wydanie decyzji zmieniającej wysokość świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: wskazać Marszałka Województwa [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Burmistrz K. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa [...]., dotyczącego tego, który z organów administracji jest właściwy w sprawie wydania decyzji zmieniającej wysokość świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2017 r. przyznanego K. M.

Uzasadniając swój wniosek Burmistrz wskazał, że Marszałek Województwa [...]. decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], przyznał K. M. świadczenie pielęgnacyjne na córkę J. M. na okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. Decyzja ta, na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, z późn. zm.) została przekazana do organu właściwego - Burmistrza K., który na podstawie art. 20 ust. 3 przywołanej ustawy upoważnił Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. do prowadzenia postępowań w sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych, w tym do wydawania decyzji administracyjnych.

K. M., pismem z dnia [...] lipca 2016 r., powiadomiła Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., że jej małżonek zakończył zatrudnienia na terenie N. Informacja ta została przekazana Regionalnemu Ośrodkowi Polityki Społecznej Województwa [...], który w odpowiedzi wyjaśnił, że zmiana sytuacji zawodowej męża K. M. nie wpływa na uprawnienie do przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem J. M. do dnia 30 czerwca 2017 r. Zatem, brak jest przesłanek do uchylenia bądź zmiany decyzji tego organu nr [...], przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z ogłoszeniem w dniu [...] listopada 2016 r. w Monitorze Polskim obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 listopada 2016 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2017, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., wystąpił do Marszałka Województwa [...] o wyjaśnienie, czy organ ten będzie dokonywał zmiany decyzji przyznającej K. M. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2017 r. w części dotyczącej wysokości tego świadczenia.

W odpowiedzi uzyskano informację, że Marszałek Województwa [...] nie widzi podstaw do zmiany swojej decyzji z dnia [...] września 2015 r. (pismo z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...]).

Jednocześnie w dniu [...] marca 2017 r. wpłynęło do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...] pismo K. M., zawierające wniosek o wydanie decyzji zmieniającej od dnia 1 stycznia 2017 r. świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego decyzją tego organu z dnia [...] września 2015 r., nr [...].

Wnioskodawca dodał, że zwrócił się do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o zajęcie stanowiska w przedmiotowej kwestii, uzyskując odpowiedź, że właściwy organ gminy nie ma prawa zmienić decyzji wydanej przez inny organ - w tym przypadku, decyzji Marszałka Województwa [...].

Zdaniem Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., w przedmiotowej sprawie organem właściwym jest Marszałek Województwa [...]. Powstał więc spór o właściwość, który ma charakter negatywny, ponieważ każdy z organów uważa się za niewłaściwy w sprawie.

W odpowiedzi na wniosek organ wskazał, że przesłanką właściwości Marszałka Województwa [...] jest istnienie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne zarówno przesłanki istnienia prawa, jak i przesłanki właściwości zostały spełnione, a więc decyzja nie została dotknięta jakąkolwiek wadą. W trakcie realizacji świadczenia ojciec dziecka zakończył zatrudnienie za granicą, co skutkowało zmianą sytuacji rodzinnej strony, mającej wpływ jedynie na właściwość organów, niemającą jednak wpływu na merytoryczne przesłanki przyznania świadczenia, tj. niepełnosprawność podopiecznego i rezygnacja z zatrudnienia. Wobec czego, Marszałek Województwa [...] uznał, że wykluczone jest dokonywanie zmiany decyzji, tylko z tych względów, że ojciec dziecka zakończył zatrudnienie za granicą. W konsekwencji, jedyną podstawą zmiany wysokości świadczenia jest ogłoszenie w Monitorze Polskim nowej jego wysokości. Wówczas, podstawę zmiany decyzji ostatecznej stanowić będzie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje, że zmiany lub uchylenia decyzji dokonuje organ właściwy oraz marszałek województwa. W tej sytuacji, Marszałek Województwa [...] stwierdził, że w sprawie nie zachodzi konieczność wyeliminowania skutków podlegania odmiennym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw i potrzeba koordynacji tych systemów. Skoro wnioskodawczyni zamieszkuje w K., organem właściwym do zmiany wskazywanej decyzji jest Burmistrz Gminy K.

Rozpoznając wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 ww. ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

We wniosku z dnia [...] marca 2017 r. skierowanym do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...], K. M. domagała się wydania decyzji zmieniającej od 1 stycznia 2017 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego przez ten organ decyzją z dnia [...] września 2015 r., informując, że cała jej rodzina obecnie przebywa w Polsce.

Na podstawie art. 104, art. 108 K.p.a. oraz art. 17, art. 21, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 559) w związku z uchwałą Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...], w sprawie potwierdzenia Regionalnemu Ośrodkowi Polityki Społecznej Województwa [...] pełnienia funkcji instytucji właściwej w zakresie świadczeń rodzinnych w związku z udziałem Rzeczpospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Europejskiego oraz Upoważnienia Marszałka Województwa [...] nr [...], z dnia [...] października 2011 r., do załatwiania w imieniu Marszałka Województwa [...] spraw dotyczących realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] - przyznano K. M. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem J. M., m.in., na okres od 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 czerwca 2017 r. w wysokości 1.300 zł miesięcznie.

Decyzja ta, na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, została przekazana do realizacji organowi właściwemu, tj. Burmistrzowi K.

Przywołaną powyżej ustawą z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych dokonano zmiany art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzając w ust. 3a-3d regulacje odnoszące się do corocznej waloryzacji świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia. Waloryzacja ta polega na zwiększeniu kwoty świadczenia pielęgnacyjnego o wskaźnik waloryzacji. Wskaźnikiem waloryzacji jest procentowy wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. nr 200, poz. 1679; z 2004 r. nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. nr 157, poz. 1314), obowiązującego na dzień 1 stycznia roku, w którym jest przeprowadzana waloryzacja, w stosunku do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującej w dniu 1 stycznia roku poprzedzającego rok, w którym jest przeprowadzana waloryzacja (ust. 3a). Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego ustalanego w sposób określony w ust. 3b zaokrągla się do pełnych złotych w górę. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na następny rok kalendarzowy podlega ogłoszeniu w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do dnia 15 listopada każdego roku. Pierwszą waloryzację świadczenia pielęgnacyjnego przeprowadza się w roku 2017. Wskaźnikiem waloryzacji jest procentowy wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w dniu 1 stycznia 2017 r. w stosunku do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego na dzień 1 stycznia 2016 r. (art. 4 przywołanej ustawy). Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2016 r. wyniosło 1.850 zł, a od stycznia 2017 r. zostało podwyższone do kwoty 2.000 zł, co oznacza że wzrosło o 8,11%. O taki sam procent wzrosło również świadczenie pielęgnacyjne i w efekcie od 1 stycznia 2017 r. wynosiło 1.406 zł. Kwota ta została ogłoszona w obwieszczeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 listopada 2016 r. (Mon. Pol. poz. 1103). Zmiana wysokości wypłacanego stronom świadczenia winna nastąpić z urzędu, a więc bez konieczności występowania z wnioskiem w tej sprawie.

Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania w niniejszej sprawie - organ właściwy oraz marszałek województwa - mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody (ust. 1a). Wszczęcie postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych na korzyść strony, w zakresie zmiany wysokości świadczeń, następuje z urzędu (ust. 1b).

W związku z tym, jedyną podstawą zmiany wysokości świadczenia w sytuacji ogłoszenia nowej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w Monitorze Polskim, jest art. 32 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że z chwilą przekazania przedmiotowej sprawy przez organ właściwy (tu: Burmistrza K.), marszałek województwa przejmuje wszelkie obowiązki związane z prowadzeniem sprawy, także dotyczące ewentualnego jego umorzenia, w razie ustalenia co do skutecznego cofnięcia wniosku przez stronę (vide: pismo K. M. z dnia [...] marca 2017 r. ), jak i wobec konieczności zmiany z urzędu decyzji przyznającej świadczenie, w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, a to wobec waloryzacji świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2017 r.

Wobec tego należało uznać, że to Marszałek Województwa [...] jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, o czym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.