Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1658/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżący P.B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie m. in. okoliczności jak: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu dobrze prosperującej firmy, obsługa zobowiązań. Wyjaśnił, że działalność gospodarcza Skarżącego opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń służących w przeszłości wykonywaniu tej działalności. Do majątku zaliczył nieruchomość rolną o powierzchni ponad 57 ha i nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podał zestawienie kosztów gospodarstwa domowego, wśród których wymienił gaz, prąd (460 zł), wodę, kanalizację (60 zł), koszty ogrzewania mieszkania (350 zł), telefon (100 zł), ubezpieczenie na życie (60 zł), pozostałe wydatki (1.200 zł). Skarżący wskazał źródła utrzymania i wysokość osiąganego dochodu swojego i żony. Ujawnił mianowicie, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 1.850 zł brutto, z tytułu renty inwalidzkiej 415,71 zł, zaś z działalności gospodarczej do maja 2016 r. poniósł stratę w wysokości 51.932,14 zł. Żona Skarżącego w 2015 r. uzyskała dochód w wysokości 4.773,32 zł. Wyjaśnił, że z uwagi na egzekucję rachunek bankowy nie wykazuje obrotów i bank nie przesyła mu wyciągów. Skarżący przedstawił ewidencję środków trwałych, zeznania podatkowe, zestawienie wysokości kredytów, deklaracje VAT, księgę przychodów i rozchodów, spis wydatków, oświadczenie o nieruchomościach.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje.

W odpowiedzi na to wezwanie przesłał on co prawda szereg dokumentów źródłowych, niemniej ich lektura prowadzi do wniosku, że nie ujawnił on wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności. Wśród tych dokumentów zabrakło mianowicie wyciągów z rachunku bankowego. Tymczasem wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącego postanowieniu z 30 czerwca 2016 r. (II FZ 278/16) samo bowiem oświadczenie Skarżącego, że z uwagi na egzekucję rachunek bankowy nie wykazuje obrotów i bank nie przesyła wyciągów, nie jest wystarczające do dokonania oceny wpływu tej egzekucji na jego sytuację finansową skoro nie została wykazana, na podstawie wyciągów z konta bankowego - wpływów i obciążeń, zdolność do dysponowania środkami finansowymi gromadzonymi na tym rachunku.

Z nadesłanych materiałów nie wynika też czy do posiadanych gruntów rolnych Skarżący otrzymuje dopłaty, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Dość lakonicznie określił on bowiem sposób wykorzystania tych gruntów, wskazując "uprawa roślinna".

Skarżący nie udokumentował także wysokości bieżących wydatków gospodarstwa domowego. Przesłał jedynie własnoręcznie sporządzony ich spis, podając przy tym, iż wydatki te wynoszą 2.300 zł.

Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji w sposób dostateczny. To obligowało referendarza sądowego do negatywnego rozpatrzenia jego wniosku.

Nawet jednak te informacje, które Skarżący ujawnił nie dają podstaw do stwierdzenia, że opłacenie przezeń kosztów postępowania w niniejszej sprawie spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do jego sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Nie sposób nie zauważyć, że Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje przychody.

Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez niego strata, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.

Skarżący dysponuje także znacznym majątkiem, w tym nieruchomościami, co obrazuje ewidencja środków trwałych. Jest on również w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym.

Poza tym w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. wydane w stosunku do Skarżącego postanowienie z 19 maja 2016 r., II FZ 226/16) powtórzyć należy, iż prawo pomocy powinno być przyznawane osobom żyjącym w ubóstwie. Jeżeli Skarżący wskazał, że ma kilka źródeł dochodów (działalność gospodarcza, wynagrodzenie za pracę, renta inwalidzka) oraz posiada nieruchomość rolną, to trudno obiektywnie uznać go za osobę żyjącą w ubóstwie.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.