Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2177/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 126 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 657/13 w sprawie ze skargi A.W. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 1 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie potrącenia uposażenia za nieusprawiedliwioną nieobecność w służbie 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz A.W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 657/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A.W. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 1 lutego 2013 r. nr [...]w przedmiocie potrącenia uposażenia za nieusprawiedliwioną nieobecność w służbie, uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny z dnia 11 grudnia 2012 r.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że A.W. raportem z dnia 18 lipca 2012 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji z prośbą o udzielenie mu w okresie od dnia 30 lipca 2012 r. do dnia 28 sierpnia 2012 r. urlopu na przygotowanie się do egzaminu notarialnego oraz zwolnienie od służby na przystąpienie do powyższego egzaminu w dniach od 4 września 2012 r. do 6 września 2012 r. Komendant Główny Policji raport policjanta rozpatrzył odmownie. A.W. pismem z dnia 27 lipca 2012 r. wezwał Komendanta Głównego Policji do usunięcia naruszenia prawa oraz umożliwienia wykorzystania urlopu na przygotowanie się do egzaminu notarialnego oraz zwolnienia od służby w czasie egzaminu. Organ wezwanie to także rozpatrzył odmownie, o czym policjant został poinformowany w dniu 13 sierpnia 2012 r. pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r. A.W. raportem z dnia 24 sierpnia 2012 r. poinformował zastępcę dyrektora [...]KGP o przystąpieniu w dniach od 4 września 2012 r. do 6 września 2012 r. do egzaminu notarialnego i związanej z tym nieobecności w służbie.

W dniu 7 grudnia 2012 r. do Biura Kadr i Szkolenia KGP wpłynęło pismo zastępcy dyrektora [...]KGP (przełożonego A.W.) wraz z wnioskiem personalnym o potrącenie policjantowi 3/30 uposażenia miesięcznego za czas nieusprawiedliwionej nieobecności w dniach od 4 września 2012 r. do 6 września 2012 r.

Komendant Główny Policji w dniu 11 grudnia 2012 r. rozkazem personalnym, na podstawie art 126 ust. 1 i 2 ustawy o Policji (Dz. U z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, ze zm.), potrącił A.W. 3/30 miesięcznego uposażenia za czas nieusprawiedliwionej nieobecności w dniach od 4 do 6 września 2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że nieobecność policjanta w służbie w wyżej wymienionych dniach (spowodowana była przystąpieniem do egzaminu notarialnego - pomimo niewyrażenia przez Komendanta Głównego Policji zgody na zwolnienie od służby w tych dniach) stanowi nieobecność nieusprawiedliwioną. Rozkazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności. A.W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu tego wniosku, rozkazem personalnym z dnia 1 lutego 2013 r. utrzymał w mocy swoje poprzedzające rozstrzygniecie.

Organ wskazał na treść art. 126 ustawy o Policji oraz na treść przepisów § 18 pkt 2 i § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz. U. Nr 81, poz. 740, ze zm.) i stwierdził, że A.W. nie został skierowany przez przełożonego, właściwego w sprawach osobowych do odbycia odpowiedniego szkolenia zakończonego egzaminem notarialnym, a zatem w jego przypadku zastosowanie ma art. 126 ust. 2 tego przepisu. Przepisy o urlopach szkoleniowych są fakultatywne, a ich zastosowanie uzależnione jest od interesu służby, uwarunkowanego zbieżnością poziomu i kierunku kształcenia z wymaganiami na zajmowanym lub planowanym do objęcia stanowisku służbowym. Po dokonaniu oceny całokształtu sytuacji Komendant Główny Policji raport A.W. w sprawie m.in. zwolnienia od pracy na przystąpienie do egzaminu notarialnego rozpatrzył odmownie, o czym policjant został poinformowany pismem z dnia 26 lipca 2012 r. Wobec powyższego nieobecność wymienionego oficera w służbie w dniach od 4 do 6 września 2012 r. należy uznać za nieusprawiedliwioną.

Polemizując z argumentacją strony organ wskazał, iż z analizy treści art. 74c ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, ze zm.) - na który to przepis powołuje się policjant, jako podstawę swego żądania - wynika, iż odnosi się on do pracowników, tj. osób pozostających w stosunku pracy, a nie do pozostających w stosunku służbowym.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji stanowi ona umundurowaną! uzbrojoną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jednym z podstawowych warunków wykonania tego zadania jest dyspozycyjność i zdyscyplinowanie jej funkcjonariuszy. Granice tej dyspozycyjności określa ustawa o Policji oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Stosunek służbowy policjanta nie jest stosunkiem pracy, którego istotną cechą jest równorzędność stron, albowiem służba w Policji nie jest zwykłą pracą najemną. Dlatego też stosunek służbowy ma charakter administracyjnoprawny, w związku z czym przełożony właściwy w sprawach osobowych jednostronnie i władczo kształtuje istotne składniki tego stosunku. Odmienność stosunku pracy i stosunku służby jest na tyle daleko idąca, że przepisy dotyczące pracowników stosuje się wobec policjantów tylko w zakresie, jaki dopuszczają przepisy pragmatyczne (np. art. 79 ustawy o Policji). Regulacja prawna dotycząca policjantów ma charakter zupełny, a to oznacza, że określone uprawnienia w zakresie podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego przysługują jedynie w wypadku, gdy zostało ono przyznane przepisem zawartym w ustawie o Policji lub wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych. Stąd też niemożliwym jest bezpośrednie zastosowanie przepisu art. 74c ustawy - Prawo o notariacie.

W odniesieniu natomiast do przedstawionego przez policjanta pisma Naczelnika Wydziału do Spraw Egzaminu Adwokackiego, Radcowskiego i Notarialnego Departamentu Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r., w którym podkreślono generalny charakter uprawnienia do zwolnień i urlopów w związku z egzaminem notarialnym, organ stwierdził, że wystąpienie to nie ma charakteru wiążącego, zaś Komendant Główny Policji nie podzielił poglądu, że ustawodawca w art. 74c ustawy - Prawo o notariacie posługuje się terminem pracownik w szerokim znaczeniu, nie odnosząc jego rozumienia jedynie do Kodeksu pracy. Zauważył, że przepisy tej ustawy, w przeciwieństwie np. do ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, ze zm.), nie zawierają odesłania do przepisów pragmatycznych. Gdyby zatem intencją ustawodawcy było w istocie zagwarantowanie w ustawie - Prawo o notariacie osobom pozostającym w stosunku służby uprawnień analogicznych do uprawnień osób będących w stosunku pracy, posłużyłby się przepisem analogicznym do art. 75 ustawy o radcach prawnych.

A.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 1 lutego 2013 r., domagając się stwierdzenia jego nieważności, bądź uchylenia wraz z rozkazem poprzedzającym z dnia 11 grudnia 2012 r. oraz zasadzenia od organu zwrotu kosztów procesu.

Zaskarżonemu rozkazowi zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 74c ustawy - Prawo o notariacie, art. 126 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 87 § 7 Kodeksu pracy i art. 7-11, art. 61 § 1 i 2 oraz art. 108 § 1 Kpa.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego i podkreślając, iż charakter i zadania służby skarżącego nie uzasadniały potrzeby uzyskiwania przez niego uprawnień notarialnych.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż poważne wątpliwości budzi sam fakt uznania nieobecności w służbie A.W. w dniach 4-6 września 2012 r. za nieobecność nieusprawiedliwioną, a zatem istnienie podstawy faktycznej do zastosowania art. 126 ustawy o Policji są w niniejszej sprawie wątpliwe.

W tym aspekcie Sąd I instancji zauważył, iż jakkolwiek policjant otrzymał (w dniu 13 sierpnia 2012 r.) wcześniejszą odmowę udzielenia mu urlopu na przygotowanie się do egzaminu notarialnego oraz zwolnienie od służby na przystąpienie do powyższego egzaminu w dniach od 4 do 6 września 2012 r., którą to odmowę organ uzasadnił brakiem interesu służby w uzyskaniu przez policjanta uprawnień notarialnych, to jednakże nie sposób nie zauważyć pragmatycznych przepisów policyjnych umożliwiających udzielenie policjantowi zwolnienia od służby, czy urlopu bezpłatnego dla załatwiania jego ważnych spraw. Komendant Główny Policji, a ściślej przełożony A.W. w ogóle nie odniósł się do pisma policjanta - raportu z dnia 24 sierpnia 2012 r., w którym policjant poinformował zastępcę dyrektora [...]KGP o przystąpieniu w dniach od 4 do 6 września 2012 r. do egzaminu notarialnego i związanej z tym nieobecności w służbie.

Następnie Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 85 ustawy o Policji policjantowi można udzielić płatnego urlopu zdrowotnego lub okolicznościowego, a także urlopu bezpłatnego z ważnych przyczyn. Przepis ten znajduje swoje rozwinięcie w treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz. U. Nr 81, poz. 740 ze zm.). W § 18 pkt 3 rozporządzenia wynika możliwość udzielenia policjantowi urlopu okolicznościowego z tytułu ważnych spraw osobistych i rodzinnych. Natomiast w § 22 ust. 4 rozporządzenia przewidziano, iż kierownik jednostki organizacyjnej Policji lub upoważniony przez niego kierownik komórki organizacyjnej może udzielić policjantowi urlopu okolicznościowego dla załatwienia ważnych spraw osobistych lub rodzinnych, innych niż wymienione w ust. 1 (zawarcie związku małżeńskiego, urodzenie dziecka, zgon członka rodziny), w wymiarze nieprzekraczającym pięciu dni roboczych w ciągu roku kalendarzowego. W § 24 rozporządzenia możliwe jest także udzielenie policjantowi urlopu bezpłatnego z ważnych przyczyn, jeżeli nie zakłóci to toku służby (w szczególności ten przepis mógłby zostać zastosowany w celu umożliwienia przygotowania się przez policjanta do egzaminu).

W ocenie Sądu I instancji, oczywistym jest, że przystąpienie przez policjanta do jakiegokolwiek egzaminu, w celu podwyższenia swoich kwalifikacji, wypełnia znamiona pojęcia "załatwienia ważnych spraw osobistych". Dla racji bytu wskazanych w niniejszych przepisach uprawnień policjanta nie ma znaczenia, czy przyczyny udzielenia tych urlopów pozostają w zainteresowaniu służby, czy udzielenie urlopu okolicznościowego lub bezpłatnego łączy się z interesem służby. Dla racji bytu tych przepisów zdefiniowanie ważnych przyczyn jest określane z pozycji zainteresowanego policjanta. To dla konkretnego policjanta dana przyczyna musi być, nawet subiektywnie, ważna, co implikuje możliwość starania się o uzyskanie urlopu okolicznościowego lub bezpłatnego w celu załatwienia ważnej dla tego policjanta sprawy.

Odmowy udzielenia powyższych urlopów nie można uzasadnić brakiem związku załatwienia przez policjanta danej sprawy z interesem służby, brakiem związku zdobywanego wykształcenia lub uprawnień ze służbą w Policji i jej celami - albowiem zwolnienia ze służby w sprawach szkoleń lub związanych ze zdobywaniem potrzebnych w służbie uprawnień zostały uregulowane osobno, w innych przepisach (§ 8 czy § 20 omawianego rozporządzenia a także art. 122 ustawy o Policji i w przepisach wykonawczych, zawartych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości i zasad otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez policjanta skierowanego do szkoły lub na przeszkolenie albo na studia w kraju - Dz. U. z 2003 r. Nr 3, poz. 37).

Sąd I instancji podkreślił, iż jak wynika z treści art. 85 ustawy o Policji policjant nie ma bezwzględnego uprawnienia do uzyskania wymienionych w tym przepisie urlopów. Przyznanie takiego urlopu jest fakultatywne, co wynika ze sformułowania "policjantowi można udzielić", jednakże dokonując wykładni tego przepisu, poprzez pryzmat celów służby w Policji, przyczyny odmowy powinny dotyczyć jedynie takich sytuacji, gdy udzielenie żądanego w tym trybie urlopu jest nie do pogodzenia z aktualnymi wymogami służby (niemożność zorganizowania zastępstwa, stan podwyższonej gotowości itp.). Odmowa, bez wskazania na powyższe przyczyny, stanowiła by wyraz autorytarnego rozstrzygnięcia i jakkolwiek nie podlegającego bezpośrednio ocenie sądów administracyjnych, jednakże naruszającego prawo. Zatem fakt braku zainteresowania organu (związku z potrzebami służby) złożeniem przez policjanta egzaminu notarialnego nie może stanowić podstawy do odmowy udzielenia policjantowi płatnego urlopu okolicznościowego w trybie § 18 pkt 3, albo § 22 ust. 4 lub urlopu bezpłatnego z ważnych przyczyn (§ 24) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów, skoro przystąpienie do tego egzaminu jest ważne dla tego policjanta.

Sąd I instancji wskazał, iż organy Policji w żaden sposób nie ustosunkowały się do pisma - raportu policjanta z dnia 24 sierpnia 2012 r. Nie wyjaśniono czy policjant domaga się przyznania mu jednego z urlopów wymienionych w wyżej wskazanych przepisach rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2002 r. i konkretnie którego. Organ nie informował nadto policjanta o takich możliwościach, nie wyjaśniając sprawy ani celu złożenia przedmiotowego pisma. O takiej bezczynności organu świadczy nie tylko złożone na rozprawie oświadczenie policjanta w przedmiocie braku takich czynności, ale także świadczy o tym brak w materiale sprawy śladu po jakimkolwiek ustosunkowaniu się organu do rzeczonego pisma z dnia 24 sierpnia 2012 r. Zatem skoro nie wyjaśniono sprawy w żadnym z wyżej wskazanych aspektów, niezrozumiałe pozostaje kategoryczne uznanie nieobecności policjanta w służbie w dniach od 4 do 6 września 2012 r. za nieusprawiedliwioną.

Zdaniem Sądu I instancji, następnym uchybieniem organu było nieprawidłowe zastosowanie trybu regulującego sposób potrącania uposażenia policjanta, przewidzianego w art. 126 ustawy o Policji.

Powołując treść powyższego przepisu Sąd I instancji zaznaczył , że z uwagi na to, iż uposażenie policjantów jest wypłacane z góry, to przy założeniu nieobecności A.W. w służbie w dniach od 4 do 6 września 2012 r., uposażenie powinno zostać zawieszone w 3/30 częściach przy wypłacie w październiku 2012 r. do czasu wyjaśnienia przyczyn tej nieobecności, albo przy kategorycznym uznaniu nieobecności za nieusprawiedliwioną, uposażenie w wyżej wymienionej części powinno zostać potracone przy wypłacie październikowej. Wypłata październikowa jest bowiem najbliższą wypłatą w rozumieniu ust. 1 omawianego przepisu. Sąd podał, że o nieobecności policjanta organ był poinformowany na bieżąco (początek września 2012 r., nadto sam policjant nieobecność tą zapowiadał w piśmie z dnia 24 sierpnia 2012 r.), natomiast rozstrzygniecie w zakresie stosownego potrącenia uposażenia zapadło dopiero w dniu 11 grudnia 2012 r. i mogło dotyczyć jedynie uposażenia wypłacanego w styczniu 2013 r. Zdaniem Sądu, zabrakło wymaganego przepisami zawieszenia stosownej części uposażenia, aibo wprost jego potrącenia w wypłacie następującej bezpośrednio po zdarzeniu i dalszej procedury ewentualnego wyjaśniania sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił natomiast argumentacji skarżącego o obowiązku bezwzględnego stosowania przepisu art. 74c ustawy - Prawo o notariacie także wobec policjanta.

W ocenie Sądu I instancji, w tym zakresie prawidłowa jest wykładnia tego przepisu dokonana przez Komendanta Głównego Policji. Sąd wskazał, iż przepis ten skierowany jest przede wszystkim do osób odbywających aplikacje notarialną, a zatem zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę. Krąg tych osób w zasadzie powinien dotyczyć pracowników kancelarii notarialnych, odbywających aplikację notarialną, ewentualnie pracowników sądów, prokuratur, kancelarii adwokackich, czy prokuratorskich odbywających taką aplikację. Wskazać tu należy, poza obowiązkami uczestnictwa w szkoleniach i egzaminach, na liczne obowiązki aplikanta - odbywania czasochłonnych praktyk w organach wymiaru sprawiedliwości. Ta faktyczna cecha aplikacji prowadzi do wniosku, iż nie jest ona skierowania do osób pełniących służbę w strukturach umundurowanych. Kodeks pracy odszedł od obowiązkowego udzielania przez pracodawcę płatnych urlopów na podnoszenie przez pracowników kwalifikacji, czy wykształcenia, przyznając w tym zakresie pełną swobodę kształtowania takich uprawnień pracodawcom. Drugim istotnym argumentem przemawiającym za wykładnią zastosowaną w niniejszej sprawie przez organ jest zawarcie w ustawie o Policji licznych przepisów dotyczących uprawnień policjanta w przypadku podnoszenia jego wykształcenia. Uprawnienia te wynikają z treści art. 122 ustawy o Policji i wydanego na podstawie tego przepisu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości i zasad otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez policjanta skierowanego do szkoły lub na przeszkolenie albo na studia w kraju, a także z uregulowań zawartych w § 8 i § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów. Przepisy te zawierają wspólną cechę. Wszystkie formy szkolenia, będące w zainteresowaniu policyjnych przepisów pragmatycznych, odbywają się na podstawie skierowania danego policjanta do odbycia danej formy szkolenia i skierowania te dotyczą jedynie takich szkoleń, które pozostają w ścisłym związku z potrzebami służby. Zdobycie przez policjanta specjalistycznego wykształcenia uprawniającego do wykonywania zawodu notariusza w żaden sposób nie pozostaje w ścisłym związku z potrzebami służby.

Zdaniem Sądu I instancji, trafnie zatem wskazał Komendant Główny Policji, iż regulacja prawna dotycząca policjantów ma charakter zupełny, a to oznacza, że określone uprawnienia w zakresie podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego przysługują jedynie w wypadku, gdy zostało ono przyznane przepisem zawartym w ustawie o Policji lub wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych. Stąd też niemożliwym jest bezpośrednie zastosowanie wobec policjanta przepisu art. 74c ustawy - Prawo o notariacie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 134 P.p.s.a., poprzez wyjście poza granice sprawy polegające na orzekaniu ponad przedmiot objęty zaskarżonym rozkazem personalnym Komendanta Głównego Policji nr [...]z dnia 1 lutego 2013 r. i uznanie, że organ bezzasadnie nie zastosował art. 85 ustawy o Policji oraz § 18 pkt 3, § 22 ust. 4, § 24 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 grudnia 2002 r. w sprawie urlopów policjantów;

2) art. 1 § 1 i 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 9 i 77 § 1 K.p.a. i art. 126 ustawy o Policji, poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonej decyzji i uchylenie jej, mimo, iż nie zaszły ku temu uzasadnione powody, albowiem Sąd I Instancji wychodząc poza granice sprawy przyjął, że organ nie ustosunkował się do raportu strony z dnia 24 sierpnia 2012 r., nie poinformował o możliwości udzielenia urlopu okolicznościowego i niewłaściwe zastosował tryb potrącenia uposażenia.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że Sąd I Instancji działając bez podstawy prawnej wyszedł poza granice sprawy, o granicach skargi wspominając, albowiem uznał autorytarnie, że na organie ciążył obowiązek załatwienia sprawy udzielenia "urlopu" na czas egzaminu notarialnego w sposób sprzeczny z żądaniem strony. Sądowi I Instancji umknął fakt, że udzielanie urlopów wszelkiego rodzaju podlega bezwzględnej zasadzie działania - na wniosek. A. W. musiał więc przed datą planowanego egzaminu złożyć stosowny wniosek urlopowy. Organ lub pracodawca nie może bez wyraźnej zgody udzielić urlopu lub zmienić rodzaju urlopu. Nie powstał więc w niniejszej sprawie obowiązek badania tzw. "ważnych przyczyn" w rozumieniu art. 85 ustawy o Policji. Art. 85 ustawy o Policji oraz rozporządzenia w sprawie urlopów policjantów dopuszczają udzielenie urlopu okolicznościowego z ważnych przyczyn, ale tylko wtedy gdy wpłynie od policjanta taki wniosek w formie pisemnej. Niezrozumiałym jest więc prowadzenie przez Sąd I Instancji rozważań w przedmiocie kwestii, które nie stanowiły meritum sprawy. Jeszcze raz należy podkreślić, że strona była świadoma treści raportu z dnia 24 sierpnia 2012 r. oraz jego negatywnych skutków, w szczególności w kontekście negatywnego załatwienia raportu z dnia 18 lipca 2012 r., znała treść przepisów pragmatycznych i wiedziała o możliwości udzielenia urlopu okolicznościowego lub bezpłatnego, mimo to kategorycznie zażądała udzielanie jej zwolnienia w trybie art. 74 c ustawy o notariacie. Nic zatem, poza zbadaniem możliwości zwolnienia od służby w trybie w/w przepisu nie mogło stanowić przedmiotu procedowania w sprawie ustalania oraz czy nieobecność strony w służbie była usprawiedliwiona czy też nie. Sąd I Instancji winien zatem ograniczyć się do zbadania, czy potrącenie 3/30 uposażenia zasadniczego wynagrodzenia miało uzasadnienie w odmowie udzielenia zwolnienia na czas egzaminu notarialnego, czyli , czy nieobecność w służbie była nieusprawiedliwiona i jej przyczyna znana wcześniej. Inne okoliczności nie miały żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. W sprawie ustalono, że A. W. nie był obecny w służbie z powodu przystąpienia do egzaminu notarialnego i nie wpłynął żaden prawnie skuteczny wniosek w trybie przepisów 85 ustawy o Policji oraz rozporządzenia MSWiA z dnia 7 grudnia 2002 r. w sprawie urlopów policjantów.

Komendant Główny Policji wskazał, iż organ nie mógł wyręczyć strony w kwestii precyzyjnego i i zgodnego z zamiarem oraz obowiązującymi przepisami sformułowaniu wniosku o udzielenie właściwego rodzaju urlopu. Jak wynika z akt postępowania organ na datę dokonania potrącenia wynagrodzenia wiedział o nieobecności strony w służbie oraz przyczynie tej nieobecności. Sąd nie wyjaśnił podstawy prawnej działania organu "z urzędu" w kwestii udzielenia urlopów. Nie należy bowiem zapominać, że żądanie strony określone w raporcie z dnia 18 lipca 2012 r. oraz z 24 sierpnia 2012 r. było kategoryczne. Z ich treści nie można było wywieść wniosku, że A. W. działał w nieświadomości prawnej. Świadczy o tym chociażby treść skargi oraz pisma pochodzące od Ministra Sprawiedliwości. Sąd I instancji pominął w ogóle fakt, że A. W. nie brał pod uwagę innej możliwości prawnej rozwiązania kwestii uzyskania dni wolnych od służby niezbędnych do złożenia egzaminu notarialnego. A. W. był absolutnie przekonany o słuszności swojego stanowiska zakotwiczonego w treści art. 74 c ustawy o notariacie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, której granicami stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny jest związany, nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył zaskarżonym wyrokiem art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot ( w rozpoznawanej sprawie rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji o potrąceniu części uposażenia ). Oznacza to, że o naruszeniu art. 134 § 1 P.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby Sąd I instancji wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona, albo gdyby mimo wynikającego z przepisu obowiązku nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszenia prawa, które nie było podniesione w skardze, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu ( por. wyrok NSA z dnia 17 października 2006r. sygn. I FSK 56/06, Lex nr. 280385 ).

Skarga kasacyjna upatruje naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w uznaniu przez Sąd I instancji, że organ bezzasadnie nie zastosował art. 85 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( Dz. U. z 2011 r. Nr. 287, poz. 1687 ze zm. ) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002r. w sprawie urlopów policjantów ( Dz. U. Nr. 81, poz. 740 ze zm. ). Tego rodzaju argumentacja w ogóle nie może uzasadniać zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. jest tak skonstruowany że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem norm, których złamania wprawdzie sam skarżący nie sygnalizował w złożonej skardze, ale których naruszenie Sąd I instancji powinien dostrzec z urzędu ( por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. II OSK 610/06, Lex nr. 337811 ). Tymczasem w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie powiązano z żadnymi przepisami, których naruszenie Sąd I instancji powinien uwzględnić z urzędu.

Niezależnie od powyższego trzeba wyjaśnić, że przedmiot sprawy tj. dokonane potrącenie uposażenia pozostaje w nieodłącznym związku z nieusprawiedliwioną nieobecnością w służbie. Zagadnienia te nie funkcjonują odrębnie i dlatego nie można, jak chce tego skarga kasacyjna traktować je oddzielnie.

Jak wynika z art. 126 ust. 2 ustawy o Policji w razie uznania nieobecności za usprawiedliwioną, wypłaca się policjantowi zawieszone uposażenie; w przypadku nieobecności nieusprawiedliwionej policjant traci za każdy dzień nieobecności 1/30 część uposażenia miesięcznego. Z powołanego przepisu wprost wynika, że kontrola legalności potrącenia części uposażenia policjanta w związku z nieusprawiedliwioną nieobecnością w służbie każdorazowo wiąże się z oceną przez sąd administracyjny spełnienia przesłanki uzasadniającej potrącenie. Tą jest zaś charakter nieobecności w służbie ( usprawiedliwiona, czy też nieusprawiedliwiona ). W ramach badania prawidłowości rozkazu o potrąceniu policjantowi uposażenia Sąd I instancji zobowiązany był do wypowiedzenia się, czy została spełniona przesłanka uzasadniająca potrącenie uposażenia. W żadnym więc razie nie można twierdzić, że Sąd I instancji wyszedł poza granice sprawy.

W niniejszej sprawie raportem z dnia 18 lipca 2012r. skarżący zwrócił się o udzielenie urlopu na przygotowanie się do egzaminu notarialnego oraz udzielenie dni wolnych od służby na czas egzaminu tj. od dnia 4 do 6 września 2012r. Prośba funkcjonariusza została załatwiona odmownie. Nie kwestionując uprawnień przełożonego policjanta w zakresie udzielania urlopów, należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że odmowa udzielenia urlopu nosi cechy dowolności i w ogóle nie uwzględnia uregulowań prawnych obowiązujących w tym zakresie.

Po pierwsze wyraźnie określony przez skarżącego w raporcie z dnia 18 lipca 2012r. (wniosku o udzielenie urlopu ) cel urlopu wskazywał na jego charakter ( urlop okolicznościowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2002r. w sprawie urlopów policjantów) i to bez względu na przywołanie w kolejnym raporcie z dnia 24 sierpnia 2012r. - art. 74c ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie ( Dz. U. z2008r, Nr. 189, poz. 1158 ze zm.).

Po drugie obowiązujące unormowania prawne tj. przepisy ustawy o Policji oraz przepisy rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2002r. w sprawie urlopów policjantów, przyznają policjantom określone uprawnienia w zakresie urlopów uzależnione od wystąpienia pewnych zdarzeń i uprawnienia te nie powinny być ignorowane. Policjantom mogą być udzielane urlopy zdrowotne, okolicznościowe ( w tym w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego ) oraz urlopy bezpłatne z ważnych przyczyn. Niewątpliwie złożenie egzaminu notarialnego mieści się w pojęciu podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego, a nadto dla osoby zainteresowanej stanowi ważną sprawę osobistą.

Odmowa udzielenia urlopu z uwagi na to, że policjant odbywał aplikację z własnej inicjatywy, bez związku ze służbą, nie znajduje usprawiedliwienia w powołanych aktach prawnych, które nie wiążą prawa do urlopu okolicznościowego z wystąpieniem innych okoliczności, niż zdarzenia określone w przepisach. Słusznie Sąd I instancji wywiódł, że odmowa udzielenia skarżącemu urlopu z powołaniem się na w/wym. okoliczności nie znajduje uzasadnienia, a organ nie wykazał aby niemożność udzielenia urlopu na odbycie egzaminu notarialnego była niemożliwa z punktu widzenia interesu służby.

Uwzględniając powyższe rozważania należy dojść do wniosku, że Sąd I instancji uchylając zaskarżone rozkazy nie naruszył art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7,9, 77 §1 K.p.a. i art. 126 ustawy o Policji. Skoro organ nie wskazał rzeczywistych powodów odmowy udzielenia skarżącemu urlopu na złożenie w określonym terminie egzaminu notarialnego ( a powody wskazane, jak stwierdzono to wcześniej nie powinny uzasadniać odmowy ), to niemożliwe jest skontrolowanie prawidłowości zaskarżonego rozkazu, którego wydanie uzależnione jest od wykazania charakteru nieobecności policjanta w służbie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. i art. 204 pkt. 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.