Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 283/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i  art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 roku po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W., od decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] orzekającej o zwrocie na rzecz Z. P., niezabudowanej nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...], stanowiącej według ewidencji gruntów i budynków działki ewid.: nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, o łącznej powierzchni [...] m2, stanowiącej dawną działkę nr [...] z dawnego obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] - uchylił pkt 2 zaskarżonej decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w części określającej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania przypadającą do zwrotu ze strony Z. P. na rzecz Miasta W. i jednocześnie określam tę kwotę w wysokości [...] zł , zaś w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Starosta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz Z. P., niezabudowanej nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...], stanowiącej według ewidencji gruntów i budynków działki ewid.: nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, o łącznej powierzchni [...] m, stanowiącej dawną działkę nr [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., iż umową sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1989 r., zawartą w trybie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) Skarb Państwa nabył od Z. P. niezabudowaną nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], oznaczoną wówczas jako działka nr [...] o pow. [...] m2, z przeznaczeniem pod budowę dzielnicy mieszkaniowej "[...]", zgodnie z decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] i nr [...].

Z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości wystąpił Z. P., podnosząc w uzasadnieniu, iż przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i nadal stanowi grunt rolny. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż cała wywłaszczona nieruchomość nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia.

W szczególności z pisma Urzędu W. Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w [...] Nr [...] z dnia 30 stycznia 2006 r., wynika, iż nie zostały wydane decyzje zezwalające na budowę obiektów obejmujących zwracaną nieruchomość. W toku oględzin dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego w listopadzie 2006 r. stwierdzono, iż przedmiotowy teren jest niezabudowany oraz niezagospodarowany. Na zwracanej nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z realizacją budowy osiedla i zespołu ulic. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu, spełniony został wymóg określony w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm. dalej u.g.n.), uzasadniający zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłego właściciela.

Odwołanie od powyższej decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] wniósł Prezydent W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na wykorzystanie części wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...], utrzymał w mocy powołaną na wstępie decyzję Starosty P. dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...].

Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Prezydent W.

Wyrokiem z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt. I SA/Wa 778/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...], stwierdzając, iż zasadniczą przyczyną takiego orzeczenia jest nieważny operat szacunkowy dotyczący ustalenia wysokości zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, przyjęty za dowód w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie bowiem z art. 156 ust 3 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Sąd wskazał w cyt. wyżej wyroku, iż Wojewoda [...] rozpoznając sprawę, nie dostrzegł, że operat szacunkowy sporządzony dla celów przedmiotowej sprawy, nie spełnia warunków z art. 153 ust. 3 u.g.n. Po upływie okresu, o którym mowa w ww. przepisie, obowiązkiem organu było zlecić sporządzenie nowego operatu szacunkowego lub zlecić rzeczoznawcy majątkowemu, który go sporządził potwierdzenie jego aktualności przez umieszczenie w nim stosownej klauzuli.

Sąd podzielił natomiast pogląd, że w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm., powoływanej dalej jako: "u.g.n.") poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W myśl zaś przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Bezspornym jest, że cel na który przejęto przedmiotową nieruchomość nie został zrealizowany. Z uzyskanych z Urzędu W. Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w [...] informacji wynika, iż brak jest decyzji zezwalających na budowę obiektów obejmujących przedmiotową nieruchomość. Z protokołu oględzin przeprowadzonych przez rzeczoznawcę majątkowego we wrześniu 2008 r. jednoznacznie wynika, iż dawna działka nr [...] z obrębu [...], stanowi niezabudowany i nieogrodzony teren, na którym nie rozpoczęto prac związanych z realizacją budowy osiedla i zespołu ulic oraz nie zrealizowano nakładów zwiększających jego wartość.

Część dawnej działki ewid. nr [...] z obrębu [...] (obecnie część działki ewid. nr [...] z obrębu [...]) znajduje się na terenie objętym "Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dawnej wsi [...]", stanowiącym treść uchwały nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] listopada 1999 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego z 1999 r. Nr 115, poz. 2726). Według powyższego planu część działki nr [...] położona jest w liniach rozgraniczających ul. [...] (na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...]), która zgodnie z powyższą uchwałą stanowi ulicę dojazdową [...]. Jednakże droga [...] została jedynie zakreślona w planie zagospodarowania przestrzennego. Skoro więc inwestycja polegająca na budowie ulicy [...] nie została zrealizowana, to nie można podnosić zarzutu, iż na części wywłaszczonej nieruchomości została wybudowana droga oznaczona powyższym symbolem, co uniemożliwiłoby zwrot nieruchomości na rzecz byłego właściciela. W tej sytuacji, organ drugiej instancji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, utrzymał w mocy powołaną decyzję Starosty P. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w części dotyczącej zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Z. P., zaś uchylił ww. decyzję w części dotyczącej określenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania przypadającej do zwrotu ze strony Z. P. na rzecz Miasta W. i jednocześnie ustalił aktualną wysokość tej kwoty.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Prezydent Miasta W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty P. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ prowadzący postępowanie o zwrot nie zbadał wszystkich okoliczności sprawy. Część działki nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających istniejącej ulicy [...]. Zgodnie z Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dawnej wsi [...] stanowiącym treść Uchwały nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] listopada 1999 roku ulica [...] na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] ma w liniach rozgraniczających szerokości [...] m. Szerokość drogi jest wyznaczona właśnie liniami rozgraniczającymi, zatem istniejąca droga to nie tylko jezdnia, lecz cały obszar pomiędzy tymi liniami. Ulica [...] nie jest inwestycją planowaną, ale zrealizowaną. Na sąsiedniej działce znajduje się jezdnia asfaltowa tej ulicy, a na działce będącej przedmiotem zwrotu znajduje się pozostała część drogi określona liniami rozgraniczającymi pasa drogowego. Sam fakt, że pozostała część drogi na działce nr [...] nie jest utwardzona (pobocze) nie zmienia faktu, że jest to część drogi publicznej.

Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W szczególności wbrew podniesionym w niej zarzutom organy administracji rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokładnie wyjaśniły wszystkie okoliczności stanu faktycznego istotne w aspekcie przesłanek decydujących o zwrocie nieruchomości.

Podkreślić należy, że sprawa toczyła się od 2005 r. i była kilkakrotnie przedmiotem rozpoznania przez organy administracji jak też przez sąd administracyjny.

Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu...". Art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi zaś, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od wskazanej daty, cel ten nie został zrealizowany. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji wynika, że celem przejęcia w 1989 roku na rzecz Skarbu Państwa działki oznaczonej numerem [...] o pow. [...] m2 stanowiącej własność Z. P. była budowa [...] "[...]" zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] grudnia 1976 roku nr [...] i [...]. Jak wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie nie podjęto jednak żadnych działań w budowy tego osiedla na całej wnioskowanej do zwrotu działce. Fakt niewykorzystania dawnej działki Nr [...] jest oczywisty w świetle niekwestionowanych ustaleń organów obu instancji. Fakt, że część dawnej działki nr [...], która obecnie stanowi działkę nr [...] zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego położona jest w liniach rozgraniczających ulicy [...] nie stanowi negatywnej przesłanki do zwrotu. W tym zakresie stanowisko zostało wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 września 2008 roku sygn. akt I SA/Wa 778/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym wyroku odnosząc się do zarzutów, że niedopuszczalne jest wydanie orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli część tej nieruchomości została wykorzystana pod budowę ulicy [...], która stanowi drogę publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o drogach wskazał, że w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest to, czy w określonych przedziałach czasowych rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Na przedmiotowych działkach nie zrealizowano przedłużenia ulicy [...], a jedynie zaplanowano jej przebieg. Jednakże jest to planowana w przyszłości inwestycja, a samo ujęcia danej inwestycji w planie zagospodarowania przestrzennego – bez jej faktycznej realizacji – nie ma żadnego wpływu na ocenę przesłanek dotyczących zwrotu nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem ponownie podnoszenie tej kwestii przez skarżącego nie może być w niniejszym postępowaniu przedmiotem oceny sądu, gdyż stanowisko w tym zakresie zostało zajęte w wyżej cytowanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Prawidłowo natomiast organ dokonał ponownej waloryzacji wysokości odszkodowania do zwrotu którego zobowiązany jest Z. P. na podstawie aktualnego w momencie dokonywania oceny przez organ II instancji decyzji Starosty P. operatu szacunkowego .

Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wobec czego skarga na nią jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr153, poz. 1270 ze zm.).