Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 170/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 112 ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1414
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant asystent sędziego Dorota Korybut- Orłowska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 285/15 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dowódcy [...] z dnia 8 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od K.K. na rzecz Dowódcy [...] kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 285/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dowódcy [...] z dnia 8 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

[...] K.K. pełnił służbę w [...] na stanowisku służbowym [...] – regulujący, na podstawie kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej z dnia 27 listopada 2013 r. nr [...], którego termin upływał w dniu 30 czerwca 2015 r.

W opinii służbowej z dnia 14 października 2014 r. wyżej wymieniony otrzymał dostateczną ogólną ocenę. Z uprawnienia do wniesienia od niej odwołania nie skorzystał i stała się ona ostateczna.

Dowódca [...] rozkazem personalnym z dnia 12 listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 oraz art. 115 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.), z dniem 30 listopada 2015 r. zwolnił [...] K.K. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.

Na skutek wniesienia przez stronę odwołania od powyższego rozkazu personalnego sprawę rozpoznawał Dowódca [...], który decyzją z dnia 8 stycznia 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U z 2013r. poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 2, art. 3 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. e, art. 112 ust. 1 pkt 4 i art. 115 ust. 1 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uchylił rozkaz personalny Dowódcy [...] z dnia 12 listopada 2014 r. nr [...] (pkt 1) w części dotyczącej terminu zwolnienia [...] K.K. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, ustalił nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy na dzień 31 stycznia 2015 r., w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podał, że z protokołu powypadkowego z dnia 15 stycznia 2014 r. wynika, że [...] K.K. w dniu 2 grudnia 2013 r. uległ wypadkowi w drodze do miejsca pełnienia służby i od tego czasu praktycznie nieprzerwanie przebywa na zwolnieniach lekarskich. W 2014 r. nie przystąpił do rocznego egzaminu sprawności fizycznej, a w 2013 r. uzyskał z tego sprawdzianu ocenę dostateczną. W opinii służbowej z dnia 14 października 2014 r. otrzymał ocenę ogólną dostateczną.

Organ odwoławczy, powołując treść art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazał, że rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej może, ale nie musi skutkować zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym organ jest obowiązany przekonująco uzasadnić, dlaczego uznał danego żołnierza za zbędnego do służby w Siłach Zbrojnych. Przy czym stosownie do art. 7 K.p.a. ma również obowiązek kierowania się słusznym interesem strony , jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. W rozpoznawanej sprawie interes społeczny to interes służby , tożsamy z potrzebami Sił Zbrojnych. Interes służby przejawia się w tym , aby żołnierze ją pełniący spełniali kryteria określone w art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W ocenie Dowódcy [...], analiza przebiegu służby [...] K.K. prowadzi do stwierdzenia, że nie jest on w stanie w pełni realizować zadań stawianych Siłom Zbrojnym, a pozostawienie go w służbie stałoby w sprzeczności z potrzebą podnoszenia jakości armii, w której jest miejsce wyłącznie dla najlepszych żołnierzy. Podkreślił, że z opinii, od której żołnierz nawet nie próbował się odwołać wynika, że spełnia on jedynie w ograniczonym zakresie wymagania co do jakości i terminowości wykonywania obowiązków/zadań, dyspozycyjności, odpowiedzialności oraz dbałości o sprzęt i mienie. O niedyspozycyjności oraz braku zdolności fizycznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej świadczy długotrwała absencja chorobowa [...] K.K. (na zwolnieniach lekarskich przebywał on do czasu wydania zaskarżonego rozkazu personalnego przez niemalże rok), a także fakt nieprzystąpienia przez niego w 2014 r. do rocznego egzaminu sprawności fizycznej oraz uzyskanie z tego sprawdzianu w 2013 r. oceny dostatecznej.

Zdaniem organu odwoławczego, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miał znaczenia fakt, że długotrwała nieobecność wyżej wymienionego żołnierza w służbie była następstwem wypadku, jakiemu uległ w drodze do miejsca pełnienia służby. Okoliczności powołane w odwołaniu nie mają wpływu na fakt nieposiadania przez niego cech wymaganych od żołnierza zawodowego. Na uwzględnienie nie zasługiwały również zgłoszone w postępowaniu odwoławczym wnioski dowodowe, gdyż przyczyny jego niedyspozycyjności i nieprzydatności do dalszej służby są w sprawie niesporne.

W konsekwencji Dowódca [...] stwierdził, że [...] K.K. jest nieprzydatny do dalszej służby, a zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej mieści się w granicach uznania administracyjnego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie wniósł o uznanie zaskarżonej decyzji za nieważną, z uwagi na przekroczenie terminu przewidzianego na jej wydanie. W uzasadnieniu skargi podał, że posiada odpowiednie kwalifikacje do pełnienia zawodowej służby wojskowej, był żołnierzem zdyscyplinowanym, lojalnym i do chwili wypadku skutecznie realizował stawiane przed nim zadania. Po przeprowadzonej w pełnym zakresie rehabilitacji w dalszym ciągu będzie gotowy do wykonywania zadań. W ocenie skarżącego, organ nie uwzględnił sytuacji, w jakiej znajdzie on po zwolnieniu ze służby, a więc nie uwzględnił jego indywidualnego interesu. Potraktowano go w sposób "bezduszny" jako "rzecz zbędną dla potrzeb Sił Zbrojnych".

Dowódca [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z tym przepisem żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Dla zastosowania powołanego przepisu, niezbędne jest wykazanie, że strona podlegała opiniowaniu służbowemu, w wyniku którego otrzymała dostateczną ocenę ogólną i opinia ta jest ostateczna. Organ orzekający o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, celem zbadania zasadności oceny sformułowanej w opinii służbowej. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej może stanowić dla organu podstawę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jak i podstawę rozważenia pozostawienia żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać. W takiej sytuacji żadne względy natury osobistej żołnierza, jak trudna sytuacja zdrowotna, rodzinna czy finansowa, nie mogą stanowić przeszkody dla zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej oparta na powołanej podstawie prawnej jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór nie może być jednak dowolny lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ podejmując decyzję uznaniową, stosownie do art.7 K.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego ale jej zakres jest ograniczony. Sprowadza się on do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że organ odwoławczy nie sprostał wyżej przedstawionym wymogom działania w granicach uznania administracyjnego. Organ jako przyczynę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskazał na uzyskanie przez niego ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej, którą powiązał, w kontekście spełnienia przesłanki z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z nieprzystąpieniem przez żołnierza do sprawdzianu sprawności fizycznej w 2014 r., spowodowanego przebywaniem na długotrwałym zwolnieniu lekarskim oraz otrzymaniem oceny dostatecznej ze sprawdzianu sprawności fizycznej w 2013r. Ponadto akcentował niedyspozycyjność żołnierza oraz brak jego zdolności fizycznej do pełnienia służby wojskowej. W oparciu o opinię zawierającą ogólną ocenę żołnierza za 2014 r. stwierdził, że skarżący jedynie w ograniczonym zakresie spełnia wymagania co do jakości i terminowości wykonywania zadań oraz obowiązków, odpowiedzialności oraz dbałości o sprzęt i mienie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, stanowisko organu nie zostało należycie uzasadnione. Kwestia wydania opinii służbowej z dnia 16 października 2014 r. i zawartej w niej oceny jest bezsporna i nie była przez skarżącego kwestionowana. To jednak sam fakt uzyskania przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej nie jest wystarczający dla zastosowania fakultatywnego trybu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Ocena organu musi być dokonana w oparciu o całokształt materiału zgromadzonego w sprawie (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), uwzględnić twierdzenia i wnioski strony oraz znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). Przekonujące uzasadnienie decyzji zawiera ustosunkowanie się organu do wyjaśnień strony mogących mieć wpływ nie tylko dla ustalenia stanu faktycznego, ale także dla oceny prawnej organu, dotyczy to także etapu postępowania odwoławczego. W niniejszej sprawie ma to istotne znaczenie albowiem skarżący w odwołaniu zakwestionował twierdzenia organu co do "warunkowego" zawarcia z nim kontraktu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, przy rozważaniu przydatności żołnierza do pełnienia służby nie wystarczy ogólne powołanie się na takie aspekty, jak restrukturyzacja i ograniczanie ilościowo zawodowej armii, czy sprzeczność pozostawienia żołnierza w służbie z uwagi na stałe podnoszenie jakości armii, w której miejsce jest tylko dla najlepszych żołnierzy, ale wykazanie – stosowną argumentacją – że taka sytuacja w przypadku skarżącego miała miejsce i dobro służby jest na tyle ważne, że bezwzględnie doznaje ograniczenia indywidualny interes strony. Organ wojskowy ma prawo do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w związku z jego przydatnością w ograniczonym zakresie czy niedyspozycyjnością, to jednak ocena poprzedzająca taką decyzję powinna odbywać się przy uwzględnieniu zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Absencja wywołana chorobą skarżącego, związana z wypadkiem w drodze do wykonywania służby i wynikłe z niej konsekwencje w postaci niedyspozycyjności, nie skłania do wniosku o zasadności rozstrzygnięcia organu o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. W przedmiotowej sprawie organ winien zatem rozważyć, czy interes służby nie pokrywa się z interesem indywidualnym żołnierza. Ocena ta powinna być oparta nie tylko na wynikach aktualnej oceny przydatności żołnierza do służby, ale także na dotychczasowym przebiegu jego służby oraz winna uwzględniać okoliczności przemawiające na korzyść żołnierza.

Jednocześnie Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego nieuwzględnienia przez organ odwoławczy wniosku o zbadanie dokumentacji odnoszącej się do sytuacji innych żołnierzy. Organ winien bowiem każdorazowo, mając na względzie indywidualną sytuację i towarzyszące jej okoliczności konkretnego żołnierza, rozważyć zasadność zastosowania przepisu z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja nie tylko nie odpowiada wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., ale w sposób istotny narusza te przepisy, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skutkując jej uchyleniem. Brak jest natomiast podstaw do sugerowanej w skardze potrzeby stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Uchybienie przez organ odwoławczy terminu do załatwienia sprawy nie ma wpływu na ważność decyzji administracyjnej.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną ocenę prawną i poddać ocenie odwołanie skarżącego uwzględniając, że badanie przydatności żołnierza do służby winno obejmować szerszy aspekt, niż tylko uzyskanie przez niego dostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej i niedyspozycyjności wywołanej chorobą. Organ winien uwzględnić także dotychczasowy przebieg służby żołnierza, wystąpienie ewentualnych korzystnych dla oceny okoliczności wypełniania służby, w tym argumenty, twierdzenia i wnioski zawarte przez stronę w odwołaniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dowódca [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżył wyrok w całości.

Opierając się na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, dalej w skrócie "P.u.s.a."), poprzez rozpoznanie skargi z uwzględnieniem innych kryteriów, niż kryterium legalności, bo z powołaniem się na kryterium zasadności rozstrzygnięcia, podczas gdy kontrola w tym zakresie jest niedopuszczalna;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd pierwszej instancji, poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej uchylił decyzję Dowódcy [...] z dnia 8 stycznia 2015 r. nr [...], błędnie uznając, że organ administracji:

a) nie sprostał wymogom działania w granicach uznania administracyjnego, podczas gdy organ nie przekroczył granic tego uznania (zarzut naruszenia przez Sąd art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a.),

b) nie dokonał oceny w oparciu o całokształt sprawy i w odniesieniu do materiału zgromadzonego w sprawie, podczas gdy ocena organu dokonana została w ten właśnie sposób (zarzut naruszenia przez Sąd art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.),

c) nienależycie uzasadnił swoje stanowisko, podczas gdy ocena organu została prawidłowo odzwierciedlona w ramach decyzyjnych, ujętych w uzasadnieniu decyzji (zarzut naruszenia przez Sąd art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 K.p.a.),

Opierając się na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 112 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 2, art. 3 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.), wyrażające się w przyjęciu, że w realiach niniejszej sprawy skarżący nie mógł zostać prawidłowo zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, a podejmując taką decyzję organ przekroczył granice uznania administracyjnego, podczas gdy w sprawie wystąpiły wszelkie przesłanki warunkujące możliwość zwolnienia skarżącego ze służby, a podjęte przez organ rozstrzygnięcie mieści się w ramach uznania administracyjnego.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przytoczył argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. Przy czym istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stwierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który zdaniem autora skargi kasacyjnej rozpoznał sprawę rozważając kryterium zasadności, a nie legalności rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Nieprawidłowo również uznał, że zaskarżona decyzja w przedmiocie zwolnienia K.K. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, nie dokonano oceny w oparciu o całokształt i w odniesieniu do materiału zgromadzonego w sprawie oraz nie uzasadniono należycie stanowiska organu odwoławczego. W realiach niniejszej sprawy oznaczało to, że wyżej wymieniony żołnierz nie mógł być zwolniony na podstawie powołanego przepisu.

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że K.K. w opinii służbowej za 2014 r. uzyskał dostateczną ocenę ogólną. Spełniona została zatem przesłanka do zastosowania przez organ art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przy czym rozstrzygnięcie w tym przedmiocie kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji ma charakter uznaniowy. Wskazać należy, iż uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi jednak mieścić się w granicach zakreślonych wynikającym z art. 7 K.p.a. dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy załatwieniu sprawy administracyjnej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 K.p.a. Wskazać należy, iż zarówno pojęcia interesu społecznego jaki słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. W dotychczasowym orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kontrola sądowa decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Nie obejmuje ona wkraczania w kompetencje właściwych organów i przesądzanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Co do zasady, organ administracji wydając decyzję uznaniową, stosownie do art. 7 K.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Zakres uznania jest wyznaczony prawem i celem, dla którego dane przepisy lub instytucje zostały ustanowione.

Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, które jest dokonywane na podstawie kryteriów celowości i słuszności. Zauważyć należy, iż pozostaje ono poza kontrolą sądowoadministracyjną, która obejmuje wyłącznie określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – kryterium legalności.

Analiza art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że uznanie zostało przyznane organowi w możliwe najszerszym zakresie, gdyż prawodawca nie ograniczył jego swobody żadnymi szczególnymi wymogami. Jedynym wymogiem stawianym organom jest ustalenie otrzymania przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, a w przypadku podjęcia na tej podstawie prawnej decyzji uznaniowej o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozważenie słusznego interesu strony i interesu społecznego. Przy czym w takim przypadku interes społeczny jest tożsamy z interesem służby – potrzebami Sił Zbrojnych. Organ ma zatem obowiązek wykazać, jakie względy przemawiają za zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej i dlaczego przyznał prymat interesu społecznego nad interesem strony. Ocena w tym przedmiocie musi być dokonana przez organ w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutów podanych w pkt 1 skargi kasacyjnej poprzez naruszenie określonych w nich przepisów uznał, że zasługują one na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie naruszył art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, gdyż rozpoznał skargę również z uwzględnieniem innego kryterium, niż kryterium legalności. Prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego oceniał bowiem z powołaniem się na kryterium zasadności. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że "absencja wywołana chorobą skarżącego, związana z wypadkiem w drodze do wykonywania służby i wynikłe z niej konsekwencje w postaci niedyspozycyjności, nie skłania do wniosków o zasadności rozstrzygnięcia organu o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej". Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony wkroczył zatem w kwestię ocenną, należącą wyłącznie do organu podejmującego rozstrzygnięcie w sprawie.

W postępowaniu dotyczącym zwolnienia K.K. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organ nie był uprawniony do rozważania przyczyn uzyskania przez niego dostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej, w tym kwestii dotyczącej stanu jego zdrowia będącego następstwem wypadku, któremu uległ w drodze do służby. Zauważyć należy, iż przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują możliwości zwolnienia żołnierza z tej służby z tego powodu, że przebywa na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Organ jest jednak uprawniony do oceny wpływu przebywania żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim, pomimo usprawiedliwionej nieobecności, nadal pozostaje na stanowisku służbowym.

Ponadto wskazać należy, iż regulacja zawarta w art. 26 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jak i w § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych ( Dz. U. 2014r. poz. 764) prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od opiniowania żołnierza przebywającego na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Oznacza to, że opinię służbową sporządza się corocznie w terminach określonych ustawą niezależnie od tego, czy żołnierz zajmujący stanowisko służbowe w badanym okresie z przyczyn niezawinionych nie mógł realizować obowiązków służbowych. Z art. 26 ust. 5 pkt 1 – 3 omawianej ustawy wynika, że opiniowanie służbowe żołnierza zawodowego ma ocenić jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym; kompetencje i predyspozycje; wyznaczać kierunki rozwoju zawodowego i określać potrzeby szkoleniowe opiniowanego żołnierza.

Celem opiniowania jest zatem ustalenie aktualnej przydatności żołnierza do służby.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamierzony przez autora skargi kasacyjnej skutek odniósł także zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nieprawidłowo uznał, że Dowódca [...], wydając decyzję z dnia 8 stycznia 2015 r. nr [...] nie sprostał wymogom działania w granicach uznania administracyjnego, nie dokonał oceny w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz nienależycie uzasadnił stanowisko w sprawie.

Wskazać należy, iż w interesie Sił Zbrojnych jest, aby żołnierze pełnili służbę rzetelnie, profesjonalnie i wykazywali się sprawnością i dyspozycyjnością. W niniejszej sprawie powołanie się przez Dowódcę [...], przy rozważaniu kwestii możliwości dalszego pozostawania K.K. w zawodowej służbie wojskowej, na "dobro służby" stanowiło wystarczającą okoliczność uzasadniającą zwolnienie ze służby żołnierza, który otrzymał dostateczną ocenę ogólną w opinii służbowej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazał, że wyżej wymieniony żołnierz nie spełnia wymogu sprawności i dyspozycyjności. W 2014 r. nie przystąpił do sprawdzianu sprawności fizycznej, zaś w okresie od stycznia 2014 r. do dnia zwolnienia z kilkudniowymi przerwami nie pełnił służby, z uwagi na przebywanie na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Zasadnie przyjął, że w tym przypadku interes społeczny tożsamy z interesem Sił Zbrojnych przeważa nad słusznym interesem strony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego i prawidłowo je ocenił, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji przekonywująco i wszechstronnie wyjaśnił, dlaczego przyjął, że K.K. nie jest w stanie w pełni realizować zadań stawianych przed żołnierzem co skutkowało zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej. Przy podjęciu przedmiotowego rozstrzygnięcia nie przekroczono granic uznania administracyjnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok. Jednocześnie uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i rozpoznał skargę, poprzez jej oddalenie na podstawie art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto o art. 203 pkt 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013r., poz. 490 ze zm.).