Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3045/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART 5 UST. 1 I 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1392
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi Y. O. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z [...] października 2017 r., znak: [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Szef Urzędu, po rozpatrzeniu odwołania Y. O. (dalej: "skarżący" lub "cudzoziemiec"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z [...] stycznia 2017 r. (nr [...]) orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobył stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

II.2. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1. W dniu 10 października 2016r. Y. O. (reprezentowany przez adwokata L. P.) wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na swoje polskie pochodzenie, które miało być wykazane decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. odmawiającą potwierdzenia posiadania przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego. W podaniu skarżący zadeklarował narodowość ukraińską (k. 170 akt administracyjnych). Wyjaśnił m. in., że "moja cała rodzina była Polakami", ale z uwagi na jej łemkowskie pochodzenie została przemieszczona z Polski na Ukrainę.

II.2. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2017 r. Wojewoda [...] odmówił udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia. Wojewoda wskazał w szczególności, że skarżący nie zadeklarował polskiej narodowości. Ponadto, zdaniem Wojewody skarżący nie spełnił przesłanek z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1392 ze zm.; dalej: ustawa o repatriacji). Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, że rodzina skarżącego jako osoby narodowości ukraińskiej została w 1945 r. wysiedlona z obszaru Polski na terytorium Ukraińskiej SRR, co wynika z listu ewakuacyjnego wydanego na podstawie układu podpisanego pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego, a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad w dniu 9 września 1944 r. dotyczącej ewakuacji obywateli polskich z terytorium ZSRR i ludności ukraińskiej z terytorium Polski oraz protokołu uzupełniającego do powyższej umowy podpisanego w dniu 14 grudnia 1945 r. przedłużającego termin przesiedlenia do dnia 15 czerwca 1946 r. Jednocześnie stosownie do rozporządzenia Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z dnia 10 listopada 1945 r. osoby narodowości rosyjskiej, ukraińskiej oraz członkowie ich rodzin, przesiedleni do Ukraińskiej SRR nabywały obywatelstwo radzieckie z mocy prawa z chwilą przekroczenia granicy. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że w przeszłości obywatelstwo polskie posiadało co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków. Wojewoda [...] podkreślił, że zalegające w aktach sprawy decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. odmawiająca stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę (stronę niniejszego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały) oraz decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2016 r. orzekająca o utrzymaniu w mocy ww. decyzji Wojewody [...], nic są dowodami na to, iż spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji. Po pierwsze, ww. decyzje odnoszą się bezpośrednio do aplikującego o pobyt stały, a nie do jednego z jego rodziców lub dziadków albo dwojga pradziadków. Po drugie, nie są to decyzje potwierdzające posiadanie obywatelstwa polskiego, tylko decyzje odmawiające potwierdzenia faktu posiadania obywatelstwa polskiego. Zdaniem Wojewody [...], polskie obywatelstwo osoby/osób wskazanych w art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji należy potwierdzić w odrębnym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia posiadania obywatelstwa tych właśnie osób. Bez znaczenia jest to, iż w uzasadnieniach powołanych wyżej decyzji organy podniosły, że ojciec wnioskodawcy, B. O., nabył obywatelstwo polskie na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, obowiązującej w chwili jego urodzenia. Sytuację prawną podmiotu (przyznanie uprawnienia, nałożenie obowiązku, potwierdzenie określonego faktu) kształtuje decyzja administracyjna, a konkretnie jej rozstrzygnięcie (sentencja), nie zaś uzasadnienie. W tym znaczeniu, żadna z ww. decyzji nie może być uznana za decyzję potwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez ojca strony. Te decyzje o tym nie rozstrzygają. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały nie może zastępować postępowania w przedmiocie poświadczenia posiadania obywatelstwa polskiego. Pełnomocnik strony zdaje się mieć tego świadomość, gdyż z dokumentami historycznymi nie aplikował w imieniu strony o zezwolenie na pobyt stały, tylko złożył wniosek do Wojewody [...] poświadczenie posiadania obywatelstwa polskiego. Nie wniósł on jednak o to, aby potwierdzenie posiadania dotyczyło ojca wnioskodawcy np. na dzień 1 września 1939 r. tylko wskazał bezpośrednio skarżącego. W ocenie Wojewody [...] brak dokumentu potwierdzającego wprost obywatelstwo polskie (np. dowód osobisty, paszport, decyzja administracyjna) wymaga zainicjowania odrębnego postępowania w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Dodać należy, że przepisy ustawy o obywatelstwie zawierają stosowne przepisy wskazujące na właściwość miejscową wojewody załatwiającego tego typu sprawy (miejsce zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy). Wojewoda podkreślił również, że że generalnie celem repatriacji było i jest umożliwienie powrotu do Polski osobom narodowości polskiej, nierepatriowanym w ramach tzw. umów republikańskich z lat 1944-1957, które w określonych okolicznościach w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu znalazły się poza granicami Polski. Wojewoda wskazał również, że w świetle powyższych okoliczności odstąpił od badania czy spełniona jest także przesłanka z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (tj. obowiązek wykazania związków z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów).

II.3. Odwołanie od decyzji Wojewody wniósł adwokat reprezentujący skarżącego. Uzasadnienie odwołania ograniczono do stwierdzenia, że decyzja Wojewody zapadła z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a.

II.4. Szef Urzędu wydając zaskarżoną decyzję wskazał, że w dniu 1 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017r. poz. 858), która m. in. uchyliła art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji oraz zmieniła brzmienie art. 195 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 201 o cudzoziemcach (aktualny t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2206; dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o..c.") w ten sposób, że w zakresie ustalania polskiego pochodzenia odsyła wyłącznie do art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. W konsekwencji okoliczność posiadania w przeszłości obywatelstwa polskiego lub też okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy w przeszłości posiadaliby obywatelstwo polskie, przestała mieć znaczenie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wciąż znaczenie w tym postępowaniu może zaś mieć okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy byli narodowości polskiej. Niezmiennie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach należy wykazać związek z polskością. Szef Urzędu podkreślił, że wnioskodawca zadeklarował we wniosku narodowość ukraińską (część A pkt 13), zaś z akt sprawy jednoznacznie wynika, ze przodkowie cudzoziemca posiadali narodowość ukraińską. Szef Urzędu przypomniał, że rodzina skarżącego jako osoby narodowości ukraińskiej została w 1945 r. wysiedlona z obszaru Polski na terytorium Ukraińskiej SRR, co wynika z listu ewakuacyjnego wydanego na podstawie układu podpisanego pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad w dniu 9 września 1944 r. dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium ZSRR i ludności ukraińskiej z terytorium Polski oraz protokołu uzupełniającego do powyższej umowy podpisanego w dniu 14 grudnia 1945 r. przedłużającego termin przesiedlenia do dnia 15 czerwca 1946r. Jednocześnie stosownie do rozporządzenia Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z dnia 10 listopada 1945 r. osoby narodowości rosyjskiej, ukraińskiej oraz członkowie ich rodzin, przesiedleni do Ukraińskiej SRR nabywały obywatelstwo radzieckie z mocy prawa z chwilą przekroczenia granicy. Zdaniem Szefa Urzędu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że ojciec wnioskodawcy był narodowości ukraińskiej. Jednoznaczny zapis w tym względzie znajduje się w treści ukraińskiego aktu urodzenia wnioskodawcy, gdzie narodowość ojca została określona jako "ukraińska". Tożsamy zapis znajduje się również w ukraińskim odpisie aktu małżeństwa rodziców strony, gdzie wśród danych męża, tj. B. O., podane jest: narodowość — ukraińska (zresztą podobnie jak w przypadku jego żony i matki strony). Reasumując, wstępni skarżącego mieli narodowość ukraińską. Szef Urzędu dodał, że pismem z 16 maja 2017 r. zawiadomił adwokata reprezentującego stronę o zmianie art. 5 ustawy o repatriacji. Pełnomocnik nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie.

III.1. Z zaskarżoną decyzją nie zgodził się skarżący reprezentowany przez adwokata L. P. W skardze zarzucono naruszenie:

1) art. 197 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o repatriacji poprzez ustalenie, iż przodkowie skarżącego nie posiadali narodowości polskiej;

2) art. 7, 76 § 1, 77 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w zakresie polskiego pochodzenia skarżącego sprzecznie z ustaleniami Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców dokonał ustaleń sprzecznych w zakresie posiadania narodowości polskiej przez przodków skarżącego z ustaleniami poczynionymi przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister") z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]) w sprawie o potwierdzenie posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego. Minister wyraźnie ustalił, iż wstępni zainteresowanego ze strony ojca posiadali obywatelstwo polskie w dacie jego urodzenia. Bezsprzeczne jest zatem, że ojciec wnioskodawcy, B. O., nabył obywatelstwo polskie na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, obowiązującej w chwili jego urodzenia. Jednocześnie Minister stwierdził, iż ojciec wnioskodawcy spełnił wszystkie przesłanki utraty obywatelstwa polskiego na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (z dniem 19 stycznia 1951 r. - data wejścia w życie ustawy), tj. wprawdzie w dniu 31 sierpnia 1939 r. miał obywatelstwo polskie, jednak mieszkał na stałe za granicą i był narodowości ukraińskiej. Należy zauważyć, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organ II instancji jest organem właściwym w sprawach o poświadczenie obywatelstwa polskiego. Zgodnie bowiem z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U.2012, poz. 161) "Decyzję w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego lub jego utraty wydaje na wniosek osoby, której postępowanie dotyczy, lub podmiotu, który wykaże interes prawny lub ciążący na nim obowiązek uzyskania decyzji, wojewoda właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby, której postępowanie dotyczy, a w przypadku braku tej podstawy - wojewoda [...]". W związku z powyższym zarówno ojciec skarżącego, jego oboje dziadkowie ze strony ojca, jak również pradziadkowie posiadali polskie obywatelstwo. Narodowość ukraińską zaczęli deklarować dopiero po wojnie na skutek wysiedlenia i zmiany granic oraz aktów prawnych ZSRR nadających im z mocy prawa obywatelstwo ZSRR. Brak jest natomiast podstaw faktycznych w materiale dowodowym do ustalenia, iż wcześniej deklarowali również narodowość ukraińską. Będąc obywatelami polskimi musieli deklarować polską narodowość. Pojęcia te często utożsamiano. Należy mieć także na względzie, iż celem nowelizacji wprowadzonej w dniu 1 maja 2017 r. do ustawy o cudzoziemcach i repatriacji było zliberalizowanie przesłanek w zakresie ustalenia polskiego pochodzenia. Stąd też skoro skarżący spełniał przesłanki uzyskania zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie dotychczasowych przepisów to tym bardziej spełnia je po nowelizacji.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddalaniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2.1. Bezpośrednią podstawą ubiegania się przez skarżącego o zezwolenie na pobyt stały był art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z tym przepisem, zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. W myśl zaś art. 195 ust. 2 u.o.c. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji), do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy o repatriacji, za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością. Wykładnia gramatyczna art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji wskazuje, że dla stwierdzenia, że wnioskodawca posiada polskie pochodzenie, niezbędne jest łączne spełnienie trzech przesłanek: (i) zadeklarowanie przez niego narodowości polskiej, (ii) wykazanie, że co najmniej 1 z rodziców lub dziadków lub dwoje pradziadków było narodowości polskiej, (iii) wykazanie swojego związku z polskością (por. np. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., II OSK 546/15, CBOSA).

IV.2.2. Na gruncie niniejszej sprawy wystarczająca podstawą wydania decyzji odmownej była okoliczność, że skarżący reprezentowany od początku w postępowaniu administracyjnym przez adwokata, we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały zadeklarował narodowość ukraińską (Część A pkt 13 formularza wniosku). To kluczowe dla sprawy oświadczenie wnioskodawcy nie zostało nigdy sprostowane przez skarżącego. Taka deklaracja skarżącego co do narodowości nie może zresztą dziwić, jeżeli uwzględni się – powołane przez orzekające w sprawie organy - dokumenty dotyczące wstępnych skarżącego co do posiadania narodowości ukraińskiej, mające zresztą potwierdzenie w zebranych dokumentach (zob. np. akt urodzenia skarżącego - 28, akt ślubu rodziców - k. 36, zaświadczenie dotyczące rodziców ojca skarżącego – k. 42). Dodatkowo na narodowość ukraińską wskazuje fakt przesiedlenia rodziny skarżącego na tereny obecnej Ukrainy (obwód [...]) na podstawie jednego z tzw. układów republikańskich, czyli umowy między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad z dnia 9 września 1944 r. dotyczącej ewakuacji obywateli polskich z terytorium ZSRR i ludności ukraińskiej z terytorium Polski oraz protokołu uzupełniającego do powyższej umowy podpisanego w dniu 14 grudnia 1945 r. przedłużającego termin przesiedlenia do dnia 15 czerwca 1946 r. Tzw. "umowy republikańskie" przewidywały przeprowadzenie ewakuacji obywateli polskich narodowości polskiej i żydowskiej z terytoriów republik sowieckich oraz Litwinów, Białorusinów, Rusinów oraz Ukraińców mieszkających na terytorium Polski, przy czym ewakuacja miała formalnie rzecz biorąc charakter dobrowolny. Układy te przewidywały bowiem tzw. prawo opcji. Zgodnie z ust. 3 art. 1 umów republikańskich "ewakuacja jest dobrowolna i dlatego przymus nie może być stosowany, ani bezpośrednio, ani pośrednio" (status prawny układów republikańskich oraz ich treść jest szczegółowo analizowana m. in. w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 grudnia 2002 r., K 33/02, OTK-A 2002/7/97). Dane z aktów stanu cywilnego oraz deklaracja skarżącego, w powiazaniu z faktem repatriacji na Ukrainę, w wystarczającym stopniu dowodzą faktu posiadania przez wstępnych skarżącego narodowości ukraińskiej, a nie polskiej. Przypomnieć przy tym należy, że to na wnioskodawcy w sprawie o wydanie zezwolenia na pobyt stały spoczywa co do zasady ciężar wykazania okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zgodnie z powszechnie akceptowaną zasadą prawa, że daną okoliczność ma udowodnić ten, kto twierdzi, a nie ten, kto zaprzecza - ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat). Z akt sprawy nie wynika, aby orzekające organy dopuściły się naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a w szczególności, aby organy te nie przeprowadziły dowodów wnioskowanych przez stronę. W sprawie nie wykazano zatem, że co najmniej jedno z rodziców rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy było narodowości polskiej. Błędne jest przy tym twierdzenie skargi, że na gruncie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji należy utożsamiać pojęcia obywatelstwa i narodowości. Po pierwsze, wykładnia tak jest sprzeczna z brzmieniem tego przepisu ("co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej"). Po drugie, rozróżnienie tych kategorii było obecne w ustawie o repatriacji (zob. art. 5 ust. 2 tej ustawy obowiązujący do 30 kwietnia 2017 r.). Przepis ten przewidywał, że alternatywnie wobec polskiej narodowości przodków (verba legis: "za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również") można było wykazać, że posiadali oni posiadało obywatelstwo polskie. Rzeczone twierdzenie skargi ignoruje w istocie tę zmianę prawa, utożsamiając pojęcie narodowości z obywatelstwem. Tymczasem interpretacja tekstu prawnego nie może prowadzić do konkluzji, że dana regulacja jest zbędna (zakaz wykładni per non est; por. np. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., II FSK 2846/14 oraz wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., I OSK 2356/15 – CBOSA; J. Wróblewski: Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław 1990, s. 79-80). Po trzecie, ustawa o repatriacji w art. 10b ust. 3 pkt 1 lit.i i j rozróżnia obywatelstwo i narodowość. Nie sposób zatem przyjąć, że w tym samym akcie prawnym pojęcia te w art. 5 ust. 1 mają być utożsamiane. Po czwarte, niezależnie od wykładni językowej i logicznej, również z uzasadnienia projektu nowelizacji obowiązującej od 1 maja 2017 r. nie wynika, aby zamiarem ustawodawcy było zrównanie obywatelstwa z narodowością (zob. uzasadnienie rządowego projektu ustawy – druk sejmowy nr 1378/VIII kadencja). Rację ma skarżący, że nowelizacja dokonana ustawą z 7 kwietnia 2017 r. miała ułatwić procedury repatriacji. Rzecz jednak w tym, że istotą repatriacji jest umożliwienie powrotu do kraju Polakom, którzy przymusowo znaleźli się poza obecnymi granicami kraju, "będąc ofiarami komunistycznego terroru, przemocą zmuszonymi do opuszczenia ziemi przodków, osiedlonymi wbrew własnej woli na najtrudniejszych do zamieszkania obszarach byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; pozbawionymi możliwości powrotu do Polski, prześladowanymi z powodu swojego pochodzenia oraz przywiązania do wiary, tradycji i umiłowania wolności" (zob. preambuła do ustawy o repatriacji). Celem ustawy o repatriacji nie jest natomiast ochrona osób, które deklarując narodowość ukraińską skorzystały z możliwości zamieszkania na terenach obecnej Ukrainy, jak miało to miejsce w przypadku wstępnych skarżącego. Po piąte, rozróżnienie między obywatelstwem a narodowością jest przyjmowane w wielu innych aktach prawnych, a przede wszystkim rozróżnienie to należy do podstaw nauki o państwie i prawie. Otóż przez obywatelstwo rozumie się szczególny węzeł prawny łączący państwo z osobą fizyczną (por. np. M. Gęsicki, Mały leksykon prawniczy, Warszawa 1997, s. 148; L. Garlicki, Komentarz do art. 34 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo Sejmowe 2016, teza 1). Z kolei naród to historycznie wytworzona, trwała wspólnota ludzi, ukształtowana na gruncie wspólnych dziejów historycznych i politycznych, kultury, języka, religii, terytorium i życia gospodarczego, przejawiająca się w świadomości narodowej jej członków (por. np. Leksykon obywatela, pod red. S. Serafina i B. Szmulika, Warszawa 2008, s. 21; P. Winczorek, Nauka o państwie, Warszawa 2011, s. 114; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 września 2015 r., K 28/13, OTK-A 2015/8/120, punkt 2.2.1). W aspekcie instytucji zezwolenia na pobyt stały (art. 195 ustawy o cudzoziemcach) oraz ustawy o repatriacji, które to akty prawne z istoty swej nie dotyczą osób mających aktualnie obywatelstwo polskie, nie można natomiast odwoływać się do koncepcji Narodu Polskiego jako wspólnoty politycznej składających się z obywateli Rzeczypospolitej (zob. preambułę i art. 4, art. 104 ust. 1 i 2, art. 127 ust. 1 i art. 130 Konstytucji RP). Zauważyć należy, że Konstytucja RP odróżnia pojęcie obywatelstwa od narodowości, w tym m. in. w art. 35 dotyczącym ochrony obywateli polskich należących do mniejszości narodowych i etnicznych. W aspekcie sprawy, taka jak niniejsza, związanej z masowymi migracjami wywołanymi II wojną światową, przypomnieć należy, że jest powszechnie dostępną wiedzą historyczną, że II Rzeczpospolita była państwem wielonarodowym, złożonym nie tylko z obywateli narodowości polskiej, ale m. in. ukraińskiej, białoruskiej, żydowskiej, litewskiej, niemieckiej. W aspekcie prawnym fakt ten znajduje potwierdzenie m. in. w art. 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575), gdzie jest mowa, w odniesieniu do okresu lat 1917 – 1990, o osobach narodowości polskiej lub "obywatelach polskich innych narodowości". Reasumując, uchylenie z dniem 1 maja 2017 r. art. 5 ust. 2 o repatriacji oznacza, że ewentualne wykazanie obywatelstwa polskiego określonych wstępnych wnioskodawcy nie jest już alternatywną wobec określonego w art. 5 ust. 1 tej ustawy obowiązku wykazania, że co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej. Tymczasem skarżący dowodu na narodowość polską rzeczonych zstępnych nie przeprowadził, ograniczając się do twierdzenia o obywatelstwie polskim ojca skarżącego do 1951 r. Należy równocześnie podkreślić, że w aktach sprawy znajduje się szereg powołanych wyżej dokumentów dotyczących wstępnych skarżącego, z których jednoznacznie wynika posiadanie przez nich narodowości ukraińskiej. O takiej narodowości tych osób świadczy również okoliczność, że rodzina skarżącego jako osoby narodowości ukraińskiej w 1945 r. przeniosła się z obszaru Polski na terytorium Ukraińskiej SRR.

IV.2.3. Ustawodawca uchylając z dniem 1 maja 2017 r. art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji oraz dokonując równocześnie odpowiedniej zmiany art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie wprowadził – w odniesieniu do spraw o zezwolenie na pobyt stały - przepisów przejściowych, które nakazywałyby do spraw wszczętych i niezakończonych stosować przepisy dotychczasowe. Zatem zastosowanie znalazła w takim przypadku zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, o czym zresztą Szef Urzędu informował adwokata reprezentującego skarżącego. Tym samym dla rozstrzygnięcia nie miało znaczenia, czy skarżący w postępowaniu przed organem I instancji wykazał, że jego ojciec miał do 1951 r. obywatelstwo polskie. Tylko uzupełniająco należy w takim przypadku stwierdzić, Sąd podziela pogląd Wojewody wyrażony w decyzji z [...] stycznia 2017 r., że powołana wyżej decyzja Ministra z [...] maja 2016 r. odmawiająca potwierdzenia posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego nie może być wyłącznym dowodem na posiadanie polskiego obywatelstwa przez ojca skarżącego. Po pierwsze, związanie innych organów ostateczną decyzją administracyjną (wprost nie wyrażone co prawda w ustawie, jak ma to miejsce w innych procedurach – zob. np. art. 170 p.p.s.a. lub art. 365 k.p.a., ale mające silne oparcie m. in. w art. 16 k.p.a.) dotyczy co do zasady jej sentencji (osnowy), a nie ustaleń faktycznych poczynionych w uzasadnieniu. Po drugie, przyjęciu za wiążące w takim przypadku ustaleń faktycznych co do obywatelstwa poczynionych przez organ w innej sprawie sprzeciwia się również to, że ustawodawca przewidział odrębne postępowanie jurysdykcyjne w sprawie poświadczenia posiadania obywatelstwa polskiego (art. 55 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim). Wojewoda informował przy tym skarżącego reprezentowanego przez adwokata w piśmie z 23 grudnia 2016 r., że dotychczas złożone przez niego dokumenty nie potwierdzają polskiego pochodzenia strony, jak również o możliwości wystąpienia do właściwego wojewody o wydanie odpowiedniej decyzji w sprawie polskiego obywatelstwa przodka (na konieczność takiego pouczenia strony w postępowaniu o zezwolenie na pobyt stały zwrócił uwagę NSA w wyroku z 22 lutego 2017 r., II OSK 1533/15 , CBOSA). W odpowiedzi na to pismo Wojewody pełnomocnik skarżącego oświadczył jednak, że wnioskodawca nie będzie uzupełniał wniosku o dodatkowe dokumenty i informacje (k. 15 akt administracyjnych). Reasumując, nawet zatem w sytuacji, w której stan prawny nie uległby zmianie z dniem 1 maja 2017 r. (tj. na gruncie nieobowiązującego już art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji), winna zostać decyzja odmawiająca skarżącemu zezwolenia na pobyt stały. Należy przy tym dodać, że również w stanie prawnym obowiązującym do 30 kwietnia 2017 r. jednym z koniecznych (ale nie wystarczających) warunków pozytywnej decyzji było złożenie przez wnioskodawcę oświadczenia, że jest narodowości polskiej. Tymczasem skarżący, na co zwracano już wyżej uwagę, oświadczył we wniosku, że jest narodowości ukraińskiej.

IV.3. Z powyższych powodów orzeczono jak w sentencji.