Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 413/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155 § 1, art. 159, art. 262 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 23b, art. 23c
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 75 ust. 1, art. 144 ust. 1, art. 160 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu odmowy przekazania automatu jednostce badającej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W dniu 6 lipca 2012r. Naczelnik Urzędu Celnego, wskutek powzięcia podejrzenia, że automat do gier o niskich wygranych Hot Slot, nr fabryczny: "[...]" nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, wszczął

z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji tego automatu

o nr "[...]", które upoważniło spółkę A do wprowadzenia go do eksploatacji i użytkowania.

Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2013r. Naczelnik Urzędu Celnego

zlecił jednostce badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier - Izbie Celnej w B. Wydział Laboratorium Celne - przeprowadzenie badania sprawdzającego automatu oraz zobowiązał znajdującego się w jego posiadaniu Syndyka masy upadłości spółki A w upadłości likwidacyjnej (dalej jako: "Syndyk") do dostarczenia automatu wraz z kompletem kluczy, do wyznaczonej jednostki badającej w terminie 13-17 stycznia 2014 r., pouczając przy tym o wynikających z art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej jako: "O.p.") konsekwencjach niezastosowania się do wezwania organu. Postanowienie to doręczone zostało Syndykowi oraz odrębnie ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi.

Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. radca prawny, działając w imieniu Syndyka, poinformował organ, że według posiadanych dokumentów przedmiotowy automat przetransportowany został do magazynu spółki w J., a znajdujące się tam automaty są w znacznej części pozbawione oznaczeń. Wobec tego nie jest możliwa identyfikacja i przekazanie urządzenia, którego wydania żąda organ.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego

nałożył na Syndyka karę porządkową w wysokości 1.000 zł, uznając,

że bezpodstawnie uchyla się od wykonania obowiązku. Wyjaśniono, że podane przyczyny odmowy przekazania automatu w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego nie znajdują oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Postanowienie to doręczone zostało Syndykowi i odrębnie jego pełnomocnikowi.

Jednocześnie w dniu 21 stycznia 2014r. organ I instancji ponowił wezwanie do przekazania przedmiotowego automatu wyznaczonej jednostce badającej, w terminie 5 dni roboczych od dnia doręczenia. Wezwanie to doręczone zostało pełnomocnikowi Syndyka w dniu 24 stycznia 2014r.

W odpowiedzi z dnia 27 stycznia 2014 r., udzielonej przez radcę prawnego, Syndyk podniósł takie same argumenty jak poprzednio. Podkreślił, że wydanie żądanego automatu do gry nie jest możliwe. Wyjaśniono, że Syndyk dysponuje jedynie takimi rzeczami i dokumentami, które zostały mu przekazane przez upadłego i nie ma żadnego wpływu na to w jakim stanie znajdują się poszczególne składniki masy upadłości w chwili ich wydania ani na braki w dokumentacji upadłego. Podniesiono również, że z identyczną sytuacją, tj. niewydaniem automatu ze względu na brak możliwości identyfikacji urządzenia, Syndyk zetknął się już w innych postępowaniach przed organami celnymi. Zakończyły się one wydaniem decyzji merytorycznych,

w których brak przeprowadzenia stosownego badania jednostki badającej uzasadniony został faktem niewydania automatu na żądanie organu.

Pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. Syndyk wniósł o usprawiedliwienie odmowy przekazania żądanego automatu jednostce badającej i uchylenie kary porządkowej. Argumentował, że niewykonanie zobowiązania wynikało z przyczyn od niego niezależnych i podyktowane było obiektywnymi okolicznościami. Wyjaśniono, że jako organ postępowania sądowego i podmiot odrębny od upadłego, Syndyk dysponuje jedynie takimi składnikami masy upadłości, które zostały mu wydane przez upadłego

i nie odpowiada za ich stan w chwili przekazania w zarząd. Tym samym nie jest odpowiedzialny za to, że część magazynowanych automatów wchodzących w skład masy upadłości jest zdekompletowana i pozbawiona oznaczeń pozwalających na ich identyfikację. Niewykonanie zobowiązania nie było zatem zawinione i nie wynikało

z chęci utrudnienia postępowania, lecz wyłącznie z tego, że pomimo dołożenia należytej staranności Syndyk nie był w stanie dostarczyć automatu zgodnie z żądaniem organu, ponieważ nie mógł ustalić, którego z magazynowanych automatów żądanie to dotyczy.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia kary porządkowej w wysokości 1000 zł. Natomiast w dniu "[...]" organ ten wydał postanowienie nr "[...]" o nałożeniu na Syndyka kary porządkowej w wysokości 2.800 zł, w związku z powtórnym niezastosowaniem się przez zobowiązanego do żądania przekazania automatu jednostce badającej. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Celnego przytoczył treść art. 262 § 1 pkt 2 O.p. Wyjaśnił, że przepis ten dopuszcza możliwość dyscyplinowania strony bezzasadnie odmawiającej wykonania czynności dowodowej, gdy odmowa nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Organ przyjął, że w dyspozycji Syndyka pozostają rzeczy i dokumenty przekazane mu przez upadłego i nie ma on wpływu na stan przekazanego majątku ruchomego i dokumentacji. Zarzucił jednak, że zobowiązany nie podjął jakiekolwiek realnych czynności zmierzających do wykonania nałożonego obowiązku. Wyjaśniono, że automaty do gier o niskich wygranych podlegają z mocy prawa trwałemu nieusuwalnemu oznakowaniu, nadto dla każdego automatu odrębnie winna być prowadzona księga eksploatacji mieszcząca zapisy pozwalające na jego identyfikację i odtworzenie historii zdarzeń mających miejsce w trakcie jego użytkowania. Nie są to więc artykuły masowe, pozbawione indywidualnych parametrów wyróżniających, a przez to anonimowe. Identyfikację konkretnego urządzenia umożliwia cały zespół przynależnych tylko jemu charakterystycznych cech, np. nazwa własna, typ (model), numer fabryczny, numer inwentarzowy, numer poświadczenia rejestracji, przechowywana wewnątrz automatu księga eksploatacji. Niewykluczone, że z powodu naruszenia ustanowionych prawem wymogów, w jednostkowych przypadkach identyfikacja danego automatu może być czasochłonna, niemniej wynikające z takiego stanu rzeczy trudności nie mogą stanowić wystarczającego usprawiedliwienia dla utrudniania przeprowadzenia nieodzownej

w postępowaniu czynności dowodowej. Wskazano, że w momencie zwrotu przedmiotowego urządzenia spółce tj. w dniu 1 października 2010 r. automat posiadał oznakowanie wskazujące jego nazwę, numer fabryczny i numer rejestracji, stąd nie ma podstaw uprawniających przyjęcie odgórnego założenia, w oparciu o znajdującą się

w posiadaniu Syndyka bliżej nieokreśloną dokumentację, że w chwili obecnej przynależy on do licznej grupy automatów pozbawionych oznaczeń identyfikacyjnych. Ewentualne usunięcie tych oznaczeń przed złożeniem automatu w magazynie spółki, w sytuacji gdy nadal pozostawał on przedmiotem toczącego się postępowania karnoskarbowego, nie znajduje żadnego racjonalnego wytłumaczenia. Organ zaznaczył, że bez opinii jednostki badającej zawierającej wynik przeprowadzonego badania sprawdzającego, zakończenie postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych decyzją rozstrzygającą meritum sprawy nie jest możliwe.

Nakładając karę porządkową organ kierował się stopniem zawinienia zobowiązanego, która mimo prawidłowo doręczonego powtórnego wezwania

i nałożenia już kary pieniężnej za analogiczne uchybienie, po raz kolejny uchylił się od przekazania automatu do badania sprawdzającego, mając świadomość, że podporządkowanie się żądaniu organu podatkowego stwarza trwałą przeszkodę uniemożliwiającą osiągnięcie celu postępowania, jakim jest potwierdzenie bądź wykluczenie podejrzenia, że przedmiotowy automat nie spełnia warunków ustawy. Argumentowano, że konsekwencją takiej postawy jest bezzasadne przedłużanie czasu postępowania, blokowanie potencjału badawczego jednostki badającej prowadzące do zakłócenia płynności i okresu realizacji zleconych badań, a końcowo - niemożność rozstrzygnięcia istoty sprawy z powodu braku kluczowego dowodu w postaci opinii jednostki badającej. Organ zasygnalizował, że w przypadku automatu stanowiącego przedmiot sprawy akt poświadczenia rejestracji wygaśnie z dniem 19 maja 2014 r., po upływie okresu 6 lat na jaki został dokonany. Po upływie tej daty, orzekanie post factum w przedmiocie stanu faktycznego ukształtowanego definitywnie mocą obowiązujących przepisów prawa stanie się bezprzedmiotowe, a to z kolei pociągnie za sobą konieczność umorzenia prowadzonego w sprawie postępowania. Wskazano ponadto, że sankcja pieniężna w wysokości 2.800 zł jest uzasadniona zawinieniem strony, która z rozmysłem nie zastosowała się do ciążącego na niej obowiązku, mimo że skutki owego zaniechania były jej znane. Wysokość sankcji, jak stwierdził organ, wyraża też determinację organu podatkowego w dążeniu do zdyscyplinowania strony bezzasadnie odmawiającej dokonania czynności dowodowej warunkującej możliwość zakończenia sprawy poprzez merytoryczne jej rozstrzygnięcie.

Syndyk wniósł zażalenie na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 2.800 zł, domagając się jego uchylenia w związku z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej jako: "u.g.h") poprzez ich zastosowanie pomimo, że: 1. Syndykowi nie doręczono wezwania (drugiego) do wydania automatu; 2. Syndyk nie jest i nigdy nie był podmiotem eksploatującym oznaczony automat o niskich wygranych; 3. Syndyk miał uzasadnione powody niewydania automatu; 4. czynność, której miał dokonać Syndyk nie mieści się w katalogu czynności, których niewykonanie może skutkować nałożeniem kary porządkowej; 5. organ celny nałożył już wcześniej na Syndyka karę pieniężną za niewydanie automatu.

W wyniku rozpatrzenia tego zażalenia, Dyrektor Izby Celnej w dniu "[...]" orzekł o utrzymaniu w mocy tegoż postanowienia, podzielając w całości stanowisko i argumenty organu I instancji. Podniesiono, że bezspornie do Syndyka dwukrotnie były skierowanie wezwania – z dnia 24 grudnia 2013r. i 21 stycznia 2014r. do przekazania w wyznaczonym terminie automatu jednostce badającej. Wezwania zawierały pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania. Bezspornym jest również, że strona nie zastosowała się do tych wezwań. zaistniała więc podstawa prawna do nałożenia na Syndyka kary porządkowej. Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony o niemożliwości nałożenia powtórnie kary za niepodporządkowanie się wezwaniom organu. Stwierdził, że przeczy temu cel skutecznego egzekwowania poszczególnych zachowań, co zmierza do wyeliminowania zjawisk niepożądanych z punktu widzenia zasad ogólnych postępowania oraz skutecznego załatwienia sprawy.

Dyrektor Izby Celnej uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony o zaistnieniu uzasadnionych powodów niewydania przedmiotowego automatu. Podał, że Syndyk pismem z dnia 18 lutego 2014r. w trybie art. 262 §6 O.p. złożył wniosek o uchylenie kary porządkowej. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem znak: "[...]" z dnia "[...]" odmówił uchylenia kary porządkowej. Zatem argumentacja skarżącego dotycząca uzasadnionych powodów niewydania urządzenia celem jego sprawdzającego badania, została już rozpoznana przez organ w trybie art. 262 § 6 O.p. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że nie stanowią takiej przyczyny okoliczności podnoszone przez stronę, a zwłaszcza lakoniczne twierdzenie, że dostarczenie urządzenia nie jest możliwe, gdyż urządzenie znajduje się w magazynie spółki, gdzie magazynowane są automaty w znacznej części pozbawione oznaczeń.

Dyrektor Izby Celnej rozważając zarzut niedoręczenia Syndykowi wezwania do przekazania jednostce badające automatu w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, uznał go za bezzasadny. Wskazał, że wszelkie pisma procesowe

w sprawie kierowane były do ustanowionego przez stronę pełnomocnika.

Organ II instancji nie zgodził się również z twierdzeniem Syndyka, że nie może być on adresatem normy art. 262 O.p., gdyż nigdy nie jest i nigdy nie był podmiotem eksploatującym żądany automat. Powołując się na ustawę z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. D.z. U. z 2012r. poz. 1112 ze zm., dalej jako: "p.u.n."), organ podniósł, że właściwym adresatem żądania dotyczącego wydania przedmiotowego automatu do badania sprawdzającego jest właśnie odwołujący się. W świetle powołanej ustawy dokonuje on czynności we własnym imieniu na rachunek upadłego, który dysponuje odpowiednimi narzędziami prawnymi pozwalającymi na wyegzekwowanie od upadłego określonych zachowań, które na tle niniejszej sprawy finalnie skutkować mogłyby pożądanym efektem, tj. przekazaniem urządzenia z zamiarem pozyskania stosownej opinii jednostki badającej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe postanowienie o nałożeniu kary porządkowej Syndyk podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, zarzucając organom orzekającym naruszenie:

1. art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p., poprzez błędne ustalenie, że Syndyk był podmiotem eksploatującym oznaczony automat oraz oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach związanych ze skierowaniem pierwszego wezwania do wydania automatu, będących przedmiotem postępowania o nałożeniu kary porządkowej w wysokości 1.000 zł;

2. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. oraz art. 23b ust. 1 ustawy

o grach hazardowych przez utrzymanie w mocy postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, pomimo że: Syndykowi nie doręczono wezwania do wydania automatu stanowiącego podstawę nałożenia kary pieniężnej w kwocie 2.800 zł; Syndyk nie jest podmiotem eksploatującym oznaczony automat; Syndyk miał uzasadnione powody niewydania automatu; czynność, której miał dokonać Syndyk nie mieści się w katalogu czynności, których niewykonanie może skutkować nałożeniem kary porządkowej; organ celny nałożył już wcześniej na Syndyka karę porządkową za niewydanie wymienionego automatu; zachowanie Syndyka nie było zawinione; nałożona kara jest nadmierna.

Z powyższych powodów skarżący wniósł o uchylenie postanowień wydanych

w obu instancjach oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wezwanie z dnia 21 stycznia 2014 roku zostało przesłane przez organ wyłącznie pełnomocnikowi Syndyka, nie zostało przesłane Syndykowi. Zaś art. 262 § 1 O.p. wyraźnie odróżnia niewykonanie czynności przez pełnomocnika od niewykonania czynności przez stronę. Tym samym, skoro wezwanie zawierające zobowiązanie i pouczenie otrzymał pełnomocnik, nie było podstaw do karania Syndyka za konsekwencje wynikające z niezastosowania się do jego treści. Powyższego nie zmienia okoliczność, że w toku postępowania

w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu Syndyk rzeczywiście działał przez pełnomocnika i co do zasady wszelka korespondencja powinna być kierowana do tego ostatniego. Skarżący stanął na stanowisku, że w świetle ww. przepisu, pomimo że Syndyk działał przez pełnomocnika, wezwanie wysłane wyłącznie do pełnomocnika nie pozwala na ukaranie zastępowanej strony za skutki jego niewykonania.

Wskazano, że art. 262 O.p. nie przewiduje nałożenia kary po raz drugi za to samo "przewinienie". Wynika to, zdaniem skarżącego, z ogólnej zasady wąskiej interpretacji przepisów o charakterze restrykcyjnym. Stwierdzono, że możliwość wielokrotnego karania musi wynikać wprost z przepisu prawa. Skoro przepisu takiego brak, to nie jest to dopuszczalne. Powyższe potwierdza również, jak zauważono, treść art. 263 § 3 O.p., który dopuszcza możliwość dyscyplinowania strony przez nałożenie, obok kary porządkowej, innych jeszcze środków przymusu, przewidzianych

w szczególnych przepisach. W ocenie strony oznacza to, że ustawodawca całościowo uregulował kwestie związane z wymuszaniem pożądanego zachowania na uczestnikach postępowania prowadzonego na podstawie Ordynacji podatkowej i gdyby przewidywał możliwość wielokrotnego nakładania kary porządkowej za to samo zachowanie dałby temu wyraz, tym bardziej, że określił maksymalny wymiar tej kary na kwotę 2.800 zł. Nie można zasadnie twierdzić, że art. 262 § 1 określa tylko wysokość jednej kary, a organ może wymierzać ją wiele razy, byleby każda z nich nie przekroczyła kwoty 2.800 zł. Prowadziłoby to do nieistnienia górnej granicy kary, co - mając na uwadze zasady prawidłowej legislacji - należy uznać za niedopuszczalne.

Z okoliczności, iż ustawodawca przewidział możliwość dyscyplinowania stron celem wymuszenia na nich pożądanego zachowania nie można wprost wnioskować o prawie do wielokrotnego karania.

W ocenie skarżącego organ celny nietrafnie powołał się na okoliczności związane z pierwszym wezwaniem. Dla oceny zgodności z prawem nałożenia kary

w kwocie 2.800 zł nie powinny mieć one znaczenia, skoro stanowiły podstawę do nałożenia na Syndyka innej kary porządkowej, w kwocie 1.000 zł i są przedmiotem innego postępowania.

Podkreślono, że Syndyk nie jest podmiotem eksploatującym automat, którego wydania żądano. Syndyk nie urządza na nim gier, automat w ogóle nie jest używany. Obowiązek wydania automatu, stosownie do treści art. 23b ust. 1 u.g.h., spoczywa zaś wyłącznie na podmiocie eksploatującym automat. Skoro Syndyk nie jest takim podmiotem, nie jest adresatem tego przepisu, tym samym nie można go karać za niewydanie urządzenia. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że nie kwestionuje treści art. 160 ust. 1 ani art. 144 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze , lecz twierdzi, że wezwanie, o którym mowa w art. 23b ust. 1 u.g.h. dotyczy przedsiębiorcy (syndyka) w sytuacji, gdy na automacie są urządzane gry. Oczywistym jest bowiem, że art. 23b u.g.h. zmierza do wyeliminowania naruszających prawo automatów, które pracują. Skoro automat, którego dotyczyło wezwanie nie był eksploatowany, nie istniał obowiązek jego wydania, a zatem i możliwość nałożenia kary. Strona oświadczyła, że gdyby mogła zidentyfikować automat, to wydano by go organowi. Podniesiono, że okoliczność, że automat nie pracuje i Syndyk nigdy nie urządzał na nim gier koresponduje z wyjaśnieniami Syndyka odnośnie do przyczyn niewydania automatu i je uwiarygodnia.

Dalej skarżący argumentował, że z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że sankcjonowane są nim wyłącznie: odmowa złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. W niniejszej sprawie Syndyk miał natomiast wydać automat jednostce badającej celem wykonania przez nią badania sprawdzającego. Czynności nakazanej Syndykowi przez organ nie można zakwalifikować ani jako okazania przedmiotu oględzin, ani jako udziału w innej czynności. Ponieważ katalog czynności jest zamknięty, zaś przepisy mają charakter restrykcyjny, muszą być interpretowane ściśle i nie można ich stosować do innych niż wskazane w tym przepisie przypadków, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Według Syndyka z faktu, że nie wydał automatu nie można od razu wnioskować, że jego działanie było zawinione, a kara w wysokości maksymalnej - adekwatna. Skarżący podał, że zdaje sobie sprawę z tego, że Ordynacja podatkowa przewiduje dwa odrębne tryby "odwoławcze" co do kar porządkowych, jednakże nie sposób dokonać oceny stopnia naganności zachowania ukaranego w oderwaniu od przyczyn niewydania automatu i podjętych przez Syndyka czynności w celu jego znalezienia, które zostały dość szczegółowo opisane zarówno w zażaleniu z dnia 18 lutego b.r., jak

i wniosku z tego dnia o uchylenie kary. Zdaniem strony powołane okoliczności wskazują jednoznacznie, że nie jest winny zaistniałej sytuacji i nałożenie na niego kary i to

w wysokości maksymalnej, nie było zasadne.

Dodatkowo pod rozwagę Sądu skarżący poddał okoliczność, że postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu organ celny wszczął 26 czerwca 2012r., zaś wydania automatu zażądał dopiero postanowieniem z dnia grudnia 2013r. Przerzucenie w takiej sytuacji na Syndyka całej odpowiedzialności za przewlekłość postępowania i niemożność osiągnięcia jego celu jest co najmniej nieuprawnione.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014r. pełnomocnik organu wniósł i wywiódł jak w odpowiedzi na skargę. Podniósł dodatkowo, że z systemu KRAG wynika,

że przedmiotowy automat miał rejestrację ważną do 19 maja 2014 r. i do tego czasu mógłby być potencjalnie użytkowany. Gdyby organ albo spółka złożyli jakieś wnioski co do cofnięcia poświadczenia albo wnioski o wycofanie automatu na druku GL-1 Lub GL-2, to informacja ta zawarta byłaby w uwagach pod wypisem z tego rejestru lub

w zestawieniu tabelarycznym. Ponieważ nie ma w tym wypisie żadnych uwag należy przyjąć, że automat nadal znajdował się w magazynie, ale spółka nie podjęła żadnych czynności w celu jego wycofania. W sytuacji, gdyby był on zdekompletowany, jak twierdzi skarżący, to Syndyk powinien wystąpić z wnioskiem o jego wycofanie. Natomiast żądany automat pozostaje oficjalnie w obrocie. Wyjaśnił też, że zaskarżone postanowienie nie jest dwukrotnym karaniem za tą samą bezczynność, lecz jest to nowa kara nałożona po ponownym wezwaniu do przekazania automatu już po nałożeniu poprzedniej kary. Podniósł, że wszystkie działania związane z nakładaniem kar porządkowych zmierzały do umożliwienia przeprowadzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia poświadczenia rejestracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie podjęcia rozstrzygnięcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii zasadności nałożenia kary porządkowej na Syndyka masy upadłości wyznaczonego do przeprowadzenia upadłości likwidacyjnej spółki A, za nieprzekazanie oznaczonego automatu do gry

o niskich wygranych wraz z kompletem kluczy jednostce badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier – Wydziałowi Laboratorium Celne Izby Celnej w B., wyznaczonej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu w postępowaniu w sprawie cofnięcia wydanego spółce poświadczenia rejestracji tegoż automatu.

Oceniając zasadność zobowiązania Syndyka do przekazania oznaczonego automatu jednostce badającej, jak i zgłaszanych powodów uchylenia się od jego wykonania oraz analizując spełnienie warunków formalnych nałożenia kary porządkowej, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 23 b ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) - na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego,

w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się automat lub urządzenie do gier podlegające badaniu sprawdzającemu, jednostkę badającą przeprowadzającą badanie oraz podmiot, któremu automat lub urządzenie ma być przekazane w celu przeprowadzenia badania, i termin tego przekazania (art. 23b ust. 2). Stosownie do art. 23f ust. 6 ustawy o grach hazardowych minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

W rozpatrywanym przypadku organ I instancji, postanowieniem z dnia "[...]", wyznaczył do sprawdzenia Laboratorium Celne Izby Celnej w B. Naczelnik Urzędu Celnego wykazał, że jednostka ta dysponuje ważnym upoważnieniem Ministra Finansów do przeprowadzenia wymaganych badań automatu do gry o niskich wygranych. Jednocześnie postanowieniem tym organ I instancji zobowiązał Syndyka do przekazania oznaczonego automatu do gry jednostce badającej, stwierdziwszy, że żądany automat znajduje się w posiadaniu Syndyka. W odpowiedzi na to, jak

i powtórne wezwanie, doręczone do rąk ustanowionego przez Syndyka pełnomocnika, skarżący potwierdził, że automat znajduje się w magazynie spółki, jednak, jak argumentowano, identyfikacja urządzenia, a tym samym jego przekazanie, nie jest możliwa, wobec pozbawienia oznaczeń znajdujących się tam automatów. Na tym etapie postępowania syndyk nie kwestionował w ogóle, że jest adresatem zobowiązania. Sam przyznał, że nie kwestionuje art. 144 ust. 1 i art. 160 ust. 1 p.u.n. Przepis art. 144 ust. 1 p.u.n. stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania,

o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 160 ust. 1 tej ustawy w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Z unormowań tych wynika, że syndyk, jako osoba, która objęła majątek upadłego oraz prawo do zarządzania i rozporządzania tym majątkiem i która stała się stroną wszelkich postępowań dotyczących masy upadłości wskutek tzw. bezwzględnego ustawowego podstawienia w miejsce upadłego, posiada legitymację formalną (procesową) w takich postępowaniach. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego, który w myśl art. 75 ust. 1 p.u.n. z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. Zatem to syndyk masy upadłości, a nie spółka pozostająca w stanie likwidacji powinien inicjować postępowania administracyjne dotyczące poszczególnych składników masy upadłości, jeżeli sytuacja prawna tego wymaga i być adresatem wydanych w takich sprawach decyzji. Skoro likwidowana spółka posiadała zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, obowiązkiem Syndyka było zapoznanie się z przepisami regulującymi tę dziedzinę i sprawdzenie jaki jest status prawny pozostających w magazynie spółki automatów do gry. To w gestii Syndyka, który został wyznaczony postanowieniem Sądu Gospodarczego z dnia 16 maja 2012r., było uporządkowanie sytuacji prawnej tych automatów. Art. 23 c pkt 2 ustawy o grach hazardowych stanowi wprost, że podmiot eksploatujący zarejestrowany automat (tutaj odpowiednio zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u.n syndyk masy upadłości) jest obowiązany informować pisemnie naczelnika urzędu celnego o zawieszeniu lub wycofaniu z eksploatacji automatu w terminie 7 dni od dokonania tej czynności. Również § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012r. poz. 312) wymaga poinformowania właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego o zawieszeniu lub wycofaniu z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. Skutkuje to wygaśnięciem rejestracji (§ 12 tego rozporządzenia). Zatem, gdyby skarżący należycie wykonywał swoje obowiązki zarządcy masy upadłości, to zidentyfikowałby wchodzące w jej skład automaty do gier i wycofał je z eksploatacji skoro nie funkcjonują, zalegając tylko w magazynie spółki. Okoliczność ta czyniłaby bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu do gry. Wobec niezgłoszenia wycofania z eksploatacji żądanego automatu, skoro oficjalnie automat ten jest zarejestrowany i funkcjonuje w obrocie prawnym, organy celne miały obowiązek prowadzenia postępowania w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji tego automatu do gier w związku z podejrzeniem, że nie spełnia on warunków ustawowych. W postępowaniu tym rozstrzygające znaczenie zaś ma mieć, zgodnie z wolą ustawodawcy, badanie sprawdzające automatu, przeprowadzone przez upoważnioną jednostkę badającą. Jest to obligatoryjny dowód w tym postępowaniu i w przedstawionych okolicznościach organ nie miał podstaw do odstąpienia od jego przeprowadzenia. Prawidłowo zatem najpierw zobowiązano Syndyka do dostarczenia oznaczonego automatu do gier wyznaczonej jednostce badającej, zakreślając odpowiedni termin do wykonania tej czynności i pouczając o skutkach niewykonania tego wezwania, a następnie wobec bezskuteczności wezwania wymierzono Syndykowi karę porządkową.

Niezależnie od przytoczonych regulacji, w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma to, że wezwanie skierowane zostało do podmiotu, który faktycznie dysponował zakwestionowanym automatem, oficjalnie funkcjonującym w obrocie prawnym. Wskazać należy w tym miejscu na charakter postępowania w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Ogólnie ujmując jest to incydentalne postępowanie, które może być uruchomione w toku postępowania regulowanego przepisami Ordynacji podatkowej.

W rozdziale 22. dziale IV. Ordynacji podatkowej określono zakres podmiotowy i przedmiotowy, wysokość kary, właściwość organów, sposób i tryb zaskarżenia oraz uchylania postanowienia o nałożeniu kary. Uprawnienie organu do wymierzenia pieniężnej kary porządkowej stanowi konsekwencję uprawnień organu do prowadzenia postępowania dowodowego, wynikających z obowiązku dochodzenia prawdy materialnej, czyli zgodnej z rzeczywistością, której ustalenie warunkuje wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego kończącego postępowanie w sprawie. Stosowanie tego przepisu ma rację tylko w celu przymuszenia do wykonania obowiązków procesowych wynikających z wezwania organu lub innych tego rodzaju obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa. Dlatego

w czasie wymierzenia kary porządkowej wykonanie obowiązku musi być aktualne.

W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, gdyż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przedmiotowy automat do gier pozostawał w obiegu i mógł być eksploatowany, należało więc rozstrzygnąć o dopuszczalności jego eksploatacji.

Podkreślić należy celem kary porządkowej jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie zastosowania się do poleceń organów prowadzących postępowanie. Służyć ma zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania. Tak samo rozumiana jest instytucja kary porządkowej na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 88 § 1 k.p.a.), czy Kodeksu postępowania karnego (art. 285 i 287 k.p.k.), w których ustawodawca zobowiązał właściwe organy do prowadzenia postępowania dowodowego i oparcie na jego podstawie rozstrzygnięcia sprawy. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie prezentowany jest jednolicie pogląd, że kara porządkowa nie jest karą w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz środkiem przymuszającym zobowiązanego do dokonania nakazanej czynności procesowej (por. Andrzej Wróbel Komentarz aktualizowany do art. 88 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX). W związku z tym dla oceny legalności wymierzenia kary porządkowej nie może mieć znaczenia, że zobowiązany uprzednio został ukarany karą porządkową, która nie odniosła zamierzonego skutku. Istotnym natomiast jest, że przeprowadzenie czynności dowodowej jest aktualne, organ wezwał do wykonania określonej czynności konkretny podmiot i pouczył o skutkach zaniechania.

Kara porządkowa ma charakter sankcji administracyjnej. Jako taka nałożona może być tylko na osobę, co do której ordynacja podatkowa przewiduje możliwość wezwania do wykonania określonych czynności. Wyrażająca się w karze porządkowej odpowiedzialność porządkowa ma charakter osobisty i dotyczyć może wyłącznie osoby, która nie zastosowała się do poleceń organu.

Wskazać należy, że art. 155 § 1 O.p. określa podmiotowy krąg osób, które mogą być wezwane do czynności procesowych w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie z tym unormowaniem organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Krąg osób podlegających wezwaniu zakreślony został w tym przepisie szeroko, a determinowany jest obowiązkami organu w zakresie poszukiwania prawdy obiektywnej . Obok strony postępowania wezwana może być każda inna osoba. Nie ulega wątpliwości, że status formalny tej osoby w danym postępowaniu nie ma zasadniczego znaczenia. Syndyk na podstawie cytowanego przepisu może więc być wzywany przez organ i to nie tylko jako strona formalna w postępowaniu dotyczącym upadłego, ale także w innych postępowaniach, jeżeli posiada wiadomości

i wiedzę niezbędną do spełnienia wymogów wynikających z art.122 w zw. z art. 187 § 1 O.p.

W przepisach art. 159 O.p. sprecyzowane zostały natomiast warunki formalne prawidłowego wezwania. Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy szczególne znaczenie mają wymogi określone w art. 159 § 1 pkt 2, 3 i 6 O.p., obligujące do wskazania w wezwaniu : " imienia i nazwiska osoby wzywanej", " w jakiej sprawie i w jakim charakterze oraz w jakim celu osoba ta zostaje wezwana" , "skutków prawnych niezastosowania się do wezwania". Na istotne znaczenie spełnienia wymogów formalnych wezwania, jako ewentualnej przesłanki stosowania konsekwencji niezastosowania się do wezwania, zwraca uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym przyjmuje się bowiem, że nieprawidłowe wezwanie nie może wywoływać negatywnych skutków dla wzywanej osoby, co jednoznacznie wynika z omawianego art. 262 § 1 O.p. ( vide: wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2010. , sygn. akt II FSK 1498/08 i z dnia 17 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 2602/11oraz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2012r. , sygn. akt I SA/Sz 837/11; dostępne w bazie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz przesłanki stosowania kar porządkowych uregulowany został szczegółowo w art. 262 O.p. W § 1 tego artykułu wyraźnie wskazuje się, że warunkiem ukarania jest prawidłowe wezwanie ( "mimo prawidłowego wezwania"). Także krąg podmiotowy osób podlegających ukaraniu jest tutaj ściśle określony, obejmuje: stronę, pełnomocnika strony, świadka , biegłego (art. 262 § 1 ); osobę , która wyraziła zgodę na powołanie jej na biegłego ( art. 262 § 2 pkt 1); osobę, która odmówiła wyjawienia rzeczy lub praw majątkowych mogących być przedmiotem hipoteki lub zastawu skarbowego ( art. 262 § 2 pkt 2 ) oraz osoby trzecie, które bezzasadnie odmawiają okazania przedmiotu oględzin (art. 262 § 3 ).

Art. 262 O.p. precyzuje nadto katalog zachowań wymienionych osób, skutkujący możliwością ukarania karą porządkową. Jest to katalog zamknięty i niedopuszczalne jest jego rozszerzanie. Do zachowań podlegających odpowiedzialności porządkowej

(karze porządkowej) ustawodawca zaliczył: niestawiennictwo bez uzasadnionej przyczyny; bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności; opuszczenie bez zezwolenia organu miejsca przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem; odmowę wyjawienia rzeczy lub praw majątkowych; bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin .

Podsumowując powyższe, stwierdzić można, że ustawodawca sformułował

w cytowanych przepisach trzy zasadnicze przesłanki nałożenia kary porządkowej,

a mianowicie:

1/ bezzasadne lub bez podania uzasadnionej przyczyny niedopełnienie obowiązku wynikającego z wezwania;

2/ prawidłowość wezwania osoby wzywanej do osobistego udziału w postępowaniu;

3/ pouczenie osoby wzywanej o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania.

W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, powyższe przesłanki niewątpliwie zostały spełnione w odniesieniu do ukaranego karą porządkową Syndyka. Z akt organu wynika bowiem, że wszystkie wezwania wskazywały jako wzywanego Syndyka . Do niego kierowane było także sformułowane na końcu wezwań pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania.

W rozpatrywanym przypadku niedostarczenie jednostce badającej oznaczonego automatu do gier można kwalifikować jako bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności dowodowej.

Okoliczność, że drugie wezwanie z dnia 21 stycznia 2014r. doręczono tylko ustanowionemu przez Syndyka pełnomocnikowi, a nie jak za pierwszym razem również Syndykowi, nie spowodowało bezskuteczności tego drugiego wezwania. Zgodnie bowiem z art. 145 § 2 O.p. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Tym samym prawidłowo organ doręczył wezwanie tylko pełnomocnikowi. W sytuacji gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik, obowiązek doręczania mu pism ma charakter obligatoryjny. Obowiązek doręczania pism stronie istnieje wówczas, gdy w postępowaniu nie uczestniczy jej przedstawiciel bądź pełnomocnik. Obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi dotyczy również przypadków, gdy pismo wzywa do udziału strony w czynności, której charakter wymaga jej osobistego działania (por. Piotr Pietrasz Komentarz do art.145 ustawy - Ordynacja podatkowa, wyd. LEX 2013r.).

Ponadto organy orzekające logicznie uzasadniły wymiar orzeczonej kary porządkowej, wskazując, że pomimo uprzedniego nałożenia kary, skarżący nie wykonał obowiązku, co uniemożliwiło przeprowadzenie kluczowego dowodu w sprawie. Wymierzona kara porządkowa mieści się też w granicach ustawowych. Jest więc zgodna z prawem.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.