Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 765/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 5 w związku z art. 58 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi B Sp. z o.o. w T. na decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 19 marca 2021 r., nr 338000-COP2-1.4103.11.2020.DW/SZD UNP: 338000-21-068673 w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach zaskarżoną decyzją z dnia 19 marca 2021 r., nr 338000-COP2-1.4103.11.2020.DW/SZD UNP: 338000-21-068673 utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 3 czerwca 2020 r., nr pisma: [...], nr sprawy: [...] określającą dla skarżącej B. Sp. z o.o. w T. w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r.: kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 3.822 zł oraz kwotę podatku do zapłaty w wysokości 1.434.801 zł w związku z wykazaniem go w nierzetelnych fakturach VAT, które zostały wystawione i wprowadzone do obrotu prawnego.

Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach została wniesiona w dniu 29 kwietnia 2021 r. przez doradcę podatkowego R. O. jako pełnomocnika skarżącej.

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik skarżącej przedłożył w dniu 7 lipca 2021 r.:

1) wierzytelny odpis pełnomocnictwa udzielonego mu w dniu 1 lipca 2021 r. przez E. M. do zastępowania skarżącej w niniejszej sprawie oraz

2) dokument (wydruk informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców) potwierdzający, że według stanu na dzień 1 lipca 2021 r. E. M. był jedynym członkiem zarządu skarżącej.

W toku postępowania z wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Gl 259/21) pełnomocnik skarżącej przedłożył przy piśmie z dnia 30 września 2021 r. kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydziału Gospodarczego z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku skarżącej o ogłoszenie jej upadłości. Z kolei do pisma z dnia 10 listopada 2021 r. załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydziału Gospodarczego z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt [...] o pozbawieniu E. M. na okres dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu.

W piśmie z dnia 14 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy [...] w K. [...] Wydział Gospodarczy oznajmił, że powyższe postanowienia są prawomocne (postanowienie z dnia 3 lipca 2020 r. – od dnia 31 lipca 2020 r.; postanowienie z dnia 12 stycznia 2021 r. – od dnia 11 lutego 2021 r.) i przedłożył ich odpisy.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 18 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej został zobligowany do wykazania umocowania do działania w imieniu skarżącej w niniejszej sprawie oraz do wyjaśnienia, czy zostały podjęte czynności zmierzające do powołania zarządu skarżącej. W wezwaniu tym zakreślono termin siedmiodniowy. Zasygnalizowano też, że w świetle okoliczności ujawnionych w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego E.M. nie mógł reprezentować skarżącej zarówno w dacie wniesienia skargi, jak i w momencie udzielania następnie przedłożonego pełnomocnictwa.

Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 1 kwietnia 2022 r.

W odpowiedzi z dnia 8 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił o przedłużenie terminu do wykonania wezwania i w kolejnych swych pismach żądanie to konsekwentnie powtarzał.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. w dniu 6 lipca 2022 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego [...] w K. o wskazanie, czy – po wydaniu postanowienia z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej – przed Sądem tym była prowadzona lub pozostaje w toku jakakolwiek inna sprawa dotycząca tej spółki, w szczególności w przedmiocie wpisania do rejestru przedsiębiorców osób uprawnionych do jej reprezentacji, ogłoszenia jej upadłości, likwidacji lub rozwiązania bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego albo ustanowienia kuratora wobec braku, jaki w składzie organu uprawnionego do reprezentacji spółki zaistniał w następstwie wydania przez ten Sąd postanowienia z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt [...] o pozbawieniu E. M. (wówczas prezesa jednoosobowego zarządu spółki) prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji m. in. reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej. W przypadku odpowiedzi twierdzącej poproszono o jednoczesne podanie, na jakim etapie pozostają postępowania w tych sprawach, jak również o przedstawienie ewentualnych rozstrzygnięć kończących wraz ze wskazaniem, czy orzeczenia te zostały zaskarżone, czy są prawomocne oraz czy pozostają w obrocie prawnym.

W odpowiedzi z dnia 12 lipca 2022 r. Sąd Rejonowy [...] w K. [...] Wydział Gospodarczy poinformował, że od lipca 2020 r. nie toczyło się i nie pozostaje w toku żadne inne postępowanie poza wyżej opisanym.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2022 r.:

1) dołączono do akt sprawy samodzielnie pobrany (w tym dniu) wydruk dokumentu (informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców), z którego wynikało m. in., że:

a) wspólnikami skarżącej są E.M. i M. Sp. z o.o.;

b) w dniu 28 marca 2022 r. został wykreślony wpis dotyczący członkostwa E. M. w zarządzie skarżącej;

c) w dniu 29 lipca 2022 r. wpisano wzmiankę o wydaniu przez Sąd Rejonowy [...] w K. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowienia z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu, na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. - Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.; aktualnie: t. j. - Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.; dalej: "k.c."), dla skarżącej, na okres jednego roku, kuratora w osobie adwokata I. K. z jednoczesnym upoważnieniem go do podjęcia czynności zmierzających do powołania organu uprawnionego do reprezentowania skarżącej oraz do reprezentowania skarżącej we wszelkich sprawach podatkowych prowadzonych przez Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B.;

2) zwrócono się w dniu 23 sierpnia 2022 r. do Sądu Rejonowego [...] w K. m. in. o przedstawienie odpisu wspomnianego postanowienia o ustanowieniu kuratora ze wskazaniem czy orzeczenie to zostało zaskarżone, czy jest prawomocne oraz czy pozostaje w obrocie prawnym w brzmieniu, w jakim zostało wydane.

Przy piśmie nadanym w dniu 31 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy [...] w K. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego przedstawił odpis oczekiwanego orzeczenia oraz wskazał, że nie zostało ono zaskarżone i jest prawomocne od dnia 15 czerwca 2022 r.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 10 października 2022 r. skierowano do pełnomocnika skarżącej w dniu 12 października 2022 r. wezwanie do uzupełnienia braków w składzie organów uprawnionych do reprezentacji skarżącej, a to w terminie trzech miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 58 § 2 w związku z art. 31 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; aktualnie: t. j. - Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.").

W wezwaniu tym zasygnalizowano, że wprawdzie postanowieniem z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w K. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, działając na podstawie art. 42 k.c., ustanowił dla skarżącej kuratora w osobie adwokata I. K., niemniej jednak kurator ten został upoważniony do podjęcia czynności zmierzających do powołania organu uprawnionego do reprezentowania skarżącej oraz do reprezentowania skarżącej jedynie we wszelkich sprawach podatkowych prowadzonych przez Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. Poza tym podkreślono, że z rejestru przedsiębiorców niezmiennie wynika, iż wspólnikami skarżącej pozostają E. M. oraz M. Sp. z o.o., a zatem istnieją podmioty zdolne do powołania zarządu skarżącej.

Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 października 2022 r. i jak dotąd nie zostało wykonane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Odnotowania bowiem wymaga, że stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z kolei z art. 58 § 2 p.p.s.a. odrzucenie skargi z powyższego powodu nastąpi dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Natomiast w myśl art. 31 § 1 p.p.s.a. jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego.

W okolicznościach analizowanego przypadku nie budzi wątpliwości, że skarga inicjująca przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne została wniesiona w dniu 29 kwietnia 2021 r. przez pełnomocnika skarżącej, który w celu wykazania umocowania do zastępowania skarżącej przedłożył: wierzytelny odpis pełnomocnictwa udzielonego mu w dniu 1 lipca 2021 r. przez E. M. i dokument (informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców) potwierdzający, że według stanu na dzień 1 lipca 2021 r. E.M. był jedynym członkiem zarządu skarżącej.

Uwadze nie może jednak umknąć, że na dalszym etapie postępowania doszło do ujawnienia postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydziału Gospodarczego z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt [...], które jest prawomocne od dnia 11 lutego 2021 r. Na mocy tego orzeczenia E. M. został pozbawiony na okres dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu.

Z powyższego wynika zatem, że E. M. nie mógł reprezentować skarżącej w dniu 29 kwietnia 2021 r. (w dniu wniesienia skargi) ani tym bardziej w dniu 1 lipca 2021 r. (w dniu udzielenia pełnomocnictwa). Nie zmienia tego fakt, że wpis w rejestrze przedsiębiorców wskazujący na jego członkostwo w zarządzie skarżącej został wykreślony dopiero w dniu 28 marca 2022 r. Wpis taki ma bowiem charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (zob. D. Wajda, "Wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym wywołujące skutek deklaratoryjny", PPH 2019, nr 1, s. 21-26 i orzecznictwo tam powołane). Oznacza to, że utrata członkostwa w zarządzie spółki nie jest uzależniona od jego dokonania, lecz następuje ona już z chwilą zaistnienia okoliczności, która wywołuje taki skutek prawny (w tym przypadku – na mocy orzeczenia sądu). Sam wpis, a zatem także jego wykreślenie, nie tworzy więc nowej sytuacji prawnej, lecz służy jedynie jej potwierdzeniu. Przysługujące mu domniemanie prawdziwości jest natomiast wzruszalne i w analizowanym przypadku zostało, jak wyżej wykazano, skutecznie wzruszone.

Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że już w dniu wniesienia skargi w organach skarżącej zachodziły braki uniemożliwiające jej działanie, w szczególności w zarządzie skarżącej nie zasiadała żadna osoba, która skarżącą mogłaby reprezentować. Ewentualne powołanie kogokolwiek do pełnienia tej funkcji nie zostało bowiem ujawnione w rejestrze przedsiębiorców. Zaistnienia takiej okoliczności nie wykazał również pełnomocnik skarżącej i to pomimo wezwania, które skierowano do niego w dniu 1 kwietnia 2022 r. Natomiast kurator spółki, ustanowiony na podstawie art. 42 k.c., postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt [...], został upoważniony do podjęcia czynności zmierzających do powołania organu uprawnionego do reprezentowania skarżącej oraz do reprezentowania skarżącej jedynie we wszelkich sprawach podatkowych prowadzonych przez Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B.

Z drugiej strony na podstawie danych rejestrowych możliwe stało się ustalenie, że wspólnikami skarżącej niezmiennie pozostają E. M. oraz M. Sp. z o.o., a zatem istnieją podmioty zdolne do powołania zarządu skarżącej.

W tej sytuacji uznać należało, że jakkolwiek w składzie organów skarżącej zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, to jednak są to braki dające się uzupełnić. Uzasadniało to skierowanie do pełnomocnika skarżącej w dniu 17 października 2022 r. wezwania do uzupełnienia tych braków, jak tego wymaga art. 31 § 1 p.p.s.a. W wezwaniu tym wskazano na konieczność jego wykonania w terminie trzech miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi. Zostało ono doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 października 2022 r. Ostatnim dniem terminu do jego wykonania był zatem wtorek 17 stycznia 2023 r. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie. W rezultacie skargę należało odrzucić stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 58 § 2 p.p.s.a.

Z tych względów wydanie niniejszego postanowienia stało się konieczne.