Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 130/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 1 pkt 3 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu W. na rzecz skarżącego J. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu W. wyraził zgodę na wznowienie studiów przez J. P. na kierunku [...], stacjonarne jednolite magisterskie w roku akademickim 2018/2019 w celu złożenia pracy dyplomowej i/lub egzaminu dyplomowego.

Następnie postanowieniem z dnia [...] nr [....] Prodziekan Wydziału [...] sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...], ponieważ błędnie wpisano "wyrażam zgodę na wznowienie studiów na kierunku [...], stacjonarne jednolite magisterskie w roku akademickim 2018/2019 w celu złożenia pracy dyplomowej i/lub egzaminu dyplomowego", a powinno być "wyrażam zgodę na reaktywację na kierunku [...], stacjonarne jednolite magisterskie w roku akademickim 2019/2020". Studenta zakwalifikowano na V rok studiów [...], stacjonarne jednolite magisterskie i wyznaczono termin realizacji przedmiotów – zgodnie z planem studiów oraz obowiązującą organizacją roku akademickiego 2019/2020. W załączeniu do decyzji przesłano wykaz przedmiotów już zaliczonych przez studenta i przedmiotów do zrealizowania.

Zgodnie z porozumieniem o programie zajęć zawartym przez studenta z uczelnią macierzystą, w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020 student uczestniczył w zajęciach na C. University of B. w ramach program Erasmus+, zobowiązując się do zrealizowania na uczelni zagranicznej 8 przedmiotów (29 punktów ECTS). W efekcie student zaliczył 5 przedmiotów, uzyskując 19 punktów ECTS.

W korespondencji e-mailowej prowadzonej z pracownikami Uniwersytetu W. student wyjaśniał, że uzyskał w roku akademickim 2019/2020 łącznie 65 punktów ECTS i wnosił o zaliczenie roku akademickiego oraz dopuszczenie do egzaminu magisterskiego w dniu 25 września 2020 r. Ostatecznie Prodziekan Wydziału [...] uznał w dniu 16 września 2020 r., że student nie zrealizował programu na uczelni zagranicznej i brak jest możliwości zaliczenia realizacji programu Erasmus+. W trakcie realizacji programu wymagane jest bowiem uzyskanie przez studenta ostatniego roku co najmniej 21 punktów ECTS.

W dniu 19 września 2020 r. student złożył do Prorektora do spraw Nauczania "zażalenie na rozstrzygnięcie Dziekana [...] w formie e-mail z dnia 16.09.2020 r." i wniósł o uznanie zaliczonych przedmiotów w trakcie wymiany studenckiej w Bratysławie, zaliczenie roku akademickiego 2019/2020 oraz dopuszczenie do obrony pracy magisterskiej w dniu 25 września 2020 r. Zainteresowany wyjaśnił, że w semestrze zimowym zaliczył wszystkie wyznaczone do realizacji przedmioty, uzyskał dwie pozytywne recenzje z pracy magisterskiej, w trakcie wymiany studenckiej w semestrze letnim zrealizował eksternistycznie seminarium dyplomowe i uzyskał z tytułu zaliczenia 5 przedmiotów 19 punktów ECTS. W trakcie roku akademickiego uzyskał na uczelni macierzystej łącznie 46 punktów ECTS oraz na uczelni zagranicznej 19 punktów ECTS, co pozwala na zaliczenie mu roku akademickiego i przystąpienie do obrony pracy magisterskiej.

W wiadomości e-mail z dnia 1 października 2020 r. pracownik Narodowej Agencji Erasmusa w W. wyjaśnił, że studenci wyjeżdżają na stypendium w ramach Erasmusa w celu realizacji części programu swoich studiów w uczelni zagranicznej. Natomiast w niniejszej sprawie, student zrealizował przed wyjazdem wszystkie przedmioty przewidziane programem kształcenia na kierunku [...] (oprócz seminarium magisterskiego), które są niezbędne, aby student mógł przystąpić do egzaminu dyplomowego. W opinii Narodowej Agencji Erasmusa Wydział [...] nie powinien zakwalifikować na wyjazd w celu realizacji studiów. Uczelnia nie może odmówić zaliczenia semestru, skoro student zrealizował wszystkie przedmioty. Natomiast żaden z przedmiotów z porozumienia nie jest niezbędny do uzyskania dyplomu. Zatem uczelnia nie powinna rekrutować na wyjazdy studentów, którzy zrealizował wszystkie przedmioty przewidziane programem studiów.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prodziekan ds. studenckich i ogólnych [...] z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W. na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85) oraz § 41 ust. 1 pkt 2 w związku z § 50 uchwały nr 94/2019 Senatu Uniwersytetu W. z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie Regulaminu studiów w Uniwersytecie W. skreślił J. P. z listy studentów piątego roku na kierunku [...] stacjonarne studia jednolite magisterskie z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej i/lub niezłożenia egzaminu dyplomowego przed zakończeniem ostatniego roku studiów. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że studenta skreślono z listy wobec niezłożenia pracy dyplomowej i/lub niezłożenia egzaminu dyplomowego przed zakończeniem ostatniego semestru studiów w terminie określonym przez dziekana wydziału.

W dniu 9 października 2020 r. poinformowano studenta, że decyzją Rektora "został rozliczony na roku 5. i wyznaczono termin obrony od marca 2021 r."

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany wniósł o uchylenie decyzji o skreśleniu z listy studentów z tytułu niezłożenia pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, o uchylenie naruszeń prawa dokonanych przez Dziekana [...], polegających na dokonaniu pozornych czynności prawnych w celu zignorowania rozstrzygnięcia Rektora z dnia 7 października 2020 r. oraz o zdyscyplinowanie Dziekana [...] w zakresie wyznaczenia terminu obrony zgodnie z rozstrzygnięciem Rektora z dnia 7 października 2020 r. Strona wyjaśniła, że spór z Dziekanem został rozstrzygnięty w dniu 7 października 2020 r. na korzyść studenta przez Prorektor ds. Nauczania, która wnioskowała do Dziekana o wyznaczenie terminu obrony, czego dziekan do dziś nie uczynił. A zatem niezłożenie egzaminu dyplomowego wynikało z uchybień prawnych Dziekana. Dziekan [...] naruszył prawo przez niewykonanie rozstrzygnięcia Rektora lub pozorne wykonanie przez wyznaczenie terminu "od marca 2021 r.".

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prorektor ds. Nauczania z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W. utrzymał w mocy decyzję Dziekana [...], wyjaśniając że rozstrzygnięcie Prorektora zapadło 7 października 2020 r., a wnioskujący nie przystąpił do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie, tj. do końca semestru letniego roku akademickiego 2020/21, decyzją Prodziekana ds. Studenckich i Ogólnych student został skreślony z listy studentów z możliwością wznowienia studiów w celu przystąpienia do egzaminu dyplomowego. Zgodnie z § 2 uchwały Rady Wydziału [...] nr [...] egzaminy dyplomowe na Wydziale [...] odbywają się w semestrze letnim. Ukończenie studiów przez studenta możliwe jest w trybie wznowienia studiów w celu złożenia egzaminu dyplomowego na miesiąc przed rozpoczęciem semestru, tj. najpóźniej do 31 stycznia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów w zakresie procedury dopuszczenia do obrony. Skarżący wyjaśnił, że w terminie złożył pracę magisterską, w trakcie wymiany studenckiej zaliczył 5 przedmiotów i uzyskał 19 punktów ECTS, nie zaliczył natomiast trzech przedmiotów o wartości 10 punktów ECTS. Nie ma w karcie Erasmusa wymogu uzyskania 30 punktów ECTS na uczelni zagranicznej. Zrealizowanie wszystkich przedmiotów nigdy nie było warunkiem uznania wymiany studenckiej. Łącznie skarżący uzyskał 65 punktów ECTS. Regulamin studiów nakłada wymóg uzyskania 60 punktów ECTS. Zatem skarżący spełnił wszystkie przesłanki dopuszczenia do obrony pracy magisterskiej na dzień 25 września 2020 r. Dziekan swoją bezprawną interpretacją pogorszył sytuację skarżącego, wymagając więcej punktów ECTS niż to wynika z przepisów prawa uczelnianego i powszechnego. Rektor w dniu 7 październiku 2020 r. przyznał rację skarżącemu, uznał zaliczenie roku akademickiego, a także wnioskował o wyznaczenie terminu obrony pracy magisterskiej. Natomiast wyznaczenie terminu obrony przez Dziekana jest fikcyjne, pomimo zawinionego niedopuszczenia przez Dziekana do obrony. Rażące naruszenie prawa przez organ nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla studenta w postaci odwlekania terminu obrony lub pozbawienia statusu studenta. Bezprawne jest wymaganie złożenia przez skarżącego wniosku o wyznaczenie nowego promotora i przechodzenia po raz kolejny całej procedury złożenia pracy dyplomowej. Wymóg złożenia wniosku o nowego promotora stanowi istotną, bezprawną przeszkodę utrudniającą lub wręcz uniemożliwiającą ukończenie studiów.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Skarżący nie zrealizował porozumienia w całości, ponieważ uzyskał jedynie 19 punktów ECTS, a tym samym nie spełnił wymogów programu Erasmus+. Dlatego też Dziekan nie uznał osiągnięć studenta realizowanych w ramach wymiany studenckiej z powodu nieuzyskania odpowiedniej liczby punktów ECTS. Dziekan wyznaczył termin obrony od marca 2021 r., ponieważ egzaminy dyplomowe odbywają się w semestrze letnim.

W replice na odpowiedź organu na skargę z dnia 14 marca 2021 r. oraz w piśmie z dnia 4 maja 2021 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpatrywanej sprawie podlegała uwzględnieniu.

Jako podstawę skreślenia skarżącego z listy studentów organ powołał § 41 ust. 1 pkt 2 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu W. z dnia [...] w sprawie regulaminu studiów w Uniwersytecie W., zgodnie z którym dziekan skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Organ wskazał też, że zgodnie z § 46 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 regulaminu warunkiem przystąpienia do egzaminu dyplomowego jest zaliczenie wszystkich modułów zajęć (zajęcia lub grupy zajęć) obowiązkowych i praktyk zawodowych objętych programem studiów danego kierunku oraz uzyskanie odpowiedniej liczby punktów ECTS (uznanych przez dziekana) oraz uzyskanie oceny co najmniej dostatecznej za pracę dyplomową, o ile przewiduje to program studiów. Egzamin dyplomowy powinien odbyć się w terminie ustalonym przez dziekana (§ 46 ust. 2 regulaminu).

W rozpatrywanej sprawie Dziekan [...] uznał, że skarżący nie mógł przystąpić do obrony pracy magisterskiej w wyznaczonym terminie w dniu 25 września 2020 r., ponieważ nie zrealizował programu studiów na uczelni zagranicznej, przewidzianego w porozumieniu, a zatem brak jest możliwości zaliczenia realizacji programu Erasmus+, a w konsekwencji zaliczenia roku akademickiego 2019/2020. Stanowisko to zostało podtrzymane przez Rektora [...], który zauważył, że skarżący nie przystąpił do egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie, tj. do końca semestru letniego roku akademickiego 2019/2020 i dlatego też został skreślony z listy studentów. Natomiast rozstrzygnięcie Prorektora ds. Nauczania zapadło dopiero 7 października 2020 r.

Nie jest sporne, że skarżący złożył pracę magisterską w wymaganym terminie i wyznaczono mu termin obrony pracy magisterskie na dzień 25 września 2020 r. Wydając zaskarżone decyzje organy pominęły, że skarżący nie przystąpił do egzaminu dyplomowego w dniu 25 września 2020 r. z przyczyn nie leżących po jego stronie. Nieprzystąpienie do egzaminu dyplomowego spowodowane było niezaliczeniem przez Dziekana WPAiE roku akademickiego 2019/2020 ze względu na niezrealizowanie wszystkich przedmiotów na uczelni zagranicznej w ramach Programu Erasmus+.

Organy pominęły jednak w swoich rozważaniach stanowisko koordynatora Narodowej Agencji Programu Erasmus+, przedstawione w e-mailu z dnia 1 października 2020 r. Koordynator wyjaśnił, że zgodnie z zasadami Programu Erasmus+ nie powinien zostać zrealizowany wyjazd skarżącego z takim programem studiów. Studenci bowiem wyjeżdżają na stypendium w ramach Erasmusa w celu realizacji części programu swoich studiów w uczelni zagranicznej. Natomiast w niniejszej sprawie, student zrealizował przed wyjazdem wszystkie przedmioty przewidziane programem kształcenia na kierunku [...] (oprócz seminarium magisterskiego), które są niezbędne, aby student mógł przystąpić do egzaminu dyplomowego. W opinii Narodowej Agencji Programu Erasmus+ Wydział [...] nie powinien zakwalifikować studenta na wyjazd w celu realizacji studiów. W tej sytuacji uczelnia nie może odmówić zaliczenia semestru, skoro student zrealizował wszystkie przedmioty. Żaden z przedmiotów wymienionych w porozumieniu nie jest niezbędny do uzyskania dyplomu. Zatem uczelnia nie powinna rekrutować na wyjazdy studenta, który zrealizował wszystkie przedmioty przewidziane programem studiów.

Z powyższej opinii koordynatora wynika, że to władze uczelni popełniły błąd, kierując skarżącego na studia zagraniczne w ramach Programu Erasmus+, ponieważ skarżący zrealizował cały program studiów na uczelni macierzystej. W ocenie Sądu, uczestnictwo skarżącego w Programie Erasmus+ i zaliczenie dodatkowo 5 przedmiotów na uczelni zagranicznej nie może skutkować niezaliczeniem roku akademickiego w sytuacji, gdy skarżący zrealizował cały wymagany program studiów na uczelni macierzystej.

Mając na uwadze stanowisko koordynatora Narodowej Agencji Programu Erasmus+, Prorektor ds. Nauczania podjęła w dniu [...]. decyzje o uznaniu zajęć zaliczonych w uczelni zagranicznej oraz o uznanie semestru na podstawie karty przebiegu studiów i wyznaczenie terminu obrony (adnotacje Prorektora ds. Nauczania zamieszczone na "zażaleniu" skarżącego z dnia 19 września 2020 r.).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Dziekan [...] nie był uprawniony do skreślenia studenta z listy w dniu 8 października 2020 r. z powodu niezłożenia egzaminu dyplomowego, a Rektor do utrzymania tej decyzji w mocy. Organy uczelni dopuściły się naruszenia § 41 ust. 1 pkt 2 w związku z § 46 § 1 pkt 1 regulaminu studiów.

Nie jest również zasadny argument organu, że konieczne było skreślenie studenta z listy w dniu 8 października 2020 r., ponieważ stanowisko w sprawie zaliczenia skarżącemu roku akademickiego Prorektor zajął dopiero w dniu 7 października 2020 r., po zakończeniu semestru letniego. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia [...] w sprawie szczegółowych warunków ukończenia studiów pierwszego i drugiego stopnia, jednolitych magisterskich oraz formy egzaminu dyplomowego, egzaminy dyplomowe odbywają się w semestrze letnim. Termin egzaminu dyplomowego wyznacza dziekan na wniosek promotora. W szczególnych wypadkach dziekan może wyznaczyć inny termin obrony. Przepis ten jako obowiązujący w trakcie kontynuowania studiów przez skarżącego w roku akademickim 2019/2020 oraz jako korzystniejszy dla studenta od § 2 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia [...]. w sprawie szczegółowych warunków ukończenia studiów pierwszego i drugiego stopnia, jednolitych magisterskich oraz formy egzaminu dyplomowego powinien mieć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Wobec powyższego Dziekan uprawniony był do wyznaczenia skarżącemu terminu egzaminu dyplomowego po zakończeniu semestru letniego z uwagi na szczególne okoliczności tej sprawy, zwłaszcza zmianę decyzji Dziekana przez Prorektora ds. Nauczania w kwestii niezaliczenia skarżącemu roku akademickiego 2019/2020.

Należy zaznaczyć, że kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie nie podlega kwestia związana z wyznaczenie promotora pracy magisterskiej skarżącego, ponieważ kontrola Sądu w rozpatrywanej sprawie obejmuje tylko decyzje dotyczące skreślenia skarżącego z listy studentów.

Wobec niezasadnego skreślenia skarżącego z listy studentów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu przez Sąd. Natomiast stosownie do § 2 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia 23 września 2019 r. Dziekan Wydziały zobowiązany jest do wyznaczenia skarżącemu terminu obrony pracy magisterskiej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie II wyroku zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (wpis sądowy w kwocie 200 zł).