Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3067/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 5 i 6, art. 31 ust. 6, art. 89 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze likwidacji szkoły oddala skargę


UZASADNIENIE

Gmina [...] złożyła skargę na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021, w przedmiocie likwidacji szkoły.

Rada Gminy [...] w dniu [...] lutego 2020 r. podjęła uchwałę nr [...]. W uchwale tej wyrażono zamiar likwidacji z dniem [...] sierpnia 2020 r. Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...]. Uczniom likwidowanej szkoły jako miejsce kontynuacji nauki wskazano Szkołę Podstawową im. [...] w [...].[...] Kurator Oświaty postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej.

W związku z powyższym Wójt Gminy [...] dnia [...] marca 2020 r. wniósł za pośrednictwem [...] Kuratora Oświaty zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej, w którym zwrócił się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez pozytywne zaopiniowanie zamiaru likwidacji szkoły w [...] lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu [...] maja 2020 r. Minister Edukacji Narodowej wydał postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie [...] Kuratora Oświaty.

Korzystając z przysługującego mu prawa Gmina [...] wniosła skargę na ww. postanowienie Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który tę skargę uwzględnił wyrokiem z dnia 18 grudnia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1482/20).

W dniu [...] lutego 2021 r. Wójt Gminy [...] przesłał do [...] Kuratora Oświaty (zwanego dalej także kuratorem) wniosek o wydanie opinii w przedmiocie zamiaru likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] z dniem [...] sierpnia 2022 r. Do wniosku dołączono uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2021r. zmieniającą uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie zamiaru likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] oraz odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2020r. (sygn. akt II SA/Wa 1482/20).

W związku z powyższym w dniu 8 marca 2021 r. kurator przesłał do gminy pismo wzywające ją do uzupełnienia braków formalnych wniosku dotyczącego zamiaru likwidacji szkoły w [...]. Kurator wezwał gminę m. in. do urealnienia i przedstawienia obecnych okoliczności i warunków podlegających analizie przy wydawaniu opinii w ww. sprawie, formy i trybu zawiadomienia rodziców uczniów tej szkoły o zamiarze jej likwidacji z końcem roku szkolnego 2021/2022, aktualnych przesłanek uzasadniających likwidację szkoły w [...], planowanej liczby uczniów i oddziałów w ww. szkole od dnia 1 września 2022 roku, zmianach demograficznych szczególnie dotyczących dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu, zabezpieczenia organizacji dowozu uczniów i dzieci od dnia 1 września 2022 r. do szkoły, do której miałyby być przeniesieni uczniowie.

W odpowiedzi na wezwanie kuratora Gmina [...] w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. (znak: [...]) wskazała, że do wszystkich rodziców uczniów szkoły w [...] zostanie wystosowane pismo z informacją o zamiarze likwidacji szkoły z dniem [...] sierpnia 2022 r. Zawiadomienia zostaną wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej, ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, zgodnie z obowiązującymi przepisami w terminie do 28 lutego 2022 r.

[...] Kurator Oświaty, w wyniku uchylenia przez sąd ww. postanowienia z dnia [...] marca 2020 r., dokonał ponownej analizy złożonego w sprawie wniosku, w tym przesłanek formalnych i prawnych likwidacji szkoły.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. (znak: [...]) Kurator negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] z dniem [...] sierpnia 2022 r.

W uzasadnieniu kurator stwierdził, że szkoła przeznaczona do likwidacji jest szkołą kameralną, bezpieczną i sprzyjającą uczniom, dysponującą dobrymi warunkami lokalowymi i dydaktycznymi, a jej likwidacja nie będzie służyła realizacji polityki oświatowej, która powinna być dostosowana do potrzeb mieszkańców.

Na wskazane wyżej postanowienie Wójt Gminy [...] pismem z dnia [...] marca 2021 r., za pośrednictwem [...] Kuratora Oświaty, wniósł zażalenie do Ministra Edukacji i Nauki (dalej także jako "Minister").

W zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i pozytywne zaopiniowanie zamiaru likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] z dniem [...] sierpnia 2022 r. lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy [...] Kuratorowi Oświaty do ponownego rozpoznania. W zażaleniu gmina stwierdziła, że skoro kurator w uzasadnieniu wskazał, że gmina wypełniła wymagania określone wart. 89 ustawy - Prawo oświatowe, to kurator nie miał prawnej możliwości negatywnego zaopiniowania zamiaru likwidacji szkoły. Zdaniem skarżącej, takie działanie stanowi rażące naruszenie przepisów powszechnie obowiązującego prawa. W ocenie Gminy [...], analiza stanu faktycznego musi skupiać się wyłącznie na spełnieniu ustawowych przesłanek umożliwiających likwidację szkoły. Gmina uważała, że negatywna opinia w sprawie likwidacji szkoły w [...] została oparta na argumentacji pozaprawnej, celowościowej, a więc wykraczającej poza określone granice ingerencji w samodzielność gminy.

Po przeanalizowaniu obowiązujących przepisów oraz materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Minister Edukacji i Nauki postanowił podtrzymać postanowienie [...] Kuratora Oświaty w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w [...].

Odnosząc się do zarzutów strony w zakresie użycia przez kuratora pozaprawnych argumentów w zaskarżonym postanowieniu Minister ocenia, że zarzuty te nie zasługują na uznanie. Należy podkreślić, że uczniami Szkoły Podstawowej w [...] są także dzieci uczęszczające do oddziału przedszkolnego. W odniesieniu do zapewnienia im kontynuacji wychowania przedszkolnego, w uzasadnieniu do uchwały wskazano lakonicznie, że przy Szkole Podstawowej w [...] funkcjonują trzy oddziały przedszkolne oraz punkt przedszkolny znajdujący się w miejscowości [...] i podporządkowany szkole w [...]. Minister zauważa, że strona nie poświęciła uwagi ocenie warunków korzystania z wychowania przedszkolnego dzieci dotychczas korzystających z wychowania przedszkolnego w Szkole Podstawowej w [...], jak i mających prawo do korzystania z niego.

Organ wskazał, iż z danych systemu informacji oświatowej (SIO) wynika, że według stanu w dniu [...] września 2020 r. w roku szkolnym 2020/2021 do oddziału przedszkolnego przy Szkole Podstawowej w [...] uczęszcza 13 dzieci, (5 pięciolatków i 8 sześciolatków). Jak wynika z danych demograficznych przedstawionych w uzasadnieniu do uchwały Rady Gminy [...], w roku szkolnym 2022/2023 nawet 42 dzieci urodzonych w latach 2016-2019 i zameldowanych na terenie obwodu szkoły w [...], będzie miało prawo korzystania z wychowania przedszkolnego, w tym będzie 12 sześciolatków, mających obowiązek realizacji rocznego przygotowania przedszkolnego, 12 pięciolatków, 10 czterolatków i 8 trzylatków. Jak wskazano wyżej - zgodnie z protokołem oględzin Szkoły Podstawowej w [...], w roku szkolnym 2020/2021 do oddziałów przedszkolnych uczęszcza 62 dzieci, w 3 oddziałach. Według protokołu z oględzin "nie ma tam miejsca na większą liczbę grup dzieci". Co oznacza zagrożenie naruszenia przepisu art. 31 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe, zgodnie z którym dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego.

Organ podkreślił, że gmina [...] nie prowadzi żadnego przedszkola. Wychowanie przedszkolne realizowane jest w oddziałach funkcjonujących przy szkołach podstawowych oraz punkcie przedszkolnym w [...]. W systemie informacji oświatowej wykazano, że w oddziałach przedszkolnych w Szkole Podstawowej w [...] dostępna liczba miejsc wynosi 75. Z wychowania przedszkolnego w punkcie przedszkolnym - zgodnie z danymi SIO - w roku szkolnym 2020/2021 korzysta 25 dzieci, w tym jeden dwulatek oraz 24 dzieci w wieku 3 lat. Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz.U. z 2020 r. poz. 1520), wychowaniem przedszkolnym w punkcie przedszkolnym objętych może być nie więcej niż 25 dzieci. Powyższe informacje wskazują na fakt, że co prawda liczba miejsc w oddziale przedszkolnym szkoły w [...] byłaby wystarczająca łącznie dla obecnych przedszkolaków oddziału w [...] i [...], ale nie pozostałoby już miejsca dla nowych chętnych dzieci. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z ogólnodostępnymi danymi prezentowanymi przez Główny Urząd Statystyczny, liczba dzieci w wieku 3-6 zameldowanych na terenie Gminy [...], wg stanu w dniu 31 grudnia 2020 r., a zatem uprawnionych do korzystania z wychowania przedszkolnego, wynosi 208. Liczba ta znacznie przekracza liczbę zorganizowanych miejsc w placówkach wychowania przedszkolnego w Gminie [...]. Wiadomym jest, że dane nie uwzględniają liczby dzieci, które chociaż zameldowanie nie mieszkają na terenie gminy, ale zdaniem Ministra, po likwidacji oddziału przedszkolnego wraz ze szkołą w [...] miejsc tych będzie niewystarczająco. Minister zgadza się z kuratorem, że po dokonaniu likwidacji istnieje realne zagrożenie, że gmina nie będzie dysponowała wystarczającą liczbą miejsc w oddziałach przedszkolnych. Zatem, w ocenie Ministra,

przedstawiona wyżej sytuacja skłania do przyjęcia wniosku, że organ prowadzący wszczynając proces likwidacji szkoły nie zadbał w sposób dostateczny o miejsce dla wszystkich dzieci w wieku przedszkolnym. Tym samym istnieje realna groźba nie zapewnienia dzieciom z likwidowanego oddziału przedszkolnego możliwości kontynuowania nauki w innej placówce wychowania przedszkolnego, wbrew art. 89 ust. 1 ustawy - Prawa oświatowego.

Odnosząc się do kwestii zapewnienia organizacji bezpłatnego transportu uczniom szkoły likwidowanej do Szkoły Podstawowej w [...], organ podkreślił, że zadaniem zarówno organu I, jak i II instancji jest ocena warunków nauki uczniów po dokonaniu likwidacji dotychczasowej ich szkoły, także przez pryzmat organizacji dowożenia uczniów do szkoły. Jak wynika z uzasadnienia do uchwały, gmina [...] podejmując przedmiotowy zamiar likwidacji zobowiązała się do organizacji transportu wraz z odpowiednią opieką wszystkim uczniom dotychczas uczęszczającym do szkoły w [...].

Minister zauważa jednocześnie, że Gmina pismem z dnia 29 czerwca 2020 r. poinformowała dyrektora Szkoły Podstawowej w [...], że umowa na dowozy dzieci kończy się w dniu 31 grudnia 2020 r. i dowozy dzieci zamieszkałych w miejscowościach [...],[...],[...] nie będą realizowane. O fakcie tym zostali również poinformowani rodzice uczniów z ww. miejscowości. Gmina szacuje, że czas dojazdu z [...] do [...] zajmować będzie maksymalnie 29 minut. Jako korzyść w przypadku zlikwidowania Szkoły Podstawowej w [...] gmina wskazuje, że dla uczniów mieszkających w miejscowości [...] czas dojazdu wobec dotychczasowego ulegnie skróceniu. Minister przeanalizował odległości pomiędzy miejscowościami, z których obecnie dojeżdżają uczniowie. Z wyznaczanych za pomocą [...] tras wynika, że najdalej położoną miejscowością od Szkoły Podstawowej w [...] i jednocześnie położoną na terenie dotychczasowego obwodu szkoły likwidowanej jest miejscowość [...].

Długość trasy z tej miejscowości do szkoły w [...] wynosi 11 km, podczas gdy do szkoły w [...] nie jest dłuższa niż 3 km. Zatem można wskazać, że dla niektórych uczniów już dowożonych nowa organizacja transportu będzie stanowić poprawę warunków, a dla niektórych wręcz przeciwnie. Należy także podkreślić, że z 63 uczniów szkoły w [...], 31 korzysta ze zorganizowanego przez gminę transportu. Dla pozostałych uczniów likwidacja szkoły będzie oznaczała konieczność korzystania z transportu, z którego dotychczas nie korzystali. Kolejną grupą, której w wyniku likwidacji szkoły zdecydowanie się pogorszą warunki nauki, są uczniowie mieszkający poza obwodem tej szkoły, na terenie gminy [...]. Jak wskazano wyżej, gmina zobowiązała się do zorganizowania transportu dla wszystkich uczniów likwidowanej szkoły, więc również dla uczniów zamieszkałych poza jej obwodem, tj. w miejscowości [...] i [...]. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego czas organizowanego przez gminę dowozu dla tych uczniów (30 km z uwzględnieniem zabrania uczniów z rożnych miejscowości) wynosiłby około 50 min. (patrz, protokół kontroli doraźnej nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. oraz pismo Stowarzyszenia "[...]" z dnia [...] lutego 2020 r.).

Ponadto, należy zauważyć, że ani w uchwale Rady Gminy [...] ani w innych dokumentach nie przedstawiono warunków dowożenia dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Brak nawet deklaracji ze strony organu prowadzącego, że taki dowóz w stosunku do tych dzieci będzie się odbywał oraz brak deklaracji zwrotu kosztów przejazdu dzieci i ich opiekunów sprawia, że Minister uznaje, że dzieci korzystające z wychowania przedszkolnego i mieszkające w pobliżu szkoły w [...] zostaną pozbawione ustawowo zagwarantowanej możliwości rozwoju w środowisku przedszkolnym.

Minister podkreśla, że zbyt daleka odległość przemieszczania się uczniów od miejsca zamieszkania do szkoły faktycznie narusza zasadę równego dostępu do nauki z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP. Zgodnie z poglądami zawartymi w: Garlicki Leszek (red.), Zubik Marek (red.). Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Opublikowano: Wyd. Sejmowe 2016: "Podkreślić należy, że zapewnienie "równego dostępu" ujęte zostało jako obowiązek władzy publicznej. Realizacja tego obowiązku nie może ograniczać się do eliminacji zróżnicowań prawnych, a musi także orientować się na usuwanie nierówności faktycznych, zwłaszcza wynikających z sytuacji materialnej, a w polskich warunkach ciągle jeszcze rysujących się między miastem a wsią. Wymaga tego też zresztą zasada powszechności dostępu. Innymi słowy, art. 70 ust. 4 zdanie pierwsze trzeba rozumieć jako nakaz podejmowania przez władze publiczne działań "wyrównawczych", zwłaszcza poprzez odpowiednią redystrybucję środków finansowych, w tym tworzenia stypendiów socjalnych ([...]), a także stypendiów naukowych (zob. szerzej uwaga 15 do art. 70)."

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że wydłużenie drogi uczniów mieszkających w miejscowości [...] do około 30 km w jedną stronę (zgodnie z powyższymi założeniami trwającej około 50 min.) z pewnością stanowi zbyt długą trasę niedającą się pogodzić z zasadą równego dostępu do nauki. Gmina [...] powinna dążyć do usuwania nierówności faktycznych, a nie do ich pogłębiania. Z powodu wydłużenia drogi do szkoły lub rezygnacji gminy z realizowanego wcześniej dowozu uczniów z miejscowości położonych najdalej od szkoły w [...], tj. [...] i [...], trudno za korzystne uznać rozwiązanie, które sprowadzałoby się do tego, że uczniowie szkoły w [...] zamieszkali w tych miejscowościach będą zmuszeniu wybrać inną szkołę niż ta proponowana przez Gminę [...] i zmienić grupę rówieśniczą, w której obecnie się uczą. W ramach oceny warunków nauki, wychowania i opieki oraz w związku z wnioskiem przesłanym w dniu [...] lutego 2021 r. przez Wójta Gminy [...] o wyrażenie opinii w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w [...], w dniu [...] marca 2021 r. wizytatorzy Kuratorium Oświaty w [...] przeprowadzili w szkole w [...] kontrolę doraźną (nr [...]). Zgodnie z protokołem ww. oględzin Szkoła Podstawowa w [...] mieści się w wyremontowanym budynku, składającym się ze starej dwupiętrowej części, dobudowanej sali gimnastycznej oraz nowej części szkoły, w której znajdują się szatnie, klasa lekcyjna, sanitariaty oraz świetlica z zapleczem kuchennym. Oddział przedszkolny mieści się w osobnym budynku znajdującym się na terenie szkoły. Szkoła dysponuje 9 salami lekcyjnymi, w tym w pełni wyposażoną pracownią fizyczno-chemiczną, geograficzno-biologiczną, pracownią komputerową (11 stanowisk z nowymi laptopami), salą gimnastyczną, biblioteką i świetlicą, a także gabinetem pielęgniarki, pedagoga, pokojem nauczycielskim i gabinetem dyrektora.

Wszystkie pomieszczenia są czyste, zadbane, a szkoła dysponuje wyposażeniem i pomocami dydaktycznymi dostosowanymi do potrzeb uczniów i pozwalającymi na realizację podstawy programowej. W ubiegłym roku szkolnym szkoła wzbogaciła się o wiele pomocy dydaktycznych do nauczania przedmiotów ścisłych. Powstała również pracownia fizyczno-chemiczno-biologiczna, geograficzno-historyczna i pracownia językowa. W 7 klasach znajdują się tablice multimedialne i laptopy z dostępem do Internetu. W bazie dydaktycznej szkoły znajduje się również [...] robotów [...] do nauki kodowania, telewizor 65- calowy (w świetlicy), odtwarzacz DVD oraz duża ilość zabawek dydaktycznych i gier świetlicowych. Biblioteka szkolna pełni również funkcję biblioteki publicznej. W szkole znajduje się wyposażona w sprzęt sportowy i sprzęt do gimnastyki korekcyjnej sala gimnastyczna z zapleczem. Na terenie przyszkolnym znajduje się boisko ze sztuczną nawierzchnią (do gry w piłkę koszykową i siatkową) oraz boisko trawiaste do piłki nożnej. Przy szkole znajduje się plac zabaw i park. Teren szkoły jest bezpieczny, ogrodzony i monitorowany. W roku szkolnym 2020/2021 w szkole uczy się 63 uczniów, w tym 13 w oddziale przedszkolnym (5 pięciolatków i 8 sześciolatków). Do kl. I uczęszcza 7 uczniów, do kl. 11-10, do kl. IV - 3, do kl. V - 7, do kl. VI - 8, do kl. VII - 10, do kl. VIII - 5 uczniów. Klasa III nie została utworzona z powodu braku urodzeń w tym roczniku w obwodzie szkoły. Należy zauważyć także, że 30 uczniów szkoły posiada opinie psychologiczno-pedagogiczne, a 6 uczniów orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Nauka odbywa się w systemie jednozmianowym. Lekcje rozpoczynają się o godzinie 8.00, a kończą się do godz. 14.45. Opieką świetlicową objętych jest 21 uczniów klas l-VI. Obecnie z transportu organizowanego przez organ prowadzący korzysta 31 uczniów dowożonych z miejscowości [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. W czasie transportu uczniowie przebywają pod opieką zapewnianą przez gminę. Najdłuższy czas dojazdu wynosi ok. 12 minut. Szkoła Podstawowa w [...] zapewnia uczniom obiad w formie cateringu, z którego korzysta od 11 do 17 uczniów oraz 8 uczniów w ramach pomocy społecznej, natomiast w porze śniadania dla wszystkich uczniów chętnych wydawana jest herbata. Uczniowie biorą udział w szkolnym programie mleko, owoce i warzywa. Posiłki spożywane są na świetlicy szkolnej. W szkole organizowane są zajęcia wyrównawcze z języka polskiego, matematyki, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne, rewalidacyjne, a także dodatkowe zajęcia z matematyki przygotowujące uczniów do egzaminu ośmioklasisty. Zajęcia z języka niemieckiego prowadzone są w ramach tzw. godzin dyrektorskich. Z uwagi na niski poziom wyników osiągniętych na egzaminie ośmioklasisty. Kuratorium Oświaty w [...] objęło szkołę rocznym planem wspomagania w zakresie matematyki. Obecni ośmioklasiści w egzaminach próbnych proponowanych przez jedno z polskich wydawnictw oświatowych i próbnym egzaminie organizowanym przez kuratorium osiągnęli wyższe wyniki niż ubiegłoroczni ośmioklasiści. Dodatkowo organ podkreśla, że przy szkole działa Stowarzyszenie "[...]" zawiązane przez rodziców uczniów w 2016 r. działające na rzecz szkoły i środowiska szkolnego.

Szkoła Podstawowa w [...] funkcjonuje w trzech budynkach. Siedziba szkoły mieści się w [...], natomiast oddziały przedszkolne szkoły w [...] mieszczą się w budynku w [...]. Zgodnie z informacją dyrektora szkoły w [...] przy szkole funkcjonuje punkt przedszkolny mieszczący się w [...]. Budynek szkoły w [...] jest dwukondygnacyjny - dla uczniów klas I-III pomieszczenia znajdują się na parterze, natomiast dla uczniów klas IV-VIII na piętrze. Oddziały przedszkolne wchodzące w skład struktury organizacyjnej Szkoły Podstawowej w [...] umieszczone są na pierwszym piętrze budynku Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] . W budynku w [...] znajduje się 9 sal lekcyjnych, 1 sala komputerowa, świetlica, gabinet pedagoga i logopedy, gabinet pielęgniarki, pokój nauczycielski, sekretariat, gabinet dyrektora, biblioteka, sala gimnastyczna połączona ze szkołą łącznikiem, kuchnia oraz jadalnia służąca także jako świetlica wiejska. W sali komputerowej znajduje się 15 stanowisk komputerowych. Sale lekcyjne wyposażone są w pomoce dydaktyczne do nauczania określonych przedmiotów, 4 tablice interaktywne, 2 monitory interaktywne, dywan interaktywny, 3 rzutniki i telewizory. Przy budynku, w którym mieszczą się oddziały przedszkolne oraz przy budynku punktu przedszkolnego znajduje się plac zabaw dla dzieci. Na zewnątrz szkoły znajduje się boisko wielofunkcyjne (do koszykówki, siatkówki, piłki ręcznej) oraz boisko trawiaste do piłki nożnej. Szkoła posiada monitoring zewnętrzny i wewnętrzny. Zgodnie z protokołem oględzin, do Szkoły Podstawowej w [...] uczęszcza w roku szkolnym 2020/2021 129 uczniów do 8 oddziałów szkolnych ( kl. I - 14, kl. II - 14, kl. III -19, kl. IV-12, kl. V- 12, kl. VI -21, kl. VII -22, kl. VIII -15 uczniów). Wychowaniem przedszkolnym natomiast objętych jest 62 dzieci, w tym 23 dzieci w oddziale czterolatków (2 trzylatków, 21 czterolatków) oraz 39 dzieci w dwóch oddziałach (15 pięciolatków, 24 sześciolatków). Wśród uczniów szkoły 75 dzieci posiada opinie psychologiczno-pedagogiczne, a 11 orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Nauka odbywa się w systemie jednozmianowym. Lekcje rozpoczynają się o godzinie 8.00, a kończą się do godz. 14.45 lub 15.45. Opieką świetlicową objętych jest 102 uczniów, którzy korzystają z transportu organizowanego przez organ prowadzący. Uczniowie obecnie dowożeni zamieszkują takie miejscowości jak: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...]. Najdalej położnymi od szkoły miejscowościami są [...],[...] i [...] - ok. 9 km, a najbliżej [...] i [...] - ok. 2 km. Uczniowie przyjeżdżają do szkoły od godziny 7.45. Szkoła Podstawowa w [...] zapewnia uczniom obiad w formie cateringu, z którego korzysta 45 uczniów. W szkole organizowane są zajęcia wyrównawcze z języka polskiego i matematyki dla klas IV-VI i VIII, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne, rewalidacyjne, a także zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne.

Powyższe, zdaniem Ministra wskazuje, że w obu szkołach zarówno w [...] jak i [...] zagwarantowane są warunki do realizacji podstawy programowej odpowiednie do liczby uczniów uczęszczających do tych szkół. Przy tym Minister zauważa, że jedną z okoliczności powiązanych z zamiarem likwidacji szkoły oraz zmianą liczby uczniów w szkołach gminnych jest funkcjonowanie od roku szkolnego 2017/2018 - w budynku, w którym działało wygaszone gimnazjum gminne - niepublicznej szkoły podstawowej, której gmina udostępniła budynek. Przy tym należy nadmienić, że w pierwotnym planie wyrażonym w uchwale Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. zamierzano przekształcić dotychczasowe gminne gimnazjum w gminną szkołę podstawową w [...]. Ostatecznie z tego planu zrezygnowano. Gimnazjum zostało wygaszone, a w budynku - oprócz funkcjonującego tam punktu przedszkolnego, utworzona została szkoła niepubliczna, do której uczęszcza obecnie 96 uczniów. Oczywiście w każdej gminie mogą funkcjonować szkoły niepubliczne, ale fakt ten nie zwalnia gminy z obowiązku zapewnienia wszystkim mieszkańcom gminy możliwości realizacji obowiązku szkolnego w obwodowych szkołach publicznych. Rola szkoły niepublicznych w polskim systemie oświaty ma charakter uzupełniający. Należy pamiętać, że szkoła niepubliczna może być płatna, a jej byt nie jest tak stabilny jak szkoły publicznej.

Likwidacja niepublicznej jednostki systemu oświaty nie wymaga ani uzyskania zgody jednostki samorządu terytorialnego, ani uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty. W toku niniejszego postępowania należy rozpatrzeć także kwestię, czy podejmując zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej w [...] i zapewniając możliwość kontynuacji nauki uczniom tej szkoły w Szkole Podstawowej w [...], organ prowadzący spełnił jedynie warunek formalny określony w art. 89 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, czy też zapewnił tym uczniom nie gorsze niż dotychczas warunki nauki. W tym celu, oprócz warunków nauki, wychowania i opieki, należy rozpatrzeć przede wszystkim kwestię liczebności oddziałów szkolnych w Szkole Podstawowej w [...] po przeprowadzeniu likwidacji w kontekście dostępnej bazy lokalowej, a także ocenić warunki dowożenia uczniów z miejscowości położonych dalej niż odległości wskazane w art. 39 ust. 2 ustawy - Prawo oświatowe.

Jak wynika z protokołu oględzin, po likwidacji szkoły w [...], w Szkole Podstawowej w [...] zostanie zorganizowanych 10 oddziałów, po jednym w każdej klasie, z wyjątkiem klasy II i VIII, gdzie będą musiały funkcjonować dwa oddziały. Łącznie w szkole uczyłoby się 180 uczniów. Według informacji zawartych w piśmie Gminy [...] z dnia [...] marca 2021 r. (znak: [...]) w roku szkolnym 2022/2023 do klasy II uczęszczałoby 32 uczniów podzielonych na dwa oddziały po 16 uczniów, a do ki. VIII - 29 uczniów podzielonych również na dwa oddziały. Według prognozowanych w ww. piśmie danych od 1 września 2022 r. do ki. II i ki. VIII w szkole w [...] uczęszczałoby po 8 uczniów, natomiast do kl. II i kl. VIII w szkole w [...] odpowiednio 24 i 21 uczniów. Minister zauważa, że taki podział dla uczniów z obu szkół, w momencie, gdy funkcjonują już oni najczęściej w zintegrowanej grupie, może stanowić przyczynę trudności adaptacyjnych i problemów emocjonalnych związanych z przystosowaniem się do nowego środowiska rówieśniczego lub nowego otoczenia. W przypadku pozostałych klas uczniowie obu szkół znaleźliby się w jednym oddziale. Należy także podkreślić, że liczebność oddziału klasy VIII wyniosłaby 29 uczniów, a zatem trzeba przyjąć, zgodny z przepisami prawa, obowiązkowy podział tego oddziału na grupy w przypadku zajęć z informatyki i nauki języka obcego. Ponadto taki podział, wynikający bezpośrednio z ograniczenia jakim jest liczba stanowisk komputerowych w pracowni komputerowej (jak wynika z protokołu oględzin jest ich 15) dotyczyłaby wszystkich oddziałów, z wyłączeniem klasy IV.

Podsumowując organ stwierdza, że z uwagi na fakt, że szkoła dysponuje 9 salami lekcyjnymi, pracownią komputerową oraz salą gimnastyczną, po zamierzonej likwidacji, baza lokalowa szkoły w [...] nie będzie wystarczająca, aby w roku szkolnym 2022/2023 zajęcia odbywały się w systemie jednozmianowym. Jeżeli także w kolejnych latach tworzone będą dwa oddziały klasy I, co jak wynika z danych demograficznych jest prawdopodobne, w kolejnych latach szkolnych liczba oddziałów w Szkole Podstawowej w [...] będzie wzrastać nasilając proces wprowadzania dwuzmianowości. Z uwagi na powyższe. Minister stwierdza, że nie uznaje argumentu wskazującego na poprawę warunków nauki uczniów zarówno szkoły likwidowanej jak i uczniów szkoły, w której uczniowie ci mieliby kontynuować naukę. Zdaniem Ministra warunki nauki zarówno w roku szkolnym 2022/2023 jak i kolejnych staną się gorsze od obecnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, przeniesienie uczniów likwidowanej Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] do Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], w ocenie organu, powoduje pogorszenie warunków nauczania i w konsekwencji narusza dobro dziecka, a tym samym jest sprzeczne z art. 89 ust. 1 Prawo oświatowe w związku z art. 72 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto, likwidacja wraz ze szkołą w [...] także oddziału przedszkolnego stanowi naruszenie przepisu art. 31 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe, zgodnie z którym dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego.

Gmina [...] złożyła skargę na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021, w przedmiocie likwidacji szkoły.

Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, w szczególności co do przekroczenia ustawowej kompetencji wskazanej w treści art. 51 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. W ocenie Gminy [...] w niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie w treści uzasadnienia swoich orzeczeń wskazały na pozaustawowe przesłanki i w sposób arbitralny wydały negatywną opinię w przedmiocie zamiaru likwidacji szkoły. Jednocześnie w treści uzasadnienia, które w sposób merytoryczny miałoby wskazywać na zasadność negatywnej opinii kuratora, organy odwołują się i powołują na brak możliwości zapewnienia dowozów dzieciom z takich miejscowości jak [...],[...],[...]. Skarżący wskazuje, że ww. miejscowości nie są położone na terenie Gminy [...], co nie nakłada na Gminę ustawowego obowiązku dowozu dzieci. W związku z tym brak jest możliwości powoływania się na ww. okoliczności dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego w kontekście funkcjonowania innych placówek, położonych w całkowicie innym miejscu Polski. Wydanie opinii przez kuratora oświaty traktowane jest w orzecznictwie jako akt nadzoru nad działalnością gminy, o którym mowa w treści art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Dlatego ingerencja kuratora w trybie art. 51 ustawy Prawo oświatowe nie może wykraczać poza ramy określone Konstytucją RP, w szczególności dotyczące samodzielności gminy przy realizowaniu zadań własnych. Zatem wydanie negatywnej opinii przez kuratora aktualizuje się dopiero w momencie, gdyby zamiar likwidacji był sprzeczny z przepisami rangi ustawowej.

Skarżący podnosi, że w zakresie dotyczącym wychowania przedszkolnego i dowozu dzieci należy wskazać, że Minister całkowicie pomija brak ustawowego obowiązku polegającego na zapewnieniu bezpłatnego transportu dzieciom młodszym niż 5 i 6 lat, co czyni ocenę stanu sprawy jako pozbawioną podstawy prawnej.

Minister Edukacji Narodowej wnosił o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Oceniając zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2020r. w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszej sprawy było zbadanie zakresu ingerencji organu administracji rządowej – kuratora oświaty, w decyzje organu gminy prowadzącego szkołę, dotyczące jej przekształcenia.

Zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo oświatowe szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Zgodnie z art. 51 w związku z art. 55 ustawy – Prawo oświatowe, kurator oświaty sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami oraz współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kształtowania i rozwoju bazy materialnej szkół i placówek publicznych. Zgodnie z art. 89 ust. 9 ustawy przepisy ust. 1-8 i art. 88 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki.

Organ podnosił, iż sprawowany przez kuratora oświaty nadzór pedagogiczny polega m.in. na ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek. Kompetencje kuratora do wyrażania wiążącego stanowiska w przedmiocie przekształcenia czy likwidacji szkoły publicznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego wynikają z jego ustrojowej roli, jako organu odpowiedzialnego za realizację polityki oświatowej państwa na obszarze danego województwa oraz jako organu nadzoru pedagogicznego, który w szczególności obejmuje swymi działaniami kwestię zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 55 w związku z art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy - Prawo oświatowe). Przy wydawaniu opinii kurator zobligowany jest więc do uwzględnienia nie tylko okoliczności wskazanych wart. 89 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, jak termin przekształcenia (likwidacji) szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień o zamiarze likwidacji szkoły, czy też - stosownie do art. 39 ust. 3 ww. ustawy - zapewnienie dzieciom określonego transportu do szkoły, ale powinien również uwzględnić te wszystkie aspekty związane z przekształceniem (likwidacją) szkoły, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego.

Argumentację tą w znacznej części należy podzielić. Nie można jednak zapominać o roli samorządu terytorialnego w procesie prawidłowego rozwoju regionalnego, co przekłada się również na równomierny i wyważony dostęp do edukacji. To w pierwszej kolejności właściwe jednostki samorządu terytorialnego mają bezpośrednią wiedzę o potrzebach w tym zakresie i sposobie optymalnej realizacji tych potrzeb. Kompetencje kuratora nie są w żaden sposób podważane, nie może on jednak jako organ nadzoru pedagogicznego działać arbitralnie czy też nieracjonalnie.

Jednostki samorządu terytorialnego posiadają ustrojową samodzielność, podlegającą ochronie sądowej (art. 163 i 165 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Gwarancją tej samodzielności jest również ograniczenie zakresu nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego do kryterium legalności (art. 171 Konstytucji RP i art. 85 u.s.g.).

W ocenie Sądu, organ nadzoru pedagogicznego może odmówić organowi samorządowemu prowadzącemu szkołę wydania pozytywnej opinii w sprawie przekształcenia szkoły tylko wtedy, gdyby decyzja była sprzeczna z konkretnymi przepisami ustawy. Nie uzasadniają zatem takiej odmowy względy polityki państwa, subiektywna ocena wpływu przekształcenia szkoły na komfort uczniów czy ogólnie mieszkańców gminy, ani przeświadczenie, iż nauka w większej placówce może mieć negatywny wpływ na edukację uczęszczających do niej uczniów.

Z art. 89 ust. 1 p.o. wynika, nałożony na organ prowadzący szkołę w razie jej przekształcenia (likwidacji), ogólny obowiązek zapewnienia uczniom szkoły przekształcanej (likwidowanej) możliwości kontunuowania nauki w innej szkole publicznej. Podobnie z przepisu art. 31 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe wynika, że dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego.

Organy ustalił, że uczniami Szkoły Podstawowej w [...] są także dzieci uczęszczające do oddziału przedszkolnego. W odniesieniu do zapewnienia im kontynuacji wychowania przedszkolnego, w uzasadnieniu do uchwały wskazano lakonicznie, że przy Szkole Podstawowej w [...] funkcjonują trzy oddziały przedszkolne oraz punkt przedszkolny znajdujący się w miejscowości [...] i podporządkowany szkole w [...]. Minister zauważa, że strona nie poświęciła uwagi ocenie warunków korzystania z wychowania przedszkolnego dzieci dotychczas korzystających z wychowania przedszkolnego w Szkole Podstawowej w [...], jak i mających prawo do korzystania z niego. Organ wskazał, iż z danych systemu informacji oświatowej (SIO) wynika, że według stanu w dniu 30 września 2020 r. w roku szkolnym 2020/2021 do oddziału przedszkolnego przy Szkole Podstawowej w [...] uczęszcza 13 dzieci, (5 pięciolatków i 8 sześciolatków). Jak wynika z danych demograficznych przedstawionych w uzasadnieniu do uchwały Rady Gminy [...], w roku szkolnym 2022/2023 nawet 42 dzieci urodzonych w latach 2016-2019 i zameldowanych na terenie obwodu szkoły w [...], będzie miało prawo korzystania z wychowania przedszkolnego, w tym będzie 12 sześciolatków, mających obowiązek realizacji rocznego przygotowania przedszkolnego, 12 pięciolatków, 10 czterolatków i 8 trzylatków. Jak wskazano wyżej - zgodnie z protokołem oględzin Szkoły Podstawowej w [...], w roku szkolnym 2020/2021 do oddziałów przedszkolnych uczęszcza 62 dzieci, w 3 oddziałach. Według protokołu z oględzin "nie ma tam miejsca na większą liczbę grup dzieci". Co oznacza zagrożenie naruszenia przepisu art. 31 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe, zgodnie z którym dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego.

Organ podkreślił, że gmina [...] nie prowadzi żadnego przedszkola. Wychowanie przedszkolne realizowane jest w oddziałach funkcjonujących przy szkołach podstawowych oraz punkcie przedszkolnym w [...]. W systemie informacji oświatowej wykazano, że w oddziałach przedszkolnych w Szkole Podstawowej w [...] dostępna liczba miejsc wynosi 75. Z wychowania przedszkolnego w punkcie przedszkolnym - zgodnie z danymi SIO - w roku szkolnym 2020/2021 korzysta 25 dzieci, w tym jeden dwulatek oraz 24 dzieci w wieku 3 lat. Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz.U. z 2020 r. poz. 1520), wychowaniem przedszkolnym w punkcie przedszkolnym objętych może być nie więcej niż 25 dzieci. Powyższe informacje wskazują na fakt, że co prawda liczba miejsc w oddziale przedszkolnym szkoły w [...] byłaby wystarczająca łącznie dla obecnych przedszkolaków oddziału w [...] i [...], ale nie pozostałoby już miejsca dla nowych chętnych dzieci. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z ogólnodostępnymi danymi prezentowanymi przez Główny Urząd Statystyczny, liczba dzieci w wieku 3-6 zameldowanych na terenie Gminy [...], wg stanu w dniu 31 grudnia 2020 r., a zatem uprawnionych do korzystania z wychowania przedszkolnego, wynosi 208. Liczba ta znacznie przekracza liczbę zorganizowanych miejsc w placówkach wychowania przedszkolnego w Gminie [...].

Argumentacje powyższą Sąd uznał za zasadna i przekonująca, co przełożyło się na ustalenie, iż likwidacja Szkoły doprowadziłaby do naruszenia dyspozycji art. 31 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe.

Należy również zważyć, że przeniesienie uczniów likwidowanej Publicznej Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] do Szkoły Podstawowej im. [...] w [...], jak słusznie ocenił organ, powoduje pogorszenie warunków nauczania i w konsekwencji narusza dobro dziecka, a tym samym jest sprzeczne z art. 89 ust. 1 Prawo oświatowe w związku z art. 72 ust. 1 Konstytucji RP.

Jak wskazał organ w uchwale Rady Gminy [...] ani w innych dokumentach nie przedstawiono warunków dowożenia dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Brak nawet deklaracji ze strony organu prowadzącego, że taki dowóz w stosunku do tych dzieci będzie się odbywał oraz brak deklaracji zwrotu kosztów przejazdu dzieci i ich opiekunów sprawia, że Minister uznaje, że dzieci korzystające z wychowania przedszkolnego i mieszkające w pobliżu szkoły w [...] zostaną pozbawione ustawowo zagwarantowanej możliwości rozwoju w środowisku przedszkolnym.

Stanowisko powyższe należy uznać za prawidłowe bowiem sprawy związane z odległością placówek oświatowych od miejsc zamieszkania dzieci powinny być uwzględniane w uchwale rady gminy w przedmiocie ustalenia sieci prowadzonych przez gminę publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych. Uchwała tego rodzaju jest aktem prawa miejscowego i podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 32 ust. 1-2 u.p.o.). Zgodnie z art. 32 ust. 3 zd. 2 u.p.o. droga dziecka spełniającego obowiązek, o którym mowa w art. 31 ust. 4, i dziecka pięcioletniego z domu do publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, niepublicznego przedszkola, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, oddziału przedszkolnego w niepublicznej szkole podstawowej, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, albo niepublicznej innej formy wychowania przedszkolnego, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, w których gmina zapewniła tym dzieciom warunki spełniania tego obowiązku oraz realizacji prawa do korzystania z wychowania przedszkolnego, nie powinna przekraczać 3 km Jeżeli natomiast droga do placówki oświatowej przekracza 3 km, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice (art. 32 ust. 5 u.p.o.). Ponadto zgodnie z art. 32 ust. 6 u.p.o. obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.

Organ słusznie zatem wskazał, iż uchwała Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2020r. nr [...], narusza w tym zakresie dyspozycję art. 32 ust 5 i 6 u.p.o. Gmina miała zapewnić uczniom oraz dzieciom w wieku przedszkolnym bezpłatny transport zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Prawa oświatowego, które określają wymagania dotyczące drogi dziecka z domu do szkoły (oddziału przedszkolnego). To zaś prowadzi do wniosku, że organ prowadzący szkołę (skarżąca Gmina) nie spełniała ustawowego warunku likwidacji szkoły.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że wiążące dla organu stanowiącego stanowisko kuratora w sprawie likwidacji szkoły lub placówki nie może naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych, obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty (por. np. wyroki NSA z dnia 10 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 258/06 i z dnia 2 sierpnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1128/05). Stanowisko Sądu w tej sprawie znajduje również uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2002 r. sygn. K 29/2000 (publ. OTK ZU 2002/3A poz. 30). W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził m.in. że kurator oświaty jest organem odpowiedzialnym za jakość oświaty oraz posiadającym w stosunku do szkól publicznych i niepublicznych szereg ściśle określonych w przepisach prawa uprawnień kontrolnych. W granicach wyznaczonych konkretnymi normami prawnymi, kurator oświaty wydaje także opinie w sprawie zamiaru likwidacji szkoły. W sprawach tych - co Trybunał również podkreślił - kurator oświaty nie może działać arbitralnie. Niewydanie pozytywnej opinii o likwidacji szkoły samorządowej może mieć miejsce tylko w razie niedochowania wymogów określonych w przepisach prawa regulujących przesłanki likwidacji szkoły. Każda negatywna opinia kuratora oświaty w tym przedmiocie powinna znajdować uzasadnienie w racjach i przesłankach zawartych w prawie materialnym. Musi zatem wskazywać podstawę prawną nakładającą na organ prowadzący szkołę konkretny obowiązek związany z zapewnieniem uczniom likwidowanej szkoły zrealizowania wszystkich uprawnień, które wynikają z konkretnych norm prawnych zawartych w ustawie o systemie oświaty lub innych ustawach. Dopiero niewykonanie lub realna groźba niewykonania takiego wskazanego w ustawie obowiązku, może prowadzić, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, do odmowy wydania pozytywnej opinii.

Trzeba jeszcze raz podkreślić, że gmina wykonuje zadania w zakresie prowadzenia szkół podstawowych jako zadania własne, działając na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.). Wobec tego ingerencja w tę jej samodzielność wymaga konkretnej podstawy ustawowej i może być usprawiedliwiona jedynie niezgodnością z prawem zamierzonych działań.

Negatywna opinia organów w sprawie likwidacji szkoły została oparta w części na argumentacji pozaprawnej, celowościowej, na polityce oświatowej państwa, a więc wykraczającej poza granice ingerencji w samodzielność gminy. Skoro jednak w opiniowanej uchwale Gmina nie zapewniła dzieciom w wieku przedszkolnym opieki przedszkolnej oraz bezpłatnego transportu zgodnie z powołanymi przepisami Prawa oświatowego, które określają ww. wymagania, to okoliczność ta nie mogła prowadzić do uwzględniania skargi.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.