Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2393/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190, 106 par. 3 i 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi G. B., K. K. i W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących G. B., K. K. i W. Z. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej G. B. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. K., G. B. i W. Z. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2009 r. orzekającej o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną we wsi P. gm. P., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, utrzymał zaskarżona decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 3 listopada 2005 r. G. B., W. Z. i K. K. wystąpili o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - działkę nr [...] zajętą pod drogę publiczną, stanowiącą ulicę [...] w P.

Kolejnym wnioskiem z dnia 28 grudnia 2005 r. G. B., W. Z. i K. K. rozszerzyli żądanie wypłaty odszkodowania do całej działki nr [...] przejętej na własność Skarbu Państwa.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] ha. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Starosta [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną we wsi P. gm. P. oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Rozpoznając odwołanie złożone od tej decyzji organ wojewódzki decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że nieruchomość położona w P., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność H. Z., objęta została zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu w [...] z dnia [...] października 1974 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność państwa we wsi P. Przejście na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z mocy prawa z dniem ogłoszenia ww. zarządzenia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1974 r., na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na terenach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27 poz. 216 ze zm.). Ustalenie odszkodowania następowało na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.

Wojewoda [...] stwierdził ponadto, że rozstrzygniecie Starosty [...] wydane zostało po przeprowadzeniu wyczerpującego i dokładnego postępowania wyjaśniającego. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty: pismo archiwum Państwowego w S. z dnia 16 kwietnia 2008 r. i z dnia 16 maja 2008 r., pismo archiwum Państwowego w O. z dnia 11 czerwca 2008 r. oraz pismo Urzędu W. z dnia14 maja 2008 r., wskazują iż w istniejących archiwach brak jest akt w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w P., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Przesłuchał również świadków: B. W., Z. W. i M. T. - byłych pracowników Urzędu Gminy w P. oraz G. B. i W. Z. - spadkobierców H. Z. Również z informacji Banku [...] w G. z dnia 16 stycznia 2009 r. wynika, że nie posiada on dokumentacji księgowej z lat 1974-1980, z uwagi na to, że dokumenty księgowe banku przechowywane są przez okres pięcioletni. Biorąc pod uwagę powyższe dowody, Wojewoda [...] uznał za słuszne ustalenia dokonane przez Starostę [...], że za wiarygodny dowód wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w P. oznaczoną jako działka nr [...], uznać należy pisma G. B. i W. Z. z dnia 7 października 1991 r. i z dnia 11 maja 1992 r. skierowane do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w których przyznają oni, że w dniu [...] stycznia 1978 r. otrzymali niewielkie odszkodowanie za działkę oznaczoną nr [...] położoną we wsi P.

K. K., G. B. i W. Z. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawili w sposób szczegółowy zaistniały w sprawie stan faktyczny oraz opisali podejmowane przez nich czynności przed urzędami i organami, zmierzające do odzyskania nieruchomości stanowiące wcześniej własność ich matki H. Z. Domagali się ponadto przyznania odszkodowania za grunt stanowiący działkę nr [...] o pow. [...] ha.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko w sprawie zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1753/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. B., W. Z. i K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania, oddalił tę skargę.

Na skutek wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt I OSK 1142/11 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w kontekście braku dowodów potwierdzających ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną działkę gruntu nr [...], pisma z 7 października 1991 i 11 maja 1992 r. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do przyjęcia, że odszkodowanie takie zostało ustalone i wypłacone na rzecz skarżących.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – powoływana dalej jako "ppsa" sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy zostało uznane za błędne. Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA nie obejmuje zatem kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy.

Mając na względzie powyższe oraz uwzględniając treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1142/11 wskazać należy, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie art. 77 i art. 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sporną kwestią w niniejsze sprawie jest ustalenie, czy zostało wypłacone, odszkodowanie za nieruchomość położoną we wsi P. gm. P., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww wyroku z dnia 12 października 2012 r., ze znajdującego się w aktach sprawy pisma G. B. i K. K. z dnia 7 października 1991 r. skierowanego do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, nie wynika, wbrew stanowisku organów, że skarżącym zostało wypłacone odszkodowanie za przejętą działkę nr [...]. W piśmie niniejszym strony wskazały jedynie, że w dniu 28 stycznia 1978 r. K. K. i G. B. stawiły się w Urzędzie w P., gdzie po podpisaniu dokumentu (którego treść nie została im udostępniona) otrzymały "trzy różne, niewielkie, okrągłe kwoty". W piśmie niniejszym strony wskazały ponadto jedynie, że wcześniej dowiedziały się o ewentualnym odszkodowaniu, być może za drogę, która miała przebiegać przez ich działkę. Zauważyć przy tym należy, że w aktach sprawy brak jest dokumentu, który został wówczas przez strony podpisany. Nie wiadomo zatem, za co powyższe kwoty zostały wypłacone. Wyjaśnienia stron są w tym przedmiocie natomiast niejasne. W aktach sprawy brak jest ponadto zarówno samej decyzji odszkodowawczej jak i jakiejkolwiek konkretnej informacji na jej temat, jak choćby daty jej wydania bądź numeru. Jedyną znajdującą się w aktach sprawy informacją dotyczącą decyzji odszkodowawczej jest pismo Urzędu Wojewódzkiego w [...] do Urzędu Miasta i Gminy P. z dnia 4 października 1992 r., z którego treści wynika, że skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie jej nieważności. W zgromadzonym w sprawie materiale dokumentacyjnym brak jest natomiast zarówno ww wniosku jak i decyzji odszkodowawczej. Brak jest ponadto informacji co do poszukiwań przez organy prowadzące postępowanie przedmiotowej decyzji w aktach archiwalnych tego Urzędu (obecnie delegatura Urzędu Województwa [...] w S.).

Wskazać należy, - jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 12 października 2012 r. - że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma G. B. z 25 lipca 1991 r. wynika, że skarżący nigdy nie otrzymali odszkodowania za działkę nr [...], ani żadnych dokumentów związanych z jej wywłaszczeniem.

Wątpliwości budzi ponadto, na co zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w ww wyroku, podnoszona przez skarżących okoliczność uiszczania przez nich opłat z tytułu podatku od nieruchomości za działkę nr [...]. Nieprawdopodobnym wydaje się być, zdaniem Sądu, aby strony opłacały ewentualny podatek od nieruchomości w sytuacji, gdy działka ta nie była już ich własnością. Okoliczności tej natomiast organy orzekające w sprawie w ogóle nie zbadały.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności podnieść wypada, że w sytuacji braku dowodów potwierdzających ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...], powoływane przez organy obu instancji pisma skarżących z 7 października 1991 i 11 maja 1992 r. adresowane do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że odszkodowanie za omawianą nieruchomość zostało ustalone, a następnie wypłacone skarżącym.

Wobec powyższego wskazać należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] naruszają przepisy art. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, czy za przejętą z mocy prawa nieruchomość zostało ustalone odszkodowanie, a jeśli tak - to czy zostało wypłacone skarżącym. Wyjaśnienia organu dotyczące braku dokumentów potwierdzających powyższą okoliczność budzą natomiast wątpliwości, czego potwierdzeniem może być chociażby brak w aktach niniejszej sprawy pisma Urzędu Miasta W. z dnia14 maja 2008 r., na które powołują się organy w swoich decyzjach, a które ma wskazywać, że w istniejących archiwach brak jest akt dotyczących wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną działkę.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracyjne powinny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona uwzględniając ocenę prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 12 października 2012 r. co do wartości dowodów zebranych w sprawie, na których organy oparły swoje rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku dowodowego o powołanie świadków w celu złożenia zeznań przed sądem administracyjnym na okoliczność nieprawidłowości w postępowaniu wywłaszczeniowym i odszkodowawczym w odniesieniu do działki nr [...], wskazać należy, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, zarówno urzędowego, jak i prywatnego (art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym). Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.