Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 351/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 107 par. 1 i 3 Kpa, art. 11 kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 P.p.s.a.,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., art. 151, art. 250 P.p.sa.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego D. A. kwotę [...] złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] przyznał R. J. zasiłek okresowy na [...]. w wysokości [...] miesięcznie.

Organ na podstawie wywiadu rodzinnego stwierdził, jak wynika to z uzasadnienia decyzji, że R. J. posiada trudną sytuację finansową spowodowaną niskim dochodem, bezrobociem, niepełnosprawnością i długotrwałą chorobą, a jego dochód w postaci dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego [...].

Wskazując na podstawie art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej,

że zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej

a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku okresowego nie może być wyższa

niż [...] miesięcznie i nie może być niższa niż 50 % wskazanej różnicy i mniejsza niż [...] organ przyznał zasiłek okresowy w kwocie [...] () Wójt wyjaśnił, że w tak ustalonej wysokości gmina otrzymała dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe.

R. J. wniósł odwołanie od wyżej opisanej decyzji, zaskarżając

w jednym piśmie procesowym rozstrzygnięcia w jeszcze trzech innych decyzjach

i podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej wynikającej ze złego stanu zdrowia oraz z długotrwałego bezrobocia, z którego mimo podejmowanych starań nie może wyjść, a przyznane mu tymi decyzjami środki materialne uniemożliwiają godną egzystencję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]Nr [....], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej określanej również jako: "K.p.a." oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1,ust. 3 pkt 1, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), dalej określanej również jako: "ustawa o p.s.", po rozpatrzeniu odwołania – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoją decyzję Kolegium na podstawie akt sprawy ustaliło,

że R.J. wnioskiem z dnia [...] zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego na cele bytowe. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, nie otrzymuje wsparcia finansowego od innych osób, posiada orzeczenie z dnia [...]. o lekkim stopniu niepełnosprawności, otrzymuje dodatek mieszkaniowy przyznany decyzją z dnia [...]. w kwocie [...] na okres od [..].

Kolegium identycznie jak organ I instancji ustaliło, że miesięczny dochód wnoszącego odwołanie ( ) nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego [...] i wskazało, że różnica miedzy tym kryterium, a dochodem skarżącego wynosi [...]. Stwierdzając, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% tej różnicy, a zatem [...]. Kolegium dostrzegło, że w takiej właśnie wysokości organ I instancji przyznał R. J. zasiłek okresowy. SKO przytoczyło wyjaśnienie Prezydenta Miasta, że w tak ustalonej wysokości gmina otrzymała dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe i nie negując trudnej sytuacji materialnej R. J., stwierdziło, że obowiązujące przepisy ustawy o pomocy społecznej jak i środki jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie pozwalają na przyznanie zasiłku okresowego w kwocie wyższej.

R. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną, w której powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Ponadto dodał, że jest niedożywiony, nie posiada dostatecznych środków na utrzymanie koniecznej diety, oraz zarzucił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej "zalicza swój zasiłek jako mój dochód, co nie jest zgodne z ordynacją podatkową". Zdaniem skarżącego przyznane środki finansowe urągają jego godności i są niezgodne z Konstytucją.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik skarżącego wyznaczony na zasadzie prawa pomocy - radca prawny D.A. w piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2014 r. podtrzymała skargę R. J., dodatkowo sformułowała zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji organów obu instancji, co uniemożliwia ich kontrolę, a także niewyjaśnienie stronie przesłanek, na których organy oparły swoje rozstrzygnięcia, co nie wzbudza zaufania obywatela do organów państwa i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z uzasadnienia pisma wynika, że naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. pełnomocnik upatruje w niewyjaśnieniu w zaskarżonej decyzji przyczyn z powodu których organ nie przyznał stronie zasiłku okresowego w wyższej kwocie i w gołosłownym, nie popartym jakimikolwiek dowodami i liczbami zaakceptowaniu twierdzenia, że "w tak ustalonej wysokości gmina w [...] otrzymała dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe. Zdaniem pełnomocnika, powołującego się na fragment uzasadnienia wyroku WSA z dnia 17.10.2013 r., sygn. akt II SA/Sz 756/13, należyte uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia zawierać powinno wskazanie w jakiej kwocie gmina otrzymała de facto dotację celową, ile z tej kwoty wydatkowała lub zaplanowała wydatkować w chwili przyznania zasiłku skarżącemu, ile osób korzysta z takich zasiłków celowych, itp.

Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej B. R. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ akt ten nie narusza prawa ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny, istotny sposób, który należałoby uwzględnić z urzędu zgodnie z granicami rozstrzygania sądu administracyjnego określonymi w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej określonej jako "P.p.s.a".

Przedmiotem skargi jest decyzja przyznająca skarżącemu pomoc społeczną

w postaci zasiłku okresowego, a istota sporu sprowadza się do kwestii oceny zgodności z prawem przyznania stronie tego zasiłku w określonej w decyzji najniższej możliwej do przyznania wysokości.

W związku z zarzutami podniesionymi w skardze należy wyjaśnić na wstępie,

że zagadnienia z zakresu przesłanek i trybu udzielania pomocy społecznej określa wskazana w zaskarżonej decyzji ustawa o pomocy społecznej. W rozumieniu tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Zwrócić należy uwagę na art. 3 tej ustawy, zgodnie z którym: Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Z przepisu tego wynika miedzy innymi, że pomoc społeczna nie ma na celu ani zaspokojenia wszystkich potrzeb ubiegającego się o pomoc, ani nie gwarantuje zaspokojenia subiektywnego poczucia godności wnioskodawcy, lecz ma na celu zobiektywizowane spełnienie zadań wskazanych w art. 2 ust. 1 ustawy przy uwzględnieniu potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy mieszczącej się w możliwościach organu pomocy społecznej. Innymi słowy rzecz ujmując, w odniesieniu do każdego świadczenia pomocy społecznej, co do którego istnieje prawna możliwość miarkowania wysokości świadczenia o charakterze pieniężnym wysokość tego świadczenia będzie determinowana z jednej strony potrzebami zobowiązanego,

a z drugiej strony możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o p.s. zasiłek okresowy przysługuje

w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W dalszych ustępach tego artykułu, ustawodawca w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej postanowił, że zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] miesięcznie i nie może być niższa [...] miesięcznie, a okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Wbrew zarzutowi skargi, dochód skarżącego, jako osoby samotnie gospodarującej został ustalony prawidłowo, w oparciu o ustawową definicję dochodu osoby samotnie gospodarującej sformułowaną w art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o p.s., który stanowi, że: "Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca,

w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone

w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób" (ust. 3). "Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego" (ust. 4).

Dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, według ustaleń zaskarżonej decyzji stanowił dodatek mieszkaniowy. Z cytowanego wyżej przepisu nie wynika aby przychód z tytułu przyznanego dodatku mieszkaniowego należał do katalogu pomniejszeń wskazanego w art. 8 ust.3 pkt 1-3 lub odliczeń od dochodu wymienionych w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, że wbrew przekonaniu skarżącego, na gruncie ustawy o pomocy społecznej przepisy materialnych ustaw podatkowych i Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania dla ustalenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc.

W ocenie sądu, nie ma zatem wątpliwości co do prawidłowości dokonanych

w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych i związanych z nimi ocen prawnych prowadzących do przyznania skarżącemu prawa do zasiłku okresowego oraz matematycznego obliczenia jego najniższej wysokości.

Wprawdzie należy przyznać rację pełnomocnikowi skarżącego,

że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak i w uzasadnieniu decyzji organu I instancji kwestia wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego potraktowana została lakonicznie, nie oznacza to jednak, że doszło w ten sposób do takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa

w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. dającego podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zastosowanie powyższej normy prawnej możliwe jest tylko wówczas, gdy wykazane zostanie, że naruszenie określonego przepisu postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie zarzucane naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a. nie miało charakteru tak doniosłego aby można było uznać, że ten mankament uzasadnienia decyzji mógł wpłynąć na rozstrzygniecie w ten sposób, że gdyby organ napisał jakie faktycznie kwoty otrzymał na rok [..] z przeznaczeniem na zasiłki okresowe i jaka jest liczba beneficjentów tej formy pomocy społecznej, to przyznałby zasiłek okresowy w wyższej kwocie.

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o p.s. przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Należy zauważyć, że odwołując się do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy, organy obu instancji orzekające w sprawie w istocie nawiązały do wyżej już przywołanego art. 3 ust. 4 ustawy o p.s. Zarówno ograniczone możliwości organów pomocy społecznej jak i wciąż wzrastająca liczba beneficjentów tej pomocy należą do faktów powszechnie znanych i nie wymagających szerszego uzasadnienia, zaś zgodnie z art. 77 ust. 4 K.p.a. fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. W tym kontekście Sąd nie znalazł racjonalnych powodów do uznania, że gdyby organ swoje stanowisko w rozpatrywanej kwestii poparł liczbami, to wpłynęłoby to na wysokość przyznanej pomocy.

Na marginesie powyższych rozważań, nie tracąc z pola widzenia indywidualnej sprawy, zauważyć jednak należy, że zarówno z akt administracyjnych (pismo przekazujące akta do organu II instancji k. 27) jak i z treści odwołania, skargi

i odpowiedzi na skargę wynika, że w jednym dniu organ I instancji rozpatrując wniosek R. J. z dnia [..] wydał decyzje przyznające skarżącemu pomoc społeczną (zasiłek okresowy- [...] miesięcznie, zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności i środków czystości [...] na [...] na częściowe pokrycie kosztów zakupu obuwia i spodni oraz na wyrobienie zdjęć do dowodu osobistego, [...] na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności do przygotowania jednego gorącego posiłku dziennie do wypłaty po [...] miesięcznie przez okres[...]). Każdą z tych decyzji co do wysokości przyznanego świadczenia R. J. kwestionował w odwołaniu, a następnie wydane decyzje ostateczne zaskarżył do sądu w jednym piśmie procesowym. Łączna pomoc społeczna przyznana skarżącemu na przykład

w [...] wyniosła[...], co dowodzi, że organ pomocy społecznej rzetelnie rozpatrzył wniosek o przyznanie pomocy i należycie wyważył swoje możliwości finansowe oraz potrzeby wnioskodawcy.

Z wyżej przytoczonych względów należało skargę uznać za niezasadną.

Dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Wynagrodzenie na rzecz radcy prawnego ustanowionego na zasadzie prawa pomocy zostało przyznane na podstawie art. 250 P.p.s.a.