Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1162/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...], 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz radcy prawnego M. J. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...], na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2016 poz. 930 j.t.), dalej zwanej: "u.p.s.", oraz § 1 pkt I lit. a pkt 2 lit. c Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomoc społecznej (Dz. U. z dnia 17 lipca 2012 poz. 823), art. 7, 77, 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017. poz. 1257 j.t.), zwanej dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku [...] z dnia [...] czerwca 2017, odmówił skarżącemu K. K. przyznania zasiłku stałego za okres od 1.01.2015 r. do 28.04.2016 r.

Organ I instancji powyższe rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Od kwietnia 2017r. skarżący przebywa w Zakładzie Karnym w K. i nie posiada żadnego własnego dochodu. Zgodnie z wyrokiem sądu z dnia 06.03.2017r na okres od 01.01.2015r. do 31.10.2018r. ustalono mu umiarkowany stopień niepełnosprawności.

W okresie od 01.01.2015r. do 28.04.2016r. skarżący składał wyłącznie wnioski o zasiłek okresowy na częściowe utrzymanie, zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywność i potwierdzenie prawa do świadczeń zdrowotnych,

Wniosek o spłatę zasiłku stałego za okres od 01.01.2015r. do 28.04.2016r. wpłynął dopiero 15.05.2017r.

Tut. Ośrodek nie może ponosić konsekwencji zaniechania przez skarżącego działań. W świetle art. 106 ust. 3 u.p.s., brak jest możliwość przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku, ponieważ brak jest podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia. Dotyczy to również sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności, ustala stopień niepełnosprawności na okres sprzed złożenia wniosku. Żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje bowiem możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Przyznanie takiego świadczenia musiałoby opierać się na wyraźnej podstaw prawnej, której nie można domniemywać. Przepis ten nie ma zastosowania do przypadków, kiedy strona uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek, w szczególności kiedy zachodzi ciągłość niepełnosprawności, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W opisanej sytuacji Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. wnioskodawca zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2016r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał to orzeczenie w mocy. Następnie Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z dnia 06 marca 2017 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył wnioskodawcę do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2018r.

W świetle powyższego nie można uznać, że w niniejszej sprawie występuje kontynuacja świadczenia lub niepełnosprawności. W konsekwencji niezasadne jest żądanie wyrównania zasiłku od 1 stycznia 2015r. do 28.04.2016r. Z uwagi na powyższe, a zwłaszcza brak wskazań do udzielenia skarżącemu pomocy w formie zasiłku stałego we wnioskowanym okresie.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym powołał się na okoliczność oczekiwania na zmianę niekorzystnego dla niego orzeczenia zespołu ds. niepełnosprawności, wywodząc, że do momentu jego zmiany przez sąd, brak było warunków do uzyskania dochodzonego świadczenia.

Podnosił, że składał wniosek o wypłatę różnicy między wypłaconym wcześniej zasiłkiem celowym, a przysługującym zasiłkiem stałym, zgodnie z wyrokiem sądu. Wskazał, że nie z jego winy postępowanie dotyczące ustalenia stopnia niepełnosprawności trwało tak długo, gdy tylko został wydany wyrok - przesłał go do ROPS [...] w B.. Zdaniem strony w sprawie występuje kontynuacja orzeczenia, a pracownik socjalny był poinformowany o fakcie złożenia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, dlatego powinien przyznać zasiłek stały wyrównawczy do czasu rozstrzygnięcia sprawy, a nie przyznawać w tym czasie inny zasiłek.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1 ust. 2 pkt 1, ust. 3 u.p.s., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r.. poz. 1058) i art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia prawa przyznania wnioskowanego świadczenia w okresie od 01.01.2015 r. do 28.04.2016 r.. czyli od momentu ustalenia przez Sąd umiarkowanego stopnia niepełnosprawności strony, do dnia osadzenia jej w zakładzie karnym.

Skarżący do dnia 31 grudnia 2014 r. legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...].12.2012 i otrzymywał z tego tytułu zasiłek stały. Zainteresowany w dniu [...].12.2014 r. ponownie złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2015 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. ustalono niepełnosprawność w stopniu lekkim, a Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. orzeczeniem z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Następnie Sąd Rejonowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. oddalił odwołanie skarżącego, a kolejnym wyrokiem z dnia 6 marca 2017 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył zainteresowanego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2018 r.

Ponadto z analizy akt sprawy wynika, że od kwietnia 2016 r. skarżący przebywa w Zakładzie Karnym w K., nie posiada żadnego dochodu, w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 28 kwietnia 2016 r. składał wyłącznie wnioski o zasiłek okresowy na częściowe utrzymanie, zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności potwierdzenie prawa do świadczeń zdrowotnych. Natomiast wniosek o spłatę zasiłku stałego za okres od 01.01.2015 r. do 28.04.2016 r., złożył dopiero w dniu 15 maja 2017 r.

W konsekwencji powyższego, decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], odmówiono pomocy stronie w formie zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 28 kwietnia 2016 r.

W myśl art. 106 ust. 3 u.p.s., świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (...), co oznacza, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Podobnie jest w sytuacji, gdy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ustala stopień niepełnosprawności na okres sprzed złożenia wniosku.

Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie nie zachodzi kontynuacja świadczenia lub też niepełnosprawności. Rzeczą skarżącego było wystąpienie ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku stałego bezpośrednio po złożeniu wniosku o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wówczas postępowanie administracyjne uległoby zawieszeniu, a po dostarczeniu w terminie 60 dni ww. wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, postępowanie zostałoby podjęte i zaistniałaby podstawa do ustalenia prawa do zasiłku stałego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek.

Odwołujący złożył wniosek w sprawie zasiłku stałego w dniu 15 maja 2017 r., jako podstawę przywołał wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 6 marca 2017 r. sygn. akt VII U 945/16 zaliczający go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2018 r.

Od powyższej decyzji, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, którą sprecyzował w piśmie swego pełnomocnika z dnia [...] września 2018 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej mu z urzędu.

Skarżący zarzucił zaskarżonym decyzjom:

1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na

wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż złożony przez skarżącego w dniu 15 maja 2016 r. wniosek jest pierwszym wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezpośrednio wynika, iż: skarżący pobierał zasiłek stały w okresie do 31 grudnia 2014 r., w oparciu o wcześniej złożony wniosek, a wniosek złożony w dniu 15 maja 2016 r. (w związku z otrzymaniem prawomocnego wyroku sądu dot. stopnia niepełnosprawności) dotyczy jedynie kontynuacji wypłaty tegoż świadczenia za okres od 1 stycznia 2015 r. do 28 kwietnia 2016 r. (tj. okres, w którym skarżący spełniał przesłanki wymagane do uzyskania zasiłku stałego); skarżący podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] stycznia 2016 r. w sposób wyczerpujący poinformował pracownika organu o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, o uzyskaniu niekorzystnego dla niego orzeczenia i zamiarze złożenia odwołania od tegoż orzeczenia co, jednoznacznie wskazuje na zamiar uzyskania świadczenia uzależnionego od stopnia niepełnosprawności tj. zasiłku stałego, a zatem stanowiło dodatkowy wniosek o wypłatę zasiłku stałego;

b) art. 8 k.p.a. poprzez oczywiście błędną interpretację oświadczeń skarżącego działającego w zaufaniu do organu (tj. m.in. błędne uznanie, iż strona nie złożyła wniosku o zasiłek stały, a wyłącznie o zasiłek okresowy), a następnie obciążanie samego skarżącego odpowiedzialnością za błędne działanie organu (zarzucanie skarżącemu, iż w czasie właściwym wniosku nie złożył).

c) art. 107 ust. 3 k.p.c. poprzez pozbawione logiki, zawierające sprzeczności uzasadnienie wydanej decyzji;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. :

a) art. 106. ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (zwanej dalej "u.p.s."), poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy złożony przez stronę w dniu 15 maja 2017 r. wniosek o wypłatę zasiłku stałego nie był pierwszym wnioskiem w sprawie, a dotyczył jedynie kontynuacji wypłaty zasiłku stałego przyznanego na skutek wniosku złożonego po raz pierwszy przed dniem 1 stycznia 2015 r.;

b) b) art. 106 ust. 7. u.p.s. poprzez jego nieprawidłową interpretację (w tym z pominięciem treści art. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej; Dz.U. Z 2016 r., poz. 2174) oraz jego zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy przepis ten dotyczy wniosku o zasiłek stały składanego po raz pierwszy, a nie kontynuacji świadczenia.

W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, co następuje:

Poza sporem pozostaje fakt, iż skarżący legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. wydanym na okres do dnia 31 grudnia 2014 r. i z tego tytułu otrzymywał zasiłek stały do dnia 31 grudnia 2014 r.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Skarżący, w dniu 2 grudnia 2014 (a zatem przed upływem okresu wskazanego w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności) złożył wniosek od Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 6 marca 2017 r., ten uprawomocnił się 27 marca 2017 r. i został doręczony organowi I instancji w dniu 15 maja 2017 r. wraz z wnioskiem o wypłatę zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2015 r. do 28 kwietnia 2016 r.

Wbrew stanowisku organów w przedmiotowej sprawie, nie miał zastosowanie art. 106 ust. 3 u.p.s., określający początek przyznania i wypłacania zasiłku.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Treść tego unormowania odpowiada bowiem w swojej istocie konstrukcji art. 43 ust. 6 zdanie 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). W sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, wspomniany przepis nie ma zastosowania w zakresie, w jakim określa początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku (vide: wyrok z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 743/05, publ.: ONSAi WSA 2006/6/177). Zgodnie ze stanowiskiem judykatury, powyższy pogląd wypracowany na tle art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie stracił na aktualności, co oznacza, że również obecnie obowiązujący art. 106 ust. 3 u.p.s., nie ma zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek, a w szczególności, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2005 r. sygn. akt: I OSK 353/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2006 r. sygn. akt: I SA/Wa 1253/06; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1253/06, w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 312/08, oraz w Białymstoku z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 528/07 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie nsa.gov. pl).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, że w takim przypadku datą wszczęcia postępowania jest moment złożenia pierwotnego wniosku, o ile niepełnosprawność - potwierdzona orzeczeniem właściwego zespołu d/s orzekania o niepełnosprawności - istnieje przez cały okres (tak np. w wyroku NSA z 23 kwietnia 2001 r. Sygn. akt: I SA 2324/00, LEX 54541, w wyroku NSA z 20 lipca 2001 r. Sygn. akt: I SA 2550/00 LEX 53939).

Należy również wskazać, że w wyroku z dnia 6 października 2015 r. (sygn. akt SK 19/ 14) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 106 ust. 3 u.p.s., w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku stałego osobie całkowicie niezdolnej do pracy, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i niemającej innych środków utrzymania, prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek, jest niezgodny z art. 67 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Nie ulega również wątpliwości, iż skarżący - wbrew opinii obu organów - nie miał obowiązku (w ówczesnym stanie prawnym) złożyć wniosku o kontynuację wypłaty zasiłku stałego już w styczniu 2015 r. gdyż w tym czasie - z przyczyn przez niego niezawinionych - nie legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (sprawa była w toku).

Niezależnie jednak od powyższego strona skarżąca pragnie zaznaczyć, iż Skarżący taki wniosek w istocie złożył już w styczniu 2015 r. i wniosek ten później wielokrotnie ponawiał.

Istotnym jest fakt, iż to organ pierwszej instancji samodzielnie dokonywał interpretacji złożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów, kwalifikując je jako wnioski o przyznanie konkretnych świadczeń. Skarżący w trakcie wywiadu środowiskowego z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz w złożonym tego dnia oświadczeniu informuje organ o otrzymywaniu wcześniej zasiłku stałego, o złożonym wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, o zamiarze odwołania się od wydanego orzeczenia. Jednocześnie składa jedynie ogólny wniosek o pomoc finansową na utrzymanie i zakup żywności oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W żadnym fragmencie nie formułuje samodzielnie wniosku o wypłatę konkretnego świadczenia (np. zasiłku stałego czy celowego). Prawna interpretacja złożonych oświadczeń dokonana została samodzielnie przez organ I instancji, który na ich podstawie przyznał skarżącemu zasiłki celowe i okresowe. Kolejne ogólne prośby skarżącego składane podczas kolejnych aktualizacji wywiadu zostały rozstrzygnięte przez organ w podobny sposób. We wszystkich tych sprawach pojawia się jednak wątek umiarkowanego stopnia niepełnosprawności: skarżący informował organ o odwołaniu do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz do sądu pracy, o tym, że sprawa sądowa jest w toku, przedkładał dokumenty potwierdzające złożenie wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, odwołań oraz potwierdzające, że sprawa sądowa w tej sprawie się toczy.

Składane przez skarżącego oświadczenia i dokumenty jednoznacznie wskazują, iż celem jego działań było uzyskanie zasiłku stałego, którego przyznanie zależne jest od legitymowania się co najmniej umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Nawet jeśli organ miałby w tym zakresie jakieś (nieuzasadnione) wątpliwości, to jego obowiązkiem było ich wyjaśnienie (zgodnie z art. 7 k.p.a.) po uprzednim należytym i wyczerpującym poinformowaniu strony o istotnych dla jego sprawy okolicznościach faktycznych i prawnych (zgodnie z art. 9 k.p.a.).

Zgodnie ze stanowiskiem strony skarżącej przepisy art. 106 ust. 7-10 u.p.s. oraz art. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 2174) dotyczą wyłącznie wniosków o zasiłek stały składanych po raz pierwszy, a nie wniosków o kontynuację świadczenia przyznanego wcześniej. W konsekwencji, w opinii pełnomocnika skarżącego, przepisy te nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek przyjęcia przez Wysoki Sąd odmiennej interpretacji, strona skarżąca podnosi, iż wyrok Sądu, na mocy którego Skarżący uznany został za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (kończący postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zainicjowane wnioskiem Skarżącego z dnia [...] grudnia 2014 r.) został doręczony organowi I instancji przed upływem 60 dni od jego uprawomocnienia się, a co za tym idzie przed upływem 60 dni od jego otrzymania przez skarżącego.

Ponadto z ostrożności procesowej podnoszę, iż w ocenie strony skarżącej przepis art. 2 pkt 1) ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie również z tej przyczyny, iż skarżący potwierdził złożenie wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jeszcze przed wejściem w życie tegoż przepisu. Przepis nie precyzuje formy ani treści przedmiotowego potwierdzenia. Skarżący w toku sprawy nie tylko wielokrotnie informował i potwierdzał w oświadczeniach pisemnych fakt złożenia wniosku i odwołań o wydanych w tej sprawie orzeczeń, ale składał również szereg dokumentów doręczanych przez Sąd potwierdzających bezpośrednio, iż postępowanie sądowe w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności faktycznie się toczy. Tytułem przykładu wskazać można min.: oświadczenia załączane do aktualizacji wywiadów środowiskowych, wezwanie z dnia 19 maja 2015 r. na badanie lekarskie, wyrok oddalający odwołanie wraz z pismem przewodnim przedłożone organowi I instancji w dniu 15 stycznia 2016 r., oświadczenie skarżącego z dnia 7 kwietnia 2016 r. potwierdzające fakt złożenia apelacji od wyroku, pismo otrzymane przez skarżącego od pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu i materialnemu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Stan faktyczny sprawy przytoczony przez organy, jak i przez skarżącego – co do chronologii i treści orzeczeń o jego niepełnosprawności – jest bezsporny oraz prawidłowy.

Jednakże ustalenia faktyczne ustalone przez organy co do charakteru kierowanych przez skarżącego podań do organu I instancji w okresie od 26 stycznia 2015 r. do 10 maja 2017 r. były kwestionowane.

W ocenie Sądu wskazane przez organy ustalenia faktyczne co do powyższych dokumentów są wadliwe. Organy ustaliły, że w okresie od 26 stycznia 2015 r. do czasu wezwania z dnia 10 maja 2017 r., skarżący składał wyłącznie wnioski o zasiłek okresowy na częściowe utrzymanie, zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności potwierdzenie prawa do świadczeń zdrowotnych. Natomiast wniosek o spłatę zasiłku stałego za okres od 01.01.2015 r. do 28.04.2016 r., złożył dopiero w dniu 15 maja 2017 r. Ustalenia te stoją w rażącej sprzeczności z treścią wszystkich pism kierowanych do organu I instancji przez skarżącego w okresie od 26 stycznia 2015 r. do czasu wezwania z dnia 10 maja 2017 r. W żadnym z ww. pism nie zawarto żądania przyznania, ani zasiłku okresowego, ani zasiłku celowego. Skarżący natomiast w pismach tych informował organ o sprawie swej niepełnosprawności, w tym o kolejnych etapach odwoływania się od niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia w przedmiocie niepełnosprawności. Słusznie zarzucane w skardze naruszenia przepisów postępowania polegały na tym, że po pierwsze, organ nie dopytał strony czy i o co wnosi, arbitralnie ustalając, że domaga się przyznania zasiłku okresowego i celowego, a po wtóre, że nie powiązał treści ww. pism skarżącego z zagadnieniem kontynuacji świadczenia w postaci zasiłku stałego, które skarżący utracił, właśnie z tej przyczyny, że został zmieniony charakter jego niepełnosprawności, tym bardziej zresztą, że we wszystkich omawianych pismach skarżący nawiązywał właśnie do podjętych przez siebie działań skierowanych na odzyskanie utraconego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W tych warunkach zakwalifikowanie pism skarżącego we wskazany sposób było bezpodstawne, tak samo zresztą jak uznanie jego pisma z 10 maja 2017 r., jako pierwszego podania o kontynuację zasiłku stałego.

Kwestia stopnia niepełnosprawności skarżącego po wydaniu orzeczenia przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. w dniu [...] stycznia 2015 r. przez cały czas – aż do uprawomocnienia się wyroku Sądu z dnia 6 marca 2017 r. – pozostawała otwarta. Jednocześnie materiał dowodowy wskazuje, że jego wniosek o zasiłek stały – niezależnie od przyjętej daty jego złożenia, czy 26 stycznia 2015 r., czy też od 10 maja 2017 r. - nie był pierwszym wnioskiem o tego rodzaju świadczenie, skarżący pobierał je do grudnia 2014 r.

W takiej sytuacji rozstrzygnięcie wniosku skarżącego w aspekcie daty początkowej przyznania i wypłaty świadczenia nie może abstrahować od przedstawionych wyżej okoliczności, jakie zaszły w okresie od 2015 r. do 2017 r. Należy bowiem uznać, że skarżący błędnie i bez swej winy uznany został za osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Orzeczenie to ostatecznie zostało zmienione prawomocnym wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, gdzie wskazano istnienie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2018r.

Wobec tego rozstrzygnięcie organów jest dla niego krzywdzące: ponosi on bowiem negatywne konsekwencje błędów nie własnych, lecz zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności. Przesłanka całkowitej niezdolności do pracy była spełniana przez cały okres, za który odmówiono mu zasiłku stałego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że opóźnienie w prawidłowym określeniu stopnia niepełnosprawności, spowodowane przez organy orzekające, nie może ujemnie wpływać na prawa strony, która ostatecznie została uznana za spełniającą warunki ustawowe (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 743/05 i powołane w nim orzecznictwo, CBOSA). Pogląd ten jest w pełni akceptowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie. Dodatkowo zauważyć też należy, że podobny kierunek rozumowania zaprezentował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2015 r. sprawie SK 19/14, stwierdzając niezgodność z art. 67 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP art. 106 ust. 3 u.p.s. w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku stałego osobie całkowicie niezdolnej do pracy, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie mającej innych środków utrzymania, prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek. W uzasadnieniu wyroku TK stwierdził m. in.: Problem konstytucyjny wiąże się w tym wypadku z rozmijaniem się momentów dokonywania przez organy państwa oceny obu przesłanek niezbędnych do uzyskania zasiłku stałego. W związku z rozwiązaniem zawartym w art. 106 ust. 3 u.p.s. mogą się pojawiać takie przypadki, w których osobie niepełnosprawnej i pozostającej w trudnej sytuacji dochodowej stworzono na gruncie ustawy zwykłej przeszkodę do realizacji gwarantowanego jej w art. 67 ust. 2 Konstytucji prawa. Osoba taka, pomimo faktycznego wystąpienia u niej w danym momencie niepełnosprawności przy jednoczesnej utracie środków utrzymania, nie może bowiem skutecznie złożyć wniosku do organu przyznającego świadczenia z pomocy społecznej, gdyż na mocy ustawy zobowiązana jest do przedstawienia pełnej dokumentacji. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanowi w tej sytuacji prawnej element konieczny do uzyskania zasiłku stałego. Natomiast wskutek konstrukcji dwuetapowego postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego osoba niepełnosprawna zmuszona jest najpierw uzyskać to orzeczenie w odrębnym postępowaniu, a dopiero później może uruchomić kolejne, właściwe postępowania, które to dopiero umożliwi jej realizację jej prawa podmiotowego. W związku z tym osoba faktycznie spełniająca przesłanki wskazane w art. 67 ust. 2 Konstytucji może pozostawać bez pomocy państwa, a źródło tej sytuacji tkwi w wadliwej konstrukcji przepisów rangi ustawowej. Moment faktycznego spełnienia konstytucyjnych przesłanek do uzyskania pomocy ze strony państwa (powstania prawa podmiotowego) nie koreluje z momentem ich ustalenia przez organy państwa, a tym samym udzielenia pomocy w postaci zabezpieczenia społecznego (spełnienia obowiązku). Trybunał Konstytucyjny dostrzega, że przyjęcie tej konstrukcji prawnej w rezultacie powoduje, że "ryzyko nieprawidłowego działania aparatu administracyjnego (w postaci nieterminowości, wadliwego, bo błędnego, dokonania oceny niepełnosprawności) – jest przerzucone na osobę ubiegającą się o zasiłek" (por. wyrok TK z 23 października 2007 r., sygn. P 28/07). Tym samym osoba z założenia objęta ochroną konstytucyjną, wskutek stworzonego przez ustawodawcę mechanizmu oceny przesłanek przyznania zasiłku stałego, zostaje na dany okres faktycznie pozbawiona tej ochrony.

Niezależnie więc od kwestii, kiedy w istocie skarżący skierował do organu podanie w przedmiocie kontynuacji uzyskania zasiłku stałego – zagadnienia tego organy nie ustaliły z uwagi na brak analizy podań strony z dnia: [...] stycznia 2015 r., - [...] kwietnia 2015 r., - [...] lipca 2015 r., - [...] sierpnia 2015 r., [...] listopada 2015 r., - [...] kwietnia 2016 r. – w przedmiotowej sprawie nastąpiła ciągłość niepełnosprawności skarżącego, która uprawniała go do uwzględnienia podania o zasiłek stały. W sprawie nie miał bowiem zastosowania przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. (który to przepis nota bene nie został powołany przez organy w decyzjach, pomimo tego, że powoływały się na niego, jako podstawę rozstrzygnięcia), zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Przepis ten bowiem dotyczy wniosku o zasiłek stały składanego po raz pierwszy, a nie kontynuacji świadczenia, o co wnosił skarżący.

Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm).

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią zaprezentowane stanowisko przez Sąd.