Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 764/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust. 3 i 137 ust. 1 i art. 229
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. S., Z. Ł., I. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości i umorzenia postępowania oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz B. S., Z. Ł. i I. W. (wnioskodawcy) wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...], [...] i [...], części działek nr [...], [...], [...] i [...], obręb [...], arkusz mapy [...] oraz działki nr [...] i nr [...], obręb [...], arkusz mapy [...], stanowiącej własność Miasta [...] oraz umorzył postępowanie w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...] położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...], arkusz mapy [...].

Od niniejszej decyzji, odwołania wnieśli odpowiednio Miasto [...] oraz ww. wnioskodawcy. W piśmie z [...] lutego 2019 r. Miasto [...] zarzuciło decyzji Starosty [...] naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art 136 ust. 3 i 137 ust. 1 i art. 229 u.g.n. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.. W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż Starosta [...] w zaskarżonej decyzji nie ustalił, czy cel wywłaszczenia odnośnie działki nr [...] został zrealizowany oraz czy nastąpiła przesłanka zbędności nieruchomości. Również w ocenie odwołującego Starosta nie dokonał prawidłowej i swobodnej oceny zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego naruszając w ten sposób ww. przepisy postępowania. Pełnomocnik Miasta [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części pkt II i orzeczenie o odmowie zwrotu działki nr [...].

Z kolei w piśmie z [...] lutego 2019 r. pełnomocnik wnioskodawców zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 229 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na uznaniu, iż Skarb Państwa jest osobą trzecią w rozumieniu tego przepisu, art. 136 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie zwrotu nieruchomości w zakresie w jakim wnosili wnioskodawcy, naruszenie przepisu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomościami (Dz. U. z 1991 poz. 127, z późn. zm.), zwanej dalej u.g.g.w.n., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nieodpłatne oddanie przez gminę w użytkowanie wieczyste Skarbowi Państwa nieruchomości stanowiącej własność gminy jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym; naruszenie art. 47 ust. 4 u.g.g.w.n. poprzez jego niezastosowanie w sprawie skutkujące uznaniem, iż umowa o oddanie w użytkowanie wieczyste - akt notarialny nr rep. A [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. zawarta pomiędzy Miastem [...], a Skarbem Państwa-Komendantem Wojewódzkim Straży Pożarnej nie jest nieważna. Pełnomocnik wnioskodawców wniósł o zmianę orzeczenia w całości i orzeczenie zwrotu na rzecz wnioskodawców przedmiotowych działek ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r., Nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W swoim uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm.), zwanej dalej "u.g.n." Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W świetle art. 137 ust. 1 u.g.n. "Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany".

Nieruchomości będące przedmiotem niniejszego postępowania, położone w [...], na które składają się wymienione działki, stanowiące własność Miasta [...] zostały wywłaszczone na mocy aktu notarialnego nr rep. A.L. [...] z [...] października 1983 r.,

Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m.in. u.z.t.w.n.

Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż w przypadku nieruchomości stanowiącej; działkę nr [...] - w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. zo.o., działki nr [...] i [...], części działek nr [...], [...], [...] i [...] - w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" oraz działkę nr [...] - w użytkowaniu wieczystym Skarbu Państwa (w zarządzie Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w [...]) z przyczyny pozostawania nieruchomości w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy w inny sposób, aniżeli poprzez odmowę ich zwrotu, umorzenia postępowania (w przypadku działki nr [...]).

Na podstawie przeprowadzonej analizy akt organu pierwszej instancji oraz badania wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji treści ksiąg wieczystych, zdaniem Wojewody nie ulega wątpliwości, iż na działkach; nr [...], nr [...] nr [...], częściach działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...], arkusz mapy [...], działce nr [...] , obręb [...], arkusz mapy [...], ustanowione zostało przed [...] stycznia 1998 r. (przed dniem wejścia w życie u.g.n.) prawo użytkowania wieczystego, które ujawnione zostało w księgach wieczystych.

Zatem ziściły się obie przesłanki z art. 229 u.g.n., który stanowi "Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej".

W ocenie Wojewody okoliczność ta ma doniosłe znaczenie, gdyż art. 229 u.g.n. zwalnia organy administracji publicznej od badania zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, stwierdzając, że roszczenie o zwrot nie przysługuje.

W odniesieniu do działek nr [...] i [...] z obrębu [...] z arkusza mapy [...], które znajdują się w pasie drogowym ulicy [...] w [...], w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, zdaniem Wojewody stanowią one drogę publiczną. Roszczenia o zwrot wywłaszczonej (nabytej nieruchomości) nie przysługuje nie tylko w przypadku, o którym mowa w art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ale także gdy nieruchomość zajęta jest pod drogę publiczną. Wynika to z art. 2 ww. ustawy w myśl którego przepisy tej ustawy nie mogą naruszać przepisów innych ustaw, a zatem i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zatem zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która zajęta została pod drogę publiczną prowadziłby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej.

Z kolei co do części działki nr [...] z obrębu [...], arkusz mapy [...] (w stosunku do rozporządzenia której skierowane są głównie zarzuty stron odwołujących), Wojewoda w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 651/05, który zapadł w stosunku do drugiej części przedmiotowej działki. W przedmiotowym wyroku NSA wskazał, że "wniosek o urządzenie nowej księgi wieczystej dla wskazanej działki i wpisanie Skarbu Państwa w zarządzie Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w [...] jako użytkownika wieczystego, strony wniosły [...] czerwca 1997 r." W dalszym wywodzie NSA przyjął "Stąd trafnym jest stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie Skarb Państwa zawierając w dniu [...] czerwca 1997 r. umowę z Miastem (...) na podstawie której objął w użytkowanie wieczyste działkę Nr [...], działał w ramach sfery dominium, poprzez swoje umocowane jednostki organizacyjne". Z tych wszystkich względów, zasadnym jest przyjęcie, że Skarb Państwa, wykonując swe uprawnienia w ramach dominium i jako podmiot prawa cywilnego, uzyskując prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w wyniku czynności cywilnoprawnej przed dniem [...] stycznia 1998 r., może być uznany za osobę trzecią w rozumieniu art. 229 u.g.n.

Wojewoda podniósł, że do działki nr [...] znajduje zastosowanie przepis art. 229 u.g.n, co w konsekwencji powoduje zwolnienie organu administracji od badania przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, tym samym niezasadne w tym zakresie są zarzuty stron odwołujących.

W ocenie Wojewody niezasadny jest również zarzut pełnomocnika wnioskodawców, iż organ pierwszej instancji uznał, że nieodpłatne oddanie przez Miasto [...] w użytkowanie wieczyste Skarbowi Państwa nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym. Art. 229 nie czyni żadnej różnicy, co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest, czy prawo użytkowania wieczystego powstało na podstawie umowy cywilnoprawnej, czy ex lege, na mocy decyzji administracyjnej. W ocenie Wojewody umowa zawarta na podstawie aktu notarialnego z [...] czerwca 1997 r. pomiędzy Miastem [...], a Komendą Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej w [...]- ustanawiającej na jej rzecz prawo użytkowania wieczystego - ma charakter czynności prawnej cywilnoprawnej.

W ocenie Wojewody, Starosta [...] nie naruszył przepisów proceduralnych wymienionych w odwołaniu tj. art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. Zaskarżoną decyzję podjęto bowiem z uwzględnieniem wymienionych przepisów postępowania. Starosta [...] rozpatrując przedmiotową sprawę działał na podstawie obowiązujących, powołanych w decyzji, przepisów prawa.

Końcowo Wojewoda zauważył też, że nie ma jednolitości stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, odnośnie formy rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, biorąc pod uwagę, iż zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 u.g.n. Powyższa okoliczność nie ma jednak zdaniem Wojewody istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż umorzenie postępowania, jak i odmowa zwrotu sprowadzają się do tego, że żądający zwrotu nieruchomości nie może jej otrzymać (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r. sygn, akt IOSK 112/13, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2009 r, sygn. akt I OSK 383/08).

Skargę na powyższą decyzję wywiedli do Sądu B. S., Z. Ł. i I. W., wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody Wielopolskiego oraz Starosty [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 229 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na uznaniu, iż Skarb Państwa jest osobą trzecią, co miało wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że skarżącym nie przysługuje roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. i w efekcie oddalenie wniosku w punkcie I oraz umorzenie postępowania w punkcie II.

Skarżący nie zgadzają się z wykładnią art. 229 u.g.n. zastosowaną przez organy oraz z wyrokiem NSA z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 651/05. W ocenie skarżących uzasadnienie wyroku NSA jest efektem pominięcia przez ten Sąd ważkich aspektów stanu faktycznego i prawnego, które z pewnością, gdyby zostały przedstawione, wpłynęłyby na zmianę poglądu NSA.

Zdaniem skarżących fakt zbycia nieruchomości lub ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 4 ust. 2 u.g.g.w.n., nie zwalnia nabywcy lub użytkownika wieczystego będącego Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego do dokonania zwrotu tej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela. W ocenie skarżących umowa zawarta miedzy Miastem [...], a Skarbem Państwa [...].06.1997 r. jakkolwiek realizowana w zakresie tzw. dominium, nie miała charakteru cywilnoprawnego. Tym samym brak jest argumentów do rozciągnięcia pojęcia "osoby trzeciej" na Skarb Państwa. Z tego też powodu zdaniem Skarżących stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 651/05 jest chybione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu podlegała ocena legalności decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i umorzenia postępowania co do nieruchomości oznaczanej jako dz. nr [...].

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie natomiast do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie zaś z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Do przyjęcia, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje niezbędne jest zatem łączne spełnienie trzech przesłanek: 1) nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, 2) sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło przed dniem [...] stycznia 1998 r., 3) prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działka nr [...] (co do której umorzono postepowanie) stanowi własność Miasta [...]. Poprzednicy prawni skarżących zbyli sporną nieruchomość w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, na rzecz Skarbu Państwa – Prezydium Rady Narodowej Miasta. W dniu [...] czerwca 1997 r., na podstawie aktu notarialnego nr rep. [...] pomiędzy Miastem [...], a Skarbem Państwa reprezentowanym przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...], zawarta została umowa o nieodpłatne oddanie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w użytkowanie wieczyste na rzecz Skarbu Państwa. Wniosek o urządzenie nowej księgi wieczystej dla wskazanej działki i wpisanie Skarbu Państwa w zarządzie Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w [...] jako użytkownika wieczystego, strony wniosły [...] czerwca 1997 r., czyli – w świetle art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - należy uznać, że ujawnienie przedmiotowego prawa nastąpiło z tą właśnie datą.

W tej sprawie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 651/05, który zapadł w stosunku do drugiej części przedmiotowej działki. Zdaniem NSA, możliwe jest zawieranie przez Skarb Państwa umów cywilnoprawnych na zasadach i w formach przewidzianych właśnie przez prawo cywilne. (...) Zatem Skarb Państwa zawierając w dniu [...] czerwca 1997 r. umowę z Miastem [...], na podstawie której objął w użytkowanie wieczyste działkę Nr [...], działał w ramach sfery dominium, poprzez swoje umocowane jednostki organizacyjne. (...). Zasadnym jest przyjęcie, że Skarb Państwa, wykonując swe uprawnienia w ramach dominium i jako podmiot prawa cywilnego, uzyskując prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w wyniku czynności cywilnoprawnej przed dniem [...] stycznia 1998 roku, może być uznany za osobę trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Stąd zaistnienie przesłanek z art. 229 u.g.n., spowodowało konieczność umorzenia postępowania o zwrot wymienionej wyżej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, za niezasadny należy więc uznać zarzut skargi, iż oddanie przez Miasto [...] w użytkowanie wieczyste Skarbowi Państwa nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], nie jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym oraz że brak jest argumentów do rozciągnięcia pojęcia "osoby trzeciej" na Skarb Państwa.

Z uwagi na moc wiążącą wyroku NSA z dnia 22 marca 2006 r. wynikającą z art. 170 p.p.s.a., organy administracyjne i sądy muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Art. 170 p.p.s.a. obejmuje prawomocność materialną orzeczenia, która oznacza związanie tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.

Co do pozostałych działek to na działkach; nr [...], nr [...] nr [...], częściach działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...], arkusz mapy [...], ustanowione zostało przed [...] stycznia 1998 r. (przed dniem wejścia w życie u.g.n.) prawo użytkowania wieczystego, które ujawnione zostało w księgach wieczystych. Co do nieruchomości stanowiącej; działkę nr [...] – znajduje się ona w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o.o.. Natomiast działki nr [...] i [...], części działek nr [...], [...], [...] i [...] – znajdują się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]".

W odniesieniu do działek nr [...] i [...] z obrębu [...] z arkusza mapy [...], które znajdują się w pasie drogowym ulicy [...] w [...], w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, stanowią one drogę publiczną. Orzecznictwo wyraźnie opowiada się za niemożliwością uwzględnienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (niezależnie od zrealizowania czy niezrealizowania celu wywłaszczenia) w przypadku, gdy nieruchomość taka jest zajęta obecnie pod drogę publiczną.

W sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia i stała się dla niego zbędna, ale została zajęta przez drogę publiczną lub znajduje się w liniach rozgraniczających pas drogi publicznej, nie jest możliwe - z uwagi na treść art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) - dokonanie zwrotu takiej nieruchomości. Co prawda pojęcie pasa drogowego nie jest tożsame z pojęciem drogi, ale pas drogowy jest integralnie z drogą związany. Zieleń przydrożna jest też częścią pasa drogowego (art. 4 pkt 22 ustawy o drogach publicznych). (por.. wyroki z dnia: 2 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1438/09 i z 12 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 361/08). Pogląd ten aktualnie jest także rozszerzany na cały pas drogowy. W wyrokach: z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1675/15, z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 898/13, z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 708/11 i z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 649/11)

W sytuacji opisanej w art. 229 u.g.n., organ administracji nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, w szczególności, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na spornej nieruchomości w rozumieniu art. 137 u.g.n. Sam fakt, że wywłaszczona nieruchomość została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., czyli najpóźniej [...] grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot.

Decyzja w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi przykład tzw. decyzji związanej w tym sensie, iż możliwość uwzględnienia roszczenia o zwrot istnieje wyłącznie w sytuacji ścisłego spełnienia warunków, przewidzianych prawem a zatem zaistnienia pozytywnych przesłanek zwrotu (z art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami), przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych (z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Organy administracji publicznej nie mają możliwości - bez narażenia się na zarzut działania bezprawnego - orzec o zwrocie nieruchomości z innych przyczyn, niż wskazane w przepisach prawa, co wyłącza możliwość zwrócenia nieruchomości na zasadzie słuszności (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 września 2008 r. sygn. II SA/Kr 589/08). Nie mogły zatem mieć znaczenia dla wyniku sprawy, fakty wskazywane przez skarżącego w skardze.

Odnosząc się do argumentów skargi to orzekający w niniejszej sprawie Sąd wskazuje, iż w całości stanowią ona polemikę ze stanowiskiem zawartym w prawomocnym wyroku NSA sygn. akt I OSK 651/05 oraz przedstawiają opinię własną pełnomocnika skarżących na temat odmiennej interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Badając sprawę Sąd miał na uwadze, że Miasto [...] w złożonym odwołaniu domagało się wydania orzeczenia o odmowie zwrotu nieruchomości, co do działki nr [...], tymczasem Wojewoda zaskarżoną decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu tej części nieruchomości. Okoliczność ta, jak konsekwentnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie ma jednak istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż umorzenie postępowania, jak i odmowa zwrotu sprowadzają się do tego, że żądający zwrotu nieruchomości nie może jej otrzymać (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. I OSK 2044/16, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. I OSK 383/08). Jednocześnie, co należy również zaakcentować sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji została wywołana skargą Wnioskodawców.

Mając więc na uwadze powyższe oraz fakt, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy skargę należało oddalić w całości, co Sąd uczynił działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.