Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1327/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 47 ust. 4,  art. 69 ust. 1,  art. 80 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z [...] września 1997 r. zmienionej decyzją tego organu z [...] grudnia 1997 r. o przekazaniu [...] Spółdzielni [...] w użytkowanie wieczyste położonej w [...] nieruchomości, w części dotyczącej aktualnej działki nr [...] z obrębu [...].

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana został w następującym stanie faktycznym i ocenie prawnej sprawy.

Zarząd Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 1997 r., nr [...], zmienioną własną decyzją z [...] grudnia 1997 r. nr [...], w efekcie rozpoznania wniosku [...] Spółdzielni [...] z [...]grudnia 1988 r., przekazał [...] Spółdzielni [...] w użytkowanie wieczyste na lat 99, na podstawie art. 80 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) dalej: "u.g.g.", grunt o łącznej powierzchni [...] m2, składający się z szeregu działek ewidencyjnych położonych w [...] w rejonie ulic [...], [...] i [...] , w tym działki ew. nr [...], której cześć (odpowiadająca aktualnej części działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...]) pochodzi z części dawnej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu nr [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Urzędu [...] z [...] lutego 1975 r. nr [...] od J. K. i B. K., z przeznaczeniem pod realizację osiedla mieszkaniowego [...].

Powyższą decyzją Zarządu Gminy przeniesiono na rzecz Spółdzielni nieodpłatnie własność wybudowanych przez nią budynków, ustalono cenę przekazywanych gruntów, stawkę opłaty rocznej, a także zwolniona ją z obowiązku wniesienia pierwszej podwyższonej opłaty za użytkowanie wieczyste.

Spółdzielnia [...] powstała w efekcie podziału [...] Spółdzielni [...], co nastąpiło na podstawie uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia Delegatów z [...] czerwca 1990 r. Wpisana została do rejestru spółdzielni zaś na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] marca 1991 r.

Wnioskiem z [...] lutego 2014 r. P. K. - będący wraz J. K. następcą prawnym dawnych właścicieli działki nr [...] - wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Zarządu Gminy [...] z [...] września 1997 r., zmienionej decyzją z [...] grudnia 1997 r., w części dotyczącej aktualnej działki nr [...], zarzucając jej rażące naruszenie prawa tj. przede wszystkim art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g., a to w związku z niepoinformowaniem byłego właściciela o przeznaczeniu nieruchomości na inny cel niż wskazywany w decyzji wywłaszczeniowej.

W następstwie przeprowadzonego postępowania nadzorczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2015 r. odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji w zakresie określonym we wniosku, nie dopatrując się by były one obarczone wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do aspektu ewentualnego naruszenia tą decyzją art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g. Kolegium zauważało, że strona nie wykazała by kiedykolwiek przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej składała ona lub jej poprzednicy wniosek o zwrot nieruchomości. Podnosiło jednocześnie, że w postępowaniu uwłaszczeniowym nie bada się przesłanek zwrotu nieruchomości. W przepisie art. 80 ust. 2 ustawy brak jest bowiem określenia jakiejkolwiek wzajemności tego artykułu do uprawnień wynikających dla poprzednich właścicieli (ich spadkobierców) z art. 69 ust. 1 u.g.g. Kolegium zwracało jednocześnie uwagę, że w aspekcie zgodności kontrolowanej decyzji z art. 80 u g.g. była one już przedmiotem oceny przez sądy administracyjne w wyrokach z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1962/09 oraz z 15 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 2010/10, które to sądy nie dopatrzyły naruszenia ww. przepisu. Do wydania zaś obecnej decyzji nie ujawniły się żadne inne okoliczności dające podstawę do kwestionowania stanowiska sądów.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem P. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując stanowisko prezentowane we wniosku inicjującym postępowanie. Wyżej wymieniony wnosił także o zawieszenie, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania do czasu do zakończenie postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1975 r.

Decyzją z [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało swoją poprzednią decyzję w mocy, podtrzymując argumentację w niej podniesioną. Dodatkowo, odwołując się do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 22 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 211/12 (wydanego na tle sprawy dotyczącej oceny legalności tej samej decyzji uwłaszczeniowej, aczkolwiek w innym zakresie) zwracał uwagę, że poglądy judykatury dotyczące naruszania praw osób trzecich tzw. uwłaszczeniem na dzień 5 grudnia 1990 r. nie mają znaczenia prawnego w sprawie, skoro nie dotyczą normatywnej treści art. 80 ust. 2 u.g.g. Brak jest bowiem podstaw do formułowania w drodze wykładni takiej treści tego przepisu, z której mogłoby wynikać ograniczenie stosowania tego przepisu ze względu na zgłoszone roszczenia osób trzecich do nieruchomości objętych jego hipotezą, w tym roszczenie osób trzecich o zwrot nieruchomości na rzecz byłych właścicieli. Jednocześnie za bezprzedmiotowy organ uznał wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli P. K. oraz J. K., zarzucając jej naruszenie:

1. art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż rażące naruszenie prawa może dotyczyć wyłącznie podstawy prawnej, tj. podstawy prawnej wskazanej w decyzji Zarządu Gminy [...] z [...] września 1997 r., zmienionej decyzją z [...] grudnia 1997 r.,

2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez brak uchylenia decyzji Kolegium z [...] kwietnia 2015 r. oraz brak orzeknięcia co do istoty sprawy- tj. o stwierdzeniu nieważności decyzji Zarządu Gminy [...];

3. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i nie zawieszenie przedmiotowego postepowania, w sytuacji gdy prawidłowe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...] zagadnienia prawnego w postaci wniosku z [...] lipca 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez Naczelnika Urzędu [...] z [...] lutego 1975 r.;

4. przepisów art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego z jednoczesnym całkowitym pominięciem słusznego interesu obywatela;

5. art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie regulacji z art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g. przy rozstrzyganiu sprawy;

6. art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, która w konsekwencji skutkuje całkowitym brakiem zaufania obywatela do organów Państwa;

7. art. 16 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na odwołaniu się od unikaniu wykładni rozszerzającej przepisów w kontekście zasady trwałości decyzji przy rozpatrywaniu nieważności decyzji i odniesieniu tego odwołania do zarzutów naruszenia przez organ I instancji art. 6, 7, 8 oraz art. 77 k.p.a., co doprowadziło do stwierdzenia, iż zarzuty te są chybione, podczas gdy nie istnieje żaden związek prawny pomiędzy podniesionymi zarzutami, a rozumieniem art. 16 k.p.a. w sposób przytoczony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z [...] maja 2015 r.

8. art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji w kontekście powoływania się przez organ na art. 16 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną decyzji;

9. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 i 28 k.p.a., a także art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie J. K. udziału w postępowaniu administracyjnym o sygn. akt [...] oraz brak zapewnienia mu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, dowodów, zgłoszonych żądań oraz brak należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, tym samym realizując przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie podstawowych praw strony postępowania administracyjnego oraz nieoznaczenie wszystkich stron wydanej decyzji administracyjnej.

Ponadto naruszenie:

1. art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g. poprzez błędne niezastosowanie wskazanych przepisów do stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie, tj. poprzez uznanie, iż wskazane przepisy odnoszące się do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie miały zastosowania do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie;

2. art.80 ust. 2 u.g.g. poprzez błędną wykładnię przepisu, rozumiana w ten sposób , iż art. 80 ust. 2 u.g.g. stanowi samodzielną podstawę i nie stanowi normy prawnej wraz z art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g., podczas gdy treść tej normy, której częścią składową stanowi art. 80 ust. 2 u.g.g. determinowana jest również przez treść art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g.;

3. art. 16 ust.3 pkt 1, art. 6 ust. 1, art. 21 ust. 1 i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy co doprowadziło do braku stwierdzenia przez Kolegium naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W oparciu o tak sformułowane i rozwinięte w uzasadnieniu skargi zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi wniósł także uczestnik postępowania - Prezydent [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygnięcie przyjęte w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu.

Przedmiotem prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją było ustalenie, czy decyzja Zarządu Gminy [...] z [...] września 1997 r. zmieniona częściowo decyzją tego organu z [...] grudnia 1997 r. o przekazaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni [...] na 99 lat położonej w [...] nieruchomości o łącznej pow. [...] m2 , w zakresie w jakim dotyczy aktualnej działki ew. nr [...] z obrębu [...], obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym przede wszystkim wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Materialnoprawną podstawą ww. decyzji był art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej: u.g.g.), który stanowi, iż posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przekazanie następuje na podstawie decyzji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarządów gmin w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych.

Przepis ten umożliwiał zatem regulację stanów prawnych gruntów będących w posiadaniu m.in. osób prawnych, które na dzień 1 sierpnia 1988 r. nie posiadały dokumentów potwierdzających tytuł prawny do gruntu. Przy czym jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, decyzja w tym przedmiocie mogła być wydana także mimo niezłożenia przez uprawniony podmiot wniosku. Zaś samo jego złożenie przed 31 grudnia 1988 r. (a taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie), nie prowadzi do braku możliwości wydania przez uprawniony organ decyzji na podstawie art. 80 ust. 2 u.g.g. i ma jedynie to znaczenie, że uprawniało - z mocy art. 87 ust. 4 ww. ustawy w jej pierwotnym brzmieniu - do zwolnienia z pierwszej opłaty, stanowiącej wielokrotność opłat rocznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 663/10, Lex nr 1079798).

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że objęta decyzjami Zarządu Gminy [...] działka nr [...] (z której wyodrębniona została aktualna działka nr v [...]) w dniu 1 sierpnia 1988 r. pozostawał w posiadaniu [...] Spółdzielni [...], będącej poprzednikiem prawnym Spółdzielni [...], wyodrębnionej z niej w następstwie podziału Spółdzielni w roku 1990 r. oraz to, że w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej stanowiła ona własność komunalną. Poza sporem jest również, że posiadanie to nie było oparte na tytule prawnym. Nie kwestionowaną okolicznością jest przy tym, że powyższa nieruchomość pochodziła z nieruchomości stanowiącej dawną własność J. K. i B. K., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Urzędu [...] z [...] lutego 1975 r. nr [...] w celu realizacji osiedla mieszkaniowego [...].

Istota sporu sprowadza się natomiast do wzajemnych relacji roszczeń byłych właścicieli o zwrot nieruchomości wynikających z art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g. oraz uregulowania z art. 80 ust. 2 tej ustawy. Ponadto sporna pozostaje możliwość prowadzenia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do wydanej na tej podstawie prawnej decyzji, w sytuacji równoległego zainicjowania przez następców prawnych byłych właścicieli, postępowania nadzorczego zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, mocą której własność nieruchomości przekazanej w użytkowanie wieczyste Spółdzielni odjęto ich poprzednikom. Skarżący bowiem uważają, że przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości uprzednio wywłaszczonej winny być uwzględniane przy ocenie legalności decyzji uwłaszczeniowej. Stoją również na stanowisku, że do czasu zakończenie postępowania nadzorczego mającego za przedmiot decyzję wywłaszczeniową, postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej winno być obligatoryjnie zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Stanowisko skarżących w obydwu tych aspektach uznać należy jednak za błędne. Jak słusznie podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie przewidzianym w art. 80 ust. 2 u.g.g., nie miały zastosowania przepisy art. 47 ust. 4 i art. 69 ust. 1 powołanej ustawy odnoszące się do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, które to postępowanie prowadzone jest w odrębnym trybie i przed innym organem, a ponadto uwarunkowane jest uprzednim złożeniem w tym względzie wniosku.

Godzi się wprawdzie zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżności poglądów co do tego, czy w treści normatywnej art. 80 ust. 2 u.g.g. mieści się ograniczenie uniemożliwiające uwłaszczenie w sytuacji, gdyby mogło ono prowadzić do naruszenia prawa osób trzecich, w tym uprawnień byłych właścicieli wynikających z art. 69 tej ustawy. W części orzeczeń wskazuje się bowiem, że ze względu na brak tego rodzaju zastrzeżenia w brzmieniu przepisu (w odróżnieniu np. od regulacji uwłaszczeniowej zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) tego rodzaju ograniczenie nie jest zawarte i brak jest podstaw do wyprowadzania go w drodze wykładni (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 25 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 211/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 270/14, Lex nr 1769269). W części natomiast wywodzi się, że nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której o ile uwłaszczenie odbywałoby się na podstawie na podstawie art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 29 września 1990 r., prawa takich osób byłyby respektowane, a jeśli podstawą uwłaszczenia miałby być art. 80 ust. 2 u.g.g., to prawa poprzedniego właściciela, wynikające z tego samego art. 69, respektowany być nie musiały (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2000 r. sygn. akt I SA 1286/00, Lex nr 81671, wyrok WSA w Warszawie z 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 217/13, Lex nr 1815245). Jednakże nawet gdyby przyjąć za właściwy drugi z prezentowanych poglądów (który skądinąd skład orzekający w niniejszej sprawie podziela), to dla oceny legalności kontrolowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Zarządu Gminy [...] z 1997 r. nie miałoby to istotnego znaczenia, gdyż przed jej podjęciem, roszczenie o zwrot nieruchomości obejmującej działkę nr [...], przez byłych właścicieli nie zostało zgłoszone. A tylko w takim przypadku można by rozważać naruszenie przez tę decyzję praw osób trzecich – w tym wypadku prawa byłych właścicieli (ich następców prawnych) ze względu na jej podjęcia przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy o zwrot nieruchomości. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości funkcjonuje wszak w obrocie prawnym dopiero od chwili złożenia w tym względzie wniosku. Tymczasem z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że z żądaniem zwrotu nieruchomości (obejmującym m.in. obszar aktualnej działki nr [...]) następcy prawni byłych właścicieli wystąpili dopiero [...] marca 2006 r. W tej sytuacji pozostaje ono dla oceny legalności podjętej dziewięć lat wcześniej decyzji uwłaszczeniowej okolicznością irrelewantną. Tym bardziej, że postępowanie nadzorcze przewidziane art. 156 § 1 i n. k.p.a. nie jest kontynuacją postępowania zwykłego (prowadzonego niejako w trzeciej instancji), ale ma charakter wyłącznie kontrolnym. W ramach tego postępowanie dokonuje się więc jedynie kontroli decyzji administracyjnej pod kątem kwalifikowanych wad prawnych z art. 156 § 1 k.p.a., w aspekcie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej podejmowania - w tym materialnoprawnej podstawy, w oparciu o którą została ona podjęta - a nie ponownego rozpoznania sprawy co do jej istoty.

Z tego względu zarzut niewłaściwego oparcia się przy ocenie legalności decyzji Zarządu Gminy wyłącznie na jej materialnoprawnej podstawie, tj. art. 80 ust. 2 u.g.g., bez uwzględnienia normy zawartej w art. 69 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g., nie mógł okazać się skutecznym. Mając zaś na uwadze, że w sprawie rozstrzygniętej przez Zarząd Gminy spełnione zostały normatywne przesłanki z art. 80 ust. 2 powołanej ustawy - dotyczące posiadania przez [...] Spółdzielnię [...] (poprzednika [...] Spółdzielni [...]) w dniu 1 sierpnia 1988 r. nieruchomości obejmującej działkę nr [...], które to posiadanie nie było oparte wówczas na tytule prawnym - co z kolei pośrednio przyznawał sam inicjator postępowania uwłaszczeniowego i jego następca (vide pisma Spółdzielni z 15 września 1989 r. i 8 kwietnia 1993 r. ), podjęcie na tej podstawie przez Zarząd Gminy w dniu [...] września 1997 r. decyzji, zmienionej następnie częściowo decyzją z [...] grudnia 1997 r., o ustanowieniu na rzecz [...] Spółdzielni [...] użytkowania wieczystego do gruntu tej nieruchomości nie naruszało ww. przepisu, a tym bardziej nie naruszało go w sposób rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika również by była ona obarczona jakąkolwiek inną wadą o której mowa w § 1 tegoż artykułu. Uwłaszczenie przy tym następcy prawnego pierwotnego posiadacza nieruchomości było w tym wypadku możliwe z uwagi na regulację zawartą w art. 111 zd. pierwsze ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo Spółdzielcze (por. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt. I SA/Wa 1962/090, Lex nr 648409, wydany na tle sprawy o stwierdzenie nieważności w części tej samej decyzji). W tej sytuacji odmowa stwierdzenia nieważności tej decyzji, o czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło w decyzji z [...] kwietnia 2015 r. odpowiada prawu. Nie narusza zatem także prawa utrzymująca ją w mocy z decyzja tego organu z [...] maja 2015 r., a czynienie w tym kontekście Kolegium zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.

Za niezasadny również uznać należy zarzut naruszenia przez Kolegium art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego skarżący upatrują w braku zawieszenia postępowania nadzorczego do czasu rozpoznania ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Urzędu [...] z [...] lutego 1975 r. Powyższy przepis stanowi o obligatoryjnym zawieszeniu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Aby jednak mówić o zaistnieniu w sprawie "zagadnienia wstępnego" w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. musi dojść do wyłonienie się w toku postępowania administracyjnego tego rodzaju zagadnienia prawnego, bez rozpoznania którego przez inny organ lub sąd, rozpoznanie sprawy nie jest w ogóle możliwe. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a tym zagadnieniem. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 628/09, Lex nr 597734; z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 760/10, Lex nr 1081888). Innymi słowy musi istnieć pomiędzy tym zagadnieniem a konkretną prowadzoną sprawą administracyjną tego rodzaju relacja, w której brak rozstrzygnięcia tegoż zagadnienia przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda dla władczego ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego (wydania decyzji). Tego rodzaju związek przyczynowy pomiędzy prowadzonym przed Wojewodą Mazowieckim postępowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej a prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Zarządu Gminy [...] nie występuje. Nie warunkuje ono wszak możliwości weryfikacji legalności tej decyzji. Słusznie zatem Kolegium uznało za bezprzedmiotowe zgłoszone w tym względzie żądanie.

Całkowicie chybione są zarzuty naruszenie przez organ nadzoru wymienionych w skardze przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.). Przepisy te bowiem jako odnoszące się do procedury wywłaszczeniowej, pozostają bez związku z rozpoznawaną sprawą, w której ani o wywłaszczeniu, ani o legalności decyzji wywłaszczeniowej nie rozstrzygano.

Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy w kluczowych, z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia, jego elementach został ustalony prawidłowo i znajduje oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach, a przyczyny z powodu których nie stwierdzono nieważności kontrolowanej decyzji uwłaszczeniowej wyeksponowane zostały w uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób wystarczający, umożliwiając tym samym zrekonstruowania racji decyzyjnych którymi organ ów się kierował. Z tego względu czynienie mu zarzutu naruszenia art. art.: 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia przez Kolegium art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy wynika bowiem niezbicie, że organ nie poinformował J. K. o wszczęciu postępowania nadzorczego, nie powiadomił go także (podobnie jak pozostałych stron postępowania) przed wydaniem zaskarżonej decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, jak też w ogóle nie przekazał mu informacji o złożonym odwołaniu. Taki sposób działania organu, niewątpliwie nie służy pogłębianiu zaufania jednostki do organów władzy publicznej, a w konsekwencji także narusza jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego ustanowioną w art. 8 k.p.a. Zważyć jednak należy, że aby z powodu naruszenia dyspozycji normy prawnej zawartej art. 10 § 1 k.p.a. doszło do uchylenia określonego aktu, niezbędne jest wykazanie przez stronę, której uniemożliwiono w ten sposób realizacje jej uprawnień procesowych, iż z tego względu nie mogła ona dokonać konkretnych czynności dowodowych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. II OSK 881/10, Lex nr 746920, z dnia 12 października 2010 r. II OSK 1279/09, Lex nr 746442). Przy czym te czynności dowodowe musiałyby być na tyle istotne, że gdyby je przeprowadzono mogłoby to rzutować na ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie strony skarżące poza sformułowaniem w tym zakresie zarzutu, szerzej go nie rozwijają, a zwłaszcza nie wskazują jakich dowodów, na skutek ww. uchybienia nie mógł złożyć J. K.. To zaś prowadzić musi do wniosku, że niedopełnienie obowiązku z art. 10 § 1 k.p.a., stanowi w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jedynie uchybienie formalne, które nie miało i nie mogło mieć istotnego wpływu na jej wynik.

Mając zatem na względzie, że podjęta przez Kolegium decyzja meriti odpowiada prawu, a w toku prowadzonego przez ów organ postępowania nie naruszono procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć wpływ na jego wynik Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.