Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 358/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1468
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w  związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Asesor WSA - Tomasz Grzybowski, Protokolant sekr. sąd. - Agnieszka Ciszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] listopada 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 2 listopada 2015 r. K. P. (zwany dalej: "Skarżącym") złożył do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (zwanego dalej: "Dyrektorem OT ARR") powiadomienie dotyczące zamiaru wycofania z rynku jabłek w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (Dow III)". Skarżący zaznaczył, że powiadomienie składane jest przez producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. W dniu 5 lutego 2016 r. wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie wsparcia za przeprowadzenie - w dniach 17 listopada 2015 r., 25 listopada 2015 r., 30 listopada 2015 r., 15 grudnia 2015 r., 13 stycznia 2016 r. oraz 21 stycznia 2016 r. - sześciu operacji wycofania z rynku jabłek w ramach ww. mechanizmu. We wniosku ponownie zaznaczono, że jest on składany przez producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw.

Dyrektor OT ARR decyzją nr [...] z [...] lipca 2016 r. udzielił Skarżącemu wsparcia w kwocie [...] EUR, tj. [...] zł za operacje wycofania z rynku jabłek. Płatność została zrealizowana w dniu [...] sierpnia 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach ww. mechanizmu wobec Skarżącego. W uzasadnieniu podkreślono, że producent owoców będący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny utracił uprawnienie do uzyskania indywidualnego wsparcia w ramach ww. mechanizmu. W niniejszej sprawie ustalono, że od 6 listopada 2015 r. Skarżący jest członkiem uznanej organizacji producentów [...] sp. z o.o., realizującej program operacyjny ([...] sp. z.o.o. połączyła się z E. sp. z o.o., nierealizującej programu operacyjnego, której Skarżący był członkiem/udziałowcem). W związku z tym, Skarżącemu nie przysługiwała pomoc w ramach mechanizmu Dow III, o którą ubiegał się składając 5 lutego 2016 r. wniosek o wsparcie i którą uzyskał zgodnie z decyzją z 21 lipca 2016 r. Zaznaczono również, iż organizacji [...] sp. z o.o. udzielono wsparcia w ramach mechanizmu Dow III na podstawie decyzji z [...] września 2016 r. oraz [...] września 2016 r.

Pismem z dnia 9 maja 2017 r. Skarżący poinformował, że konstytutywny wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, dokonujący połączenia [...] sp. z o.o. z E. sp. z o.o. miał miejsce 17 grudnia 2015 r. i od tego dnia Skarżący stał się udziałowcem spółki [...]. W ocenie Skarżącego, nie był on więc członkiem uprawnionej organizacji producentów w dniu składania powiadomienia 2 listopada 2015 r., w związku z czym wniósł o umorzenie postępowania.

W dniu 13 lutego 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor ARiMR") zwrócił się do Prezesa ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."). Jako powód podano rażące naruszenie prawa polegające na przyznaniu Skarżącemu płatności pomimo, iż był on członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, która otrzymała dofinansowanie w ramach mechanizmu Dow III. Podkreślono, że Skarżący składając wniosek o przyznanie wsparcia zadeklarował, iż jest producentem niebędącym członkiem ww. organizacji oraz podpisał oświadczenie o zapoznaniu i przestrzeganiu warunków uczestnictwa.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie udzielenia wsparcia w części dotyczącej wycofania w dniach 13 stycznia i 21 stycznia 2016 r. ilości 38 870 kg jabłek w zakresie przyznania wsparcia finansowego w kwocie [...] EUR. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 17 grudnia 2015 r. członkowie [...] sp. z o.o., która nie była uznaną organizacją producentów, zostali członkami i współudziałowcami uznanej organizacji [...] sp. z o.o. W związku z tym, podczas realizacji czterech pierwszych dostaw, tj. w okresie od 17 do 30 listopada 2015 r. oraz w dniu 15 grudnia 2015 r., Skarżący nie był członkiem uznanej organizacji producentów. Jednak poczynając od 17 grudnia 2015 r. beneficjent, przeprowadzając operacje wycofania jabłek w terminach: 13 i 21 stycznia 2016 r., działał już niezgodnie ze złożonym oświadczeniem o byciu producentem indywidualnym. Podniesiono, że kluczowa data - 17 grudnia 2015 r. – spowodowała, że część dostaw zrealizowanych przed tym dniem jest objęta wsparciem, natomiast wyłączeniu powinny podlegać dostawy z 13 i 21 stycznia 2016 r. Prezes ARiMR stwierdził również, iż wypłata środków finansowych w kwocie [...] EUR (tj. [...] zł), biorąc pod uwagę również wsparcie finansowe udzielone [...] sp. z.o.o., nosiła znamiona podwójnego finansowania.

Zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...] kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że w sprawie zastosowanie miały przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień 21 lipca 2016 r., tj. rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiające dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 284, z 30.09.2014, str. 22, ze zm.; dalej: "rozporządzenie 1031/2014") i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z UE do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468, ze zm.; dalej: "rozporządzenie RM").

Minister wskazał, że w świetle art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1031/2014 pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji, o których mowa w art. 34 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (DZ. Urz. UE L 347, z 20.12.2013 r., str. 671 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem 1308/2013") oraz na operacje wycofania do przeznaczeń innych niż bezpłatna dystrybucja.

Stosownie do przepisów § 4 ust. 1 rozporządzenia RM wsparcie przysługuje:

1)organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia 1308/2013,

2)producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów o której mowa w pkt 1 będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86 oraz z 2013 r. poz. 1537, zwanej dalej: "ustawą o krajowym systemie"), który:

a)posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej w rozumieniu ustawy o krajowym systemie, na której prowadzi daną uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub

b)prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem Ministra z ww. przepisu wynika, iż tylko dwie kategorie podmiotów w nim wymienione są uprawnione do uczestnictwa w mechanizmie wycofania z rynku owoców i warzyw. W przypadku producenta indywidualnego wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która realizuje program operacyjny. Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżący w dniu 2 listopada 2015 r. skierował do organu powiadomienie o zamiarze wycofania z rynku jabłek w ramach mechanizmu Dow III jako producent owoców i warzyw niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. W dacie składania powiadomienia Skarżący był członkiem organizacji producentów [...] sp. z o.o., ale nie spełniała ona wymogów § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM, bowiem nie realizowała programu operacyjnego. Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w W., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, z [...] grudnia 2015 r. nastąpiło połączenie [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. realizującej program operacyjny. Pomimo powyższego faktu, w kolejnym etapie realizacji mechanizmu wycofania tj. dokonania sześciu operacji wycofania z rynku jabłek, Skarżący w okresie od 17 listopada 2015 r. do 21 stycznia 2016 r. działał na podstawie powiadomienia dokonanego jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Ostatnim etapem realizacji mechanizmu było złożenie w dniu 5 lutego 2016 r. wniosku o przyznanie wsparcia, w którym również zadeklarowano, iż jest wnoszony przez producenta indywidualnego niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw.

Organ II instancji stwierdził, że Skarżący przeprowadzając w dniach od 13 stycznia do 21 stycznia 2016 r. operację wycofania produktów z rynku, złożył do ARR wniosek z oświadczeniem niezgodnym ze stanem faktycznym, gdyż w dacie dokonania wycofania jabłek był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o., a tym samym jej udziałowcem. Zdaniem organu odwoławczego, status podmiotu rozpoczynającego działania w ramach przedmiotowego mechanizmu musi pozostać taki sam na każdym etapie postępowania w tym przedmiocie.

W okolicznościach sprawy, zdaniem organu odwoławczego, uzasadnione jest stwierdzenie, iż decyzja z 21 lipca 2016 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Ministra, Skarżący nie powinien otrzymać żadnego wsparcia za wycofanie owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję, jednak stosownie do art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny, czego nie stwierdzono w decyzji I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z [...] listopada 2019 r. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz przeprowadzenie dowodu z decyzji Dyrektora OT ARR z [...] października 2016 r. w sprawie zatwierdzenia zmian programu operacyjnego na okoliczność terminu zatwierdzenia zmian w programie operacyjnym wynikającym z połączenia [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o., a także na okoliczność tego, że na dzień wycofania przez Skarżącego owoców i złożenia przez niego wniosku o udzielenie wsparcia [...] sp. z o.o. realizowała oddzielnie program operacyjny. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Dyrektora OT ARR z [...] lipca 2016 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. w szczególności z rażącym naruszeniem:

1) § 4 ust. 1 pkt 2 i § 7 ust. 1 rozporządzenia RM oraz

2) art. 5 ust. 1 lit. a i 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014,

polegającego na przyznaniu wsparcia podmiotowi nieuprawnionemu, pomimo że wskazane w zaskarżonej decyzji uchybienia nie stanowią rażącego naruszenia prawa, jak również nie powinny być kwalifikowane jako naruszenie któregokolwiek przepisu regulującego otrzymane przez Skarżącego wsparcie, ponieważ Skarżący był uprawniony do otrzymania wsparcia od dnia złożenia powiadomienia do dnia wydania kontrolowanej decyzji co wynika z pominiętych przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie następujących przepisów; art. 29, w zw. z art. 78 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.Urz. UE L nr 157, s. 1 z 15 czerwca 2011 r. dalej: "rozporządzenie 543/2011"), art. 494 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1467, dalej: "k.s.h."), § 5 ust. 2, 3 i 5 rozporządzenia RM oraz art. 5 ust. 5 i 7 rozporządzenia 1031/2014.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 45/20 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] kwietnia 2019 r.

Na skutek skargi kasacyjnej Ministra Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 lutego 2021 r. sygn. akt I GSK 1758/20 uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie uznając, że zawarte w uzasadnieniu wyroku konstatacje są wewnętrznie sprzeczne. Zdaniem NSA, z jednej strony pozostawało ocenić, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, a z drugiej strony – czy faktycznie doszło do podwójnego finansowania, ponieważ nie wynika to z zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny. Podniesiono, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zająć jednoznaczne stanowisko w powyższym zakresie, zwłaszcza odnośnie do realizacji przesłanek z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM.

WSA wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., sygn. VIII SA/Wa 443/21 ponownie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że w dniu 2 listopada 2015 r. Stwierdzono, że Skarżący miał prawo złożyć powiadomienie o zamiarze dokonania operacji jako indywidualny producent, a następnie dokonać czterech pierwszych dostaw, ponieważ nie był wówczas członkiem uznanej grupy producentów. W ocenie Sądu I instancji powiadomienie nie wszczyna postępowania administracyjnego i nie pociąga za sobą obowiązku złożenia wniosku o wsparcie, jednak jest ono koniecznym warunkiem ubiegania się o to wsparcie.

W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że uchybienia przepisom rozporządzenia RM i rozporządzenia 1031/2014 podczas wydawania decyzji z [...] lipca 2016 r. nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu, oczywistość naruszenia § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM winna być wykazana niewątpliwie, natomiast Skarżący nie był podmiotem nieuprawnionym w dacie powiadomienia oraz w datach czterokrotnego wycofania jabłek z rynku. Podkreślono również, iż przepisy nie są jednoznaczne w sytuacji zmiany statusu producenta między powiadomieniem, a wycofaniem owoców i wnioskiem o wsparcie w kontekście uznania rażącego naruszenia prawa. Niejednoznaczność stwierdzono również w przepisach dotyczących podwójnego finansowania. Zaznaczono, iż z wyjaśnień Skarżącego wynika, że w dacie składania powiadomienia tj. 2 listopada 2015 r. [...] sp. z o.o. nie mogła złożyć powiadomienia uwzględniającego powierzchnię działek rolnych Skarżącego, które ponadto były wyłączone z obszaru pomocowego ze względu na fakt, iż było on nowym członkiem.

Sąd I instancji nie uwzględnił również wniosku dowodowego znajdującego się w skardze, ponieważ za bezsporne uznano, iż Skarżący stał się członkiem [...] sp. z.o.o. z datą wpisu do KRS (17 grudnia 2015 r.), a nie z datą zatwierdzenia programu operacyjnego (17 października 2016 r.), ponieważ decyzja w tym przedmiocie nie konstytuuje członkostwa w organizacji.

NSA wyrokiem z 2 grudnia 2021 r. I GSK 1308/21 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2021 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

W pierwszej kolejności sąd kasacyjny stwierdził, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Podkreślono, że decyzja Ministra z [...] listopada 2019 r. zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne w pełni realizujące wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. NSA zauważył również, że oświadczenie Skarżącego o byciu producentem niebędącym członkiem organizacji wraz z zobowiązaniem do przestrzegania warunków uczestnictwa w mechanizmie było zgodne z prawdą na etapie składania powiadomienia, natomiast niezgodnie z prawdą zostały złożone na etapie składania wniosku o płatność.

W dalszej kolejności NSA zarzucił, iż Sąd I instancji nie uzasadnił stanowiska o naruszeniu przez Ministra art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co uniemożliwia zarówno prawidłowe wykonanie wyroku przez organ ponownie rozpatrujący sprawę, jak i prawidłową kontrolę instancyjną. Podkreślono również, iż stan faktyczny w sprawie organ II instancji ustalił w sposób wyczerpujący i nie był on kwestionowany przez beneficjenta. W zakresie stanu prawnego Minister, zdaniem sądu kasacyjnego, powołał stosowne przepisy, w szczególności § 4 ust. 1 rozporządzenia RM oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1031/2014 i przedstawił ich wykładnię.

NSA stwierdził, iż zostało wykazane przez organ, dlaczego przyznanie beneficjentowi wsparcia stanowiło rażące naruszenie prawa. Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia RM, określający katalog podmiotów uprawnionych do udziału w mechanizmie, może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu i nie wymaga stosowania wykładni. Zdaniem NSA, nie ulega żadnej wątpliwości, że Skarżący w dacie wycofywania produktów z rynku i składania wniosku o wsparcie nie był, jak deklarował, producentem indywidualnym nienależącym do organizacji realizującej program operacyjny.

Sąd kasacyjny podał, że dokonując ponownej oceny zaskarżonej decyzji WSA powinien rozważyć, czy brak jest podstaw prawnych do uznania, że producent będący członkiem organizacji producentów, która połączyła się z inną organizacją producentów realizującą program operacyjny, utracił prawo do wsparcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy jednym z wymogów prawnych uzyskania wsparcia jest to, aby producent nie przynależał do żadnej organizacji producentów realizującej program operacyjny, a także to, aby nie dochodziło do podwójnego finansowania z tytułu wycofania z rynku owoców i warzyw. Nadto, w ocenie NSA, sąd powinien zastanowić się, jakie znaczenie dla sprawy ma w tej sytuacji brak zgłoszenia przez organizację producentów gruntów wchodzących w skład gospodarstwa producenta, a także fakt rozłożenia w czasie (na kilka etapów) realizacji wycofania z rynku jabłek. Dokonując tych rozważań powinno się mieć na względzie fakt częściowego stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej wsparcie oraz stanowisko Ministra, z którego wynika, że wada kwalifikowana odnosi się do całej decyzji o wsparciu z tytułu wycofania jabłek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie na skutek przekazania jej do ponownego rozpoznania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r. o sygn. akt I GSK 1308/21. W konsekwencji – stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") – Sąd związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Realizując obowiązki nałożone przez NSA w pierwszej kolejności należy przytoczyć przepisy mające znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kwestia warunków, które należy spełnić aby otrzymać wsparcie finansowe za operacje wycofania z rynku jabłek została uregulowana zarówno w przepisach unijnych, jak i krajowych.

Podstawowym aktem unijnym regulującym przyznawanie przedmiotowego wsparcia jest rozporządzenie 1031/2014.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 zd. 1 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji.

W art. 4 ust. 1 - 9 rozporządzenia 1031/2014 uregulowano pomoc finansową na wycofanie dla organizacji producentów. Przepis ten stanowi:

1. Pomoc finansową Unii przyznaje się w odniesieniu do operacji wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji, o której mowa w art. 34 ust. 4 rozporządzenia 1308/2013, i do przeznaczeń innych niż bezpłatna dystrybucja, przeprowadzanych w odniesieniu do produktów, o których mowa w art. 1 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, oraz w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 niniejszego rozporządzenia.

2. Jeżeli produkty, o których mowa w art. 1 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, są wycofane w okresie, o którym mowa w art 1 ust. 3 niniejszego rozporządzenia, nie stosuje się do nich pułapu 5 %, o którym mowa w art. 34 ust. 4 rozporządzenia 1308/2013 oraz w art. 79 ust. 2 rozporządzenia 543/2011.

3. W przypadku produktów, o których mowa w art. 1 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, ale niewymienionych w załączniku XI do rozporządzenia 543/2011, maksymalne kwoty wsparcia są określone w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

4. W przypadku pomidorów maksymalna kwota jest kwotą określoną w załączniku XI do rozporządzenia 543/2011 w okresie od dnia 1 listopada do dnia 31 maja.

5. Na zasadzie odstępstwa od art. 34 ust. 1 rozporządzenia 1308/2013 pomoc finansowa Unii na operacje wycofania z rynku do przeznaczeń innych niż bezpłatna dystrybucja jest równa 75 % maksymalnych kwot wsparcia dla innych przeznaczeń, o których mowa w załączniku XI do rozporządzenia 543/2011 oraz w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

6. Pomoc finansowa Unii, o której mowa w ust. 1, jest dostępna dla organizacji producentów, nawet jeżeli nie przewidują one w swoich programach operacyjnych i krajowych strategiach państw członkowskich takich operacji wycofania z rynku. Artykuł 32 ust. 2 rozporządzenia 1308/2013 oraz art. 55 ust. 4 rozporządzenia 543/2011 nie mają zastosowania do pomocy finansowej Unii na podstawie niniejszego artykułu.

7. Pomoc finansowa Unii, o której mowa w ust. 1, nie jest uwzględniana do celów obliczenia pułapów, o których mowa w art. 34 ust. 2 rozporządzenia 1308/2013.

8. Pułap jednej trzeciej wydatków, o którym mowa w art. 33 ust. 3 akapit czwarty rozporządzenia 1308/2013, oraz pułap przewidujący zwiększenie kwoty funduszu operacyjnego o maksymalnie 25 %, o którym mowa w art. 66 ust. 3 lit. c) rozporządzenia 543/2011, nie mają zastosowania w odniesieniu do wydatków poniesionych na operacje wycofania produktów, o których mowa w art. 1 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, jeżeli produkty te są wycofane w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 niniejszego rozporządzenia.

9. Wydatki poniesione na podstawie niniejszego artykułu stanowią część funduszu operacyjnego organizacji producentów.

Natomiast w art. 5 ust. 1 - 7 rozporządzenia 1031/2014 uregulowano pomoc finansową na wycofanie dla producentów, którzy nie są członkami organizacji producentów. Przepis ten stanowi:

1. Pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów, zgodnie z niniejszym artykułem na:

a) operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji, o których mowa w art. 34 ust. 4 rozporządzenia 1308/2013;

b) operacje wycofania do przeznaczeń innych niż bezpłatna dystrybucja.

W odniesieniu do operacji wycofania z rynku, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), maksymalne kwoty pomocy finansowej to kwoty określone w załączniku XI do rozporządzenia 543/2011 oraz w załączniku II do niniejszego rozporządzenia. W przypadku pomidorów maksymalna kwota jest kwotą określoną w załączniku XI do rozporządzenia 543/2011 w okresie od dnia 1 listopada do dnia 31 maja. W odniesieniu do operacji wycofania z rynku, o których mowa w akapicie pierwszym lit. b), maksymalne kwoty pomocy finansowej są równe 50 % kwot określonych w załączniku XI do rozporządzenia 543/2011 oraz w załączniku II do niniejszego rozporządzenia. W przypadku pomidorów ta maksymalna kwota jest równa 50 % kwoty określonej w załączniku XI do rozporządzenia nr 543/2011 w okresie od dnia 1 listopada do dnia 31 maja.

2. Pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1, jest dostępna na wycofanie produktów, o których mowa w art. 1 ust. 2, jeżeli produkty te są wycofane w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3.

3. Producenci zawierają umowę z uznaną organizacją producentów w odniesieniu do całkowitej ilości produktów, które mają zostać dostarczone na mocy niniejszego artykułu. Organizacje producentów przyjmują wszystkie uzasadnione wnioski producentów, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów. Ilości dostarczone przez producentów, którzy nie są członkami organizacji, są zgodne z wielkością regionalnych plonów i odnośną powierzchnią.

4. Pomoc finansowa jest wypłacana producentom, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów, przez organizację producentów, z którą podpisali oni umowę.

Kwoty, które odpowiadają kosztom faktycznie poniesionym przez organizację producentów na wycofanie odnośnych produktów, zatrzymuje organizacja producentów. Przedmiotowe koszty należy udokumentować, przedstawiając odpowiednie faktury.

5. W należycie uzasadnionych przypadkach, na przykład przy niskim stopniu zorganizowania producentów w danym państwie członkowskim, oraz w niedyskryminacyjny sposób, państwa członkowskie mogą umożliwić producentom, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów, zastąpienie zawarcia umowy, o której mowa w ust. 3, powiadomieniem właściwego organu danego państwa członkowskiego. Na potrzeby takiego powiadomienia stosuje się odpowiednio art. 78 rozporządzenia 543/2011. Ilości dostarczone przez producentów, którzy nie są członkami organizacji, są zgodne z wielkością regionalnych plonów i odnośną powierzchnią.

W takich przypadkach właściwy organ państwa członkowskiego wypłaca pomoc finansową Unii bezpośrednio producentom. W tym celu państwa członkowskie przyjmują nowe lub stosują obowiązujące przepisy lub procedury krajowe.

6. W przypadku gdy uznanie organizacji producentów zostało zawieszone na podstawie art. 114 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, jej członków uznaje się za producentów niebędących członkami uznanej organizacji producentów do celów niniejszego artykułu.

7. Rozporządzenie 1308/2013 i rozporządzenie 543/2011, jak również art. 4 ust. 6-9 niniejszego rozporządzenia stosuje się odpowiednio w odniesieniu do niniejszego artykułu.

W art. 9 ust. 1 rozporządzenia 1031/2014 wyjaśniono, że organizacje producentów składają wnioski o wypłatę pomocy finansowej Unii, o której mowa w art. 4, 5 i 6, do dnia 31 stycznia 2015 r. w odniesieniu do działań przeprowadzonych w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. a), do dnia 31 lipca 2015 r. w odniesieniu do działań przeprowadzonych w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. b) oraz do dnia 31 lipca 2016 r. w odniesieniu do działań przeprowadzonych w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. c).

Z kolei w ust. 2 art. 9 rozporządzenia 1031/2014 wskazano, że organizacje producentów wnioskują o płatność całości pomocy finansowej Unii, o której mowa w art. 4 i 6 niniejszego rozporządzenia, zgodnie z procedurą określoną w art. 72 rozporządzenia 543/2011 do dnia 31 stycznia 2015 r. w odniesieniu do działań przeprowadzonych w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. a) niniejszego rozporządzenia, do dnia 31 lipca 2015 r. w odniesieniu do działań przeprowadzonych w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. b) niniejszego rozporządzenia oraz do dnia 31 lipca 2016 r. w odniesieniu do działań przeprowadzonych w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. c) niniejszego rozporządzenia.

W myśl art. 9 ust. 3 rozporządzenia 1031/2014 producenci, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów i nie podpisali umowy z uznaną organizacją producentów, przed upływem terminów, o których mowa w ust. 1, o którym mowa w ust. 1, zwracają się do właściwych organów wyznaczonych przez państwa członkowskie w celu otrzymania pomocy finansowej Unii dla celów art. 5 i 7.

Zgodnie z art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014 do wniosków, o których mowa w ust. 1, 2 i 3, dołącza się dokumentację dodatkową uzasadniającą kwotę pomocy finansowej Unii, której dotyczy wniosek, i pisemne oświadczenie, że w odniesieniu do operacji kwalifikujących się do otrzymania pomocy finansowej Unii na mocy niniejszego rozporządzenia wnioskodawca nie otrzymał i nie otrzyma żadnego podwójnego finansowania unijnego lub krajowego ani odszkodowania w ramach polisy ubezpieczeniowej.

Natomiast na poziomie krajowym podstawowym aktem prawnym regulującym przyznawanie wsparcia z tytułu wycofania z rynku owoców i warzyw jest rozporządzenie RM.

Z regulacji tej wynika m.in., że wsparcie przysługuje:

1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia 1308/2013,

2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie, który:

a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej w rozumieniu ustawy o krajowym systemie, na której prowadzi daną uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub

b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (§ 4 ust. 1).

Ponadto, zgodnie z § 4 ust. 2, wsparcie jest udzielane za przeprowadzenie operacji wycofania z rynku produktów w okresie, o którym mowa w art. 1 ust. 3 lit. c rozporządzenia 1031/2014, jeżeli zostały spełnione warunki w nim określone. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, zamierzający ubiegać się o wsparcie składa do dyrektora oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę powiadomienie o zamiarze dokonania operacji, z tytułu której przysługuje wsparcie, zwane dalej "powiadomieniem", nie później niż 7 dni przed dniem planowanego przeprowadzenia operacji (§ 4 ust. 3).

Zgodnie z § 4 ust. 4, ww. powiadomienie zawiera: 1) imię i nazwisko albo nazwę podmiotu, o którym mowa w ust. 1, zamierzającego ubiegać się o wsparcie; 2) numer rejestracyjny, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, jeżeli został nadany; 3) informacje dotyczące: a) ilości produktów objętych planowaną operacją z podziałem na poszczególne rodzaje produktów, b) rodzaju operacji i sposobu produkcji, w tym sposobu prowadzenia upraw w gruncie lub pod osłonami; 4) datę planowanego przeprowadzenia operacji; 5) oznaczenie działek ewidencyjnych, na których jest lub była prowadzona uprawa, wraz z podaniem powierzchni uprawy z podziałem na poszczególne rodzaje produktów; 6) inne informacje niezbędne do udzielenia wsparcia i przeprowadzenia kontroli, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 1031/2014. Powiadomienie składa się na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (§ 4 ust. 5).

Stosownie do § 4 ust. 6, jeżeli łączna ilość produktów wynikająca z powiadomienia przekracza limit: 1) 20 000 ton - w przypadku podmiotu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo 2) 500 ton - w przypadku podmiotu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2; – uznaje się, że łączna ilość produktów wynikająca z tego powiadomienia jest równa odpowiedniemu limitowi, a ilość danego rodzaju produktu wynikająca z tego powiadomienia jest równa iloczynowi ilości tego produktu oraz stosunku odpowiedniego limitu do łącznej ilości produktów wynikającej z tego powiadomienia. Jeżeli ten sam podmiot złożył więcej niż jedno powiadomienie, przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio do powiadomienia, którego złożenie spowodowało przekroczenie odpowiedniego limitu określonego w ust. 6, z tym że obliczając łączną ilość produktów oraz ilość danego rodzaju produktu, które uznaje się za wynikające z tego powiadomienia, zamiast odpowiedniego limitu określonego w ust. 6 uwzględnia się różnicę między tym limitem a łączną ilością produktów wynikającą z poprzednio złożonych przez ten podmiot powiadomień (§ 4 ust. 7). Powiadomienia złożone przez ten sam podmiot po złożeniu powiadomienia, o którym mowa w ust. 7, nie podlegają rozpatrzeniu i nie są uwzględniane przy udzielaniu wsparcia (§ 4 ust. 8). Jeżeli ilość danego rodzaju produktu wynikająca z powiadomienia w przeliczeniu na powierzchnię uprawy, z której pochodzi ten produkt, jest większa od odpowiedniego dla tego produktu maksymalnego plonu określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia, uznaje się, że ilość ta jest równa iloczynowi powierzchni uprawy, z której pochodzi ten produkt, i odpowiedniego dla tego produktu maksymalnego plonu określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§ 4 ust. 9).

Wsparcie jest udzielane na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, w drodze decyzji administracyjnej, przez dyrektora oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę tego podmiotu (§ 7 ust. 1 rozporządzenia RM). W decyzji, o której mowa w ust. 1, na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, udziela się również wsparcia, o którym mowa w art. 81 i art. 82 rozporządzenia 543/2011 (§ 7 ust. 2). Wniosek o udzielenie wsparcia składa się w terminie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 1031/2014 (§ 7 ust. 3). Wniosek o udzielenie wsparcia składa się na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (§ 7 ust. 4). Wniosek o udzielenie wsparcia zawiera informacje niezbędne do ustalenia wysokości wsparcia, w szczególności: 1) imię i nazwisko albo nazwę wnioskodawcy; 2) numer rejestracyjny, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, jeżeli został nadany; 3) numer rachunku bankowego wnioskodawcy, na który ma być wypłacone wsparcie; 4) informacje dotyczące: a) ilości produktów objętych operacją z podziałem na poszczególne rodzaje produktów, b) rodzaju operacji i sposobu produkcji; 5) oznaczenie działek ewidencyjnych, na których była prowadzona uprawa, wraz z podaniem powierzchni uprawy, podane z podziałem na poszczególne rodzaje produktów; 6) informacje dotyczące: a) miejsca, z którego produkt został wysłany do odbiorcy, b) numeru partii dostarczonego produktu wraz z ilością produktu, c) środka transportu wraz z jego numerem rejestracyjnym. (§ 7 ust. 5). Oprócz dokumentów, o których mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014, do wniosku o udzielenie wsparcia dołącza się: 1) świadectwo zgodności z normami handlowymi Unii Europejskiej dla świeżych owoców i warzyw wydane przez właściwy organ Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych; 2) dokument, o którym mowa w § 6 ust. 2 (§ 7 ust. 6). Oświadczenie, o którym mowa w art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014, składa się na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (§ 7 ust. 7).

Z powołanych przepisów, co także zauważył NSA w swoim wyroku, jasno wynika, że wsparcie finansowe ze środków unijnych z tytułu wycofania z rynku owoców i warzyw udzielane jest dwom grupom podmiotów. Pierwszą grupą są uznane organizacje producentów w sektorze owoców i warzyw (art. 4 rozporządzenia 1031/2014 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM) oraz producenci (indywidualni – dopisek Sądu), którzy nie są członkami takich organizacji (art. 5 rozporządzenia 1031/2014 i § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM).

Pomoc w ramach powyższego mechanizmu jest przyznawana po spełnieniu określonych prawem etapów (złożenie powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia operacji wycofania z rynku owoców i warzyw; przeprowadzenie tej operacji, a także wystąpienie z wnioskiem o udzielenie przedmiotowego wsparcia). W przypadku producentów (indywidualnych) jednym z warunków przyznania pomocy jest to, aby nie byli oni jednocześnie członkami uznanej organizacji producentów. W rozpoznawanej sprawie Skarżący, stając się członkiem uznanej organizacji producentów, utracił uprawnienie do skorzystania z otrzymania wsparcia finansowego jako indywidualny producent. Dwie grupy podmiotów, które mogą uzyskać wsparcie, są odrębnymi bytami i aby dany indywidualny producent uzyskał wsparcie, to nie może być członkiem uznanej organizacji producentów.

Podkreślić należy, iż nie ma żadnego znaczenia fakt, że uznana organizacja producentów nie uwzględniła działek Skarżącego i na wycofane owoce z tych działek nie uzyskała pomocy. Istotne jest jedynie to, że Skarżący nie mógł uzyskać wsparcia jako indywidualny producent, gdyż był członkiem organizacji realizującej program operacyjny. Podkreślenia bowiem wymaga, że w wypadku organizacji producentów wsparcie przyznawane jest samej organizacji, a nie członkom posiadającym wskazane działki.

W sprawie natomiast, co nie jest sporne, Skarżący w dacie złożenia powiadomienia (2 listopada 2015 r.) oraz dokonania czterech pierwszych operacji wycofania jabłek nie był członkiem uznanej organizacji producentów i tym członkiem stał się przed dwoma ostatnimi operacjami oraz przed złożeniem wniosku o wsparcie. Z akt bowiem wynika, że nastąpiło połączenie dwóch organizacji producentów, z których jedna ([...] sp. z o.o., której członkiem był Skarżący - producent K. P.), nie realizowała operacji wycofania z rynku owoców i warzyw, natomiast druga ([...] sp. z o.o.) była uznaną organizacją producentów owoców i warzyw uczestniczącą w mechanizmie Embargo DOW III i z tego tytułu otrzymała, jak wynika z akt sprawy, dwukrotnie wsparcie finansowe. Zgodnie z treścią art. 493 § 2 k.s.h., połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby, odpowiednio spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej (dzień połączenia). Wpis do rejestru KRS ma więc charakter konstytutywny. W rozpoznawanej sprawie, zmiany zostały uwidocznione w KRS w dniu 17 grudnia 2015 r. i tym samym członkowie [...] sp. z o.o., w tym Skarżący, stali się członkami i współudziałowcami uznanej organizacji [...] sp. z o.o.

W tym miejscu Sąd podziela stanowisko organu, że datą istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest właśnie data połączenia spółek, a nie data zatwierdzenia zmiany programu operacyjnego spółki przejmującej – organizacji [...] (która to zmiana nastąpiła po dokonaniu operacji wycofania). Bezzasadnie Skarżący wskazuje, że połączenie spółek w stosunku do wspólnika spółki przejmowanej, dotyczy jedynie jego praw i obowiązków związanych z udziałami w spółce, a nie wszelkich praw i obowiązków jako podmiotu indywidualnego. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że kwestie związane z działalnością spółek kapitałowych regulowane są przepisami k.s.h. (w tym przepisami powołanymi w skardze - art. 494 § 1, 2 i 4 k.s.h.) z uwzględnieniem specyfiki funkcjonowania uznanych organizacji producentów uregulowanych m.in. przepisami unijnymi. Zasadnie Minister wyjaśnił, że udziałowcem (członkiem uznanej organizacji) Skarżący stał się z datą połączenia i z tą datą uzyskał wszelkie uprawnienia i obowiązki związane z byciem udziałowcem w spółce z o.o. Co więcej decyzja z [...] października 2016 r. w sprawie zatwierdzenia zmian programu operacyjnego, na którą powołuje się Skarżący żądając przeprowadzenia z niej dowodu, nie ma dla niego żadnego znaczenia jako udziałowca uznanej organizacji producentów. W decyzji tej nie są regulowane jakiekolwiek kwestie związane z członkostwem w organizacji, ponieważ zatwierdza ona jedynie zmiany programu operacyjnego. Samo stworzenie przez organizację programu operacyjnego jest jej uprawnieniem, nie obowiązkiem - organizacja i jej członkowie może funkcjonować bez tworzenia programu operacyjnego.

Należy podzielić stanowisko organów, że w świetle powołanego § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM nieuzasadnione jest twierdzenie Skarżącego, jakoby z punktu widzenia udzielenia wsparcia decydować miał status podmiotu wnioskującego na dzień składania powiadomienia, a nie na dzień składania wniosku o przyznanie wsparcia. Słusznie Minister wyjaśnił, że wsparcia udziela się indywidualnemu producentowi owoców i warzyw, który nie należy do takiej organizacji, co oznacza że niedopuszczalne jest udzielenie wsparcia podmiotowi innemu niż przewiduje § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM. Zatem - to właśnie etap udzielenia wsparcia jest kluczowy z punktu widzenia oceny statusu podmiotu wnoszącego o wsparcie. W ocenie Sądu, producent (indywidualny) aby mógł skorzystać ze wsparcia w tym programie musi spełniać warunek braku bycia członkiem uznanej organizacji producentów rolnych realizującej program operacyjny przez cały okres rozciągnięty w czasie, tj. od daty złożenia powiadomienia, poprzez wycofanie owoców z rynku i złożenie wniosku o wsparcie. Powyższe wprost wynika z istoty programu – patrz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM wskazujący indywidualnego producenta jako podmiot, któremu przysługuje wsparcie pod warunkiem, że nie jest członkiem organizacji producentów, a także § 7 ust. 1 tego rozporządzenia, który nawiązuje do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM i podaje, że wniosek o wsparcie może złożyć tylko, m.in. producent (indywidualny) nie będący członkiem uznanej organizacji producentów.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy zasadnie wskazał, że złożenie powiadomienia nie pociąga za sobą obowiązku złożenia wniosku o wsparcie (a także wycofania deklarowanej ilości owoców), lecz stanowi warunek, który należy spełnić celem ubiegania się następnie o wsparcie. Powiadomienie stanowi jedynie formę zasygnalizowania organowi o zamiarze skorzystania z mechanizmu wsparcia, nie wszczynając postępowania administracyjnego. To dopiero wniosek o wsparcie wszczyna postępowanie administracyjne. Tym samym Skarżący, będąc w datach dwukrotnych operacji wycofania owoców i w dacie złożenia wniosku o pomoc członkiem uznanej organizacji producentów, utracił prawo do uzyskania pomocy jako indywidualny producent. Uzasadnione zatem jest stwierdzenie, że w sprawie rażąco naruszono § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, gdyż w momencie przeprowadzania operacji wycofania produktów z rynku oraz w dniu składania wniosku o wsparcie, Skarżący nie był indywidualnym producentem i był członkiem organizacji producentów realizującej program operacyjny - [...] sp. z o.o.

Skarżący zarzucił także organowi odwoławczemu naruszenie art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014 polegającego na ustaleniu, że w przedmiotowej sprawie Skarżący otrzymał podwójne finansowanie.

W ocenie Sądu, Skarżący ma rację w tym kontekście, iż nie naruszył tego przepisu w sposób rażący, tak jak przypisał mu organ I instancji. Podkreślenia bowiem wymaga, że aby przypisać rażące naruszenie prawa, to już na tzw. "pierwszy rzut oka" takie naruszenie musiałoby wynikać z treści przepisu stosowanego do ustalonego stanu faktycznego. W sprawie tego nie można Skarżącemu przypisać, co jednakże nie oznacza, że organ dokonując oceny sprawy nie mógł również dokonywać tej oceny przez pryzmat tego przepisu i mimo wszystko stwierdzić jego naruszenie, ale nie w kwalifikowanej formie. Dlatego też sąd podziela zarzut tylko w zakresie braku rażącego naruszenia, a nie naruszenia "zwykłego" (niekwalifikowanego) art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/201. Skarżący bowiem zdaje się nie zauważać, że bycie członkiem uznanej organizacji producentów w sektorze owoców i warzyw wiąże się dla danej organizacji i pośrednio dla niego z określonymi profitami w postaci środków pomocowych pochodzących z budżetu unijnego. Słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że celem rozwiązań przewidzianych przez Komisję Europejską w rozporządzeniu 1031/2014 nie było skierowanie wsparcia z tytułu realizacji operacji wycofania do jak największej liczby podmiotów (patrz: art. 3 rozporządzenia 1031/2014 - i system "kto pierwszy ten lepszy"), ale skuteczne ograniczenie podaży owoców i warzyw na rynku unijnym, tak aby nadwyżka, która mogłaby pojawić się w związku z ograniczeniem na nie popytu wynikającym z rosyjskiego embargo, nie spowodowała drastycznego spadku cen tych produktów. W efekcie, pozytywne skutki właściwego funkcjonowania mechanizmu, w ramach którego możliwe było znaczne ograniczenie podaży owoców i warzyw, a w rezultacie utrzymanie się ich cen na względnie akceptowalnym z punktu widzenia producentów poziomie, dotyczyły wszystkich producentów owoców i warzyw kierujących swój towar na rynek. Ustawodawca krajowy tak skonstruował przepisy krajowe, by wykluczyć możliwość podwójnego finansowania. Dofinansowanie mógł bowiem uzyskać alby indywidualny producent albo organizacja producentów. Tego wsparcia nie mógł uzyskać producent indywidualny będący członkiem organizacji producentów. Zasadnie zatem przyjął organ, że naruszeniem zarówno przepisów krajowych, jak i UE, jest przyznanie wsparcia finansowego organizacji realizującej program operacyjny, jednocześnie z przyznaniem wsparcia członkowi takiej organizacji w ramach tego samego mechanizmu pomocowego. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, o czym Sąd wspomniał powyżej, do jakich działek przyznano pomoc, gdyż to organizacja producentów, której członkiem jest Skarżący, otrzymała wsparcie, a więc jest on - jako udziałowiec - pośrednim beneficjentem. W niniejszej sprawie wsparcie (do różnych działek) otrzymała zarówno organizacja producentów, jak i Skarżący jako producent (indywidualny), a więc nastąpiło podwójne finasowanie z tytułu wycofania z rynku owoców i warzyw, gdyż Skarżący uzyskał wsparcie z tego samego tytułu raz bezpośrednio jako producent, a raz pośrednio jako członek organizacji producentów.

Reasumując, przyjęty do realizacji wniosek Skarżącego o udzielenie wsparcia, poprzedzony wycofaniem jabłek z rynku, został złożony przez podmiot nieuprawniony, jak również decyzja o przyznaniu wsparcia finansowego została skierowana do podmiotu nieuprawnionego, który nie mógł być uczestnikiem mechanizmu. W okolicznościach sprawy, przyznanie Skarżącemu wsparcia finansowego przez Dyrektora ARR niewątpliwie stanowi rażące naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1031/2014 i § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM oraz naruszenie art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/ 2014.

Podkreślenia wymaga, że Sąd zrealizował wszystkie zalecenia NSA zawarte w wyroku z 2 grudnia 2021 r. Wykazano, że producent (indywidualny) będący członkiem organizacji producentów, która połączyła się z inną organizacją producentów realizującą program operacyjny, utracił prawo do wsparcia w dacie przystąpienia do takiej organizacji (w sprawie - w dacie połączenia dwóch spółek). W ocenie Sądu regulacja dotycząca prawa do wsparcia podmiotu, który w trakcie przeprowadzania operacji wycofania produktów z rynku zmienił swój status, nie była potrzebna. Podkreślenia bowiem wymaga, że uczestnictwo w tym programie było dobrowolne, rolnicy i organizacje producentów mogli, ale nie musieli w nim uczestniczyć. Zarówno w dacie powiadomienia, jak i w dacie wniosku o wsparcie warunkiem uzyskania tego wsparcia było to, aby producent (indywidualny) nie był członkiem uznanej organizacji producentów. Analizowane przepisy jednoznacznie więc wskazują, że dany producent będący jednocześnie członkiem organizacji producentów nie może otrzymać wsparcia. Mając tego świadomość producenci tacy jak Skarżący mogli podjąć określone czynności, które spowodowałyby uzyskanie pomocy oraz aby nie doszło do podwójnego finansowania z tytułu wycofania z rynku owoców i warzyw.

Sąd także w przedmiotowym uzasadnieniu odpowiedział na pozostałe zagadnienia postawione we wskazanym wyroku NSA. Wyjaśnił, że dla nieprawidłowego przyznania wsparcia Skarżącemu nie miał żadnego znaczenia brak zgłoszenia przez organizację producentów gruntów wchodzących w skład gospodarstwa producenta, a także fakt rozłożenia w czasie (na kilka etapów) realizacji wycofania z rynku jabłek. Sąd bowiem stanął na stanowisku, że producent (indywidualny) aby skorzystać ze wsparcia w tym programie musi spełniać warunek braku bycia członkiem uznanej organizacji producentów przez cały okres rozciągnięty w czasie, tj. od daty złożenia powiadomienia, poprzez wycofanie owoców z rynku i złożenia wniosku o wsparcie.

Powyższe stanowisko Sądu należy odnieść również do zalecenia NSA o uwzględnieniu przy ponownym rozpoznaniu faktu, że decyzja I instancji częściowo stwierdza nieważność decyzji z [...] lipca 2016 r. o przyznaniu wsparcia, natomiast Minister uznał, że wada kwalifikowana odnosi się do całej decyzji. Przyjęcie, iż producent indywidualny nie może zostać członkiem uznanej organizacji przez cały okres kilkuetapowej procedury oznacza zasadność stanowiska Ministra, iż Skarżący stając się w trakcie tego czasu członkiem [...] sp. z o.o. utracił prawo do otrzymania wsparcia i nie mógł następnie o to wsparcie wnioskować. Tym samym wsparcie finansowe udzielone na podstawie decyzji z [...] lipca 2016 r. zostało przyznane nieprawidłowo nie tylko za operacje wycofania jabłek w dniach 13 i 21 stycznia 2016 r. (dokonane po dacie połączenia spółek), lecz za wszystkie operacje przeprowadzone przez Skarżącego. Jednocześnie, ze względu na zakaz reformationis in peius wyrażony w art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. W sprawie nie zachodził bowiem wyjątek od zakazu polegający na tym, iż decyzja Prezesa ARiMR rażąco naruszyła prawo lub interes społeczny. To bowiem nie decyzja I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lecz decyzja z [...] lipca 2016 r. przyznająca wsparcie finansowe Skarżącemu, który nie był podmiotem uprawnionym do jego uzyskania. Samo tylko przyjęcie przez organ I instancji nieprawidłowych ustaleń nie może oznaczać, iż decyzja I instancji rażąco naruszyła prawo. W związku treścią art. 139 k.p.a., Minister nie mógł więc wydać decyzji na niekorzyść wnoszącego odwołanie.

Podsumowując, Minister prawidłowo stwierdził nieważność decyzji z 21 lipca 2016 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z rażącym naruszeniem § 4 ust. 1 pkt 2 i § 7 ust. 1 rozporządzenia RM oraz art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014. W ocenie Sądu Dyrektor OT ARR wydając decyzją z [...] lipca 2016 r. miał obowiązek odmówić przyznania wsparcia, gdyż Skarżący nie spełniał podstawowego warunku do udzielenia wsparcia, co jasno wynika z niepozostawiającej jakiejkolwiek wątpliwości treści wskazanych przepisów.

Mając powyższe na względzie wszystkie podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne i nie mają wpływu na wynik sprawy. Sąd także z urzędu zbadał sprawę i nie stwierdził żadnych wad decyzji, które nakazywałyby jej eliminację z obrotu prawnego. Sąd w szczególności nie stwierdził naruszenia art. 29, w zw. z art. 78 ust. 3 rozporządzenia 543/2011, art. 494 § 1, 2 i 4 k.s.h., § 5 ust. 2, 3 i 5 rozporządzenia RM oraz art. 5 ust. 5 i 7 rozporządzenia 1031/2014, gdyż Skarżący nie spełniał podstawowego warunku do udzielenia wsparcia, a więc był członkiem uznanej organizacji producentów, która skorzystała ze wsparcia, co wykluczyło Skarżącego z możliwości skorzystania ze wsparcia jako producenta (indywidualnego). Powołany przez Skarżącego wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 863/18 nie mógł się przyczynić do zmiany stanowiska, gdyż analogiczny do tego wyroku wyrok, został uchylony przez NSA wyrokiem z 2 grudnia 2021 r. I GSK 1308/21 i stan faktyczny stanowił obecnie przedmiot rozważań Sądu.

Biorąc wszystko powyższe pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.