Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1066/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 237 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 41, § 81
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi N S.A. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy decyzję nr [...] z nakazu Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], nakazującą "N" S.A. opracować, wydać, wdrożyć i udostępnić pracownikom do stałego korzystania szczegółowe i aktualne instrukcje (procedury) dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...], model [...], nr [...], rok budowy 1997, wchodzącej w skład linii [...] (tj. prac zakwalifikowanych w zakładzie do prac szczególnie niebezpiecznych i prac mających być wykonywane przez co najmniej dwie osoby) i określającą termin wykonania nakazu na 10 październik 2017 r.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy:

Postępowanie administracyjne i kontrolne inspektora pracy u pracodawcy "N" S. A. przeprowadzono w następstwie śmiertelnego wypadku przy pracy, do jakiego w dniu [...] maja 2017 r. doszło na terenie zakładu podczas ostrzenia obicia bębna głównego zgrzeblarki [...] wchodzącej w skład linii [...]. W wyniku wypadku pracownik doznał rozległego urazu wielonarządowego - zmiażdżenia głowy, szyi i klatki piersiowej - na skutek czego poniósł śmierć na miejscu.

Z wyjaśnień uzyskanych od pracowników zakładu wynikało, iż dotychczas w zakładzie proces ostrzenia obicia bębna głównego zgrzeblarki [...] powinien być wykonywany w sposób następujący: na początku brygadzista - nastawiacz maszyn lub mechanik - nastawiacz maszyn powinien otworzyć osłony boczne i poluzować napinacze, a następnie zdjąć paski napędowe celem rozłączenia napędów - tak, aby w trakcie ostrzenia obracał się tylko bęben główny. Należy również otworzyć dolne osłony pod bębnem głównym zgrzeblarki - czynność ta musi być wykonana przez dwie osoby, ze względu na rozmiar i wagę osłon oraz rozmieszczenie nypli mocujących. Następnie należy wezwać automatyka w celu zmiany kierunku obrotów bębna, gdyż przy normalnym kierunku obrotów bębna ostrzenie obicia jest niemożliwe ze względu na ułożenie zębów obicia piłowego. Zmiany kierunków obrotów bębna głównego może dokonać tylko i wyłącznie automatyk bądź specjalista - automatyk. Po zmianie kierunku obrotów musi nastąpić sprawdzenie poprawności tej zmiany. Sprawdzenia tego powinien dokonać operator, który włącza maszynę. Sprawdzenie powinno się odbyć w obecności osoby, która będzie dokonywać ostrzenia obicia oraz w obecności automatyka, który dokonał przełączenia obrotów. Po uzyskaniu pewności, że obroty zostały właściwie zmienione i napędy zostały prawidłowo rozłączone, operator powinien zatrzymać maszynę. Brygadzista - nastawiacz maszyn może wtedy przystąpić do ostrzenia. W czasie całego procesu ostrzenia przy pulpicie maszyny powinien być obecny operator. Po przygotowaniu się do pracy (założenie nakolanników, zdjęcie luźnych elementów odzieży, rękawiczek, oraz pozostawienie zbędnych przedmiotów i wyposażenia) ostrzący wchodzi pod maszynę, bezpośrednio pod bęben główny. W przypadku zgrzeblarki [...] istnieją trzy drogi dojścia pod bęben główny - jedno wejście od strony pulpitu - od strony układacza, pod podestem, po uprzednim odsunięciu osłony, druga droga od strony drogi transportowej - od strony układacza, pod podestem (również po uprzednim odsunięciu osłony), i trzecia możliwość, za zasilarką, poprzez podniesienie jednej z kratek podestu. Po przyjęciu odpowiedniej pozycji ostrzący daje sygnał operatorowi, aby ten załączył obroty bębna głównego zgrzeblarki. Ostrzenie odbywa się tak, że pracownik klęczy bezpośrednio pod bębnem trzymając oburącz za uchwyty specjalne urządzenie z kamieniem i przystawia je bezpośrednio do obicia piłowego nawiniętego na wał i z delikatnym dociskiem przesuwa je kolejno po całej szerokości obicia. Według uzyskanych wyjaśnień, ostrzenie całego obicia w ww. sposób nie trwa długo - kilka, kilkanaście minut. W trakcie ostrzenia bęben główny obraca się praktycznie z normalną prędkością roboczą - jest to prędkość rzędu 750 - 1000 metrów na minutę. Po zakończeniu ostrzenia na ustne polecenie ostrzącego operator maszyny powinien ją zatrzymać. Ostrzenie obicia w wyżej opisany sposób wymaga od osoby wykonującej tą pracę przebywania wewnątrz maszyny (w zamkniętej i ograniczonej przestrzeni), operowania rękami (jedynie za pośrednictwem niewielkiego narzędzia) bezpośrednio w strefie niebezpiecznej, tj. w strefie pracy obracającego się z dużą prędkością bębna głównego owiniętego szczelnie ostrym drutem piłowym, przy zdjętych osłonach, co naraża tą osobę na bardzo prawdopodobną możliwość zranienia lub pochwycenia przez wirujący znacznych rozmiarów bęben główny.

Taki sposób organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia (okrycia) piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...] uznano jako stosowanie wysoce niebezpiecznych metod pracy, narażających osobę wykonującą tą pracę na znaczne niebezpieczeństwo. W zakładzie przyjęto, że ostrzenie obicia bębna głównego zgrzeblarki należy wykonywać od spodu.

Z dokonanych ustaleń wynikało, iż ostrzenie (szlifowanie) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki wykonywano mniej więcej raz w roku.

W wyniku postępowania kontrolnego inspektor pracy stwierdził i odnotował w protokole kontroli, że w zakresie szczegółowych i aktualnych instrukcji (procedur) dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...] stosowane są u pracodawcy następujące dokumenty:

1. Zarządzenie nr [...] Dyrektora Generalnego "N" S. A. z dnia [...] kwietnia 2016 r. (dalej jako Zarządzenie nr [...]) sprawie rodzajów prac: wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby oraz szczególnie niebezpiecznych, w którym:

- w § 2 ustalono m.in. następujące rodzaje prac, które w zakładzie powinny być wykonywane przez co najmniej 2 osoby: "i) prace wewnątrz niebezpiecznych przestrzeni zamkniętych, kanałów wentylacyjnych, oraz w zbiornikach paliw płynnych i gazowych"; ,,ł) prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych, do których wejście odbywa się przez włazy lub otwory o niewielkich rozmiarach lub jest w inny sposób utrudnione";

- w § 3 ustalono m. in. następujące rodzaje prac szczególnie niebezpiecznych: ,,j) prace wewnątrz niebezpiecznych przestrzeni zamkniętych, kanałów wentylacyjnych, oraz w zbiornikach paliw płynnych i gazowych", "; "o) prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych, do których wejście odbywa się przez włazy lub otwory o niewielkich rozmiarach lub jest w inny sposób utrudnione".

Na podstawie powyższego zarządzenia inspektor pracy ustalił, że prace związane z ostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki [...] wykonywane w sposób przyjęty w zakładzie (ostrzenie podczas ruchu wału, od spodu, z wnętrza maszyny, przy zdjętych osłonach dolnych, mając nad głową wirujące elementy niebezpieczne, przebywając wewnątrz przestrzeni zamkniętej, do której dostęp jest bardzo ograniczony) należy zaliczyć do obu z ustalonych w zakładzie rodzajów prac (mających być wykonywane przez co najmniej dwie osoby oraz prac szczególnie niebezpiecznych).

W związku z powyższym inspektor pracy uznał, że pracodawca powinien zapewnić instruktaż pracowników biorących udział w pracach związanych z ostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki [...] obejmujący w szczególności: imienny podział pracy, kolejność wykonywania zadań, wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach. Pracodawca winien określić szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu tych prac. W zakładzie powinien być również zapewniony odpowiedni nadzór nad wykonywaniem tego rodzaju prac.

W związku z Zarządzeniem nr [...] w zakładzie opracowano wiele pisemnych szczegółowych instrukcji, wymagań i procedur odnoszących się do prac w nim wymienionych, natomiast w wyniku zarządzenia pracodawca nie opracował i nie przekazał pracownikom do stałego korzystania formalnych, pisemnych, instrukcji (szczegółowych wymagań, procedur) w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...].

W czasie kontroli inspektorowi pracy udzielono wyjaśnień, że w zakładzie opracowano (w czerwcu 2004 r.) i przyjęto do stosowania Instrukcję bhp przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW. Po zapoznaniu z treścią instrukcji inspektor odnotował w protokole, że instrukcja ta jest bardzo ogólna (w wielu miejscach wręcz enigmatyczna) i nie zawiera szczegółowych wytycznych w zakresie organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego głównego bębna zgrzeblarki tj: w instrukcji tej nie wskazano wytycznych w zakresie:

- gdzie w trakcie ostrzenia (szlifowania) obicia wału pracownik powinien się znajdować (czy pod maszyną, w jej wnętrzu, czy też na jakimś podeście roboczym itp.),

- czy w trakcie ostrzenia wał powinien się obracać zasilany z napędu maszyny, czy też powinien być obracany siłą ludzkich mięśni,

- czy na czas szlifowania powinien być zmieniony kierunek obrotu wału głównego zgrzeblarki itp. itd.

W zakresie wymogów przy szlifowaniu obicia w instrukcji tej zapisano jedynie: "2. Zasadnicze czynności podczas wykonywania prac. Pracownik powinien: (...) z w szczególności przy: (...) b) szlifowaniu — przed szlifowanie wyczyścić obicie z zanieczyszczeń używając specjalnych przyrządów (gracy zgrzeblarskiej lub pazurków zgrzeblarskich) - w przypadku szlifowania za pomocą kamieni szlifierskich trzymać je pewnie równomiernie dociskając do szlifowanej powierzchni — w przypadku szlifowania za pomocą przyrządu docisk ustawić bardzo ostrożnie, aby nie spowodować obracającego się wałka - dozorować pracę szlifierki, urządzenia do nawijania przez cały czas pracy — wszelkie prace konserwacyjne i naprawcze wykonywać po odcięciu źródła prądu zasilającego szlifierkę". Ponadto w instrukcji tej (pkt. 3) wymieniono również szereg czynności zakazanych, zabronionych - wskazano tu m. in.: " Zabrania się przede wszystkim: dotykać w czasie biegu maszyny szlifowanych lub nawijanych obić lub jakichkolwiek innych ruchomych elementów, - smarować lub konserwować urządzenie będące w ruchu, - zdejmowania jakichkolwiek osłon i zabezpieczeń urządzeń".

Inspektorowi pracy okazano również opracowaną (w czerwcu 2012 r.) i przyjętą do stosowania Instrukcję bhp przy obsłudze linii wodnego igłowania [...]. Instrukcja ta nie zawiera żadnych wytycznych w zakresie organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego głównego bębna zgrzeblarki. Przedstawiono również Instrukcję producenta [...] "Zgrzeblarki. System do produkcji włókniny. Część pierwsza" (dotycząca przedmiotowej zgrzeblarki), w której producent zawarł następujące zapisy: pkt. 4.1. Czyszczenie okryć: "(...) Ostrzenie drutów i operacje montażu powinny być dokonywane przy użyciu naszych urządzeń przewidzianych do tego celu lub podobnych, zatwierdzonych przez naszych techników (...)" - W instrukcji użytkowania zgrzeblarki [...] (tzw. dokumentacji techniczno-ruchowej) brak innych dokładnych wytycznych i zaleceń dotyczących wykonywania prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia (okrycia) piłowego bębna głównego tej maszyny.

Ponadto w zakładowym protokole powypadkowym [...] wśród wniosków i środków profilaktycznych wskazano, co następuje: "- opracować szczegółowe procedury wykonywania prac przez co najmniej 2 osoby oraz szczególnie niebezpiecznych, które dotyczą ostrzenia bębna głównego zgrzeblarki - wymienione w Zarządzeniu Nr [...] Dyrektora Generalnego "N" S.A. z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz zapoznać z nimi pracowników za pisemnym potwierdzeniem".

Z powyższego jednoznacznie wynikało, że zespół powypadkowy w protokole powypadkowym wskazał, jako jedną z przyczyn wypadku brak szczegółowych procedur wykonywania prac przez co najmniej dwie osoby oraz szczególnie niebezpiecznych, które dotyczą ostrzenia obicia zgrzeblarki. Protokół powypadkowy został sporządzony dnia [...] lipca 2017 r. i w dniu [...] lipca 2017 r. zatwierdzony przez reprezentującego pracodawcę Prezesa Zarządu – R.M., czyli został sporządzony i zatwierdzony jeszcze przed zakończeniem postępowania kontrolnego przez inspektora pracy, która zakończyła się w dniu [...] lipca 2017 r.

W związku z powyższym po zakończeniu postępowania kontrolnego i podpisaniu w dniu [...] lipca 2017 r. protokołu z kontroli, inspektor pracy skierował do pracodawcy nakaz z [...] lipca 2017 r., nr [...], zawierający decyzję nr [...], o której mowa na wstępie.

Od tego nakazu "N" S.A. wniosła odwołanie, w którym kwestionowała zasadność decyzji zawartych w nakazie, w tym decyzję nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że pracodawca nie opracował i nie przekazał pracownikom do stałego korzystania formalnych, pisemnych instrukcji (szczegółowych wymagań, procedur) w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...], model [...], nr [...], rok budowy 1997. W przedłożonych w czasie kontroli i wdrożonych do stosowania w zakładzie instrukcjach z 2004 r i 2012 r. brak jest dokładnych i szczegółowych procedur określających właściwy tok postępowania podczas wykonywania prac związanych z ostrzeniem obicia bębna głównego przedmiotowej zgrzeblarki oraz określających zakres kompetencji i odpowiedzialności osób biorących udział w tych pracach oraz osób te prace nadzorujących. W ocenie inspektora prowadzącego kontrolę, którą podzielił organ odwoławczy - treść tych instrukcji jest bardzo ogólna (w wielu miejscach wręcz enigmatyczna) i nie zawiera szczegółowych wytycznych w zakresie organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego głównego bębna zgrzeblarki. W instrukcji nie zawarto wytycznych m. in. w zakresie tego, gdzie w trakcie ostrzenia (szlifowania) obicia bębna pracownik powinien się znajdować (czy pod maszyną, w jej wnętrzu, czy też na jakimś podeście roboczym itp.); czy w trakcie ostrzenia bęben główny powinien się obracać i być przy tym zasilany z napędu maszyny, czy też powinien być obracany siłą ludzkich mięśni; czy na czas szlifowania powinien być zmieniony kierunek obrotu bębna głównego zgrzeblarki. Nie dokonano również zapisów w zakresie odpowiedzialności za poszczególne ww. czynności oraz zapisów dotyczących środków ochrony indywidualnej, jakie winny być stosowane przez pracowników uczestniczących w procesie ostrzenia. Także opracowana w czerwcu 2012 r. Instrukcję bhp przy obsłudze linii wodnego igłowania [...], nie zawiera żadnych wytycznych w zakresie organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego głównego bębna zgrzeblarki.

W toku kontroli ustalono również, iż w związku z Zarządzeniem nr [...] w zakładzie opracowano wiele pisemnych (formalnych) szczegółowych instrukcji, wymagań i procedur odnoszących się do prac wymienionych w ww. zarządzeniu. Natomiast dla prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki (również zaliczanych w zakładzie do grupy takich prac) już takich szczegółowych pisemnych instrukcji nie sporządzono.

Jak wynika z protokołu kontroli inspektor pracy ustalił, że prace związane z ostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki [...] wykonywane w sposób przyjęty w zakładzie (ostrzenie podczas ruchu bębna, od spodu, z wnętrza maszyny, przy zdjętych osłonach dolnych, mając nad głową wirujące elementy niebezpieczne, przebywając wewnątrz przestrzeni zamkniętej, do której dostęp jest bardzo ograniczony) należy zaliczyć do obu ustalonych w zakładzie grup rodzajów prac, tzn. do prac, które mają być wykonywane przez co najmniej dwie osoby oraz prac szczególnie niebezpiecznych. Ustalenia tego nie neguje pracodawca w zastrzeżeniach do protokołu ani jego pełnomocnik w treści odwołania. W zastrzeżeniach do protokołu wprost potwierdzono ustalenia inspektora w tym zakresie.

Inspektor pracy ustalił również, że dla prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki (również zaliczanych w zakładzie do grupy takich prac) szczegółowych pisemnych wytycznych nie sporządzono. Opracowana (w czerwcu 2004r.) i przyjęta do stosowania Instrukcja bhp przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW" oraz opracowana (w czerwcu 2012r.) i przyjęta do stosowania Instrukcja bhp przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] nie wskazywała czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem pracy, w trakcie jej wykonywania oraz po jej wykonaniu, aby zachować bezpieczeństwo przy ostrzeniu obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...].

Również w zatwierdzonym przez Prezesa Zarządu "N" S.A. zakładowym protokole powypadkowym nr [...] dotyczącym śmiertelnego wypadku przy pracy jako pierwszą z przyczyn tego zdarzenia wypadkowego wskazano brak przedmiotowych procedur, a wśród wniosków i środków profilaktycznych powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy wskazał, konieczność opracowania szczegółowych procedur wykonywania prac przez co najmniej 2 osoby oraz szczególnie niebezpiecznych, które dotyczą ostrzenia bębna głównego zgrzeblarki - wymienione w Zarządzeniu Nr [...] Dyrektora Generalnego "N" S.A. z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz zapoznania z nimi pracowników za pisemnym potwierdzeniem.

W związku z powyższym Okręgowy Inspektor Pracy za bezpodstawny uznał zarzut odwołania dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego. Wskazane przez odwołującą się dowody z postępowania kontrolnego zostały uwzględnione w ocenie stanu faktycznego przed wydaniem decyzji. Również treść zeznań świadków wypadku dołączonych jako materiał dowodowy do odwołania znajduje się w dokumentacji kontrolnej inspektora i została uwzględniona w treści protokołu. Natomiast zawarte w odwołaniu żądanie przesłuchania kolejnych osób nie zostało uprawdopodobnione, że istotne a nieznane inspektorowi przed wydaniem decyzji informacje w sprawie objętej zaskarżoną decyzją są znane wskazanym osobom. Brak szczegółowej instrukcji bezpiecznego wykonywania czynności przy ostrzeniu obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki został szczegółowo udokumentowany w protokole z kontroli, a zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał na obowiązek wydania przez inspektora pracy zaskarżonej decyzji.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym pracodawcę obowiązują przepisy art. 2374 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.; dalej jako k.p.) i § 41 oraz § 81 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.; dalej jako rozporządzenie bhp), na podstawie których ustawodawca nakłada na pracodawcę obowiązek wydania szczegółowych instrukcji i wskazówek dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy. Organ zauważył, iż potwierdzenie zobowiązania pracodawcy do ciągłego ustawicznego przekazywania pracownikom informacji na temat przepisów i zasad bhp zawarte zostało również w § 41 ust. 1 i § 81 ww. rozporządzenia bhp, z którego wynika, że pracodawca jest zobowiązany udostępnić pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje bhp. Oznacza to, że pracodawca, będąc zobowiązany w ramach obowiązku generalnego do uwzględnienia w swoich działaniach osiągnięć nauki i techniki (art. 207 § 2 k.p.), jest tym samym zobowiązany do ciągłego aktualizowania instrukcji i wskazówek w świetle nowych osiągnięć dotyczących stosowanych w zakładzie procesów technologicznych, maszyn i innych narzędzi technicznych (§ 41 ust. 1 rozporządzenia bhp). Jak wynika z § 41 ust. 2 rozporządzenia bhp, instrukcje powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania poszczególnych czynności (w szczególności gdy praca zaliczana jest do niebezpiecznych), czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Wymóg instruowania pracowników o zasadach bezpiecznego wykonywania prac niebezpiecznych wynika również z § 81 rozporządzenia bhp. Organ podkreślił, że określone w tym przepisie obowiązki pracodawcy powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści instrukcji dotyczącej bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki. Opracowanie i wdrożenie szczegółowej instrukcji (procedury) w zakresie dotyczącym ostrzenia obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki linii [...] jest w ocenie organu niezmiernie ważne dla jednoznacznego i konkretnego ustalenia i przypisania poszczególnym pracownikom (mających brać udział w tych pracach lub je nadzorować) zakresu ich odpowiedzialności i kompetencji - czego w istniejących w zakładzie instrukcjach dotychczas nie uregulowano.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdzi, iż zastosowane przez organ I instancji ww. przepisy zostały zastosowane prawidłowo jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy zaakcentował, że prawidłowo opracowane i wdrożone do stosowania instrukcje spełniają ważną rolę w zabezpieczaniu pracownika przed niebezpieczeństwami związanymi z wykonywaną pracą. Pozwalają ukazać zagrożenia występujące przy obsłudze konkretnej maszyny, czy wynikające ze stosowanego procesu technologicznego. Równocześnie konkretyzują obowiązki pracownika mieszczące się w ogólnie sformułowanym obowiązku przestrzegania przepisów i zasad bhp. Wymogu tego nie spełniają wskazane w odwołaniu instrukcje wydane przez pracodawcę w 2004 i 2012 r.

W świetle powyższego organ II instancji uznał, że postępowanie odwoławcze nie wykazało błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, ani naruszenia przepisów art. 2374 § 2 k.p. oraz § 41 i 81 rozporządzenia bhp. Wynik przeprowadzonego postępowania odwoławczego nie dał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ani do przeprowadzenia dodatkowego wyjaśniającego postępowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła "N" S.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji o nałożeniu na skarżącą obowiązku wprowadzenia szczegółowych i aktualnych instrukcji związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki w sytuacji, gdy nakładanie tego obowiązku jest bezprzedmiotowe, bowiem u skarżącej funkcjonują już opracowane, wdrożone i przekazane pracownikom do stałego korzystania aktualne pisemne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., zaś skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury, a w konsekwencji powyższego nie istnieje potrzeba opracowywania i wdrożenia nowych instrukcji w tym samym zakresie;

b) art. 84 k.p.a. poprzez niepowołanie biegłego do wydania opinii w zakresie, w którym wymagane były wiadomości specjalne dotyczące rozstrzygnięcia kwestii technicznych prowadzenia prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...] oraz ustalenia czy opracowane, wdrożone i przekazane pracownikom do stałego korzystania aktualne pisemne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., spełniają wymagania obowiązujących przepisów prawa w zakresie zapewnienia przez pracodawcę instrukcji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy,

c) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 3 w zw. z 78 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym: nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność czy opracowane, wdrożone i przekazane pracownikom do stałego korzystania aktualne pisemne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., spełniają wymagania obowiązujących przepisów prawa w zakresie zapewnienia przez pracodawcę instrukcji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy; nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, a także nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze strony Prezesa Zarządu "N" S.A., pomimo wniosku skarżącej o przeprowadzenie ww. dowodów na kluczowe dla rozpatrzenia niniejszej sprawy okoliczności, a to: opracowania, wydania, wdrożenia i udostępnienia przez pracodawcę pracownikom do stałego korzystania szczegółowych i aktualnych procedur dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z obostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...], w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., odpowiedniego uszczegółowienia ww. instrukcji, a także niewzięcie pod uwagę faktu, iż skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję o wdrożeniu nowych instrukcji, w sytuacji gdy procedury w tym samym zakresie od dawna funkcjonują u skarżącej;

d) art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, wyrażające się zwłaszcza w uznaniu, iż:

- stosowana metoda ostrzenia obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki na podstawie opracowanej i funkcjonującej u skarżącej Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW wymagała od ostrzącego dotykania obicia wirującego na pełnej prędkości bębna głównego, podczas gdy z pkt 3 ww. Instrukcji wprost wynika, iż zabronionym jest przede wszystkim dotykanie w czasie biegu maszyny szlifowanych lub nawijanych obić jakichkolwiek innych ruchomych elementów,

- opracowana i funkcjonująca u skarżącej Instrukcja BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW jest enigmatyczna i nie zawiera szczegółowych wytycznych w zakresie organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego głównego bębna zgrzeblarki, podczas gdy Instrukcja ta wskazuje szczegółowo czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem pracy, w trakcie jej wykonywania oraz po jej wykonywaniu, a także zawiera zapisy w zakresie środków ochrony indywidualnej, jakie winny być stosowane przez pracowników uczestniczących w procesie ostrzenia tak, aby zachowane zostało bezpieczeństwo przy ostrzeniu obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki, zaś skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury ww. instrukcje,

- stosowana u skarżącej metoda ostrzenia obicia piłowego bębna głównego należy do czynności zabronionych przez zapisy Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW, podczas gdy w rzeczywistości takie twierdzenie jest sprzeczne ze stanem faktycznym, a stosowana u skarżącej metoda ostrzenia obicia piłowego bębna głównego wykonywana jest na podstawie postanowień ww. Instrukcji obowiązującej u pracodawcy,

- stosowana u skarżącej Instrukcja BHP przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] nie zawiera żadnych wytycznych w zakresie organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego głównego bębna zgrzeblarki, podczas gdy Instrukcja ta wskazuje szczegółowo czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem pracy, w trakcie jej wykonywania oraz po jej wykonywaniu, a także zawiera zapisy w zakresie środków ochrony indywidualnej, jakie winny być stosowane przez pracowników uczestniczących w procesie konserwacji, remontach (do których należy zaliczyć szlifowanie obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki), zaś skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury,

- opracowane, wdrożone i przekazane przez skarżącą pracownikom do stałego korzystania pisemne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., są nieszczegółowe i enigmatyczne, podczas gdy ww. instrukcje spełniają wszelkie wymogi jednoznacznie określone przepisami prawa, w szczególności precyzyjnie określają wytyczne w zakresie organizacji prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego głównego bębna zgrzeblarki, opisują procedurę w zakresie wykonywania prac przy czyszczeniu, konserwacji i remontach zgrzeblarki, rodzaju czynności zabronionych przy obsłudze linii [...], zasad dopuszczania do pracy na stanowisku roboczym obsługi linii [...], zasad prawidłowego i bezpiecznego wykonywania czynności z zakresu ostrzenia i szlifowania zgrzeblarki, postępowania pracownika w trakcie prac związanych z demontażem i montażem elementów zgrzeblarki, w tym czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem pracy, w trakcie jej wykonywania oraz po jej wykonaniu, aby zachować bezpieczeństwo przy ostrzeniu obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki, miejsca przebywania pracownika pracującego przy zgrzeblarce (tj. pod zgrzeblarką), zaś skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury,

- skarżąca nie opracowała, nie wydała, nie wdrożyła i nie udostępniła pracownikom do stałego korzystania szczegółowych i aktualnych procedur dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...], podczas gdy w rzeczywistości u skarżącej funkcjonowały opracowane, wdrożone i przekazane pracownikom do stałego korzystania pisemne, szczegółowe i aktualne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., spełniające wszelkie wymagania obowiązujących przepisów prawa w zakresie zapewnienia przez pracodawcę instrukcji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy, zaś skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury, a w konsekwencji powyższego nie istnieje potrzeba opracowywania i wdrożenia instrukcji w tym samym zakresie;

e) art. 136 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ odwoławczy, mimo wniosku skarżącej, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie lub niezlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji w sytuacji, gdy w sprawie nie zebrano w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie podjęto wszelkich możliwych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym: nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego na okoliczność czy opracowane, wdrożone i przekazane pracownikom do stałego korzystania aktualne pisemne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., spełniają wymagania obowiązujących przepisów prawa w zakresie zapewnienia przez pracodawcę instrukcji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy; nie przeprowadzono dowodu z zeznań świadków, a także nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania w charakterze strony Prezesa Zarządu "N" S.A. mimo wniosku skarżącej o przeprowadzenie ww. dowodów na kluczowe do rozpatrzenia sprawy okoliczności, a to: opracowania, wydania, wdrożenia i udostępnienia przez pracodawcę pracownikom do stałego korzystania szczegółowych i aktualnych procedur dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z obostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...], w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., odpowiedniego uszczegółowienia ww. instrukcji, oraz nie wzięto pod uwagę, iż skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję o wdrożeniu nowych instrukcji, w sytuacji gdy procedury w tym samym zakresie od dawna funkcjonują u skarżącej;

f) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych i lakonicznych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie z jakiej przyczyny organ uznał, iż opracowane, wdrożone i przekazane przez skarżącą pracownikom do stałego korzystania pisemne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., są nieszczegółowe i nie spełniają wymogów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, oraz niewyjaśnienie z jakiej przyczyny organ nie wziął pod uwagę, iż skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury,

g) art. 89 § 1 i § 2 k.p.a, poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej mimo wniosku skarżącej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, sprawa winna zostać wyjaśniona przy udziale świadków, biegłego, skarżącej, a ponadto przeprowadzenie rozprawy zapewniłoby pełne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i przyśpieszenie postępowania;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 11 pkt 1 ustawy o PIP w zw. z art. 2374 § 2 k.p. w z w. z § 41 oraz § 81 rozporządzenia bhp, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na pracodawcę obowiązku wprowadzenia dodatkowych, nowych instrukcji związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego, podczas gdy u pracodawcy funkcjonują już szczegółowe opracowane, wdrożone i przekazane pracownikom do stałego korzystania pisemne procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r., zaś skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury, a w konsekwencji powyższego nie istnieje potrzeba opracowywania i wdrożenia instrukcji w tym samym zakresie;

b) art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIP poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż w przypadku prowadzenia kontroli przez organy inspekcji pracy nie mają zastosowania przepisy dotyczące możliwości powołania biegłego posiadającego wiadomości specjalne, podczas gdy art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIP stanowi, iż w toku postępowania kontrolnego inspektor pracy ma prawo korzystania z pomocy biegłych i specjalistów, wobec czego w przedmiotowej sprawie, mimo odmiennego zdania organu, mógł zostać powołany biegły z zakresu wymagań bezpieczeństwa pracy przy obsłudze maszyn i urządzeń, który określiłby w swojej opinii czy obowiązujące u skarżącej procedury w postaci: Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze linii wodnego igłowania [...] z czerwca 2012 r. oraz Instrukcji BHP przy czyszczeniu, szlifowaniu i nawijaniu obić zgrzeblących oraz demontażu i montażu zgrzeblarki na wydziale MOW z czerwca 2004 r. spełniają wymagania obowiązujących przepisów prawa w zakresie zapewnienia przez pracodawcę instrukcji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art 145 § 1 ust. 1 a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej tj. decyzji nr [...] z nakazu Inspektora Pracy OIP z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości zaskarżone rozstrzygnięcie oraz treść uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w tak określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie ustaliły i przyjęły, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nakazanie skarżącej wykonania określonych obowiązków, tj. opracowania, wydania, wdrożenia i udostępnienia pracownikom do stałego korzystania szczegółowych i aktualnych instrukcji (procedur) dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego nakazu stanowił art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 786; dalej jako ustawa o PIP), art. 2374 § 2 k.p. oraz § 48 i § 81 rozporządzenia bhp.

Zgodnie z pierwszym wymienionym przepisem w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Stosownie do art. 2374 § 2 k.p. pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w § 41 rozporządzenia bhp pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące: 1) stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników; 2) obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych; 3) postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi; 4) udzielania pierwszej pomocy. Instrukcje te powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów.

Na podstawie § 81 rozporządzenia bhp pracodawca określa szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych, w szczególności zapewnia: 1) bezpośredni nadzór nad tymi pracami wyznaczonych w tym celu osób; 2) odpowiednie środki zabezpieczające; 3) instruktaż pracowników obejmujący w szczególności: a) imienny podział pracy, b) kolejność wykonywania zadań, c) wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach. Pracodawca zapewnia, aby dostęp do miejsc wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych miały jedynie osoby upoważnione i odpowiednio poinstruowane.

W rozpoznawanej sprawie, podczas przeprowadzonej w zakładzie kontroli, będącej następstwem śmiertelnego wypadku przy pracy, Inspektor Pracy ustalił, że prace związane z ostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...] wykonywane w sposób przyjęty w zakładzie należy zaliczyć do rodzajów prac mających być wykonywane przez co najmniej dwie osoby oraz prac szczególnie niebezpiecznych. Przedstawione Inspektorowi Pracy instrukcje bhp obowiązujące w zakładzie nie dotyczyły szczegółowo i konkretnie prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...].

W związku z powyższym w protokole kontroli pracodawcy z dnia [...] lipca 2017 r. wśród prawdopodobnych przyczyn wypadku wymieniono brak opracowanej, wdrożonej i przekazanej pracownikom do stałego korzystania formalnej, pisemnej instrukcji (procedury) dotyczącej bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...], gdyż ustalono, że informacje dotyczące sposobu wykonywania tych prac były w zakładzie przekazywane pomiędzy pracownikami jedynie ustnie. Ponadto także w zakładowym protokole powypadkowym wśród wniosków i środków profilaktycznych wskazano konieczność opracowania szczegółowej procedury wykonywania prac przez co najmniej dwie osoby oraz szczególnie niebezpiecznych, które dotyczą ostrzenia bębna głównego zgrzeblarki i zaznajomienia z nią pracowników.

W świetle tych okoliczności słusznie, w ocenie Sądu, Inspektor Pracy uznał, że pracodawca powinien zapewnić instruktaż pracowników biorących udział w pracach związanych z ostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...] obejmujący w szczególności: imienny podział pracy, kolejność wykonywania zadań, wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach. Pracodawca winien określić szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu tych prac i zapewnić odpowiedni nadzór nad ich wykonywaniem. Dlatego też utrzymaną w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Inspektor Pracy OIP nakazał skarżącej wykonanie określonych obowiązków, tj. opracowania, wydania, wdrożenia i udostępnienia pracownikom do stałego korzystania szczegółowych i aktualnych instrukcji (procedur) dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem (szlifowaniem) obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki wchodzącej w skład linii [...].

Kwestionując stanowisko organu skarżąca podnosiła, że zaskarżoną decyzją organ nałożył na nią obowiązek wprowadzenia dodatkowych, nowych instrukcji związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki, podczas gdy u skarżącej funkcjonują już opracowane, wdrożone i przekazane pracownikom do stałego korzystania aktualne pisemne procedury w postaci instrukcji bhp z 2004 i 2012 r., zaś skarżąca zobowiązała się w toku postępowania przed organem zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury, a w konsekwencji powyższego nie istnieje potrzeba opracowywania i wdrożenia instrukcji w tym zakresie.

W ocenie Sądu ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny jednoznaczne wskazuje, że obowiązujące u skarżącej instrukcje bhp z 2004 i 2012 r. nie odnoszą się szczegółowo i czytelnie do czynności związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego zgrzeblarki [...] seria [...] wchodzącej w skład linii [...]. Gdyby tak w istocie było to skarżąca nie podkreślałaby wielokrotnie w skardze, iż w toku postępowania przed organem zobowiązała się zunifikować i szczegółowo opisać istniejące procedury w tym zakresie. Tym samym skarżąca sama przyznała, że obowiązujące w zakładzie instrukcje bhp były mało czytelne w stosunku do tych konkretnych prac wykonywanych przy tej konkretnej maszyny. Potwierdzenie tego znajduje się w protokole powypadkowym oraz protokole kontrolnym. Dlatego dostrzegając te uchybienia organ prawidłowo nakazał skarżącej wykonanie określonych obowiązków. Nałożony przez PIP, a kwestionowany przez skarżącą, obowiązek wykonania określonych czynności ma na celu zrealizowanie praktycznie tego, do czego skarżąca sama się zobowiązała deklarując wolę zunifikowania i szczegółowego opisania istniejących procedur. Opracowanie, wydanie, wdrożenie i udostępnienie pracownikom do stałego korzystania szczegółowej i aktualnej instrukcji bhp przy wykonywaniu prac związanych z ostrzeniem obicia piłowego bębna głównego tej konkretnej maszyny jest o tyle istotne, że mając na uwadze śmiertelny wypadek przy pracy, jaki miał miejsce u skarżącej, powinna ona dochować wszelkiej staranności i podjąć wszelkie kroki aby na przyszłość zapobiec ponownemu wystąpieniu takiego zdarzenia. Nie budziło przy tym wątpliwości także skarżącej, że prace związane z ostrzeniem obicia bębna głównego zgrzeblarki [...] zaliczają się do prac szczególnie niebezpiecznych, które mają być wykonywane przez co najmniej dwie osoby oraz, że zespół powypadkowy w protokole powypadkowym wskazał, jako jedną z przyczyn wypadku brak szczegółowych procedur wykonywania prac przez co najmniej dwie osoby oraz szczególnie niebezpiecznych, które dotyczą ostrzenia obicia zgrzeblarki.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, iż materiał dowodowy został zgromadzony zgodnie z przepisami prawa, organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zdaniem Sądu brak jest więc podstaw do zakwestionowania postępowania w tym zakresie.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei z art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Granice postępowania dowodowego wyznacza również art. 78 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Z powyższych przepisów wyraźnie wynika, że czynności podejmowane przez organ administracyjny i przeprowadzane dowody muszą dotyczyć okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc mających znaczenie dla sprawy i z tego punktu widzenia organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy przy tym podkreślić, że zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy zdeterminowany jest zawsze unormowaniem materialnoprawnym, które może stanowić podstawę do wydania decyzji, czyli w rozpoznawanej sprawie art. 11 pkt 1 ustawy o PIP i art. 2374 § 2 k.p. w zakresie w jakim chodziło o nałożenie obowiązku wprowadzenia szczegółowej instrukcji bhp przy wykonywaniu konkretnych prac związanych z konkretną maszyną. Dlatego też brak jest podstaw uzasadniających zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, gdyż organ odwoławczy zasadnie uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy w powyższym zakresie.

Ponadto, wbrew twierdzeniom skargi, ocenie zebranego materiału dowodowego dokonanej przez organ odwoławczy nie można zarzucić dowolności. W uzasadnieniu decyzji organ opisał stan faktyczny sprawy w sposób wyczerpujący i odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.

Nie doszło też w ocenie Sądu do zarzucanego w skardze naruszenia art. 84 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Możliwość skorzystania z tego środka dowodowego jest pozostawiona do uznania organu prowadzącego postępowanie.

Już z samej istoty funkcjonowania organów wynika, że konkretna sprawa załatwiana jest przez te organy samodzielnie, zaś ocena istotnych jej okoliczności dokonywana jest w granicach obowiązującego prawa i w ramach przyznanych organom kompetencji. Organy te powołane zostały bowiem, w ramach szeroko rozumianego systemu prawnego, do załatwiania spraw określonego rodzaju. W związku z tym w składzie tych organów funkcjonują specjaliści z określonych dziedzin, którym powierzono rozpatrywanie i rozstrzyganie problemów powstałych na tle konkretnych spraw administracyjnych. Nie można zatem automatycznie przesądzać by regułą stawało się powoływanie przez te organy biegłych w zakresie rozpatrywanych przez nie spraw (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 878/08). Organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia okoliczności, która w sposób niebudzący wątpliwości może być ustalona przez sam organ (por. np. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 808/16, z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1241/10, z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II OSK 242/09).

W związku z powyższym należy zaznaczyć, iż Starszy Inspektor Pracy prowadzący w niniejszej sprawie postępowanie kontrolne i wydający decyzję w I instancji posiada wykształcenie wyższe (mgr inż.) z zakresu mechaniki i budowy maszyn - specjalność: automatyzacja i organizacja procesów produkcji. Jest on również biegłym wpisanym na listę biegłych sądowych w Sądzie Okręgowym w zakresie: wymagań bezpieczeństwa pracy przy obsłudze maszyn i urządzeń, w tym spełniania wymagań zasadniczych przez maszyny wprowadzone do obrotu lub oddane do użytku; organizacji stanowisk i miejsc pracy; wypadków przy pracy w zakładach przemysłowych. Nie można więc zarzucić pracownikom organu braku wiedzy i kwalifikacji niezbędnych do rzetelnego rozpoznania niniejszej sprawy. Z całą pewnością ocena konieczności wprowadzenia dodatkowej, konkretnej instrukcji bhp, nie przekraczała możliwości pracowników organu i w związku z tym nie było konieczności powoływania biegłego.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

-----------------------

#

2