Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1073/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 4 pkt 1, art. 14 a, art. 10 ust. 1 a, art. 15
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 11 października 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2011 roku sygn. akt II SA/Gd 699/11 w sprawie ze skargi Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w T. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [....] czerwca 2011 roku nr [....] w przedmiocie przejęcia gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. na rzecz Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 listopada 2011 r., sygn., akt II SA/Gd 699/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w T. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie przejęcia gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Starosta G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa gruntu pokrytego wodą płynącą Jeziora [...] zlokalizowanego na działce nr [...], położonej w miejscowości M., gmina K., mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w T.. Jako podstawę prawną decyzji Starosta wskazał art. 14 a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w T., wnosząc o jej uchylenie.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania jest Jezioro [...], stanowiące śródlądową wodę płynącą zlokalizowaną w biegu Strugi T., ujęte pod poz.197 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16, poz. 149). Grunty pokryte wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa tworzą zasób jego nieruchomości (art. 14 a ustawy Prawo wodne). Decyzja wydana w oparciu o art. 14a ust. 2 ustawy Prawo wodne stanowi o stwierdzeniu przejścia gruntów pokrytych wodami płynącymi do oznaczonego zasobu nieruchomości i nie tworzy żadnego nowego stanu prawnego, a potwierdza jedynie w sposób wiążący stan wynikający z obowiązującej normy prawnej. Jest to decyzja deklaratoryjna, nie zmieniająca stanu własności, gdyż zgodnie z Prawem wodnym grunty pokryte wodą płynącą stanowią własność Skarbu Państwa i nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu. Pojęcie własności wód i gruntu w rozumieniu ustawy Prawo wodne nie jest bowiem tożsame z pojęciem własności w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny.

W przekonaniu organu Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne. Niepodzielne prawo własności Skarbu Państwa do gruntów pokrytych wodami płynącymi wynika także z ustawy z 1974 r. Prawo wodne. Przepisy art. 1, 2 i 4 powyższej ustawy stanowiły bowiem, że powierzchniowe wody płynące oraz grunty pokryte takimi wodami (także jeziorami w rozumieniu art. 6 ust. 4) stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów. Ma tu zastosowanie zasada lex posterior generali non derogat legi priori speciali i powyższej ustawowej regulacji własności Państwa do tego rodzaju gruntów i wód - jako szczególnej - nie znoszą późniejsze przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Taki stan prawny utrzymała również obecnie obowiązująca ustawa Prawo wodne, która w art. 10 ust. 1 a stanowi, że śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast art. 217 tej ustawy wskazuje, jakie jednostki i na jakiej podstawie zarządzają wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa i gruntami pokrytymi tymi wodami.

W ocenie organu odwoławczego wody płynące Jeziora [...] stanowią zasób Skarbu Państwa, jako spełniające warunki definiujące zasób gruntów pokrytych wodami. Jezioro ma ustaloną linię brzegu (decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K. znak: [...] z dnia [...] maja 1997 r.) i w tych granicach została deklaratoryjnie stwierdzona przynależność tych wód do zasobu Skarbu Państwa. Natomiast umowa sprzedaży przez Gminę K. Okręgowi Polskiego Związku Wędkarskiego w T. nieruchomości obejmującej jezioro [...] zawierającej wody płynące jest, zdaniem organu sprzeczna z przepisami Prawa wodnego z 1974 r. i tym samym nieważna w świetle art. 58 §1 Kodeksu cywilnego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w T. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 14a ustawy Prawo wodne, art. 21 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 7, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. Dodatkowo podniesiony został zarzut nieważności zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślił, że nabył sporną nieruchomość od Gminy K., która stała się właścicielem nieruchomości na podstawie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] listopada 1992 r. Prawo własności do przedmiotowej nieruchomości na rzecz Gminy K. potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 1994 r., sygn. akt I SA 676/93 oddalając skargę na powyższą decyzję. W ocenie skarżącego, aby możliwe było wydanie jakiejkolwiek decyzji w zakresie dotyczącym własności spornej nieruchomości, niezbędna jest wcześniejsza utrata mocy decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] listopada 1992 r. Natomiast decyzjami z [...] października 2009 r. oraz z [...] stycznia 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Skarżący podkreślił, że obowiązujące w chwili zawierania umowy sprzedaży przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne nie ograniczały, ani nie wyłączały możliwości obrotu gruntami pokrytymi wodami stanowiącymi własność gmin, tj. jednostek samorządu terytorialnego (zakaz obrotu wprowadziła dopiero ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w art. 10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylając zaskarżoną decyzję, wskazał, że ustawodawca w art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1a Prawa wodnego zawarł domniemanie, że wszystkie grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi są przedmiotem własności państwa. Zgodnie zaś z art. 14 ust.1a, przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi (...) rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu. Z powyższych przepisów wynika, że wolą ustawodawcy było, aby wody powierzchniowe płynące przesądzały o własności gruntu pod taką wodą, oczywiście wyłącznie w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Własność wody płynącej rozciąga się na własność gruntu pod wodami. Granica ta nie przebiega na styku wody z gruntem, lecz jest ustalona decyzją administracyjną o ustaleniu linii brzegu (art. 15), na podstawie której wytycza się grunt pod wodą z pominięciem naturalnych linii brzegowych.

Sąd przypomniał, że w przedmiotowej sprawie w celu ustalenia linii brzegowej jeziora [...] wydana została decyzja Burmistrza Miasta i Gminy K. znak: [...] z dnia [...] maja 1997 r. W konsekwencji granice własności gruntu pod wodą nie pokrywają się z lustrem wody. Celem wytyczenia linii brzegowej jest bowiem ustalenie prawnego rozmiaru koryta cieku naturalnego odstępującego na niektórych jego odcinkach od cieku w jego szerokości naturalnej. W tej sytuacji Sąd uznał za bezzasadny zarzut skarżącego, że w przypadku uznania, iż w szczególnych okolicznościach sprawy możliwe jest zastosowanie art. 14 a ust. 2 Prawa wodnego konieczne jest wcześniejsze dokonanie podziału nieruchomości w celu wyodrębnienia gruntów pokrytych wodami jezior [...] od pozostałych gruntów. Takie rozgraniczenie zostało bowiem dokonane decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K..

Sąd wywodził dalej, że Jezioro [...] stanowi śródlądową wodę płynącą zlokalizowaną w biegu Strugi T., ponieważ jezioro to ujęte zostało pod poz. Nr 197 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16, poz. 149).

W przekonaniu Sądu jedyną przeszkodą, uniemożliwiającą w stanie prawnym i faktycznym ustalonym na dzień wydania zaskarżonej decyzji zaliczenie gruntów pokrytych wodami jeziora do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa jest kwestia własności działki [...], w miejscowości M., gmina K.. Przedmiotowy grunt pomimo, że znajduje się pod stanowiącymi własność Skarbu Państwa wodami przepływowego jeziora [...], to na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 grudnia 1999 r. i zgodnie z treścią księgi wieczystej KW nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w T., stanowi własność skarżącego. Kwestia przysługiwania poprzednikowi prawnemu skarżącego - Gminie K. prawa własności do przedmiotowej nieruchomości była przedmiotem postępowania przed Krajową Komisją Uwłaszczeniową (decyzja [...] z [...] listopada 1992 r.), zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 1994 r., sygn. akt I SA 676/93, oddalającym skargę na tę decyzję.

Sąd podkreślił, że powyższy wyrok NSA ostatecznie potwierdził prawo własności Gminy K. do przedmiotowej nieruchomości. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że art. 7 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych stanowi w przedmiotowej sprawie podstawę do komunalizacji bez ograniczeń przedmiotowych, ponieważ ustawa w art. 7 poddaje przekształceniom własnościowym z mocy samego prawa mienie gminne niezależnie od tego, co było przedmiotem tego mienia. Przepis art. 7 ust. 1 ustawy jest bowiem normą szczególną i stanowi podstawę prawną do zwrotu gminom tego, co one utraciły w wyniku likwidacji samorządu i przejęcia tego mienia przez Skarb Państwa.

Ponadto w dacie wydania tego wyroku obowiązywały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, które w art. 1, 2 i 4 stanowią, że powierzchniowe wody płynące oraz grunty pokryte takimi wodami (także jeziorami w rozumieniu art. 6 ust. 4) stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów.

Z tej przyczyny Sąd podzielił pogląd wyrażony w skardze, że zaskarżone decyzje naruszają art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy wydające kontrolowane w przedmiotowej sprawie decyzje są związane treścią prawomocnego wyroku NSA z dnia 23 marca 1994 r. i nie mogą przy stosowaniu przepisów art. 14 a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne pomijać zakresu tego związania.

Sąd wskazał ponadto, że skarżący, który nabył przedmiotową nieruchomość od Gminy K. jest wpisany w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, a organ jest związany rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podważenie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej jest możliwe jedynie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych), a więc na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Powyższe kwestie, zdaniem Sądu, wymagają wyjaśnienia przez organ odwoławczy. Bez jednoznacznego wzruszenia na drodze postępowania cywilnego lub administracyjnego przysługującego skarżącemu prawa własności nie jest możliwe, w przekonaniu Sądu, wydanie decyzji o przejęciu działki gruntu pokrytego jeziorem [...] do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Do tego czasu przedmiotowe postępowanie powinno zaś ulec zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię – w szczególności art. 14a ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 4a, art. 14 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 145).

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie wyroku, rozpoznanie sprawy w trybie art. 188 p.p.s.a. i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z treści art. 14a ust. 1 prawa wodnego wynika, iż sam fakt pokrycia gruntu wodą powierzchniową płynącą, stanowiącą własność Skarbu Państwa, przesądza o zaliczeniu tego gruntu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Nie można pominąć faktu, że kwestia własności gruntu w sferze dokumentów też winna znaleźć ostateczne uregulowanie, lecz nie stanowi to, według organu, przeszkody do wydania deklaratoryjnej decyzji na podstawie art. 14a prawa wodnego. Możliwość wydania takiej decyzji – mimo niezgodności treści wpisów w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - wydaje się oczywista wobec regulacji art. 10 ust. 1a w zw. z art. 14 ust. 1 powoływanej ustawy.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie wpis w księdze wieczystej również nie może stać na przeszkodzie wydaniu decyzji w trybie art. 14a ust. 2 ustawy Prawo wodne. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, rękojmia wiary publicznej ksiąg nie działa przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu. Ustawą taką jest w omawianym przypadku ustawa Prawo wodne.

Ponadto wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1994 r., sygn. akt I SA 676/93 trudno wywodzić wprost potwierdzenia przez ów Sąd prawa własności Gminy K. do spornej nieruchomości, bowiem w pierwszym rzędzie w rozstrzygnięciu tym wyeksponowano brak legitymacji ówczesnego skarżącego do skutecznego wniesienia skargi. Sama zaś wykładnia materialnoprawnej podstawy orzeczenia wydaje się - na skutek konstrukcji uzasadnienia – rzeczą wtórną.

Skarżący kasacyjnie wskazał również, że ustawa Prawo wodne z 1962 r. wprowadziła po raz pierwszy bezwzględną zasadę, że wody powierzchniowe płynące i grunty nimi pokryte stanowią niepodzielną własność Państwa, zastępując w tej materii tzw. ustawę wodną z 1922 r. Niemniej w stosunku do przepisów prawa cywilnego szeroko pojętych (a po wejściu w życie także do kodeksu cywilnego) stanowiła lex specialis. Regulacja ta utrzymała się co do zasady w swych dwóch kolejnych "wydaniach" z roku 1974 oraz 2001. Oznacza to, że ustawa komunalizacyjna z 10 maja 1990 r. nie zniosła tej regulacji, bowiem ma ona charakter ogólny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1994 r. wyjaśniał wprawdzie sens tej regulacji jako "podstawy prawnej do zwrotu gminom tego, co one utraciły w wyniku likwidacji samorządu i przejęcia tego mienia przez Skarb Państwa". Według skarżącego kasacyjnie interpretacja ta nie uwzględnia faktu, że ustawa z 1990 r. "rozprawiała się" z regulacjami z roku 1950, 1954 i 1958, rzeczywiście likwidujących samorząd. Milczy jednak ona o regulacjach prawa wodnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w T. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach określonych w art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj. 2012, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej, jako "p.p.s.a." i nie stwierdzając przy tym wystąpienia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest ona niezasadna.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a podniesione w niej zarzuty dotyczą naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię. Skarżący kasacyjnie organ, wskazując na naruszenie art. 14 a ust.1 w zw. z art. 11 ust.1 pkt 2, art. 9 ust.1 pkt 4 a i art.14 ust.1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, prezentuje pogląd, że wobec jednoznacznej treści podanych przepisów, wskazujących na przysługujący z mocy ustawy Skarbowi Państwa tytuł własności do gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi, możliwe jest wydanie decyzji stwierdzającej przejście tych gruntów do zasobu Skarbu Państwa, pomimo istnienia wykazanego aktem notarialnym i wpisem do księgi wieczystej prawa własności do tych gruntów Polskiego Związku Wędkarskiego Oddział w T. Na potwierdzenie tego stanowiska skarżący kasacyjnie wskazuje, że decyzja wydana w trybie art.14 a prawa wodnego ma jedynie charakter deklaratoryjny, nie reguluje sama przez się stosunków własnościowych i nie zmienia stanu prawnego. Ponadto wpis w księdze wieczystej nie stoi na przeszkodzie wydaniu takiej decyzji, gdyż rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy ( art.7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że w świetle przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne nie budzi wątpliwości, iż własność śródlądowych powierzchniowych wód płynących przesądza o własności gruntów pokrytych tymi wodami. Grunty pokryte wodami stanowią własność właściciela tych wód w granicach określonych liniami brzegów. Zgodnie zaś z brzmieniem art.10 ust.1 a prawa wodnego śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Tak też wywiódł Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że ustawodawca w art.14 ust.1 w zw. z art.10 ust.1a prawa wodnego zawarł domniemanie, że wszystkie grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi są przedmiotem własności państwa. Wypada jedynie przypomnieć, ujmując rzecz historycznie, że już na podstawie ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 r. (tekst jednolity: Dz. U. 1928 r. Nr 62 poz. 574 ze zm.) znaczna część wód otwartych została zaliczona do wód publicznych, dotyczyło to jednak przede wszystkim rzek, podczas gdy jeziora pozostawały własnością prywatną w rozumieniu ustawy (por. art. 2 ust. 1 w związku z art. 4). Zgodnie bowiem z art. 4 pkt b ustawy wodnej do wód prywatnych właściciela gruntu została zaliczona woda, zawarta w znajdujących się w jego gruncie jeziorach, stawach, sadzawkach, studniach i innych zbiornikach, tudzież w wodociągach, kanałach i rowach. Oznacza to, że w zakresie nacjonalizacji jezior przepływowych kluczowe znaczenie miały późniejsze akty nacjonalizacyjne. Chodzi tu jednak nie o ustawę z 30 maja 1962 r., a przede wszystkim o dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r., Nr 3. poz. 13 ze zm.) i dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. 1944 r., Nr 15, poz. 82 ze zm.), gdyż skutkiem zniesienia wielkiej własności ziemskiej i leśnej niemal wszystkie stawy i jeziora przeszły na własność państwa. Analogiczny proces miał miejsce na ziemiach północnych i zachodnich na podstawie przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( dekret z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich; Dz. U. 1946 r., Nr 13 poz. 87 ze zm.).

W myśl art. 2 prawa wodnego z 1962 r. grunty, w granicach określonych liniami brzegów, pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów, stanowią własność państwa. Według zgodnego stanowiska doktryny i orzecznictwa ustawa z 30 maja 1962 r. doprowadziła do nacjonalizacji wód płynących. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 8 listopada 1971 r., III CZP 28/71 (OSNCP 1972/3, poz. 43), wskazując, że wody i grunty, które stosownie do ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 r. stanowiły własność prywatną a według Prawa wodnego z 1962 r. zostały zaliczone do mienia stanowiącego własność Państwa, stały się własnością Państwa z dniem wejścia w życie prawa wodnego (podobnie Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 11 października 1977 r., II CR 336/77, publ. LexPolonica nr 311878 oraz z dnia 29 października 1981 r., I CR 208/81, publ. OSNCP 1982/4 poz. 59). W wyroku z dnia 11 października 1977 r., sygn. III CZP 336/77, publ. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1978, nr 6, s.202, Sąd Najwyższy stwierdził, że z chwilą wejścia w życie Prawa wodnego z 1962 r. wody prywatne płynące stały się z mocy prawa własnością Państwa. Nabycie to ma charakter pierwotny, obejmuje wody i grunty pod wodami, a nawet pożytki, które te wody i grunty przynoszą.

Już na gruncie przepisów tej ustawy powstała wątpliwość co do tego, na jakiej podstawie można ujawnić Skarb Państwa, jako właściciela gruntu pod powierzchniowymi wodami płynącymi, jeżeli w księdze wieczystej, jako właściciel takiego gruntu figuruje osoba fizyczna. Zagadnienie to było przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., III CZP 69/09, publ. OSNC 2010, nr 4, poz.53. W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że : " Przepis art.2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. – Prawo wodne stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej nabycia prawa własności przez Skarb Państwa bez potrzeby stwierdzenia nabycia tego prawa orzeczeniem sądu, chyba że zachodzi konieczność uzgodnienia stanu prawnego księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym". W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że w sytuacji, w której nabycie własności nastąpiło z mocy samego prawa ( art.2 prawa wodnego z 1962 r.) podstawą wpisu może być sam przepis prawa. Jeżeli jednak w księdze wieczystej, jako właściciel, figuruje osoba fizyczna, to jeżeli do usunięcia powstałej niezgodności pomiędzy jej treścią a rzeczywistym stanem prawnym nie dojdzie w drodze oświadczenia tej osoby w odpowiedniej formie, konieczne będzie orzeczenie sądu wydane na podstawie przepisu szczególnego art.10 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten pozwala w braku ograniczeń dowodowych uzyskać wyrok będący podstawą wpisu zgodnego z prawem. Takie rozwiązanie gwarantuje pewność i bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami. Omawiana uchwała, w części stwierdzającej konieczność uzgodnienia stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym spotkała się z częściowo krytycznym stanowiskiem komentatorów ( patrz. glosa do uchwały S. Rudnicki, OSP 2010, nr 5, s.354-355). Wypada bowiem zwrócić uwagę, że art. 10 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece dotyczy wpisu materialnie wadliwego tzn. wykazującego stan sprzeczny z rzeczywistym ( prawdziwym) stanem prawnym, np. wpisu dokonanego na podstawie nieważnej czynności prawnej lub mającego inną treść, niż ujawniona w księdze wieczystej. Zatem trafność stanowiska Sądu pierwszej instancji w kwestii konieczności podjęcia działań w trybie art.10 u.kw.h. zależy od oceny, czy zachodzą przesłanki do zastosowania tego trybu, co jednak nie leży w gestii sądu administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, że w sytuacji, gdy Skarb Państwa stał się właścicielem z mocy samego prawa, na podstawie przepisów, według których wydanie orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej stwierdzającej nabycie nie było wymagane, w postępowaniu wieczystoksięgowym zbędne jest wykazanie przez Skarb Państwa nabycia własności dokumentem, np. orzeczeniem sądu czy decyzją administracyjną. Przepis prawa może stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej tylko wówczas, gdy stwierdza nabycie ex lege prawa podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej bez ustawowego wymagania poświadczenia takiego prawa ( por. orzeczenie SN z dnia 1977 , II CKN 216/97, publ. OSNC 1/98, poz. 7) . Nie dotyczy to jednak takich sytuacji, jak przewidzianej - przykładowo w ustawie z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), która w art.67 stanowiła, że podstawą do wpisu w księdze wieczystej jest ostateczna decyzja o przekazaniu powiatowi praw, które są lub mogą być ujawnione w księdze wieczystej. Dotyczy to szeregu innych decyzji administracyjnych, których wydanie jest niezbędną podstawą do dokonania wpisu własności w księdze wieczystej (por. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz. S. Rudnicki. LexisNexis. Warszawa 2010 r., uwagi do art.31 ust.1 str.191-194). Decyzje te można podzielić na takie, które powodują (są źródłem) zmiany w stanie prawnym nieruchomości i takie, które stwierdzają zmiany w stanie prawnym nieruchomości. W tym kontekście można postawić pytanie, jaki charakter ma decyzja, o której mowa w art. 14 a ust. 2 ustawy Prawo wodne. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 130, poz. 1087). Zarówno Sąd I instancji, jak i skarżący organ są zdania, że wydana w tym trybie decyzja nie powoduje zmian w stanie prawnym nieruchomości. Jej wydanie nie powinno zatem oddziaływać na kwestie związane z wpisem prawa własności. Decyzja wydawana na podstawie art. 14a ust. 2 ustawy Prawo wodne, o przejściu gruntu pokrytego powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, nie może prowadzić do zmiany właściciela gruntu, lecz ma jedynie charakter deklaratoryjny. Jednakże w konsekwencji, w postępowaniu prowadzonym w trybie wskazanego przepisu, przedmiotem wiążących ustaleń organu administracji wodnej nie może stać się okoliczność charakteru wód powierzchniowych pokrywających grunt, jeżeli toczy się spór co do prawa własności tego gruntu. Ustalenie tej okoliczności przesądza bowiem wprost o prawie własności nieruchomości, stanowi sprawę cywilną podlegającą rozpoznaniu przed sądem powszechnym. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do przyznania tego rodzaju decyzji skutku wywłaszczeniowego, to zaś w sposób oczywisty byłoby sprzeczne z całością regulacji prawa wodnego, której założeniem jest objęcie wyłącznie spraw z zakresu gospodarowania wodami, nie zaś spraw dotyczących rozstrzygania sporów o własność gruntów pokrytych wodami ( por. glosa Tomasza Dybowskiego do uchwały Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 1971, sygn. III CZP 28/71, publ. OSPiKA 1973, z 1, s.3-5).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie w trybie art. 14a ust. 2 ustawy Prawo wodne, jest zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy nie występuje spór co do własności gruntu pokrytego płynącymi wodami powierzchniowymi.

Jeśli zważyć na treść art. 14 a ustawy Prawo wodne niezbędną przesłanką do zaliczenia gruntu pokrytego wodami powierzchniowymi do zasobu Skarbu Państwa jest wymóg, aby grunty te stanowiły własność Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z art. 14 a ust.1 wskazanej ustawy: " Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami."

Właściwą drogą do rozstrzygnięcia takiego sporu jest rozstrzygnięcie sądu powszechnego. Rozważania zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w istocie dowodzą, że skarżący organ kwestionuje tytuł własności Polskiego Związku Wędkarskiego, podczas gdy rozstrzyganie sporów o własność nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Wypada przypomnieć, że jeszcze pod rządem prawa wodnego z 1962 r. Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 8 listopada 1971 r., stanowiącej zasadę prawną, stwierdził, że sprawy o własność wód i związanych z nimi gruntów podlegają rozpoznaniu w postępowaniu sądowym ( wymieniona wyżej uchwała z dnia 8 listopada 1971 r., III CZP 28/71, publ. OSNC 1972/3/43 z glosą Tomasza Dybowskiego zamieszczoną w OSPiKA 1973/1/1).

Nie można również podzielić argumentacji autora skargi kasacyjnej, dotyczącej interpretacji art.7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten dotyczy praw obciążających nieruchomość (przykładowo: użytkowania, służebności, służebności przesyłu, dożywocia). Trudno natomiast podzielić pogląd, aby prawo własności, jak wywodzi się w skardze kasacyjnej, należało do praw obciążających nieruchomość, o których mowa w art.7 ust.1 pkt. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ( por. Helena Ciepła. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Warszawa 2007 r.,s.32).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.204 pkt 2 p.p.s.a.