Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 336/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 2, 3 i 4, art. 147 ust. 3 i ust. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Jerzy Stankowski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 603/07 w sprawie ze skargi W. R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 603/07 oddalił skargę W. R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Podaniem z dnia 9 maja 2007 r. W. R. B. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Tykocinie o udzielenie pomocy finansowej okresowej. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ l instancji decyzją z dnia [...] maja 2007 r. przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy z powodu bezrobocia, w miesięcznej wysokości 166,95 zł na okres od 1 maja 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. Od tej decyzji W. B. wniósł odwołanie.

W następstwie jego rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podjętej decyzji wskazano, iż w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy stołecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Warunkiem przyznania pomocy jest spełnianie również kryterium dochodowego określonego art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł.

Co do sposobów ustalania wysokości zasiłku okresowego wyjaśniono, iż określają je przepisy art. 38 ust. 2 i 4 w zw. z art. 147 ust. 1 ustawy i w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi ona 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. W sytuacji osób nieposiadających własnych źródeł dochodu jest to kwota 166,95 zł.

Mając na względzie powyższe organ stwierdził, iż ustawowe przesłanki do udzielenia odwołującemu pomocy w powyższej formie zostały spełnione. W.R. B. jest osobą bezrobotną, w trakcie leczenia, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, bez źródła utrzymania.

Odnosząc się do kwoty przyznanego świadczenia wskazano, iż w realiach niniejszej sprawy brak było możliwości świadczenia pomocy w większej wysokości. Wysokość przyznawanych świadczeń przy ich obligatoryjnym charakterze determinowana jest bowiem posiadanymi przez ośrodki pomocy społecznej, środkami finansowymi na realizację zadań o charakterze obowiązkowym, które obok zasiłków okresowych obejmują także inne świadczenia z pomocy społecznej.

W tych uwarunkowaniach, w ocenie Kolegium, organ prowadzący postępowanie w sposób dostateczny wykazał istnienie przesłanek uzasadniających zarówno udzielenie wnioskowanego świadczenia jak i jego wysokość.

Skargę na powyższą decyzję wniósł W. R. B.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jej wydawania. W szczególności, zdaniem Sądu, należało uznać, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą kontrolowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, iż skarżący bez wątpienia spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego.

Nie budzi również zastrzeżeń sposób ustalania wysokości zasiłku, który odpowiada przepisom art. 38 ust. 2 i 4 ustawy. Ponadto, jak wskazał organ I instancji gminy w 2007 r. otrzymały dotacje celowe z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w minimalnej wysokości zasiłku okresowego. Stąd na zadania własne (zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym należącym do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym) nie ma wystarczających środków, w tym na uzupełnienie kwoty wydatków związanych z zasiłkami okresowymi ponad kwotę minimalną uzyskiwaną z budżetu państwa. A zatem jak słusznie zauważył organ odwoławczy wysokość zasiłku okresowego determinowana jest posiadanymi przez ośrodek pomocy społecznej środkami finansowymi. Te zaś jak wynika z powyższego są ograniczone, co w zestawieniu z liczbą potrzebujących powoduje, iż nie jest możliwe przyznanie świadczeń pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawcę. W tych uwarunkowaniach przyjąć należało, iż organ mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego oraz możliwości finansowe ośrodka nie mógł przyznać zasiłku okresowego w wyższej kwocie. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący i przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko. Ponadto Sąd stwierdził, iż trudna sytuacja ośrodków pomocy społecznej na terenie województwa podlaskiego znana jest z urzędu tut. Sądowi z racji wielu rozpatrywanych spraw w tym przedmiocie.

Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że skarżący jest w stanie formułować wnioski o przyznanie konkretnej pomocy społecznej, w następstwie czego systematycznie korzysta z różnych form pomocy ośrodka. Oprócz zasiłku okresowego otrzymywał zasiłki z przeznaczeniem na żywność oraz dojazdy związane z leczeniem, a także zasiłek celowy na zakup żywności na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r., na okres od 1 stycznia 2007 r. do 30 czerwca 2007 r.

W ocenie Sądu przy podejmowaniu skarżonej decyzji organy obu instancji nie naruszyły również przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści art. 77 i 7 k.p.a. organy administracji publicznej podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego rzetelnej oceny. W szczególności nie można zgodzić się z poglądem, iż w rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono w stopniu dostatecznym kwestii stanu zdrowia skarżącego oraz znaczenia jej dla zakresu i wysokości wymaganej pomocy społecznej. Powyższemu przeczy materiał dowodowy w niniejszej sprawie, zawierający liczne informacje, w tym zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia skarżącego potwierdzające fakt jego leczenia się w poradniach specjalistycznych, czemu organy dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji wskazując, iż skarżący pozostaje w trakcie leczenia. Na tej podstawie stwierdzić należy, iż okoliczność ta nie była negowana przy ustalaniu trudnej sytuacji skarżącego, w konsekwencji przy podejmowaniu omawianego rozstrzygnięcia.

Od powyższego wyroku W. R. B. złożył skargę kasacyjną zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez:

błędną wykładnię art. 3, art. 38 ust. 2, 3 i 4 oraz art. 147 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że dopuszczalnym jest ustalenie przez organy pomocy społecznej zasady przyznawany zasiłku okresowego według której, zasiłek ten może być przyznawany w minimalnej wysokości każdej osobie uprawnionej, bez uwzględnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie;

2) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zakresie:

a) art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez ustalenie niezgodne z aktami sprawy, że w toku postępowania administracyjnego przed organami obu instancji w sposób wyczerpujący zebrano, rozważono i ustalono wszystkie okoliczności istotne dla określenia wysokości zasiłku okresowego, w tym w szczególności stan zdrowia skarżącego i potrzeby z tym związane,

b) art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez naruszenie obowiązku kontroli zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej ze wszystkimi istotnymi przepisami w sprawie.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię przepisów art. 38 ust. 2, 3 i 4 oraz art. 147 ust 3 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), rozważając czy taka wykładnia przyjęta przez Sąd jest dopuszczalna, a która polega na przyjęciu, iż organy pomocy społecznej przyznają osobom uprawnionym zasiłek okresowy wyłącznie w minimalnej wysokości, bez uwzględnienia okoliczności w jakich doszło do przyznania tego zasiłku. Zdaniem pełnomocnika skarżącego przyznanie zasiłku okresowego nasuwa obowiązek dostosowania tej formy pomocy do indywidualnych potrzeb uprawnionego przez zindywidualizowanie wysokości tego zasiłku, jednocześnie nie oznacza to przyznania tego zasiłku w maksymalnej wysokości. Nie jest zasadne aby organy pomocy społecznej przyjęły zasadę o udzielaniu zasiłku w minimalnej kwocie każdemu uprawnionemu. Przy podstawach proceduralnych pełnomocnik podniósł ponownie, iż ani Sąd, ani organy nie dokonały jakichkolwiek ustaleń na temat zdrowia, sytuacji życiowej i potrzeb skarżącego.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

Nie jest bowiem zasadny zarzut błędnej wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pozwalający przyjąć generalną zasadę co do wysokości przyznanego zasiłku okresowego. Wbrew bowiem tak sformułowanemu zarzutowi Sąd I instancji nie dokonał takiej interpretacji powołanych przepisów. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd jedynie uznał, iż przepisy cyt. ustawy o pomocy społecznej dopuszczają możliwość przyznania zasiłku okresowego w minimalnej wysokości jeżeli wielkość posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej środków finansowych nie pozwala na przyznanie go w wyższej wysokości i to nawet jeżeli przemawia za tym sytuacja danej osoby. Taka interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej jest prawidłowa. Bowiem przy ustalaniu konkretnej wysokości zasiłku okresowego organ zobligowany jest, w ramach ustawowej wysokości określonej w ust. 2-4 art. 38 ww. ustawy, brać pod uwagę nie tylko potrzeby zainteresowanego ale również możliwości pomocy społecznej, o czym stanowi art. 3 ww. ustawy. Przyznane świadczenie musi bowiem znaleźć pokrycie w środkach finansowych danego ośrodka aby zostało zrealizowane.

Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania to również nie są one zasadne. Przede wszystkim Sąd I instancji zgodnie ze swoimi kompetencjami badał zgodność z prawem, zarówno materialnym jak i z przepisami postępowania zaskarżoną decyzję, co wynika z obszernego uzasadnienia wyroku. Zasadnie Sąd przyjął, że przy rozpoznawaniu sprawy nie zostały naruszone przepisy art. 7, 77 k.p.a. Akta, a zgodnie z art. 133 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, zawierają obszerną dokumentację dotyczącą sytuacji skarżącego, w tym również jego sytuacji zdrowotnej. Skarżący otrzymał m.in. zasiłek celowy na koszty związane z leczeniem. Natomiast jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stan zdrowia skarżącego pozwala na podjęcie pracy. Natomiast skarżący nie może pracy uzyskać, a więc przesłanką otrzymania zasiłku okresowego było bezrobocie skarżącego.

Jak to wskazano wyżej Sąd I instancji w obszernym uzasadnieniu szczegółowo wyjaśnił podstawy rozstrzygnięcia tak faktyczne jak i prawne, przy czym, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, w pełni stosował zasady zawarte w § 1 art. 134 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.