Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3775/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Przybielski /spr./, Sędzia WSA Janina Guść,, Protokolant Barbara Kroczak, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 września 2001 Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 lutego 201 r., nr [...] i zasądza od organu administracji na rzecz skarżącego J. K. 10, - (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 lutego 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił J. K. dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, przyznanych wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej.

Organ administracji ustalił, że J. K. w oparciu o orzeczenie dawnego ZBOWiDu z dnia 14 grudnia 1987r. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, iż w okresie od 7 do 27 grudnia 1951r. brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej.

Podstawą przyznania tych uprawnień było zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia 26 czerwca 1987r., nr [...] potwierdzające, że J. K. w podanym wyżej okresie brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej.

Organ administracji ustalił również, że jednostka, w której służył skarżący nie brała udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust 2 pkt 6 ustawy. W uzasadnieniu decyzji wskazano również, że organ administracji nie jest zobowiązany do wyjaśniania, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek innego tytułu określonego w ustawie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. K. zarzucił, że uprawnienia kombatanckie uzyskał z tytułu udziału w walkach zbrojnych w szeregach Wojska Polskiego, jako żołnierz czynnej służby wojskowej, wobec czego brak było podstaw do pozbawienia go tych uprawnień.

Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych, w dniu 20 września 2001r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano dodatkowo, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że 4 Pułk KBW, w okresie od czerwca 1951r. do kwietnia 1952 r. prowadził walkę z poakowskim podziemiem zbrojnym i bandami rabunkowymi. Istniały zatem podstawy do pozbawienia go uprawnień kombatanckich uzyskanych wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w latach 1944 – 1956.

J. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodził, że był żołnierzem z poboru, wykonywał rozkazy oraz brał czynny udział w walkach z bandami UPA. Skarżący wskazywał również, że informacja udzielona organowi administracji przez Centralne Archiwum Wojskowe jest ogólna i nieścisła, gdyż pomija tę okoliczność, iż wydzielona z tego Pułku grupa operacyjna brała udział w walkach z bandami UPA.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną w części dotyczącej zarzutów niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, a przede wszystkim z deklaracji członkowskiej i życiorysu J. K., sporządzonych w 1987r., w trakcie ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich wynika w sposób jednoznaczny, że w okresie od 7 do 27 grudnia 1951r. brał on bezpośredni udział w walkach z bandami UPA, jako żołnierz zasadniczej służby wojskowej.

Skarżący w opisanych wyżej dokumentach szczegółowo wskazuje, imiona i nazwiska dowódców Pułku KBW, z którym brał on udział w walkach z bandami UPA w okolicach Stalowej Woli, Sanoka oraz Rzeszowa. Dowody te zobowiązywały organ administracji do przeprowadzenia bardziej wnikliwego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i 77 k.p.a., szczególnie w sytuacji, gdy skarżący podczas ubiegania się o przyznanie mu uprawnień kombatanckich w 1987r. nie powoływał się na udział w walce zbrojnej z poakowskim podziemiem lecz wyłącznie na udział w walkach z bandami UPA (por. k. 3, 4 i 5 akt sprawy).

Znajdująca się na karcie 18 akt administracyjnych informacja CAW dotyczy innego okresu działalności 4 Pułku KBW, tj. okresu od czerwca 1951 do kwietnia 1952, a ponadto nie wyklucza, iż z 4 Pułku KBW wydzielono grupę żołnierzy, która prowadziła walkę z bandami UPA.

W przypadku nie wskazania przez skarżącego osób, które mogłyby potwierdzić jego udział zbrojny w walkach z bandami UPA organ administracji zobowiązany będzie przesłuchać skarżącego w charakterze strony w trybie art. 86 k.p.a., a następnie ocenić jego wyjaśnienia na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie w oparciu o art. 80 k.p.a.

Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wskazanie, przez skarżącego, że przysługiwały mu uprawnienia kombatanckie z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) nie dawałoby podstaw do pozbawienia go dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich (art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy). Za działalność kombatancką uznaje się bowiem uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami UPA.

Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowało się, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. (por. uchwała NSA z dnia 4 marca 2002r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132).

W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa obowiązkiem organu administracyjnego było wyjaśnienie tej okoliczności, czy skarżący faktycznie brał udział w walkach z bandami UPA.

Błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie ma obowiązku badać, czy skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innych tytułów.

Zarzut skarżącego w tym zakresie był bowiem wyłącznie konsekwencją wszczęcia dopiero w 2000r. postępowania weryfikacyjnego, a zatem w tym postępowaniu mógł on wskazać, że uprawnienia kombatanckie przysługiwały mu również z innego tytułu, co pozwalało skarżącemu na zachowanie dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)