Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SO/Ol 7/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-06-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części w Rep. SO
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku J. S. o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta "[...]" grzywny za nieprzekazanie akt administracyjnych i skargi na bezczynność w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia odmówić przyznania J. S. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Na skutek wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta "[...]" grzywny za nieprzekazanie akt administracyjnych i skargi na bezczynność w sprawie wykonania robót budowlanych, J. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 30 kwietnia 2008 r. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nie posiadają oni żadnych zasobów pieniężnych oraz cennych przedmiotów. Do majątku rodziny należy dom o powierzchni 110 m2. Źródłem jej dochodu jest renta wnioskodawcy w wysokości 1.419,68 zł. W rubryce nr 11 formularza wniosku wnioskodawca podniósł ponadto, iż jego sytuacja materialna, wykazująca niedostatek została wnikliwe zbadana przez Naczelny Sąd Administracyjny, czego potwierdzeniem jest załączona do wniosku kserokopia postanowienia tegoż Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt "[...]".

W odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 maja 2008 r. do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wnioskodawca przedłożył pismo procesowe z dnia 13 maja 2008 r., z którego wynika, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje żądanie zwolnienia od wpisu i wszystkich innych kosztów sądowych, których obowiązek uiszczenia może pojawić się na dalszym etapie postępowania. W piśmie tym wnioskodawca wykazał uśrednione wydatki rodziny, które wynoszą w sumie ok. 1313,46 zł miesięcznie. Składają się na nie koszty: energii elektrycznej, gazu, wody, usług telekomunikacyjnych, wywozu odpadów, ubezpieczenia na życie, podatku od nieruchomości, abonamentu RTV, wizyt lekarskich i lekarstw oraz planowanego w 2008 r. remontu. Wnioskodawca wskazał, iż remont ma obejmować wymianę, uszkodzonych przy próbach włamań, drzwi zewnętrznych i garażowych. Remont za łączną kwotę 5.700 zł ma być sfinansowany ze środków pieniężnych pochodzących ze zwrotu podatków od osób fizycznych i VAT oraz z kredytu odnawialnego. Wnioskodawca wyjaśnił ponadto, iż w I półroczu 2008 r. był zwolniony od kosztów wszystkich postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, za wyjątkiem jednej sprawy, w której dokonał wpłaty 100 zł za pieniądze otrzymane w prezencie urodzinowym. Ostatniej wpłaty w kwocie 200 zł dokonał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie w sprawie "[...]". W sprawie tej nie poniósł natomiast żadnych kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, gdyż korzystał z pomocy prawnej zaprzyjaźnionego radcy prawnego. Wnioskodawca oświadczył ponadto, iż posiada kredyt odnawialny w wysokości 4.000 zł. Saldo konta jest ujemne od 2007 r. Prócz kserokopii dokumentów uprawdopodabniających lub potwierdzających fakt ponoszenia wykazanych wydatków i ich wysokości oraz wysokości renty w kwocie 1.419,68 zł netto, wnioskodawca przedłożył kserokopie: wyciągów z rachunku bankowego za okres od dnia 12 września 2007 r. do dnia 7 kwietnia 2008 r., zeznania podatkowego PIT-37 za 2007 r. oraz umowy na wykonanie stolarki drzwiowej z dnia 6 maja 2008 r.

Pismem z dnia 20 maja 2008 r. wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia m.in. dokumentu, z którego wynika zakres szkody powstałej przy próbach włamań do domu i garażu uzasadniający konieczność wymiany drzwi zewnętrznych i garażowych (a); odpisu specyfikacji, o której mowa w umowie z dnia 6 maja 2008 r., ewentualnie innego dokumentu, określającego markę i model zamawianych drzwi i bramy (c); wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc kwiecień 2008 r. (e) oraz oświadczenia co do źródła pokrycia kosztów sądowych w roku bieżącym i latach ubiegłych (2006-2007) (g).

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca przedłożył pismo procesowe z dnia 26 maja 2008 r., w którym oświadczył, iż z uwagi na trudną sytuację materialną jego dom jest nieubezpieczony, zaś konieczność wymiany drzwi wynika nie tylko z próby włamań, ale również z ich zużycia. Podniósł, iż nie posiada żadnej specyfikacji zamówionych drzwi wejściowych i garażowych, oprócz załączonej umowy. Wyjaśnił, iż zgodnie z porozumieniem zawartym z wykonawcą drzwi będą obudowane blachą w celu zapobieżenia włamaniom. Oświadczył, iż nie posiada samochodu. Podniósł również, iż nie otrzymał jeszcze wyciągu z rachunku bankowego za kwiecień, więc nie może go załączyć, nie posiada także dokumentów potwierdzających jego dotychczasowe wpłaty do sądu. Do przedmiotowego pisma wnioskodawca załączył kserokopię wniosku VZM-1 wraz z dwoma załącznikami.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. To strona ma zatem przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wskazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb. Nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje zatem rodzaj i wysokość ponoszonych przez stronę wydatków. Mając na uwadze ich wysokość oraz wysokość środków pieniężnych, którymi dysponuje strona, można bowiem ocenić, czy czyniąc oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania jest ona w stanie zgromadzić środki finansowe na uiszczenie kosztów postępowania sądowego.

W niniejszej sprawie wnioskodawca dysponuje stosunkowo niewysokim dochodem, który jednak, jak można wnioskować ze złożonych przez niego oświadczeń i dokumentów źródłowych, uzupełniany czasowo ze środków pochodzących z kredytu odnawialnego, jest wystarczający na terminowe uiszczanie wydatków mieszkaniowych oraz utrzymanie rodziny. Zauważyć również należy, iż w latach ubiegłych ze środków tych wnioskodawca ponosił także w części koszty prowadzonych spraw sądowych (np. w sprawach o sygn. akt "[...]" i "[...]", w których zgodnie z jego wolą wnioskiem o przyznanie prawa pomocy objęte było wyłącznie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych). Środki finansowe, którymi dysponuje wnioskodawca wystarczające są ponadto do sfinansowania przeprowadzanych systematycznie remontów domu. Z przedłożonego wniosku VZM-1 wynika bowiem, iż zakres robót budowlanych przeprowadzonych w domu wnioskodawcy od 2004 r. obejmował docieplenie posadzek oraz wymianę tynków, instalacji sanitarnych, wodnych, gazowych, pieca, grzejników i instalacji CO, glazury, terakoty, części okien, ogrzewacza wody, armatury w łazienkach. W 2007 r. kwota zwrotu za lata 2004-2006 wyniosła 2.180 zł, podczas gdy za 2007 r. – 141 zł. W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2008 r. wnioskodawca wykazał, iż w 2008 r. planuje remont w postaci wymiany drzwi zewnętrznych i garażowych. Koszt remontu to 5.700 zł. Zaliczkę w kwocie 2.000 zł, po wypłacie w dniu 28 kwietnia 2008 r. z rachunku bankowego kwoty 3.000 zł, wnioskodawca przekazał wykonawcy w związku z podpisaniem umowy na wykonanie stolarki drzwiowej. W tej sytuacji uznano za zasadne uzyskanie, po pierwsze, dokumentów potwierdzających konieczność dokonania wymiany tych drzwi, po drugie zaś, danych umożliwiających sprawdzenie, czy zamówione drzwi stanowiły towar standardowy. Przedmiotowe informacje miały dla sprawy zasadnicze znaczenie, gdyż jak wskazano wyżej, w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy chodzi o taką sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2004 r., sygn. akt OZ 518/04, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Udzielona przez wnioskodawcę odpowiedź nie pozwala na potwierdzenie wskazanych okoliczności. W tej natomiast sytuacji, nie można przyjąć, że koszty realizacji inwestycji, której konieczności przeprowadzenia wnioskodawca nie wykazał, są ważniejsze od kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. Skoro natomiast jest on w stanie pozyskać środki pieniężne na realizację tej inwestycji, nawet w formie kredytu, to uznać należy, że dowiódł, iż jest zdolny do wygospodarowania kwoty nieporównywalnie wyższej od kosztów postępowania (również w sprawie o sygn. akt "[...]", w której jest skarżącym).

To, w jaki sposób ów potencjał jest przez niego pożytkowany nie może mieć zaś wpływu na ocenę, czy posiada dostateczne środki na sfinansowanie swego udziału w procesie. W przeciwnym bowiem razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb nie zasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z jakich pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Dlatego też udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Na marginesie, zauważyć natomiast należy, iż fakt uwzględnienia w całości lub w części wniosków wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy przez różne sądy administracyjne w innych prowadzonych przed tymi sądami sprawach nie stanowi automatycznie o zasadności wniosku złożonego w niniejszej sprawie. Przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy są bowiem każdorazowo odnoszone do aktualnej sytuacji materialnej strony. W niniejszej sprawie, z przyczyn wskazanych wyżej uznano, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania zarówno w sprawie niniejszej, jak i w sprawie o sygn. akt "[...]".

Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.