Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 694/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant sekretarz sądowy Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 23 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowanie za utracone prawo własności 1. uchyla pkt 3 zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego solidarnie na rzecz [...] kwotę 2480 zł (dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 694/18

Uzasadnienie

Starosta Poznański decyzją z 29.01.2018r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.) w zw. z art. 98 ust. 3, 129 ust. 5 pkt 1, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3a i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 121, dalej u,g.n.), ustalił na rzecz [...]a i [...]y [...]ów (dalej jako skarżący) odszkodowanie w kwocie 704.963 zł za utracone prawo własności nieruchomości położonych w gminie Kórnik, oznaczonych obecnie w ewidencji gruntów:

1. obręb Szczytniki, arkusz mapy 3, działki nr: [...] o pow. 0,1679 ha i [...] o pow. 0,0787 ha oraz obręb Szczytniki, arkusz mapy 4, działki nr: [...] o pow. 0,2710 ha, [...] o pow. 0,1692 ha i [...] o pow. 0,1435 ha, zapisane w księdze wieczystej Kw nr PO1D/[...]/0 jako własność Gminy Kórnik,

2. obręb Borówiec, arkusz mapy 1, działki nr: [...] o pow. 0,0032 ha, [...] o pow. 0,2151 ha, [...] o pow. 0,0027 ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr PO1 D/[...]/1 jako własność Gminy Kórnik,

wydzielonych pod drogi publiczne - drogi gminne, w trybie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1 u.g.n.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że podaniem z dnia 12 czerwca 2017 r. skarżący wnieśli o ustalenie odszkodowania za w/w nieruchomości w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n.

Działki nr [...] i [...] zostały wydzielone z działek o nr [...] i [...] na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z dnia 4 czerwca 2007 r. (znak WB.GN- [...]) pod teren drogi dojazdowej, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej przy ulicy Piotrowskiej w Szczytnikach, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Kórniku nr XLII/529/2002 z dnia 28 lutego 2002 r. (oznaczenie na rysunku planu CD). Podział ten został dokonany na wniosek ówczesnych właścicieli, tj. [...]a i [...]y [...].

Działki nr [...], [...] i [...] zostały wydzielone z działki o nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z dnia 2 czerwca 2000 r. (znak [...]) pod tereny dróg, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta i Gminy Kórnik nr 11/12/93 z dnia 17 lutego 1993 r. (oznaczenie na rysunku planu KD). Podział ten został dokonany na wniosek ówczesnych właścicieli, tj. [...]a i [...]y [...].

Działki nr [...] i [...] zostały wydzielone z działki o nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z dnia 26 listopada 1998 r. (znak [...]) pod tereny dróg, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta i Gminy Kórnik nr 11/12/93 z dnia 17 lutego 1993 r. (oznaczenie na rysunku planu KD). Podział ten został dokonany na wniosek ówczesnych właścicieli, tj. [...]a i [...]y [...]. Marginalnie dodano, że decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z dnia 30 marca 2016 r., znak [...], dokonano podziału z urzędu działki nr [...] na działki nr [...] i [...].

Zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. W myśl art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1 przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. (...) Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Z powyższych przepisów wynika zatem, iż aby organ mógł ustalić odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki:

1. podział nieruchomości został dokonany na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego,

2. następuje wydzielenie działek pod nowe drogi publiczne (jak również pod poszerzenie już istniejących dróg),

3. przebieg drogi publicznej przewiduje obowiązujący w dacie orzekania miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

W niniejszej sprawie skutek w postaci przejścia ex lege prawa własności działek będących przedmiotem postępowania nie był kwestionowany przez Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik.

Administracyjny tryb ustalenia odszkodowania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania między właścicielem (użytkownikiem wieczystym) a właściwym organem. Przepis art. 98 ust. 3 statuuje zatem zasadę, iż odszkodowanie to ma być "uzgodnione" między właścicielem a właściwym organem. Oznacza to, że przeprowadzenie rokowań jest obligatoryjne i musi być udokumentowane. Inicjatywa wszczęcia rokowań może pochodzić zarówno od byłego właściciela lub użytkownika wieczystego, jak i właściwego organu. Bez przeprowadzenia rokowań nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. III SA/Po 695/07, LEX nr 510380). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym pisma skarżących z dnia 13 lutego 2017 r. adresowanego do Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik oraz odpowiedzi Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z dnia 25 kwietnia 2017 r., znak [...], wynika jednoznacznie, że nie doszło do porozumienia w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania pomiędzy zainteresowanymi stronami.

Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej przy ulicy Piotrowskiej w Szczytnikach z dnia 28 lutego 2002 r. oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Kórnik z dnia 17 lutego 1993 r., które obowiązywały w dacie wydawania wspomnianych wyżej decyzji podziałowych, działki będące przedmiotem prowadzonego postępowania są przeznaczone pod tereny oznaczone na rysunku planów symbolem KD, co oznacza tereny ulic dojazdowych i drogi gminne. Zatem zasadnicza przesłanka z art. 98 ust. 3 została spełniona. Ponadto wnioski o podział nieruchomości zostały złożone przez podmiot uprawniony do przeprowadzenia takiej czynności, a złożone wnioski odpowiadały prawu, tj. były zgodne z obowiązującym w dacie wydania decyzji podziałowej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Starosta Poznański stwierdził, że w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną jest uzasadniony, gdyż spełnione zostały wszystkie przesłanki zawarte w art. 98 ust. 3 u.g.n.

Mając na uwadze powyższe, Starosta Poznański przeprowadził dowód z operatu szacunkowego. Zgodnie bowiem z art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Starosta Poznański uznał, iż sporządzone w sprawie operaty szacunkowe z dnia 20 listopada 2017 r. zostały sporządzone zgodnie z normą prawną zawartą w § 56 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Oceniając ww. operaty szacunkowe Starosta Poznański uznał, że są one zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dacie ich wykonania, wskazują i uzasadniają metodę zastosowaną do wyceny, czynniki wpływające na kształtowanie się cen transakcyjnych, jak również uwzględniają ceny nieruchomości występujące na określonym rynku lokalnym.

Zatem operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego Katarzynę Liniewicz zostały uznane przez organ prowadzący postępowanie jako podstawa do ustalenia odszkodowania na rzecz skarżących.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Odwołujący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77§1 i art. 80 k.p.a. Jednocześnie zarzucił że [...] [...] dnia 04.09.2008r. złożył oświadczenie, że działkę nr [...] o pow. 0,2178 ha (po podziale: dz. nr [...] o pow. 0,2151 ha oraz [...] o pow. 0,0023 ha) przekazuje Gminie Kórnik za odszkodowaniem w wysokości 1 zł za 1 m2.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z 23.05.2018r. nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł:

1. Ustalił odszkodowanie na rzecz [...]a i [...]y [...] w kwocie 560.278,76 zł za utracone prawo własności nieruchomości wydzielonych pod drogę publiczną - gminną w trybie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1 u.g.n., położonych w gm. Kórnik:

- obręb Szczytniki, arkusz mapy 3, działki nr [...] o pow. 0,1679 ha i [...] o pow. 0,0787 ha oraz obręb Szczytniki, arkusz mapy 4, działki nr: [...] o pow. 0,2710 ha, [...] o pow. 0,1692 ha i [...] o pow. 0,1435 ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr P01D/[...]/0 jako własność Gminy Kórnik,

-obręb Borówiec, arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 0,0032 ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr POI D/[...]/1 jako własność Gminy Kórnik.

2. Zobowiązał Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik do wypłaty ww. odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.

3. Umorzył postępowanie przed organem I instancji w zakresie ustalenia odszkodowania za działki nr [...] i [...] położone w gm. Kórnik, obręb Borówiec (dawniej oznaczone geodezyjnie jako działka nr [...]).

W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania wskazując m.in., że pismem z 22 grudnia 2005 r. skarżący wystąpili do Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z wnioskiem o wykup nieruchomości położonych w Szczytnikach oznaczonych jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz nieruchomości położonej w Borówcu oznaczonej jako działka nr [...].

Następnie pismem z 18 lipca 2016 r. skarżący wystąpili do Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik o "wykup" działek położonych w Szczytnikach oznaczonych nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz położonych w Borówcu oznaczonych nr [...] oraz [...]. Pismem z 06 października 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik poinformował ich, że może wypłacić odszkodowanie za ww. działki w kwocie 10 zł/m2. Jednocześnie Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik przypomniał skarżącym o treści oświadczenia z 4 września 2008 r. zgodnie z którym działka nr [...] położona w Borowcu została przekazana Gminie Kórnik za odszkodowaniem w wysokości 1,00 zł/m2.

Skarżący w piśmie z 13 lutego 2017 r. przedstawili Burmistrzowi Miasta i Gminy Kórnik propozycję odszkodowania, która by ich satysfakcjonowała, tj. 60 zł/m2 za grunty położone w Szczytnikach, tj. działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], w tym zgodzili się aby działki położone w Borówcu nr [...] i [...] zostały skompensowane za 1 zł/m2. Jednakże jak podkreślili, "wola przekazania gruntu drogowego w Borówcu za symboliczną złotówkę jest aktualna tylko wówczas, gdy gmina Kórnik zaakceptuje wartość odszkodowania za pozostałe drogi w wysokości jw.".

Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik 25 kwietnia 2017 r. przedstawił propozycję wypłaty odszkodowania za działki położone w Borówcu w wysokości 1 zł/m2 (zgodnie z oświadczeniem) oraz za działki położone w Szczytnikach w wysokości 30 zł/m2.

Wnioskiem z 12 czerwca 2017 r. skarżący wystąpili o ustalenie odszkodowania za działki położone w Borówcu o numerach: [...], [...] oraz [...] oraz położone w Szczytnikach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], które z mocy prawa przeszły na własność Miasta i Gminy Kórnik z przeznaczeniem pod drogi gminne.

Starosta Poznański 30 czerwca 2017 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. działki.

W oparciu o ustalony stan faktyczny organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 98 ust. 1 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne - gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Stosownie do art. 98 ust. 2 u.g.n. właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Z kolei zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie, między stronami nie doszło do porozumienia w zakresie wysokości należnego odszkodowania, wobec powyższego zastosowano tryb obowiązujący przy wywłaszczeniu nieruchomości zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n.

Działki położone w Borówcu o numerach: [...], [...] i [...] oraz położone w Szczytnikach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] przeszły z mocy prawa na własność gminy, z dniem w którym ww. decyzje zatwierdzające projekty podziałów nieruchomości stały się ostateczne.

Organ I instancji doszedł do wniosku, że strony nie doszły do porozumienia w sprawie ustalenia kwoty odszkodowania za działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], zatem wszczął na wniosek [...]y i [...]a [...] postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia za nie odszkodowania.

Gmina i Miasto Kórnik zarzuciła w odwołaniu z 12 lutego 2018 r., iż organ I instancji naruszył art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., ponieważ [...] [...] oświadczeniem z 04 września 2008 r. przekazał działki nr [...] i [...] (dawna działka nr [...]) Miastu i Gminie Kórnik za odszkodowaniem w wysokości 1 zł/m2.

Odnosząc się do tego zarzutu odwołania Miasta i Gminy Kórnik organ II instancji ocenił, że zasługuje on na uwzględnienie z poniżej przedstawionych względów.

[...]a i [...] [...] współwłaściciele ww. działek, w tym działek nr [...] i [...] (dawnej działki nr [...]) podnieśli, że oświadczenie z 4 września 2008 r. zostało podpisane wyłącznie przez jednego z małżonków - [...]a [...]a, a ww. działka przed podziałem stanowiła współwłasność majątkową małżeńską również [...]y [...], która nie złożyła oświadczenia w kwestii odszkodowania. Zatem ich zdaniem "dokument ten jest pozbawiony jakichkolwiek skutków prawnych rozporządzających, zgodnie bowiem z treścią art. 35 jak i 37 k.r.o. (stan na 2008 r.) czynność, która przekraczała zakres zwykłego zarządu wymagała zgody (oświadczeń woli) obojga małżonków. Zgodnie z art. 37 § 4 k.r.o. taka czynność jednostronna bez zgody drugiego małżonka jest z mocy prawa nieważna. Przypomnieć należy że działka nr [...] wchodziła w skład majątku wspólnego małżonków [...]a i [...]y [...]".

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na treść przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) - dalej k.r.o. wg stanu prawnego na dzień złożenia oświadczenia z 4 września 2008 r. przez [...]a [...]a. W myśl art. 37 k.r.o., który wymienia katalog zamknięty czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania: czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków, czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal, czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa oraz darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna. Powyżej przywołany artykuł 37 k.r.o. wymienia katalog zamknięty czynności, które wymagają zgody drugiego małżonka, czyli czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym. Analizując ww. przepis, organ II instancji doszedł do wniosku, że oświadczenie z 04 września 2008 r. dotyczące określenia kwoty odszkodowania za dawną działkę nr [...] (obecnie działki nr [...] i [...]) pomimo, że zostało złożone tylko przez jednego z małżonków jest ważne. Jeżeli zgodnie z treścią k.r.o. czynność nie przekracza zakresu zwykłego zarządu, to w myśl art. 36 § 1 k.r.o. oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny, a zgodnie z § 2 ww. przepisu każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

Wojewoda powołał się na Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który w innej sprawie wskazał, że w sytuacji gdy roszczenie o przyznanie odszkodowania weszło do majątku wspólnego małżonków to należy przyjąć, że skarżąca mogła samodzielnie występować o jego ustalenie i wypłatę w całości bez konieczności uzyskania zgody męża w zakresie tego żądania. Jak bowiem wynika z art. 36 § 1 i 2 k.r.o. oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym. Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku. Tym samym - w ocenie tego Sądu - do dokonania przez jednego małżonka czynności przysparzających nie jest potrzebna zgoda drugiego małżonka (argument a contrario z art. 37 § 1). Złożenie zaś wniosku o przyznanie odszkodowania w omawianym trybie nie przekracza czynności zwykłego zarządu, bowiem nie prowadzi do uszczuplenia majątku wspólnego, a tylko wówczas można by o takim przekroczeniu mówić. Powyższe oznacza, że wniosek o odszkodowanie o którym mowa w art. 73 ustawy złożony przez jednego z małżonków w stosunku do nieruchomości stanowiącej przedmiot wspólności ustawowej winien zostać potraktowany jak wniosek obojga małżonków dotyczący wypłaty całości odszkodowania, a nie części zależnej od wielkości udziału w majątku wspólnym przysługującej wnioskodawcy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 października 1971 r. (sygn. akt I CR 427/71, opubl. OSN z 1972 r. nr 5. poz. 88) wskazał, iż w tego typu sytuacji nie znajduje zastosowania art. 209 k.c., stanowiący, że każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa, bowiem nie dotyczy on roszczenia o odszkodowanie za utraconą własność, gdyż nie jest to czynność zmierzająca do zachowania wspólnego prawa. Roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą własność nieruchomości jest bowiem roszczeniem o świadczenie podzielne, przy podzielności zaś świadczenia wierzytelność dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli. Pogląd ten nie dotyczy jednak roszczeń odszkodowawczych objętych małżeńską wspólnością majątkową. Jak bowiem wskazano udziały małżonków w ustawowej wspólności majątkowej nie są określone, a zgodnie z art. 36 § 2 k.r.o. każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać składnikami majątkowymi objętymi tą wspólnością. Wykonywanie zarządu majątkiem wspólnym obejmuje zaś czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku lub jego powiększenia. (por. wyrok WSA w Lublinie z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II Sa/Lu 249/12, orzeczenia, nsa. gov.pl).

Z powyższych rozważań wynika zdaniem Wojewody, że oświadczenie [...]a [...]a odniosło skutek również względem jego małżonki [...]y [...], przez co doszło pomiędzy małżonkami [...], a gminą do uzgodnienia odszkodowania za działki nr [...] i [...] (odpowiadające dawnej działce nr [...]). Jak wynika z akt sprawy, Miasto i Gmina Kórnik przystało na propozycję [...]a [...]a złożoną w ww. oświadczeniu z 4 września 2008 r., co potwierdza pismo z 06 października 2016 r., w którym gmina nawiązuje do przedmiotowego oświadczenia, proponując kwotę odszkodowania za dawną działkę nr [...] w wysokości 2 178 zł, czyli 1 zł/m2. Następnie w piśmie z 25 kwietnia 2017 r. Miasto i Gmina Kórnik ponownie zaproponowało pp. [...] wypłatę odszkodowania za działki położone w Borówcu w kwocie 1 zł/m2 zgodnie z ww. oświadczeniem. Zatem organ odwoławczy przyjął, że strony ustaliły jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie odszkodowania, kwotę rekompensaty za działki nr [...] i [...] (dawniej oznaczone jako działka nr [...]), co w konsekwencji stało się przyczyną do umorzenia postępowania przed organem I instancji w tejże kwestii.

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż oświadczenie z 04 września 2008 r. dotyczące kwoty odszkodowania za działki nr [...] i [...] (tj. dawną działkę nr [...]) zostało ustalone po tym jak decyzja Burmistrza Gminy Kórnik z 26 listopada 1998 r. znak [...] w sprawie podziału nieruchomości stała się ostateczna, czyli zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, oświadczenie w sprawie odszkodowania wywołało skutek prawny. "Dopiero z dniem gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna, znajduje zastosowanie przepis art. 98 ust. 3 ustawy, a więc powstaje po stronie byłego właściciela roszczenie o odszkodowanie i dopiero na tym etapie otwiera się droga do podjęcia rokowań w przedmiocie uzgodnienia jego wysokości, a więc również zrzeczenia się prawa do odszkodowania" (por. wyrok NSA z 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 382/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, decyzję organu I instancji uchylono w całości, ponieważ błędnie ustalił on w trybie administracyjnym odszkodowanie za działki nr [...] i [...] (tj. dawną działkę nr [...]), podczas gdy jego kwota została już ustalona wcześniej przez same strony, co stało się przyczyną umorzenia postępowania w tym zakresie. Zatem organ II instancji, uchylając decyzję Starosty Poznańskiego orzekł o wysokości odszkodowania za działkę położoną w obrębie Borówiec o numerze [...] oraz działki położone w Szczytnikach o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] na podstawie operatów szacunkowych z 20 listopada 2017 r. sporządzonych przez biegłą Katarzynę Liniewicz.

Skargę na powyższą decyzje w ustawowym terminie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...]a [...] i [...] [...] zaskarżając ją w części, tj. w zakresie uchylenia decyzji Starosty Poznańskiego z dnia 29 stycznia 2018 r., znak [...] co do ustalenia odszkodowania na rzecz [...]a i [...]y [...] za utracone prawo własności działek [...] i [...], położonych w gminie Kórnik, obręb Borówiec (dawniej oznaczonych jako działka [...]) i umorzenie w powyższym zakresie postępowania przed organem I instancji (pkt 3 decyzji).

Skarżący wnieśli o uchylenie ww. decyzji Wojewody Wielkopolskiego w części zaskarżonej, tj. co do pkt 3 decyzji umarzającej postępowanie przed organem I instancji w zakresie ustalenia odszkodowania za działki nr [...] i [...], położone w gm. Kórnik, obręb Borówiec (dawniej oznaczone jako działka nr [...]); a także o orzeczenie o kosztach, w tym o kosztach zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego, w zaskarżonej części, zarzucono naruszenie:

1. art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 5 u.g.n. - poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie skarżący uzgodnili z Gminą Kórnik odszkodowanie za działki nr [...] i [...] na kwotę 1 zł/m2, a tym samym zrzekli się odszkodowania za utracone działki; poprzez przyjęcie, że ustalenie wysokości odszkodowania za symboliczną "złotówkę" stanowi czynność zarządu zwykłego, zmierzającą do zachowania wspólnego prawa małżonków; poprzez przyjęcie, że strony zakończyły rokowania i osiągnęły porozumienie co do wysokości odszkodowania za działki nr [...] i [...];

2. art. 7, 77§1 i 107§3 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie skarżący uzgodnili z Gminą Kórnik odszkodowanie za działki nr [...] i [...] na kwotę 1 zł/m2, a tym samym zrzekli się odszkodowania za utracone działki; poprzez przyjęcie, że ustalenie wysokości odszkodowania za symboliczną "złotówkę" stanowi czynność zarządu zwykłego, zmierzającą do zachowania wspólnego prawa małżonków; poprzez przyjęcie, że strony zakończyły rokowania i osiągnęły porozumienie co do wysokości odszkodowania za działki nr [...] i [...].

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że Wojewoda w pkt 3 zaskarżonej decyzji umorzył postępowanie co do działek nr [...] i [...], gdyż stwierdził, że strony doszły do porozumienia co do odszkodowania za działki nr [...] i [...] (dawna działka nr [...]). Wojewoda przy tym powołał się na oświadczenie [...]a [...]a z dnia 4 września 2008 r., w którym to zaproponował on odszkodowanie za ww. działki na kwotę 1 zł/m2. Wojewoda wskazał, że czynność [...]a [...]a nie wymagała zgody jego żony albowiem zmierzała do zachowania wspólnego prawa. Zdaniem organu II instancji o przedmiotowym porozumieniu świadczyła również dalsza wymiana pism miedzy stronami.

Skarżący zarzucili, że całkowitym nieporozumieniem jest opieranie się przez Wojewodę na uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Lu 249/12, albowiem czym innym jest czynność zmierzająca do zachowania wspólnego prawa (czy to mająca swe źródło w art. 36 § 2 k.r.o., czy też w art. 209 k.c.), a czym innym jest wyzbycie się swojego prawa. Za takie uznać należy bowiem rzekome "zrzeczenie" się (bo za takowe uznać należy rzekome ustalenie odszkodowania za symboliczną 1 zł/m2) przez [...]a [...]a prawa do odszkodowania za działki nr [...] i [...]. W sprawie niniejszej działanie [...]a [...]a nie było zwykłym zarządem majątkiem, jak i nie zmierzało do ochrony majątku wspólnego.

Podkreślono, że w sprawie nigdy nie doszło do spisania jakiegokolwiek porozumienia przez strony, a zatem oświadczenie [...]a [...]a z dnia 4 września 2008 r. (pomijając w tym miejscu jego treść) uznać należy za czynność jednostronną. Czynność ta dotyczyła nieruchomości, a zatem uznać należy, na podstawie art. 37§4 k.r.o. że bez zgody [...]y [...] była to czynność nieważna ex tunc. Organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 37 k.r.o., poprzestając na wykładni językowej a nie celowościowej przepisu. Przykładowo czynność prawna prowadząca do zbycia nieruchomości, to każda czynność mająca swe odniesienie do wyzbycia się prawa własności nieruchomości, jak i np. ustalenia odszkodowania za taką nieruchomość. Podobnie rzecz ma się w przypadku kiedy uznać by można oświadczenie [...]a [...]a jako przejaw "zrzeczenia się" roszczeń. Wojewoda w istocie nie wyjaśnił jakiej czynności dokonał [...] [...] i jak tą czynność zakwalifikował prawnie (czy na podstawie art. 508 k.c. i zwolnienia z długu, czy może jako umowa darowizny itd.).

Za sprzeczny z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. uznano wniosek Wojewody, że strony doszły do porozumienia o wysokości odszkodowania w kwocie 1 zł/m2. Po pierwsze bowiem brak jest jakiegokolwiek dowodu takiego porozumienia, gdyż nigdy takie porozumienie, mające przecież postać czynności dwustronnej, nie zostało spisane. Wbrew stanowisku Wojewody istnieniu takiego porozumienia przeczą dokumenty stron w trakcie rokowań. Oświadczenie [...]a [...]a pochodzi bowiem z 2008 r., a mimo to w kolejnych pismach strony prowadzą rokowania, bez wskazania że doszło do zawarcia porozumienia. Punktem kulminacyjnym jest tutaj pismo Gminy Kórnik z dnia 25 kwietnia 2017 r., w którym Gmina proponuje odszkodowanie za przedmiotowe działki w wysokości 1 zł/m2. Mając zatem na względzie zasady wykładni oświadczeń woli (art. 65§1 k.c.), nie sposób przyjąć, aby w 2008 r, strony doszły do jakiegoś porozumienia skoro w 2017 r. Gmina wskazuje, że "proponuje" odszkodowanie w wysokości 1 zł/m2. Co istotne, mimo rzekomego zawarcia porozumienia przez strony ani w 2008 r., ani w latach kolejnych nie wypłacono rzekomo ustalonej kwoty odszkodowania. Co więcej strony nadal prowadziły w zakresie przedmiotowych działek rozmowy.

Organ II instancji nie wskazał kiedy doszło do zawarcia rzekomo porozumienia i jaka była jego ostateczna treść. Organ nie wyjaśnił też, jak się ma do jego ustaleń treść pism stron po 2008 r. W szczególności jakie znaczenie nadać propozycji Gminy w piśmie z dnia 25 kwietnia 2017 r. i jej zapytaniu czy skarżący wyrażają zgodę na odszkodowanie w wysokości 1 zł/m2. Organ pominął również treść pisma skarżących z dnia 18.07.2016 r. gdzie nie ma mowy o jakimkolwiek porozumieniu co do tak ustalonego odszkodowania. Z kolei z piśmie z dnia 13.02.2017 r. skarżący wskazali na warunkową zgodę na odszkodowanie w wysokości 1 zł/m2 w przypadku dojścia do porozumienia co do odszkodowania za pozostałe działki. O braku zawarcia porozumienia przez strony przesądza również treść pisma Gminy z dnia 06.10.2016 r., gdzie to Gmina proponuje odszkodowanie w kwocie 1 zł/m2. Podkreślono, że w każdym z przypadków rozmowy dotyczyły odszkodowania za wszystkie działki, a propozycja [...]a [...]a była warunkowa, uzależniona od zawarcia porozumienia całościowego, co do odszkodowania za wszystkie działki.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że pismo [...]a [...]a z 04 września 2008r. było złożone przez niego na etapie negocjacji stron. Strony prowadziły negocjacje co do całości odszkodowania. W celu poczynienia ustępstw [...] [...] złożył propozycję co do działek [...] i [...]. Za sprzeczne z materiałem dowodowym w sprawie i z zas[...]i logiki oraz doświadczenia życiowego uznać należy, że jego oświadczenie zostało złożone w oderwaniu od zawarcia porozumienia co do całości odszkodowania za wszystkie działki. Znaczenie powyższego dokumentu można wywnioskować z faktu powołania się na niego dopiero na etapie postępowania przed organem II instancji. Uprzednio Gmina nie wskazywała powyższego dokumentu doskonale zdając sobie sprawę z okoliczności jego złożenia, jak i z jego formalnej wady (braku oświadczenia [...]y [...]).

Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację podkreślając, że oświadczenie [...]a [...]a odniosło skutek również względem jego małżonki [...]y [...], przez co doszło pomiędzy małżonkami [...], a gminą do uzgodnienia odszkodowania za działki nr [...] i [...] (odpowiadające dawnej działce nr [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Wojewody Wielkopolskiego z 23.05.2018r. nr [...], którą uchylił w całości decyzję Starosty Poznańskiego z 29.01.2018r. nr [...] ustalającą na rzecz [...]a [...] i [...]y [...]ów odszkodowanie w kwocie 704.963 zł za utracone prawo własności nieruchomości położonych w gminie Kórnik, oznaczonych obecnie w ewidencji gruntów:

1. obręb Szczytniki, arkusz mapy 3, działki nr: [...] o pow. 0,1679 ha i [...] o pow. 0,0787 ha oraz obręb Szczytniki, arkusz mapy 4, działki nr: [...] o pow. 0,2710 ha, [...] o pow. 0,1692 ha i [...] o pow. 0,1435 ha, zapisane w księdze wieczystej Kw nr PO1D/[...]/0 jako własność Gminy Kórnik,

2. obręb Borówiec, arkusz mapy 1, działki nr: [...] o pow. 0,0032 ha, [...] o pow. 0,2151 ha, [...] o pow. 0,0027 ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr PO1 D/[...]/1 jako własność Gminy Kórnik,

a następnie :

1. Ustalił odszkodowanie na rzecz [...]a i [...]y [...] w kwocie 560.278,76 zł za utracone prawo własności nieruchomości wydzielonych pod drogę publiczną - gminną w trybie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 98 ust. 1 u.g.n., położonych w gm. Kórnik:

- obręb Szczytniki, arkusz mapy 3, działki nr [...] o pow. 0,1679 ha i [...] o pow. 0,0787 ha oraz obręb Szczytniki, arkusz mapy 4, działki nr: [...] o pow. 0,2710 ha, [...] o pow. 0,1692 ha i [...] o pow. 0,1435 ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr P01D/[...]/0 jako własność Gminy Kórnik,

- obręb Borówiec, arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 0,0032 ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr POI D/[...]/1 jako własność Gminy Kórnik.

2. Zobowiązał Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik do wypłaty ww. odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.

3. Umorzył postępowanie przed organem I instancji w zakresie ustalenia odszkodowania za działki nr [...] i [...] położone w gm. Kórnik, obręb Borówiec (dawniej oznaczone geodezyjnie jako działka nr [...]).

Zasadniczo Sąd orzekający aprobuje i podziela zarzuty skargi oraz jej argumentację.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy jednostronne oświadczenie [...]a [...]a z 04 września 2008r. skutkowało zgodnym ustaleniem przez strony, że działka nr [...] położona w Borówcu została przekazana Gminie Kórnik za odszkodowaniem w wysokości 1 zł/m2.

Jak bowiem słusznie wyjaśnił organ I instancji administracyjny tryb ustalenia odszkodowania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania między właścicielem (użytkownikiem wieczystym) a właściwym organem. W myśl art.98 ust.3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w art.98 ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Tak więc przepis art. 98 ust. 3 u.g.n. statuuje zasadę, iż odszkodowanie to ma być "uzgodnione" między właścicielem, a właściwym organem. Oznacza to, że przeprowadzenie rokowań jest obligatoryjne i musi być udokumentowane. Inicjatywa wszczęcia rokowań może pochodzić zarówno od byłego właściciela lub użytkownika wieczystego, jak i właściwego organu. Bez przeprowadzenia rokowań nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. III SA/Po 695/07, LEX nr 510380).

Treść i wykładnia art.98 ust.3 u.g.n, nie budzi wątpliwości i jest ugruntowana w judykaturze.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym pisma skarżących z dnia 13 lutego 2017 r. adresowanego do Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik oraz odpowiedzi Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z dnia 25 kwietnia 2017 r., znak [...], wynika jednoznacznie, że nie doszło do porozumienia w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania pomiędzy zainteresowanymi stronami. W tym zakresie na aprobatę zasługuje stanowisko organu I instancji i zarzuty skarżacych. Wadliwy jest natomiast pogląd przeciwny organu odwoławczego.

Przede wszystkim Wojewoda w ogóle nie wyjaśnił jakiej czynności prawnej dokonał [...] [...] w dniu 04 września 2008r. i jak ją zakwalifikował w sensie prawnym.

Trafnie też wskazują skarżący, że pismo [...]a [...]a z 04 września 2008r. było złożone przez niego na etapie negocjacji stron. Niewątpliwie strony prowadziły negocjacje co do całości odszkodowania. Logiczne i racjonalne jest więc stanowisko skarżących, że w celu poczynienia ustępstw [...] [...] złożył propozycję co do działek [...] i [...]. Słusznie podnoszą, że za sprzeczne z materiałem dowodowym w sprawie i z zas[...]i logiki oraz doświadczenia życiowego uznać należy, że jego oświadczenie zostało złożone w oderwaniu od zawarcia porozumienia co do całości odszkodowania za wszystkie działki. Zasadny jest też zarzut, że Gmina Kórnik powołała się na to oświadczenie dopiero na etapie odwołania i postępowania przed organem II instancji. Uprzednio zaś w ogóle nie wskazywała na znaczenie powyższego dokumentu.

Reasumując ten wątek nie można przyjąć, że strony doszły z organem do porozumienia w zakresie przekazania działki [...] za zł/m2. Brak jest spisanego porozumienia pomiędzy stronami w tym zakresie. Skarżący słusznie wskazują, że po ww. oświadczeniu z 2008 r. strony prowadziły rokowania, bez wskazania że doszło do zawarcia jakiegokolwiek porozumienia.

Powyższe w jednoznaczny sposób potwierdza też przebieg zdarzeń w sprawie, a w szczególności po dniu 04 września 2008r. Pismem z 22 grudnia 2005 r. skarżący wystąpili do Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z wnioskiem o wykup nieruchomości położonych w Szczytnikach oznaczonych jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz nieruchomości położonej w Borówcu oznaczonej jako działka nr [...].

Następnie pismem z 18 lipca 2016 r. skarżący wystąpili do Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik o "wykup" działek położonych w Szczytnikach oznaczonych nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz położonych w Borówcu oznaczonych nr [...] oraz [...]. Pismem z 06 października 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik poinformował ich, że może wypłacić odszkodowanie za ww. działki w kwocie 10 zł/m2. Jednocześnie Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik przypomniał skarżącym o treści oświadczenia z 4 września 2008 r. zgodnie z którym działka nr [...] położona w Borowcu została przekazana Gminie Kórnik za odszkodowaniem w wysokości 1,00 zł/m2.

Skarżący w piśmie z 13 lutego 2017 r. przedstawili Burmistrzowi Miasta i Gminy Kórnik propozycję odszkodowania, która by ich satysfakcjonowała, tj. 60 zł/m2 za grunty położone w Szczytnikach, tj. działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], w tym zgodzili się aby działki położone w Borówcu nr [...] i [...] zostały skompensowane za 1 zł/m2. Jednakże jak podkreślili, "wola przekazania gruntu drogowego w Borówcu za symboliczną złotówkę jest aktualna tylko wówczas, gdy gmina Kórnik zaakceptuje wartość odszkodowania za pozostałe drogi w wysokości jw.".

Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik 25 kwietnia 2017 r. przedstawił propozycję wypłaty odszkodowania za działki położone w Borówcu w wysokości 1 zł/m2 (zgodnie z oświadczeniem) oraz za działki położone w Szczytnikach w wysokości 30 zł/m2. Tym samym nie zgodził się na żądanie przyznania skarżącym odszkodowania w wysokości 60 zł/m2. Nie został więc spełniony określony w piśmie skarżących z 13.02.2017r. warunek wyrażenia przez skarżących zgody na wypłatę odszkodowania za działki położone w Borówcu nr [...] i [...] w wysokości 1 zł/m2.

Wnioskiem z 12 czerwca 2017 r. skarżący wystąpili o ustalenie odszkodowania za działki położone w Borówcu o numerach: [...], [...] oraz [...] oraz położone w Szczytnikach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], które z mocy prawa przeszły na własność Miasta i Gminy Kórnik z przeznaczeniem pod drogi gminne.

Powyższy przebieg zdarzeń jednoznacznie świadczy o tym, że strony po złożeniu w dniu 04 września 2008r. oświadczenia nadal prowadziły negocjacje, które nie dały rezultatu, gdyż skarżący 12 czerwca 2017 r. wystąpili o ustalenie odszkodowania za utracone działki. Trafnie więc zarzucają skarżący, że oświadczenie [...]a [...]a z 04 września 2018r. zawierało jedynie propozycję w ramach negocjacji, które ostatecznie nie dały pozytywnego rezultatu.

Już z tego tylko względu wadliwy jest wniosek organu odwoławczego, że strony uzgodniły wysokość odszkodowania w zakresie działek nr [...] i [...].

Ponadto organ odwoławczy błędnie uznał, że oświadczenie z 04 września 2008 r. złożone przez [...]a [...]a z pominięciem [...]y [...] jest ważne, wskazując, że czynność zbycia majątku (nieruchomości) za kwotę symboliczną (1 zł/m2) nie przekracza zakresu zwykłego zarządu. Jest to założenie pozostające w sprzeczności z zas[...]i logiki i doświadczenia życiowego. Skoro zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.r.o. zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej min. do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków, to nie sposób przyjąć, że oświadczenie o zgodzie na zbycie nieruchomości (działki [...] o pow. 0,2178 ha) w cenie 1 zł/m2 wyrażonej przez jednego ze współmałżonków można uznać za ważną czynność prawną. Wręcz przeciwnie, zgodnie z art.37 § 4 k.r.o. jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna, a istotą oświadczenia z 04 września 2008r. było dążenie do zbycia nieruchomości..

Należy przy tym zauważyć, że 0,2178 ha to 217,8 m2. Nie można więc przyjąć za organem odwoławczym (powołującym się na wyrok o sygn. II SA/Lu 249/12), że zbycie tej nieruchomości za około 218 złotych nie przekracza czynności zwykłego zarządu, bowiem nie prowadzi do uszczuplenia majątku, w sytuacji gdy rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość tej nieruchomości, tj. działek nr [...] i [...] (dawniej oznaczone geodezyjnie jako działka nr [...]) na 146,810 zł, czyli około 587,71 zł za metr kwadratowy. Kuriozalne jest twierdzenie organu odwoławczego, że zbycie tej nieruchomości za około 218 złotych nie przekracza czynności zwykłego zarządu, gdyż stanowi przysporzenie. Wojewodzie umknęło bowiem, że jednocześnie taka czynność prawna prowadziłaby do uszczuplenia majątku o różnicę wartości wycenionych działek nr [...] i [...], czyli o 146.592 zł, a więc o kwotę wielokrotnie wyższą. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że doszłoby do przysporzenia majątku, lecz do jego uszczuplenia

Podsumowując organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 37 k.r.o., posiłkując się bezzasadnie wykładnią rozszerzającą art. 36 k.r.o. i uznał oświadczenie [...]a [...]a z 04 września 2008 r. za ważną czynność prawną, nie wskazując jaka to czynność, z pominięciem całokształtu zebranego materiału dowodowego i prowadzonych rokowań i uzgodnień w latach późniejszych.

Wskutek powyższego Wojewoda wadliwie w pkt 3 zaskarżonej decyzji umorzył postępowanie przed organem I instancji w zakresie ustalenia odszkodowania za działki nr [...] i [...] położone w gm. Kórnik, obręb Borówiec (dawniej oznaczone geodezyjnie jako działka nr [...]).

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Należy wskazać, że skasowanie pkt 3 zaskarżonej decyzji powoduje przyznanie skarżącym odszkodowania za działki nr [...] i [...] w wysokości określonej przez organ I instancji.

O zwrocie kosztów orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265).