Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 421/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] października 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184 z późn. zm., dalej: "P.a."), utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z [...] sierpnia 2018 r., Nr [...], oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w S. nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., w przedmiocie odmowy wpisu M. P. (dalej: "Strona", "Wnioskodawca", "Skarżący"), na listę adwokatów Izby Adwokackiej w S..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji MS wskazał, że 16 marca 2018 r. Strona wniosła o ponowne wpisanie na listę adwokatów, tym razem Izby Adwokackiej w S.. Do wniosku dołączono kwestionariusz osobowy, curriculum vitae, dyplom ukończenia studiów, dyplom złożenia egzaminu adwokackiego, informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego oraz rekomendacje trzech adwokatów.

Okręgowa Rada Adwokacka w S. dokonała następujących ustaleń, w szczególności na podstawie akt osobowych oraz akt postępowania dyscyplinarnego, nadesłanych przez Izbę Adwokacką w G..

Wnioskodawca został wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w G. na podstawie uchwały z [...] maja 2000 r. Orzeczeniem z [...] września 2007 r. wydanym w sprawie [...] Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w G. uznał Wnioskodawcę za winnego przewinienia z art. 80 P.a. w zw. z § 4 zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu i wymierzył mu karę wydalenia z adwokatury. Uchwałą ORA w G. z [...]grudnia 2008 r. Wnioskodawca na swój wniosek został skreślony z listy adwokatów. Uzasadnieniem wniosku był fakt przyjęcia przez niego oferty zatrudnienia 1 stycznia 2009 r. Wszczęte wskutek odwołania Wnioskodawcy postępowanie odwoławcze zakończyło się wydaniem [...] marca 2009 r. w sprawie [...] orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury, uchylającego zaskarżone orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w G. z [...] września 2007 r. i umorzeniem postępowania. Wyłączną podstawą orzeczenia było zaistnienie bezwzględnej przesłanki, uniemożliwiającej orzekanie przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny, jaką była utrata przez Stronę statusu adwokata, wobec skreślenia z listy adwokatów na podstawie uchwały z [...] grudnia 2008 r.

Jednocześnie wyrokiem z [...] marca 2008 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. skazał Stronę za popełnienie czynów z art. 239 § 1 i in. K.k., wymierzając mu karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres lat dwóch.

Nadto ustalono, że już 9 kwietnia 2008 r. Wnioskodawca złożył wniosek do Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. o przyjęcie go w poczet członków OIRP w L., załączając jednocześnie zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z dnia 7 marca 2008 r. z informacją o niekaralności. Uchwałą z [...] listopada 2010 r. Rada OIRP w L. wpisała Stronę na listę radców prawnych. Pismem z 12 grudnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił OIRP w L. akta osobowe z uwagi na brak formalny, polegający na niezałączeniu akt postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez ORA w G. pod sygn. [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] marca 2008 r. o sygn. [...]. Uchwałą nr [...] z [...] stycznia 2011 r. Rada OIRP w L. z urzędu wznowiła postępowanie w sprawie wpisu Strony. Pismem z 11 lutego 2011 r. Wnioskodawca, uzasadniając to zmianą planów zawodowych, cofnął wniosek o przyjęcie go w poczet członków [...] OIRP. Następnie na jego wniosek OIRP w L. uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. uchyliła uchwałę nr [...] dotyczącą wpisu i umorzyła postępowanie o wpis na listę radców prawnych.

Następnie, 30 września 2011 r. Wnioskodawca złożył do ORA w S. wniosek o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w S.. Uchwałą z [...] października 2011 r. ORA w S. dokonała wpisu Wnioskodawcy na listę adwokatów Izby Adwokackiej w S.. Minister Sprawiedliwości 14 listopada 2011 r. zwrócił akta osobowe Wnioskodawcy z uwagi na braki formalne polegające na niezałączeniu akt postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez Sąd Dyscyplinarny w G., sygn. [...], a także informacji dotyczącej przebiegu postępowania o wpis na listę radców prawnych przed organem samorządu radcowskiego. [...] grudnia 2011 r. ORA w S. wznowiła postępowanie dotyczące wpisu na listę adwokatów i uchyliła uchwałę z [...] października 2011 r. Uchwałą z [...] stycznia 2012 r. ORA w S. umorzyła postępowanie w sprawie wpisu na listę adwokatów z uwagi na cofnięcie wniosku przez Stronę.

W 2012 r. Wnioskodawca ponownie ubiegał się o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w G.. Uchwałą ORA w G. nr [...] z [...] czerwca 2012 r. odmówiono wpisu z uwagi na fakt, że Wnioskodawca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Postępowanie odwoławcze prowadzone przez NRA zostało w 11 września 2012 r. umorzone wobec cofnięcia odwołania.

W 2014 r. Wnioskodawca ponownie złożył wniosek do ORA w G. o wpis na listę adwokatów. Uchwałą nr [...] z [...] lipca 2014 r. ORA w G. odmówiła mu wpisu na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej, argumentując to brakiem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Prezydium NRA zaskarżoną uchwałę utrzymało w mocy. Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy uchwałę Prezydium NRA z [...] września 2014 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów.

Pismem z 7 października 2015 r. Wnioskodawca złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w K.. Uchwałą nr [...] z [...] grudnia 2015 r. Rada OIRP w K. odmówiła wpisania Strony na listę radców prawnych, uznając, że swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., ORA w S., mając na uwadze dotychczasowe zachowanie i postawę Wnioskodawcy, stanęła na stanowisku, że nie może on być uznany za osobę nieskazitelnego charakteru oraz dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i nie uwzględniła wniosku o wpis na listę adwokatów. Jako podstawę przyjęcia braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata wskazała fakt skazania w postępowaniu dyscyplinarnym na karę wydalenia z adwokatury, charakter zarzutów stawianych w postępowaniu dyscyplinarnym, postępowanie karne zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym oraz dotychczasową postawę i zachowanie Wnioskodawcy.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpatrzeniu odwołania Strony od powyższej uchwały ORA w S., uchwałą z [...] sierpnia 2018 r., Nr [...], utrzymało w mocy uchwalę ORA w S. z [...] kwietnia 2018 r., w przedmiocie odmowy wpisu Strony na listę adwokatów Izby Adwokackiej w S.. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podzieliło poglądy, wyrażone w zaskarżonej uchwale ORA w S., w tym fakt, że charakter czynów, za które Wnioskodawca został skazany przez sąd powszechny i przez sąd dyscyplinarny wskazują, iż nie posiada on cech charakteru, które składają się na przymiot rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Ponadto podzieliło stanowisko, że przez dwukrotne zatajenie (przy wniosku o wpis na listę radców prawnych OIRP w L. w 2008 r. i na listę adwokatów ORA w S. w 2011 r.) faktu toczącego się wobec niego postępowania karnego, dał dowód braku lojalności wobec organów samorządu radcowskiego i adwokackiego, co również świadczy o braku cechy nieskazitelnego charakteru.

Prezydium NRA, dokonując analizy zebranego materiału dowodowego, wzięło pod uwagę znajdujące się w aktach pozytywne opinie i rekomendacje dołączone do wniosku o wpis, jednakże - jego zdaniem - nie mogą one przesłonić faktu dopuszczenia się przez Wnioskodawcę czynów karalnych, których charakter nie pozwala na przypisanie mu zarówno przymiotu nieskazitelności charakteru, jak również dotychczasowego zachowania gwarantującego właściwe wykonywanie zawodu adwokata, zwłaszcza że czyny, za które go skazano, nie miały charakteru jednorazowego incydentu.

Strona wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości od powyższej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.

Minister Sprawiedliwości uznał w zaskarżonej decyzji, że jakkolwiek Strona spełnia wymagania formalne polegające na korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, wykształceniu prawniczym, odbyciu aplikacji adwokackiej i zdaniu egzaminu adwokackiego - to jednocześnie organ podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych uchwałach ORA w S. i Prezydium NRA, że zachodzi negatywna przesłanka w zakresie art. 65 pkt 1 P.a., a zatem organy samorządu adwokackiego słusznie uznały, że nie ma podstaw do wpisu Strony na listę adwokatów.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że organy samorządu adwokackiego I i II instancji zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do dokonania oceny spełniania przez Wnioskodawcę przesłanek wpisu na listę adwokatów oraz do ustalenia na jego podstawie, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że wiadomo z urzędu, że Wnioskodawca dopuścił się następujących czynów:

1) [...] maja 2001 r. w G., w celu utrudnienia postępowania karnego wykonawczego Sądu Okręgowego w G. wobec skazanego i doprowadzenia do orzeczenia wobec niego przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności posłużył się przed sądem poświadczającą nieprawdę dokumentująca medyczną dotyczącą fikcyjnej choroby nowotworowej skazanego,

2) w okresie od 11 stycznia 2002 roku do 30 kwietnia 2002 roku w K., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, dwukrotnie posłużył się w sądzie poświadczającą nieprawdę dokumentacją medyczną celem doprowadzenia do orzeczenia wobec skazanego przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności, przez co utrudniał postępowanie karne wykonawcze,

3) w okresie od nieustalonego dnia kwietnia 2003 r. do 23 maja 2003 r. w G. działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą powołując się na swoje wpływy w Wydziale Penitencjarnym i Nadzoru Sądu Okręgowego w G. podjął się pośrednictwa w załatwieniu sprawy polegającej na doprowadzeniu do wydania przez Sąd Okręgowy w G. orzeczenia o udzieleniu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności przez skazanego w zamian za korzyść majątkową,

4) 21 grudnia 2004 r. w G. w celu utrudnienia postępowania karnego wykonawczego Sądu Okręgowego w G. wobec skazanego i doprowadzenia do orzeczenia wobec niego przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności posłużył się przed sądem zaświadczeniem lekarskim poświadczającym nieprawdę co do stanu zdrowia skazanego, wydanym 21 grudnia 2004 r. przez lekarza specjalistę chirurga.

Organ wyjaśnił, że skazanie za powyższe czyny, orzeczone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z [...] marca 2008 r., sygn. akt [...], uległo zatarciu.

Organ wyjaśnił następnie, że organy wpisowe, badając przesłankę rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, mają obowiązek przede wszystkim kierować się dyrektywą zapewnienia ochrony interesu publicznego, który w sprawach tego rodzaju przeważa nad interesem strony z racji szczególnej roli zawodów zaufania publicznego. Dlatego całkowicie bezprzedmiotowe jest podnoszenie w odwołaniu przesłanki umożliwienia skazanemu powrotu do społeczeństwa, która mieści się w kategorii interesu strony. Istotą sprawy nie jest normalne funkcjonowanie w społeczeństwie osoby uprzednio karanej, lecz dopuszczenie tej osoby do wykonywania funkcji publicznej, związanej z uczestniczeniem w wymiarze sprawiedliwości. Wobec osób ubiegających o przyjęcie w poczet adwokatury stosuje się wymagania podwyższone, ponadprzeciętne.

Organ wyjaśnił następnie, że zatarcie skazania, w rozumieniu prawnokarnym, na gruncie postępowania administracyjnego nie oznacza, że zachowanie takie nie miało miejsca. Zachowanie to nadal istnieje jako fakt społeczny i winno być przedmiotem oceny, szczególnie przy badaniu przesłanki spełniania rękojmi należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego. Ponadto okoliczność, że skazanie za określone przestępstwo uległo zatarciu, nie wyłącza możliwości oceny zachowania się osoby, w stosunku do której zatarcie nastąpiło, w celu ustalenia, czy spełnia ona ustawowo określone przesłanki (por. uchwała SN z dnia 27.11.1984 r.-III AZP 6/84).

Organ dodał, że usunięcie z Krajowego Rejestru Karnego wzmianki o skazaniu oznacza jedynie, że zgodnie z prawem informacja o skazaniu nie powinna znajdować się w kartotece karnej. Natomiast w postępowaniu o wpis na listę adwokatów nie oznacza to, że skazanie takie uważa się za nieistniejące, nie można bowiem wymagać, aby fakt popełnienia czynu zabronionego został wykreślony ze świadomości organów samorządu adwokackiego, badających rękojmię prawidłowego wykonywania w przyszłości zawodu adwokata.

Minister Sprawiedliwości powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną i oznacza, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej, bowiem przyjmuje się, że skazanie, jako zdarzenie historyczne, nie miało w ogóle miejsca. Trafny jest jednak pogląd, że nie oznacza to, że zatarcie skazania stwarza niewzruszalne prawne domniemanie niewinności w stosunku do danego czynu. Nie chodzi tu bowiem o domniemanie, lecz o fikcję prawną. Trudno mówić o domniemaniu, skoro zostało ono już wcześniej obalone prawomocnym wyrokiem.

Organ także podkreślił, że zatarcie skazania jest instytucją prawną mającą znaczenie dla wywołania określonych skutków prawnych w ściśle określonych sytuacjach, kiedy przepis prawa wymaga niekaralności, a zatem ma charakter formalny. Zwrotu "skazanie uważa się za niebyłe" nie można zatem interpretować w ten sposób, że uważa się je za niebyłe z mocą wsteczną, a więc, że skazany odzyskuje m.in. wypracowane przed zapadnięciem wyroku dobre imię.

Minister Sprawiedliwości dodał, że ustawa - Prawo o adwokaturze przewiduje, poza warunkami formalnymi wpisu, także wymagania podlegające ocenie organów wpisowych, o charakterze materialnym, w postaci cech kandydata, jakimi są nieskazitelność charakteru oraz dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, organy samorządowe prawidłowo i zgodnie z kompetencjami uznały, że Wnioskodawca takiej rękojmi nie daje.

Minister Sprawiedliwości, po zapoznaniu się z pozytywnymi opiniami i referencjami, wydanymi Wnioskodawcy, w pełni podzielił ustalenia dokonane przez te organy i odzwierciedlone w zaskarżonych uchwałach. Organ uznał, że dowody przemawiające na korzyść Wnioskodawcy, aczkolwiek uwzględnione w ocenie przesłanek rękojmi, nie są wystarczające, by zmienić dokonaną ocenę na pozytywną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzją Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2018 r., w całości wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art 65 pkt 1 P.a., poprzez dokonanie błędnej wykładni zawartego w tym przepisie zwrotu "dotychczasowego zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata", określającego przesłankę wpisu na listę adwokatów, i nieuwzględnienie w toku wykładni, że ocenie podlega zachowanie w całym okresie życia Skarżącego do momentu złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów - w szczególności zachowanie w czasie, który upłynął od skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego w 2008 r., w tym w okresie, który upłynął od czasu ostatniego ubiegania się przez Skarżącego o wpis na listę członków prawniczego samorządu zawodowego,

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania dowodowego ocen i opinii dotyczących zachowania Skarżącego w całym okresie życia do momentu złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów - w szczególności w czasie, który upłynął od skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego w 2008 r., w tym - w okresie, który upłynął od czasu ostatniego ubiegania się przez Skarżącego o wpis na listę członków prawniczego samorządu zawodowego.

Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie przez Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi i zawierających oceny dotyczące zachowania Skarżącego, w tym opinie pracodawców oraz opinię dotyczącą działalności społecznej Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że w obowiązującym porządku prawnym, zgodnie z art. 82 ust. 2 P.a., kara wydalenia z adwokatury pociąga za sobą skreślenie z listy adwokatów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę adwokatów przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary wydalenia z adwokatury. Skarżący zauważył, że treść przepisu w przywołanym brzmieniu obowiązuje od 12 sierpnia 2014 r. i została wprowadzona na podstawie przepisu art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 993). Do tego czasu, zgodnie z poprzednio obowiązującym brzmieniem art. 80 ust. 2 P.a., kara wydalenia z adwokatury pociągała za sobą skreślenie z listy adwokatów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis. Skarżący dodał, że wskazana zmiana ustawy - Prawo o adwokaturze została dokonana w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2010 r., sygn. akt K 1/09 (Dz. U. z 2010 r. Nr 200, poz. 1326; OTK-A z 2010 r., nr 8, poz. 76), na podstawie którego TK, z dniem 27 października 2010 r., przepis art. 82 ust. 2 P.a. w zakresie, w jakim zawierał "sformułowanie bez prawa ubiegania się o ponowny wpis", został uznany za niezgodny z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP z 1997 r. Skarżący podkreślił, że Trybunał zauważył, że na niekonstytucyjność badanych przepisów, w tym art. 80 ust, 2 P.a., najważniejszy wpływ ma nadmierny rygoryzm i automatyzm tych przepisów. W ocenie Trybunału: "Powodują one, że osoby wydalone z samorządów zawodowych nigdy - nawet po upływie wielu lat i całkowitym odstąpieniu od tych czynów, które spowodowały ich ukaranie, oraz naprawieniu ich skutków - nie mają szansy na rehabilitację i powrót do zawodu. Budzi to wątpliwości z punktu widzenia godności tych osób, która (w myśl art. 30 Konstytucji) jest nienaruszalna i powinna być szanowana przez władze publiczne" (pkt 2.5 uzasadnienia wyroku TK z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt K 1/09).

W związku z powyższym Skarżący stwierdził, że w obowiązującym stanie prawnym kara dyscyplinarna wykluczenia z adwokatury nie ma i nie może mieć charakteru dożywotniego. Skarżący również wskazał, że kara wydalenia z adwokatury została orzeczona nieprawomocnie wobec Skarżącego w 2007 r. Od czasu wydania przywołanego orzeczenia o wydaleniu Skarżącego z adwokatury upłynęło już 11 lat, można więc przyjąć, że w świetle obowiązujących przepisów P.a., Skarżący mógłby zostać wpisany na listę adwokatów, a organy rozpatrujące sprawę o wpis powinny, dokonując wykładni terminu "dotychczasowego zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata", wnikliwie ocenić zachowanie Skarżącego w okresie, który upłynął od skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego w 2008 r. (zatarcie skazania nastąpiło w 2010 r.), w tym - w okresie, który upłynął od czasu ostatniego ubiegania się przez Skarżącego o wpis na listę członków prawniczego samorządu zawodowego. Zdaniem Skarżącego, Jego zachowanie w tym okresie pozwala przyjąć, że obecnie daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W szczególności w okresie, który upłynął od skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego z 2008 r., Skarżący nie uczestniczył jako podejrzany (obwiniony) w żadnym postępowaniu karnym albo dyscyplinarnym oraz nie został prawomocnie skazany wyrokiem sądu karnego albo sądu (organu) dyscyplinarnego. W tym czasie nie popełnił ponownie czynu, za który został skazany, ani żadnego innego czynu zabronionego w rozumieniu przepisów karnych lub deliktu dyscyplinarnego. Ponadto, całokształt zachowań zawodowych i społecznych Skarżącego, potwierdzony obiektywnymi opiniami i ocenami, w tym pracodawców i organów organizacji społecznych, wyraźnie świadczy o pozytywnej zmianie jego zachowania.

Skarżący stwierdził, że wskazana zmiana postawy życiowej uzasadnia przyjęcie, że obecnie będzie on wykonywał zawód adwokata w sposób należyty, zgodny z przepisami prawa i wymogami etyki zawodowej. Z tego względu zachodzą podstawy do pozytywnej oceny zachowania Skarżącego w kontekście przesłanki rękojmi określonej w art. 65 pkt 1 P.a.

Skarżący podniósł, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji oraz w postępowaniach je poprzedzających, właściwe organy w toku postępowania wyjaśniającego, w tym dowodowego, nie uwzględniły powyżej wskazanych okoliczności faktycznych w ocenie przesłanek rękojmi w okresie, który upłynął od skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego w 2008 r. (zatarcie skazania nastąpiło w 2010 r.), w tym - w okresie, który upłynął od czasu ostatniego ubiegania się przez Skarżącego o wpis na listę członków prawniczego samorządu zawodowego. Wskazane działania organów, które nie rozpatrzyły należycie stanu faktycznego sprawy i nie wzięły pod uwagę pozytywnej zmiany w zachowaniu Skarżącego, pozbawiły go szansy na zawodową rehabilitację i powrót do uprzednio wykonywanego zawodu adwokata, ograniczając ponadto w ten sposób przysługującą mu konstytucyjną wolność wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP). Dokonana przez organy administracji automatyczna ocena zachowania Skarżącego, nieuwzględniająca wyraźnej zmiany jego postawy życiowej w ciągu lat oraz chęci poprawy i dążenia do zawodowej rehabilitacji, jest również niezgodna z zasadami demokratycznego i humanitarnego państwa prawnego. Kolejno podejmowane działania organów administracji wszystkich instancji w istocie potwierdzają zaś dożywotnie wykluczenie Skarżącego z adwokatury i mają faktycznie charakter działalności contra legem nieuwzględniającej celu powyżej wskazanej zmiany Prawa o adwokaturze wprowadzonej w 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisy prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Przedmiotem sporu jest kwestia czy zgodne z prawem było uznanie przez Ministra Sprawiedliwości za organami samorządu adwokackiego, że Skarżący nie spełniał przesłanki warunkującej dokonanie wpisu na listę adwokatów, o której mowa w art. 65 pkt 1 P.a.

Jak wynika z tego przepisu, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Przedmiotową przesłankę, warunkującą wpis na listę adwokatów, ale występującą we wszystkich zawodach prawniczych, jak i w wielu innych profesjach zaufania publicznego, formułują nieostre określenia wymagające dookreślenia, co znalazło swój wyraz w bogatym orzecznictwie sadów administracyjnych. W wyroku z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem". Na rękojmię natomiast, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie. Jednocześnie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, termin dotychczasowe zachowanie oznacza: "zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę (...) – do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu (...)". Przyjmuje się zatem powszechnie w orzecznictwie, że pod pojęciem nieskazitelnego charakteru rozumieć należy całokształt cech i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, który – poza wiedzą zweryfikowaną w przewidziany ustawą sposób – składa się na etyczno-moralny wizerunek osoby zamierzającej wykonywać zawód zaufania publicznego (tak: wyrok NSA z 11 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 2052/12, wyrok NSA z 8 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2074/13, wyrok NSA z 11 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 2052/12, wyrok NSA z 17 listopada 2017 r. o sygn. akt II GSK 447/16; dostępne w CBOSA).

Minister Sprawiedliwości uznał w zaskarżonej decyzji, zgadzając się z organami samorządu adwokackiego, że Skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 P.a., wpływ natomiast na negatywną ocenę nieskazitelności charakteru Skarżącego i rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata miały, jak wskazał Minister, działania Skarżącego polegające na posługiwaniu się przez Skarżącego w sądzie, poświadczającą nieprawdę dokumentacją medyczną, celem doprowadzenia do orzeczenia wobec skazanego przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności, przez co Skarżący utrudniał postępowanie karne wykonawcze. Skazanie za powyższe czyny prawomocnym wyrokiem z [...] marca 2008 r., sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w K. na karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo sąd zawiesił na okres lat dwóch. uległo zatarciu w 2010 r.

Nie ulega wątpliwości, że popełnienie przez Skarżącego powyższych czynów dokładnie opisanych w części historycznej uzasadnienia, w związku z wykonywaniem zawodowych czynności adwokata, jest okolicznością, która pozbawiła Skarżącego przymiotu nieskazitelności charakteru poprzez negatywny wpływ na etyczno-moralny wizerunek Skarżącego, poprzez co Skarżący nie dawał gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

W istocie rzeczy Skarżący nie zakwestionował powyższej oceny, dokonanej przez organy samorządu zawodowego oraz przez Ministra Sprawiedliwości, wpływu popełnionych przez niego czynów na przesłankę nieskazitelności charakteru i rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, warunkującą wpis Skarżącego na listę adwokatów. Skarżący, powołując się natomiast na obecną treść art. 82 ust. 2 P.a. oraz na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2010 r. sygn. akt K 1/09, odwołał się do możliwości odbudowania przymiotu nieskazitelności charakteru w okresie lat, które upłynęły od skazania Skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu karnego z 2008 r. do chwili ubiegania się o wpis na listę adwokatów w marcu 2018 r., podnosząc, że organy samorządu zawodowego, jak i Minister Sprawiedliwości nie wzięli pod uwagę tej możliwości i nie uwzględnili okoliczności oraz dowodów przedstawionych przez Skarżącego wykazujących pozytywną zmianę w jego zachowaniu, pozwalającą przyjąć, że obecnie Skarżący daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Odnosząc się do powyższej argumentacji Skarżącego, należy pierwszej kolejności wyjaśnić, że w niniejszej sprawie nie występuje prawomocne orzeczenie kary wydalenia Skarżącego z adwokatury. Skarżący wprawdzie, orzeczeniem z [...] września 2007 r. wydanym w sprawie [...] przez Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w G. został uznany za winnego przewinienia z art. 80 P.a. w zw. z § 4 zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu i wymierzoną kara dyscyplinarną został wydalony z adwokatury, jednak w związku ze skreśleniem Skarżącego na Jego wniosek z listy adwokatów, uchwałą ORA w G. z [...] grudnia 2008 r., powyższe orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w G. z [...] września 2007 r., zostało orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z [...] marca 2009 r. [...], uchylone, a postępowanie dyscyplinarne umorzone.

Skarżący uznał jednak, że normą wyznaczającą okres, po upływie którego możliwa jest odbudowa przez Skarżącego przymiotu nieskazitelności charakteru jest art. 82 ust. 2 P.a., zgodnie z którym kara wydalenia z adwokatury pociąga za sobą skreślenie z listy adwokatów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę adwokatów przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kary wydalenia z adwokatury. Odwołując się do tej normy, w związku z brakiem prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego wymierzającego karę dyscyplinarną wydalenia z adwokatury, Skarżący jednak skrócił okres o którym mowa w tym przepisie, wiążąc jego rozpoczęcie z wyrokiem sądu karnego z [...] marca 2008 r.

Dlatego w ocenie Sądu, nie można uznać za skuteczną argumentację Skarżącego odwołującą się do odbudowy przymiotu nieskazitelności charakteru w okresie od wydania przez Sąd Okręgowy w K. wyroku z [...] marca 2008 r., do złożenia przez Skarżącego 16 marca 2018 r. wniosku o wpisanie na listę adwokatów Izby Adwokackiej w S.. Organy samorządu zawodowego oraz Minister Sprawiedliwości zasadnie poddali zatem ocenie wpływ na etyczno-moralną postawę Skarżącego, rzutującą na nieskazitelność charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, działań Skarżącego polegających na posługiwaniu się przez Skarżącego jako adwokata w sądzie, w latach 2001 – 2004, poświadczającą nieprawdę dokumentacją medyczną, celem doprowadzenia do orzeczenia wobec skazanego przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności, przez co Skarżący utrudniał postępowanie karne wykonawcze. Dokonanie tej oceny nie doprowadziło natomiast do naruszenia art. 65 pkt 1 P.a., poprzez dokonanie błędnej wykładni zawartego w tym przepisie zwrotu "dotychczasowego zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata". Należy przyznać rację Skarżącemu, że w ramach omawianej przesłanki wpisu na listę adwokatów ocenie podlega zachowanie w całym okresie życia Skarżącego do momentu złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów, słusznie jednak wskazał też Minister Sprawiedliwości, że nawet jednorazowe zachowanie może podważać wiarygodność oraz nieskazitelny charakter osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów. W niniejszej sprawie natomiast nie miało miejsce jednorazowe zachowanie lecz powtarzające się na przestrzeni kilku lat naganne zachowanie Skarżącego w ramach wykonywanego zawód adwokata, w istotny sposób naruszające zasady etyki zawodowej i godności zawodu adwokata. Minister Sprawiedliwości prawidłowo wyjaśnił, że zatarcie skazania w rozumieniu prawnokarnym, nie uniemożliwia dokonania oceny postępowania Skarżącego, przy badaniu przesłanki spełnienia rękojmi należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego. Stanowisko to odpowiada poglądom wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którymi Minister Sprawiedliwości badając czy kandydat spełnia przesłankę z art. 65 pkt 1 P.a., czyli czy jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię należytego wykonywania zwodu adwokata, powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1686/16).

Z tych względów za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości art. 65 pkt 1 P.a., a w konsekwencji nie można zgodzić się ze Skarżącym, że organ z naruszeniem art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, pozbawiły go szansy na zawodową rehabilitację i powrót do uprzednio wykonywanego zawodu adwokata, ograniczając w ten sposób przysługującą mu konstytucyjną wolność wyboru i wykonywania zawodu.

Sąd stwierdza, że niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania dowodowego ocen i opinii dotyczących zachowania Skarżącego w całym okresie życia do momentu złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów. Minister Sprawiedliwości wyjaśnił bowiem, że zapoznał się z pozytywnym opiniami i referencjami wydanymi Skarżącemu, jednak uznał je za niewystarczające, by zmienić dokonaną ocenę przesłanki rękojmi. W okolicznościach niniejszej sprawy, omówionych powyżej, Sąd zgadza się z taką oceną dowodów przedstawionych przez Skarżącego przemawiających na Jego korzyść.

W konsekwencji, Sąd stwierdza, że również dowody uzupełniające z dokumentów załączonych do skargi, zawierające oceny dotyczące zachowania Skarżącego, w tym opinie pracodawców oraz opinię dotyczącą działalności społecznej Skarżącego, nie stanowiły dowodów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., które byłyby niezbędna do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w niniejszej sprawie.

Sąd uznał zatem, że Minister Sprawiedliwości rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie niejawnym. Zgodnie z art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz.1829) począwszy od 17 października 2020 r. [...] W., będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. W związku z tym, na podstawie zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym ( § 1 w zw. z § 3 tego rozporządzenia), a także brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron – Sąd rozpoznał tę skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o covid, co poprzedził odwołaniem wyznaczonego w tej sprawie posiedzenia jawnego.

Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.