Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 476/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Protokolant specjalista Julita Kula po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego I. oddala skargę II. przyznaje radcy prawnej M. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...]zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym [...] zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. (dalej jako "organ pierwszej instancji") z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci przyznanego dodatku mieszkaniowego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...]

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że w dniu [...] zostały wystawione tytuły wykonawcze nr [...], [...] oraz [...] obejmujące zaległości P. M. (dalej jako "skarżący") z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych wystawionych przez Straż Miejską Miasta L. w dniu [...] i w dniu [...] w łącznej wysokości [...] zł oraz z tytułu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł. Postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych zostało wszczęte w dniu [...] poprzez doręczenie dłużnikowi odpisów tytułów wykonawczych.

W dniu [...] organ zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...] a w dniu [...] w [...] oraz [...]. Banki poinformowały o braku środków na należących do zobowiązanego rachunkach.

W dniu [...] zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia dodatku mieszkaniowego przyznanego skarżącemu na okres od 1 maja 2015 r. do 31 października 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] znak: [...] W odpowiedzi Wydział Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miasta L. pismem z dnia [...] znak: [...] uznał zajęcie i poinformował o potrąceniu na rzecz organu egzekucyjnego całej dochodzonej kwoty.

W dniu [...] skarżący złożył wniosek o anulowanie przekazanego zajętego dodatku mieszkaniowego, argumentując, że jest to niezgodne z art 8 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Organ stwierdził, iż powyższa ustawa nie przewiduje możliwości anulowania egzekucji na wniosek zobowiązanego, jednocześnie wyznaczył zainteresowanemu 5 - dniowy termin na doprecyzowanie wniosku.

W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...] skarżący złożył do organu pismo z dnia [...] o zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego, argumentując powyższy wniosek tym, iż jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną, a jego jedyny dochód to pomoc uzyskiwana ze środków Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. oraz przyznany dodatek mieszkaniowy.

W odpowiedzi na wezwanie organu, skarżący złożył dokumenty o źródłach i wysokości uzyskiwanego dochodu, tj. zaświadczenie z dnia [...] nr [...] z Miejskiego Urzędu Pracy w L. o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. o stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L., decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. o przyznanych zasiłkach celowych za okres maj-czerwiec 2015 r. oraz decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia za okres od maja do września 2015r., decyzję z dnia [...] nr [...] o przyznanym dodatku mieszkaniowym, oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania oraz pisemne uzasadnienie ważnego interesu do zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta L. odmówił zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci przyznanego dodatku mieszkaniowego.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie, Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1422/15 uchylił powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i postanowienie organu pierwszej instancji oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji po dokonaniu ponownej analizy materiału dowodowego postanowieniem z dnia [...] odmówił zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci przyznanego dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu wskazał, że przesłanką uzasadniającą zwolnienie danego składnika majątkowego z egzekucji po złożeniu stosownego wniosku jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego".

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący pozostawał zarejestrowany w Miejskim Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku począwszy od 2012 r. W dniu [...] Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. wydał orzeczenie, w którym postanowił zaliczyć skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności od 31 stycznia 2014 r. do 31 maja 2016 r. W orzeczeniu stwierdzono, iż skarżący ma istotnie obniżoną zdolność do wykonywania pracy, wymaga udziału w szkoleniach oraz korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki.

Skarżący wykazał, że korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L.. Przedstawił decyzje przyznające mu szereg zasiłków celowych na zakup produktów niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb oraz przyznające mu zasiłek stały z powodu bezrobocia na okres od maja do września 2015 r. w kwocie [...]zł.

Decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres od 1 maja 2015 r. do 31 października 2015 r. w kwocie [...]zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania zobowiązany skarżący potwierdził, że nie posiada żadnego majątku, jest osobą samotną, dochód jaki osiągnął z pomocy społecznej za okres maj - czerwiec 2015 r. wynosi [...] zł. Jednocześnie wskazał, iż po zakończeniu leczenia odwykowego w 2011 r. jest pod stałą kontrolą lekarską, począwszy od [...] maja 2011 r. (zaświadczenia z dnia [...] nr [...] wydane przez Ośrodek Leczenia Uzależnień SPZOZ w L.).

Zobowiązany oświadczył również, że utrzymanie jego stanu zdrowia w niepogorszonym stanie wymaga stałego przyjmowania leków, których comiesięczny koszt wynosi około [...] zł.

Wydział Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miasta L. poinformował, że skarżący jako jedyne źródło utrzymania podawał różnego rodzaju zasiłki przyznane mu przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L., w tym zasiłek okresowy przyznany od 1 maja 2014 r. do 31 lipca 2014r. w comiesięcznej kwocie [...]zł, następnie zasiłek na kolejny okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w comiesięcznej kwocie [...]zł, zasiłek okresowy od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w comiesięcznej kwocie [...]zł. Zobowiązany miał również przyznany zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w maju i lipcu 2014 r. po [...] zł na każdy miesiąc, zasiłek celowy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w comiesięcznej wysokości [...] zł na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., zasiłek celowy w styczniu oraz lutym 2015 r. w kwocie po [...] zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie zadłużenia za energię elektryczną za styczeń 2015 r. w kwocie [...]zł oraz zasiłki celowe na zakup posiłków lub żywności za styczeń oraz marzec 2015 r. po [...] zł miesięcznie.

Organ egzekucyjny celem ustalenia sytuacji materialnej zobowiązanego w dacie otrzymania mandatów karnych kredytowanych, uzyskał informację z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. Filia nr [...], że skarżący korzystał z przyznanego mu zasiłku okresowego od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., a w wyniku pozytywnego rozpatrzenia kolejnego wniosku również od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r.

W wywiadzie środowiskowym sporządzanym przez pracowników socjalnych przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń z tytułu pomocy społecznej, skarżący oświadczył, iż jedynym źródłem jego dochodu jest dodatek mieszkaniowy przyznany decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Wydział Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miasta L..

Straż Miejska Miasta L., w odpowiedzi na odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego, poinformowała, iż podstawą do nałożenie grzywien w drodze mandatów karnych kredytowanych nr: [...], z dnia [...], [...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...] było naruszenie art. 60 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm.). Skarżący handlował w pasie drogowym Al. [...] w L. ozdobami świątecznymi.

Organ pierwszej instancji wskazał, że nie budzi wątpliwości okoliczność trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Przyznany dodatek mieszkaniowy stanowił istotne wsparcie dla zaspokajania jego potrzeb lokalowych. Wyegzekwowanie kwoty [...]zł stanowiło dla skarżącego znaczny uszczerbek finansowy.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że rozstrzygając w przedmiocie zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego działa w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Stwierdzenie zaistnienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" daje możliwość organowi egzekucyjnemu uwzględnienie wniosku, jak również wydanie rozstrzygnięcia odmownego.

Postępowanie egzekucyjne jest co do zasady prowadzone wobec osób, które nie regulują dobrowolnie zobowiązań, a przyczyna tkwi w trudnej sytuacji finansowej, która ma charakter trwały lub incydentalny.

Instytucję zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego należy traktować jako szczególną formę pomocy, która ma na celu ochron interesów zobowiązanego, jednak nie może prowadzić do sytuacji, ze egzekucja okaże się bezskuteczna.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego ma w swym założeniu stanowić pomoc w spłacie zadłużenia, a nie prowadzić do celowego unikania spłaty zobowiązań.

Odnosząc się do sprawy organ pierwszej instancji wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego prowadzone było w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione w wyniku nałożenia grzywien w drodze mandatów karnych kredytowanych. Z ustaleń wynikało, że w dacie pobierania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia, skarżący wykonywał działalność gospodarczą bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji albo zezwolenia. Skarżący pomimo oświadczeń składanych pracownikom pomocy społecznej, że pozostaje osobą bezrobotną i utrzymuje się jedynie z pomocy społecznej, a stan zdrowia utrudnia znalezienie pracy, podejmował działania zarobkowe, których nie zarejestrował zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W ocenie organu pierwszej instancji ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynikało, że skarżący podejmuje próby podjęcia pracy zarobkowej lub bierze udział w szkoleniach, a stały brak zatrudnienia wynika z braku jakichkolwiek ofert pracy. Organ podkreślił, że czasowo orzeczony wobec skarżącego lekki stopień niepełnosprawności stanowi o istotnym obniżeniu zdolności do wykonywania pracy, ale nie o wykluczeniu możliwości podjęcia pracy zarobkowej.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie Prezydenta Miasta L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł na wstępie, że organ pierwszej instancji wykonał zalecenia WSA w Lublinie zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1422/15.

Trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna skarżącego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego uznana została przez organ egzekucyjny jako spełnienie przesłanki zawartej w art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", tj. zaistnienia "ważnego interesu" po stronie zobowiązanego.

Organ odwoławczy podkreślił, że zwolnienie z egzekucji składników majątkowych oparte jest na "uznaniu administracyjnym", co oznacza, że spełnienie tych przesłanek nie zobowiązuje organu egzekucyjnego do zastosowania zwolnienia, lecz nakłada na organ obowiązek szczególnie wnikliwego przeprowadzenia takiego postępowania.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji odnoszące się do zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych jedynie w sytuacji wystąpienia obiektywnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Zdaniem SKO przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć wystąpienie takich okoliczności, które są obiektywnie niezależne od zachowania zobowiązanego, których nie mógł on przewidzieć ani w żaden sposób im zapobiec.

Odnosząc się do sprawy organ odwoławczy wskazał, że skarżący w okresie otrzymania mandatów karnych kredytowanych pobierał zasiłek okresowy z powodu bezrobocia. Ponadto w tym czasie wykonywał działalność gospodarczą bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji lub zezwolenia. Skarżący pomimo oświadczeń, że pozostaje osobą bezrobotną i utrzymuje się jedynie z pomocy społecznej, a stan zdrowia utrudnia mu znalezienie pracy, podejmował działania mające charakter zarobkowy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie utracił on w okresie maj-czerwiec 2015 r. tytułu prawnego do zamieszkiwania w lokalu położonym w L. przy ul. [...] i od października do chwili obecnej pobiera dodatek mieszkaniowy w związku z zamieszkiwaniem lokalu położonego w L. przy ul. [...]. Zatem informacja, iż skarżący pozostaje osobą bezdomną nie znajdowała potwierdzenia w świetle informacji przekazanych przez Wydział Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miasta L..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. M. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ pierwszej instancji zignorował wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w wyroku z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1422/15.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny L. zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Skarżący zwrócił się do organu egzekucyjnego o zastosowanie wobec niego szczególnego środka ochrony dłużnika, jakim jest zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego w postaci przyznanego dodatku mieszkaniowego ze względu na jego ważny interes.

Stosownie do art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela.

Gdy ustawodawca używa dla określenia kompetencji organu do podjęcia pewnych czynności zwrotu "może", to konstruuje daną instytucję na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne.

Postanowienie wydane w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że może być ono dowolne.

Uznanie oznacza przyznanie organowi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy.

Od oceny organu zależy więc, czy wydane zostanie postanowienie zwalniające określony składnik majątkowy z egzekucji czy postanowienie odmowne.

Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że rozstrzygnięcie wydane w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia rozstrzygnięć uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności rozstrzygnięć wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia.

W szczególności kontrola ta polega na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia wykazała, że organy w sposób prawidłowy zgromadziły materiał dowodowy, a wyciągnięte przez nie wnioski w zakresie merytorycznym rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci przyznanego dodatku mieszkaniowego miały swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz były logiczne i przekonywujące. Powyższe skutkowało uznaniem, że dokonana przez organy ocena mieściła się w ustawowych granicach i nie nosiła znamion oceny dowolnej.

Jak powyżej wskazano, pozytywną przesłanką skorzystania przez organ z instytucji zwolnienia od egzekucji określonego składnika majątkowego jest stwierdzenie istnienia po stronie dłużnika "ważnego interesu". Jest to swoista klauzula generalna, wobec czego interpretując to pojęcie należy korzystać z dorobku doktryny i orzecznictwa. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., II FSK 489/10).

Spełnienie tej przesłanki, w tym także ocena finansowej sytuacji strony musi uwzględniać zawsze całokształt indywidualnych okoliczności w sprawie. Przez ważny interes należy rozumieć co do zasady nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika.

W rozpoznawanej sprawie organy przyznały, że ze względu na osobistą sytuację skarżącego można dopatrzeć się po jego stronie istnienia ważnego interesu.

Organ egzekucyjny szczegółowo przeanalizował sytuację osobistą i majątkową skarżącego na podstawie zgromadzonego materiał dowodowego.

Z informacji uzyskanych w Urzędzie Miasta wynikało, że skarżący korzysta z zasiłków przyznanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L.: zasiłek okresowy przyznany od 1 maja 2014 r. do 31 lipca 2014r. w comiesięcznej kwocie [...]zł, zasiłek na kolejny okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w comiesięcznej kwocie [...]zł, zasiłek okresowy od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w comiesięcznej kwocie [...]zł. Skarżący miał również przyznany zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w maju i lipcu 2014 r. po [...] zł na każdy miesiąc, zasiłek celowy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w comiesięcznej wysokości [...] zł na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., zasiłek celowy w styczniu oraz lutym 2015 r. w kwocie po [...] zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie zadłużenia za energię elektryczną za styczeń 2015 r. w kwocie [...]zł oraz zasiłki celowe na zakup posiłków lub żywności za styczeń oraz marzec 2015 r. po [...] zł miesięcznie. Skarżący korzystał również z przyznanego mu zasiłku okresowego od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., a w wyniku pozytywnego rozpatrzenia kolejnego wniosku również od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r.

W wywiadzie środowiskowym sporządzanym przez pracowników socjalnych przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń z tytułu pomocy społecznej, skarżący oświadczył, że jedynym źródłem jego dochodu jest dodatek mieszkaniowy przyznany decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Wydział Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miasta L..

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Prawidłowo jednak organy oceniły ustalone w sprawie okoliczności, w tym także te dotyczące powstania należności poddanej egzekucji, i na tej podstawie odmówiły zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego w postaci przyznanego dodatku mieszkaniowego.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało bowiem, że w okresie otrzymania mandatów karnych skarżący (mandaty karne wystawione w dniu [...] i [...] grudnia 2013 r.) pobierał zasiłek okresowy z powodu bezrobocia przyznany na okres od 1 października do 31 grudnia 2013 r. (przyznany decyzją z dnia [...] nr [...] – k.82 akt admin.). Mandaty karne skarżący zaś otrzymał za handel w pasie drogowym Al. [...] w L..

Z powyższego wynika, jak słusznie wywiodły organy, że skarżący w okresie, gdy podawał się za osobę bezrobotną, której jedyne źródło utrzymania stanowią środki otrzymywane z pomocy społecznej, wykonywał działalność zarobkową. Co więcej wykonywał działalność gospodarczą bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji lub zezwolenia.

Trafnie także organy w kontekście podjęcia decyzji opierającej się na uznaniu administracyjnym podniosły to, że skarżący nie wykazał, iż podejmuje próby podjęcia pracy bądź doszkalania się.

Sąd podziela również stanowisko obu organów, że w przypadku ulgi, o jakiej mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. przy podejmowaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego należy ważyć ważny interes dłużnika ubiegającego się o zwolnienie z interesem wierzyciela, którego zabezpieczeniu ma służyć postepowanie egzekucyjne. Zastosowanie tej formy pomocy nie powinno prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany, chcąc uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego powinien wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji danych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych.

W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z organem, że zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego w postaci dodatku mieszkaniowego wiązałoby się niemożnością wyegzekwowania ciążących na skarżącym zaległości, co oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji, a co jest okolicznością przemawiającą za odmową zwolnienia z egzekucji.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił w postanowieniu wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1422/15.

W wyroku tym Sąd nakazał organowi ocenę okoliczności sprawy ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, w tym jego dochodów, wydatków, leczenia uzależnień, stwierdzonego ograniczenia w zakresie możliwości podjęcia pracy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy skrupulatnie oceniły dochody i możliwości finansowe skarżącego, uwzględniając jego stan zdrowia, w tym okoliczność leczenia odwykowego i obniżoną zdolność do wykonywania pracy w związku ze stwierdzonym lekkim stopniem niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1422/15 przesądził, że po stronie skarżącego zachodzi przesłanka "ważnego interesu".

Stwierdzenie to podzieliły także organy administracji, uznając, że trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna skarżącego powinna zostać potraktowana jako spełnienie przesłanki zawartej w art. 13 u.p.e.a., tj. zaistnienia "ważnego interesu" po stronie zobowiązanego. Okoliczność ta jednak nie przesądza o wyniku sprawy albowiem w razie spełnienia tej przesłanki organ może, a nie musi orzec o zwolnieniu składnika majątkowego z egzekucji.

Brak jest także sprzeczności pomiędzy wydanym rozstrzygnięciem, a stwierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który za nader dowolne uznał wcześniejsze stanowisko SKO, że "w sytuacji zatem, gdy zobowiązany, nie wskazał żadnego innego alternatywnego, a przede wszystkim skutecznego sposobu uregulowania przedmiotowych należności, nie znalazło podstaw do uwzględnienia zażalenia".

Co do zasady brak innych składników majątkowych, z których możliwe jest prowadzenie egzekucji, nie wyłącza możność uwzględnienia wniosku o zwolnienie z egzekucji. Wyłączenia takiego nie przewidują bowiem przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jednakże stan taki, tj. brak innego majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, jest okolicznością istotną, która wespół z innymi ustalonymi faktami powinna zostać wzięta pod uwagę przy rozstrzyganiu o zwolnieniu składnika majątkowego z egzekucji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się wręcz, że to zobowiązany musi przy tym wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, przy czym ponadto powinien także wskazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15, System Informacji Prawnej Lex nr 2117103).

Okoliczność ta została zatem prawidłowo oceniona przez organ, który w powiązaniu z innymi okolicznościami, uznał, że fakt ten przemawia za odmową zwolnienia z egzekucji.

Jeszcze raz należy podkreślić, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

W przedmiotowej organ, wydając rozstrzygnięcie oparte na uznaniu administracyjnym, żadnych tego rodzaju reguł nie naruszył.

Orzeczenie organu nie ma charakteru dowolnego, lecz oparte zostało na ustalonych w sprawie faktach. Zostało ono także racjonalnie i przekonywująco uzasadnione.

Podsumowując stwierdzić należy zatem, że ustalenie stanu faktycznego i jego ocena w niniejszej sprawie były przeprowadzone prawidłowo. Zebrano wystarczający materiał dowodowy, którego zbadanie pozwoliło na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Także uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wskazanie okoliczności, które zadecydowały o wydaniu postanowienia o odmowie zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddali skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.