Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 919/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bk 919/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówiono A. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres 1 lipca 2013 r. – 30 kwietnia 2016 r. z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (małoletnią córką M. D.). Organ ustalił, że małoletnia w dniu 22 lutego 2013 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych od urodzenia i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ przedstawił zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dalej u.ś.r. Ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo rolne, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS z uwagi na pobieranie renty rodzinnej po zmarłym mężu. W ocenie organu, wnioskodawczyni będąca rolnikiem nie jest osobą, która rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, bowiem za taką osobę nie można uznać rolnika - niezależnie od wielkości prowadzonego gospodarstwa czy rodzaju upraw. Jak wskazano, takiej wykładni dokonał NSA w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie I OPS 5/12, który wywiódł, że świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad osobą bliską niepełnosprawną, a zatem w przypadku rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne taka sytuacja nie występuje.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. D. Wskazała, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci, jest jedynym żywicielem rodziny. Posiadanie gospodarstwa rolnego, w jej ocenie, nie może jej wykluczać z opieki nad niepełnosprawną od urodzenia córką, zwłaszcza że gospodarstwo jest jej jedynym źródłem dochodu, a renta rodzinna nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Ewentualne świadczenie pielęgnacyjne byłoby w całości przekazane na leczenie i rehabilitację córki. Wskazała, że do dnia 30 czerwca 2013 r. spełniała przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Ustaliło identycznie jak organ I instancji, że wnioskodawczyni spełnia jedynie niektóre warunki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego tj. osoba niepełnosprawna, którą się opiekuje, legitymuje się wymaganym w art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. orzeczeniem o niepełnosprawności, którą datuje się od urodzenia. Wskazano, że przesłanką uniemożliwiającą przyznanie stronie świadczenia jest fakt prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego, które, jak wynika z decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013, ma powierzchnię 12, 37 ha fizycznych i 8, 66 ha przeliczeniowych. SKO wskazało, że poszerzony skład NSA w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie I OPS 5/12 uznał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Istota świadczenia pielęgnacyjnego polega bowiem na jego zaadresowaniu wyłącznie do osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowaną opiekę nad osobą bliską niepełnosprawną. Tymczasem zarobkowanie rolnika odbywa się na własny rachunek i ryzyko gospodarcze. Podejmowanie nawet nieracjonalnych decyzji inwestycyjnych nie skutkuje pozbawieniem rolnika zatrudnienia - w odróżnieniu od osób pozostających w innych formach zatrudnienia. Stąd też do osób prowadzących gospodarstwa rolne nie ma zastosowania termin "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Niezależnie zatem od wielkości gospodarstwa rolnego – jego prowadzenie wyklucza rolnika z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto, jak wskazało SKO, rolnicy spełniający przesłanki z art. 7 ust. 1 i 2 oraz ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 z późn. zm.), posiadający w dniu 31 maja danego roku grunty rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, otrzymują corocznie jednolitą płatność obszarową.

SKO zwróciło również uwagę, że niewskazanie w definicji aktywności zawodowej zawartej w art. 3 pkt 22 u.ś.r. prowadzenia gospodarstwa rolnego nie stanowi o nierównym traktowaniu rolników, bowiem ich sytuacja ekonomiczna, socjalna i bytowa różni się od sytuacji osób zarobkujących w innych formach.

Skonkludowano, że skoro wnioskodawczyni A. D. jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, to nie można jej uznać za osobę rezygnującą z zatrudnienia czy też niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Skargę na powyższą decyzję odwoławczą złożyła do sądu administracyjnego A. D. Wskazała, że jest wdową samotnie wychowującą pięcioro uczących się dzieci, jest jedynym żywicielem rodziny, a dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego oraz renta rodzinna nie wystarczają na pokrycie dodatkowych wydatków związanych z opieką i leczeniem niepełnosprawnej córki, w tym corocznych wydatków na wizyty kontrolne w K. w Szpitalu Dziecięcym. Wskazała, że ewentualnie uzyskane świadczenie pielęgnacyjne byłoby w całości przeznaczane na pokrycie wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją córki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. tutejszy sąd oddalił skargę, zaś postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. przywrócił A. D. termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały uregulowane w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w dacie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywał tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), dalej u.ś.r. Zgodnie z tą regulacją wskazane świadczenie może być przyznane osobie, która:

- zrezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną;

- pozostaje w stosunku bliskości wobec osoby niepełnosprawnej (świadczenie przysługuje bowiem tylko: matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności);

- osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

W sprawie niniejszej bezsporne jest, że małoletnia córka wnioskodawczyni (urodzona w dniu 13 kwietnia 2000 r.) legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności spełniającym wymagania przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., a niepełnosprawność datuje się od jej urodzenia (k. 13 akt adm. I instancji). Bezspornie również spełniona jest przesłanka pozostawania wnioskodawczyni i osoby niepełnosprawnej w stosunku bliskości. Natomiast trafnie organy ustaliły, że w przypadku skarżącej nie można mówić o spełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Zaakceptować należy zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocenę, opartą na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikającym z uchwały z dnia 11 grudnia 2012 r. sygnatura I OPS 5/12, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. (uchwała dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Wskazać trzeba, że o ile jednak organy administracji oceną prawną sformułowaną w tej uchwale związane nie były, a jedynie mogły podzielić stanowisko w niej zawarte (co też nastąpiło), o tyle skład orzekający takiemu związaniu co do zasady podlega. Wynika to wprost z art. 269 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. Oznacza to, że sąd orzekający w sprawie, w której pojawia się zagadnienie prawne rozstrzygnięte już w uchwale, bez zgłoszenia wniosku o podjęcie tak zwanej "uchwały przełamującej" nie może wyrazić innego poglądu niż sformułowany w uchwale NSA (vide wyrok NSA z dnia 2 października 2013 r., I OSK 3031/12, CBOSA).

Skład orzekający w niniejszej sprawie, mając zatem na uwadze treść art. 269 p.p.s.a., nie mógł ocenić sytuacji skarżącej inaczej niż w kontekście oceny NSA dokonanej w uchwale o sygnaturze I OPS 5/12, zwłaszcza że ma ona pełne zastosowanie do przypadku skarżącej.

W uzasadnieniu uchwały NSA wskazano w szczególności, że istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. polega na jego zaadresowaniu wyłącznie do osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 22 u.ś.r. jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Nie jest zatem, jak wskazał NSA, osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego ta, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Co prawda przepisy art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. odnoszą się wprost do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, których nie podejmuje lub z których rezygnuje osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a nie do tego, jaką działalność prowadzi ta osoba, to jednak ratio legis tych przepisów wskazuje, że chodzi o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Za takim rozumieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. przemawia również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy (np. renta rodzinna, świadczenie emerytalno - rentowe).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że zasadniczo ocena normatywna spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się z odwołaniem się do pojęć u.ś.r., ale terminu "rolnik" ustawa ta nie definiuje. Definicję taką zawiera art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym, ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. NSA nadmienił ponadto, że zgodnie z art. 3 pkt 6 u.ś.r. ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujący się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej.

W sensie ekonomicznym - jak wywodził NSA w uchwale - prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek, ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. W rezultacie - na gruncie u.ś.r. - do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sąd kasacyjny zaakcentował, że praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, a to oznacza, iż nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa lub rodzaj upraw pozwalałyby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Oceniając wzajemny stosunek przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. (przesłanki pozytywne uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego) i art. 17 ust. 5 u.ś.r. (wymieniającego przesłanki negatywne uzyskania tego świadczenia – z uwagi na prawo do innych świadczeń) NSA wyjaśnił, że wyłączenia zawarte w przepisie art. 17 ust. 5 u.ś.r. ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 tej ustawy. Aby zatem uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi - po pierwsze, spełnić warunki z art. 17 ust. 1, a po drugie - nie może być beneficjentem dochodów wymienionych w ust. 5 tego przepisu. Jak wskazał NSA, treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. pozwala skonstruować obowiązującą normę prawną, z której wynika, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem NSA celowe pominięcie przez prawodawcę prowadzenia gospodarstwa rolnego przy wymienianiu form aktywności zawodowej w art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie godzi też w zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż równo powinny być traktowane wszystkie podobne podmioty prawa, a więc charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną). Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne, nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej co osoby wykonujące określone w art. 3 pkt 22 u.ś.r. formy aktywności zawodowej. Są bowiem w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Ponadto wszystkie formy aktywności wymienione w art. 3 pkt 22 u.ś.r. podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W wypadku rolników, ich odmienne szanse i możliwości zarobkowe oraz różny tytuł ubezpieczenia wynikają zarówno z faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak i z odmiennego reżimu zabezpieczenia społecznego, określonego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dodatkowo, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowa rekompensata osobie rezygnującej z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne jest bowiem formą świadczeń niepieniężnych, które należą do form wsparcia z pomocy społecznej. W myśl zaś art. 16 ust. 6b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne finansuje w całości wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zatem opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe także może stanowić uzasadnione kryterium zróżnicowania statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kierując się przedstawionymi wyżej argumentami, które sąd w sprawie niniejszej w pełni podziela będąc jednocześnie nimi związany, należało uznać odnośnie skarżącej, że w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. prowadzenie przez nią gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że A.. D. jest właścicielem gospodarstwa rolnego, prowadzi je w sposób aktywny (co sama w pismach procesowych, w tym w skardze, podkreśla), a fakt że nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS jako samodzielny rolnik wynika tylko z tego tytułu, że pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu. Nie można jej zatem uznać za osobę rezygnującą z zatrudnienia, czy też niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od wielkości prowadzonego gospodarstwa rolnego, wielkości uzyskiwanych dochodów i trudnej sytuacji materialnej oraz życiowej.

Dla pełnego obrazu stanu prawnego wskazać natomiast należy, że sądy administracyjne wypracowały również linię orzeczniczą weryfikującą skutki omówionej uchwały NSA. Mianowicie uznały, że należy wykluczyć automatyzm oceny polegający na tym, iż w każdym przypadku posiadania (bycia właścicielem) gospodarstwa rolnego nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Możliwe są bowiem przypadki, w których posiadanie i tytuł własności do gospodarstwa rolnego nie oznacza bycia rolnikiem i prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem osoba może jedynie zamieszkiwać na terenie gospodarstwa, ale nie brać udziału w pracach związanych z jego prowadzeniem, nie zarządzać tymi pracami i może być zatrudniona poza rolnictwem (vide np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 marca 2014 r., II SA/Bk 976/13, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). W takich przypadkach, gdy istnieją wątpliwości co do kwestii faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez osobę będącą jego właścicielem lub współwłaścicielem, zanotowano przypadki, gdy sądy uchylały decyzje o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nakazywały organom dokonanie ustaleń co do okoliczności faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Opisana sytuacja w sprawie niniejszej nie ma jednak miejsca. Skarżąca kilkukrotnie w trakcie prowadzonego postępowania wskazywała bowiem, że prowadzi gospodarstwo rolne oraz jest ono jej jedynym źródłem utrzymania (vide oświadczenie z dnia [...] lipca 2013 r., k. 11 akt adm. I instancji, vide odwołanie i skarga). Nie może być zatem wątpliwości, że nie spełnia ona przesłanki niepodjęcia zatrudnienia lub rezygnacji z niego lub innej pracy zarobkowej, bowiem jest rolnikiem prowadzącym działalność gospodarczą, a zatem sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką nie wyklucza kontynuowania przez nią działalności rolniczej i ta działalność jest jej źródłem dochodu.

Sąd zdaje sobie sprawę z trudnej sytuacji rodzinnej i bytowej skarżącej, którą przedstawiła ona w odwołaniu i skardze, jednakże wobec treści art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r., a także wobec związania składu obecnie orzekającego uchwałą NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie I OPS 5/12 – brak jest możliwości innej niż pozytywna oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nie narusza ona bowiem prawa oraz została uzasadniona w sposób wyczerpujący, spełniający wymagania przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca nie sformułowała zarzutów, które prowadziłyby do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, jak również sąd nie stwierdził z urzędu uchybień które skutkowałyby dyskwalifikacją decyzji SKO (art. 134 p.p.s.a.). Stąd też skarga podlegała oddaleniu.

Na marginesie wskazać należy, że w dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), w której art. 3 uregulowano zasady ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób będących rolnikami i sprawujących opiekę nad osobami bliskimi niepełnosprawnymi. W przepisie tym wskazano, że warunkiem przyznania rolnikowi świadczenia jest zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego, a w przypadku domownika lub małżonka rolnika - zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.