Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2331/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 17 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 161 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1439/12 w sprawie ze skargi T. S. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1439/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z dnia 9 września 2011 r., Rzecznik Dyscyplinarny przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie zażądał wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko st. kpt. T. S., któremu zarzucił, że w dniu 4 czerwca 2011 r., podczas zawodów OSP wykonywał obowiązki służbowe w stanie po spożyciu alkoholu, tj. o naruszenie przepisów art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.).

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt [...], Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie, działając na podstawie art. 115 ust. 1, art. 122 ust. 1 i 124b ust. 1 ustawy o PSP, uniewinniła T. S. od zarzucanego mu czynu.

Orzeczeniem z dnia [...]grudnia 2011 r., Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, uchyliła zaskarżone przez Rzecznika Dyscyplinarnego orzeczenie w całości i przekazała sprawę Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie do ponownego rozpoznania.

Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt [...], Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie uznała T. S., obwinionego o to, że w dniu 4 czerwca 2011 r. podczas zawodów OSP wykonywał obowiązki służbowe w stanie nietrzeźwości, tj. o naruszenie art. 115 ust. 1 i 2 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o PSP, za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 2 wymierzyła mu karę dyscyplinarną nagany. Uznała za udowodniony fakt wykonywania obowiązków służbowych przez obwinionego w dniu 4 czerwca 2011 r. w stanie nietrzeźwości. Za zasadniczy dowód w sprawie przyjęto wynik kontroli przeprowadzonej tego dnia na komisariacie Policji po zakończeniu zawodów wskazujący u obwinionego o godz. 14.42 - 0,41 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu (protokół o nr rejestr. [...] KPP w I.), z którego wynika, że obwiniony od momentu oficjalnego zakończenia zawodów (zarządzenia zbiórki końcowej - asysta policjantów) i w momencie badania był pod wpływem alkoholu. Komisja powołała również wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w I. z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt II W [...], którym uznano obwinionego T. S. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wykonywania obowiązków służbowych w stanie nietrzeźwości, zakwalifikowanego jako wykroczenie z art. 70 § 2 K.w. i za to na mocy art. 70 § 2 w związku z art. 24 § 1 i 3 K.w. wymierzono mu karę grzywny. Komisja zauważyła, iż obwiniony poddając się dobrowolnie karze przyznał się do popełnienia zarzucanego mu wykroczenia. W ocenie Komisji, obwiniony pełniąc obowiązki służbowe w stanie nietrzeźwości w sposób rażący złamał złożone ślubowanie (art. 30 ust. 1 ustawy o PSP), w którym zobowiązał się m. in. do przestrzegania prawa, strzeżenia godności, honoru i dobrego imienia służby. Orzekając o winie obwinionego Komisja I instancji uwzględniła przepis art. 121 ust. 5 ustawy o PSP, który stanowi, iż członkowie komisji dyscyplinarnych są niezawiśli w zakresie orzecznictwa dyscyplinarnego oraz nie są związani rozstrzygnięciami innych organów stosujących prawo, z wyjątkiem prawomocnych wyroków sądowych.

W odwołaniu T. S. zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych oraz nieprzestrzeganie zasady domniemania niewinności. W uzupełnieniu odwołania, w piśmie procesowym z dnia 14 maja 2012 r. obwiniony poinformował, że rozprawa przed Komisją Dyscyplinarną przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie przeprowadzona w dniu 28 lutego 2012 r. odbyła się bez jego udziału. Podniósł, że zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy dyscyplinarnej odebrał w dniu 29 lutego 2012 r. i z tego względu nie mógł skorzystać z prawa do złożenia wniosku o odroczenie rozprawy. Zarzucił, że na skutek niezachowania terminu określonego w art. 353 § 1 K.p.k., naruszone zostało prawo obwinionego do obrony.

Orzeczeniem z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt [...], Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 439 § 1 pkt 11 K.p.k., uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i przekazała sprawę Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie do ponownego rozpoznania. Odwoławcza Komisja ustaliła, że zaskarżone orzeczenie zapadło w dniu 28 lutego 2012 r., natomiast zawiadomienie o terminie rozprawy dyscyplinarnej obwiniony otrzymał w dniu 29 lutego 2012 r., co stanowi o naruszeniu art. 353 K.p.k. Nadto, uznanie przez Komisję I instancji nieobecności obwinionego na rozprawie w dniu 28 lutego 2012 r. za nieusprawiedliwioną, w sytuacji, gdy Komisja nie posiadała w aktach sprawy dowodu doręczenia obwinionemu zarządzenia o wyznaczeniu terminu rozprawy dyscyplinarnej, stanowi, zdaniem Odwoławczej Komisji, rażące naruszenie prawa obwinionego do obrony, o którym mowa w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP. Stwierdzenie naruszenia prawa do obrony w sensie materialnym skutkuje zaś bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 11 K.p.k.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. zarzucił, że Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna nie odniosła się do istoty sprawy, poprzez właściwe jej rozpoznanie oraz ocenę materiału dowodowego. Skoncentrowała się wyłącznie na kwestii nieskutecznego zawiadomienia skarżącego o terminie rozprawy dyscyplinarnej przez Komisję I instancji. Nie uwzględniła wniosku skarżącego o uniewinnienie, ani jego późniejszych wyjaśnień. Skarżący podniósł nadto, że istnieje wiele przesłanek poddających w wątpliwość niezawisłość Komisji I instancji. Przewodniczącym Komisji był oficer podległy służbowo Rzecznikowi Dyscyplinarnemu przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie i w ocenie skarżącego, nie powinien prowadzić rozprawy. Skargę wniósł mając nadzieję, że Wojewódzki Sąd Administracyjny jako kolejna z instancji dogłębnie rozpozna sprawę i przekona się o niewinności skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej wniosła o odrzucenie skargi lub jej nierozpatrywanie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. Podtrzymała argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wskazała, że orzeczenie Komisji II instancji uchylające orzeczenie Komisji I instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia było zgodne z wnioskiem skarżącego zawartym w odwołaniu. Według komisji, skarga ma na celu wyłącznie przedłużenie postępowania w sprawie w kierunku przedawnienia karalności i powinna być odrzucona lub nie powinna być rozpatrywana.

Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, ewentualnie o umorzenie postępowania ze względu na przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej T. S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na wstępie zauważył, że sprawa ze skargi T. S. na orzeczenie podlegała kontroli Sądu zgodnie z art. 124j ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.). Przepis ten stanowi, że na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wskazane powyżej orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej, jest niewątpliwie orzeczeniem, o którym mowa w tym przepisie.

Sąd przypomniał, że uchylonym przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną orzeczeniem Komisja I instancji uznała T. S., obwinionego o to, że w dniu 4 czerwca 2011 r. podczas zawodów OSP wykonywał obowiązki służbowe w stanie nietrzeźwości, tj. o naruszenie art. 115 ust. 1 i 2 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy o PSP, za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 2 wymierzyła mu karę dyscyplinarną nagany. Orzeczenie to zostało wydane w następstwie przeprowadzenia rozprawy dyscyplinarnej w dniu 28 lutego 2012 r.

Następnie Sąd wskazał, że zgodnie z art. 124b ustawy o PSP, komisja dyscyplinarna wydaje orzeczenie po przeprowadzeniu rozprawy oraz po wysłuchaniu głosów rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego lub jego obrońcy (ust. 1). Po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przewodniczący komisji wyznacza termin rozprawy i zawiadamia o nim rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego oraz obrońcę, a w razie potrzeby wzywa świadków i biegłych (ust. 2). Nieusprawiedliwione niestawiennictwo rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego lub jego obrońcy nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (ust. 4). Zarządzeniem Przewodniczącego Komisji I instancji, z dnia 14 lutego 2012 r., termin rozprawy dyscyplinarnej został wyznaczony na dzień 28 lutego 2012 r. W zarządzeniu tym zawarto pouczenie, że stawiennictwo wzywanego na rozprawie jest obowiązkowe. Zarządzenie to zostało wysłane skarżącemu listem poleconym w dniu 14 lutego 2012 r., doręczone zaś w dniu 29 lutego 2012 r., co wynika ze znajdującego się w aktach postępowania dyscyplinarnego zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Skarżący nie stawił się na rozprawie dyscyplinarnej w dniu 28 lutego 2012 r., a jego niestawiennictwo - wbrew stanowisku Komisji I instancji - było skutkiem braku prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy. W dacie rozprawy Komisja nie dysponowała dowodem prawidłowego zawiadomienia skarżącego o terminie rozprawy w postaci ww. zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej.

Z powyższego, zdaniem Odwoławczej Komisji, wynika, że Komisja I instancji dopuściła się naruszenia art. 353 § 1 i 2 K.p.k., zgodnie z którym, pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a terminem rozprawy głównej powinno upłynąć co najmniej 7 dni. W razie niezachowania tego terminu w stosunku do oskarżonego lub jego obrońcy, rozprawa na ich wniosek, zgłoszony przed rozpoczęciem przewodu sądowego, ulega odroczeniu. Wobec otrzymania zawiadomienia o terminie rozprawy dyscyplinarnej na dzień po jej przeprowadzeniu, skarżący nie miał możliwości skorzystania z uprawnienia, o którym mowa w art. 353 § 2 K.p.k. Powyższe uchybienia skutkowały istotnym naruszeniem gwarancji procesowej wynikającej z art. 6 K.p.k. Komisja I instancji przeprowadziła rozprawę dyscyplinarną pod nieobecność obwinionego, bezpodstawnie uznając w oparciu o wyjaśnienia świadka K. R., iż nieusprawiedliwiona nieobecność obwinionego nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 124b ustawy o PSP).

Sąd wywodził, że skoro Komisja I instancji rozpoznała sprawę pod nieobecność obwinionego, którego obecność była obowiązkowa, to wypełniona została przesłanka z art. 439 § 1 pkt 11 K.p.k. w związku z art. 124n ustawy o PSP. Przepis art. 439 § 1 pkt 11 K.p.k. stanowi, iż niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa. Sąd kontynuował, że w myśl art. 124n ustawy o PSP, w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 tejże ustawy (odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków), w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Wobec powyższego, Komisja II instancji zasadnie uznała, iż wystąpiły podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i ponownego rozpoznania sprawy dyscyplinarnej przez Komisję I instancji.

Sad podkreślił, że przepis art. 439 K.p.k. określa tzw. bezwzględne przyczyny (powody) odwoławcze. Stwierdzenie uchybienia uznanego przez ustawę za bezwzględną przyczynę odwoławczą nakłada na sąd odwoławczy obowiązek uchylenia orzeczenia bez prawa badania związku przyczynowego między uchybieniem a treścią orzeczenia. W świetle powyższych uwag, za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące zaniechania przez Komisję II instancji merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Naruszenia przepisów postępowania, jakich dopuściła się Komisja I instancji, skutkowały nałożeniem na Komisję II instancji obowiązku uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez badania związku przyczynowego między uchybieniem a treścią orzeczenia. Odnośnie do podniesionych w skardze wątpliwości co do niezawisłości członków Komisji I instancji, Sąd wskazał, że pozostają one bez znaczenia na obecnym etapie postępowania w sytuacji, gdy orzeczenie Komisji I instancji zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Natomiast w toku ponownego rozpatrzenia sprawy skarżący będzie miał możliwość złożenia wniosku o wyłączenie poszczególnych członków Komisji w przypadku wystąpienia ewentualnych przesłanek w odnośnym zakresie.

W odniesieniu do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania, Sąd stwierdził, że instytucję przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej reguluje art. 119 ust. 1 ustawy o PSP. Zgodnie z powołanym przepisem, odpowiedzialność dyscyplinarna strażaka ustaje, jeżeli od czasu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie dyscyplinarne, odpowiedzialność dyscyplinarna ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Sąd ustalił, że postępowanie dyscyplinarne w sprawie wszczęto przed upływem roku od czasu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, przy czym odpowiedzialność dyscyplinarna skarżącego nie ustała na dzień orzekania przez Komisję II instancji, tj. na 15 maja 2012 r., bowiem w tej dacie nie upłynął okres 2 lat od popełnienia czynu (4 czerwca 2011 r.). Sąd stwierdził, że kontroluje legalność wydanego aktu administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organ. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził, by na dzień orzekania przez Komisję II instancji w sprawie doszło do przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Skargę kasacyjną złożył T. S., reprezentowany przez adwokata będącego pełnomocnikiem z urzędu. Zaskarżył w całości wskazany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, któremu zarzucił:

- na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisu postępowania – art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie wniosku i nieumorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość postępowania, art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewyjaśnienie w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego sąd uznał, że przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej, które z mocy prawa nastąpiło w trakcie postępowania, po wniesieniu skargi, nie czyni postępowania bezprzedmiotowym i nie powinno skutkować jego umorzeniem, art. 171 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego, w związku z art. 124n i art. 119 ust. 1 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej przez nieuwzględnienie przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej.

W oparciu o wskazane wyżej podstawy kasacyjne, na podstawie art. 189 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 P.p.s.a. Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na orzeczenie wydane w postępowaniu dyscyplinarnym przewiduje przepis art. 124j ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm. - obecnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 1340). Przepis ten stanowi, że na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Rodzaje orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji są wskazane, jak wynika z odesłania zawartego w art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w art. 437 § 1 i 2 K.p.k. Należy do nich orzeczenie o uchyleniu orzeczenia w całości i przekazaniu sprawy komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Tak więc skarga do sądu administracyjnego przysługuje nie tylko na orzeczenie drugiej instancji utrzymujące w mocy orzeczenie o ukaraniu strażaka karą dyscyplinarną (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2006 nr., sygn. akt I OSK 1314/06, niepublikowane, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Nie zachodzą także inne okoliczności skutkujące nieważnością postępowania.

W tej sytuacji możliwe było odniesienie się do zarzutów kasacji. Zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl tego przepisu, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Dla porządku zauważyć można, że chodzi o inne przyczyny, niż wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 (cofnięcie skargi) i art. 161 § 1 pkt 2 (śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego). Postępowanie, o którym mowa w art. 161 § 1 P.p.s.a. zostało określone w art. 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Postępowania sądowoadministracyjnego nie można więc utożsamiać z postępowaniem administracyjnym lub innym postępowaniem, kontrolowanym przez sąd administracyjny na podstawie przepisów szczególnych. Przedmiotem postępowania sądowego jest kontrola administracji publicznej, zaś przedmiotem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy administracyjnej. W przypadku postępowania dyscyplinarnego prowadzonego na podstawie przepisów Rozdziału 11 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej przedmiotem tym jest odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków. Poddanie orzeczeń dyscyplinarnych kontroli sądowej oznacza, że kontrola ta prowadzona jest na zasadach art. 1 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. - obecnie: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego nie jest więc sprawa dyscyplinarna, ale kontrola postępowania dyscyplinarnego i orzeczenia dyscyplinarnego kończącego postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji.

Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odnosi się do postępowania sądowego, a nie do postępowania administracyjnego (w tym przypadku dyscyplinarnego). Przesłanki umorzenia postępowania dyscyplinarnego nie odnoszą się do postępowania sądowego. Dotyczy to także przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej, ustanowionego przepisem art. 119 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Norma materialna zawarta w tym przepisie odnosi się do sprawy dyscyplinarnej strażaka. Ma zastosowanie do czasu zakończenia, orzeczeniem dyscyplinarnym, postępowania dyscyplinarnego w drugiej instancji. Z uwagi na wynikającą z art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. regułę, według której kontrola sądowa odnosi się do stanu faktycznego i prawnego z chwili wydania zaskarżonego aktu, postępowanie sądowe nie jest bezprzedmiotowe, jeśli po wydaniu zaskarżonego aktu zmienił się stan faktyczny lub prawny. Celem kontroli sądowej jest przecież kontrola legalności zaskarżonego aktu, a nie wydanie kolejnego orzeczenia w sprawie podlegającej kontroli.

Bezprzedmiotowość postępowania sądowego zachodzi w sytuacjach, w których odpadła, w trakcie postępowania, podstawa, na której kontrola ma być dokonana. Dotyczy to przypadku z art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a więc gdy skarżący cofnął skargę. Nadto, z bezprzedmiotowością mamy do czynienia w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oba te przypadki są konsekwencją zasady skargowości obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak skargi lub osoby skarżącego skutkuje umorzeniem postępowania sądowego. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. dotyczy z pewnością sytuacji, w której po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego dochodzi do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Skoro zabrakło zaskarżonego aktu, a więc przedmiotu weryfikacji sądowej, to postępowanie kontrolne stało się bezprzedmiotowe. Taki stan jest rezultatem wydania np. decyzji autokontrolnej opartej na art. 54 § 3 P.p.s.a.

Odnosząc się do argumentacji wnoszącego kasację, nawiązującej do podstaw umorzenia postępowania sądowego w sprawach ze skarg na bezczynność, stwierdzić należy, że w sprawach tych nie obowiązuje zasada orzekania według stanu z daty wydania zaskarżonego aktu. W tym zakresie art. 149 § 1 P.p.s.a. zawiera unormowanie oryginalne i odmienne od zasady wynikającej z art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. W sprawach ze skarg na bezczynność organu sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy w czasie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (patrz: postanowienie NSA z dnia 23 września 1986 r. sygn. akt IV SAB 8/86, ONSA 1986/2/50; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i wsa 2009/4/63; (Jan Paweł Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis 2012, s. 344). Z tego powodu przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (patrz: uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i wsa 2009/4/63). Ta szczególna regulacja nie ma zastosowania w sprawach ze skarg na akty administracyjne, czy też orzeczenia wydane w postępowaniu dyscyplinarnym zaskarżane do sądu administracyjnego na podstawie art. 124j ustawy o Państwowej straży Pożarnej.

Sąd pierwszej instancji, wbrew podniesionemu w kasacji zarzutowi naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że kontroluje legalność zaskarżonego aktu według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organ. Ustalił, że do dnia wydania orzeczenia przez Odwoławczą Komisję nie doszło do przedawnienia karalności. Było to wystarczające odniesienie się do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, którą to bezprzedmiotowość skarżący uzasadnił przedawnieniem karalności, mającym nastąpić w trakcie postępowania sądowego.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt 6 K.p.k. w związku z art. 124n i 119 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej przez nieuwzględnienie przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Na mocy art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Odesłanie dotyczy więc jedynie postępowania dyscyplinarnego, a nie postępowania sądowego. Jest bezsporne, że postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 17 § 1 pkt 6 K.p.k. nie znajduje zatem zastosowania w postępowaniu ze skargi na orzeczenie dyscyplinarne. Sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do zbadania, czy w postępowaniu dyscyplinarnym nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania dyscyplinarnego z uwagi na przedawnienie karalności.

Na zakończenie skonstatować warto, że przedstawione przez wnoszącego kasacje rozumienie instytucji bezprzedmiotowości postępowania sądowego w sprawie ze skargi na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne jest nie tylko sprzeczne z istotą kontroli sądowej działań administracji, ale także, w niektórych sytuacjach procesowych mogłoby doprowadzić do skutku polegającego na pozbawieniu strażaka prawa do sądu. Taki byłby np. skutek przyjęcia, że na skutek przedawnienia karalności bezprzedmiotowe stało się postępowanie sądowe ze skargi na orzeczenie drugiej instancji utrzymujące w mocy orzeczenie o ukaraniu strażaka. Na mocy art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd może umorzyć postępowanie sądowe, a nie administracyjne, czy też dyscyplinarne. W obrocie prawnym pozostałoby więc orzeczenie o ukaraniu, wyłączone spod sądowej kontroli.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.