Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 99/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 11
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Burmistrza Miasta Mikołowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Mikołowa a Burmistrzem Miasta Ogrodzieńca w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy o nienależnie pobrane przez J. K. świadczenia rodzinne postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Ogrodzieńca jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 marca 2014 r. nr SSR/DS./818/1595/11 Burmistrz Miasta Mikołowa wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim i Burmistrzem Miasta Ogrodzieniec w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez J. K., zamieszkałą w G.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 16 grudnia 2011 r. przyznano J. K. świadczenia rodzinne na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. (z uwagi na zamieszkiwanie w M.). Następnie w dniu [...] października 2012 r. została wydana decyzja o uchyleniu J. K. z mocą od dnia 1 sierpnia 2012 r. przyznanych świadczeń w związku ze zmianą struktury rodziny, a tym samym utratą uprawnień do pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W dniu 28 sierpnia 2013 r. J. K. poinformowała organ o zmianie miejsca zamieszkania od 1 listopada 2013 r. Jednocześnie w dniu 12 grudnia 2013 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez J. K. świadczeń rodzinnych.

Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., MOPS w Mikołowie, z uwagi na swą niewłaściwość przekazał dokumentację dotyczącą J. K. zamieszkałej w G. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ogrodzieńcu. Następnie w dniu 30 stycznia 2014 r. OPS w Ogrodzieńcu, uznając się niewłaściwym w sprawie, zwrócił do organu w Mikołowie akta sprawy, powołując się na art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Burmistrz Mikołowa uważa natomiast, że organem właściwym do orzekania w sprawie powinien być, z uwagi na miejsce zamieszkania J. K. na terenie Miasta Ogrodzieniec – jego Burmistrz.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Ogrodzieniec wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpoznania sprawy J. K. dotyczącej nienależnie pobranych przez nią świadczeń rodzinnych jest Burmistrz Miasta Mikołowa.

W uzasadnieniu wskazano, że pomimo, iż MOPS w Mikołowie posiadał informację, że świadczenia rodzinne za okres od 1 sierpnia 2012 r., do 31 października 2012 r., stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne to w okresie kiedy strona otrzymywała w tamtym organie świadczenia rodzinne, nie wszczął postępowania w sprawie ustalenia i następnie żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Dopiero w dniu 12 grudnia 2013 r., po zawiadomieniu przez J. K., że od nowego okresu zasiłkowego będzie mieszkać na terenie gminy Ogrodzieniec, MOPS w Mikołowie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na syna M. K. i następnie przekazał sprawę do OPS w Ogrodzieńcu uznając się niewłaściwym do jej rozpoznania.

Zdaniem organu Burmistrz Miasta Mikołowa jest właściwy do ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych dla J. K., albowiem skoro był organem właściwym w przedmiocie przyznania i wypłacania jej świadczeń rodzinnych, to jest również organem właściwym w sprawie orzekania o uznaniu świadczeń rodzinnych za okres od 1 sierpnia 2012 r., do 31 października 2012 r., za nienależnie pobrane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W realiach sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Mikołowa, a Burmistrzem Miasta i Gminy Ogrodzieniec, dotyczący prowadzenia postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od J. K.

Ogólne zasady dotyczące właściwości organów zawiera Kodeks postępowania administracyjnego, jednak ustawy szczególne mogą zawierać odrębne, szczególne regulacje w tym zakresie. Zawiera je ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), która w art. 3 pkt 11 stanowi, że przez organ właściwy rozumieć należy wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Art. 30 ustawy, regulujący kwestie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie określa w sposób szczególny organu właściwego do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń. Zatem za organ właściwy do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń należy uznawać ten, o którym mowa w art. 3 pkt 11 tej ustawy. Osoba, wobec której wszczęto postępowanie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest bowiem osobą otrzymującą świadczenie w rozumieniu powołanego przepisu. Przedstawiona powyżej ocena prawna jest zbieżna ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 10 września 2013r. sygn. akt I OW 125/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stwierdzić należy na marginesie, że regulacja art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie definicji organu właściwego w sprawach objętych nią świadczeń, nie odbiega od zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 21 pkt 3 jako generalną zasadę ustalania właściwości organu wskazuje miejsce zamieszkania podmiotu, do którego rozstrzygniecie ma być skierowane. Argumentacja Burmistrza Miasta i Gminy Ogrodzieniec, zmierzająca do wykazania, że organem właściwym do orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń powinien być ten organ, który świadczenia wypłacił, może być w świetle obowiązujących przepisów uznana jedynie za postulat wobec ustawodawcy o charakterze de lege ferenda.

Jak wynika z akt sprawy miejscem zamieszkania J. K. jest obecnie Ogrodzieniec, a zatem organem właściwym do prowadzenia wobec niej postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest Burmistrz Miasta i Gminy Ogrodzieniec.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.