Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2600/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15 ust 1,4
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi O. L. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez O. L. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015r. (nr [...]) o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję odmowną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2015r. (znak [...]). Decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej objęła również małoletnie dzieci skarżącej A. L. i I. L.

Stan faktyczny sprawy jest następujący:

O. L., obywatelka [...], w kraju pochodzenia zamieszkiwała w M. (obwód [...]). Z terytorium [...] wyjechała w dniu 4 września 2014r. bez jakichkolwiek problemów. W dniu 4 września 2014r. złożyła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Deklarowana przez nią podstawa wniosku to obawa o życie własne i dzieci w związku z obecną sytuacją na [...]. W M. toczy się obecnie wojna. Oświadczyła, że nie była prześladowana ani poddawana przemocy w kraju pochodzenia. Nie uczestniczyła w działaniach wojennych. Nigdy nie była zatrzymana, aresztowana, ani skazana wyrokiem sądowym. Nie prowadzono wobec niej żadnego postępowania sądowego, czy administracyjnego. W M. oraz w jego okolicach pozostali jej rodzice, brat oraz mąż. Wyjechała z [...] ze swoją przyrodnią siostrą oraz jej rodziną. Podróż odbyła się samochodem, po drodze zatrzymali się u rodziny w obwodzie [...], następnie udali się prosto do Polski.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - rozpoznając ten wniosek, decyzją z dnia [...] lutego 2015r. (nr [...]), działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.) – dalej także jako "ustawa" odmówił nadania skarżącej statusu uchodźcy w Polsce i udzielenia ochrony uzupełniającej. Organ I instancji uznał za udowodnione oraz uprawdopodobnione okoliczności faktyczne podawane przez cudzoziemkę. Uznał jednak, że podawane powody wyjazdu z [...] nie są równoznaczne z występowaniem przesłanek do udzielenia którejkolwiek formy ochrony przewidzianej ustawą. Organ przeanalizował sytuację w kraju pochodzenia i potwierdził fakt toczących się walk w mieście zamieszkania skarżącej.

Uznał, że skarżąca nie wyczerpuje przesłanek do uzyskania statusu uchodźcy. Niewątpliwie natomiast potwierdził, że była zagrożona na [...] doznaniem poważnej krzywdy w swoim miejscu zamieszkania w związku ze stosowaniem przemocy wobec ludności cywilnej w warunkach konfliktu zbrojnego w D. W ocenie organu zagrożenie to nadal jest realne. Jednocześnie jednak brak jest przy tym okoliczności uniemożliwiających cudzoziemce bezpieczne i legalne przemieszczenie się na tereny kontrolowane przez rząd w [...] i zamieszkanie tam. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła O. L.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] maja 2015r. wydaną na podstawie art. 89p ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, uznając je za prawidłowe. Stwierdził, że cudzoziemka nie przedstawiła żadnych okoliczności faktycznych wskazujących na to, że była prześladowana z przyczyn, o których mówi Konwencja genewska. Cudzoziemka nie wykazał, że może żywić rzeczywistą obawę przed prześladowaniem.

Podkreślił natomiast, że istnieje co do zasady możliwość migracji wewnętrznej. Przy czym jako istotne wskazano wytyczne Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców z lipca 2014r. Wskazano, że cudzoziemka zatrzymała się w obwodzie [...], gdzie sytuacja nie wydaje się odbiegać znacząco od stanu sprzed podnoszonych protestów. Zdaniem Rady istnieje obiektywna możliwość przemieszczenia się skarżącej w rejon państwa [...], gdzie panujące warunki zapewniłyby cudzoziemce bezpieczeństwo osobiste. Z tych względów organ doszedł do wniosku, że skarżąca jest migrantem, nie zaś uchodźcą.

O. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez niedostateczną analizę materiałów dowodowych odnoszących się do jej indywidualnej sytuacji oraz niewystarczających danych naświetlających sytuację w jej kraju pochodzenia, a także naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 i art. 15 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że ma ona możliwość bezpiecznego zamieszkania w części [...] nie objętej konfliktem i w związku z tym nie spełnia przesłanek do przyznania ochrony międzynarodowej. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego obrazującego faktyczną sytuację na [...]. Organ stwierdził, że pomoc udzielana przesiedleńcom przez struktury państwa [...] oraz organizacje krajowe oraz międzynarodowe pozwala na wewnętrzną alokację z miejsc objętych konfliktem zbrojnym. Tymczasem pomoc ta w praktyce jest niewystarczająca. Przede wszystkim rośnie liczba osób wewnętrznie przesiedlonych. Na dzień 8 czerwca 2015r. liczba ta przekracza 1331000 osób.

Skarżąca powołuje się na raport z maja 2015r. Instytutu [...], z którego wynika, że oficjalne dane o liczbie przesiedlonych są zaniżone, jest wysoce prawdopodobne, że skala wewnętrznych przesiedleń jest w rzeczywistości większa. Ponadto mimo przyjęcia ustawy nr [...] o zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przesiedlonych istnieją wątpliwości co do zagwarantowania tym osobom ich praw i zapewnienia im pomocy. Państwo [...] nie zapewnia także możliwości integracji w miejscach pobytu osób przesiedlonych. W raporcie OBWE z [...] marca 2015r. informuje się, że zauważalny jest spadek pomocy i wsparcia oferowanych przez wolontariuszy i organizacje pozarządowe.

Zdaniem skarżącej organy zbadały jedynie ogólną sytuację dotyczącą osób wewnętrznie przesiedlonych na [...], nie zbadały natomiast sytuacji osobistej skarżącej jako osoby przesiedlonej.

Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) w związku z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trzeba przypomnieć, że w skardze podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 k.p.a.), jak i prawa materialnego w zakresie ochrony uzupełniającej. W istocie zarzuty te sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych co do indywidualnej sytuacji skarżącej jako osoby mogącej skorzystać z prawa wewnętrznej migracji. Skarżąca kwestionuje także ustalenia dotyczące ogólnej sytuacji osób przesiedlonych w uznawanych jako bezpieczne rejonach [...]. Skarżąca wydaje się twierdzić, że liczba przesiedlonych jest tak duża, że zarówno organizacje rządowe, jak i pozarządowe nie są w stanie zapewnić możliwości normalnego funkcjonowania osób przesiedlonych na terenach [...], nie objętych konfliktem zbrojnym. Jako bezsporne słusznie organy przyznały, że skarżąca przebywała w mieście M. (obwód [...]), w którym trwają działania zbrojne. W istocie zatem skarga koncentruje się na naruszeniu art. 15 ust. 1 ustawy w związku ze wskazanymi przepisami proceduralnymi.

Niemniej sąd wojewódzki rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Z tego względu Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji także w świetle dyspozycji art. 13 ustawy.

Podstawową przesłanką decydującą o możliwości uzyskania statusu uchodźcy jest "uzasadniona obawa przed prześladowaniem". Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).

Trzeba podkreślić, że dla stwierdzenia prześladowania nie wystarcza subiektywne przekonanie strony o stanie zagrożenia - takie przekonanie musi być uzasadnione sytuacją obiektywną, ustaloną m.in. w oparciu o informacje dotyczące warunków panujących w kraju pochodzenia.

W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, organ odwoławczy wypowiedział się odnośnie braku uwarunkowań osobistych nakazujących przyznanie skarżącej ochrony w postaci statusu uchodźcy, jak też ocenił sytuację w kraju pochodzenia cudzoziemki pod kątem potrzeby przyznania jej ochrony uzupełniającej. Sąd podziela te ustalenia i oceny. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że skarżąca nie była prześladowana z przyczyn określonych w Konwencji genewskiej, prawo do życia skarżącej w przypadku powrotu na [...] nie będzie zagrożone. Przy czym rozumienie [...] nie może ograniczać się jedynie do miasta, z którego pochodzi skarżąca, lecz jako terytorium całego kraju.

Przyczyną przyjazdu skarżącej do Polski była obawa o życie dzieci oraz jej własne ze względu na sytuację na [...]. Nie wskazywała zatem na indywidualne działania skierowane konkretnie na jej osobę podyktowane motywami mającymi swe podłoże w rasie, religii wyznawanej przez skarżącą, jej narodowości, przekonaniach politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej. Organ zatem słusznie wywiódł, że ustalony stan faktyczny nie daje podstaw do uznania, że cudzoziemka była na [...] prześladowana w przyczyn konwencyjnych. Wyjechała ona natomiast z kraju pochodzenia w związku z niestabilną sytuacją i brakiem bezpieczeństwa w miejscu jej zamieszkania, spowodowanymi konfliktem zbrojnym toczącym się w D.

Organ zatem przyznał, że istnieje ewentualna podstawa do przyznania ochrony uzupełniającej. Stosownie do art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Wykluczył jednak przyznanie tej ochrony ze względu na treść art. 18 ust. 1-2 ustawy. Przepis ten stanowi, że jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca.

Organ słusznie zastosował przywołany przepis gdyż w świetle poczynionych ustaleń odnośnie sytuacji w kraju pochodzenia sytuacja bezpieczeństwa w rejonach zachodnich (szczególnie w [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]) jest stabilna i nie różni się od stanu sprzed protestów społecznych na przełomie 2013 i 2014r. Podobnie sytuacja kształtuje się w rejonach środkowych [...]. Jeśli chodzi o obwód [...], w którym zamieszkują krewni skarżącej znajduje się on w sąsiedztwie obwodu [...], ale nie toczą się tam działania zbrojne. Zatem na dużej części terytorium [...] nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemki, przed którymi podjęła ucieczkę tj. nie toczy się konflikt zbrojny. Niewątpliwie cudzoziemka może legalnie przemieścić się do tej części [...] i czuć się tam bezpieczne.

Jako wymagające wyjaśnienia w świetle twierdzeń skarżącej było ustalenie, czy może ona zamieszkać w tej części [...]. Podnosiła ona błędne ustalenia co do liczby przesiedleńców oraz coraz trudniejsze warunki bytowe, brak pomocy ze strony organizacji rządowych oraz pozarządowych. Z kolei z materiałów zgromadzonych przez organ wynika, że pomoc przesiedleńcom jest udzielana w miarę możliwości w różnorakiej formie. Niewątpliwe natomiast nigdy skarżąca nie uzyska poziomu życia jako przesiedlona takiego jaki miała w miejscu zamieszkania przez zmianą sytuacji politycznej na [...]. Natomiast w kwestii badania indywidualnej sytuacji skarżącej należy podnieść, że nie wykazała aby konkretnie wobec niej taka pomoc nie została udzielona w bezpiecznej części [...]. Z niekwestionowanych w tym zakresie ustaleń organów wynika, że skarżąca nawet nie podjęła próby skorzystania z pomocy państwa [...] oraz organizacji międzynarodowych co do osiedlenia się w bezpiecznej części [...]. Bezpośrednio przyjechała do Polski i zwróciła się z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Zatem jej twierdzenia o tym, że pomoc udzielana przesiedleńcom ma charakter jedynie iluzoryczny nie znajduje żadnego usprawiedliwienia. Organ ma obowiązek wziąć pod uwagę osobiste uwarunkowania cudzoziemca przy badaniu wewnętrznej migracji, jak stanowi art. 18 ust. 2 ustawy. Gdyby zatem skarżąca wykazała, że w jej indywidulanym wypadku nie uzyskała deklarowanej przez państwo [...] pomocy, jak również takiej pomocy nie uzyskała od organizacji międzynarodowych co do możliwości zamieszkania w bezpiecznych rejonach kraju pochodzenia – wówczas zasadne byłoby rozważenie udzielenia jej ochrony uzupełniającej przez państwo polskie. Sposób dotarcia na terytorium RP wskazuje, że nie poczyniła ona żadnych starań, aby w pierwszej kolejności podjąć próbę osiedlenia się w kraju ojczystym. Skarżąca jest osobą narodowości [...], posługuje się zarówno językiem [...], jak i [...]. Z tego względu zamieszkanie w dowolnej części [...] nie powinno nastręczać większych trudności pod kątem integracji z lokalną społecznością. Organ także przeanalizował jej sytuację odnośnie możliwości podjęcia pracy i uznał, że nie będzie ona miała większych trudności, o ile wyrazi taką gotowość. Organ w oparciu o opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia szczegółowo przeanalizował sytuację na [...] jeśli chodzi o możliwość wewnętrznej relokacji (szczególnie organ I instancji) i twierdzenia zawarte w skardze nie mogą skutecznie podważyć tych ustaleń, choć niewątpliwe w pewnym zakresie je weryfikują. Jednak nie w taki sposób, aby zakwestionować wydolność państwa [...] do zapewnienia elementarnych i koniecznych do życia potrzeb przesiedlonej ludności.

Skarżąca twierdzi, że organ nie odniósł się do jej indywidulanej sytuacji. Twierdzenia te nie są zasadne. Organ doszedł do wniosku, że bezpieczeństwo jej oraz dzieci może zostać zapewnione w kraju pochodzenia. Sąd podziela to stanowisko. Skoro skarżąca nie podjęła próby uzyskania tej pomocy od kraju macierzystego wniosek o ochronę uzupełniającą w istocie jest przedwczesny.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.