Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 318/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 w zwz. z  par. 2 pkt 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par.  3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant Renata Sawińska, po rozpoznaniu w Wydziale III, na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M T na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozstrzygnięciem – wydanym wskutek wniosku M. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "Zakład") utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. (Nr [...]), w której odmówiono umorzenia należności strony z tytułu nieopłaconych składek, za okres od [...] r. do [...] r.

W pierwszej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] r. (Nr [...]) organ przedstawił przebieg postępowania, w tym także czynności podjęte przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą od [...] r. do [...] r. Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy powstało zadłużenie w łącznej wysokości [...] zł (wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami upomnień i dodatkową opłatą).

Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, ZUS kierował się przede wszystkim regulacją przewidzianą w art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), gdzie przewidziano przesłanki dopuszczalności umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Zgodnie z tymi przepisami, Zakład może to uczynić w wypadku całkowitej nieściągalności, której przypadki zostały przez ustawodawcę wskazane taksatywnie (organ zacytował przepis ust. 3 w art. 28 ustawy).

Na kanwie przedstawionych rozwiązań organ przyznał, że zachodzą przesłanki niewypłacalności określone w art. 28 ust. 3: pkt 3 ("nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja podatkowa..."); pkt 6 ("naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję") oraz pkt 7 ("jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne").

Zwrócono jednak uwagę na konstrukcję cytowanych przepisów, zwłaszcza zaś na użyty tam zwrot: "mogą być umorzone". W ocenie organu, mamy w tym wypadku do czynienia z uznaniem administracyjnym, którego zakres obejmuje rozstrzygnięcia od odmowy umorzenia zaległości w całości, do całkowitego ich umorzenia. Wspierając dodatkowo to stwierdzenie powołano tezy: uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2005 r. (II UZP 4/06), OSNP 2004/16/285 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r. (III SA/Wa 2171/06).

Oceniając sprawę w granicach uznania, o którym mowa, organ podkreślił następujące okoliczności: 1) strona nie jest całkowicie pozbawiona możliwości zarobkowania (nie przedstawiła orzeczenia o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy); 2) wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, które poświadczałyby jego zły stan zdrowia; 3) zainteresowany nie korzysta z pomocy Powiatowego Urzędu Pracy – profesjonalnej instytucji umożliwiającej znalezienie pracy, pozwalającej na uzyskiwanie dochodów. Zwrócono dodatkowo uwagę – powołując się na kolejny judykat (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01) – że Zakład musi mieć także na względzie interes publiczny oraz słuszny interes obywateli, wyrażając zapatrywanie, iż dopóki istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowania zaległości, ich umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Ostatni, obszerny fragment uzasadnienia poświęcił organ ocenie sprawy przez pryzmat rozwiązań przyjętych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji przewidzianej w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Cytując przypadki wymienione w § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie także tego przepisu i umorzenia zaległości.

Odnosząc się do przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 ("gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych") ZUS przywołał twierdzenia zainteresowanego, że korzysta on z pomocy finansowej [...]. Zwrócono jednak uwagę, że sytuacja życiowa strony pozwala w istocie na spłatę zadłużenia, choćby w ramach układu ratalnego. Ten sposób spłaty nie pozbawiłby strony i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Wnioskodawca nie wykorzystuje jednak możliwości znalezienia pracy. Podkreślono też, że o sytuacji płatnika nie może przesądzać wyłącznie jego subiektywne przekonanie. Powinna być ona oceniana w świetle kryteriów obiektywnych (zdrowie, możliwości zarobkowe). Wywodzono dalej, że Zakład zobowiązany jest do szczególnej ostrożności w dysponowaniu należnościami publicznoprawnymi. Ich umorzenie skutkuje wszak bezpowrotną utratą dochodów budżetu Państwa (przesądza o ostatecznej rezygnacji z należności budżetowych). Dlatego organ musi mieć na uwadze równość i powszechność opłacania składek oraz interes Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia długoterminowe.

Organ podkreślił, że w sprawie w ogóle nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ("poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności").

Zdaniem ZUS, także przesłanka wyartykułowana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ("przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności") nie mogła mieć zastosowania w sprawie. Co prawda zainteresowany powołuje się na ustawicznie pogarszający się stan jego zdrowia, ale okoliczności tej nie może udokumentować, gdyż nie jest ubezpieczony. Zwrócono w związku z tym uwagę, że wnioskodawca powinien zarejestrować się w urzędzie Pracy, uzyskując w ten sposób świadczenia zdrowotne oraz możliwość leczenia schorzeń. Podkreślono też, że Zakładowi jest znany stan zdrowia [...] strony (cierpi na [...]), lecz z przedłożonego zaświadczenia wynika, że choroba jest obecnie w okresie remisji. Zainteresowany nie przedstawiono też żadnego dokumentu, z którego wynikałaby potrzeba sprawowania nad [...] opieki, uniemożliwiająca podjęcie pracy i uzyskiwanie dochodów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych leżących u podstaw wydania zakwestionowanej decyzji ZUS, polegający na przyjęciu, iż sytuacja osobista i majątkowa umożliwia stronie wykonywanie pracy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W pierwszej części uzasadnienia skargi strona określiła swoją sytuację finansową jako "ciężką wręcz dramatyczną", co uniemożliwia spłacenie jakichkolwiek zaległości wobec ZUS, zwłaszcza jeśli zważyć kwotę zadłużenia (jest ona – w ocenie skarżącego – "astronomiczna, nieosiągalna"). Zainteresowany nie ma żadnego majątku, ani pieniędzy. Korzysta z pomocy [...] będących na [...]. Znajduje się w [...]. Po wyjściu z Z. K. pod koniec [...] r. nie udało mu się znaleźć żadnej pracy.

Kolejną część uzasadnienia skargi poświęcono na przedstawienie przyczyn powstałego zadłużenia.

Według twierdzeń skarżącego, podstawowy powód stanowiła choroba [...] jego [...] ([...]), na którą zapadł on w [...] r. Firma, którą prowadził, była wówczas w trudnej sytuacji finansowej, a zainteresowany nie miał czasu zająć się wyprowadzaniem firmy z kryzysu, będąc w tragicznej sytuacji ze względu na wspomnianą chorobę [...] ([...] nie interesowała się nim). Zaprzestał więc odprowadzania składek. Przed chorobą [...] skarżący przystąpił do programu restrukturyzacji wobec ZUS i powoli odzyskiwał pieniądze od swoich dłużników i spłacał swoje zaległości.

Zaniedbanie spraw służbowych z powodu zaangażowania w ratowanie [...] przerwało ten proces. Za długi wobec ZUS został skazany wyrokiem S. R. dla W.-S. [...] W. K. na karę [...] miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie Sąd zawiesił warunkowo na okres [...] lat. Ponieważ nie spełnił warunku zapłaty zaległości w kwocie [...] zł (za okres od [...] r. do [...] r.), zmuszony był odbyć orzeczoną karę pozbawienia wolności (z przerwą). Strona podkreśliła w związku z tym, że zaskarżona decyzja dotyczy także okresu od [...] do [...] r., za który to okres skarżący karę już odbył.

Po opuszczeniu z. k. zainteresowany chciał podjąć pracę jako [...], ale mu się to nie udało, ponieważ żądano od niego świadectwa o niekaralności. Dodatkowym utrudnieniem jest obecna, kryzysowa sytuacja.

Pogorszeniu uległ ponadto znacznie stan zdrowia skarżącego. Cierpi on na [...].[...] stwierdzono u niego [...]. Ma [...], która pogłębiła się podczas pobytu w z. k. Jego niepewna sytuacja wpływa niekorzystnie na [...].

W ocenie strony, nie ma obecnie możliwości spłaty jakiegokolwiek zadłużenia. [...] w dalszym ciągu jest pod kontrolą K. H. i O. D. we W. Istnieje zagrożenie powrotu jego choroby sprzed zastosowanej [...]. Skarżący chce mu zapewnić lepsze warunki życia, leczenia i edukacji. Bardzo chciałby w związku z tym "wyjść na prostą", czego warunkiem jest umorzenie zaległości.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych, jeżeli sąd stwierdzi, że zostały one wydane z co najmniej jednym naruszeniem prawa (materialnego lub procesowego) ujętym w katalogu uchybień wymienionym w art. 145 p.p.s.a. Jeśli jednak zaskarżona decyzja nie narusza prawa, sąd jest zobligowany skargę oddalić, kierując się dyspozycją wynikającą z art. 151 tej samej ustawy.

W świetle przytoczonych zasad oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Warte podkreślenia jest przede wszystkim to, że organ uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał ich poprawnej oceny z punktu widzenia tych przepisów obowiązujących w czasie orzekania, które miały znaczenie dla niewadliwego rozstrzygnięcia sprawy.

W szczególności, trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji – w pierwszej kolejności – na przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm., powoływanej w dalszych wywodach jako "u.s.u.s."), jako główną materialnoprawną podstawę normatywną orzeczenia.

Wedle art. 28 ust. 2, bezwzględną, podstawową przesłankę, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy stanu "całkowitej nieściągalności" należności. Skoro należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, to – wnioskując a contrario – brak takiego stanu wyklucza dopuszczalność umorzenia, na podstawie tego przepisu.

Pojęcie "całkowitej nieściągalności" zostało z kolei zdefiniowane przez samego prawodawcę w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: "1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji ma podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne."

Analizując okoliczności faktycznej tej konkretnej sprawy – pod kątem cytowanego, taksatywnego przecież (a nie przykładowego) wyliczenia – Zakład przyznał, że zachodzą przypadki nieściągalności, wymienione w punktach: 3, 6 i 7. Słusznie jednak – opierając się na brzmieniu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i na stanowisku wyrażonym w orzecznictwie – skonstatował, że ostatnio wspomniany przepis opiera się na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego. Wystąpienie stanu całkowitej nieściągalności nie przesądza jeszcze definitywnie o konieczności umorzenia zaległości. Przeciwnie, analizowana norma wyraźnie wskazuje na brak obowiązku ZUS w tym zakresie, stanowiąc, iż mimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności (w rozumieniu art. 28 ust. 3) zaległości jedynie mogą być (celowe podkreślenia Sądu) umorzone (por. uchwałę SN z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 4/06, OSNP 20045, Nr 16, poz. 285 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., III SA/Wa 2171/06). Uwzględniając konstrukcję art. 28 ust. 2 u.s.u.s., rozważenia wymagało zagadnienie, czy organ zachował granice przyznanej mu swobody uznania. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Zakład nie zakwestionował wszak obecnego stanu nieściągalności należnych świadczeń. Słusznie jednak wywodził, że jest to stan aktualny, który w przyszłości może ulec zmianie. Nie można bowiem skutecznie podważyć zasadności twierdzenia, że brak jest podstaw do przyjęcia stanu całkowitej niezdolności skarżącego do zarobkowania, skoro zainteresowany nie przedstawił w tym zakresie stosownej dokumentacji; ani takiej, która wprost orzekałaby taki właśnie stan, ani dokumentów, potwierdzających stan zdrowia (jego bądź członków rodziny) eliminujący możliwość podjęcia pracy zarobkowej. Nie może przy tym stanowić dostatecznego usprawiedliwienia strony to, że jako osoba niezarejestrowana w Urzędzie Pracy, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu, co utrudnia mu uzyskanie zaświadczeń lekarskich. Okoliczność ta została uwzględniona przez organ, który trafnie jednak zwrócił uwagę na to, że strona nie czyni starań o zarejestrowanie się w Urzędzie Pracy, co spowodowałoby objęcie ją ubezpieczeniem zdrowotnym i stwarzało możliwość uzyskania stosownych zaświadczeń o stanie zdrowia a także – ewentualnie – zatrudnienia. W tym kontekście godzi się dodatkowo zauważyć, iż w dokumentacji sprawy znajduje się kopia zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy we W. (z dnia [...] r.), na której widnieje adnotacja, z której wynika, że skarżący był co prawda wcześniej zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, ale utracił ten status, z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w Urzędzie, w wyznaczonym terminie.

Należy się także zgodzić z organem w kwestii konieczności uwzględnienia – przed podjęciem rozstrzygnięcia co do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie – interesu społecznego. Zakład jest wszak dysponentem środków publicznych, gromadzonych (także ze składek na ubezpieczenie) w celu obsługi świadczeń należnych wielu beneficjentom z tytułu ich ubezpieczenia. Są to często świadczenia wieloletnie. Zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości z tytułu nieuiszczonych składek nie może być więc – jak słusznie wywodzi organ – pochopne, skoro prowadzi do definitywnej utraty części należnych wpływów, a pośrednio – co warte dodatkowego podkreślenia – przerzuca na barki innych zobowiązanych do opłacania składek ciężar gromadzenia funduszy na wcześniej wspomniane świadczenia ZUS. Jeśli uwzględnić dopiero co wspomniany aspekt jest oczywiste, że zastosowanie ulgi, o którą ubiega się skarżący, byłoby możliwe dopiero w wypadku definitywnego stwierdzenia, iż nie można się już spodziewać poprawy aktualnej jego sytuacji, tzn. wyeliminowania stanu nieściągalności. Taka prognoza stawiana w rozpoznawanym przypadku byłaby jednak obecnie zdecydowanie przedwczesna, a to ze względu na brak dowodów, które świadczyłyby o całkowitej niezdolności skarżącego do zarobkowania. Organ trafnie bowiem wskazał, że istnieje potencjalna możliwość znalezienia pracy zarobkowej, przy zaktywizowaniu starań w tej mierze przez samego skarżącego, z której dochody można byłoby przeznaczyć w części na spłatę zadłużenia wobec ZUS, choćby w ramach układu ratalnego.

Uzupełniając ocenę dokonaną przez Zakład wypada dodatkowo – biorąc pod uwagę argumentację przywołaną w skardze – podkreślić następujące okoliczności.

Po pierwsze, nie można podzielić zapatrywania strony, iż główną przyczyną powstałego zadłużenia była choroba [...]. Ta bowiem została stwierdzona dopiero w roku [...], podczas gdy skarżący zaprzestał już dużo wcześniej odprowadzania należnych składek (dowodzą tego jego własne oświadczenia oraz treść skazującego wyroku karnego).

Po drugie, nie można przyjąć za wystarczające usprawiedliwianie zadłużeń samymi tylko trudnościami firmy zainteresowanego natury ekonomicznej. Nieuiszczone należności dotyczą wszak okresu długiego (sąd powszechny skazał przecież stronę za zaległości datujące się już od [...] r., a zaskarżona decyzja dotyczy zaległości powstałych od [...] r. do [...] r.), a przy tym czasu, w którym gospodarka nie była jeszcze dotknięta ostatnim, globalnym kryzysem. Zaprzestając płacenia składek, zainteresowany musiał się liczyć z konsekwencjami tego kroku. Mimo to, mając przecież możliwość podjęcia innych form zarobkowania, podjął jednak ryzyko generowania zadłużenia przez niemal [...] lat.

W tej sytuacji, biorąc pod uwagę wszystkie te fakty, do których odwołał się organ w uzasadnieniu kontrolowanej przez Sąd decyzji, nie sposób zarzucić Zakładowi przekroczenia granic swobodnego uznania, przewidzianego w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Przeciwnie, należało uznać, że umorzenie już teraz zaległości strony, na podstawie tego przepisu, stanowiłoby nieuprawnioną ulgę.

Powody powstania zaległości oraz sytuacja majątkowa i osobista wnioskodawcy oraz jego rodziny mogą mieć zasadnicze znaczenie zwłaszcza w ramach dokonywania oceny, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, określane dalej jako "rozporządzenie wykonawcze" lub "rozporządzenie").

Dodatkowego podkreślenia wymaga jednak to, iż przewidziany w tych przepisach wyjątek od zasady "całkowitej nieściągalności" jako przesłanki umorzenia, dotyczy wyłącznie "należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W tym trybie nie podlegają zatem w ogóle umorzeniu składki nieopłacone za zatrudnionych pracowników.

Godzi się zauważyć, że już w ramach delegacji pomieszczonej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s., ustawodawca wymienił dwie przesłanki, które powinny być uwzględnione w rozporządzeniu wykonawczym. Chodzi mianowicie o "ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności" oraz o "stan finansów ubezpieczeń społecznych". Wymogi te zostały skonkretyzowane w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym to przepisem: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności".

Z przedstawionego uregulowania wynika niedwuznacznie, że również decyzja ferowana w przedmiocie umorzenia – na jego podstawie – należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy nie przekroczyły także i w tym wypadku granic swobodnej oceny, zakreślonych w art. 80 k.p.a.

W aspekcie pierwszej z przyczyn trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu weryfikowanej decyzji na potrzebę stosowania kryteriów obiektywnych, bez poprzestania na sytuacji subiektywnie deklarowanej przez samego zainteresowanego. Skład orzekający podziela zapatrywanie, iż strona powinna aktywniej dążyć do wykorzystania swoich potencjalnych możliwości zarobkowania, wykorzystując również w tym celu instytucje profesjonalnie trudniące się znalezieniem pracy.

Druga z okoliczności wymienionych w § 3 ust 1 rozporządzenia, w sprawie nie zachodzi.

Natomiast w odniesieniu do trzeciego przypadku wymienionego w tym przepisie wypada zgodzić się z argumentacją organu o braku udokumentowania twierdzeń skarżącego o jego trudnej sytuacji zdrowotnej i o konieczności ustawicznego roztaczania pieczy nad chorym [...]. Z zaświadczenia dołączonego do skargi (niebyt aktualnego, bo sporządzonego jeszcze w [...] r.) wynika, ze [...] jest już obecnie [...] i że pozostawał wówczas pod kontrolą K. T. S., O. i H. D. A. S. K. we W. Natomiast według dokumentacji przedstawionej przez stronę w toku postępowania wyjaśniającego choroba [...] jest obecnie w fazie remisji (zob. w szczególności k. 12 akt administracyjnych). W świetle takiego materiału dowodowego za w pełni uprawnione należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym choroba [...], w aktualnym jej stadium, nie wyklucza wcale możliwości podjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej.

Godne zauważenia jest wreszcie i to, iż rozpatrując sprawę z punktu widzenia dopuszczalności zastosowania ulgi, o którą wnosił zainteresowany, na podstawie przepisów rozporządzenia wykonawczego, organ jednoznacznie nawiązał również do potrzeby uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, beneficjentów Zakładu, co – w ocenie Sądu – wynika z dbałości o "stan finansów ubezpieczeń społecznych", a więc przesłanki wymienionej wprost w art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Dotychczasowe wywody prowadzą do ostatecznej konkluzji, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Skargę należało zatem oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.