Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 912/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 2,3,4 i 10, art. 34 § 4 i § 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 8 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 kwietnia 2012 r., którym odmówiono uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15 grudnia 2011 r. z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego będący jednocześnie wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M. C. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] i [...]z dnia 15 grudnia 2011 r. Jako podstawę prawną wystawienia ww. tytułów wykonawczych wierzyciel wskazał decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 4 października 2011 r. nr [...] której to decyzji postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 listopada 2011 r. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 16 grudnia 2011 r., działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1964 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczony został zobowiązanemu w dniu 30 grudnia 2011 r., natomiast doręczenie zobowiązanemu ww. tytułów wykonawczych z dnia 15 grudnia 2011 r. nastąpiło w dniu 15 grudnia 2011 r., tj. w dniu odmowy ich przyjęcia przez M. C. od poborcy skarbowego.

W dniu 3 stycznia 2012r. do organu egzekucyjnego wpłynęły dwa pisma wniesione przez zobowiązanego reprezentowanego przez doradcę podatkowego. Pierwszym z nich był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego numer SM [...]. W uzasadnieniu zobowiązany podkreślił, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego nastąpiło bez jego winy, gdyż do dnia 30 grudnia 2011 r. nie wiedział on, iż organ egzekucyjny przyjął, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został zobowiązanemu doręczony w dniu 15 grudnia 2011. Drugim z wniesionych w dniu 3 stycznia 2012 r. pism były zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego numer SM [...] oparte na art. 33 pkt 2, 3, 6 i 10 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego - działając na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 u.p.e.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego w związku z nieuprawdopodobnieniem przez zobowiązanego braku winy w uchybieniu terminu do ich wniesienia.

Postanowieniem z dnia 16 marca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy powyższe postanowienie, w uzasadnieniu podkreślając konieczność zakończenia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów poprzez wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego - działając na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., w zw. z art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 pkt 2, 3, 6 i 10, art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a., odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15 grudnia 2011 r. z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

Zobowiązany wniósł w ustawowym terminie zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w tym zakresie poprzez uwzględnienie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 2, 3, 6 i 10 u.p.e.a. Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązany zarzucił naruszenie art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 34 § 1, § 4, § 5 w zw. z art. 33 pkt 2, 3, 6, 10 u.p.e.a., poprzez bezzasadną odmowę uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na skutek błędnego ustalenia, iż zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu; art. 47 § 1 i § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 26 § 5 i art. 32 u.p.e.a., poprzez błędne ustalenie, że zobowiązany w dniu 15 grudnia 2011 r. odmówił przyjęcia tytułu wykonawczego nr SM [...] i że rozpoczął bieg termin do wniesienia zarzutów; art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 8 czerwca 2012 r. utrzymał powyższe postanowienie organu egzekucyjnego w mocy.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że poborca skarbowy w dniu 15 grudnia 2011 r. podjął czynności celem doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego pod adresem jego zamieszkania, jednak M. C. odmówił przyjęcia odpisu tytułu wykonawczego. Organ wskazał, że w takiej sytuacji, gdy wykonane zostaną czynności wymienione w art. 47 § 1 k.p.a. (co w niniejszej sprawie nastąpiło), doręczenie staje się skuteczne w dacie samej odmowy przyjęcia pisma - co wyraźnie wynika z art. 47 § 2 tejże ustawy.

Skoro doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 15 grudnia 2011 r., to ustawowy termin do zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. upłynął w dniu 22 grudnia 2011 r. Tymczasem zobowiązany dopiero pismem z dnia 3 stycznia 2012r. (złożonym w tym samym dniu) wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia powyższych zarzutów nie został uwzględniony - postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 marca 2012 r.

W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, zarzuty wniesione przez zobowiązanego należało oddalić z uwagi na wniesienia ich z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie powyższego postanowienia.

Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej narusza przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy zarzuty zgłoszone uzasadniały jego uchylenie w całości,

art. 34 § 1, § 4, § 5 w zw. z art. 33 pkt 2, 3, 6, 10 u.p.e.a.,

art. 47 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 26 § 5 i art. 32 u.p.e.a., poprzez błędne ustalenie faktyczne, że zobowiązany w dniu 15 grudnia 2011 r. odmówił przyjęcia tytułu wykonawczego nr SM [...] i że rozpoczął bieg termin do wniesienia zarzutów,

art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu przez organy administracji w uzasadnieniach, że nie wystąpiły przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

art. 35 § 2 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym zaniechaniu przez organ nadzoru wstrzymania czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia, podczas gdy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do uwzględnienia wniosku. Organ nadzoru nie rozpatrzył powyższego wniosku w formie odrębnego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.

W ocenie Sądu nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący upatruje uchybienia wskazanego przepisu w tym, że Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podczas gdy podniesione zarzuty uzasadniały jego uchylenie. Należy więc zauważyć, że z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - mającego odpowiednie zastosowanie w niniejszym postępowaniu na mocy art. 18 u.p.e.a. wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (postanowienie). Wobec powyższego, skoro Dyrektor Izby Skarbowej uznał i uzasadnił niezasadność podniesionych w zażaleniu zarzutów, nie zachodzi sytuacja błędnego określenia rozstrzygnięcia, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

Nie ma też racji skarżący kwestionując przyjęcie przez organy, że termin do wniesienia zarzutów w niniejszej sprawie rozpoczął bieg w dniu 15 grudnia 2011 r. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 15 grudnia 2011 r. organ egzekucyjny podjął próbę doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego nr SM 6/5429/11 z dnia 15 grudnia 2011 r., jednakże zobowiązany odmówił jego przyjęcia. O powyższym fakcie świadczy sporządzona przez poborcę skarbowego szczegółowa notatka oraz adnotacja znajdująca się na odpisie tytułu wykonawczego. Powyższe dokumenty nie budzą wątpliwości Sądu, skarżący zaś nie sprecyzował, w jakim zakresie i dla udowodnienia jakiej okoliczności organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe. Zgodnie z treścią art. 47 § 1 k.p.a., jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (art. 47 § 2 cytowanej ustawy). Podzielić należy zatem stanowisko organów, że w dniu 15 grudnia 2011 r. doszło do skutecznego doręczenia zobowiązanemu – w trybie art. 47 § 2 k.p.a. – tytułu wykonawczego numer SM [...] i od tej daty rozpoczął bieg termin, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (tj. termin siedmiu dni przewidziany na wniesienie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego).

Odnosząc się do argumentów dotyczących przekonania skarżącego, iż wszelkie pisma doręczane są do rąk pełnomocnika, a jemu tylko do wiadomości, należy zaznaczyć, że kwestia, komu należy doręczyć tytuł wykonawczy – stronie czy pełnomocnikowi – nie budzi w orzecznictwie żadnych wątpliwości. Skoro kwestia możliwości działania strony (zobowiązanego) przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, nie została uregulowana w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to na zasadzie odesłania zawartego w art. 18 tej ustawy w tym zakresie pełne zastosowanie mają przepisy art. 32 i art. 33 § 1–4 k.p.a. Z kolei obowiązki w zakresie doręczeń zostały uregulowane w art. 39 – 49 k.p.a. Zgodnie z tymi regulacjami obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi zobowiązanego dotyczy pełnomocnika ustanowionego w sprawie (art. 40 § 2 k.p.a.). Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowy poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 2 i 3 k.p.a.). Jak podkreśla się w judykaturze dopiero po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 ust. 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.) poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest możliwe. Nie została bowiem wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. w ogóle nie musi dojść (np. wcześniejsza zapłata należności pieniężnej na skutek doręczenia upomnienia). W takiej sytuacji adresatem odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) jest zobowiązany wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym (art. 27 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Prawidłowo zatem organ dokonał doręczenia tytułu wykonawczego bezpośrednio do rąk skarżącego.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Skoro doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 15 grudnia 2011 r., to ustawowy termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 22 grudnia 2011 r. Skarżący złożył wprawdzie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, jednak został on rozpatrzony negatywnie. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], a Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 16 marca 2012 r. postanowienie to utrzymał w mocy. Wyrokiem z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 591/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę wniesioną przez M.C. na powyższe rozstrzygnięcie. Granice niniejszej sprawy nie pozwalają Sądowi na odniesienie się do argumentów dotyczących braku winy w uchybieniu terminu jak i braku wiedzy skarżącego o upływie w dniu 22 grudnia 2011 r. terminu do wniesienia zarzutów. Były to okoliczności badane w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, a zarzuty podniesione w tym względzie przez skarżącego uznane zostały w tym postępowaniu za bezzasadne.

W rezultacie uznać należy, że prawidłowo organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., odmówił uwzględnienia zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na wniesienie ich po terminie.

Nie jest też uzasadniony zarzut, że wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniesionych zarzutów z powodu wniesienia ich z uchybieniem terminu było zbędne w sytuacji wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do ich wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że w razie wniesienia zarzutów po terminie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia odmawiającego uwzględnienia zarzutów z uwagi na wniesienie ich po terminie przed rozpatrzeniem wspomnianego wniosku. Uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. W sytuacji jednak wydania postanowienia odmawiającego zobowiązanemu przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zobowiązany jest wydać odrębne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniesionych zarzutów. Takim rozstrzygnięciem jest właśnie odmowa uwzględnienia wniesionych zarzutów z uwagi na wniesienie ich po terminie. Przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. przewiduje wydanie postanowienia "w sprawie zgłoszonych zarzutów" co oznacza, że w sytuacji gdy zarzutów nie można uwzględnić, to należy odmówić ich uwzględnia. Zarzutów natomiast nie można uwzględnić, gdy nie są merytorycznie zasadne lub wówczas gdy nie zostały spełnione wymogi formalne do ich wniesienia, np. uchybiono siedmiodniowemu terminowi do ich wniesienia (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 246/09, LEX nr 555012).

Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a., albowiem zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy postanowienia w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. Podkreślić przy tym należy, że treść uzasadnienia wyjaśnia przesłanki jakimi organ odwoławczy kierował się przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu brak rozstrzygnięcia przez organ nadzoru w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia, było uchybieniem przepisom postępowania, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy i nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) podstawą uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu jest tylko takie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie, nie stwierdzając naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.