Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 59/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Teza: 1. Podane przez Spółkę przesłanki wyłączenia części gruntów z gruntów związanych z działalnością gospodarczą, w postaci niskich parametrów jakościowych kopaliny, niespełniających wymagań w produkcji cementu o jakości określonej normą polską, a także brak zapotrzebowania Cementowni na surowiec z tego złoża stanowią względy natury ekonomicznej i nie mają związku ze stanem technicznym nieruchomości.

2. Skupienie prowadzenia działalności na obszarze centralnej części złoża, tj. z wyłączeniem obszaru, który został wykazany w korekcie deklaracji podatkowej spowoduje, iż z uwagi na dobre właściwości wydobywanej kopaliny skarżąca sprowadzi z kopalni kredy mniejszą o ok. 10 procent ilość kredy, co wpłynie na zmniejszenie zarówno kosztów zakupu, jak i transportu i na duże oszczędności skarżącej w skali roku, co jednoznacznie wskazuje na brak opłacalności w wydobywaniu przedmiotowego surowca z danego terenu, a nie o niemożliwości jego wydobycia ze względów technicznych.

TEZY

1. Podane przez Spółkę przesłanki wyłączenia części gruntów z gruntów związanych z działalnością gospodarczą, w postaci niskich parametrów jakościowych kopaliny, niespełniających wymagań w produkcji cementu o jakości określonej normą polską, a także brak zapotrzebowania Cementowni na surowiec z tego złoża stanowią względy natury ekonomicznej i nie mają związku ze stanem technicznym nieruchomości.

2. Skupienie prowadzenia działalności na obszarze centralnej części złoża, tj. z wyłączeniem obszaru, który został wykazany w korekcie deklaracji podatkowej spowoduje, iż z uwagi na dobre właściwości wydobywanej kopaliny skarżąca sprowadzi z kopalni kredy mniejszą o ok. 10 procent ilość kredy, co wpłynie na zmniejszenie zarówno kosztów zakupu, jak i transportu i na duże oszczędności skarżącej w skali roku, co jednoznacznie wskazuje na brak opłacalności w wydobywaniu przedmiotowego surowca z danego terenu, a nie o niemożliwości jego wydobycia ze względów technicznych.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Oworuszko (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant st. ref. Marta Ścibor, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. S A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. S.A. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] r., znak: [...] określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie 771.331,60 zł - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji A. S.A. jako wieczysty użytkownik nieruchomości położonych na terenie miejscowości K. i P. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu kopalin i produkcji cementu. W dniu [...] września 2003 r. złożyła w Urzędzie Gminy korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2003 r.

Z deklaracji wynikało, że Spółka wskazała część użytkowanych gruntów tj. 787.000 m2 w pozycji "grunty pozostałe", jednocześnie zmniejszając powierzchnię gruntów "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" z powierzchni 1.214.972 m2 (wskazanych na dzień 1 stycznia 2003 r.) do powierzchni 427.972 m2 co spowodowało zmniejszenie deklarowanego podatku na 2003 r. do kwoty 432.850,00 zł.

Organ I instancji zakwestionował zgodność zadeklarowanych danych ze stanem faktycznym i działając na podstawie art. 21 ( 3 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] października 2003 r. określił skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. w łącznej kwocie 771.331,60 zł.

Od decyzji organu I instancji Spółka wniosła odwołanie.

W odwołaniu powołała się na art. 1a ust. 1 pkt.3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. O podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz.84 z późn. zm.), który zawiera definicję gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i wyłącza z niej m. in. te grunty, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Podała, iż prowadziła na obszarze 787.000 m2 działalność wydobywczą na potrzeby Cementowni "C" w oparciu o zawartą umowę współpracy, ponieważ do produkcji cementu ta ostatnia używała margla z kopalni skarżącej.

Niestety w 2003 r. zapotrzebowanie Cementowni "C" na ten surowiec drastycznie zmalało. Ponadto, surowiec wydobywany na obszarze którego dotyczy korekta deklaracji z [...] września 2003 r. nie spełnia właściwości wymaganych do produkcji cementu przez skarżącą , dlatego też nie zamierza ona pozyskiwać tego surowca, z tego obszaru na swoje potrzeby. Oznacza to, iż na tym ściśle określonym terenie Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Dlatego też złożenie korekty deklaracji na podatek od nieruchomości i pomniejszenie powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej było w pełni uzasadnione. Według podatnika nie budzi wątpliwości fakt, iż wskazana w korekcie powierzchnia gruntów - 787.000 m2 - nie może być wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych i tym samym teren ten powinien podlegać opodatkowaniu według stawek niższych, właściwych dla gruntów pozostałych, bez względu na okoliczność posiadania gruntów.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W jego ocenie organ podatkowy I instancji w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie podatkowe, ustalił stan faktyczny i zastosował prawidłowe przepisy prawa materialnego. Kolegium, powołując się na poglądy doktryny podniosło, iż z przytoczonej w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych definicji wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tak więc różnego rodzaju obiekty nie wykorzystane w danym momencie, należy uznać za związane z działalnością gospodarczą. W definicji nie ma bowiem warunku wykorzystania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą i wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę.

Odnosząc się do względów technicznych uniemożliwiających wykorzystywanie przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej, Kolegium zauważyło, iż nigdzie dotychczas to pojęcie nie zostało bezpośrednio zdefiniowane przez ustawodawcę. Jednakże powołana przez skarżącą przyczyna wyłączenia części gruntów z opodatkowania w postaci nieprzydatności wydobywanego surowca, a mianowicie nieodpowiedniego składu chemicznego margla, który nie ma zastosowania do nowej technologii produkcji cementu obecnie przez nią stosowanej, co doprowadziło do zmniejszenia terenu wydobywania tego surowca oraz braku zapotrzebowania na ten surowiec od innej cementowni nie stanowi względów technicznych. Są to względy ekonomiczne, bowiem takie okoliczności jak parametry jakościowe kopaliny, czy też brak zapotrzebowania innej cementowni na ten surowiec nie decydują o faktycznym braku możliwości wydobywania kopaliny.

Ponadto Kolegium podkreśliło, iż teren o którego wyłączenie z opodatkowania wystąpiła Spółka objęty jest obowiązującą koncesją, czyli jest to specyficzna działalność oparta na prawie geologicznym i górniczym i wyłączenie tego obszaru z opodatkowania podatkiem od nieruchomości wymaga zmiany jego przeznaczenia, zmiany zagospodarowania przestrzennego, zmiany w ewidencji gruntów, rekultywacji i wygaszenia posiadanej koncesji, a te wszystkie przypadki muszą być stwierdzone stosowną decyzją.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów procesu wg norm prawem przepisanych. Zrzuciła zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem, poprzez naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3, oraz art. 6 ust. 9 pkt 1 i art. 5 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Podniosła, iż nie sprecyzowanie przez ustawodawcę względów technicznych nie może przesądzać o tym, że wprowadzona do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dniem 1 stycznia 2003 r. zmiana będzie tylko martwym przepisem, natomiast organy rozpoznające tą i podobne sprawy będą posługiwać się nie stanowiącym prawa wyjaśnieniem Ministra Finansów będącym zawężoną interpretacją w/w przepisu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło

o jej oddalenie, przytaczając argumentację zbieżną z motywami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz.1269 oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 150, poz.1270 ) stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Zgodnie z art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. O podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz.84 z późn. zm.) - opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie podlegają zaś opodatkowaniu grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się natomiast (zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 w/w ustawy) grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy interpretacji pojęcia związku gruntów z prowadzeniem działalności gospodarczej a także względów technicznych, które uniemożliwiają wykorzystywanie przedmiotu opodatkowania do prowadzenia tej działalności.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż pobieranie podatków jest stanem obiektywnym, zależnym nie od woli podatnika, lecz wyłącznie od obowiązującego stanu prawa i odpowiedniego stanu faktycznego.

Podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, w tym znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to czy przynosi ona zysk posiadaczowi czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady w celu utrzymania jej w stanie zdatnym do użytku,

a także na pewnym poziomie estetycznym ( zob. wyrok NSA z 09.03.1994 r., SA/Gd 1200/93, Wspólnota 1994/35 str 18 ). Podatek od nieruchomości nie nawiązuje więc w swojej konstrukcji do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie. Decydujące znaczenie ma to, że podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia, a nie jest ważne jak intensywne jest wykorzystanie tych nieruchomości i jakie przynosi to efekty gospodarcze.

Podstawowym kryterium związku z działalnością gospodarczą jest więc samo posiadanie. Istotnym jest, iż związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną. Tym samym przejściowe niewykorzystanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości, nie miały zastosowania do tej nieruchomości stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Nieruchomość taka mimo chwilowego jej niewykorzystania, z różnych przyczyn, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą (zob. wyrok NSA z 08.04.1997 r., SA/Po 3225/95, OSS 1997/4/112; wyrok NSA z 13.07.1994 r., III SA 108/94, Monitor Podatkowy 1995/4/114 i wyrok NSA z 03.12.1992 r., SA/Kr 1020/92, Serwis Podatkowy 1999/10 str.15).

Jednakże nie wszystkie przedmioty opodatkowania będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą są opodatkowane stawką najwyższą podatku. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie podlega tej stawce ten przedmiot opodatkowania, który nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Pojęcie stanu technicznego nie zostało jednak w ustawie zdefiniowane.

W doktrynie podkreśla się, iż ustawodawcy z całą pewnością chodziło nie o przyczyny techniczne leżące po stronie przedsiębiorcy, ale o te związane z danym przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystanie go do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot - zob. np. komentarz do art. 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych M. Rusinek, LEX/el. 2003.

Z uwagi na brak wykładni tego pojęcia na tle istniejącego orzecznictwa NSA Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 21 sierpnia 2003 r., na które powołał się organ I instancji w odpowiedzi na odwołanie strony od jego decyzji (k.25 i 15 akt podatkowych), wyjaśniło że wyłączenie z opodatkowania nastąpi tylko w niektórych przypadkach np. w sytuacji chemicznego, radioaktywnego lub bakteriologicznego skażenia gruntu, które uniemożliwi jego użytkowanie , przy czym brak możliwości korzystania z w/w przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych, zarówno w chwili obecnej jak i w przyszłości, powinno zostać potwierdzone przez właściwy organ administracyjny. Analogiczne stanowisko Ministerstwo zawarło w piśmie z dnia 14 marca 2003 r. - zob.S. Podat. 2003/8/5.

Zasadnie podnosi skarżąca, iż powyższe pismo nie stanowi źródła prawa i nie może stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji.

Zważyć jednak należy, że organ podatkowy I instancji wydając decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. nie oparł się w swoim rozstrzygnięciu wyłącznie na wykładni tego pojęcia dokonanej przez Ministerstwo Finansów, która, co słusznie zauważyła skarżąca Spółka, jest zawężoną interpretacją art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, lecz powołał ją tylko dla przykładu. Interpretacja względów technicznych w danej sprawie została dokonana przez organy podatkowe w oparciu o konkretny stan faktyczny i nie budzi ona zdaniem Sądu żadnych zastrzeżeń. Podane przez Spółkę przesłanki wyłączenia części gruntów z gruntów związanych z działalnością gospodarczą, w postaci niskich parametrów jakościowych kopaliny, niespełniających wymagań w produkcji cementu o jakości określonej normą polską, a także brak zapotrzebowania Cementowni "C" na surowiec z tego złoża stanowią względy natury ekonomicznej i nie mają związku ze stanem technicznym nieruchomości. Jak zauważyła sama skarżąca w odwołaniu od decyzji I instancji (k.20 akt podatkowych) - "skupienie prowadzenia działalności na obszarze centralnym części złoża tj. z wyłączeniem obszaru, który został wykazany w korekcie deklaracji podatkowej spowoduje, iż z uwagi na dobre właściwości wydobywanej tu kopaliny skarżąca sprowadzi z kopalni kredy w C. mniejszą o ok. 10% ilość kredy co wpłynie na zmniejszenie zarówno kosztów zakupu jak i transportu i na duże oszczędności skarżącej w skali roku", co jednoznacznie wskazuje na brak opłacalności w wydobywaniu przedmiotowego surowca z danego terenu a nie o niemożliwości jego wydobycia ze względów technicznych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 6 ust.9 pkt 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdzić należy, iż jest on w pełni niezasadny. Art. 6 ust.9 pkt 1 w/w ustawy dotyczy obowiązku strony do informowania organów podatkowych w określonym terminie o powstaniu bądź zmianie istniejącego już obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości poprzez złożenie stosownej deklaracji. Ocena zaś okoliczności faktycznych uzasadniających jej złożenia należy do organów podatkowych. Zgodnie z art. 191 ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ podatkowy w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi i ta zasada swobodnej oceny dowodów została w niniejszej sprawie zachowana.

Naruszenie art. 5 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych również w danym stanie faktycznym nie znajduje uzasadnienia. Określone w uchwale Rady Gminy wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie jej gminy (k. 4 akt podatkowych) nie przekraczają bowiem stawek ustawowych.

Wobec powyższego, mając na względzie dyspozycję art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.