Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 457/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2004r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 1535 (jeden tysiąc pięćset trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. numer [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. na podstawie art. 92 ust 1 , art. 92 ust 4 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U.Nr 125 poz.1371) oraz na podstawie l.p.1.1.1. załącznika do w/w ustawy nałożył na Z. Ś. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "H." karę pieniężną w wysokości 8000 złotych za wykonywanie transportu bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu [...] lipca 2004r. skontrolowano pojazd będący w dyspozycji prawnej skarżącej, którym wykonywano przewóz narzędzi i artykułów przemysłowych będących własnością przedsiębiorcy na giełdę samochodową gdzie miała się odbywać sprzedaż tych artykułów wprost z w/w pojazdu w ramach handlu obwoźnego. Kierowca pojazdu a zarazem syn skarżącej – K. Ś. nie okazał zaświadczenia na przewozy drogowe rzeczy na potrzeby własne. W toku czynności kontrolnych ustalono, że skontrolowany pojazd jest własnością L. Ś., który na podstawie pisemnej umowy użyczenia, użyczył ten pojazd skarżącej. Ponadto na podstawie zaświadczenia wydanego przez Urząd Skarbowy, który został złożony przez skarżącą w toku postępowania ustalono, że K. Ś. jest zarejestrowany jako osoba pomagająca matce nieodpłatnie w prowadzeniu w/w działalności gospodarczej i w tym stanie rzeczy na potrzeby podatkowe stosuje się wobec niego stawki jak za pracownika.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ uznał, że w chwili kontroli kierowca nie pozostawał ze skarżącą w stosunku pracy a zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 4 ust 4 ustawy o transporcie drogowym, co skutkuje niemożnością uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, należało zakwalifikować przejazd jako transport drogowy zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Organ wskazał, że w myśl art. 5 ust 1 w/w ustawy podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego wymaga posiadania licencji, której skarżąca nie miała a zatem nałeżało nałożyć karę w wysokości 8000 zł

W odwołaniu od powyższej decyzji, wnosząc o anulowanie lub zmniejszenie kwoty kary skarżąca podniosła, że w dniu kontroli nie była świadoma posiadania zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Dołączyła wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] datowanego na 8 lipca 2004r. na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. numer [...], na podstawie art. 138 p1 pkt 1 k.p.a., art. 5, art. 92 ust1 ustawy o transporcie drogowym i l.p.1.1.1.załącznika do w/w ustawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie organ I instancji należycie dokonał oceny stanu faktycznego i subsumcji przepisów ustawy o transporcie drogowym a co za tym idzie zaskarżona decyzja jest prawidłowa. GITD podniósł, że w toku kontroli strona nie przedstawiła licencji a zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane zostało po dniu kontroli, a więc nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż organ kieruje się stanem faktycznym stwierdzonym w momencie kontroli. Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że kierowca pojazdu nie miał statusu pracownika w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy, gdyż z Z. Ś. nie miał zawartej umowy o pracę, był jedynie zgłoszony do urzędu skarbowego jedynie jako osoba pomagająca w prowadzeniu działalności gospodarczej.

W ocenie organu wobec nie spełnienia kumulatywnie przesłanek z art. 4 ust 4 ustawy o transporcie drogowym (brak spełnienia przesłanki wskazanej po literą "a"), nie można było zakwalifikować przejazdu jako "wykonywanie przewozu na potrzeby własne." W tym stanie rzeczy na wykonywanie przedmiotowego przewozu konieczne było uzyskanie licencji przewozowej, którą skarżąca nie dysponowała a zatem zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w kwocie 8000 złotych, zgodnie l.p.1.1.1. załącznika do w/w ustawy. Organ ponadto pouczył skarżącą, że w związku z problemami finansowymi podnoszonymi w odwołaniu może zwrócić się do WITD o rozłożenie kary na kary lub o jej umorzenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wnosząc o stwierdzenie nieważności obydwu decyzji ewentualnie o ich uchylenie zarzuciła

1/ nieważność decyzji albowiem została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania tj. do skarżącej a nie do właściciela pojazdu oraz

2/naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez:

a/ naruszenie art. 7, 77 k.p.a przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zaniechanie przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego

b/art. 10 kpa przez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i pozbawienie możliwości zgłoszenia dowodów

c/naruszenie prawa materialnego tj. art. 4 pkt 4 i 5 oraz art. 5 Ustawy o transporcie drogowym przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że przedmiotowy przejazd wymagał licencji podczas gdy był to niezarobkowy krajowy przewóz drogowy o jakim mowa w art. 4 pkt 5 w/w ustawy

W motywach wskazała, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej interpretacji przepisu art. 4 pkt 4 ustawy gdyż strona wykonywała przewóz w ramach swojej podstawowej działalności a nie "pomocniczo" o jakim jest mowa w cytowanym przepisie. W ocenie skarżącej w sprawie niniejszej ma zastosowanie art. 4 pkt 5ustawy, który stanowi o przewozach na potrzeby własne bez dalszych warunków na wykonywanie takiego przewozu. Ponadto zdaniem skarżącej, w świetle pisma urzędu skarbowego z dnia 13 lipca 2004r organ błędnie przyjął, że kierowca pojazdu nie jest pracownikiem skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w motywach zaskarżonej decyzji, a powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego zaakcentował konieczność przyjęcia definicji pracownika wprost z art. 2 Kodeksu Pracy

Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005r. pełnomocnik skarżącej popierał skargę, pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie niniejszej był wykonywany transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym albowiem był to przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 tego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie ze wszystkich powodów w niej wskazanych.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem niniejszej skargi została pozbawiona prawa czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Jak bowiem wynika z doręczonego stronie zawiadomienia z dnia 4 lipca 2004r. znajdującego się w aktach sprawy, Z. Ś. została zawiadomiona tego dnia o wszczęciu postępowania oraz pouczona o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów a nadto o prawie zgłaszania żądań. Nie jest również uzasadniony zarzut skierowania decyzji do podmiotu, który nie jest stroną postępowania, co uzasadniałoby stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej, adresatem decyzji powinien być właściciel pojazdu L. Ś.. Nie jest to zarzut trafny albowiem w razie uznania, że przedsiębiorca wykonuje transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy adresatem decyzji jest tenże przedsiębiorca. Powyższe wynika z przepisów ustawy o transporcie drogowym a w szczególności z art. 93 ust.1, który stanowi, że uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust 1 w/w ustawy mają prawo nałożyć na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przedsiębiorcę wykonującego przewozy na potrzeby własne albo podmiot, o którym mowa w art. 3 ust 2 karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej w związku z art. 92 ust 1 tejże ustawy zgodnie, z którym kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (o transporcie drogowym) lub przepisów ustaw wymienionych w tym przepisie – podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15 000 złotych. Jak wynika z akt sprawy, Z. Ś. posiadała tytuł prawny do dysponowania kontrolowanym pojazdem na podstawie umowy użyczenia ważnej do 1 lutego 2006r. zawartej z L. Ś.. Kopię powyższej umowy, skarżąca dołączyła do akt sprawy i okoliczności tej nie kwestionowano w toku postępowania administracyjnego.

Jednakże zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, albowiem w ocenie Sądu, uzasadniony jest zarzut, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i nie uzasadnił, czy w dniu kontroli wykonywany był przejazd drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 Ustawy transporcie drogowym. Jak wynika z treści komentowanego przepisu określenie "transport drogowy" obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków przewozu na potrzeby własne (art. 4 pkt 4). Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca definiując w art. 4 pkt 4 ustawy "przewóz na potrzeby własne" podobnie jak w komentowanym przepisie posługuje się formułą "każdy przejazd (....) wykonywany pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej (....)".

Przechodząc na grunt rozważanego stanu faktycznego stwierdzić należy, że dla zastosowania sankcji przewidzianych w powołanym na wstępie rozważań art. 92 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, kluczowym zagadnieniem jest ustalenie w sposób bezsporny, że przewóz w dniu [...] lipca 2004r. wykonywany był przez przedsiębiorcę "pomocniczo" w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

Jak wynika z akt administracyjnych, organ pierwszej instancji dysponował zaświadczeniem z dnia 19 grudnia 2000r. o wpisie Z. Ś. do ewidencji do działalności gospodarczej. W zaświadczeniu tym określono przedmiot działalności jako "H." z obszarem działalności "na terenie całego kraju". Handel obwoźny jest jedną z form sprzedaży detalicznej. Występuje w kilku formach, których cechą wspólną jest to, że towary oferowane są konsumentom z różnych środków lokomocji np. samochodów. W sprawie będącej przedmiotem skargi jest niesporne (wynika to z protokołu kontroli i treści decyzji), że pojazd kierowany przez K. Ś. był załadowany towarami przemysłowymi, które były wiezione na giełdę w celu ich sprzedaży wprost z kontrolowanego samochodu. Uzasadniając wymierzenie kary pieniężnej, organ pierwszej instancji w motywach decyzji z dnia [...] lipca 2004r. numer [...] wskazał jedynie, że wobec nie spełnienia warunku z art. 4 pkt 4 lit. a) Ustawy o transporcie drogowym, wykonywany w dniu [...] lipca 2004r. przez Z. Ś. przewóz drogowy nie może zostać zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne, a więc zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 3 sklasyfikowano go jako transport drogowy. Powyższe uzasadnienie, wobec posiadania przez organ dokumentu w postaci zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nie wyjaśnia, zdaniem Sądu, czy przewóz dokonywany w dniu [...] lipca 2004r. był przewozem wykonywanym przez przedsiębiorcę "pomocniczo" czy też w ramach "podstawowej działalności gospodarczej" prowadzonej przez Z. Ś., co jest zasadniczą kwestią dla zastosowania wobec skarżącej kary pieniężnej za naruszenie art. 5 ustawy o transporcie drogowym to jest za nie posiadanie wymaganej tą ustawą licencji. Mając na względzie przedstawione wyżej uwagi dotyczące "przewozu wykonywanego pomocniczo" na marginesie można dodać, że zakwalifikowanie spornego przewozu jako "przewozu na potrzeby własne" w rozumieniu art.4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym również należało poprzedzić ustaleniem w pierwszej kolejności czy ma miejsce przejazd wykonywany "pomocniczo" w stosunku do podstawowej działalności wykonywanej przez skarżącą to jest "Handlu obwoźnego artykułami przemysłowymi" a dopiero później badać istnienie przesłanek wymienionych w pozycjach od a) do d) artykułu 4 pkt 4 powołanej ustawy. Konieczność jednoznacznego ustalenia charakteru przewozu jest uzasadnione możliwością zaistnienia innych (niż wskazany wyżej) hipotetycznych stanów faktycznych na przykład, kiedy przedsiębiorca jedzie w celu nabycia towaru, który dopiero później ma być przedmiotem sprzedaży w ramach handlu obwoźnego. Taka sytuacja pozwala, zdaniem Sądu na przyjęcie, że przewóz wykonywany jest "pomocniczo" w stosunku do podstawowej działalności. Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu, z zestawienia komentowanych przepisów art. 4 pkt 4 oraz art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym wynika, że w razie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej zarejestrowanej jako "handel obwoźny" dla przyjęcia przewozu na potrzeby własne (w rozumieniu art. 4 pkt 4) lub transportu drogowego o którym mowa w art. 4 pkt 3 powołanej ustawy rozumianego jako "każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności" wymaga od organu uprzedniego, precyzyjnego ustalenia na tle konkretnej sytuacji czy przejazd wykonywany w momencie kontroli jest wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony, co narusza art. 7 i 77 §1 k.p.a. Pominięcie powyższej kwestii przez organ odwoławczy i stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że "organ pierwszej instancji należycie dokonał oceny stanu faktycznego i subsumcji przepisów ustawy transporcie drogowym" również nie czyni zadość przepisom art. 7, 77 §1 k.p.a ze względów wyżej wskazanych. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku, powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 kpa decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów na podstawie, których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nie uzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.03.1998 lex 41681)

W ocenie Sądu, stwierdzone uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2004r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi niezbędne ustalenia w kierunku wskazanym w niniejszym uzasadnieniu, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego wyda orzeczenie i uzasadni je zgodnie w wymogami zawartymi w art. 107§3 k.p.a.

Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

O kosztach postępowania obejmujących wpis, opłatę za pełnomocnictwo oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 §1 i 2 p.p.s.a oraz § 18 ust 1 pkt 1 a)w zw z §6 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie (....) (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).