Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 848/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i  lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od wymienionego organu na rzecz skarżącego kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.- dalej "K.p.a"), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm., z 2012 r. poz.460 i 892 oraz 2013 r. poz. 2), nie stwierdził u R.R. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Organ wskazał, że pomimo rozpoznania u skarżącego obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, brak było podstaw do rozpoznania wymienionej choroby zawodowej z powodu występowania pozazawodowych czynników ryzyka, jakimi są hipercholesterolemia i otyłość, współistnienie wielopoziomowej dyskopatii szyjnej, a także z uwagi na fakt obustronnego charakteru zmian chorobowych u osoby praworęcznej.

Organ stwierdził, że w trakcie pracy strona wykonywała czynności, które obciążały kończyny górne, jednak zweryfikowane i uszczegółowione karty oceny narażenia zawodowego nie wykazały jednoznacznie, aby w trakcie pracy R.R. wykonywał szybkie, wielokrotnie powtarzalne w krótkich odstępach czasowych przez większość czasu zmiany roboczej ruchy ekstremalnego zgięcia i prostowania w obu stawach nadgarstkowych, zgięcia łokciowego i promieniowego palcami nadgarstków, nawracania i odwracania rak lub chwytania palcami (chwyt pesetowy), a tego typu ruchy monotypowe stwarzają ryzyko powstania neuropatii nerwu pośrodkowego. Organ stwierdził, że narażenie zawodowe na drgania mechaniczne jest tylko jednym z czynników ryzyka, które mogą przyczyniać się do ujawnienia dolegliwości w przebiegu zespołu cieśni nadgarstka.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie § 6 ust. 2 pkt 1 i i pkt 5, ust. 4, ust. 5 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., nr 105, poz. 869), naruszenie ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 1999 r., nr 90, poz.999), naruszenie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania oraz naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 75. K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 84 K.p.a., art. 107 K.p.a. wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu stwierdził, że organ jest związany niewadliwymi orzeczeniami lekarskimi wydanymi zgodnie z prawem tzn. wydanymi po zebraniu i rozpatrzeniu całości materiału dowodowego, w ocenie odwołującego się opinie lekarskie takimi nie były. Zarzucił organowi I instancji, iż w uzasadnieniu swojej decyzji poprzestał wyłącznie na bezkrytycznym przedstawieniu ustaleń i wniosków końcowych opinii lekarskich tymczasem lekarze nie byli w posiadaniu opisu wykonywanych czynności ani chronometrażu. Zdaniem odwołującego organ posłużył się wynikami badań w języku obcym mimo nieznajomości języka oraz nie rozpoznał należycie istoty sprawy i nie ocenił prawidłowo przesłanek uprawniających do stwierdzenia choroby zawodowej bądź jej braku. Podniósł, że istnieje domniemanie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą, a występującymi w środowisku pracy warunkami narażającymi na jej powstanie.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył art. 235¹ Kodeksu pracy. Następnie wskazał, że w wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalił, że strona pracowała obciążając stawy nadgarstkowe rąk w latach 1979-1981 w Przedsiębiorstwie A w T. jako kierowca samochodu pow. 3,5 t, w latach 1983 - 1989 i 1990 -1992 w KWK "B" Ruch [...] w J. jako pomoc dołowa, górnik pod ziemią w latach 1989-1990 w C w C. jako górnik pod ziemią (zakład zlikwidowany), w roku 1992 w Przedsiębiorstwie "D" w S. jako górnik (zakład zlikwidowany), w latach 1993-1996 w Zakładzie E Sp. z o. o. w J. jako górnik strzałowy (zakład zlikwidowany), w latach 1996-1999 w F Sp. z o.o. w K. jako górnik (zakład zlikwidowany), w latach 1999 do nadal w G Sp. z o. o. w J. jako górnik, operator kombajnu ścianowego w kopalni H w C.

Podniósł, że strona była badana dwukrotnie na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. dot. chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenia lekarskie z dnia [...]r. nr [...] oraz z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Biorąc pod uwagę badanie podmiotowe, przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wynik badania elektroneurograficznego- lekarze specjaliści rozpoznali stan po uwolnieniu prawego nerwu pośrodkowego z utrzymującymi się klinicznymi i neurograficznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Jednak biorąc dane z oceny narażenia (sposób i czas wykonywania pracy) oraz obraz kliniczny choroby z obecnością pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka (dyskopatia szyjna, otyłość), obustronny charakter zmian chorobowych u osoby praworęcznej, utrzymywanie się zmian neurograficznych pomimo przeprowadzenia zabiegów odbarczających - lekarze specjaliści nie znaleźli wystarczających podstaw do rozpoznania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii stwierdzanego badaniami u R.R. zespołu cieśni w obrębie nadgarstków wywołanego sposobem wykonywania pracy.

Następnie strona była badana w Klinice Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach 9 września 2013 r. do 13 września 2013 r. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W trakcie obserwacji klinicznej biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i specjalistycznych konsultacji: neurologicznej i ortopedycznej, wyników EMG - wykazano obecnie istnienie obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Biorąc pod uwagę istnienie u R.R. szeregu udokumentowanych, samoistnych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka tj. hipercholesterolemia, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, otyłość - lekarze orzecznicy nie znaleźli podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia i do rozpoznania u w/wym. bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Ponadto PPIS w W. po uzupełnieniu oceny narażenia uzyskał z IMP i ZŚ w S. opinię z dnia [...]r. (karta 45), w której lekarze nie znaleźli podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego z dnia [...]r. o braku podstaw do rozpoznania u R.R. choroby zawodowej zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Lekarze orzecznicy PChZ WOMP oraz IMP i ZŚ w S. uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno-orzeczniczych do rozpoznania u R.R. zawodowej etiologii przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W odpowiedzi na zarzuty odwołania organ stwierdził, że zespół cieśni nadgarstka "występuje w populacji ogólnej z częstotliwością podobną jak w tych grupach zawodowych, gdzie sposób wykonywania pracy może być uznany za czynnik sprawczy". Podkreślił, że etiologia tej neuropatii z ucisku, jest wieloczynnikowa i nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej. Natomiast każde badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy. Uznanie w tych przypadkach etiologii zawodowej wymaga wykazania takiego związku w sposób bezsporny lub co najmniej z przeważającym prawdopodobieństwem, a to z kolei wiąże się z koniecznością wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzeń obwodowego układu nerwowego. Organ odwoławczy podniósł, że wobec istnienia uznanych, pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka u skarżącego, brak jest podstaw do przyjęcia bezspornie lub z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznanej neuropatii nerwu pośrodkowego, a więc brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, R.R. reprezentowany przez pełnomocnika, adwokata J.B. podniósł zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. § 6 ust. 1, § 6 ust. 2 pkt 5, § 6 ust. 3 i § 6 ust. 5 oraz § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1367) mogące mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 84 K.p.a.. oraz art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez ich niezastosowanie. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji publicznej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, że organ wydający decyzję jest związany orzeczeniami lekarskimi jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, jednak nie jest wolny od wcześniejszego zbadania orzeczeń pod kątem ich poprawności i kompletności odniesienia się do zarzutów skarżącego, zgodności z logiką oraz z doświadczeniem życiowym. Oznacza to, iż orzeczeniami lekarskim właściwych ośrodków medycznych organ nie jest związany bezkrytycznie, lecz ma obowiązek ich wszechstronnej oceny, czego w niniejszej sprawie nie dokonał. W ocenie strony skarżącej orzeczenia lekarskie, na które powołuje się organ II instancji nie zostały przekonywująco uzasadnione, skoro odwołują sic wyłącznie do prawdopodobnego etiologicznego podłoża choroby w postaci nadwagi i hipercholesterolemi, które nie występowały u skarżącego w okresie ujawnienia choroby zawodowej. Ponadto żadne z pochodzących z tego okresu wyniki badań nie informują o ich występowaniu. Stwierdzony u strony skarżącej zespół cieśni w obrębie nadgarstka, powstał w wyniku wykonywanej przez nią 30 - letniej pracy w warunkach istnienia narażenia zawodowego na występowanie zespołu cieśni nadgarstków. W niniejszej sprawie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy nie zostało skutecznie obalone, a przywołane przez organ przypuszczalne przyczyny zespołu cieśni nadgarstka nie istniały w czasie, w jakim ujawniła się choroba, stąd też z oczywistych względów nie istnieje prawdopodobieństwo, aby stały się przyczyną zaobserwowanych wówczas dolegliwości. Ponownie podniosła, że w jej przypadku postawienie tezy, że otyłość lub podwyższony poziom cholesterolu, ujawnione w ostatnich badaniach, stały się przyczyna powstania u strony skarżącej choroby zawodowej pozostaje na poziomie wyłącznie spekulacji i nie jest wystarczające dla obalenia domniemania istnienia związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał wnioski i wywody skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...]r. odmawiającej stwierdzenia u R.R. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, została zatem przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych.

Problematyka chorób zawodowych została przez prawodawcę uregulowana w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, zwanej w dalszej części "K.p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, określanego następnie jako "rozporządzenie". Dodatkowo, w zakresie reguł prowadzenia postępowania administracyjnego znajdują także zastosowanie odpowiednie unormowania K.p.a. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja zawarta w art. 235¹ K.p., zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym".

W świetle art. 235¹ K.p. oraz § 5 rozporządzenia, do stwierdzenia wystąpienia u konkretnej osoby choroby zawodowej konieczne jest łączne zaistnienie trzech przesłanek. Po pierwsze więc, choroba musi zostać rozpoznana przez właściwą (tj. upoważnioną do tego) placówkę medyczną i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Po wtóre, musi zostać wywołana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (a zatem przez narażenie zawodowe), przy czym czynniki te lub sposób wykonywania pracy spowodować ją muszą bezspornie lub też z wysokim prawdopodobieństwem. Ostatnim wymogiem jest, by wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych miało miejsce w okresie wskazanym w załączniku do rozporządzenia. Wobec powyższego, kluczowym jest więc ustalenie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym u jednostki określonym schorzeniem medycznym a narażeniem zawodowym, czego dokonanie pozostaje w gestii lekarza zatrudnionego w uprawnionej jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Tylko te podmioty posiadają bowiem stosowną wiedzę specjalistyczną. W tym miejscu należy podkreślić, co nie budzi - w świetle orzecznictwa sądowego - jakichkolwiek wątpliwości, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego (art. 84 § 1 K.p.a.), którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ ten nie jest więc uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczenia i samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Przedmiotowe orzeczenie stanowi zatem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, pod warunkiem jednak, że nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 5.01.2007 r. II OSK 1078/06, wyrok NSA z 12.05.2010 r. II OSK 335/10, wyrok NSA z 12.02.2013 r. II OSK 2492/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Związanie takie nie jest jednak bezwzględne, bowiem organy są uprawnione, a jednocześnie zobowiązane do kontroli wydanych w sprawie orzeczeń pod względem formalnym, jako opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Muszą zatem zbadać, czy stanowisko specjalistycznej jednostki orzeczniczej jest jednoznaczne, logiczne, konkretne, zupełne, logiczne, wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniające wszelkie wątpliwości.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W razie, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że wymieniony wyżej materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Należy także wskazać na pozostający w związku z powyższym, obciążający organy administracji obowiązek dojścia do tzw. prawdy obiektywnej poprzez podejmowanie z urzędu lub też na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.). Realizacji powyższego służyć ma wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego poprzez ocenę na podstawie jego całokształtu, czy dana okoliczność została udowodniona, co następnie należy przedstawić w odpowiednim uzasadnieniu podjętego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.). Gromadzenie przez organ dowodów winno następować w granicach niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności tj. takich, które mają w świetle stosownych unormowań materialnoprawnych przesądzające znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Ich analiza winna zaś polegać na odpowiednim ustosunkowaniu się do każdego z tych dowodów z jednoczesnym uwzględnieniem wzajemnych między nimi powiązań, tak by wynikające z nich ustalenia były jednoznaczne. Wnikliwe i rzetelne zbadanie wszystkich ważnych dla sprawy okoliczności łączy się także z koniecznością udzielenia odpowiedzi na podniesione przez stronę postępowania zarzuty. Wynika to z zawartych w art. 8 i art. 11 K.p.a. zasad, by postępowanie prowadzić w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz należytego wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwieniu sprawy.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy – podobnie jak i organ pierwszej instancji – stwierdził wystąpienie u strony skarżącej obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Ponadto zgodnie z zebranym materiałem dokumentacyjnym wskazał, że przez 30 lat strona skarżąca pracowała w narażeniu na wystąpienie wyżej wymienionej choroby. Pomimo to – odmówił stwierdzenia choroby zawodowej, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że biegli obydwu jednostek medycznych nie znaleźli podstaw do przyjęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, zawodowej etiologii rozpoznanego zespołu cieśni w obrębie nadgarstków – z uwagi na współistniejące u strony skarżącej zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa w odcinku szyjnym, a zwłaszcza istnienie pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, jakimi są otyłość oraz hipercholesterolemia.

W tym zakresie podkreślenia wymagało, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa – w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w narażeniu na wystąpienie tej choroby – istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy zaistnieniem choroby a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach, z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 699/12, w Bydgoszczy, z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 538/11, w Krakowie, z dnia 16 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz we Wrocławiu, z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 134/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zasadnie skarga zarzuca, że przez brak należytego wyjaśnienia, po raz kolejny już podnoszonych przez stronę kwestii w zakresie braku wpływu stwierdzonej dyskopatii szyjnej, otyłości i hipercholesterolemii na powstanie zespołu cieśni nadgarstka, okoliczności faktyczne sprawy nadal nie są jednoznaczne. W aktach administracyjnych znajduje się karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 30 października 2013 r. sporządzona G Sp. z o.o.( karta 31), z której wynika, że "R.R. wykonując swoje obowiązki zawodowe nadmiernie obciążał nadgarstki używając siły, wykonywał różne czynności o charakterze monotypowym".

Domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie - może zostać obalone wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że etiologia choroby ma charakter pozazawodowy. Nie jest zatem wystarczające – jak już wielokrotnie stwierdzono w orzecznictwie – wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne zobligowane są bowiem do jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki – a nie sposób wykonywania pracy – wywołały dolegliwość (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 699/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić zatem należało, że w jej uzasadnieniu organ stwierdził jedynie współistnienie czynników pozazawodowych – obok narażenia zawodowego, występującego przez 30 lat pracy skarżącej. Jednakże - jak już była o tym mowa wyżej – wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych – nie jest wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie.

Uzasadnienie rozstrzygnięcia nie czyni również zadość obowiązkom organu w zakresie rozpatrzenia zarzutów odwołania, które sprowadzały się do kwestionowania podstaw uznania, że wystąpienie u strony skarżącej zespołu cieśni nadgarstka jest wynikiem chorób ogólnoustrojowych, jakimi są otyłość i hipercholesterolemia. W tym zakresie strona skarżąca podniosła, że w chwili wykrycia u niej obustronnego zespołu cieśni nadgarstka przywołane choroby- jak wskazują wyniki badań - nie występowały.

Zawarte w uzasadnieniu decyzji - w odpowiedzi na zarzuty odwołania – wywody organu, mają charakter ogólny - nie zawierają bowiem konkretnych odniesień do powyższych argumentów. W szczególności – nie stanowi odpowiedzi na zarzuty odwołania, stwierdzenie organu, że "etiologia tej neuropatii z ucisku, jest wieloczynnikowa i nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej". Przytoczony wywód zawarty w motywach zaskarżonej decyzji, świadczy o błędnym rozumowaniu organu, gdyż – jak już była o tym mowa – w sprawach dotyczących chorób zawodowych, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Z tego powodu – w razie pozytywnych ustaleń w kwestii narażenia zawodowego – to domniemanie może zostać obalone wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane, że etiologia choroby ma charakter pozazawodowy, a więc nie wystarczy – jak przyjął organ w zaskarżonej decyzji - wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Wobec tego – wbrew błędnemu rozumowaniu organu – dla stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka, w razie ustalenia, że praca była wykonywana w warunkach narażenia zawodowego - nie jest obowiązkiem organu - jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej, które – jak sam organ stwierdził - jest w ogóle niemożliwe, gdyż "etiologia tej neuropatii z ucisku, jest wieloczynnikowa". Oczywistym jest, że o powstaniu u danej osoby określonego schorzenia znaczenie ma także jej osobnicza wrażliwość na określone narażenie zawodowe, co winno zostać ocenione i wyjaśnione przez biegłego. Również na zarzut skarżącego odnoszący się do wzajemnego powiązania czasowego wystąpienia u niego zespołu cieśni nadgarstka oraz schorzeń takich jak: dyskopatia szyjna, otyłość i hipercholesterolemia pod kątem ewentualnego wpływu jednych jednostek chorobowych na powstanie innych nie została udzielona konkretna odpowiedź, usuwająca istniejące także w tym zakresie wątpliwości. W takiej sytuacji, rozstrzyganie sprawy należy uznać za przedwczesne. Decyzja administracyjna powinna bowiem zapaść w oparciu o jednoznaczny stan faktyczny, taki zaś w niniejszej sprawie nie został ustalony. Wprawdzie nie można zarzucić organom, iż nie podejmowały w ogóle prób rzetelnego poczynienia ustaleń faktycznych, jednakże, gdy nie doprowadziły one do satysfakcjonujących rezultatów z punktu widzenia zasady prawdy obiektywnej, winny były być podejmowane nadal. Możliwości w tym zakresie dawało brzmienie cytowanego wyżej § 8 ust. 2 i reguły dowodowe wynikające z unormowań K.p.a. Powołany § 8 ust. 2 rozporządzenia nie wprowadza jakiejkolwiek hierarchii w zakresie przedstawionych w nim sposobów uzupełnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak też jakichkolwiek ograniczeń w tym przedmiocie w rozumieniu limitu podejmowanych czynności. Granicą jest zatem ustalenie klarownego stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, mających zasadnicze dla rozstrzygnięcia znaczenie. Zaniechanie w niniejszej sprawie podjęcia dalszych czynności zmierzających do wyjaśnienia zaprezentowanych przez stronę kwestii, mających istotne znaczenie świadczy bez wątpienia o naruszeniu przepisów postępowania wymienionych w art. art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 84 K.p.a.. oraz art. 107 § 3 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego stwierdzić również należało, że zarzut naruszenia przepisów postępowania to jest § 6 ust. 1, § 6 ust. 2 pkt 5, § 6 ust. 3 i § 6 ust. 5 oraz § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1367) jest zasadny, w konsekwencji zaś ich naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło również do naruszenia art. 235¹ K.p. Naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, dotyczyło przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej.

Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit.c p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 p.p.s.a.