Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 332/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1, art. 34 § 1 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 28 października 2020 r. nr 0401-IEE.711.214.2020.5 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. otrzymał do realizacji tytuł wykonawczy z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] wystawiony przez Dyrektora COF Poczty [...] S.A. na zaległości z tytułu opłat abonamentowych. W dniu [...] października 2019 r. doręczono J. W. (dalej także: Skarżąca, Strona) odpis tytułu wykonawczego i spisano protokół o stanie majątkowym.

Pismem z dnia [...] października 2019 r. Skarżąca zgłosiła zarzut w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Wskazała, że nie mieszka od marca 2003 r. pod adresem przy ul. [...] w B., gdzie Poczta [...] skierowała wezwanie do zapłaty. W związku z tym nie miała możliwości zapoznania się z tą korespondencją. Sprawę wyjaśnia w Urzędzie Pocztowym, przy ul. [...], gdzie złożyła wniosek o udostępnienie kopii dokumentacji, związanej z wnioskiem rejestracyjnym nr [...] RT.

Organ egzekucyjny przekazał pismo Strony do wierzyciela Poczty [...] S.A. celem ustosunkowania się do zgłoszonych zarzutów.

Dyrektor COF Poczty [...] S.A. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku i za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.".

W związku z wniesionym zażaleniem sprawa została rozpatrzona ponownie, a postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r.

Dysponując stanowiskiem wierzyciela, zawartym w ostatecznym rozstrzygnięciu Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony, natomiast za uzasadniony uznany został zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W związku z tym postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wystawionego przez Dyrektora COF Poczty [...] S.A. tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] zostało umorzone. Postanowienie doręczono w dniu [...] czerwca 2020 r.

W dniu [...] czerwca 2020 r. bezpośrednio w siedzibie Izby Administracji Skarbowej w B. złożone zostało podanie o uzupełnienie powyższego postanowienia organu egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przekazał podanie według właściwości do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., który po rozpatrzeniu wniosku postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. (doręczonym [...] sierpnia 2020 r.) odmówił uzupełnienia postanowienia w przedmiocie zarzutów. Stosownie do art. 111 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej "k.p.a." – w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, tj. w sprawie uzupełnienia lub odmowy uzupełnienia decyzji (tutaj postanowienia), termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia.

Na obydwa postanowienia, pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. (nadanym tego samego dnia) Skarżąca złożyła zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że w rozpatrywanej sprawie Skarżąca zgłosiła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Zatem zarzuty zostały przekazane do wierzyciela, który wypowiedział się co do ich zasadności. Stanowisko wierzyciela w zakresie tych zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Wierzyciel wyraził stanowisko w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] maja 2020 r. utrzymując w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r. Wierzyciel uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Stwierdził, iż została zgłoszona rejestracja odbiorników rtv na imię i nazwisko Skarżącej pod adresem: [...], [...] B. (obecny adres: [...], [...] B. B. ). W wyniku zgłoszenia wydana została książeczka radiofoniczna a następnie został abonentowi przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie o nadaniu tego numeru zostało wysłane Skarżącej w dniu [...] maja 2008 r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Organ podkreślił, że zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którym Strona objęta była od momentu rejestracji odbiorników RTV. Natomiast na użytkowników odbiorników RTV nałożony został obowiązek niezwłocznego powiadamiania właściwej placówki Poczty [...] S.A. o każdej zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Zarzut nieistnienia obowiązku wymaga udowodnienia dokonania formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników, dopełnienia formalności dotyczących zwolnienia z opłat abonamentowych. Czynności te winien wykonać abonent.

Odnosząc się do twierdzenia Skarżącej, że nigdy nie rejestrowała odbiorników RTV, organ powtórzył za wierzycielem, że ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle powołanych wyżej przepisów, organ egzekucyjny w zakresie zgłoszonego przez Skarżącą zarzutu braku wymagalności obowiązku, jak również zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia wskazał, że jest związany stanowiskiem wierzyciela. Dyrektor wyjaśnił, że skoro organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to oparcie zarzutów zobowiązanego na twierdzeniu, że obowiązek nie jest wymagalny, wywoła zamierzony skutek jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. Jedynie w sytuacji, gdyby wierzyciel uznał zarzut za zasadny, organ egzekucyjny mógłby wydać pozytywne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie wierzyciel nie przyznał, że obowiązek nie jest wymagalny. W takiej sytuacji związanie stanowiskiem wierzyciela, powoduje, że należało uznać zarzut za nieuzasadniony.

W zakresie braku doręczenia upomnienia wierzyciel wyjaśnił, że upomnienie zostało wysłane w dniu [...] marca 2019 r. na adres ul. [...], [...] B.. Korespondencja nie została podjęta w terminie i zwrócono ją do nadawcy. W związku z tym, że obecnie Skarżąca mieszka pod adresem: ul. [...], [...] B. [...] wierzyciel potwierdził, że nie doszło do skutecznego doręczenia upomnienia. Wierzyciel uznał ten zarzut za uzasadniony, zaznaczając jednocześnie, że obowiązek aktualizacji danych adresowych spoczywa na użytkowniku odbiorników radiowo-telewizyjnych.

Organ podkreślił, że merytoryczna ocena zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów należy do wierzyciela, a organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem wierzyciela nie jest uprawniony do odmiennej oceny zarzutów.

Dyrektor wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] zostało umorzone, w związku z uznaniem jednego z zarzutów - niedoręczenia upomnienia. W toku postępowania spisano ze Skarżącą protokół o stanie majątkowym. Nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego. W tej sytuacji za nieusprawiedliwione organ uznał zarzuty dotyczące poniesionej szkody, a żądanie wypłaty odszkodowania nie ma żadnych podstaw prawnych.

Dyrektor wskazał, że pismem z dnia z [...] sierpnia 2020 r. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie zarzutów oraz jednocześnie zażalenie na postanowienie z [...] lipca 2020 r. o odmowie uzupełnienia postanowienia w sprawie zarzutów. Organ wyjaśnił, że na postanowienie w sprawie uzupełnienia aktu administracyjnego nie przysługuje zażalenie, ale można je zaskarżyć łącznie z postanowieniem, którego uzupełnienia żądano, co też Skarżąca uczyniła.

Organ podkreślił, że nie można żądać uzupełnienia aktu administracyjnego o dowolną treść, a tylko w określonym zakresie, przewidzianym w przepisach. Zgodnie bowiem z art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia, bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postanowień, na podstawie odesłania zawartego w art. 126 k.p.a.

We wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. Strona żądała natomiast uzupełnienia postanowienia w przedmiocie zarzutów o dodatkowe brakujące rozstrzygnięcia w zakresie uznania za bezpodstawne roszczenia dochodzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], uznania za zasadną likwidację przedmiotowego tytułu, zobowiązania Poczty [...] S.A. do naprawienia szkód wywołanych niezasadnym postępowaniem egzekucyjnym oraz zobowiązania Poczty [...] S.A. do wypłaty na rzecz Skarżącej zadośćuczynienia w kwocie [...]zł.

Organ stwierdził, że żądania Strony, co do uzupełnienia postanowienia, nie dotyczyły okoliczności wskazanych w art. 111 § 1 k.p.a. Zdaniem Dyrektora rozstrzygnięcie postanowienia nie wymaga uzupełnienia, jest wyczerpujące, dotyczy obydwu zgłoszonych zarzutów, a pouczenie zawarte w postanowieniu jest poprawne i również nie wymaga uzupełnienia ani sprostowania. Zatem słusznie organ egzekucyjny odmówił uzupełnienia postanowienia w żądanym przez Skarżącą zakresie.

Skarżąca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2020 r. wniosła skargę do tut. Sądu. Ponownie wskazała, że nigdy nie składała wniosku o rejestrację odbiorników RTV, nigdy nie otrzymała zarówno książeczki abonamentowej, jak i zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta. Skarżąca podtrzymała twierdzenie, że przez cały okres wskazany w tytule wykonawczym nie otrzymała żadnego wezwania do zapłaty, jak również żadnego upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Ponadto Skarżąca zarzuciła, że organy administracji publicznej i Poczta [...] S.A. uchylają się od przeprowadzenia dowodu z pisemnej opinii przez biegłego z dziedziny grafometrii oraz pisma ręcznego na okoliczność złożenia podpisu na rzekomym wniosku o rejestrację odbiorników RTV. W ocenie Skarżącej, zgłoszone zarzuty powinny prowadzić do uznania za bezpodstawne roszczeń wierzyciela i spowodować całkowitą likwidację wystawionego tytułu wykonawczego, a także obciążenie Poczty [...] S.A. wszystkimi kosztami postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższymi zarzutami Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2020 r. Ponadto Skarżąca wniosła o zobowiązanie organów administracji publicznej do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów, a mianowicie: dowodu z pisemnej opinii biegłego z dziedziny grafometrii oraz pisma ręcznego na okoliczność, że żadna treść na wniosku o rejestrację odbiorników RTV nie została nakreślona ręką Skarżącej oraz o zobowiązanie organów administracji publicznej do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności podnoszonych przez Skarżącą, które mają wpływ na definitywne umorzenie całego postępowania egzekucyjnego teraz i na przyszłość.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W pismach procesowych z dnia: [...] lipca 2021 r., [...] lipca 2021 r. oraz [...] września 2021 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty i wnioski zawarte w skardze oraz wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do tych pism.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie są zarzuty Skarżącej w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego i odwoławczego, wydane w następstwie wniesienia tych zarzutów. Istota sporu sprowadza się do oceny czy zarzuty Skarżącej są uzasadnione w świetle zaistniałego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego podniosła zarzuty: nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia. Organy pierwszej i drugiej instancji rozpatrując wniesione zarzuty, po uzyskaniu ostatecznego postanowienia dotyczącego stanowiska wierzyciela, uznały za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznały zasadność zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W związku z uwzględnieniem zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. umorzył postępowania egzekucyjne.

Rozpatrując wniesioną skargę w pierwszej kolejności wskazać należy na obowiązujący w dacie wydania zaskarżonych postanowień stan prawny, który uległ zmianie z dniem 30 lipca 2020 r. Na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) z tym dniem zmieniony został m.in przepis art. 33 u.p.e.a. wskazujący na podstawy kwestionowania wszczętej egzekucji administracyjnej. Do dnia 29 lipca 2020 r. przepis ten w § 1 stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 powołanej nowelizacji z dnia [...] września 2019 r., do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienionej w art. 1 (u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja wystąpiła, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed dniem [...] lipca 2020 r., zatem zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r., w tym powołany art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Powołany przepis oznacza, że w sytuacji, gdy wierzyciel w postanowieniu wydanym w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., stwierdzi, iż zarzuty - zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. - są nieuzasadnione, to wówczas organ egzekucyjny jest zobowiązany do oddalenia zarzutów, jako nieuzasadnionych. Jednocześnie w myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela w przypadku, gdy zarzuty są uzasadnione wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Rolą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest weryfikacja czynności organów egzekucyjnych, mająca służyć ochronie adresata czynności, przy czym zakres badania zasadności podjęcia i prowadzenia egzekucji wynika z podniesionych zarzutów. (por. "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz" – pod red. D. Kijowskiego; Lex 2010, komentarz do art. 33, teza 2.1-2.2.).

Przechodząc do merytorycznej oceny w sprawie stanowiska wierzyciela należy wskazać, że problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązek rejestracji odbiorników regulowała obowiązująca od 1 marca 1993 r. ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ustawodawca połączył z faktem posiadania odbiornika w stosunku, do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji.

Następnie ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm.) – dalej także: "u.o.a.", "ustawa abonamentowa" – uregulowany został obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. - obowiązek ten wynika wprost z przepisu prawa, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Ustawa abonamentowa reguluje zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik.

W skardze Skarżąca zakwestionowała stanowisko organów w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku podnosząc konsekwentnie, że nigdy nie składała wniosku o rejestrację odbiorników RTV, nigdy nie otrzymała książeczki abonamentowej z nadanym indywidualnym numerem książeczki, ani zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta. Ponadto nie otrzymała żadnych wezwań do zapłaty kwot wymienionych w tytule wykonawczym ani upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Należy zauważyć, że wierzyciel (Poczta [...] S.A.) wykazał w toku postępowania, że doszło do rejestracji odbiorników RTV na imię i nazwisko Skarżącej, na potwierdzenie czego załączył potwierdzoną kopię wniosku z dnia [...] września 1993 r. Wynika z niego ponadto, że wydano książeczkę opłat abonamentowych nr [...] oraz dokonano opłaty abonamentu za wrzesień 1993 r.

Natomiast w kwestii zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], wierzyciel wskazał, że zawiadomienie to zastępujące imienną książeczkę radiofoniczną zostało skierowane do Skarżącej pismem z dnia [...] maja 2008 r. na adres wskazany podczas rejestracji. Wyjaśnił ponadto, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342), zastąpiło ono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wobec tego osoby posiadające w dniu wejścia w życie cytowanego rozporządzenia imienną książeczkę opłat abonamentowych pozostały abonentami zobowiązanymi do wnoszenia opłat abonamentowych, z wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników.

Odnośnie braku obowiązku doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym z obowiązujących przepisów nie wynika "aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty [...] będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma, wobec tego, charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15)" (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 928/18, zgodnie z którym zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Jak podał wierzyciel Skarżąca dokonała wyrejestrowania odbiorników RTV w dniu [...] października 2019 r. Niemniej jednak Skarżąca w toku postępowania nie podważyła okoliczności zarejestrowania odbiorników RTV. Organ uzyskał wprawdzie informację o czynnościach podjętych przez Skarżącą w celu ustalenia autentyczności podpisu na wniosku o rejestrację odbiorników RTV, jednakże fakt ten sam w sobie nie daje podstaw do przyjęcia, że nie doszło do zarejestrowania odbiorników RTV przez Skarżącą.

W rezultacie zasadne jest stanowisko organu, że zarzut nieistnienia obowiązku nie mógł zostać uwzględniony.

Skarżąca w toku postępowania sądowoadministracyjnego w pismach z dnia: [...] i [...] lipca oraz [...] września 2021 r. złożyła wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do tych pism: postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2021 r. w sprawie III Kp 497/20 w uwzgledniającego zażalenie i uchylającego postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie podrobienia dokumentu; postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Południe w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie [...] m.in. o umorzeniu dochodzenia w sprawie użycia jako autentycznego dokumentu – wniosku o zezwolenie na używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego; opinii grafologicznej z dnia [...] czerwca 2021 r.

Rozpoznając skargę Sąd oddalił też wniosek Skarżącej o przeprowadzenie wymienionych w jej treści dowodów. W związku z powyższym należy zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wbrew oczekiwaniom Skarżącej w rozpoznawanej sprawie "(...) Zauważyć również należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego, ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Unormowanie przewidziane w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być zatem podstawą do kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy (...) i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którym strona się nie zgadza" (por. wyroki NSA z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 693/09, oraz z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1259/17, publ.: CBOSA), co ma miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że powołanie się na określone dowody dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego było spóźnione i nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zapadłego rozstrzygnięcia administracyjnego, a więc nie może brać pod uwagę dowodów, które zostały zgłoszone już po zakończeniu postępowania administracyjnego i już tylko z tego względu nie mogły stanowić faktycznej podstawy podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 2036/18, publ.: CBOSA).

Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kolejną instancją (trzecią) postępowania administracyjnego. Wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego powinny być dokonane w postępowaniu przed organami podatkowymi. Istotny jest stan faktyczny na moment wydania zaskarżonej decyzji. W rezultacie sąd administracyjny nie może wbrew materiałom zgromadzonym w aktach postępowania administracyjnego oraz odmiennie niż wynika to z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy. Przyjęcie takiego rozumienia art. 106 § 3 p.p.s.a. kłóciłoby się z podstawowymi założeniami dotyczącymi funkcjonowania administracji publicznej i kontroli sądowoadministracyjnej (por. wyroki NSA: z dnia: 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 699/17; z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 441/08; z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1507/17; z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2458/17; z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 467/19; z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 2078/14; a także A. Hanusz, Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Państwo i Prawo 2009, nr 2, str. 42-54).

Niezależnie od powyższego, wziąwszy pod uwagę fakt, że choć w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] zostało umorzone i tym samym należności z tytułu opłat abonamentowych w ramach tego postępowania nie będą mogły być egzekwowane, jednak na co zwrócił uwagę organ odwoławczy obowiązek pozostaje wymagalny (umorzenie postępowania egzekucyjnego nie doprowadziło do umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych). Skarżąca będzie jednak mogła przedstawiać te dowody w innych postępowaniach ewentualnie prowadzonych z jej udziałem, w tym egzekucyjnych bądź w przedmiocie udzielenia ulg w zapłacie należności z tytułu opłat abonamentowych przewidzianych w art. 9 i 10 powołanej wyżej ustawy o opłatach abonamentowych.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

T. Wójcik A. Olesińska H. Adamczewska-Wasilewicz