Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1352/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 129 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant starszy specjalista Marek Szwed – Lipiński po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 409/16 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 409/16 wydanym w trybie uproszczonym, oddalił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako "SKO w W.") z [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent Miasta O. decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej W. S.

SKO w W. postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O. z [...] października 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 20 listopada 2015 r. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania, liczony od dnia doręczenia, upływał z dniem 4 grudnia 2015 r. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących, iż w terminie do dnia 4 grudnia 2015 r. odwołanie zostało złożone bezpośrednio w biurze podawczym organu. Przedmiotowe odwołanie nie zostało złożone w przepisanym terminie bezpośrednio do organu II instancji. Odwołanie zostało wniesione (złożone w administracji zakładu karnego), ale już po upływie ustawowego terminu tj. 10 grudnia 2015 r. (data stempla zakładu karnego). Organ wskazał, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, zatem brak jest możliwości jego merytorycznego rozpoznania. Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji w treści zaskarżonej decyzji pouczył odwołującego o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Organ II instancji wskazał ponadto, że w treści wskazanego odwołania brak jest jakiegokolwiek zapisu, który w sposób bezpośredni czy nawet pośredni wskazywałby na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Organ nie może w sposób dorozumiany przyjąć, że został złożony taki wniosek. Nie może również dokonać jego przywrócenia z urzędu. Z uwagi na powyższe, Kolegium badając możliwość ewentualnego przywrócenia terminu, nie mogło z własnej inicjatywy przywrócić terminu na wniesienie odwołania od zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 58 k.p.a., w sytuacji gdy brak było stosownego wniosku skarżącego. W związku z powyższym organ uznał, że skarżący złożył odwołanie od decyzji z [...] października 2015 r. z uchybieniem czternastodniowego terminu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z powyższym, rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu jest niemożliwe, gdyż stanowiłoby rażące naruszenie prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniósł M. S. W uzasadnieniu skargi wskazał, że z daty umieszczonej przez niego na odwołaniu wynika, że dotrzymał terminu do wniesienia odwołania. Różnica datowania tego samego pisma przez niego oraz Areszt Śledczy we W. może wynikać z przyczyn od nikogo niezależnych, czyli z powodu ewentualnych zaburzeń psychicznych skarżącego lub z powodów pomyłki Aresztu Śledczego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na niedającą się wyjaśnić obecnie wątpliwość i wydanie decyzji nakazującej merytoryczne rozpoznanie wniesionego przez niego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydał kwestionowane postanowienie na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") twierdząc, że skarżący złożył odwołanie z przekroczeniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Skarżący składając ww. odwołanie nie złożył jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżący uchybił czternastodniowemu terminowi do wniesienia odwołania. Wskazał ponadto, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu 20 listopada 2015 r. Następnie skarżący, jako osadzony, przekazał do administracji aresztu śledczego odwołanie datowane na 30 listopada 2015 r. Z adnotacji na kopercie, w której nadesłano odwołanie wynika, że miało to miejsce 10 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych pobyt w areszcie śledczym zrównuje się z pobytem w zakładzie karnym. Zważywszy więc, że skarżący wniósł odwołanie 10 grudnia 2015 r., w ocenie Sądu pierwszej instancji Kolegium prawidłowo stwierdziło, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W rezultacie słusznie orzekło na podstawie art. 134 k.p.a. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Ponadto Sąd podkreślił, że zarzuty skarżącego odnośnie braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie mogły być przedmiotem oceny Sądu w przedmiotowej sprawie, który zobowiązany był jedynie do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu II instancji zasadnie stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wymienione okoliczności podlegają ocenie w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania toczonym przed organem administracyjnym oraz ewentualnie podczas kontroli sądowoadministracyjnej orzeczenia wydanego w takim postępowaniu.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł M. S., zaskarżając je w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania polegające na:

1. niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi na postanowienie SKO w W. z [...] stycznia 2016 r., w sytuacji, w której wymienione postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 136 k.p.a. w brzmieniu z dnia wydania ww. postanowienia; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu przez SKO skutkowałoby uwzględnieniem skargi;

2. niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., przez niezasadne oddalenie skargi na postanowienie SKO w W. z [...] stycznia 2016 r., w sytuacji, w której wymienione postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 136 § 1 k.p.a.; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu przez SKO w W. skutkowałoby uwzględnieniem skargi.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., którym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta O. z [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej W. S.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy odwołanie od decyzji organu I instancji zostało przez skarżącego wniesione w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W myśl art. 134 k.p.a., organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie zaś do art. art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.).

W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że w sprawie należało ustalić dwie okoliczności, datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania.

Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Prezydenta Miasta O. wynika, że decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu 20 listopada 2015 r. Zatem organ prawidłowo uznał, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał 4 grudnia 2015 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że skarżący, jako osadzony, przekazał do administracji aresztu śledczego odwołanie datowane na dzień 30 listopada 2015 r., a z adnotacji na kopercie, w której nadesłano odwołanie wynika, że miało to miejsce w dniu 10 grudnia 2015 r. Należy zwrócić uwagę, że organ pierwszej instancji w treści zaskarżonej decyzji pouczył odwołującego o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Skoro w przedmiotowej sprawie skarżący wniósł odwołanie po terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a., to jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia było czynnością prawidłową.

Z uwagi na powyższe nietrafny był zarzut dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a.

Nie mógł być uwzględniony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 136 kpa. Wskazać należy, że związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być przy tym precyzyjne (zob. wyrok NSA z 21 kwietnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2321/11, opubl. na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacji, jest wskazanie, które konkretnie przepisy, oznaczone jako artykuł, paragraf, ustęp, punkt ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w skardze kasacyjnej nie wskazano, który z paragrafów art. 136 k.p.a. został naruszony. Ponadto z akt sprawy nie wynika aby skarżący wnosił o przeprowadzenie jakichkolwiek dowodów. Słusznie też Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zarzuty skarżącego odnoście braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania podlegają ocenie w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania toczonym przed organem administracyjnym oraz ewentualnie podczas kontroli sądowoadministracyjnej orzeczenia wydanego w takim postępowaniu.

Uchylenie postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lic. c p.p.s.a. jest możliwe wówczas, gdy jest ono dotknięte naruszeniem prawa procesowego (innego niż dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego), jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia stan faktyczny sprawy oraz wyrażona na jego tle ocena prawna są prawidłowe, to Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do jego wzruszenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.