Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 67/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15,  art. 8,  art. 6
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant: Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez T. D. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z. K. i L. K. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...]., nr [...] w sprawie odmowy wymeldowania T. D. oraz A. K. z pobytu stałego w Ś. [...]. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu T. D. i A. K. z pobytu stałego w Ś. nr [...].

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Z. i L. K. w dniu 14 marca 2007r. złożyli wniosek o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego T. D. oraz jego wnuka A. K. wyjaśniając, że zgodę na użytkowanie budynku mieszkalnego położonego w Ś. [...] przez T. D. wraz z rodziną wyraził w 1965r. G. P. (ojciec Z. K.), co potwierdzała spisana wówczas umowa, dodając, że za użytkowanie budynku nie pobierano czynszu. Wnioskodawcy oświadczyli, że obecnie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości zaś T. D. oraz A. K. nie posiadają tytułu prawnego do zajmowania budynku mieszkalnego w Ś. [...], a z uwagi na fakt, iż osoby zameldowane pod wskazanym adresem nie przebywają w miejscu zameldowania stałego wnieśli o ich wymeldowanie.

W dniu 24 maja 2007r. Burmistrz [...] wydał decyzję, którą odmówił wymeldowania T. D. i A. K. z miejsca pobytu stałego pod wskazanym adresem, od decyzji tej wnieśli odwołanie małżonkowie K. nie zgadzając się z jej treścią.

Organ odwoławczy decyzją z dnia 29 czerwca 2007r., nr [...], po rozpatrzenia odwołania uchylił decyzję organu I instancji zarzucając, iż rozstrzygnął on sprawę przedwcześnie. Podniósł, że nie zostały należycie wyjaśnione okoliczności związane z opuszczeniem miejsca pobytu stałego przez T. D. i A. K., nadto organ I instancji nie umożliwił stronom wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów. Organ odwoławczy wskazał, że należało przesłuchać sąsiadów i sprawdzić lokal przy ul [...] w R., gdzie w latach 2002-2006 była zameldowana na pobyt czasowy matka A. K. – M. G. oraz lokal przy ul. [...] w R., gdzie obecnie zameldowana jest M. G., bowiem przesłuchanie sąsiadów matki pozwoliłoby uzyskać informacje niezbędne do ustalenia przesłanki wymeldowania A. K. Zarzucono również organowi I instancji, że nie wyjaśnił należycie sprawy nieobecności w miejscu zameldowania w Ś. T. D. a także sprawy jego pobytu na terenie gminy [...], nie przesłuchując żony T. D. L., jej sąsiadów, jak również nie przeprowadzając oględzin lokalu w którym przebywają małżonkowie D. w N. ul. [...] i nie ustalając, czy budynek ten jest budynkiem mieszkalnym.

Rozstrzygając sprawę ponownie Burmistrz [...] w pierwszej kolejności podał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się i podkreślił, że ustawodawca jednoznacznie określił, że tylko w razie stwierdzenia tych okoliczności organ gminy może dokonać czynności meldunkowej bez oświadczenia woli (zgłoszenia osoby) poprzez wydanie odpowiedniej decyzji administracyjnej.

W trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że T. D. i A. K. nie przebywają w miejscu pobytu stałego. Fakt ten został potwierdzony przez Komendanta Policji w K. oraz Straż Miejską w K., bowiem jak ustalono T. D. oraz A. K. ostatni raz widziani byli w Ś. w kwietniu 2007r., przy czym funkcjonariusze ww organów ustalili, że T. D. przebywa w miejscowości N. a A. K. uprzednio przebywał za granicą a obecnie wyjechał do szkoły. Organ I instancji wyjaśnił, że z informacji uzyskanych od T. D. wynika, że ze względu na stan zdrowia (jest po wypadku) musi dłużej pozostać na terenie gminy [...]. Organ pierwszej instancji podkreślił, że mimo dwukrotnego zwrócenia się o pomoc do Wójta Gminy [...] nie udało się jednoznacznie ustalić charakteru pobytu T. D. na terenie gminy [...] pod adresem N., ul. [...], nie udało się bowiem uzyskać wyjaśnień od żony T. D. – L. D., która odmówiła zeznań, natomiast Kierownik Posterunku Policji w K. ustalił, iż T. D. w ciągu tygodnia przyjeżdża do N. a wieczorem wyjeżdża, zaś weekendy spędza w Ś. Organ dodał, że z uwagi na fakt, że budynek, w którym dokonał zameldowania na pobyt czasowy T. D. jest oddalony od drogi, otoczony sadem i w najbliższym otoczeniu nikt nie mieszka nie przesłuchano sąsiadów tej posesji na okoliczność ustalenia charakteru pobytu T. D., nie przeprowadzono także oględzin tegoż lokalu.

Jednocześnie wyjaśnienia złożone przez matkę A. K. – M. G. oraz jej sąsiadów z miejsca pobytu stałego i czasowego potwierdziły, że A. K. u matki przebywał sporadycznie, pobyt ten miał charakter dwu, trzydniowych odwiedzin. M. G. oświadczyła, że syn przebywa zarówno w Ś. gdzie posiada swoje rzeczy, i gdzie jego sprawy życiowe i bytowe się koncentrują, jak i w miejscu pobytu czasowego w K., gdzie kontynuuje naukę na wyższej uczelni. Natomiast A. K. wyjaśnił, iż przebywał zarówno u swej matki w R. jak i u ojca w Ś. nr [...], z tym że ze względu na okoliczność, że matka założyła nową rodzinę więcej czasu spędzał u ojca w Ś., zaś z uwagi na kontynuowanie nauki najwięcej czasu spędza w "rozjazdach, internatach i stancjach" jak w miejscu pobytu stałego.

Organ I instancji zaakcentował, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest ustawą porządkową, służy do rejestracji stanu faktycznego a nie stanu prawnego, w postępowaniu meldunkowym realizowane są cele ewidencyjne i nie są w nim rozstrzygane kwestie uprawnień do lokalu, należące do sądów powszechnych. Jednocześnie ewidencja nie rozstrzyga istotnych spraw życiowych i bytowych osób zarejestrowanych w jej zbiorach, wobec czego mając na uwadze, iż przeprowadzone dwukrotnie postępowanie administracyjne nie dostarczyło rozstrzygających dowodów w sprawie, Burmistrz [...] orzekł o odmowie wymeldowania osób wskazanych we wniosku małżonków K.

Organ II instancji – Wojewoda [...], rozstrzygając sprawę w wyniku wniesionego odwołania przez małżonków K. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy o wymeldowaniu T. D. i A. K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu I instancji, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania osoby z pobytu stałego stanowią przepisy przywołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powtarzając, iż głównym założeniem ustawodawcy jest, aby rejestracja osób była zgodna z rzeczywistym ich przebywaniem w miejscu pobytu stałego. Niewypełnienie tego obowiązku przez osobę powoduje, że organ administracji wydaje decyzję o wymeldowaniu (art. 15 ust. 2), po to aby zapisy w ewidencji ludności gromadzone w gminnym zbiorze meldunkowym odzwierciedlały rzeczywisty fakt pobytu a nie jedynie zamiar. Organ wywodził, iż zdaniem ustawodawcy aby zamiar był spełniony do ubiegania się o zarejestrowanie zameldowania osoby to osoba ta musi faktycznie przebywać (art. 6 ustawy), w konsekwencji powołany przepis art. 15 ust. 2 ustawy zobowiązuje organ do wydania decyzji w sprawie wymeldowania "osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się", za czym przemawia fakt, iż ustawodawca nałożył na podmiocie dysponującym tytułem prawnym do lokalu obowiązek zawiadamiania organ gminy o opuszczeniu mieszkania przez osobę w nim zameldowaną, jeśli osoba ta sama nie dopełniła obowiązku meldunkowego (art. 29 ust. 2 ustawy). W rozpatrywanej sprawie obowiązek ten wypełnili, zgodnie z art. 29 ust. 2 małżonkowie K., którzy są właścicielami nieruchomości w Ś. [...]. Wojewoda [...] powtórzył, że ewidencja ludności to rejestracja danych, w zakres których wchodzi informacja o miejscu pobytu osób (art. 1 ustawy). Zatem zameldowanie lub wymeldowanie jest wyłącznie czynnością materialno-techniczną, polegającą na rejestracji o pobycie osoby lub nieprzebywaniu osoby pod wskazanym adresem.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przypomniał przebieg dotychczasowego postępowania wyjaśniającego nie przeprowadzając żadnych własnych dodatkowych ustaleń i stwierdził, że przeprowadzone postępowanie administracyjne potwierdziło okoliczność, iż T. D. i jego wnuk A. K. od kilku lat nie zamieszkują w Ś., jednak w mieszkaniu tym zamieszkuje były zięć T. D. – A. K. Organ odwoławczy przeprowadzając ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w granicach określonych przepisem art. 80 K.p.a. uznał, że T. D. i jego wnuk A. K. opuścili miejsce zameldowania na pobyt stały bez wymeldowania. Zdaniem organu odwoławczego, z materiału dowodowego wynika, że wymienione osoby nie tylko nie przebywają w spornym lokalu ale również nie koncentrują w tym miejscu swoich spraw bytowych i życiowych. Za okoliczności świadczące, że wyżej wymienieni opuścili lokal mieszkalny w Ś. [...] organ uznał:

- zamieszkiwanie T. D. początkowo w różnych miejscach w gminie [...], a od 26 września 2007r. w swojej własności przy ul. [...] w N.,

- zamieszkiwanie A. K. bez zameldowania w różnych miejscach, początkowo związane z nauką w szkole średniej a następnie ze studiami, nie powracanie podczas przerw w szkole i na studiach do miejsca pobytu stałego ale udawanie się do miejsca pobytu matki,

- przeprowadzone kontrole w różnych okresach przez funkcjonariuszu Straży Miejskiej w K. oraz kontrola meldunkowa przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji w K. w miejscowości w Ś. [...],

- przeprowadzone oględziny w lokalu mieszkalnym w budynku [...] (brak prądu i wody, a zgromadzone rzeczy nie świadczą o przebywaniu).

Opierając się na zebranym materiale dowodowym organ odwoławczy stwierdził, że potwierdzona została okoliczność, iż T. D. i A. K. od kilku lat nie zamieszkują w miejscu zameldowania na pobyt stały. Zauważył, iż dalsze utrzymywanie zapisu zameldowania na pobyt stały w miejscowości Ś. pod numerem [...] powoduje, że ewidencja ludności nie spełnia swej funkcji rejestracyjnej lecz staje się zbiorem zapisów "fikcji meldunkowej" – stworzonej na żądanie osób zainteresowanych, aby taka sytuacja istniała, wówczas mogą swobodnie z takiej fikcji korzystać i wprowadzać organy administracji publicznej w błąd. Zdaniem organu odwoławczego, dalsze utrzymywanie zapisu zameldowania osób na pobyt stały jest nieprawidłowością i narusza powszechnie obowiązującą normę wyrażoną w art. 1 ust. 2 przedmiotowej ustawy, na poparcie swojego stanowiska organ obszernie zacytował orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze do Sądu oraz w piśmie procesowym z dnia 29 lutego 2008r., T. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że jest ona niesłuszna oraz narusza jego wolności i prawa osobiste gwarantowane Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej, została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu a dodatkowo nie uwzględnia faktu zamieszkiwania w spornym lokalu przez okres ponad 44 lat. Wyjaśnił, iż ze względu na charakter pracy często przebywa poza miejscem zamieszkania. Wywodził, że w takiej sytuacji jak on znajdują wszystkie osoby, które czasowo wyjechały za granicę i tam pracują, wobec czego winny być wymeldowane. Podniósł, że w przypadku wymeldowania wystąpi z pozwem przeciwko Wojewodzie [...], który swoim zachowaniem nie gwarantuje skarżącemu lokalu zastępczego i nie gwarantuje odszkodowania za poniesione nakłady finansowe. Zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu decyzji oparto się na fakcie braku w budynku energii elektrycznej i wody, podczas gdy to skarżący spowodował odcięcie energii ze względu na uszkodzenia. Doprowadzenie obecnie energii elektrycznej i wody może nastąpić tylko na wniosek właściciela, który celowo nie dopełnia tego obowiązku, okoliczność ta nie powinna jednak stanowić przesłanki do wymeldowania, ponieważ w takich warunkach zamieszkuje w spornym lokalu zięć skarżącego – A. K., wobec którego organy nie prowadziły postępowania. Uzupełniając przedstawienie stanu faktycznego sprawy skarżący wyjaśnił, że w przedmiotowym budynku zamieszkuje od 1965r. i włada nim jak właściciel. Lokal ten został mu przekazany przez poprzedniego użytkownika G. P., który został uwłaszczony na tej nieruchomości w 1969r. Przyznał, że budynkiem władał w złej wierze, w związku z czym wystąpił do Sądu Rejonowego w G. o zasiedzenie. Skarżący zarzucił także zaskarżonej decyzji, że jest krzywdząca dla jego wnuka – A. K., który studiuje i w związku z tym nie może cały czas mieszkać i przebywać pod adresem w Ś. Zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie wobec A. K. oznacza w istocie, iż wszyscy studenci musieliby zostać wymeldowani z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Konkludując stwierdził, że Wojewoda [...] swoim zachowanie pragnie powiększyć rzeszę bezdomnych.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego ponowił zarzuty zawarte w skardze i wskazał na braki postępowania przed organem odwoławczym w zakresie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Natomiast jako pełnomocnik uczestnika postępowania A. K. zgłosił wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, co do tej osoby z miejsca pobytu stałego w Ś. [...], zwracając uwagę na dalsze nieprawidłowości w działaniu organów polegające dokonaniu, po wydaniu zaskarżonej decyzji – czynności wymeldowania A. K. W piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2008r. skierowanym do Sądu po zamknięciu rozprawy, pełnomocnik uczestnika postępowania przyznał, że jego wniosek o wznowienie postępowania był wadliwy, zarzucił jednak, że w jego ocenie istnieje wątpliwość, czy zaskarżona decyzja uzyskała wobec A. K. przymiot ostateczności z uwagi na informacje uzyskane w Wojskowej Komendzie Uzupełnień o wymeldowaniu ww osoby z miejsca pobytu stałego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację powoływaną w jego uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej wywiedziono, i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadminitracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270. zwanej dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność decyzji, aktów prawa miejscowego, aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 P.p.s.a) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialonoprawnym. Godzi się stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a przy orzekaniu nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani też nie bierze pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Oznacza to, że Sąd Administracyjny nie może wyręczać organów administracyjnych i wydawać orzeczenia o charakterze decyzji administracyjnej.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż prawidłowo organy przyjęły, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia winien stanowić art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. "Pobytem stałym" zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 powołanej ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych.

W świetle powyższego przepisu art. 15 ust. 2, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23.04.2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7.12. 2005r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublik.). W rezultacie opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Reasumując, opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Dla oceny owego zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia tego zamiaru.

W rozpoznawanej sprawie kwestia ta nie została w sposób wyczerpujący rozważona przez organ odwoławczy, na którego po myśli art. 138 § 1 i 2 K.p.a., wskutek wniesienia przez stronę odwołania, przechodzą kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji.

Przypomnijmy zaskarżoną decyzją uchylono decyzję organu I instancji i orzeczono o wymeldowaniu T. D. i A. K. z pobytu stałego w miejscowości Ś. nr [...].

W toku postępowania administracyjnego ustalono okoliczności, które potwierdzają, iż skarżący poza przebywaniem w przedmiotowym lokalu, przebywa często poza miejscem stałego pobytu, na terenie gminy [...], gdzie wykonuje pracę, uprawiając sad w miejscowości N., aż do czasu przekazania sadu swemu następcy. Przy czym skarżący utrzymuje, że chce nadal zamieszkiwać w spornym lokalu, do którego wraca w czasie weekendów, mając tam swoje rzeczy, nawet tak cenne jak instrumenty muzyczne, zaś organ odwoławczy okoliczności tej nie wziął pod uwagę, jak również nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego, z którego wynikałoby założenie przez skarżącego centrum życiowego w innym miejscu niż w miejscu dotychczasowego pobytu. Zauważyć warto, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji w tym zakresie nie pozwoliło temu organowi na jednoznaczne stwierdzenie, iż zamiarem skarżącego było zamieszkanie w N. i opuszczenie lokalu w Ś. Burmistrz [...] przyjął bowiem, że na podstawie zgromadzonych dowodów w tym m.in. z zeznań świadków, mieszkańców wioski Ś. (G. O., E. W.) oraz zeznań A. K., wyjaśnień stron postępowania, informacji z kontroli meldunkowej z 15 maja 2007r. Straży Miejskiej w K., a także wobec stanowiska L. D., która odmówiła składania zeznań, nie można przyjąć, aby skarżący na stałe opuścił lokal w Ś. Organ I instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w tym o dokonane oględziny budynku, dotyczące sposobu umeblowania pokoi, zgromadzonych w nim rzeczy, urządzenia łazienki dał wiarę wyjaśnieniom T. D. i A. K., iż tylko czasowo przebywają oni poza miejscem zameldowania.

Pogląd taki pierwotnie znalazł aprobatę organu odwoławczego, ponieważ pierwszą decyzję wydaną w sprawie wymeldowania ww osób przez organ pierwszej instancji, Wojewoda [...] uchylił, wydając w dniu 29 czerwca 2007r. rozstrzygnięcie kasacyjne. Następnie zaskarżoną decyzją orzekł o wymeldowaniu skarżącego w lokalu mieszkalnym w Ś. mimo, że postępowanie dowodowe na powyższą okoliczność zostało uzupełnione jedynie o zeznania świadka M. L., pismo zastępcy Burmistrza [...] stwierdzające, że T. D. jest podatnikiem podatku rolnego za działkę o powierzchni 0,6 ha, dzierżawioną od gminy [...], pismo prezesa zarządu Przedsiębiorstwo Komunalne "A" Sp. z o.o. w K., informujące, iż T. D. oraz A. K. nie mają zawartej umowy na wywóz nieczystości z miejsca zameldowania, w Ś. [...], a także o wyjaśnienia funkcjonariusza Straży Miejskiej w K., z którego wynika, iż w dnia 18 i 21 września 2007r. i 2 października 2007r. T. D. i A. K. nie byli obecni w przedmiotowym lokalu. Z tym, że według ustaleń tegoż organu T. D. przebywał w K. a A. K. wyjechał do szkoły. Wskazane wyżej dowody i dodatkowe ustalenia stanu faktycznego nie pozwoliły organowi I instancji na jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście nastąpiło zerwanie przez adresatów decyzji wszelkich związków w lokalem w Ś. Natomiast organ odwoławczy nie rozważył w uzasadnieniu decyzji, czy dodatkowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwaliło na stwierdzenie istnienia przesłanek z art. 15 ust. 2. Przede wszystkim nie odniósł się do kwestii, że A. K. przebywa poza miejscem zameldowania na pobyt stały w związku z kontynuowaniem nauki, mimo znajdujących się w aktach administracyjny wyjaśnień strony wskazujących jako datę zakończenia nauki marzec 2008 roku, a nieobecność T. D. w przedmiotowym lokalu miała związek z jego stanem zdrowia i wykonywanym zajęciem w celach zarobkowych.

Organ odwoławczy w szczególności nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego z dnia 3 września 2007r. o jego stanie zdrowia (jest po wypadku samochodowym, ma połamane żebra i przebite płuco, nie może się poruszać) i dlatego w związku z potrzebą opieki przebywać będzie po tej dacie w K., jak również nie odniósł się do treści zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 września 2007r. o przebywaniu T. D. na leczeniu szpitalnym, co mogło uzasadniać nieobecność skarżącego w trakcie kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez funkcjonariusza Straży Miejskiej w K. pod koniec września i na początku października 2007r.

Wydanie przez organ administracji decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i jednoczesne zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania uzupełniającego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności jest uchybieniom przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. – podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego pełnego materiału dowodowego- pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie rozważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący kwestii, czy wolą wewnętrzną A. K. nieprzebywającego w trakcie kontroli meldunkowych pod adresem w Ś., był zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, czy też związane to było z nauką, wobec dwukrotnego oświadczania i wyjaśniania, że po zakończeniu nauki ma zamiar powrotu do miejsca pobytu stałego, tym bardziej, iż jego żona też pochodzi ze Ś. W tym miejscu należy wskazać, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem – art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zameldowanie na pobyt czasowy trwający dłużej niż 3 miesiące dopuszczalne jest w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 8, wskazujących na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego, za jakie ustawodawca uważa w szczególności: wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego (pkt 1), pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych (pkt 2), odbywanie czynnej służby wojskowej (pkt 3) oraz pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych (pkt 4). Z uwagi na użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "w szczególności", w orzecznictwie przyjmuje się, że są to okoliczności wymienione przykładowo, w konsekwencji, czego podstawą do zameldowania na pobyt czasowy mogą być także inne, społecznie uzasadnione okoliczności, przy czym żaden przepis tej ustawy nie zakreśla ostatecznych granic pobytu czasowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1982 r., sygn. akt II SA 1031/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 91). Powyższe oznacza, że organ odwoławczy dokonując wymeldowania A. K. nie rozważył, czy wobec niego, jako osoby pobierającej naukę poza miejscowością Ś. nie zachodzą przesłanki do zameldowania na pobyt czasowy, co z kolei nie oznacza konieczności wymeldowania z miejsca pobytu stałego.

W konsekwencji zatem Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 136 K.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jej uchylenie.

Niezależnie od powyższego należy dodać podzielając poglądy organów w tym zakresie, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest wyłącznie instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia i nie może zastępować środków prawnych do ustalenie prawa własności. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z 24.02.2006r., IIOSK 561/05, LEX nr 194344).

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy ustali, czy skarżący i uczestnik postępowania (adresaci zaskarżonej decyzji) opuścili sporny lokal i czy czynności tej towarzyszył zamiar opuszczenia lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, następnie orzeknie w przedmiocie wymeldowania.

W tym celu należy uzupełnić postępowanie dowodowe, które pozwoliłoby na jednoznaczne przyjęcie, że dla A. K. miejscem, gdzie koncentrują się na stałe jego sprawy życiowe jest inny lokal niż pod adresem w Ś., np. zajmowany wspólnie z żoną i dzieckiem, czy też inna miejscowość, w której znalazł zatrudnienie bądź kontynuuje naukę. W stosunku do T. D. należy ustalić, np. w drodze dokonania oględzin (art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 79 K.p.a.), czy przebywanie w miejscu wykonywania zatrudnienia (przy prowadzeniu sadu będącego jego własnością), stanowi zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu, co może oznaczać ewentualne rozważenie celowości przeprowadzenia dodatkowej kontroli meldunkowej, po ustaleniu, że nastąpiło zakończenie leczenia szpitalnego i poszpitalnego przez tego skarżącego .

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135, orzekł jak w sentencji.

Mimo uwzględnienia skargi nie orzeczono o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania przysługujących stosownie do treści art. 200 P.p.s.a, a to z uwagi na regulację zawartą w art. 210 § 1 P.p.s.a., zgodnie bowiem z tym przepisem strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosiła wniosku o przyznanie należnych kosztów. W rozpatrywanym przypadku skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) nie zgłosił takiego wniosku.