Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 380/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Beata Kozicka, Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., dalej u.p.e.a.) postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. (dalej DIC) z dnia [...] (Nr [...]) o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. C. (dalej zwany stroną lub zobowiązanym) wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego DIC nr [...]z dnia [...]2006r. obejmującego należność z tytułu cła .

W uzasadnieniu wskazano, że DIC prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] wystawionego przez ten organ w dniu [...]2006r., obejmującego cło w kwocie [...]zł. Prezentując stan faktyczny sprawy podkreślono, że zawiadomieniami z dnia 19 września 2012r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych oraz wynagrodzenia za pracę zobowiązanego. Podkreślono, że zajęcia doręczono zobowiązanemu oraz że dłużnicy zajętych wierzytelności potwierdzili odbiór zawiadomień, a co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. W dniu 9 października 2012r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo strony opatrzone datą 4 października 2012r. określone jako skarga na czynności egzekucyjne DIC z dnia 19 września 2012r. W skardze strona nie podnosiła zarzutów przeciwko czynności egzekucyjnej, kwestionowała natomiast wymagalność należności objętej ww. tytułem wykonawczym, ponieważ uważała, że należność ta się przedawniła, w związku z czym strona wnosiła o uchylenie czynności egzekucyjnych i wstrzymanie wykonania tych czynności do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Pismem z dnia 12 listopada 2012r. DIC wezwał zobowiązanego do sprecyzowania wniesionego podania. W odpowiedzi strona w piśmie z dnia 26 listopada 2012r. wskazała, iż pismo z dnia 4 października 2012r. stanowi skargę na czynności egzekucyjne z uwagi na przedawnienie należności. Ponadto strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zgłosiła zarzuty do prowadzonej egzekucji, a także domagała się wstrzymania czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania skargi.

Postanowieniem z dnia [...]2012r. DIC, działając w oparciu o art. 54 § 6 u.p.e.a. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie ww. tytułu z dnia 14 lutego 2006r. obejmującego należność z tytułu cła.

Postanowieniem z dnia [...]2012r. DIC umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zawartych w podaniu z dnia 26 listopada 2012r. na prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o ww. tytuł wykonawczy DIC z dnia [...]2006r., z uwagi na uchybienie terminu do ich zgłoszenia.

Zaskarżonym w przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia [...]DIC odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego DIC nr [...] z dnia [...]2006r. obejmującego należność z tytułu cła.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej oddalił skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne DIC dokonane zawiadomieniami z dnia 19 września 2012r. o zajęciu rachunków bankowych i wynagrodzenia za pracę.

W zażaleniu na postanowienie DIC z dnia [...] (Nr [...]) o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy wystawiony przez DIC w dniu [...]2006r. strona zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 u.p.e.a. przez jego błędne zastosowanie oraz art. 242 § 6 Kodeksu celnego przez jego niezastosowanie. Strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że należności objęte tytułem wykonawczym nie uległy przedawnieniu oraz nienależyte uzasadnienie postanowienia przez nie wskazanie dlaczego należności objęte pozostałymi tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu, a należności z tego tytułu nie. W uzasadnieniu strona żaląca podnosiła, iż zajęcie rachunku bankowego dłużnika nastąpiło po upływie 5 lat od daty wystawienia tytułu wykonawczego oraz, że wbrew twierdzeniom organu, tytuł wykonawczy nie został jej doręczony. Ponadto strona wniosła o sprawdzenie prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego akcentując, że DIC sprzedał samochód Ford Escord za kwotę [...] zł., a co w jej ocenie jest kwotą rażąco niską oraz że zobowiązany nie został powiadomiony o licytacji.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. ww. postanowieniem z dnia [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie DIC z dnia [...]2012 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania i stanu sprawy oraz po odwołaniu się do postanowień art. 59 § 1, 2 i 3 u.p.e.a., wywodził, że organ egzekucyjny uzasadniając swoje rozstrzygnięcie słusznie zauważył na wstępie, iż podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego stanowi decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] (Nr [...]), która nadal znajduje się w obrocie prawnym, a tym samym obowiązek w niej określony jest wymagalny i może być dochodzony w trybie postępowania egzekucyjnego, skoro nie został dobrowolnie uregulowany.

W ocenie organu nadzoru słusznie również organ egzekucyjny zauważył, iż akt normatywny, który stanowił podstawę do wydania decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, stanowiła ustawa Kodeks celny. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej oznacza to, że do badania kwestii przedawnienia należności objętej ww. tytułem wykonawczym powinny posłużyć przepisy Kodeksu celnego. Organ odwoławczy zaakcentował, że w tym zakresie prawidłowo DIC przywołał treść art. 242 § 4 ww. ustawy, który reguluje kwestię przedawnienia należności celnych oraz wskazał, że zgodnie z tym przepisem, należności celne mogą być dochodzone przez okres 5 lat, licząc od dnia ich zarejestrowania. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 242 § 5 pkt 1 ww. ustawy bieg terminu przedawnienia przerywa m. in. wszczęcie egzekucji. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, w tym tego, że zobowiązanemu w dniu 24 lutego 2006r. doręczono odpis tytułu wykonawczego o nr [...] organ nadzoru podkreślił, że zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., w tym dniu wszczęto egzekucję administracyjną, a tym samym w tej dacie został przerwany bieg terminu przedawnienia. Następnie organ odwoławczy przywołując postanowienia art. 242 § 6 ustawy Kodeks celny co do tego, że po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie, począwszy od dnia (...) ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej (...), stwierdził, że podziela stanowisko DIC, iż należność objęta ww. tytułem wykonawczym nie przedawniła się.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia DIC. Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, w tym wskazał, że organ I instancji prawidłowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie oraz podkreślił, że organ nie miał obowiązku wyjaśniania w postanowieniu pierwszoinstancyjnym dlaczego należności objęte pozostałymi tytułami wykonawczymi się przedawniły, gdyż to nie było przedmiotem tego postępowania. Organ nadzoru zauważył również, iż kwestia sprzedaży samochodu nie mogła być objęta przedmiotowym postępowaniem.

W skardze na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej P. C. (dalej zwany skarżącym) domagając się jego uchylenia zarzucał naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej przez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; naruszenie art. 121 § 1, art. 125 § 1 i art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej przez ich niezastosowanie; naruszenie art. 59 § 1 u.p.e.a. przez jego błędne zastosowanie oraz art. 242 § 6 Kodeksu celnego przez jego niezastosowanie oraz zarzucał błędne ustalenie w zakresie przyjęcia, że należność wynikająca z prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie przedawniła się w sprawie.

W uzasadnieniu skargi strona wywodziła, że zajęcie rachunku bankowego dłużnika nastąpiło po upływie 5 lat od daty wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżący podkreślał również, iż wbrew twierdzeniom organu, tytuł wykonawczy nie został mu doręczony.

Skarżący wniósł również o sprawdzenie prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż DIC występujący jako wierzyciel i organ egzekucyjny, sprzedał samochód Ford Escord za kwotę [...] zł., a co w jego ocenie jest rażąco zaniżoną kwotą oraz podkreślał, że nie został powiadomiony o samej licytacji.

W dalszej części skargi strona wskazała, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. (sygn. akt P 30/11) art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, dalej O.p.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650) w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący wniósł również o wstrzymanie wykonania spornego postanowienia podkreślając swoja trudną sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze, zwracając przy tym uwagę na poglądy, zgodnie z którymi samo doręczenie tytułu wykonawczego nie przerywa terminu biegu przedawnienia. Pełnomocnik akcentował również, iż postępowanie karno-skarbowe wobec skarżącego zostało umorzone w czerwcu 2005 r., a zatem termin przedawnienia zobowiązania powinien być liczony od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o umorzeniu tego postępowania. Na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie jest w stanie określić komu doręczono tytuł wykonawczy i czy doręczenie to było skuteczne. Pełnomocnik organu odwoławczego wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a." ).

Badając legalność zaskarżonego postanowienia według powyższych kryteriów Sąd podzielił stanowisko organów i nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Stan faktyczny sprawy jest po części sporny i został nakreślony przy okazji prezentowania stanowisk organów i strony. W ocenie Sądu brak jest zatem konieczności jego ponownego przedstawiania. Sąd za prawidłowe przyjmuje ustalenia jakie w tym zakresie poczyniły organy obu instancji.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie odnosi się do kwestii oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez DIC w dniu [...]2006 r. obejmującego należności z tytułu cła w kwocie [...]zł. Skarżący akcentował, że w sprawie doszło do przedawnienia należności objętych ww. tytułem wykonawczym, który nie został mu doręczony, a ponadto do zajęcia rachunku bankowego doszło po upływie 5 lat od wystawienia tytułu wykonawczego. Zdaniem organów w sprawie nie doszło do przedawnienia, a należność celna nadal podlega egzekucji.

Mając na uwadze tak zakreślony spór przyjdzie w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W ocenie Sądu w sprawie nie zaszła żadna z wyżej wskazanych obligatoryjnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze zarzuty strony skarżącej przyjdzie po pierwsze wskazać, że podstawę prawną kwestionowanego przez stronę tytułu egzekucyjnego stanowi decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] (Nr [...]), która nadal znajduje się w obrocie prawnym, a określony w niej obowiązek jest nadal wymagalny, a wobec braku jego dobrowolnego wykonania może on być dochodzony na drodze postępowania egzekucyjnego. Wskazać przyjdzie, że do wydania ww. decyzji stwierdzającej powstanie długu celnego doszło na skutek nielegalnego sprowadzenia na polski obszar celny w dniu 31 października 2003 r. samochodu osobowego marki Ford Escort. Skoro zaś podstawą do wydania ww. decyzji była ustawa Kodeks celny, to do badania kwestii przedawnienia należności celnych objętych tytułem wykonawczym z dnia [...]2006 r. Nr [...]winny być zastosowane przepisy ww. ustawy. I tak zgodnie z art. 242 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t. j. Dz. U. z 2001, Nr 75, poz. 802 ze zm.) kwoty należności można dochodzić w ciągu 5 lat licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane, a co w realiach przedmiotowej sprawy oznacza, że w dniu 24 lutego 2006 r. nie można było jeszcze mówić o wygaśnięciu długu celnego. Zgodnie zaś z art. 242 § 5 bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w § 4, przerywa: 1) wszczęcie egzekucji, 2) wszczęcie postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub postępowania przed sądem administracyjnym. W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w dniu 24 lutego 2006 roku tj. w dniu doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego z dnia [...]2006 r. o nr [...], a co potwierdza podpis dorosłego domownika strony (Z. C.matka skarżącego) na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru wystawionych do sprawy trzech tytułów wykonawczych (karta 14 akt administracyjnych). Podkreślenia wymaga to, że zgodnie z przepisem art. 26 § 5 pkt. 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Z kolei zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie art. 242 § 6 pkt. 2 ustawy Kodeks celny po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od dnia ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej. W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że 5 letni termin przedawnienia zaczął biec na nowo najwcześniej od dnia 19 września 2012 r. tj. od dokonanych przez organ zajęć wynagrodzenia za pracę, albowiem z pisma z dnia 27 września 2012 r. A S.A. wynika, że zajęte wynagrodzenie przekazywane jest przelewem od dnia 10 października 2012 r., a czego strona skarżąca nie kwestionowała.

Mając na uwadze zarzuty strony skarżącej przyjdzie wskazać, że skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądów przywoływanych przez pełnomocnika skarżącego, że samo doręczenie tytułu wykonawczego nie wszczyna postępowania egzekucyjnego, a tym samym że w sprawie nie doszło do przerwania terminu biegu przedawnienia. Jeżeli zaś idzie o argument oparty na umorzeniu w czerwcu 2005 r. postępowania karno-skarbowego, to wskazać przyjdzie, że sporny termin winien być liczony od ostatniego przerwania biegu terminu, którym jak już wskazano było doręczenie tytułu wykonawczego w dniu [...]2006 r.

Sąd ze względów wyżej wyrażonych nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa. Przyjdzie przy tym podkreślić, że w sprawie nie miały zastosowania wskazane przez stronę przepisy Ordynacji podatkowej, a zatem nie mogło dojść do ich naruszenia. W ocenie Sądu w sprawie nie doszło również do naruszenie odpowiednich do brzmienia przepisów Ordynacji podatkowej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu materiał zgromadzony w sprawie pozwalał na wydanie zaskarżonego postanowienia, a organy dokonały jego wszechstronnej oceny. Jak już wyżej wykazano skoro przedmiotem postępowania egzekucyjnego była należność celna w sprawie miał zastosowanie Kodeks celny, a nie przepisy Ordynacji podatkowej. Tym samym za chybiony należało uznać zarzut przedawnienia także w kontekście przywoływanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. (sygn. akt P 30/11).

Sąd podziela stanowisko organu podatkowego co do tego, że w przedmiotowym postępowaniu nie można było kontrolować kwestii sprzedaży samochodu marki Ford Escort za kwotę [...] zł.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wobec braku uznania zasadności zarzutów przedstawionych przez skarżącą oraz wobec braku dopatrzenia się takich naruszeń prawa, które winny były skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, oddalił skargę na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.