Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1891/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji w całości i umorzono postępowanie administracyjne - art. 145  §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 26 pkt 1, art. 28 ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz umarza postępowanie administracyjne z wniosku M. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] kwietnia 2018 r. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] nakładającą na wysyłającego odpady A. S. obowiązek zagospodarowania odpadów o kodzie 16 01 04*w postaci:

1. przedniej połówki pojazdu marki M., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];

2. przedniej połówki pojazdu marki O., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...],

przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów na terytorium P., posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

W dniu [...] lutego 2015 r. do GIOŚ wpłynęło zawiadomienie od Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

GIOŚ w dniu [...] marca 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami o kodzie 16 01 04*, w postaci:

1. przedniej połówki pojazdu marki M., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];

2. przedniej połówki pojazdu marki O., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...],

przez M. J., będącego wysyłającym odpady, odpowiedzialnym za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z P. na terytorium B.

W dniu [...] marca 2015 r. do organu wpłynęło pismo Zastępcy Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] marca 2015r. znak: [...], zgodnie z którym, A. S. w trakcie rozmowy oświadczył, że zakupił ww. pojazdy pod adresem W. [...] -[...], ul. M. [...] - "Mechanika pojazdowa wulkanizacja", jak również, że pojazdy te zostały zakupione w całości i przecięte na miejscu w zakładzie.

W toku postępowania, pismem z dnia [...] marca 2015r., M. J. nadesłał wyjaśnienia, w których poinformował, że nie wykonywał wysyłki na teren B. odpadów samochodowych w postaci pojazdu marki M., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz pojazdu marki O., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], jak również, że nie sprzedawał obywatelowi B. A. S. ww. odpadów. Strona wyjaśniła, że udzieliła ww. obywatelowi B. pomocy w drodze związanej z awarią jego pojazdu i przekazała mu swoją wizytówkę.

Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia, GIOŚ pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. zawiadomił Prokuraturę Rejonową w P. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w zakresie fałszowania dokumentu w postaci ww. umowy kupna-sprzedaży ww. odpadów, zawartej w dniu [...] lutego 2015 r. pomiędzy M. J., a A. S. z B.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. do GIOŚ wpłynęła kserokopia ww. postanowienia Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] lutego 2015r. Prokuratura Rejonowa w P. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. odmówiła wszczęcia dochodzenia w sprawie "podejrzenia podrobienia umowy kupna- sprzedaży samochodów osobowych uszkodzonych ewentualnie zaistniałej jak wynika z kserokopii umowy w dniu [...] lutego 2015 r. w W., tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienie przestępstwa, tj. na zasadzie art. 17 § 1 pkt. 1 k.p.k. "

Urząd Miasta K. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. wskazał właściciela pojazdu marki: M. oraz następnego nabywcę ww. pojazdu K. M., któremu pojazd ten został sprzedany w dniu [...] grudnia 2014 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...], GIOŚ zwrócił się do K. M. o udzielenie informacji, czy dysponował on ww. pojazdem oraz komu go przekazał i w jakim celu oraz o przedstawienie kopii dowodu sprzedaży ww. pojazdu, jeżeli został on sprzedany następnemu nabywcy.

Ponadto, organ pismem z dnia [...] marca 2016 r. zwrócił się o Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w [...] o pomoc w ustaleniu pełnej historii pojazdu marki: O. W odpowiedzi na ww. pismo, Komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej przekazał do organu dane uzyskane z bazy CEPIK, wskazujące współwłaścicieli ww. pojazdu oraz nabywcę, tj. S. H., któremu pojazd ten został sprzedany w dniu [...] października 2014 r.

W dniu [...] czerwca 2016 r. K. M. za pośrednictwem poczty elektronicznej poinformował organ, że w dniu [...] lutego 2014 r. sprzedał pojazd marki: M., na giełdzie w G.

S. H. w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. poinformował, że w dniu [...] listopada 2014 r. sprzedał pojazd marki: O., obywatelowi B. - S. S. Na dowód powyższego, do ww. pisma załączona została umowa sprzedaży z dnia [...] listopada 2014 r.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. Pan K. M. przekazał za pośrednictwem poczty elektronicznej kopię ww. umowy, z której wynika, że pojazd marki: M., został przez niego sprzedany w dniu [...] lutego 2014 r. S. W.

S. W. w dniu [...] września 2016 r. przekazał do organu, za pośrednictwem poczty elektronicznej, fakturę sprzedaży pojazdu marki: M., wystawioną w dniu [...] września 2014 r., gdzie jako nabywca ww. pojazdu wskazany został H. S.

Pismem z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], GIOŚ zwrócił się do H. S. o udzielenie informacji, czy dysponował on ww. pojazdem oraz komu go przekazał i w jakim celu oraz o przedstawienie kopii dowodu sprzedaży ww. pojazdu, jeżeli został on sprzedany następnemu nabywcy.

Ww. pismo, zgodnie z art. 44 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zostało uznane za doręczone w dniu 19 października 2016 r. H. S. nie złożył wyjaśnień w sprawie.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, GIOŚ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wezwał A. S. z B., do oddania odpadów w postaci przedniej połówki pojazdu marki: M., o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] oraz przedniej połówki pojazdu marki: O., o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia.

Omawiane postanowienie zostało doręczone Stronom w dniu [...] kwietnia 2017 r. – M. J. oraz w dniu [...] maja 2017 r. – A. S. Zgodnie z informacją przekazaną przez Straż Graniczną w [...]w dniu [...] lipca 2017 r., A. S. nie wykonał ww. postanowienia znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. i nie odebrał ww. odpadów w celu przekazania ich do uprawnionego odbiorcy.

Biorąc pod uwagę powyższe, GIOŚ, po analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nałożył na A. S., obowiązek oddania odpadów do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, nadając ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

M. J. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu ww. wniosku Strona podniosła, iż nie jest stroną postępowania, z uwagi na fakt, iż nie podpisywała ona żadnej umowy z obywatelem B., nie była właścicielem czy też posiadaczem pojazdów objętych postępowaniem GIOŚ, jak również nie uczestniczyła w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę w P. Wobec powyższego Pan M. J. wniósł o zaniechanie traktowania go przez organ jako strony postępowania.

Po dokonaniu analizy zaskarżonej decyzji w odniesieniu do materiału dowodowego oraz do zarzutów przedstawionych przez Pana M. J. w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, GIOŚ stwierdził, jak niżej:

Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...] lutego 2016 r. na kierunku wyjazdowym z RP w Placówce Straży Granicznej w [...] do kontroli zgłosił się obywatel B., S. A., przewożący towar w postaci przednich połówek pojazdów marki: M. oraz marki: O. Omawianemu przemieszczeniu towarzyszyła umowa sprzedaży z dnia [...] lutego 2015 r., potwierdzająca sprzedaż ww. pojazdów przez M. J. na rzecz A. S. Zgodnie również z treścią pisma Zastępcy Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] A. S. oświadczył, że zakupił ww. pojazdy pod tym adresem, jak również, że pojazdy te zostały zakupione w całości i przecięte na miejscu w zakładzie.

W wyniku odmowy przez Prokuraturę Rejonową w P. (postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r.) wszczęcia dochodzenia w sprawie podejrzenia podrobienia umowy kupna sprzedaży ww. pojazdów, GIOŚ uznał, iż nie ma żadnych podstaw do kwestionowania postanowień ww. umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2011 r., zgodnie z którą, M. J. sprzedał ww. pojazdy marki: M. oraz pojazd marki: O., na rzecz A. S.

Wobec powyższego, jak również z uwagi na okoliczności sprawy istniejące w dacie kontroli (umowa sprzedaży z dnia [...] lutego 2015 r., potwierdzająca sprzedaż ww. pojazdów oraz oświadczenie A. S.), wszczęcie postępowania wobec M. J., w wyniku którego jest on stroną przedmiotowego postępowania było jak najbardziej zasadne.

Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, jak również z dokumentacji zdjęciowej, bezsprzecznie wynika, że przedmiotem wywozu z P. na B. były odpady w postaci mechanicznie odciętych przednich połówek [...] szt. pojazdów, które to pojazdy - zgodnie z ww. pismem Zastępcy Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. zostały przed omawianym przemieszczeniem mechanicznie przecięte na pół na zlecenie A. S., który był wówczas już ich właścicielem. Przedmiotowe pojazdy zostały mechanicznie przecięte na terenie P. i tym samym stanowiły odpady w momencie wysyłki, a ich właściciel – A. S., dokonał częściowego przetworzenia pojazdów do stanu, w którym wytworzona część pojazdu nie stanowi jeszcze części zamiennej, a odpady z pojazdu w postaci odciętej mechanicznie przedniej połówki ww. pojazdu marki: M. oraz przedniej połówki ww. pojazdu marki: O.

W ocenie GIOŚ omawiane fragmenty pojazdów nie mogły być użytkowane zgodnie z ich dotychczasowym przeznaczeniem i tym samym stanowiły odpady w rozumieniu ww. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. (Dz. U. z 2018 r. poz. 21), przez odpady rozumie się " każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany".

W związku z powyższym odpady te powinny być poddane dalszym procesom przetwarzania (demontażu), prowadzącym do uzyskania części zamiennych nadających się do bezpośredniego zamontowania w innym pojeździe, bez konieczności stosowania jakichkolwiek innych czynności przetwarzania.

Tym samym w ocenie organu, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, GIOŚ zasadnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., a następnie decyzją, z dnia [...] sierpnia 2017 r. nałożył na A. S., obowiązek oddania odpadów do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, nadając ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Biorąc pod uwagę, iż jak wskazano powyżej M. J. jest Stroną przedmiotowego postępowania.

W związku z tym, że przednie połówki pojazdów wyposażone są w jednostki napędowe zawierające płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające im właściwości niebezpieczne i według załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923) - należy je zaklasyfikować do odpadów o kodzie 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy. Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* zostały wyszczególnione jako opady niebezpieczne w załączniku V do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Zgodnie z art. 36 ust. 1 lit a ww. rozporządzenia, zakazany jest wywóz z UE. w celu dokonania odzysku w państwach, których nie obowiązuje decyzja OECD, odpadów wyszczególnionych jako niebezpieczne w załączniku V do tego rozporządzenia.

W świetle powyższego wywóz ww. rodzajów odpadów z UE na B., tj. państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD, jest zakazany. Zgodnie z definicją zawarta w art. 2 pkt 35 lit. f rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, przemieszczanie odpadów dokonane z naruszeniem art. 36 ww. rozporządzenia, stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów.

W myśl art. 2 pkt. 15 lit. a ww. rozporządzenia, "zgłaszający" oznacza w przypadku przemieszczeń pochodzących z Państwa Członkowskiego - każdą osobę fizyczną lub prawną podlegającą jurysdykcji tego Państwa Członkowskiego, która zamierza dokonać przemieszczenia odpadów lub zlecić takie przemieszczenie i na której ciąży obowiązek zgłoszenia. W okolicznościach niniejszej sprawy A. S. stał się zatem zgłaszającym, a zarazem wysyłającym odpady w postaci przedniej połówki pojazdu marki: M., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz przedniej połówki pojazdu marki O., o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczanych z terytorium P. z naruszeniem art. 36 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006.

Organ przytoczył treść art. 25 ust. 1 pkt 1 i art. 26 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Zdaniem organu słusznie nastąpiło zobowiązanie A. S. do zagospodarowania sprowadzonych nielegalnie odpadów w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tych odpadów odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

W ocenie organu II instancji, zaskarżona decyzja została wydana w sposób nienaruszający prawa, a postępowanie dowodowe, jak i ocena dowodów oraz zaistniałych w przedmiotowej sprawie okoliczności, zostały przeprowadzone właściwie.

Wobec powyższego brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, tym samym zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy.

W związku nowelizacją ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 16 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1.

M. J. wniósł skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 28 kpa poprzez uznanie go za stronę postępowania. Wniósł o uchylenie czynności organu wobec niego jako strony z uznaniem ich nieważności.

Skarżący wskazał, że pomimo iż nie ma nic wspólnego ze sprawą odpadów samochodowych będących przedmiotem sprawy i jak wynika z materiału dowodowego nigdy nie był właścicielem, czy też ich posiadaczem, to organ uporczywie kwalifikuje go jako stronę.

Przedstawiana umowa przez obywatela B. nigdy nie była przeze niego podpisana, a organ nie dokonał sprawdzenia prawdziwości podpisu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2018r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Wadliwość decyzji, przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2073/11).

Za rażące naruszenie prawa należy niewątpliwie uznać załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, jak również rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony. Zdaniem Sądu, rażącym naruszeniem prawa jest także rozpoznanie przez organ II instancji odwołania wniesionego przez podmiot niebędący stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Taka właśnie sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego wydana na skutek rozpatrzenia odwołania złożonego przez podmiot, który nie jest stroną postępowania, choć brał w nim udział i doręczono mu decyzję organu I instancji.

Należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 127 § 1 k.p.a. prawo do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji służy wyłącznie stronie postępowania administracyjnego.

Według § 3 tego przepisu od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy na skutek odwołania lub wniosku o ponowne jej rozpoznanie złożonego przez podmiot, któremu nie przysługuje status strony stanowi oczywiste naruszenie w/w przepisu.

W takiej sytuacji organ II instancji nie powinien rozpoznawać merytorycznie sprawy lecz umorzyć postępowanie odwoławcze, w przeciwnym przypadku podejmuje działanie naruszające podstawową zasadę postępowania tj. zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, która może być wzruszona tylko w trybie przewidzianym przez przepisy prawa (art. 16 k.p.a.).

W przedmiotowej sprawie organ potraktował skarżącego jako stronę postępowania i rozpoznał sprawę ponownie na skutek wniesionego przez niego wniosku mimo, że wydał decyzję nakładającą obowiązek zagospodarowania odpadami na inny podmiot, decyzja ta w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną skarżącego.

Według art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Źródłem interesu prawnego jest obowiązująca norma prawa materialnego, która kształtuje sytuację prawną podmiotu w sposób indywidualny i konkretny. Stosowanie tej skonkretyzowanej normy prawnej lub norm prawnych stanowi z jednej strony podstawę uprawnienia po stronie podmiotu do żądania podjęcia przez organ administracji określonej czynności, z drugiej zaś podstawę zobowiązującą organ do takiego działania. Podmiot nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym i nie może ani inicjować tego postępowania, ani kwestionować wydawanych w nim rozstrzygnięć, jeżeli z przepisów prawa materialnego (nie tylko prawa administracyjnego) nie wynikają wobec niego uprawnienia do żądania działania przez organ administracji albo obowiązki do znoszenia tego działania. Interes prawny występuje więc wówczas, gdy istnieje ścisły związek między sytuacją prawną danego podmiotu, a przedmiotem postępowania administracyjnego, z którym związane będą konkretne uprawnienia, albo obowiązki podmiotu.

Źródłem uprawnienia po stronie podmiotu, a obowiązku po stronie organu nie może być wyłącznie interes faktyczny podmiotu wywodzony z subiektywnego przekonania o potrzebie działania organu administracji w zakresie niezwiązanym z sytuacją prawną tego podmiotu. Interes faktyczny ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot nie może bezpośredniego zainteresowania danym, korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, poprzeć takim przepisem prawa materialnego, który stanowi podstawę żądania stosownych czynności organu.

W ocenie sądu organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił, mimo podniesionego przez wnioskodawcę zarzutu zarówno w toku postępowania, jak też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że posiada on interes prawny na podstawie art. 28 kpa w zw. z art. 26 pkt 1 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Podstawę podjęcia działania przez organ z urzędu i podstawę merytoryczną wydanej decyzji stanowiły przepisy art. 25 ust. 1 pkt 1 i 26 pkt 1w/w ustawy.

Stosownie do treści art. 26 ustawy po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, o którym mowa w art. 25 ust. 1, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w drodze decyzji:

1) nakazuje podmiotowi, który dokonał zgłoszenia, lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiotowi zobowiązanemu do dokonania zgłoszenia odebranie odpadów zwróconych z zagranicy oraz określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady z terenu kraju;

2) nakazuje odbiorcy odpadów odesłanie ich do kraju wysyłki albo określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady sprowadzone nielegalnie spoza terenu kraju;

3) określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju;

4) nakazuje transportującemu te odpady odesłanie ich do kraju wysyłki - jeżeli nieznany jest wysyłający i odbiorca odpadów.

Wskazany przepis określa wyraźnie adresatów tej normy, posiadających interes prawny w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary.

Nie może budzić wątpliwości, że jedynym podmiotem posiadającym interes prawny w sprawie związanej z nałożeniem obowiązku zagospodarowania odpadów jest podmiot, który ponosi odpowiedzialność za odpady (wysyłający, odbiorca lub transportujący odpady). Zawsze obowiązek dotyczy jednego z tych podmiotów. Wobec takiego podmiotu organ powinien zgodnie z art. 25 ustawy wydać uprzednio postanowienie wzywające do dobrowolnego zagospodarowania odpadów, a dopiero po bezskutecznym upływie określonego w postanowieniu terminu, wydać decyzję.

Nie może być więc uznana za stronę tego postępowania osoba, która nie jest ani wysyłającym, ani odbiorcą, ani transportującym odpady, osoba wobec której nie wydano obowiązkowego postanowienia na podstawie art. 25 ustawy i na której sytuację prawną wydana decyzja w żaden sposób nie wpływa.

Nawet jeżeli w przedmiotowej sprawie organ prowadzący postępowanie miał początkowo problem z ustaleniem osoby odpowiedzialnej za odpady, to jednak sytuacja ta nie usprawiedliwia traktowania osoby, której odpowiedzialność za odpady została wykluczona, przez cały czas toczącego się postępowania za jego stronę. Należy zauważyć, że postępowanie wydane na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy postanowienie z [...] kwietnia 2017 r. dotyczyło innego podmiotu, podobnie w zawiadomieniach o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym organ wskazywał, że prowadzone postępowanie dotyczy określenia sposobu gospodarowania odpadami przez inną osobę (cudzoziemca, k. 129 akt admin.). Organ administracji mimo, że ustalił w toku postępowania w oparciu w dowód o nikłej wartości dowodowej (kserokopia umowy sprzedaży, której wiarygodność podważa chociażby zdecydowanie odbiegająca od realiów rynkowych cena sprzedaży samochodów), że skarżący był właścicielem samochodów sprzedanych cudzoziemcowi i przez niego "pociętych", to jednak nie wykazał, że skarżący pozbył się nieprzydatnych do użytku samochodów stanowiących odpady, ani też, że jest podmiotem wysyłającym odpady.

W tej sytuacji organ odwoławczy zobligowany był uwzględnić, że skarżący nie jest stroną postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów. W konsekwencji jego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie powinien być przez organ rozpoznawany, zaś postępowanie odwoławcze w tej sprawie winno ulec umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Należy podkreślić, że pomimo doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać wadliwego w istocie doręczenia decyzji za nieodwracalne w tym sensie, że takie doręczenie nie jest równoznaczne z trwałym uznaniem interesu prawnego osoby, której doręczono decyzję. W dalszych etapach postępowania interes ten może być weryfikowany i może być skutecznie zakwestionowany.

Uczestniczenie osoby fizycznej lub prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w postępowaniu administracyjnym nie jest konieczną przesłanką nabycia przez tę osobę lub jednostkę statusu strony postępowania i odwrotnie, samo faktyczne uczestniczenie takiej osoby lub jednostki nie powoduje uzyskania statusu strony przez tę osobę lub jednostkę, jeżeli nie spełniają one przesłanek wskazanych w art. 28 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2001 r., sygn. akt I SA 2595/99 (LEX nr 54752), w którym trafnie przyjęto, że: "Uczestniczenie jakiejś osoby (fizycznej lub prawnej) w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie."

W świetle powyższych rozważań należy podkreślić, że organ odwoławczy zgodnie z art. 127 § 1 i 3 kpa ma obowiązek poddania kontroli instancyjnej orzeczenie organu I instancji, gdy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy pochodzi od podmiotu, który posiada przymiot strony postępowania.

Mając powyższe na uwadze należało uznać podniesiony przez skarżącego zarzut za zasadny.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.