Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1724/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54; art. 80 par 1; art. 27; art. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oraz odmowa wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. (dalej: skarżąca, strona, zobowiązana) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.(dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z [...] lutego 2019 r. nr [...] , utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej: Naczelnik US, organ I instancji, organ egzekucyjny) z [...] grudnia 2018 r. nr [...] wydane w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne i odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2018 r., wystawionego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, obejmującego należności z tytułu obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, w kwocie należności głównej 2.450.000,00 zł oraz w celu realizacji należności objętych tym tytułem wykonawczym, Naczelnik US dokonał następujących czynności egzekucyjnych:

1. Zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2018 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez A. S.A. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał to zawiadomienie 26 października 2018 r., zaś pismem z 21 grudnia 2018 r. poinformował, że rachunek bankowy został zamknięty 5 listopada 2018 r.

2. Zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2018 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez M. S.A. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał to zawiadomienie 26 października 2018 r., zaś pismem z 26 października 2018 r. poinformował, że na rachunku bankowym brak jest środków na realizację zajęcia. Dnia 30 listopada 2018 r. bank przekazał kwotę 197,02 zł, którą organ egzekucyjny zaliczył na koszty egzekucyjne powstałe w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

3. Zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2018 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez m. S.A. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał to zawiadomienie 26 października 2018 r., zaś pismem z 26 października 2018 r. poinformował, że na rachunku bankowym brak jest środków na realizację zajęcia.

Zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2018 r. zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy: Fundacja J. R. O. . Pracodawca odebrał to zawiadomienie 15 listopada 2018 r., zaś pismem z 20 listopada 2018 r. poinformował o przyjęciu zajęcia do realizacji.

Powyższe zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącej 19 listopada 2018 r.

Na wskazane powyżej czynności egzekucyjne skarżąca, pismem z 28 listopada 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), wniosła skargę. Podała, że działa na podstawie art. 54 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.). W uzasadnieniu wskazała, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, ponieważ zawiera mylne oznaczenie wierzyciela, ponadto został podpisany przez osobę nieupoważnioną. Strona wskazała, że w dokonanych zajęciach jako wierzyciela wskazano Ministerstwo Sprawiedliwości, które jest jedynie urzędem pomocniczym Ministra Sprawiedliwości, a nie organem administracji, na żądanie którego mogłaby być prowadzona egzekucja. Ponadto w samym tytule wykonawczym w części dotyczącej oznaczenia wierzyciela wskazano różne podmioty. Tym samym strona wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanych czynności i zwrot nienależnie pobranych kwot.

Naczelnik US postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. nr jw. oddalił skargę jako niezasadną i odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny dokonał oceny formalnoprawnej zaskarżonych czynności i nie znalazł uchybień przy ich przeprowadzeniu. Jednocześnie wyjaśnił, że podnoszone przez stronę okoliczności stanowią podstawę do złożenia zarzutów w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a., co za tym idzie nie mogą być rozpatrywane w trybie przewidzianym dla art. 54 u.p.e.a. Ponadto organ egzekucyjny zauważył, że strona, korzystając z przysługującego jej prawa, pismem z 26 listopada 2018 r. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w których podniosła te same argumenty. Sprawa ta jest przedmiotem rozpatrywania w odrębnym postępowaniu. Organ egzekucyjny wyjaśnił też, że w związku ze złożonymi zarzutami, na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawieszono prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz wstrzymano realizację dokonanych czynności.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła zażalenie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia, uchylenie dokonanych zajęć i zwrot nienależnie pobranych kwot, względnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W motywach podkreśliła, że w zajęciach wprost wskazano, że wierzycielem jest Ministerstwo Sprawiedliwości, a w zaskarżonym postanowieniu wierzycielem, na rzecz którego dokonano zajęć jest już Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich.

W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z [...] lutego 2019 r. nr jw. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając, że sankcjonuje ono bezprawne dokonanie zajęć rachunków bankowych i wynagrodzenia za pracę na rzecz wierzyciela Ministerstwa Sprawiedliwości, podczas gdy organ egzekucyjny nie dysponuje tytułem wykonawczym pochodzącym od tak oznaczonego wierzyciela. W motywach skargi skarżąca stwierdziła ponadto, że nieprawidłowe jest stwierdzenie Dyrektora IAS, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, skoro w dokonanych zajęciach wprost określono, że dokonano ich na rzecz wierzyciela - Ministerstwa Sprawiedliwości. W ocenie skarżącej organ egzekucyjny nie dysponuje prawidłowo wystawionym tytułem wykonawczym, który pozwalałby na prowadzenie egzekucji, w szczególności na rzecz Ministerstwa Sprawiedliwości. Ponadto zarzucono, że przedmiotowy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa i zawiera sprzeczne dane. Jako wierzyciela wskazano Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, z kolei podano NIP i Regon należące do Ministerstwa Sprawiedliwości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Zgodnie z§4 cytowanej regulacji skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl § 5 powyższego przepisu, w sprawie skargi, o której mowa w § 1, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Wniesienie skargi, o której mowa w§ 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.).

W postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 54 u.p.e.a. organ egzekucyjny kontroluje prawidłowość i zgodność z prawem dokonanych przez siebie czynności egzekucyjnych. Zatem strona, korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w złożonej skardze może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny lub egzekutora w odniesieniu do przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez skarżącą obowiązku o charakterze pieniężnym na podstawie zawiadomień z [...] października 2018 r. nr [...], [...] oraz [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, natomiast zawiadomieniem nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. Zastosował zatem środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.

Zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z przepisem art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2 art. 80 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3 art. 80 u.p.e.a.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy A. S.A., M. S.A. oraz m. S.A. zawiadomienia o zajęciu odebrały 26 października 2018 r., natomiast zobowiązana wraz z odpisem tytułu wykonawczego – 19 listopada 2018 r.

Natomiast zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonano zgodnie z przepisami art. 72 u.p.e.a., poprzez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu, aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu. (§ 2 art. 72 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób (§ 3 art. 72 u.p.e.a.). Jak wynika z akt sprawy pracodawca odebrał zawiadomienie o zajęciu 15 listopada 2018 r., zaś zobowiązana 19 listopada 2018 r.

W ocenie Sądu, dokonując powyżej wskazanych czynności egzekucyjnych, organ nie naruszył przepisów regulujących kwestię zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z rachunków bankowych oraz z wynagrodzenia za pracę. Organ działał prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego oznaczenia w zawiadomieniach o zajęciu Ministerstwa Sprawiedliwości jako wierzyciela, Sąd podziela wyjaśnienia Dyrektora IAS i uznaje je za słuszne. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, będąca w niniejszej sprawie wierzycielem, została zakwalifikowana jako organ administracji rządowej uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. Natomiast zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267) obsługę merytoryczną, administracyjną i biurową Komisji zapewnia urząd obsługujący Ministra Sprawiedliwości, tj. Ministerstwo Sprawiedliwości. Zgodnie z objaśnieniami dotyczącymi sporządzania tytułu wykonawczego w poz. 3 i 4 części F wpisuje się NIP i REGON wierzyciela, a jeżeli wierzyciel go nie posiada - NIP i REGON urzędu obsługującego wierzyciela. Z uwagi na to, iż Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich nie posiada nadanego numeru NIP, czy REGON, w części F tytułu wykonawczego wskazano identyfikatory przynależne Ministerstwu Sprawiedliwości. Organ egzekucyjny dla potrzeb rejestracji tytułu wykonawczego w systemie informatycznym urzędu, posługuje się numerem NIP wierzyciela. Fakt, że na wydruku zawiadomienia o zajęciu jako wierzyciel figuruje Ministerstwo Sprawiedliwości, a nie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wynika zatem z rozwiązań technicznych i słowników zastosowanych w wewnętrznych systemach informatycznych, nie zaś z niewiedzy, czy błędu organu egzekucyjnego i nie może mieć wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podkreślenia wymaga, że zobowiązana otrzymując przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego posiadała wiedzę o tym, kto jest wierzycielem w przedmiotowej sprawie i jakie należności są przedmiotem egzekucji.

Sąd wyjaśnia ponadto, że w ramach postępowania egzekucyjnego strona posiada ochronę prawną na każdym jego etapie. Kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 33 i art. 59 u.p.e.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że skarga wymieniona w art. 54 § 1 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności wykonawczych postępowania i może być wniesiona zarówno na czynności organu egzekucyjnego jak i czynności egzekutora. Rozróżnienie to daje podstawy do sformułowania tezy, iż skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz treść zarzutów, z których wynika, iż Strona dopatruje się wadliwości zastosowanych środków egzekucyjnych w niespełnieniu w tytule wykonawczym wymogów określonych przepisami prawa, Sąd podziela stanowisko organu, że zarzuty te wykraczają poza zakres przedmiotowy środka ochrony prawnej jakim jest skarga na czynności egzekucyjne i nie mogły zostać rozpatrzone w trybie art. 54 u.p.e.a.

Niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. stanowi podstawę do wniesienia zarzutu na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., zatem zarzut ten nie mógł zostać rozpatrzony przez organ egzekucyjny w trybie art. 54 u.p.e.a. Jak wynika z akt administracyjnych, strona pismem z 26 listopada 2018 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w których podniosła ww. okoliczności. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Reasumując, w ocenie Sądu przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organ nie naruszył przepisów prawa procesowego ani przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Działania organu były prawidłowe, oparte na zasadzie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a poczynione ustalenia zawarto w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji orzeczenia.