Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 384/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Wymierzenie grzywny
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk, Sędziowie NSA Andrzej Kuba, Cezary Pryca (spr.), Protokolant Anna Tomaka, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1877/04 w sprawie ze skargi A. P. na bezczynność Rady Izby Notarialnej w W. w przedmiocie bezczynności organu oraz żądania wymierzenia grzywny organowi i przyjęcia na aplikację notarialną 1. uchyla punkt pierwszy zaskarżonego wyroku i w tej części przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. w pozostałej części oddala skargę kasacyjną, 3. zasądza od Rady Izby Notarialnej w W. na rzecz A. P. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1877/04, oddalił skargę A. P. w części wymierzenia grzywny organowi oraz przyjęcia na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w W. w 1998 r., zaś w pozostałym zakresie umorzył postępowanie.

Wyrok Sądu I instancji został oparty na następujących ustaleniach faktycznych. Skarżący A. P. w dniu 30 sierpnia 2004 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w W. po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SA 1861/02, który stwierdził nieważność uchwał Krajowej Rady Notarialnej z dnia 11 maja 2002 r., Nr [...] oraz Rady Izby Notarialnej z dnia 8 lutego 2002 r. Skarżący żądał wymierzenia organom grzywny i orzeczenia w przedmiocie przyjęcia na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w W. w 1998 r. oraz zastosowania środków dyscyplinujących przewidzianych w art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że mimo, iż od doręczenia organom samorządu notarialnego wyroku z dnia 20 listopada 2003 r. minęło osiem miesięcy to do dnia złożenia skargi skarżący nie otrzymał decyzji Rady Notarialnej w sprawie przyjęcia na aplikację w Izbie Notarialnej w W. w 1998 r.

Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 16 lipca 2004 r., na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. skarżący zwrócił się do Krajowej Rady Notarialnej w W. oraz Rady Izby Notarialnej w W. o zastosowanie się do postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 20 listopada 2003 r. Z potwierdzeń odbioru wynika, że wezwania zostały doręczone zarówno Krajowej Radzie Notarialnej w W. jak i Radzie Izby Notarialnej w W. w dniu 19 lipca 2004 r. Dodatkowo w dniu 20 kwietnia 2004 r. skarżący na podstawie art. 37 k.p.a. złożył do Krajowej Rady Notarialnej w W. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zażalenie pozostało bez odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę wniesioną przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Rada Izby Notarialnej w W. stwierdziła, że przedmiotowa sprawa, była przedmiotem szeregu postępowań sądowych, a jej obecny stan prawny ukształtował powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SA 1861/02. Biorąc pod uwagę konieczność ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez Radę Izby Notarialnej w W., a jednocześnie skomplikowaną naturę sprawy, Rada Izby Notarialnej w W. w dniu 24 czerwca 2004 r. zleciła opracowanie opinii prawnej. Opinię tę przygotuje Prof. Hubert Izdebski. Niezwłocznie po jej przygotowaniu i analizie organ podejmie w sprawie A. P. stosowne czynności. Zdaniem Rady Izby Notarialnej w W. nie zachodziła bezczynność organu, a jedynie zwłoka czasowa uzasadniona potrzebą uzyskania opinii prawnej.

W piśmie z dnia 18 października 2004 r. przesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Rada Izby Notarialnej nadesłała uchwałę z dnia 13 października 2004 r., nr [...] dotyczącą odmowy przyjęcia A. P. na aplikację notarialną.

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie skarżący zmodyfikował skargę w ten sposób, że cofnął skargę w zakresie bezczynności organu zaś w pozostałym zakresie podtrzymał żądanie skargi. Zdaniem Sądu I instancji zgodnie z treścią art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonywania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny. Natomiast § 3 tego artykułu stanowi, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że skarga, o której mowa w art. 154 może być wniesiona tylko w jednym z dwu przypadków, a mianowicie:

1. w razie niewykonania przez organ administracji publicznej wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność;

2. w razie bezczynności organu administracji publicznej po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. W wypadku zaistnienia powyższych przesłanek skarżący może żądać wymierzenia organowi grzywny.

Zdaniem Sądu jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w art. 154 § 1 to sąd powinien uwzględnić skargę, chyba że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy nastąpiło, co prawda z uchybieniem terminu, ale jeszcze przed wniesieniem skargi o wymierzenie grzywny do sądu. Późniejsze dopełnienie tych obowiązków, a więc po wniesieniu skargi, choć przed wydaniem orzeczenia w sprawie nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący cofnął skargę w zakresie bezczynności organu, a więc odpadła przyczyna, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., skutkująca obowiązkiem wymierzenia grzywny. Zgodnie z treścią art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę, zaś cofnięcie skargi wiąże sąd. Sąd może odmówić uwzględnienia żądania skarżącego w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub stanowiące przyczynę wznowienia postępowania przed organem administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd I instancji powyższych przesłanek się nie dopatrzył, tak więc był związany cofnięciem skargi w zakresie bezczynności organu, a skoro skarżący cofnął skargę w zakresie bezczynności to Sąd nie mógł nałożyć na organ - Radę Izby Notarialnej w W. - grzywny i dlatego w tym zakresie oddalił skargę zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Postępowanie w sprawie skargi w zakresie bezczynności organu na skutek cofnięcia w tym zakresie skargi zostało umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Sąd I instancji oddalił również skargę w zakresie przyjęcia na aplikację notarialną, gdyż zgodnie z treścią art. 154 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W niniejszej sprawie skarżący skutecznie cofnął skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w W., a więc w ocenie Sądu I instancji, zwłaszcza w kontekście wydania stosownej uchwały odmawiającej dokonania wpisu na listę aplikantów notarialnych z dnia 13 października 2004r., Nr [...] Rady Izby Notarialnej w W. oraz utrzymującej tę uchwałę w mocy uchwały Krajowej Rady Notarialnej z dnia 17 grudnia 2004r., Nr [...], orzekanie o nałożeniu uprawnienia lub obowiązku było zbyteczne i dlatego w tym zakresie Sąd oddalił skargę.

Odnosząc się do żądania skargi dotyczącego poinformowania właściwego organu lub ich organu zwierzchniego o zaistniałych w postępowaniu uchybieniach, o których mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a., to takich istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie skład orzekający w I instancji się nie dopatrzył i dlatego nie zastosował sygnalizacji przewidzianej tym przepisem.

Skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości domagając się jego uchylenia oraz zwrotu kosztów postępowania.

Powołując się na podstawę określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie

1. przepisów postępowania, tj.:

- art. 1, art. 2, art. 3 § 1 i 2 pkt 8, art. 6, art. 45, art. 46 § 1 i 2, art. 57 § 1, art. 60, art. 134 § 1, art. 139 § 3, art. 149, art. 151, art. 154 § 1, 2, 3 i 6, art. 155 § 1 oraz art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.;

- art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - dalej: u.u.s.a.;

- art. 184 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podał, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji opiera się na przyjęciu, że skarżący złożył wiele równoległych skarg. Orzeczenie o oddaleniu jednych skarg i umorzeniu postępowania w zakresie innych opiera się więc na analizie powiązań pomiędzy tymi skargami. Takie rozumowanie zdaniem skarżącego narusza następujące przepisy: art. 45, 46 § 1 i 2, art. 57 § 1, art. 60, art. 134 § 1 i art. 149 oraz art. 161 § 1 pkt 1 i 151 p.p.s.a. W ocenie skarżącego cofnięcie zarzutu bezczynności organu, w sytuacji gdy organ wydał decyzję w sprawie skarżącego, nie ma wpływu na byt samej skargi. Przedmiotem skargi w przedmiocie bezczynności po wyroku wnoszonej w trybie art. 154 p.p.s.a. jest bowiem kontrola zgodności z prawem zaniechania administracji. Ustanie bezczynności po wniesieniu skargi spowoduje, że sąd nie zobowiąże organu do wydania w określonym terminie aktu, skoro ten akt został już wydany. Nie zwalnia to jednak sądu od rozstrzygnięcia czy taka bezczynność nie naruszała przepisów prawa, a w konsekwencji od rozstrzygnięcia w zakresie pozostałych wniosków skargi, m.in. w zakresie grzywny o czym w sposób jednoznaczny stanowi art. 154 § 3 p.p.s.a. Interpretacja uznająca, że przedmiotem takiego postępowania jest także sama bezczynność organu, prowadziłaby do absurdalnych skutków procesowych. Sąd nie mógłby w zakresie bezczynności, ani sprawy umorzyć, ani oddalić co wynika z art. 154 § 3 p.p.s.a., a jedynie uwzględniając skargę na bezczynność, zgodnie z art. 149 p.p.s.a. miałby obowiązek wydać wyrok, w którym zobowiązałby organ do wydania w określonym terminie aktu, który już przecież został wydany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku zaznaczył, że skarżący podtrzymał swoje wnioski związane z wniesioną skargą. A zatem sugestia, że odstąpił on od żądania dokonania przez sąd administracyjny kontroli zgodności z prawem zaniechania Rady Izby Notarialnej w W. jest w sposób oczywisty nieprawdziwa. W omawianej sprawie nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że nie mamy do czynienia z cofnięciem skargi, a jedynie z przyjęciem przez skarżącego do wiadomości, że stan bezczynności po wyroku ustał.

Zdaniem skarżącego powoływanie się przez Sąd, że o oddaleniu części skargi i umorzeniu postępowania dotyczącego innej części skargi zdecydowało wycofanie zarzutu bezczynności, jest niezgodne z art. 134 § 1 p.p.s.a. Bowiem nawet jeśli Sąd dopatrzył się sprzeczności pomiędzy cofnięciem zarzutu a podtrzymywaniem wniosków, to takim cofnięciem nie był związany, niezależnie od obowiązku udzielenia skarżącemu działającemu osobiście wskazówek i pouczeń, o których mowa w art. 6 p.p.s.a.

Według Sądu I instancji w sytuacji ustania bezczynności po wniesieniu skargi strona, dla skutecznego żądania wymierzenia grzywny, wbrew istniejącemu stanowi faktycznemu, powinna podtrzymać zarzut bezczynności organu. Konsekwencją podtrzymania zarzutu bezczynności jest w ramach składanych wyjaśnień obowiązek przedstawienia argumentów na poparcie podtrzymanego zarzutu. Absurdalność takiego postępowania jest oczywista, także dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który formułując pytanie w zakresie podtrzymania zarzutu bezczynności okazał skarżącemu uchwałę Rady Izby Notarialnej w jego sprawie z dnia 13 października 2004 r.

Rozstrzygnięcie Sądu narusza też zdaniem skarżącego art. 161 § 1 pkt 1 i 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W omawianym zakresie jeśliby cofnięcie zarzutu uznać za wycofanie skargi, to postępowanie powinno być umorzone w całości, a nie w części. Mając powyższe na uwadze, jest oczywiste, że błędna klasyfikacja prawna zarzutu bezczynności, jak również błędna interpretacja czynności skarżącego, przesądziły o umorzeniu i odrzuceniu skargi. Dlatego wskazane naruszenie prawa należy uznać za istotne.

Skarżący stwierdził, że z całą pewnością zawarta w art. 154 § 1 p.p.s.a. dyspozycja, jako środek zwalczania milczenia administracji, dopuszcza wniesienie skargi w przedmiocie bezczynności organu wraz z żądaniem wymierzenia temu organowi grzywny. Nie ulega też wątpliwości, że w świetle art. 154 § 3 p.p.s.a. dopuszcza się już po wniesieniu skargi ustanie bezczynności organu, co nie może skutkować oddaleniem skargi ani umorzeniem postępowania. Tymczasem Sąd okazał skarżącemu uchwałę Rady Izby Notarialnej z 13 października 2004 r., a stwierdzenie skarżącego iż wobec okazanej mu uchwały, wycofuje zarzut bezczynności z uwagi na art. 149 p.p.s.a. Sąd zinterpretował jako podstawę dla oddalenia skargi i umorzenia postępowania. Takie działanie Sądu I instancji, zdaniem skarżącego, w sposób oczywisty stoi w sprzeczności z treścią art. 154 § 3 p.p.s.a., ponieważ ustanie bezczynności organu po wniesieniu skargi nie zwalnia Sądu z obowiązku wymierzenia grzywny. W tym stanie prawnym interpretacja przepisów skutkująca powiązaniem możliwości wymierzenia grzywny od trwania w stanie bezczynności w sposób oczywisty narusza art. 154 § 3 p.p.s.a.

W ocenie skarżącego istnieje sprzeczność uzasadnienia Sądu w powyżej wskazanym zakresie. Z jednej strony jako powód oddalenia skargi wskazuje się na cofnięcie zarzutu bezczynności, z drugiej dowodzi się "zbyteczności" rozstrzygnięcia w tym zakresie w świetle uchwał samorządu notarialnego. Taka argumentacja prowadzi do wniosku, że gdyby skarżący nie cofnął skargi, to Sąd rozstrzygnąłby w zakresie jego praw równolegle do będących w obrocie prawnym uchwał samorządu notarialnego i to pomimo "zbyteczności" takiego rozstrzygnięcia. Powyższe dowodzi, że narzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny interpretacja art. 154 p.p.s.a. jest nie do utrzymania w świetle reguł wykładni. Opiera się bowiem na domniemaniu nieracjonalności prawodawcy w płaszczyźnie funkcjonalnej, tj. na założeniu że prawodawca stworzył system norm niespójnych i sprzecznych, a więc dowolnych.

Skarżący podał, że występował w sprawie bez adwokata i radcy prawnego. Sąd miał świadomość, że skarżący podtrzymał swoje żądanie w zakresie wymierzenia grzywny, czemu Sąd dał wyraz w uzasadnieniu wyroku : "skarżący w dalszym ciągu domagał się wymierzenia organowi grzywny...". Skoro Sąd wiedział, że strona działająca bez adwokata lub radcy prawnego podtrzymuje swoje wnioski w omawianym zakresie, to jego obowiązkiem było udzielenie stronie wskazówek co do czynności procesowych niezbędnych dla podtrzymania tych wniosków. Obowiązkiem Sądu było więc pouczenie skarżącego, że dla podtrzymania wniosku w zakresie wymierzenia grzywny konieczne jest podtrzymanie zarzutu bezczynności organu, i to pomimo, że bezczynność ustała.

Skarżący podkreślił, że jego odpowiedź na pytanie Sądu, czy w jego ocenie Rada Izby Notarialnej pozostaje w bezczynności, była merytorycznie prawidłowa w świetle okazanej mu przez Sąd uchwały Rady Izby Notarialnej z dnia 13 października 2004 r. Jest oczywistym, że po wniesieniu skargi bezczynność Rady Izby Notarialnej ustała. Natomiast naganne wydaje się postępowanie Sądu, który z poprawnej merytorycznie odpowiedzi wyinterpretował podstawę formalną dla oddalenia skargi bez jej merytorycznego rozpatrzenia. Takie postępowanie musi podważać zaufanie obywateli do władzy sądowniczej, a przecież zgodnie z art. 1, art. 2, art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 1 u.u.s.a. i art. 184 Konstytucji RP sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tymczasem postępowanie Sądu w sposób oczywisty było uchyleniem się od wypełnienia obowiązków nałożonych konstytucją i ustawami.

Sąd zaniechał pouczenia skarżącego działającego osobiście o normach, które Sąd wyinterpretował z przepisów p.p.s.a. i stało się to bezpośrednią przyczyną, dla której skarżący nie potrafił dopełnić formalności, które w ocenie Sądu były niezbędne dla dokonania kontroli zgodności z prawem bezczynności Rady Izby Notarialnej w W. po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jest więc oczywiste, że wskazane zaniedbanie miało decydujący wpływ na przebieg postępowania i treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Izby Notarialnej w W. podtrzymała swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego -wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada wymogom, o których mowa w wymienionych wyżej przepisach prawach a podniesione w niej zarzuty procesowe są zasadne i skutkują częściowym uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Oparcie skargi kasacyjnej na podstawie prawnej wskazanej w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje na konieczność odniesienia się do ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonego wyroku i ustalenia czy i jakie normy prawne zostały naruszone przy wydawaniu wyroku przez Sąd I instancji oraz czy naruszenie tych norm prawnych miało istotny wpływ na wynik sprawy. Poza sporem pozostaje okoliczność, że wyrokiem z dnia 20 listopada 2003 roku, wydanym w sprawie sygnatura akt II SA 1861/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały z 11 maja 2002 roku numer [...] Krajowej Rady Notarialnej oraz utrzymanej nią w mocy uchwały z 8 lutego 2002 roku Rady Izby Notarialnej w W. Bezspornym w sprawie jest także i to, że po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, do chwili wniesienia przez A. P. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to jest do dnia 30 sierpnia 2004 roku, nie zapadła żadna uchwała dotycząca przyjęcia skarżącego na aplikację w Izbie Notarialnej w W. w 1998 roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. P., powołując się na przepis art.154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podniósł, iż wnosi tę skargę na bezczynność organu po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 20 listopada 2003 roku -sygnatura akt II SA 1861/02 oraz wskazał, że żąda wymierzenia organom grzywny, a także orzeczenia o przyjęciu na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w W. i wniósł o zastosowanie środków dyscyplinujących, o których mowa w art. 155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niewątpliwym jest również i to, że po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w dniu 13 października 2004 roku Rada Izby Notarialnej w W. podjęła uchwałę numer [...] w sprawie odmowy przyjęcia A. P. na aplikację notarialną i odmowy mianowania go aplikantem notarialnym. Wreszcie poza sporem pozostaje i ta okoliczność, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 9 czerwca 2005 roku, A. P. oświadczył, że cofa skargę w zakresie bezczynności organu i podtrzymuje żądania skargi w pozostałym zakresie, w tym zakresie ukarania organu grzywną.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 154 § 1 i § 3 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona , po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Należy stwierdzić, iż nie jest trafne stanowisko Sądu I instancji wskazujące, że cofnięcie skargi w zakresie bezczynności organu powoduje odpadnięcie przyczyny skutkującej obowiązkiem wymierzenia grzywny. Z treści powołanego wyżej przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. wynika, że środki wskazane w tej normie prawnej znajdują zastosowanie gdy organ nie wykona wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność bądź, gdy organ pozostaje w bezczynności po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, a więc nie załatwia sprawy w sposób przewidziany prawem w ustawowym terminie. Ustawodawca wyposażył stronę w dwa uprawnienia. Po pierwsze w jednej ze wskazanych wyżej sytuacji, strona może żądać od organu wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, a po drugie może żądać wymierzenia organowi grzywny. Skarga o wymierzenie organowi grzywny ma na celu ukaranie organów za nie wykonanie wyroków sądowych, a także dyscyplinowanie organów administracji publicznej. Skuteczność skargi o wymierzenie organowi grzywny zależy od ustaleń dotyczących nie załatwienia w ustawowym terminie sprawy po wydaniu wyroku kasacyjnego lub stwierdzającego nieważność aktu lub czynności. Ustalenie więc, że po wydaniu wyroku stwierdzającego nieważność aktu lub czynności organ nie załatwia sprawy, przy jednoczesnym żądaniu ukarania organu grzywną, winno skutkować zastosowaniem tego środka prawnego. Pamiętać przy tym należy, że przepis art. 154 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że stan w postaci nie wykonanie wyroku lub nie załatwienie sprawy po wyroku kasacyjnym bądź stwierdzającym nieważność aktu lub czynności istnieć musi w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca mówiąc o nie załatwieniu sprawy w ustawowym terminie wskazuje na określoną okoliczność faktyczną uzasadniającą żądanie ukarania organu grzywną. Załatwienie więc sprawy po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie może prowadzić do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi o ukaranie organu grzywną. Natomiast skarga A. P. w zakresie w jakim dotyczyła bezczynności organu miała na celu doprowadzić do zobowiązania organu do wydania aktu prowadzącego do załatwienia sprawy. W omawianym zakresie ocena bezczynności organu dokonywana jest na datę wyrokowania. Trafnie więc podnosi skarżący, że w sytuacji, gdy w chwili wyrokowania organ wydał akt, mocą którego sprawa została merytorycznie załatwiona, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Jednak okoliczność ta nie może wykluczać możliwości domagania się ukarania organu grzywną, w sytuacji, o jakiej mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Ponadto należy podkreślić, że skarżący, poza ukaraniem organów grzywną, domagał się także zastosowania środka, o którym mowa w art. 154 § 2 p.p.s.a., który to przepis w sytuacjach wskazanych w art. 154 § 1 p.p.s.a., dopuszcza orzekanie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnień lub obowiązków. Oddalenie skargi w omawianym zakresie, przy uwzględnieniu okoliczności związanych z załatwieniem sprawy poprzez wydanie stosownej uchwały pozostaje w sprzeczności z treścią art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W pozostałym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne. W szczególności nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 155 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis prawa dotyczy tzw. sygnalizacji w zakresie istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie. Skład orzekający może te uchybienia stwierdzić w toku rozpoznawania sprawy, to jest od chwili wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego do chwili uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Okoliczność, że skład orzekający nie wystąpił ze stosownym postanowieniem sygnalizacyjnym (będącym uprawnieniem Sądu) nie może stanowić o naruszeniu prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1, art. 184 i art. 203 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.