Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1008/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 152, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 pkt 3 lit.b, par. 5 ust. 3 pkt 3, par. 6 ust. 2 pkt 2 lit. c, par. 10 ust. 1 w zw. z par. 9 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Dnia 13 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2009 r. przy udziale – sprawy ze skargi R. H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. ar


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r. o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu R. H. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Podstawę prawną w/w rozstrzygnięcia stanowiły przepisy: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), pkt 9.8: "Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej", pkt 11.11.2. "Zasady szczegółowe w zakresie stosowania sankcji" - obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. nr 56, poz. 958), § 3 pkt 1 - 3, § 5 ust. 1 i ust. 3, § 6 ust. 2, § 7 ust. 1, § 9 ust. 1-3, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 17, poz. 142 ze zm.).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ orzekający przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wnioskiem z dnia 7 marca 2005 r. R. H. zwróciła się do organu I instancji o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Do przedmiotowego wniosku dołączyła plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej z dnia 7 marca 2005 r. oraz zaświadczenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., z którego wynika, iż "w celu spełnienia przez gospodarstwo rolne unijnych wymogów weterynaryjnych przewidzianych dla obór mlecznych produkujących surowiec do przerobu na żywność (...) konieczna jest poprawa infrastruktury obory.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał R.H. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

W dniu 6 lutego 2007 r. R. H. złożyła w siedzibie organu I instancji oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. W tym samym dniu strona złożyła również oświadczenie, iż kupiła schładzalnik o pojemności 500 litrów, czyli większej aniżeli określiła to w planie. Zgodnie z planem schładzalnik miał mieć pojemność 200 litrów. Wyjaśniła, iż zakup większego schładzalnika wiązał się z powiększeniem stada krów mlecznych.

Następnie w dnia 9 marca 2007 r. w gospodarstwie R. H. organ I instancji przeprowadził kontrolę na miejscu, w wyniku której stwierdzono, iż przedsięwzięcie polegające na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w ujęcie wody zostało zrealizowane w ten sposób, że doprowadzono wodę do budynku, jednakże nie zainstalowano filtrów. Ustalono ponadto, iż strona zrealizowała płytę gnojową o powierzchni 22,73 m2, czyli o powierzchni mniejszej aniżeli zadeklarowana we wniosku 24,45 m2.

W dniu 26 czerwca 2007 r. wnioskodawczyni, na skutek pisma organu z dnia 20 czerwca 2007r., sama złożyła pismo, w którym wyjaśniła, iż płyta gnojowa została wykonana zgodnie z planem, który opracował uprawniony projektant i kierownik budowy o specjalności architektonicznej i konstrukcyjno - budowlanej. Woda natomiast została podciągnięta z sieci do obory i pomieszczenia do mleka. Filtry do wody nie zostały zainstalowane, bowiem strona nie została o takiej konieczności powiadomiona. Do niniejszego pisma załączyła projekt płyty gnojowej.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na podstawie art. 162 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 17, poz. 142 ze zm.) orzekł o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. H. podniosła, iż nieścisłości związane z realizacją płyty gnojowej wynikały z dostawy przez wytwórcę mniejszej ilości betonu. Obecnie płyta gnojowa została wykonana zgodnie z parametrami określonymi we wniosku o przyznanie dotacji. Strona odnosząc się natomiast do kwestii dostosowania gospodarstwa do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla przechowywania mleka wyjaśniła, iż pomieszczenie wyposażono w umywalkę z podgrzewaczem wody oraz zamontowano niezbędne flirty na sieci wodociągowej, wykonano także płytki ścienne i podłogowe. Obecnie pomieszczenie spełnia wszelkie normy sanitarne.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Według organu beneficjentka złożyła nieprawdziwe oświadczenie o wykonaniu przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Kontrola na miejscu wykazała natomiast, iż takie przedsięwzięcia nie zostały wykonane zgodnie z planem dostosowania. Uzasadniało to zastosowanie art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. WE L 153/30 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) i wydanie decyzji o uchyleniu rozstrzygnięcia z dnia [...] r.

Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt 1103/07 orzekł o jej uchyleniu.

Według Sądu organy orzekające w sprawie nie udowodniły jednoznacznie, że skarżąca R. H. w skutek poważnego zaniedbania, złożyła fałszywą deklarację. W rezultacie zaś, co najmniej przedwcześnie zastosowały sankcję przewidzianą w art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. Sąd nie podzielił przy tym stanowiska organów orzekających, iż R. H. złożyła fałszywe oświadczenie o wykonaniu zadań wymienionych w planie. Stronie skarżącej nie można również postawić zarzutu "poważnego zaniedbania", o którym stanowi art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jej uzasadnieniu Dyrektor wskazał, iż R. H. zobowiązała się do zrealizowania w terminie przedsięwzięcia polegającego na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w płytę gnojową o powierzchni 24,45 m2, zbiornika na gnojówkę o pojemności 19,56 m3, oraz do przygotowania ścian i podłóg w pomieszczeniach do udoju oraz do przechowywania mleka na 5 stanowiskach, zainstalowaniu dojarki, schładzalnika mleka, umywalki wraz z podgrzewaczem wody oraz wyposażeniu gospodarstwa w ujęcie wody.

W ocenie organu II instancji termin na realizację przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, polegającego na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w schładzalnik do mleka o pojemności 200 l, dojarkę, umywalkę z podgrzewaczem wody, przygotowaniu ścian i podłogi w pomieszczeniach do doju i przechowywania mleka (na 5 stanowiskach) oraz wyposażenie gospodarstwa w ujęcie wody wynosił 12 miesięcy od dnia przyznania płatności. Biegł on zatem od dnia w którym wnioskodawczyni odebrała decyzję, czyli od dnia 15 marca 2006 r. do dnia 15 marca 2007 r. Natomiast przedsięwzięcie mające na celu dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych winno zostać zrealizowane do dnia 31 grudnia 2007 r. Termin ten został jednak wydłużony do dnia 31 lipca 2008 r. na skutek wejścia w życie z mocą od dnia 1 stycznia 2008 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 9, poz. 55).

Zdaniem organu II instancji z przedstawionych przez stronę w dniu 10 października 2007 r. dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni nabyła w dniu 31 sierpnia 2007 r. 1m3 betonu towarowego oraz, że w dniu 10 września 2007 r. zakupiła produkty stanowiące elementy ujęcia wody, w tym naczynie filtra i wkłady do filtra. Zakup tychże produktów nastąpił po dniu złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. Na tej podstawie można więc przyjąć, iż całkowite zakończenie realizacji wszystkich zadeklarowanych w planie dostosowania przedsięwzięć nastąpiło po dniu złożenia wyżej wspomnianego oświadczenia, a co istotne, zakończenie realizacji przedsięwzięcia dostosowującego gospodarstwo produkcyjne w zakresie ochrony zdrowia do wymagań weterynaryjnych, nastąpiło po upływie 12-miesięcznego terminu przewidzianego na wykonanie zadeklarowanych w planie przedsięwzięć. Zgromadzone w sprawie dowody są w przekonaniu Dyrektora wystarczające, by przyjąć, że R. H. nie zrealizowała w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, a tym samym zgodnie z § 10 ust. 1 w związku z § 9 ust. 3 rozporządzenia druga rata płatności nie powinna zostać wypłacona, zaś pierwsza rata płatności winna podlegać zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Termin na realizację przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, mającego na celu dostosowanie gospodarstwa produkcyjnego w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań dla mleka oraz produktów mlecznych do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa, upłynął w dniu 15 marca 2007 r. i w świetle zebranego materiału dowodowego do tego dnia przedsięwzięcie to nie zostało w pełni zrealizowane w zakresie ujęcia wody. Kompletne zakończenie tego przedsięwzięcia nastąpiło dopiero w dniu 10 września 2007 r.

Odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2008 r. organ podzielił stanowisko Sądu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania sankcji przewidzianych w przepisie art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. WE L 153/30, z 30.4.2004). Celowość złożenia fałszywej deklaracji nie miała miejsca, bowiem skarżąca uchybienia istniejące w dniu złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć usunęła, a część inwestycji polegająca na dostosowaniu gospodarstwa rolnego w zakresie przechowywania nawozów naturalnych wykonana została jeszcze w terminie. Dyrektor podzielił również stanowisko Sądu, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do "poważnego zaniedbania" ze strony R.H., gdyż - jak podkreślił Sąd w uzasadnieniu wyroku - zaniedbania te nie wynikały z jej złej woli, a były jedynie następstwem niedoinformowania oraz nieposiadania przez nią fachowej wiedzy w tym zakresie.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów strony, iż nie została należycie poinformowana o konieczności zainstalowania filtrów do wody, Dyrektor wskazał, iż wyposażenie gospodarstwa w dane urządzenie, polegać powinno na jego zainstalowaniu, montażu lub dokonaniu innych czynności niezbędnych do prawidłowego korzystania z urządzenia, tak jak stanowi o tym § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2004 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych (Dz. U. nr 188, poz. 1946 ze zm.).

Przedsięwzięcie określone w § 5 ust. 3 pkt 2 lit. c rozporządzenia, polegające na wyposażeniu gospodarstwa w ujęcie wody ma na celu zapewnienie przede wszystkim wody odpowiedniej jakości w budynku inwentarskim. Tak zdefiniowany cel pomocy precyzuje kierunki inwestycji, którymi są przedsięwzięcia polegające na wyposażeniu gospodarstwa produkcyjnego w studnię lub urządzenie oczyszczające wodę. Podłączenie budynku do sieci wodociągowej, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie powinno być, w ocenie organu, traktowane na równi z wyposażeniem gospodarstwa w ujęcie wody. Mimo, iż pojęcie "ujęcie wody" nie znajduje bezpośredniego odzwierciedlenia w aktach prawnych, to pojęcie "sieć wodociągowa" zostało zdefiniowane w art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. nr 72, poz. 747 ze zm.). Art. 2 pkt 16 tej ustawy definiuje natomiast pojęcie "urządzeń wodociągowych".

Jednocześnie organ zauważył, iż zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (Monitor Polski 2004 r. nr 56, poz. 958) w sytuacji, gdy przedsięwzięcie mające na celu spełnienie danego standardu nie będzie odpowiadać parametrom technicznym, wymaganym w odpowiednich aktach prawnych lub przedsięwzięcie nie zostanie wykonane w przewidzianym terminie (bez uzasadnionej przyczyny), powinno nastąpić wstrzymanie płatności oraz konieczność zwrotu otrzymanych do tego czasu płatności.

Powyższą decyzję R.H. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie § 6 ust. 2 w zw. z § 3 pkt 3 oraz § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich z dnia 18 stycznia 2005 r. (Dz. U. nr 17, poz. 142 ze zm.) w zakresie, w jakim organ przyjął, iż realizacja przedsięwzięć określonych przez skarżącą w planie dostosowanie nastąpiła z przekroczeniem terminów. Podniosła również zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącej o konieczności usunięcia nieprawidłowości zauważonych przez organ jeszcze w czasie trwania terminu do zrealizowania przedsięwzięcia, art. 35 § 3 k.p.a. poprzez niedotrzymanie terminu do rozpatrzenia odwołania skarżącej i art. 162 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca w terminie dopełniła czynności określonych w decyzji.

Uzasadniając skargę R. H. podniosła, iż obowiązkiem organu, co stwierdził także WSA w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., było poinformowanie skarżącej o stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowościach i wezwanie do ich niezwłocznego usunięcia, zwłaszcza że organ powziął o nich wiadomość w terminie otwartym do realizacji obu przedsięwzięć. W przedmiotowej sprawie brak informacji o konieczności zainstalowania filtrów bez wątpienia w znaczący sposób wpłynął na ukształtowanie praw i obowiązków skarżącej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga R.H. zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) odpowiada obowiązującym w dacie jego podjęcia przepisom prawa materialnego, określającym prawa i obowiązki stron oraz przepisom procedury administracyjnej, normującym zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. orzekająca o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r. o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia [...] r. w sprawie przyznania R. H. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Oceniając legalność wspomnianego rozstrzygnięcia Sąd miał przede wszystkim na uwadze dyspozycję art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem sprawa uchylenia decyzji o przyznaniu stronie skarżącej przedmiotowej pomocy finansowej była już raz przedmiotem uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 1103/07 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Po myśli art. 153 ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Oznacza to, że orzeczenie organu administracji publicznej, wydane na skutek wyroku WSA, winno więc w szczególności uwzględniać ocenę prawną i wskazania zawarte w tym wyroku. W innym wypadku takie orzeczenie będzie wadliwe w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 2662/2007 LexPolonica nr 1985780).

W związku z powyższym kontrola Sądu w niniejszej sprawie ograniczała się w zasadzie do ustalenia, czy Dyrektor ARiMR, rozpoznając sprawę ponownie, uwzględnił wskazówki wynikające z uzasadnienia wspomnianego wyżej orzeczenia.

Analizując w tym kontekście zgromadzoną dokumentację Sąd doszedł do przekonania, iż Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę wszystkich wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2008 r.

Przede wszystkim podnieść trzeba, iż organ odwoławczy mając na względzie stanowisko Sądu, zaprezentowane w/w orzeczeniu prawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania sankcja wynikająca z art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. UE z dnia 30 kwietnia 2004 r. L 153/30).

Zdaniem organu II instancji nie można R. H. postawić zarzutu, iż celowo złożyła fałszywą deklarację o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Celowość złożenia fałszywej deklaracji, jak podkreślił Dyrektor, nie miała miejsca, albowiem skarżąca uchybienia istniejące w dniu złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć usunęła, a część inwestycji polegającą na dostosowaniu gospodarstwa rolnego w zakresie przechowywania nawozów naturalnych wykonana została jeszcze przed upływem zakreślonego przepisami prawa terminu, czyli przed dniem 31 lipca 2008 r.

Jednocześnie Dyrektor uznał, iż nie można zarzucić skarżącej poważanego zaniedbania, o którym stanowi art. 72 ust. 1 w/w rozporządzenia, ponieważ zaniedbania mające miejsce w toku przedmiotowego postępowania nie wynikały ze złej woli strony, a były jedynie następstwem niedoinformowania oraz nieposiadania przez nią fachowej wiedzy w tym zakresie.

Przechodząc następnie do kwestii realizacji przez stronę przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu ujęcia wody Dyrektor ARiMR stwierdził, iż R. H. uchybiła terminowi przewidzianemu w przepisach prawa do realizacji tego zadania i w rezultacie druga rata pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej nie powinna jej zostać wypłacona, zaś pierwsza rata powinna zostać zwrócona.

W rozumieniu § 3 pkt 3 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 17, poz. 142 ze zm.) płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który oprócz spełnienia warunków wymienionych w pkt 1, 2 i 4 zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego dalej "planem dostosowania", w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania gospodarstwa produkcyjnego, w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa.

Wspomniane przedsięwzięcie polega na wyposażeniu gospodarstwa w dojarkę lub schładzalnik do mleka o pojemności nie większej niż 800 litrów lub ujecie wody (§ 5 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia).

Termin realizacji takiej inwestycji według § 6 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia określony w planie dostosowania wynosi nie więcej niż 12 miesięcy od dnia przyznania płatności.

W rozpoznawanej sprawie niespornym jest, iż R. H. zobowiązała się do wykonania przedsięwzięć ustalonych szczegółowo w planie, w tym także do wykonania ujęcia wody. Dwunastomiesięczny termin na zrealizowanie przedmiotowego ujęcia, jak słusznie ustaliły organy orzekające w sprawie, biegł od dnia, w którym skarżąca odebrała decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu rzeczonych płatności, a więc od dnia 15 marca 2006 r. do dnia 15 marca 2007 r.

Okolicznością niekwestionowaną między stronami postępowania jest dodatkowo fakt, iż wnioskodawczyni w dniu 6 lutego 2007 r. złożyła w siedzibie organu I instancji oświadczenie o zrealizowaniu inwestycji, nie wiedząc przy tym, że o poprawności wykonania ujęcia wody decyduje zainstalowanie stosownych filtrów. W dniu 9 marca 2007 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę na miejscu, w wyniku której stwierdził, iż ujęcie wody zostało zrealizowane nieprawidłowo, ponieważ doprowadzono do budynku wodę, nie instalując uprzednio odpowiednich filtrów.

Rzeczona kontrola, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r., została przeprowadzona przed upływem terminu do realizacji przedsięwzięcia. To zaś oznacza, że po powzięciu informacji o wadliwym wykonaniu inwestycji organ zobligowany był poinformować skarżącą w trybie art. 9 k.p.a. o występujących nieprawidłowościach oraz ich skutkach.

Z załączonej do akt dokumentacji wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę nie podjął, mimo wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi żadnych czynności, by konwalidować błędy popełnione przez organ I instancji.

W rezultacie cały ciężar uchybień poczynionych przez organy administracji publicznej orzekające w rozpoznawanej sprawie Dyrektor przerzucił na skarżącą, uznając arbitralnie, że skoro R. H. w terminie do dnia 15 marca 2007 r. nie wykonała prawidłowo ujęcia wody, to zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej i zastosowania § 10 ust. 1 w zw. z § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

W przekonaniu Sądu uwadze tegoż organu uszedł ponownie fakt, że strona powiadomiła organ I instancji o realizacji ujęcia wody ponad 1 miesiąc przed upływem zakreślonego przepisami prawa terminu realizacji przedsięwzięcia. Natomiast Kierownik Biura Powiatowego ARiMR mimo, iż nie było żadnych przeszkód do wcześniejszego skontrolowania prawidłowości realizacji inwestycji, pierwsze czynności w tej kwestii podjął dopiero na tydzień przed upływem terminu realizacji przedsięwzięcia. Co więcej, Dyrektor po raz kolejny nie dostrzegł również, że organ I instancji wbrew zasadzie wynikającej z art. 9 k.p.a. nie poinformował skarżącej o stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowościach i nie wezwał jej do ich niezwłocznego usunięcia przed upływem terminu realizacji przedsięwzięcia w tym celu, by R. H. nie poniosła szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa. Aktywność w tym wypadku wykazała natomiast sama skarżąca, która wobec bezczynności organu zakupiła i zainstalowała niezbędne elementy ujęcia wody, informując o tym organ w dniu 10 września 2007 r.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał również, że zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wyjaśnienia organu, jak powinno - w jego ocenie - zostać zrealizowane ujęcie wody, nie mogą być traktowane jako wypełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Tego rodzaju informacje zgodnie z fundamentalną zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. winny być udzielone stronie w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości na etapie ubiegania się o przyznanie przedmiotowej płatności, bądź, jak podnosił to Sąd w wydanym uprzednio wyroku, tuż po stwierdzeniu w trakcie kontroli nieprawidłowości, tak by strona miała zapewnioną możliwość ich niezwłocznego usunięcia. Poinformowanie strony o konieczności zainstalowania filtrów było o tyle istotne, że wówczas nie ekspirował jeszcze określony przepisami prawa termin realizacji przedsięwzięcia.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa ) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet z ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedynie odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa.

Tożsame stanowisko dominuje zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo warto tu zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r. sygn. akt III ARN 40/92 (opubl. Orzecznictwo Gospodarcze 1992/4 poz. 92, Państwo i Prawo 1993/3 str. 110), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 1740/98 (opubl. Glosa 2002/1 str. 48), czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 758/2007 (LexPolonica nr 2002753).

To zaś oznacza, że dopóki w systemie obowiązującego prawa obowiązuje przepis art. 9 k.p.a., dopóty organy administracji publicznej zobowiązane są przestrzegać z należytą staranności obowiązków z niego wynikających.

Podsumowując powyższe wywody, Sąd doszedł do jednoznacznego wniosku, iż rozpoznając ponownie sprawę uchylenia decyzji o przyznaniu R. H. płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, Dyrektora ARiMR naruszył zasadę związania oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. zobowiązany będzie uwzględnić poczynione wyżej uwagi, tak by wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa materialnego i procedury administracyjnej.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W oparciu o regulację art. 152 Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

B.C.