Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 778/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 147
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na zarządzenie Wójta Gminy S. z dnia 21 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy S. - działając na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm. – dalej jako "u.s.g.") oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. 2020, poz. 910 ze zm. – dalej jako "u.p.o.") i po uzyskaniu pozytywnej opinii Pomorskiego Kuratora Oświaty - zarządzeniem Nr [...] z dnia 21 czerwca 2021 r. odwołał A. B. (dalej zwanego także "skarżącym", "Dyrektorem") ze stanowiska Dyrektora Szkoły [...] w B. z dniem 21 czerwca 2021 r., bez wypowiedzenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącym załącznik do zrządzenia, wskazano, że A. B. od dnia 01.09.2020 r. jest zatrudniony na stanowisku Dyrektora Szkoły [...] w B., a Urząd Gminy S. jest organem prowadzącym tej szkoły, który prowadzi również na podstawie art. 57 ust. 1 i 2 ustawy i art. 44 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm. – dalej jako "u.f.p.") nadzór nad działalnością szkoły w zakresie spraw finansowych i administracyjnych.

W przedmiotowej sprawie organ, wskazując na treść art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. stwierdził, że w jego ocenie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadnia celowość podjęcia decyzji o odwołaniu A. B. ze stanowiska Dyrektora Szkoły [...] w B.

Powyższe podyktowane jest zaistnieniem przypadków szczególnie uzasadniających ocenę, że dalsze kierowanie przez A. B. Szkołą zagraża właściwemu jej funkcjonowaniu, polegających na:

1. Złożeniu przez A. B. nieprawdziwego oświadczenia o przeprowadzeniu zajęć zdalnych z przedmiotów "A" i/lub "B" w dniach 19.10.2020 r., 20.10.2020 r., 26.10.2020 r., 02.11.2020 r., 03.11.2020 r., 09.11.2020 r., 07.12.2020 r., 08.12.2020 r., 14.12.2020 r., 15.12.2020 r. (sprzeczne informacje/zrzuty ekranu otrzymane od administratora systemu i od rodziców), 21.12.2020 r., 22.12.2020 r., 28.01.2021 r. w dniach 25.01.2021 r. w dzienniku elektronicznym.

W zakresie tego naruszenia organ wskazał, że na początku 2021 r. pracownicy urzędu w ramach prowadzonych czynności służbowych, związanych z nadzorem, powzięli informację, że część zajęć z przedmiotu "A" prowadzona była przez A. B. zdalnie "z samochodu". Sprawa zainteresowała pracowników urzędu, którzy zaczęli sprawdzać, czy zajęcia faktycznie się odbywały. Było to uzasadnione w kontekście otrzymywanych uprzednio przez Urząd od A. B. informacji o jego godzinach pracy, które nie zawsze pokrywały się z planem lekcji. W dniu 18 lutego 2021 r. do Urzędu wpłynęło pismo podpisane przez "Zaniepokojonych Rodziców", informujące o sposobie realizacji przez A. B. zajęć z A. Do pisma zostały załączone zrzuty ekranu, z których wynikało, iż część zajęć się nie odbyła. W piśmie tym poinformowano Urząd o wątpliwościach co do faktycznego przeprowadzenia zajęć zdalnych oraz ponownie pojawiło się stwierdzenie o zajęciach prowadzonych "z samochodu". Zwrócono się również z prośbą o podjęcie próby wyjaśnienia tematu.

Zgodnie z § 3 ust. 2 ("Organizacja nauczania zdalnego") załącznika nr 1 do zarządzenia nr [...] Dyrektora Szkoły [...] w B. z dnia 3 września 2020 r. pn.: "Zasady organizacji pracy Szkoły [...] w B. w przypadku przejścia na tryb nauczania zdalnego lub hybrydowego/mieszanego" nauczyciele są zobowiązani do prowadzenia zdalnego nauczania z wykorzystaniem aplikacji Teams z miejsca swojego pobytu lub ze szkoły. W związku z przedstawieniem przez A. B. harmonogramu prac i planu jego obecności w szkole, Urząd w trybie nadzoru zwrócił się do A. B. oraz do administratora systemu (Firma K. K. P.) o odpowiednie wydruki z aplikacji Teams, celem uzyskania potwierdzenia przeprowadzenia zajęć. Wnioskowane wydruki zostały sporządzone w dniu 16 lutego 2021 r. oraz przekazane Urzędowi. Wynika z nich, że nie wszystkie zajęcia były prowadzone we właściwych terminach. Tematy wpisane do dziennika lekcyjnego nie znajdują potwierdzenia w informacjach pobranych za pośrednictwem systemu Teams, jak również w zrzutach ekranu otrzymanych od "Zaniepokojonych Rodziców".

W dniu 22 lutego 2021 r. Urząd skierował do Kuratorium Oświaty w Gdańsku pismo nr [...] ([...]) z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie i zbadanie sprawy pod kątem nadzoru pedagogicznego.

Jednocześnie na skutek własnych działań kontrolnych Urząd stwierdził, że A. B. dokonywał wpisów do elektronicznego dziennika lekcyjnego zawierających nieprawdziwe oświadczenia o przeprowadzeniu zajęć z "A" oraz "B", co podważa zaufanie do Dyrektora, stanowi zagrożenie dla interesu publicznego, a w szczególności może stanowić przestępstwo przeciwko prawdziwości dokumentów, określone w art. 271 § 1 Kodeksu karnego, co w sposób zasadniczy wpływa na brak możliwości dalszego pełnienia przez niego funkcji Dyrektora.

Brak dowodów na realizację ww. zajęć został potwierdzony w protokole kontroli doraźnej nr [...] z dnia 15 marca 2021 r. przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w Gdańsku, które stwierdziło, że "brak jest dowodów potwierdzających realizację zajęć A. w dniu 3.11.2020, 8.12.2020, 15.12.2020 i 22.12.2020".

2. Złożeniu przez A. B. w piśmie z dnia 26 stycznia 2021 r. nieprawdziwego oświadczenia wobec Urzędu o rozpoczęciu szkolenia pn.:

- Kierownik administracyjno-gospodarczy w szkole/placówce oświatowej - poziom zaawansowany (bez limitu czasowego);

- Nauczanie języka polskiego jako obcego i drugiego w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych (bez limitu czasowego).

W zakresie tego naruszenia organ wskazał, że A. B. poniósł szereg wydatków w zakresie własnego rozwoju - na szkolenia. Wydatki zwróciły uwagę pracownika Urzędu - I. C., która po otrzymaniu faktur za szkolenia nr [...] z dnia 16.11.2020 r. oraz [...] z dnia 16.11.2020 r. w trybie nadzoru zwróciła się do organizatora szkoleń – I. Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. [...] w W. ([...]) - z prośbą o potwierdzenie, czy szkolenie dla A. B. zostało zrealizowane. Urząd dostał odpowiedź odmowną.

W dniu 26 stycznia 2021 r. A. B. skierował do Wójta Gminy S. wniosek o skierowanie do pracy zdalnej, który uzasadnił m.in. następującymi słowami: "Dodatkowo w związku z koniecznością ukończenia kursu na kierownika gospodarczego szkoły, a który już rozpocząłem i było to z Państwem uzgodnione również proszę o skierowanie mnie do pracy zdalnej w dniu 28.01.2021 r.". Urząd ponownie zwrócił się z prośbą do organizatora szkolenia o potwierdzenie, że A. B. istotnie rozpoczął udział w ww. szkoleniu. W odpowiedzi w dniu 27 stycznia 2020 r. Urząd otrzymał informację, że: "na tą chwilę wspomniany uczestnik nadal nie pojawił się na szkoleniach: Kierownik administracyjno-gospodarczy w szkole/placówce oświatowej - poziom zaawansowany (bez limitu czasowego); Nauczanie języka polskiego jako obcego i drugiego w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych (bez limitu czasowego)". Stan taki trwa do chwili obecnej (ostatnia informacja z dnia 9 czerwca 2021 r.).

Wobec powyższego organ prowadzący powziął informację, że swoim działaniem A. B. poświadczył nieprawdę, narażając Urząd na naruszenie zasad określonych w art. 44 u.f.p. tj. dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

3. Nieinformowaniu nauczycieli ze Szkoły [...] w B. o podejmowanych zarządzeniach w zakresie organizacji pracy szkoły, ze szczególnym uwzględnieniem pracy zdalnej, tudzież nierejestrowaniu zarządzeń organizacyjnych.

W zakresie tego naruszenia organ wskazał, że zarządzenia, które dotyczyły sposobu organizacji szkoły i jej funkcjonowania w okresie zdalnego nauczania nie były przekazywane kadrze. Należy domniemywać, iż przekazywane były jedynie ustne polecenia. Brak jest dowodów na poinformowanie kadry w ww. zakresie, zaś otrzymana ze szkoły w kilku różnych wersjach "Ewidencja zarządzeń dyrektora szkoły [...] w B. rok 2020" budzi uzasadnione wątpliwości co do jej rzetelności (przykładowo, wskazane w punkcie 1 zarządzenie Dyrektora Szkoły [...] w B. nr [...] z dnia 03.09.2020 r. pn.: "Zasady organizacji pracy Szkoły [...] w B. w przypadku przejścia na tryb nauczania zdalnego lub hybrydowego/mieszanego" w Ewidencji zarejestrowane zostało, jako dotyczące "dyżurów na boisku szkolnym").

4. Dokonaniu zakupów sprzętu oświetleniowego, komputerowego oraz monitoringu bez zachowania dyscypliny finansów publicznych.

W odniesieniu do tego naruszenia organ wskazał, że A. B. dokonał zamówień w zakresie opraw oświetleniowych, sprzętu komputerowego oraz monitoringu, co do których nie wie: kiedy ich dokonał, gdzie ich dokonał, w jakiej formie ich dokonał, jak dokonał wyboru wykonawcy, jaki jest/był dokładnie przedmiot zamówień, jaki jest/był termin ich realizacji, jaka jest wartość wynagrodzenia należnego wykonawcy, kto nadzorował realizację prac w szkole, kto i kiedy dokonał odbioru prac w imieniu szkoły. Jednocześnie, niezwłocznie po powrocie ze zwolnienia lekarskiego, tj. w dniu 1 czerwca 2021 r. A. B. złożył zapotrzebowanie na środki finansowe i potwierdził zasadność złożonych uprzednio przez wykonawcę faktur, pomimo iż do dnia 8 czerwca 2021 r. nie miał jeszcze potwierdzonej ilości ww. prac zrealizowanych pod jego nieobecność.

Abstrahując od powyższego, zgodnie z obowiązującymi zasadami, zapotrzebowanie na środki finansowe powinno nastąpić przed dokonaniem zamówienia, nie zaś po otrzymaniu faktury potwierdzającej realizację prac. W przeciwnym razie brak jest możliwości nadzorowania przez Urząd limitów określonych w planie finansowym szkoły.

W przedmiotowym przypadku dokumentacja zamówienia w zasadzie nie istnieje. Jest jedynie korespondencja e-mail’owa Wicedyrektor Szkoły – C. D. z wykonawcą, z której wynikają rozbieżności pomiędzy faktycznie zrealizowaną ilością dostaw a ilością wynikającą z otrzymanych faktur.

Z informacji uzyskanych od wykonawcy z dnia 24 maja 2021 r. wymieniono 540 świetlówek, zaś z faktur wynika 821 świetlówek. Różnica wynosi 281. Brak jest jakichkolwiek materiałów, z których wynikałyby ww. różnice, natomiast Dyrektor zasłania się brakiem pamięci.

Podczas rozmowy z przedstawicielami Urzędu Gminy S. w dniu 8 czerwca 2021 r. A. B. nie potrafił wyjaśnić przyczyny takiej sytuacji, wskazując, iż z uwagi na przebytą chorobę COVID-19 "nie do końca odpowiada za to co się działo wstecz". Powoływał się przy tym na "kontekst psychologiczny, który towarzyszył mu", "przypadłość chorobową" oraz "przebłyski pamięci pozwalające na możliwość przypomnienia sobie" niektórych rzeczy. Oświadczył, że cyt.: "nie odpowiadam za to, co się działo większość mijającego roku szkolnego", "nie do końca odpowiadam za to, co się działo", "na ile miałem samoświadomości, działałem jak działałem", "sytuacja zastana w szkole była bardzo precedensowa", itp.

Dyrektor od momentu objęcia stanowiska (wrzesień 2020 r.) nie zorientował się również w kwestii obowiązujących w szkole zasad dokonywania zamówień, a także nie ma świadomości, czy istnieje regulamin dokonywania zakupów lub inna podobna regulacja.

W rozmowie z przedstawicielami Urzędu Gminy S. w dniu 8 czerwca 2021 r. nie potrafił również jednoznacznie potwierdzić, czy jest w stanie wykonywać swoje obowiązki, pomimo aktualnego orzeczenia lekarskiego, potwierdzającego jego zdolność w tym zakresie.

5. Nieprawidłowym wykorzystywaniu zwolnienia lekarskiego, polegającego na fizycznym udziale A. B. w dniu 13 maja 2021 r. (tj. w trakcie zwolnienia lekarskiego) w konkursie na Dyrektora [...] w B.

W zakresie tego naruszenia organ wskazał, że A. B. przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 16 marca 2021 r. do końca maja 2021 r., jednakże w dniu 12 maja 2021 r. (podczas zwolnienia lekarskiego) fizycznie uczestniczył w konkursie na Dyrektora [...] w B. (co zostało potwierdzone w piśmie Starosty B. z dnia 17.05.2021 r., nr [...]). Takie postępowanie, tzn. wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem, stanowi podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Powodem powyższego jest ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych prowadzące do utraty zaufania do A. B.

Mając powyższe na uwadze organ wywiódł, że w przedmiotowej sytuacji mamy do czynienia z całym ciągiem zdarzeń, które aktualnie doprowadziły do sytuacji zagrożenia destabilizacji funkcjonowania szkoły i wywołują konieczność natychmiastowego odsunięcia dyrektora od kierowania szkołą, ponieważ dalsze sprawowanie przez niego tej funkcji godziłoby w interes publiczny.

W tym kontekście organ stwierdził, że konstrukcja odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ogranicza się jedynie do przypadków szczególnie uzasadnionych, zaś samo określenie "szczególnie" zawęża obszar zastosowania tegoż przepisu do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia. Musi to być działanie lub zaniechanie wyjątkowe i nadzwyczajne, które stanowi niedopełnienie przez dyrektora obowiązków lub naruszenie uprawnień określonych prawem, powodujące destabilizację w realizacji funkcji szkoły i jedynym rozwiązaniem tej sytuacji jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora. Oznacza to, że wystąpić musi zdarzenie nadzwyczajne, destabilizujące funkcjonowanie szkoły i wywołujące konieczność natychmiastowego odsunięcia dyrektora od kierowania szkołą, ponieważ dalsze sprawowanie przez niego tej funkcji godziłoby w interes publiczny (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3346/15). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2016 r. (sygn. akt I OSK 1592/16) stwierdził, że "przypadki szczególnie uzasadnione w orzecznictwie powszechnie są ujmowane wąsko - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego", zaś w orzecznictwie NSA utrwalony jest także pogląd, iż pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" oznacza takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego zaniechania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego.

Organ dodał, że obecne zachowanie prezentowane przez A. B. - w wypowiedziach kierowanych do przedstawicieli Urzędu Gminy S. z dnia 8 czerwca 2021 r., dotyczących zdarzeń opisanych w pkt 4 ("gdybym był w pełni sił w minionym czasie mógłbym za wszystko odpowiadać", "wiem, że stan covidowy mógł wpływać na odbiór rzeczywistości", "na ile miałem świadomości, działałem, jak działałem", "od tego momentu w przód jestem świadomy tego, co robię"), korespondencji kierowanej do organu, w której doszukuje się winy za zaistniałą sytuację w "Niebiesiech lub Naturze (...) Chinach lub USA", a także powoływanie się przez niego na "występowanie elementów stresogennych i przede wszystkim zespołu postcovidowego (problemy ze skutkami nadmiernego stresu i przeciążeń, problemy z pamięcią, koncentracją, spójnością działania, problemy psychologiczno-neurologiczne, etc.)", przy jednoczesnym ustnym kwestionowaniu orzeczeń lekarskich, dopuszczających go do pracy na stanowisku - wskazuje, iż dalsze sprawowanie przez A. B. funkcji Dyrektora Szkoły [...] w B., wymagającej dużej odporności psychicznej, mogłoby być również potencjalnie szkodliwe dla jego zdrowia.

Swoją postawą (w szczególności brakiem poczucia odpowiedzialności za okres sprawowania funkcji Dyrektora Szkoły) i opisanym wyżej podejściem do wykonywania swoich obowiązków służbowych w zakresie rzetelności wydatkowania środków publicznych A. B. wykazał, że nie jest w stanie zapewnić właściwego zarządzania środkami publicznymi znajdującymi się w dyspozycji Szkoły [...] w B. oraz nie może zagwarantować ich wydatkowania zgodnie z zasadami dyscypliny finansów publicznych. Można odnieść wrażenie, że zarządzanie szkołą mogło przekroczyć jego możliwości, co wynika z jego stwierdzeń: "to zadanie niełatwe, nawet arcytrudne - przelać szkołę i ją »ustawić« w miarę płynie", "dysfunkcje zastane" albo "sytuacja zastana była bezprecedensowa" albo "biorąc pod uwagę stopień skomplikowania sytuacji, którą zastałem (...)" itp.

Ponadto - zdaniem A. B. - to przebyta przezeń w listopadzie 2020 r. choroba covid-19 miała być przyczyną takich, a nie innych jego zachowań ("jestem częścią zdarzeń, które są ponad moją miarę", "wiem, że stan covidowy mógł wpływać na odbiór rzeczywistości", wskazywanie jako jednego z problemów "braku rozumienia - powszechnie udowodnionego naukowo silnego wpływu pandemii na ekonomię, psychologię, socjologię, stresogenność, różnorodne sposoby reagowania jednostek i zbiorowości na światowe zjawisko chorobowe i jego skutki", powoływanie się na "kontekst chorobowy tłumaczący niestandardowe działania" oraz stwierdzenia typu "Szczególną rolę odegrał tu postcovid. Nie można mieć uwag do pracy pracownika w związku z reperkusjami pochorobowymi. To byłoby wbrew prawom człowieka, a Państwa (Urzędu Gminy S.) działania miałyby charakter naruszenia prawa"). Jednakże wobec braku podstaw innych, niż tylko "dokonywana autorefleksja" A. B. w tym zakresie, przy jednoczesnym braku przedstawienia jakichkolwiek dowodów medycznych, organ prowadzący nie dopatrzył się podstaw do uznania, iż to przedmiotowa choroba mogła być przyczyną "niestandardowego" postępowania A. B.

Reasumując, organ uznał, że stwierdzone okoliczności uzasadniają odwołanie A. B. z funkcji Dyrektora Szkoły [...] w B. bez wypowiedzenia, zaś w następstwie zdarzeń opisanych w pkt 1, 2 i 5 utracił on również zaufanie organu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe zarządzenie Wójta Gminy S. A. B. wniósł o jego anulowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący – po szerokim opisie okoliczności związanych z przejęciem szkoły we wrześniu 2020 r. oraz trudności związanych z nasileniem się w tym czasie epidemii Covid-19, jak również trudności pojawiających się w komunikacji z organem prowadzącym (Wójtem, Sekretarzem Gminy, szefem ds. oświaty w Gminie) oraz trudności związanych z przebytą przez skarżącego chorobą Covid-19 i jej skutkami - wskazał, że zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy S. z dnia 21 czerwca 2021 r. w całości jest nieuprawnione i bezzasadne. Uzasadnienie odwołuje się do szeregu nieprawidłowości, zarówno w pracy dydaktycznej, jak i w pracy jako administratora obiektu i osoby zarządzającej finansami publicznymi. Wyjaśnił, że z dzisiejszego punktu widzenia wskazywane uchybienia wynikały z jego niedomagań zdrowotnych. Sygnalizował to organowi prowadzącemu, zarówno Wójtowi, jak i Sekretarzowi oraz osobie odpowiedzialnej za oświatę w wydziale organizacyjnym, a także na spotkaniu, gdy po głównym zwolnieniu lekarskim wrócił do szkoły, jak również także Komisji, która pojawiła na kontroli finansowej. Jednak nikt tego nie brał pod uwagę. Nikt go nie wezwał do przedstawienia na tę okoliczność dokumentacji medycznej, chociaż informował, że taka dokumentacja istnieje.

W zakresie jego udziału w konkursie na dyrektora szkoły w B. podczas zwolnienia lekarskiego wskazał, że to jego lekarz POZ nie stwierdził żadnych przeciwwskazań, aby brał udział w konkursie.

W jego ocenie, jak wskazał, wykazywał pełną staranność podczas pełnienia obowiązków dyrektora szkoły w B., ale nie może jednak odpowiadać za wpływ pandemii i mikrobiologii na jego organizm i wynika to wprost z praw mu przysługujących jako człowiekowi i pracownikowi, w tym osobie funkcyjnej.

W zakresie nieprawidłowości w udzielaniu zamówień publicznych wyjaśnił, że pomimo tego, iż z okresu od ok. stycznia 2021 r. do ok. maja 2021 r. niewiele pamięta ze względu na "mgłę covidową", to jednak dostawcy zamówionych usług powiadomili go ostatnio, że weryfikowali zasadność przedmiotowych zamówień celem rozliczenia się z Gminą S. i [...] B. i okazało się, że nie było uchybień. Konsultacje były czynione w tej sprawie m.in. z RIO.

Jeśli chodzi o realizację zadań dydaktycznych, to również "postcovid" dał znać o sobie. O ile jednak pamięta, co również przekazywali mu pracownicy, systemy komunikacyjno-informatyczne nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie wskazywanych w uzasadnieniu zarządzenia uchybień.

Skarżący wskazał, że również do Sądu pracy wniósł o anulowanie tego zarządzenia oraz o odszkodowanie za straty zdrowotne, emocjonalne i moralne oraz zawodowe i materialne z tego wynikające. Zaskarżone zarządzenie zmienia całkowicie jego sytuację zawodową, a także materialną, w tym jako osobie podlegającej ubezpieczeniom społecznym. Uzasadnienie zarządzenia pokazuje go w bardzo złym świetle i może mieć dalekosiężne złe skutki dotyczące jego i opinii na temat jego pracy zawodowej, i może rzutować negatywnie na dalszą karierę zawodową, a także sytuację osobistą. W ocenie skarżącego zaskarżone zarządzenie zostało podjęte z naruszeniem równości stron, naruszeniem obiektywizmu w analizie sytuacji (jako strona nie został poproszony o przedstawienie dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia, a uzasadniającej niestandardowe elementy w jego pracy).

Wskazał też, że ubolewa, iż organ nadzoru pedagogicznego - Pomorski Kurator Oświaty, wydając opinię w tej sprawie nie domagał się dla pełnej diagnozy sytuacji informacji od strony w tej sprawie, m.in. dokumentacji medycznej, która pokazywałaby pełen kontekst i uzasadniała niestandardowość jego postępowania w pracy.

Skarżący nadmienił, że docierały do niego nieoficjalne wiadomości, które wskazywały na niechęć wobec jego osoby. Było to spowodowane m.in. tym, że nie jest "z tego środowiska", że nie jest "[...]", że nie do końca akceptował wszystkie przekazywane przez organ prowadzący i Wójta oczekiwania.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zaznaczając, że skarżący w istocie nie zarzuca zaskarżonemu zarządzeniu żadnych konkretnych uchybień prawnych, jak i faktycznych. Treść skargi stanowi w zasadzie jedynie polemikę z uzasadnieniem zaskarżonego zarządzenia, jednak niezadowolenie skarżącego nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest jedynie jego legalność czyli zgodność danego aktu z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego jego wydanie. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie zaś do art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W takim wypadku kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest zarządzenie Nr [...] Wójta Gminy S. z dnia 21 czerwca 2021 r. w sprawie odwołania A. B. (skarżącego) ze stanowiska Dyrektora Szkoły [...] w B. bez wypowiedzenia z dniem wydania przedmiotowego zarządzenia.

Na wstępie należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu jego zadań publicznych (por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, ONSA 1997/2/48), a zatem poddane w niniejszej sprawie kontroli sądowej zarządzenie wójta o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., podlegającym – jak zostało powyżej wskazane - kognicji sądów administracyjnych.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego zarządzenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 – dalej jako "u.p.o."), a ściśle mówiąc przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o.

Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o. w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego, określone m.in. w art. 66 ust. 1 - wykonuje odpowiednio: wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu, zarząd województwa. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 u.p.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:

1/ odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:

a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,

b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,

c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3;

2/ w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Mając na uwadze powyższe uregulowania, a w szczególności treść przepisu art. 66 ust. 1 u.p.o. należy podkreślić, że zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwoływaniu z funkcji dyrektora szkoły został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do przypadków wskazanych w tym przepisie, których z kolei zaistnienie bądź obliguje organ powierzający nauczycielowi stanowisko kierownicze do podjęcia decyzji o jego odwołaniu (art. 66 ust. 1 pkt 1), bądź też daje temu organowi wyłącznie taką możliwość (art. 66 ust. 1 pkt 2).

W rozpoznawanej sprawie, co wynika z podstawy prawnej wskazanej w zaskarżonym zarządzeniu, Wójt Gminy S. odwołał skarżącego ze stanowiska Dyrektora Szkoły w B. w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., statuujący podstawę fakultatywnego odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca zezwala na odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, jednakże obwarowując to zdarzenie przesłanką formalnoprawną w postaci konieczności zasięgnięcia opinii Kuratora Oświaty, a także przesłanką materialnoprawną określoną, jako zaistnienie "przypadku szczególnie uzasadnionego". Przesłanka ta, jako pojęcie nieostre wymagała interpretacji, a ta została już wypracowana w procesie stosowania prawa i nie budzi wątpliwości Sądu, co do desygnatów, jakie mieszczą się w tym pojęciu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym – wypracowanym zarówno na gruncie analogicznie brzmiącego i obowiązującego do dnia 1 września 2017 r. przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm. – dalej w skrócie "u.s.o."), jak i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe - przyjęto bowiem, że przewidziana wskazaną normą prawną instytucja jest instytucją wyjątkową, a zatem ustawodawca dopuszcza jej stosowanie (tj. odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia) tylko w razie zaistnienia sytuacji o takim wyjątkowym, szczególnym czy nadzwyczajnym charakterze ("w przypadkach szczególnie uzasadnionych"). Zatem w pojęciu tym nie mieści się każde naruszenie prawa, a zatem nie każde naruszenie prawa może powodować odwołanie z funkcji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., a tylko tak istotne (poważne, rażące) naruszenie prawa, które można zakwalifikować jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Akcentuje się przy tym, że skoro ww. przepis wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze w szkole, to powinien być interpretowany ściśle. Artykuł 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. stanowi bowiem wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Wskazuje się przy tym także, że analiza art. 66 ust. 1 u.p.o. pozwala na stwierdzenie, iż odwołanie dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia z uwagi na przypadek szczególnie uzasadniony nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w punkcie 1 lit. b lub c ust. 1 tego artykułu, tj. w przypadku ustalenia negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 u.p.o. (w zakresie prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem; przestrzegania obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów; przestrzegania przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki) czyli w zakresie działalności finansowej i administracyjnej szkoły (placówki), jak też w przypadku złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3 u.p.o. Muszą to być zatem inne przypadki "szczególnie uzasadnione", których ustawa wprost nie wymienia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 115/21). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że "przypadki szczególnie uzasadnione", o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. (czy uprzednio w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.), to sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, a zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego. Przypadki te dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne (por. wyroki: z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2987/14; z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15; z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15; z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 2784/21; z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5073/21).

Omawiana przesłanka dotyczy więc sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, gdy naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków kierowniczych przez tę osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działania lub zaniechania) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia musza być tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Chodzi przy tym o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie "w szczególnie uzasadnionym przypadku" powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Innymi słowy, powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz", a nie ze zdarzeń przyszłych i niepewnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu to stanowisko powierzył - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi, czy radą rodziców - to zastosowanie może mieć tryb "zwykłego" odwołania (zob. w tej materii wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15 oraz z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1592/16). Warto też wskazać, że za "przyczyny szczególnie uzasadnione" uznano w orzecznictwie m.in.: kradzież alkoholu w sklepie (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1179/14); błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 970/13); notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 365/17). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach.

Jak zostało to już powyżej zasygnalizowane ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. posłużył się słowem "może", co oznacza, że odwołanie ze stanowiska w tym trybie jest fakultatywne i oparte na uznaniu, które nie może być dowolne i nieuzasadnione. Uznanie nie oznacza dowolności, gdyż organ ograniczony jest koniecznością stosownego wykazania przesłanek uzasadniających odwołanie. Omawiany przepis ma bowiem charakter gwarancyjny a jego celem jest zapewnienie stabilności zatrudnienia i wyłączenie możliwości odwołania dyrektora z błahych powodów. Proces odwołania dyrektora powinien zatem przebiegać w dwóch etapach. Pierwszym etapem winno być sformułowanie przyczyn odwołania, a kolejnym ustalenie, czy przyczyny te wyczerpują znamiona "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zarządzenie o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska kierowniczego wymaga przy tym wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ, gdyż ustalenie znaczenia pojęcia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie może być podejmowane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, będące podstawą wydania aktu i uzasadniające jego wydanie.

W ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia nie wynika, aby przedstawione przez organ okoliczności stanowiły "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Jak wskazano wyżej przyczyny odwołania dyrektora w omawianym trybie powinny mieć z jednej strony charakter odrębny od przypadków objętych regulacją wskazaną w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b i c u.p.o., a z drugiej strony muszą to być przypadki wyjątkowe, dotyczące takich szczególnych okoliczności leżących po stronie zachowania dyrektora szkoły, których wystąpienie powinno w sposób oczywisty wskazywać na niemożność dalszego sprawowania przez niego funkcji kierowniczej z uwagi na niebezpieczeństwo destabilizacji w funkcjonowaniu szkoły i wypełnianiu przez nią swoich zadań.

W ocenie Sądu przedstawione przez organ okoliczności wskazujące na nieprawidłowości w działaniu dyrektora szkoły w istocie nie wyczerpują – czy to rozpatrywane każda z osobna, jak i wszystkie ujmowane łącznie – pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", tzn. nie wskazują na takie szczególne i wyjątkowe okoliczności, które by miały doprowadzić do destabilizacji funkcjonowania Szkoły [...] w B., co by uzasadniało odsunięcie skarżącego z zajmowanego stanowiska w trybie natychmiastowym, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.

Ponadto – w ocenie Sądu - wytknięte skarżącemu nieprawidłowości: w punktach 2. i 4. dotyczące "spraw finansowych" (związanych z naruszeniem zasad należytego, a więc zgodnego z prawem, efektywnego, oszczędnego i terminowego gospodarowania środkami pieniężnymi poprzez niepodjęcie przez dyrektora opłaconych szkoleń oraz dokonania zakupów sprzętu oświetleniowego, komputerowego oraz monitoringu bez zachowania dyscypliny finansów publicznych), jak również w punkcie 3. odnoszącym się do administrowania szkołą (poprzez nieinformowanie w formie pisemnej nauczycieli szkoły w zakresie organizacji pracy szkoły ze szczególnym uwzględnieniem pracy zdalnej oraz nierejestrowaniem zarządzeń organizacyjnych), to w istocie zarzuty dające organowi prowadzącemu szkołę podstawę do odwołania dyrektora z jego stanowiska w ramach przesłanki określonej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.p.o., odwołującej się do sprawowanego przez ten organ nad szkołą nadzoru administracyjno-finansowego. W takim przypadku, to bowiem ustalenie negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 u.p.o. w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli, stanowi podstawę do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia. Jak zwraca uwagę M. Pilch: "Ocena pracy dyrektora szkoły dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i 7 u.KN [ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela; t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1762 – przyp. Sądu] oraz w art. 68 ust. 1, 5 i 6 pr. ośw., a w przypadku realizowania przez dyrektora szkoły zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych – także obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 pr. ośw. Ocena zatem obejmuje wszystkie zadania, zarówno w zakresie merytorycznej pracy szkoły lub placówki, jak i obowiązków z zakresu administracji i spraw finansowych. Jednakże w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 19.08.2019 r. w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1625) dokonano podziału na oceny cząstkowe, obejmujące ocenę sprawowania kierownictwa i nadzoru w poszczególnych obszarach działalności (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). I tak: 1) organ prowadzący szkołę dokonuje oceny cząstkowej realizacji zadań w zakresie: a) dysponowania środkami finansowymi w planie finansowym szkoły lub placówki, prawidłowości ich wykorzystania oraz organizacji administracyjnej, finansowej i gospodarczej obsługi szkoły lub placówki, b) wykonywania czynności z zakresu prawa pracy i kierowania procesami pracy, c) zapewniania warunków organizacyjnych do realizacji zadań dydaktycznych i wychowawczo-opiekuńczych; 2) organ sprawujący nadzór pedagogiczny (częściowo w porozumieniu z organem prowadzącym) dokonuje oceny w pozostałym zakresie, obejmującym, ogólnie rzecz ujmując, całokształt działalności statutowej szkoły lub placówki. (...) Uprawniony organ dokonuje oceny pracy dyrektora szkoły po zasięgnięciu opinii rady szkoły i zakładowych organizacji związkowych działających w tej szkole (art. 6a ust. 7 u.KN). Ocenę pracy ustala się po zapoznaniu nauczyciela z jej projektem oraz wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń (art. 6a ust. 8 u.KN). Dyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, przysługuje w ciągu 14 dni prawo do złożenia wniosku o ponowne ustalenie oceny jego pracy do organu, który tę ocenę ustalił (art. 6a ust. 9 pkt 2 u.KN). Jest wówczas powoływany tzw. zespół oceniający, którego ocena jest ostateczna (art. 6a ust. 10 u.KN). Czynność oceniania ma charakter wewnętrznego postępowania pracodawcy i nie podlega skardze do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem; sąd administracyjny może jednak, co oczywiste, ocenić legalność zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska, które opierało się na przesłance ustalenia negatywnej oceny pracy dyrektora. (...) Ocena pracy nauczyciela ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym (art. 6a ust. 4 u.KN), tj. całościową oceną według następującej skali: 1) ocena wyróżniająca, 2) ocena bardzo dobra, 3) ocena dobra, 4) ocena negatywna. Wydaje się, że w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b chodzi nie o ocenę uogólniającą, lecz o opisaną wyżej, cząstkową ocenę realizacji zadań i obowiązków w różnych obszarach działalności, skoro mowa tu o >>negatywnej ocenie pracy lub negatywnej ocenie wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2<<. Stosując się do dyrektyw wykładni językowej, należy zatem przyjąć, że wystarczająca do odwołania dyrektora będzie negatywna ocena przynajmniej w jednej kategorii spraw, o jakich mowa (tak również w wyrokach WSA: w Poznaniu z 16.07.2008 r., IV SA/Po 842/07, LEX nr 519086; w Krakowie z 9.06.2010 r., III SA/Kr 45/10, LEX nr 650682). (...) Wyraźne odróżnienie komentowanej podstawy odwołania dokonywanego w szczególnie uzasadnionych przypadkach oznacza, że chodzi o dwie różne przesłanki odwołania. Innymi słowy, sama negatywna ocena pracy nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w znaczeniu art. 66 ust. 1 pkt 2 (zob. m.in. wyroki NSA: z 19.11.2010 r., I OSK 1530/10, LEX nr 745066; z 25.02.2011 r., I OSK 2018/10, LEX nr 818630)" (komentarz do art. 66 u.p.o. [w:] M. Pilch (red.), A. Olszewski, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, WKP 2021, LEX/el).

To samo w ocenie Sądu dotyczy zarzutu postawionego skarżącemu w punkcie 1. zaskarżonego zarządzenia, polegającego na złożeniu przez skarżącego dyrektora nieprawdziwego oświadczenia o przeprowadzeniu zajęć zdalnych z przedmiotów "A" i/lub "B" we wskazanych przez organ 14 datach, co zdaniem organu podważało jego zaufanie do dyrektora, stanowiąc zagrożenie dla interesu publicznego, a w szczególności mogąc stanowić przestępstwo przeciwko prawdziwości dokumentów, określone w art. 271 § 1 Kodeksu karnego i co – w ocenie organu – "w sposób zasadniczy wpływa na brak możliwości dalszego pełnienia przez niego funkcji Dyrektora".

Dokonując oceny opisanego zarzutu należy w pierwszej kolejności zwrócić również uwagę, że kwestie dotyczące prawidłowości nauki i kształcenia w ramach prowadzonej przez szkołę działalności oświatowej na podstawie przepisów ustawy – Prawo oświatowe oraz ustawy o systemie oświaty albo rozporządzeń wydanych na ich podstawie, a w tym prawidłowość realizacji określonych zajęć szkolnych, podlegają nadzorowi pedagogicznemu sprawowanemu co do zasady przez kuratorów oświaty. Stwierdzenie takich nieprawidłowości stanowi podstawę odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c/ u.p.o. w przypadku złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3 u.p.o.

Co także istotne, wskazać w kontekście omawianego uchybienia należy również, że – jak wynika z protokołu Kuratorium Oświaty w Gdańsku z dnia 15 marca 2021 r. (nr [...]) – w trakcie przeprowadzonej w marcu 2021 r. w Szkole [...] w B. kontroli z zakresu nadzoru pedagogicznego dotyczącej m.in. realizacji podstawy programowej i ramowego planu nauczania, stwierdzono (na co zresztą zwrócono także uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia), że "brak jest dowodów potwierdzających realizację zajęć z A. w dniu 3.11.2020 r., 8.12.2020 r., 15.12.2020 r. i 22.12.2020 r. pomimo faktu wpisania przez nauczyciela zrealizowanych zajęć dydaktycznych". Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że już sama wskazana rozbieżność pomiędzy ustaleniami organu nadzoru pedagogicznego co do nieprzeprowadzonych przez skarżącego zajęć a twierdzeniami organu prowadzącego szkołę (4 do 14) poddaje w wątpliwość "zakres" zarzucanego skarżącemu uchybienia. Sąd pragnie też wskazać, że oczywistym jest, iż każdy nauczyciel musi realizować wyznaczone zgodnie z harmonogramem zajęcia szkolne, jednakże dokonując oceny wagi (znaczenia) zarzucanego skarżącemu dyrektorowi omawianego uchybienia, organ winien rozważyć także szczególne okoliczności związane obowiązującym w tym czasie stanem epidemii i koniecznością prowadzenia zajęć szkolnych w trybie on line, biorąc pod uwagę także niedogodności i problemy techniczne związane z prowadzeniem przez szkołę nauki zdalnej, które były dostrzegane i zgłaszane przez skarżącego dyrektora (vide: pismo administratora systemów informatycznych w Szkole [...] w B. z dnia 8 marca 2021 r. – załącznik nr 13 do protokołu kontroli Kuratorium Oświaty w Gdańsku z dnia 15 marca 2021 r.).

Wskazać także należy, że – jak to zostało już zasygnalizowane powyżej – organ prowadzący decydując się na odwołanie dyrektora na podstawie przewidzianej w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., nie powinien z tym zbyt długo zwlekać. Brak bowiem szybkiej reakcji organu prowadzącego szkołę na postępowanie jej dyrektora w naturalny sposób osłabia, a nawet z upływem czasu znosi możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu, który jest przewidziany dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3053/01). Podstawa odwołania ze stanowiska w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz", a ryzyko zwłoki w takim przypadku ponosi organ odwołujący (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 648/06 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 802/19). Nie sposób jest zatem uznać, aby okoliczności, na które powołuje się organ w omawianym zakresie (tj. nieprzeprowadzenie zajęć szkolnych w podanych datach, które – jak zaznaczył organ – podważało jego zaufanie do dyrektora) były zdarzeniem nagłym, uzasadniającym natychmiastowe działanie organu, skoro powoływane przez organ nieprawidłowości dotyczą okresu październik-grudzień 2020 r. (organ - jak należy przyjąć – najpóźniej dowiedział się o nich w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w Gdańsku w połowie marca 2021 r.), zaś zaskarżone zarządzenie zostało wydane w dniu 21 czerwca 2021 r.

Także ostatnie z zarzucanych dyrektorowi przez organ uchybień, dotyczące "nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego, polegającego na fizycznym udziale A. B. w dniu 13.05.2021 r. (tj. w trakcie zwolnienia lekarskiego) w konkursie na Dyrektora [...] w B.", nie mogło być uznane za okoliczność, która uzasadniałaby odwołanie dyrektora ze stanowiska w trybie natychmiastowym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Fakt uczestnictwa skarżącego przebywającego na zwolnieniu lekarskim w ww. konkursie, jakkolwiek budzący pewne zdziwienie i mogący stanowić naruszenie obowiązków pracowniczych przez skarżącego, nie stanowi okoliczności, która uzasadniałaby natychmiastowe odsunięcie skarżącego jako dyrektora szkoły od pełnienia przez niego funkcji kierowniczej z uwagi na brak w istocie wpływu takiego zachowania dyrektora na funkcjonowanie szkoły. Trudno bowiem podzielić stanowisko, że – abstrahując od legalności takiego zachowania skarżącego na gruncie regulacji prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – udział skarżącego (dyrektora szkoły) przebywającego na zwolnieniu lekarskim w konkursie na stanowisko dyrektora w innej szkole zagraża prawidłowemu funkcjonowaniu placówki, w której obecnie pełni on funkcję dyrektora.

Na marginesie należy jedynie stwierdzić, że w ocenie Sądu "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" odwołania skarżącego dyrektora mogłaby być jego sytuacja zdrowotna, powodowana – co sam podkreśla – jego dolegliwościami postcovidowymi, gdyż niewątpliwie skutki takiej choroby mogły były wpłynąć na jego psycho-fizyczne zdolności do dalszego pełnienia funkcji kierowniczych. Organ nie przeprowadził jednak żadnych ustaleń w tym zakresie, a wręcz przeciwnie – jak wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia – "nie dopatrzył się podstaw do uznania, iż to przedmiotowa choroba mogła być przyczyną >>niestandardowego<< postępowania A. B.".

Podsumowując, Sąd pragnie wskazać, że odwołanie dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia, a zatem ze skutkiem natychmiastowym, jako środek szczególnie dotkliwy, powinno być stosowane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś wskazane w zaskarżonym zarządzeniu powody odwołania dyrektora takiego charakteru, w ocenie Sądu, nie posiadają, gdyż – jakkolwiek wskazują na niewątpliwie niewłaściwe zachowania dyrektora Szkoły [...] w B. w sferze zarządzania szkołą, organizacji jej pracy czy prowadzenia gospodarki finansowej szkoły - to jednak nie można w okolicznościach sprawy przyjąć, że ich waga i znaczenie mogło uzasadniać konieczność natychmiastowego odsunięcia skarżącego dyrektora ze stanowiska z pominięciem trybów zarezerwowanych dla takiego odwołania dyrektora szkoły przewidzianych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b i c u.p.o., gwarantujących dyrektorowi określone formy obrony swojego stanowiska i to w sytuacji, gdy w istocie wskazane naruszenia nie miały charakteru zagrażających destabilizacji funkcjonowania szkoły w zakresie realizowanych przez tę placówkę funkcji dydaktycznych.

W reasumpcji powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżone zarządzenie Wójt Gminy S. naruszył art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie, której okoliczności nie wypełniają pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", wskazanego w powołanym przepisie.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność zaskarżonego aktu na podstawie art. 147 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).