Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 177/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 134 § 1,art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 90 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 11ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 600
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1-2, art. 149 § 2, art. 151 § 1 pkt 2, art. 184 § 1, art. 186
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi S.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy wydania uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C oraz C+E I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S.F. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r. Starosta, powołując się na dyspozycję art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267), art. 11 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014r., poz. 600) oraz § 8 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2012r., poz. 1005 ze zm.):

1. uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie wydania S.F. prawa jazdy kategorii C nr [...] serii G nr [...],

1. odmówił wydania S.F. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C,

1. odmówił wydania S.F. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C+E.

Uzasadniając decyzję Starosta wskazał, iż dnia [...] maja 2014r. Prokurator Prokuratury Rejonowej wniósł, w trybie art. 184 § 1 kpa, sprzeciw od decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie wydania S.F. prawa jazdy kategorii C, żądając wznowienia postępowania w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 kpa, z uwagi na wydanie przedmiotowej decyzji w wyniku przestępstwa. Prokurator stwierdził, że S.F. nie uczestniczył w kursie teoretycznym, ani praktycznym w odpowiedniej wymaganej prawem liczbie godzin, a pozytywny wynik egzaminu końcowego kategorii C został ustalony i opłacony z góry. Ponadto zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza w dniu [...] lipca 2005r. poświadcza nieprawdę, ponieważ wnioskodawca nigdy w takim badaniu nie uczestniczył. Na podstawie wniosku złożonego przez S.F. wraz z wymaganymi załącznikami zostało wydane prawo jazdy kategorii C. Na mocy załączonego do sprzeciwu wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2011r. (sygn. akt [...]), K.W. - kierownika Ośrodka Szkolenia Kierowców "K.W." uznano za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że działając w krótkich odstępach czasu i w podobny sposób, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc osobą uprawnioną do wystawiania dokumentów poświadczających odbycie kursu na prawo jazdy, poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, w ten sposób, iż wystawiał zaświadczenia potwierdzające, że wskazane w nich osoby (m.in. S.F.) odbyły szkolenia na prawo jazdy określonych kategorii, podczas gdy w rzeczywistości w szkoleniach takich nie uczestniczyły. Ponadto kierownik Ośrodka wręczał korzyść majątkową pełniącemu funkcję publiczną lekarzowi-orzecznikowi uprawnionemu do wykonywania badań kierowców oraz osób starających się o uzyskanie prawa jazdy, który wystawił S.F., bez przeprowadzenia badań, zaświadczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2005r. o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. Starosta działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie wydania S.F. prawa jazdy kategorii C (nr [...]).

W rezultacie przeprowadzonej analizy zebranych w sprawie dokumentów, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2011r., oczywistym dla organu I instancji stało się, że w dokumentach, na podstawie których wydano S.F. prawo jazdy poświadczono nieprawdę, a decyzja została wydana w wyniku przestępstwa.

Powołując się na treść obecnie obowiązującego przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, Starosta wskazał, że prawo jazdy wydawane jest osobie, która m.in. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (pkt 2), odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii (pkt 3), jak również zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii (pkt 4). Ponadto, jak stanowi ust. 4 ww. przepisu, dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust.1 pkt 3 i 4, określonych dla prawa jazdy kategorii B.

Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, iż S.F. nie odbył szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii oraz nie uzyskał orzeczenia lekarskiego w sposób zgodny z prawem. Niespełnienie przesłanek, o których mowa w art. 11 ust.1 ww. ustawy do otrzymania prawa jazdy kategorii C powoduje nadto odmowę wydania prawa jazdy kategorii C+E. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 12 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B+E, C+E lub D+E - pojazdem określonym odpowiednio w prawie jazdy kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą. W myśl § 8 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012r. prawo jazdy wydaje się, w przypadku osoby ubiegającej się o rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami, po otrzymaniu za pośrednictwem ośrodka egzaminowania dokumentów i informacji potwierdzających spełnienie wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 4 ustawy lub kserokopii posiadanego prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D, jeżeli osoba ubiega się o prawo jazdy odpowiednio kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E.

Uznając w konsekwencji, że ostateczna decyzja Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. została wydana w wyniku przestępstwa, polegającego na udzieleniu korzyści majątkowej instruktorowi nauki jazdy w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, polegające na uzyskaniu stosownych dokumentów oraz pozytywnego wyniku egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. C, organ uchylił ww. decyzję oraz odmówił wydania S.F. prawa jazdy kat. C i C+E.

Od niniejszej decyzji S.F., reprezentowany przez radcę prawnego J.S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podnosząc w nim zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz zastosowanie błędnego przepisu prawa jako podstawy wznowienia postępowania, jak też zaniechanie zastosowania art. 146 § 1 kpa, przewidującego brak możliwości uchylenia decyzji ze względu na upływ czasu wskazany w tymże przepisie.

Odnosząc się do powołanej przez organ I instancji podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 2 kpa, odwołujący się wskazał, że fakt popełnienia przez niego przestępstwa, mogący skutkować wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie tego przepisu, nigdy nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu. Ponadto nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy popełnieniem przestępstwa, a wydaniem decyzji. Trafniejszym rozwiązaniem z punktu widzenia prawa administracyjnego byłoby zastosowanie przez organ art. 145 § 1 pkt 5 kpa. S.F. zwrócił uwagę, że także sam Starosta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wielokrotnie wskazał w sposób dorozumiany na zastosowanie właśnie tego przepisu. Powyższe ma istotne konsekwencje dotyczące możliwości działania organu na skutek wznowienia postępowania, z uwagi na terminy określone w art 146 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania wskazano także na inne, zdaniem strony istotne dla sprawy okoliczności, tj.: 1) fakt, iż S.F. zdał państwowy egzamin na prawo jazdy kategorii C, co ma potwierdzać, że nabył i posiada niezbędne umiejętności do kierowania tego typu pojazdami, określone w stosownych przepisach, a egzamin ten nie został unieważniony, 2) odwołujący - z racji wykonywania swojej pracy zawodowej w charakterze kierowcy - wielokrotnie był poddawany badaniom lekarskim, jak również badaniom psychologicznym i posiada aktualne zaświadczenia dotyczące tychże badań, wskazujące na brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, co oznacza, że spełniona jest przesłanka do wydania prawa jazdy, 3) odwołujący uzyskał potwierdzenie kwalifikacji zawodowych wydane przez Ośrodek Szkolenia Kierowców [...] w postaci szkolenia okresowego w zakresie posiadanego prawa jazdy kat. C i C+E, co dodatkowo potwierdza posiadane kwalifikacje, 4) odwołujący się uzyskał dodatkowe kwalifikacje w szkoleniach organizowanych przez Niezależny Związek Zawodowy Kierowców dot. przewozu rzeczy, a w roku 2008 uzyskał dodatkową kategorię prawa jazdy C+E i oba te uprawnienia związane są z posiadanym prawem jazdy kat. C.

Wskazując na powyższe S.F. wniósł o uchylenie decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2014r. w całości i utrzymanie w mocy decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2005r.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r., działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaskarżoną decyzję Starosty utrzymało w mocy.

Kolegium porównując treść przywołanego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji przepisu art. 11 ustawy o kierujących pojazdami z dyspozycją art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908) w wersji obowiązującej w dniu wydania S.F. prawa jazdy kat. C, wskazało, że pomimo zmiany podstawy prawnej do wydawania decyzji w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami tożsame pozostały podstawowe przesłanki wyznaczające organowi właściwemu w sprawie zakres ustaleń stanu faktycznego.

W kontekście przyjętej przez organ I instancji przesłanki wznowienia postępowania, o której stanowi ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy z powołaniem na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że sformułowanie, iż "decyzja wydana została w wyniku przestępstwa" odnosi się jedynie do przestępstw dotyczących wydania decyzji przez organ administracji publicznej. Norma ta nie ma natomiast zastosowania wówczas, gdy wynikiem przestępstwa były okoliczności faktyczne sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2011r. skazującym Kierownika Ośrodka wyszła na jaw okoliczność, że na rzecz S.F. w dniu [...] grudnia 2005r. wydana została decyzja w przedmiocie wydania prawa jazdy kat. C, pomimo, że w dacie jej wydania S.F. nie spełniał określonych w art. 90 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przesłanek, jeśli zważy się, że nie odbył wymaganego dla danej kategorii szkolenia, jak też nie poddał się obowiązkowemu badaniu w celu uzyskania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W zakresie niniejszych okoliczności organowi właściwemu, jakim w rozpoznawanej sprawie był Starosta przedłożone zostały poświadczające nieprawdę: zaświadczenie nr [...] o ukończeniu kursu dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C oraz zaświadczenie lekarskie nr [...] wystawione przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii C i C1.

Kolegium podniosło, że przepis art. 271 k.k., którego znamiona zostały wyczerpane przy popełnieniu przestępstwa przez prowadzącego ośrodek szkolenia kierowców zamieszczony jest w rozdziale Rozdział XXXIV Kodeksu karnego, zatytułowanym: "Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów". W doktrynie prawa karnego przyjmuje się, że w przestępstwie, o którym mowa w art. 271, czynność sprawcza polega na poświadczeniu przez funkcjonariusza publicznego lub inną osobę upoważnioną do wystawienia dokumentu nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne. Poświadczenie nieprawdy może polegać na potwierdzeniu okoliczności, które nie miały miejsca lub też na ich przeinaczeniu lub zatajeniu, przy czym potwierdzenie to może mieć charakter odrębnego dokumentu, jak też stanowić część innego dokumentu.

Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki wyczerpujące znamiona przepisu art. 145 § 1 pkt 1 kpa, bowiem:

1) w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją ostateczną organ dokonał ustaleń stanu faktycznego z uwzględnieniem sfałszowanego dowodu,

1) sfałszowanie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu,

1) ustalenia dokonane w oparciu o sfałszowany dowód miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Zdaniem organu II instancji choć Starosta dokonał błędnej kwalifikacji przesłanki wznowienia, uznając że stanowi ją określona w art 145 § 1 pkt 2 kpa okoliczność wydania decyzji w wyniku przestępstwa, to przyjęta kwalifikacja prawna nie ma istotnego znaczenia dla prawidłowości skutecznego wznowienia postępowania. W przypadku obu przesłanek organ może wznowić postępowanie z urzędu, a ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji są tożsame z ustaleniami dokonanymi w niniejszym postępowaniu, inna jest wyłącznie kwalifikacja prawna podstawy wznowienia.

Odnosząc się do stanowiska strony odwołującej się o konieczności zastosowania w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w myśl którego wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, Kolegium wyjaśniło, że zarówno w art. 145 § 1 pkt 1 oraz pkt 5 kpa chodzi o okoliczności związane z wydaniem weryfikowanej decyzji, które nie były znane organowi w dacie jej wydania, lecz wyszły na jaw po zakończeniu postępowania. W przypadku obu przesłanek chodzi tu o pewien element "nowości" okoliczności, które zaistniały lub były dostępne w dacie wydania decyzji ostatecznej, lecz nie były znane organowi wydającemu akt. W kontekście regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego różnica tkwi w charakterze tych okoliczności, z uwagi na które ustawodawca odmiennie ukształtował zasady czasowej ochrony decyzji ostatecznej przed jej uchyleniem z obrotu prawnego. W myśl art. 146 § 1 kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 kpa oraz w art. 145a i art 145b kpa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Ustawodawca w przypadku kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów postępowania, tj. wydania decyzji w oparciu o fałszywe dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, wprowadził dłuższy termin, w którym możliwe jest uchylenie decyzji z obrotu prawnego, aniżeli w przypadku wyjścia na jaw nowych okoliczności lub dowodów, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej, lecz nie były znane organowi, który ją wydał.

Kolegium wskazało dalej, że w myśl przepisów, które obowiązywały w dacie wydania na rzecz S.F. decyzji z dnia [...] grudnia 2005r., jak też obowiązujących w dacie uczestniczenia przez niego w szkoleniu podstawowym i dodatkowym dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C+E, tj. w okresie od [...] lipca do [...] sierpnia 2007r. oraz od [...] stycznia do [...] lutego 2008r., jak również w przepisach obowiązujących w dacie rozstrzygania przez Kolegium w niniejszym postępowaniu, zajęcia teoretyczne i praktyczne dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C i C+E stanowiły osobny rodzaj szkoleń z określoną i wymaganą odrębnie dla każdego z nich liczbą godzin (por. § 9 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów - Dz.U. Nr 150, poz. 1681 ze zm., § 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów- Dz.U. Nr 217, poz. 1834 ze zm. oraz § 8 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa I Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców - Dz.U. poz. 1019). W związku z powyższym, nie można uznać, że liczba godzin teoretycznych i praktycznych szkolenia na prawo jazdy kategorii C+E pochłaniała liczbę godzin szkolenia teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii C.

Przyjmując, że S.F. w dacie wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznania uprawnień do kierowania pojazdami nie spełniał określonych prawem przesłanek warunkujących wydanie tego rodzaju decyzji (z uwagi na okoliczność sfałszowania zaświadczeń o odbyciu wymaganego prawem szkolenia oraz badania w przedmiocie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, w którym to szkoleniu i badaniu nie brał on udziału), organ odwoławczy uznał, że odbywane później kursy i szkolenia nie uzupełniły tego braku, nie mogły bowiem skutkować swego rodzaju konwalidacją tego rodzaju czynności faktycznej, wywołującej skutek prawny, jaką jest szkolenie na prawo jazdy kategorii C, czego nie można by wykluczyć w przypadku dysponowania późniejszym zaświadczeniem o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami.

Powyższe uzasadnia uznanie, że decyzja z dnia [...] grudnia 2005r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa, wyczerpujących znamiona przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania i analizie materiału zgromadzonego w aktach sprawy, w ocenie Kolegium nie uległa zmianie okoliczność, iż S.F. nie spełnia warunkującej wydanie prawa jazdy kategorii C przesłanki odbycia wymaganego prawem szkolenia. Tym samym, wobec braku wystąpienia określonych w art. 146 § 1 i 2 kpa przesłanek negatywnych, wykIuczających uchylenie zaskarżonej decyzji, tj. brak upływu terminu 10 lat od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji jak również tożsamości rozstrzygnięcia z decyzją dotychczasową, Kolegium uznało, iż w rozpoznawanej sprawie wystąpiły podstawy do uchylenia weryfikowanej decyzji ostatecznej z dnia 12 grudnia 2005 r. i odmowy przyznania na jego rzecz uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że w myśl art. 88 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w wersji z dnia 4 kwietnia 2008 r., tj. na dzień uzyskania przez S.F. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C+E, prawo jazdy uprawnia do kierowania w ramach kategorii C - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym, natomiast w zakresie kategorii B+E, C+E lub D+E - pojazdem określonym odpowiednio w kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 6 ust. 1 pkt 8 i 12 obowiązującej w dacie rozstrzygania przez Kolegium ustawy o kierujących pojazdami. Warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii C+E jest uprzednie posiadanie uprawnień w ramach kategorii C. Okoliczność braku uprawnień w ramach kategorii C pociąga zatem za sobą konieczność odmowy przyznania uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii C+E.

Pismem z dnia [...] lutego 2015r. S.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję organu odwoławczego, zarzucając tejże decyzji naruszenie art. 77 § 1 kpa wskazującego na powinność zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego Kolegium nie uczyniło zadość wskazanemu obowiązkowi opierając swe ustalenia na dowodach identycznych co organ I instancji, mimo iż nowe dowody mogło i powinno w toku postępowania zdobyć. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Starosty brak jest wskazania, jakie umiejętności (potwierdzone przez stosowne zaświadczenia), związane z prowadzeniem pojazdów mechanicznych kategorii C i C+E nabył S.F. po roku 2005. Brak jest również zaświadczenia ze stosownej jednostki Policji dokumentującego historię posiadania przez skarżącego prawa jazdy kategorii C i C+E, które wykazałoby, że skarżący przez cały okres używania prawa jazdy i wykonywania zawodu kierowcy, tylko raz został ukarany mandatem. Brak również zaświadczenia o wszczęciu dochodzenia przeciwko skarżącemu, w związku z czym - w świetle przepisów prawa karnego - jest on uważany za niewinnego.

S.F. podniósł nadto, że w treści decyzji brak jest uwzględnienia aktualnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w sprawach, w których na skutek korupcyjnego działania lekarza orzecznika, bądź właściciela ośrodka szkolenia kierowców, posiadacze praw jazdy zostali pozbawieni uprawnień, w szczególności nie uwzględniono wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2014r. (sygn. akt III SA/Wr 125/14).

Zarzucając w dalszej kolejności naruszenie przez Kolegium art. 107 § 3 kpa, skarżący podniósł, iż organ nie przedstawił, w sposób nie budzący wątpliwości, na jakich dowodach oparł się przy wydawaniu decyzji, które z dowodów uznał za udowodnione, a które i z jakich przyczyn uznał za nieistotne w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia z kolei dlaczego organ administracji uważa za błędną podstawę wznowienia postępowania zawartą w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a także dlaczego podstaw wznowienia postępowania doszukuje się w art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Pomija kwestie związane z odpowiedzialnością skarżącego za korupcyjne działanie właściciela ośrodka szkolenia kierowców, nie wskazuje różnic między kursem potrzebnym dla uzyskania kategorii C, a kategorii C+E, jak również nie odnosi się do kwestii wielokrotnych badań lekarskich i psychologicznych, którym poddawał się S.F., a które były konieczne przy wykonywaniu pracy zawodowego kierowcy.

Kolejną nieprawidłowością natury proceduralnej, którą obarczona jest - w ocenie skarżącego - decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jest nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, skutkujące naruszeniem art. 7 kpa. Kolegium nie wzięło pod uwagę faktu, że S.F. nie miał innego wyboru, jak tylko dostosować się do warunków przedstawionych mu przez właściciela ośrodka szkolenia kierowców.

Skarżący powołał się w dalszej kolejności na okoliczności: zdania egzaminu na prawo jazdy kategorii C (potwierdzającego nabycie i posiadanie niezbędnych umiejętności do kierowania pojazdami tego typu określonych w odrębnych przepisach), otrzymania jednego mandatu karnego za naruszenie przepisów prawa drogowego, nieprzerwanej pracy w charakterze kierowcy zawodowego, wielokrotnych badań lekarskich i psychologicznych, jakim był poddawany, jak również ukończenia kursu przygotowującego do egzaminu państwowego kategorii C+E oraz uzyskania wielu dodatkowych kwalifikacji związanych z charakterem wykonywanej pracy.

Wskazując na powyższe skarżący zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpoznania.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola działań organów administracji obu instancji zakończonych wydaniem zaskarżonej decyzji, przeprowadzona w ramach określonych przez art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647), tj. pod względem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzje te naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi objęte zostało orzeczenie kończące postępowanie przeprowadzone w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, zainicjowanego zgłoszeniem przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej sprzeciwu na podstawie art. 184 § 1 kpa, opierającego się na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2011r. (sygn. akt [...]). Fundamentalne znaczenie dla wyniku sprawy miało uznanie przez tenże Sąd K.W. – Kierownika Ośrodka Szkolenia Kierowców "K.W." za winnego popełnienia przestępstwa z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 91 § 1 kk, polegającego na tym, że w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc osobą uprawnioną do wystawiania dokumentów poświadczających odbycie kursu na prawo jazdy, poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, w ten sposób, iż wystawiał zaświadczenia potwierdzające, że wskazane w nich osoby (m.in. S.F.) odbyły szkolenia na prawo jazdy określonych kategorii, podczas gdy w rzeczywistości w szkoleniach takich nie uczestniczyły. Starosta do którego wpłynął zawierający żądanie wznowienia postępowania sprzeciw Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia [...] maja 2014r. od decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie wydania S.F. prawa jazdy kategorii C wypełnił wynikający z art. 186 kpa obowiązek wszczęcia w sprawie postępowania z urzędu. Uzyskana informacja o prawomocnym wyroku skazującym Kierownika Ośrodka Szkolenia Kierowców dawała podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2005r.

W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, nie budzi żadnych wątpliwości, iż w przypadku udowodnienia w wyroku skazującym okoliczności poświadczenia nieprawdy o odbyciu szkolenia na prawo jazdy przez osobę, która w takim szkoleniu de facto nie uczestniczyła, podstawę do wznowienia postępowania stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa, odnoszący się do fałszywości dowodów na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Przez pojęcie fałszu rozumie się m.in. fałsz intelektualny, wyrażający się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Krakowie z dnia 6 lutego 2014r., sygn. akt III SA/Kr 706/13, w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2014r., sygn. akt II SA/Rz 317/14, w Łodzi z dnia 3 listopada 2011r., sygn. akt III SA/Łd 608/10, w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2014r., sygn. akt II SA/Gl 1572/13).

Co prawda Starosta w postanowieniu nr [...] z dnia [...] maja 2014r. za podstawę wznowienia postępowania przyjął przepis art. 145 § 1 pkt 2 kpa obejmujący swą dyspozycją przypadek wydania decyzji w wyniku przestępstwa, to jednak podzielając pogląd wyrażony w piśmiennictwie oraz orzecznictwie, uznać należy, iż treść art. 149 § 2 kpa uzasadnia wniosek, że postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1, z wyjątkiem określonej w pkt 4 (por. R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, Warszawa 2015, s. 759, wyrok NSA z dnia 15 listopada 1999r., sygn. akt FSA 1/99).

Podkreślić należy, iż we wznowionym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało ostatecznie trafnej oceny co zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, słusznie również podnosząc, że błędna kwalifikacja podstawy wznowieniowej przyjęta przez Starostę nie miała znaczenia dla skuteczności wszczęcia przez tenże organ postępowania, jak i nie zamykała organowi II instancji - z powodów podanych powyżej - możliwości zmiany w toku postępowania odwoławczego jej kwalifikacji. Wbrew powoływanej przez stronę skarżącą - jako właściwej w sprawie - przesłanki wznowieniowej przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nie ulega wątpliwości Sądu, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego w zakresie podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 kpa.

Uznanie okoliczności poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu nr [...] za udowodnioną w prawomocnym wyroku skazującym kierownika ośrodka szkolenia kierowców wywarło bezpośredni wpływ na możność przeprowadzenia postępowania wznowieniowego – celem dokonania dalszej oceny, czy zachodząca podstawa wznowieniowa, przy jednoczesnym braku przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 146 § 1 kpa, stanowi aspumt do uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia 12 grudnia 2005r.

Przypomnieć w tym miejscu przyjdzie, że zgodnie z obowiązującymi w dniu wydania skarżącemu prawa jazdy kat. C przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), prawo jazdy uzyskiwała osoba, która m.in. odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie (art. 90 ust. 1 pkt 3). Ponadto, na mocy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215), prawo jazdy wydawane było osobie ubiegającej się o jego wydanie po raz pierwszy, po otrzymaniu za pośrednictwem ośrodka zaświadczenia o ukończeniu wymaganego dla danej kategorii rodzaju szkolenia (§ 5 ust. 1 pkt 1 lit. b). Wskazany dokument niewątpliwie należało traktować jako niezbędny dowód w postępowaniu administracyjnym, na podstawie którego podejmowana była decyzja o wydaniu prawa jazdy.

Skoro zatem odbycie kursu wymaganego dla danej kategorii stanowiło jedną z podstawowych przesłanek umożliwiających uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii, to brak potwierdzającego jego ukończenie zaświadczenia nieobarczonego fałszem intelektualnym oznacza, iż w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2005r., konkretyzującą uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami kategorii C, ustalenie istotnej dla treści rozstrzygnięcia okoliczności faktycznej było niewątpliwie wadliwe.

W dalszej kolejności zaznaczyć należy, że istotą wznowionego postępowania, po uchyleniu dotychczasowej decyzji ostatecznej w rezultacie zaistnienia podstawy z art. 145 § 1 kpa, jest powrót danej sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). Nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Wobec tego organ administracji państwowej wydający nową decyzję, stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1984r., sygn. akt I SA 86/84, uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006r., sygn. akt I OPS 1/06).

Uwzględniając, że w myśl przepisów obowiązujących w dniu podejmowania kwestionowanych decyzji Starosty i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, do uzyskania prawa jazdy konieczne było m.in. odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania danej kategorii (vide: art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami - j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 600 ze zm.), a contrario stwierdzić należy, że osobie, która nie odbyła szkolenia wymaganego dla danej kategorii, nie można wydać uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodzić należy się zatem z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, iż S.F. nie spełnia ww. nieodzownej przesłanki do przyznania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C.

W żadnej mierze nie mógł zmienić oceny Sądu powołany w skardze pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażony w wyroku z dnia 13 czerwca 2014r. (sygn. akt III SA/Wr 125/14), jeśli zważy się, że odnosi się on do sytuacji, w której strona skarżąca odbyła teoretyczne i praktyczne szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy, a kwestią wymagającą ustalenia były uprawnienia osób przeprowadzających szkolenie. Ponadto, na prezentowane stanowisko nie mogły także wpłynąć podnoszone w skardze okoliczności odnoszące się do przebiegu pracy zawodowej skarżącego, jego niekaralności z tytułu naruszenia przepisów drogowych, jak i odbycia w roku 2008 szkolenia wymaganego dla uzyskania kategorii C+E.

Nie będąc jednakże związany zarzutami skargi i powołaną w nich podstawą prawną, wychodząc poza jej granice, do czego sąd jest zobowiązany na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. stwierdził, iż uszło uwadze obu orzekających w sprawie organów, że granice postępowania wznowieniowego wyznaczone są wyłącznie zakresem rozstrzygnięcia poddanego temu postępowaniu nadzwyczajnemu. Przedmiot postępowania wyznacza art. 149 § 2 kpa, według którego jest nim - poza ustaleniem, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wyliczonych m.in. w art. 145 § 1 kpa - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania dopuszczalne jest wyłącznie rozstrzygnięcie tożsamej pod względem przedmiotowym oraz podstawy prawnej sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta decyzją dotychczasową. Zamiana chociażby jednego z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z inną sprawą administracyjną. Nowa decyzja, wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, może zatem rozstrzygać o istocie sprawy w jej granicach przedmiotowych.

Podkreślić dalej należy, że na podstawie postanowienia Starosty z dnia [...] maja 2014r. przedmiotem wznowienia objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2005r. w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. C. Tymczasem na zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia składa się także odmowa wydania S.F. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C+E, choć przedmiot postępowania wznowieniowego nie obejmował kwestii wydania tychże uprawnień. Mimo zachodzących między obiema kategoriami prawa jazdy relacji, sprawa wydanych S.F. na mocy decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2008r. uprawnień kat. C+E stanowi odrębną kwestię, wykraczającą poza zakres postępowania wznowionego ww. postanowieniem.

W konsekwencji uznania, że wydane na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa rozstrzygnięcie wykracza poza istotę sprawy w jej granicach wyznaczonych postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. o wznowieniu postępowania, Sąd stwierdził naruszenie przez organy obu instancji wskazanego ostatnio przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tego względu należało orzec jak w sentencji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 152 ppsa stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zaś rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisach art. 200 oraz art. 205 § 1 tejże ustawy.

Obowiązkiem organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej oceny prawnej odnoszącej się do konsekwencji wyznaczonego postanowieniem Starosty przedmiotu wznowionego postępowania dla zakresu rozstrzygnięcia na nowo istoty sprawy administracyjnej.