Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 856/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33, art. 34, art. 23 par. 2, art. 15 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "K.p.a.", oraz o art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.", po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej zażaleniem B. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., nr [...], którym uznano za nieuzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez Wójta Gminy - Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego postanowienia organ odwoławczy wskazał,

że Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając w sprawie jako organ egzekucyjny, wszczął wobec B. K. postępowanie egzekucyjne, na podstawie wystawionego przez Wójta Gminy tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku rolnego. Odpis tego tytułu został doręczony Zobowiązanemu w dniu [...] r.

Pismem z dnia [...] r., Zobowiązany, powołując się na przepis art. 33 pkt 1 u.p.e.a., złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na przedawnienie dochodzonych należności.

Organ egzekucyjny, stosownie do dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a., pismem

z dnia [...] r., zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Z uwagi na brak stanowiska wierzyciela odnośnie zgłoszonego zarzutu, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia [...] r., [...], wierzyciel uznał zarzut zobowiązanego za nieuzasadniony. Następnie, pismem z dnia [...] r., poinformował organ egzekucyjny, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów jest ostateczne oraz nadmienił, że należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki przymusowej w dniu [...] r.

W tym stanie sprawy, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny uznał, że zgłoszony przez Zobowiązanego zarzut przedawnienia jest nieuzasadniony.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z [...] r., B. K. złożył zażalenie, w którym wniósł zasadniczo o uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. w całości, uchylenie tytułu wykonawczego oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu Zobowiązany wskazał, że wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są w pełni uzasadnione, bowiem dochodzone należności uległy przedawnieniu, zgodnie z art. 68-70 Ordynacji Podatkowej. Podniósł również, że nie zgadza się ze sposobem doręczenia mu wszelkich pism pochodzących od Wójta Gminy (tj. decyzji, upomnień, wezwań i dokumentów urzędowych), gdyż obsługą doręczeń przesyłek od tego organu winna zajmować się Poczta Polska, a nie inny operator pocztowy.

Po analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy, postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy na wstępie wskazał, na czym polega istota zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz procedura ich rozpatrywania, przewidziana w art. 34 u.p.e.a. Organ wskazał także na art. 29 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, wyjaśniając, że badanie to obejmuje ustalenie,

czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy

jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, nie bada natomiast zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W przeciwnym bowiem wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy,

a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej. Podniósł, że w przepisie art. 34 § 1 u.p.e.a. wyraźnie wskazano, że w zakresie zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest wiążąca. W konsekwencji, wskazując przy tym na orzecznictwo, organ stwierdził,

że w zakresie zgłoszonego przez Zobowiązanego zarzutu przedawnienia obowiązku zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Skarbowej są związani stanowiskiem Wójta Gminy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności organ wskazał, że skoro przedmiotem zarzutu wniesionego pismem z dnia [...] r. był zarzut określony w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. przedawnienie obowiązku, to podniesiony dopiero w zażaleniu zarzut braku doręczenia upomnienia, został wniesiony po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. i nie może zostać na tym etapie postępowania rozpatrzony. Natomiast kwestie związane z doręczeniem decyzji, ze względu na przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., nie mogą być przedmiotem badania w postępowaniu egzekucyjnym, a mogły być podnoszone jedynie w postępowaniu przed organem podatkowym w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, które regulują sposoby doręczeń.

Organ odwoławczy wskazał także, że w uzasadnieniu swojego stanowiska odnośnie zarzutu przedawnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) Wójt Gminy wyjaśnił, że tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. określa zadłużenie za [...] r., [...] r. oraz [...] za [...] r. z tytułu podatku rolnego oraz że zarzuty Zobowiązanego wskazujące na rzekome przedawnienie ww. zaległości podatkowych są o tyle bezpodstawne, że nie znajdują odzwierciedlenia w treści przytoczonych przez niego przepisów Ordynacji podatkowej. Powołując się na treść art. 70 Ordynacji podatkowej, wierzyciel stwierdził, że zaległość z tytułu podatku rolnego za [...] r. uległaby przedawnieniu z upływem 5 lat liczonych od końca tego roku - czyli z dniem [...] r., gdyby nie została zabezpieczona poprzez wpis na hipotekę. Wierzyciel nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu dłużnika odnośnie naruszenia art. 68 Ordynacji podatkowej. Zawiera on bowiem 3-letni termin przedawnienia, ale ma on zastosowanie jedynie w sytuacji, w której organ podatkowy wiedząc o stanie posiadania podatnika - nie ustalał w formie decyzji za poszczególne lata wysokości zobowiązania podatkowego, a takie decyzje w przypadku Zobowiązanego były corocznie wystawiane.

Wobec powyższego, wskazując na całkowite związanie stanowiskiem wierzyciela co do zarzutu przedawnienia obowiązku i brak możliwości oceny merytorycznej zasadności stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji (skoro w tym zakresie sprawa była przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu), i przyjmując za Wójtem Gminy argumentację wskazaną w postanowieniu z dnia [...] r., organ nie znalazł podstaw do uznania wskazanego zarzutu za uzasadniony.

W skardze do Sądu B. K. wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. oraz tytuł wykonawczego nr [...], a także o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że należności dochodzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego uległy przedawnieniu zgodnie z art. 68-70 Ordynacji podatkowej, stąd wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są w pełni uzasadnione, stosownie do art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Skarżący zakwestionował także sposób doręczania mu wszelkich pism pochodzących od Wójta Gminy (tj. decyzji, upomnień, wezwań i dokumentów urzędowych), w tym upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., oraz decyzji z dnia [...] r. stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, wskazując, że wszelkie decyzje urzędowe z Gminy [...] doręczano poprzez operatora niebędącego operatorem publicznym i niespełniającego warunków, o których mowa w § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na poparcie powyższego, Strona powołała postanowienie skarżonego organu z [...] r. nr [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczecinie u z n a ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji pod względem zgodności z prawem. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględnienie skargi prowadzi zaś

do uchylenia zaskarżonego aktu, ewentualnie stwierdzenia jego nieważności, gdyż wymiar i konstrukcja sądowej kontroli stosowania prawa przez organy administracji wyklucza możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia przez sąd o przedmiocie sprawy administracyjnej, a zatem - jak tego w rozpoznawanej sprawie domaga się Skarżący - wydania orzeczenia o uchyleniu kwestionowanego przez Skarżącego tytułu wykonawczego oraz umorzenia prowadzonego wobec Niego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych na wstępie kryteriów, stwierdzić należy, że akt ten nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest zasadniczo prawidłowość uznania przez organ egzekucyjny za nieuzasadniony zarzutu przedawnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec B. K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], wystawionego przez Wójta Gminy.

Z uwagi na tak zarysowany przedmiot sprawy pokrótce przypomnieć należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

I tak, zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa

w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z powyższego wynika, że wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5, jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22.09.2009 r., sygn. akt I SA/Bd 458/09, LEX nr 958873) przyjmujący, że to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, jest zobowiązany do wyjaśnienia kwestii prawidłowego doręczenia zobowiązanemu pisemnego upomnienia.

Organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Jak stwierdza się bowiem w orzecznictwie, uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.) (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17.06.2009 r., sygn. akt II FSK 333/08, LEX nr 512828 i z dnia 14.11.2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05, LEX nr 289067). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.05.2004 r., sygn. akt FW 4/04, LEX nr 160593).

W rozpoznawanej sprawie, w piśmie z dnia [...] r., Skarżący wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na przedawnienie obowiązku, tj. okoliczność wymienioną w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Wobec powyższego organ egzekucyjny prawidłowo zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu, a po uzyskaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela z dnia [...] r., nr [...], wydał postanowienie z dnia [...] r., utrzymane następnie w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., a odpowiadające stanowisku wyrażonemu przez Wójta Gminy.

Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu swojego stanowiska odnośnie zarzutu przedawnienia obowiązku, Wójt Gminy wyjaśnił, że tytuł wykonawczy z dnia [...] r., nr [...], określa zadłużenie za [...] r., [...] r. oraz [...] r. z tytułu podatku rolnego, oraz stwierdził, że zarzuty Skarżącego wskazujące na przedawnienie ww. zaległości podatkowych są bezpodstawne i nie znajdują odzwierciedlenia w treści powołanych przez niego przepisów Ordynacji podatkowej. Zobowiązania w podatku rolnym za poszczególne lata były bowiem corocznie ustalane decyzjami organu podatkowego, zaś w myśl art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast stosownie do treści art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

N a gruncie niniejszej sprawy zaległość z tytułu podatku rolnego za [...] r... - która zgodnie z art. 70 § 1 O.p. uległaby przedawnieniu z dniem [...] r. – jednak została zabezpieczona poprzez wpis na hipotekę.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi, co do wadliwości rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej. Wobec związania zarówno organu egzekucyjnego, jak i organu odwoławczego stanowiskiem wierzyciela co do zarzutu przedawnienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznali zgłoszony przez Skarżącego zarzut przedawnienia za niezasadny.

Zgodzić się również należy z organem odwoławczym, że skoro w piśmie z dnia [...] r. Skarżący podniósł jedynie, określony w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzut przedawnienia obowiązku, organ ten był zobligowany do odniesienia się wyłącznie do tego zarzutu. Natomiast wniesione w zażaleniu dodatkowe zarzuty, jako zgłoszone po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., nie mogły być przedmiotem rozpatrzenia na etapie postępowania zainicjowanego zażaleniem Strony. Organ odwoławczy nie mógł zatem w zaskarżonym postanowieniu oceniać zasadności podniesionych w zażaleniu zarzutów co do braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., oraz braku doręczenia decyzji organu podatkowego stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...].

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje przy tym powołane przez Skarżącego w uzasadnieniu skargi na postanowienie organu, Dyrektora

Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...], które - jak to wynika z akt administracyjnych sprawy - zostało wydane wskutek wniesionego zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie nieuznania zarzutu braku doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], i dotyczyło m.in. doręczenia zastępczego.

W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.