Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1309/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania uprawnień 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz M. I. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/WA 1309/05

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia posiadania przez M. I. uprawnień do zaliczania wartości nieruchomości pozostawianej poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że M. I. we wniosku, który wpłynął do Wojewody [...] dnia 24 lutego 2004 roku zwrócił się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego przez jego matkę W. I.

Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004r Nr 6, poz. 39) - decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku nr [...] odmówił stwierdzenia, że M. I. posiada prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej przez W. I.

Wojewoda stwierdził, że W. I. – właścicielka nieruchomości pozostawionej w miejscowości M., powiat T., obwód [...], repatriowała się do Polski w roku 1958, czego dowodem jest zaświadczenie Prezydium Gromadzkiej Rady Delegatów Ludowych w M. z dnia [...] lutego 1990 roku, a zatem nie na podstawie układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.RR i ludności ukraińskiej z terytorium Polski.

Art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. wylicza enumeratywnie umowy międzynarodowe na podstawie, których przysługują uprawnienia do zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Oznacza to, że to wolą ustawodawcy było, ażeby uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługiwało wyłącznie osobom, które repatriowały się do Polski na podstawie jednej z czterech wymienionych umów międzynarodowych i które spełniają pozostałe warunki wskazane przepisami tejże ustawy. W szczególności zaś aktualnie przewidziane przepisami prawa polskiego uprawnienia nie przysługują osobom, które repatriowały się do Polski na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222).

Mając, zatem na uwadze fakt, że W. I. - właścicielka pozostawionej nieruchomości przybyła do Polski w roku 1958, należy uznać, że nie repatriowała się na podstawie żadnej z wymienionych w art. 1 powołanej ustawy umów międzynarodowych. W związku z powyższym w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wydania na rzecz wnioskodawcy decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Od tej decyzji M. I. złożył odwołanie, w którym zarzucał naruszenie przepisu art. 7,10,80 i 104 kpa oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku oraz obrazę art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że osoby repatriowane w latach 1944 – 1946 stanowią odrębną uprzywilejowaną kategorię podmiotów na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku.

Minister Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w aktach sprawy znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kopia tłumaczenia wierzytelnego z języka ukraińskiego zaświadczenie Prezydium Gromadzkiej Rady Delegatów Ludowych w M. z dnia [...] lutego 1990r. Z treści tego dokumentu wynika, że W. I., która do października 1958r. zamieszkiwała we wsi M., powiat T., obwód [...] w okresie kolektywizacji w 1948r. wniosła do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (kołchozu) "[...]" [...] gruntów, składających się z [...] ha ziemi ornej i [...] ha łąk oraz [...] ha lasu świerkowo-bukowego. W 1958r. wyjeżdżając do Polski pozostawiła dom, żywy inwentarz oraz stodołę.

Podnosił, że skoro W. I. pozostawiła poza obecnymi granicami państwa polskiego nieruchomość nie z powodu ewakuacji, a z powodu repatriacji zatem jej spadkobiercy nie przysługują uprawnienia wynikające z powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. I. podnosił, że obie decyzje są w całości niesłuszne, gdyż organy administracji nie mogą uzależniać zastosowania przepisów konkretnej ustawy od daty repatriacji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy przy rozpatrywaniu sprawy organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Wojewoda [...] dokonał prawidłowych ustaleń odnośnie faktu, że oceniając uprawnienia repatriantów należy zastosować umowę obowiązującą w dacie repatriacji. Skoro matka skarżącego powróciła do kraju w październiku 1958 roku to zrobiła to na podstawie w/w umowy z dnia 25 marca 1957r. zawartej pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Wcześniej zawarte z Litwą, Ukrainą i Białorusią tzw. układy "republikańskie" z dnia 9 września 1944 r. i 22 września 1944 r. zawierały postanowienia pozbawiające ewakuowanych obywateli polskich prawa własności pozostawionego majątku nieruchomego. Jednocześnie art. 3 pkt 6 (każdego z układów) przyznawał im prawo do ekwiwalentu za utracony majątek, do zapłaty, którego zobowiązało się Państwo Polskie. W ten sposób powyższe postanowienia tych układów zostały włączone do prawa polskiego i tym samym stanowią źródło praw podmiotowych. Wynika z tego jednoznacznie, że decydujące znaczenie ma nie sam fakt pozostawienia mienia za granicą, lecz to, iż Polska zobowiązała się do zapłaty ekwiwalentu za to mienie.

Natomiast umowa z dnia 25 marca 1957r. w art. 8 przewidywała, że osoby wyjeżdżające ze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich mogły wywieźć, należące do nich mienie osobistego użytku i przedmioty niezbędne do wykonywania zawodu, mogły też rozporządzić mieniem według swego uznania, na przykład poprzez zbycie nieruchomości (należących do nich domów, budynków), jak również mogły wpłacać swoje środki pieniężne do Państwowego Banku ZSRR ze zleceniem przekazania ich na swój rachunek w Narodowym Banku Polskim. Ponieważ umowa ta stwarzała repatriantom możliwość rozporządzenia mieniem i nie zawierała zobowiązania Państwa Polskiego do wypłaty im ekwiwalentu, dlatego też nie była ona objęta dyspozycją art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14 poz.74 ze zmianami), jak również późniejszego art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 poz. 543 ze zmianami).

Nie była także wymieniona w art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 39).

Przedmiotowy art.1 określał zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie, których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w:

1) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski;

2) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski;

3) układzie z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski;

4) umowie z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR, i o ich ewakuacji do Polski, i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski, i o ich ewakuacji do ZSRR.

Rozpoznając niniejszą sprawę sąd miał na uwadze nie tylko obowiązujące przepisy prawa, ale także orzecznictwo Sądu Najwyższego, a w szczególności uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1990 r. III CZP 1/90 OSNC 1990/10-11/129. Stanowiła ona, że: "Osobom repatriowanym na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957r. zawartej pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222), które przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwały w Polsce na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, pozostawiły tam majątek nieruchomy i nie rozporządziły nim z przyczyn od nich nie zależnych - przysługują uprawnienia z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości."

Uchwała ta była w dalszym ciągu aktualna na datę wydania zaskarżonej decyzji. Obowiązywała wtedy ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego - której art. 1 stanowił kontynuację w/wart. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. oraz art. 212 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r.

Wojewoda [...] w uzasadnieniu swojej decyzji ograniczył się tylko do stwierdzenia, że umowa z 1957 r. nie jest wymieniona w art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Nie dokonał natomiast żadnych ustaleń – zgodnie z powyższą uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego - odnośnie tego, czy matka skarżącego rozporządziła swoim majątkiem nieruchomym przed repatriacją do Polski, czy też nie rozporządziła nim z przyczyn od niej nie zależnych. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie tej kwestii pozwoliłoby na ustalenie uprawnień służących skarżącemu, co do możliwości zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Wobec zmiany powyższej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Wojewoda [...] rozpozna ponownie sprawę już na podstawie przepisów nowej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418) - co wynika z treści art. 27 tejże ustawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr.153 poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.