Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 167/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 79, art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi P.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P.D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez P.D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 roku, nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia P.D. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B w związku ze stwierdzeniem przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], Prezydent Miasta skierował P.D. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skierowanie na badania wydane zostało w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...], skazującym P.D. za wykroczenie określone w art. 87 § 1 kw (kierowanie samochodem w stanie po użyciu alkoholu).

W dniu 10 sierpnia 2016r. do Urzędu Miasta wpłynął odpis pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] sierpnia 2016 r., skierowany do Instytutu Medycyny Pracy, z treści którego wynikało, że orzeczeniem WOMP z dnia [...] lipca 2016r., nr [...], u P.D. stwierdzono przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami kat. B i że P.D. złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w placówce odwoławczej.

W dniu [...] października 2016 r. Instytut Medycyny Pracy poinformował Urząd Miasta że P.D. nie podjął korespondencji informującej o konieczności uzgodnienia terminu badania w trybie odwoławczym i nie zgłosił się na badania odwoławcze. Procedura odwoławcza została zakończona.

Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. pełnomocnik strony wskazał, że w aktach sprawy brak jest informacji, na jaki adres przesłano P.D. pismo IMP informujące o konieczności uzgodnienia terminu badań w trybie odwoławczym. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2016 r. P.D. wskazał adres do doręczeń w [...], podczas gdy korespondencja WOMP kierowana była na adres zamieszkania w [...].

W odpowiedzi na zapytanie przesłane w tej sprawie przez Prezydenta Miasta, Dyrektor WOMP poinformował pismem z dnia [...] grudnia 2016 r., że P.D. nie podawał w kontaktach z WOMP odrębnego adresu do doręczeń, lecz jedynie adres zamieszkania w [...] i potwierdził ten adres w dniu [...] lipca 2016 r. własnoręcznym podpisem w dokumentacji medycznej. Ten sam adres P.D. podał w piśmie odwoławczym z dnia [...] lipca 2016 r., jak i na kopercie od tego pisma. Również na adres P.D. przesłany został odpis pisma przewodniego skierowanego przez WOMP do IMP i pismo to zostało odebrane przez stronę.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., znak [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta – zastępca Naczelnika Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta, na podstawie art. 10 i art. 104 k.p.a. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm. – dalej jako ustawa o kierujących pojazdami) orzekł o cofnięciu P.D. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B w związku z orzeczeniem lekarskim stwierdzającym istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W odwołaniu od decyzji P.D., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 79 ust. 4 i 7 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez wydanie uprawnień w przedmiocie cofnięcia uprawnień na podstawie orzeczenia lekarskiego, które było nieostateczne oraz naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w sprawie. Odwołujący zakwestionował fakt, że był zawiadomiony o terminie kolejnego badania, a o treści pisma WOMP dowiedział się dopiero z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Utrzymując, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. rozstrzygnięcie organu I instancji, Kolegium wskazało, że P.D. wprawdzie złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w § 11 pkt 2 rozporządzenia, jednakże nie podjął pism przesyłanych przez placówkę odwoławczą i nie stawił się na powtórne badania lekarskie.

Odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że o ile w postępowaniu przed organem I instancji, P.D. istotnie wskazał adres do doręczeń inny od adresu zamieszkania, o tyle w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed placówkami medycznymi (WOMP i TMP) odwołujący posługiwał się wyłącznie swoim adresem zamieszkania w [...], który podał zarówno w dokumentacji medycznej prowadzonej przez WOMP, jak i wskazał w treści wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Również pod adresem zamieszkania w [...] odwołujący się odebrał korespondencję skierowaną do niego przez WOMP. Organ podkreślił również, że w odwołaniu nie wskazano okoliczności, które podważałyby opisane wyżej fakty, w związku z czym Kolegium — podzielając co do zasady zarzut odwołania dotyczący naruszenia przez organ I instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym — stwierdziło jednocześnie, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

W skardze P.D., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. rażące i oczywiste naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez uznanie, że naruszenie przez organ I instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym nie miało wpływu na wynik sprawy,

2) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 79 ust. 4 i 7 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, które nie było ostateczne.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji została wydana w związku ze stwierdzeniem, na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, Al, A2, AM, B, BI, T, B+K, Cl, C1+E, C, C+E, Dl, D1+E, D, D+E. Powyższe orzeczenie nie było ostateczne, bowiem skutecznie wniesiono od niego odwołanie. W ocenie skarżącego nie ulega wątpliwości, że dopiero ostateczne orzeczenie lekarskie wydane w sprawie może stanowić podstawę cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Pomimo wniesienia przez niego odwołania od orzeczenia lekarskiego - ponowne badanie nie zostało przeprowadzone. Skarżący nie wie jakie są przyczyny takiego stanu rzeczy, bowiem - jak wskazywał już w toku postępowania przed organem I instancji - nie otrzymał wezwania do stawienia się na ponowne badanie. P.D. wskazał, że próbował wyjaśnić powyższą kwestię w toku postępowania przed organem I instancji, jednak organ nie podjął działań w tym kierunku i dopiero w uzasadnieniu decyzji odniósł się do kwestii adresu skarżącego do doręczeń. Jednakże nawet wówczas, organ nie zdołał wskazać czy wezwanie na ponowne badanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu.

Wyrokiem z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 399/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie chodziło o weryfikację orzeczenia lekarskiego, bo organy są związane takimi orzeczeniami i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń, ale o wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości co do prawidłowości wezwania P.D. na badania lekarskie w Instytucie Medycyny Pracy.

Sąd zauważył, że w toku postępowania przed organem I instancji, skarżący pismem z dnia [...] maja 2016 r. wskazał adres do doręczeń w [...]. W związku z tym należało ustalić, czy w części postępowania diagnostyczno – orzeczniczego, skarżący podał jakiś inny adres do doręczeń i czy w związku z tym na właściwy adres była w tym postępowaniu kierowana do niego korespondencja. Z akt sprawy nie wynikało natomiast, aby organ I instancji dokonywał stosownych ustaleń w przedmiocie skuteczności doręczenia skarżącemu zawiadomienia o terminie odwoławczych badań lekarskich, w aktach nie było dowodu doręczenia tego zawiadomienia. Wręcz przeciwnie – opierając się wyłącznie na informacji zawartej w piśmie WOMP z dnia [...] grudnia 2016 r. – organ uznał, że skarżący prawidłowo zawiadomiony o terminie badań, na te badania się nie stawił, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. Ponadto wskazanych uchybień nie naprawił organ odwoławczy, mimo, iż skarżący w odwołaniu od decyzji wskazał wprost na brak doręczenia zawiadomienia o terminie badań. W tej sytuacji, obowiązkiem organu odwoławczego wynikającym z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. było dokładne odniesienie się do tego zarzutu, wyjaśnienie czy uznaje ten zarzut za zasadny czy też nie i wskazanie powodów zajętego stanowiska. Sąd podkreślił, że dopiero po wezwaniu Sądu skierowanego do WOMP o przesłanie stosownej dokumentacji, można było przeprowadzić dowód z potwierdzenia odbioru przesyłki przez P.D. z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz pisma Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] października 2016 r. Z tych dokumentów wynikało, że korespondencja kierowana była na adres zamieszkania skarżącego w [...]. Nie przedłożono jednak dokumentów, z których wynikałoby, że ten adres skarżący wskazywał jako adres dla doręczeń. W ocenie Sądu obiektywnie stwierdzony brak takich dokumentów podważał zasadność kategorycznego uznania, że orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest orzeczeniem ostatecznym, warunkującym możliwość wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie merytoryczne, mając na uwadze przedstawione wyżej wskazania, jak i wymogi przewidziane w art. 8, art. 11 i 107 § 3 k.p.a., odnosząc się jednoznacznie do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Organ powinien uzupełnić materiał dowodowy, tak by możliwe było jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości, ustalenie czy zawiadomienia o terminie odwoławczych badań lekarskich były doręczane skarżącemu pod właściwym adresem. Tylko w takim bowiem wypadku, w ocenie Sądu wydanie przez organ I instancji decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, nie byłoby przedwczesne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2017 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na skutek wezwania z dnia [...] października 2017r. WOMP wskazał, iż w samym odwołaniu P.D. podał dwukrotnie adres w [...]. Adres do korespondencji w [...] wskazany był w stopce decyzji Prezydenta Miasta o skierowaniu na badania lekarskie. Na podstawie odwołania przyjęto, iż strona wskazała adres do doręczeń. Wraz z pismem z dnia [...] października 2017r. WOMP przesłał odwołanie strony, w którym dwukrotnie strona podała adres: ul. [...]. Również na kopercie, w której nadano odwołanie jako adres zwrotny wskazano ww. adres. Pismo z dnia [...] sierpnia 2016r. o przekazaniu odwołania P.D. od orzeczenia lekarskiego zostało również wysłane na ww. adres. Pismo to zostało osobiście odebrane przez stronę, co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym, tym bardziej, że korespondencja była odbierana spod wskazanego adresu. Strona ma obowiązek zawiadomić organ o zmianie adresu, tymczasem P.D. w odwołaniu od orzeczenia lekarskiego wprost wskazał i to dwukrotnie adres: ul. [...]. Uczynił to w główce odwołania oraz wskazując stronę odwołującą. Fakt, iż w postępowaniu toczącym się przed Prezydentem strona wskazała inny adres do doręczeń, w ocenie organu nie rozciąga się na inne postępowania, nawet pozostające z nim w związku. Postępowanie w sprawie skierowania na badania zostało ostatecznie zakończone decyzją. Nie można zatem przyjąć, iż zawiadomienie to się rozciąga na inne postępowania, przed innymi organami. Zawiadomienie o zmianie adresu do doręczeń wysłane do Urzędu Miasta jest z dnia [...] maja 2016 r., tymczasem odwołanie wniesiono 29 lipca 2016r., a pismo z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przekazaniu odwołania zostało odebrane pod adresem w [...]. Powyższe okoliczności zwalniały zatem organ z obowiązku dalszego wyjaśniania tej kwestii.

Rozważając natomiast prawidłowość doręczenia pisma w sprawie wyznaczenia nowego terminu badania w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy organ odwoławczy powołał się na zasady ustalania adresu osoby fizycznej. Podał, że osoba wnosząca podanie zobowiązana jest podać pewne podstawowa dane, m.in. swój adres (art. 63 § 2 k.p.a.). Jeżeli zatem postępowanie administracyjne wszczęte jest na wniosek strony, to adresem będzie wskazane przez nią miejsce (lokal), nawet jeśli w nim nie przebywa. Organ związany jest taką informacją i tym samym ma obowiązek doręczania stronie pism pod tak wskazany adres. Organ prowadzący postępowanie nie dysponuje prawem do badania, czy podany adres jest zgodny z adresem zamieszkania strony. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie powinien przyjąć domniemanie, iż adres wskazany we wniosku o wszczęcie postępowania jest adresem, pod jakim strona zamieszkuje lub pod którym znajduje się jej miejsce pracy. Doręczenie pisma pod wskazany w ten sposób adres jest prawnie skuteczne.

W ocenie Kolegium zostało wykazane w przedmiotowej sprawie na jakiej podstawie przyjęto adres do doręczeń P.D.. To właśnie sama strona wskazała ów adres w odwołaniu, na kopercie i z tego adresu korespondencja była odbierana. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu nie można przyjąć, iż adres do doręczeń ustalono w sposób arbitralny, gdyż to sama strona go wskazała.

W skardze P.D., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. rażące i oczywiste naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 41 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że dokonanie doręczeń na adres inny niż wskazany jako korespondencyjny nie stanowiło naruszenia przez organ I instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym,

2) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 79 ust. 4 i 7 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, które nie było ostateczne.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że dokonane przez organ ustalenia nie dają podstaw do stwierdzenia, że doręczenie zawiadomienia o terminie badania zostało prawidłowo dokonane. Wbrew argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji, w niniejszej sprawie skarżący nie oczekiwał, że organ będzie weryfikował to czy faktycznie zamieszkuje on pod wskazanym przez siebie adresem. W odwołaniu skierowanym do WOMP skarżący rzeczywiście posłużył się adresem zameldowania, co często zdarza się przy konstruowaniu pism, ale jednocześnie miał świadomość, że organ posiada wskazanie jego adresu do korespondencji (dla skarżącego tryb orzekania lekarskiego był elementem postępowania głównego, a nie odrębnym trybem - z uwagi na to, że został na badanie skierowany decyzję Prezydenta Miasta) - innego niż adres zameldowania. Nie można zatem dokonywać interpretacji, że skarżący w odwołaniu wskazał zmianę miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 41 k.p.a. Skarżący posługiwał się danymi, które posiadał organ główny kierujący go do badań (adresem zameldowania). Co więcej, w odwołaniu do WOMP skarżący nie wskazał, że zmienia adres do korespondencji podany w postępowaniu głównym.

Zdaniem skarżącego, WOMP znał dane adresu do doręczeń i to WOMP w sposób dowolny, arbitralny i nieuprawniony "wybrał" niewłaściwy adres i adres ten udostępnił Instytutowi Medycyny Pracy. W dalszej perspektywie skutkowało to wskazaniem do nieprawidłowego zawiadomienia skarżącego o terminie odwoławczych badań lekarskich. Powyższe naruszyło zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, bez winy strony. Jednocześnie, brak jest w zebranym materiale dokumentu, który wskazywałby, że WOMP podjął jakiekolwiek działania w celu wyjaśnienia istniejącej rozbieżności co do adresu skarżącego. Z danych uzyskanych od organu wynikało bowiem, że adres do korespondencji strony jest inny niż adres zameldowania. Skarżący zauważył, że WOMP nie miał prawa zmieniać adresu korespondencyjnego, ani podstaw do uznania, że wskazanie to się zdezaktualizowało. W razie powzięcia wątpliwości, zasadnie strona postępowania mogła oczekiwać, że zostaną podjęte działania zmierzające do ustalenia, na który z nich należy dokonywać doręczeń. Działanie takie byłby zgodne z zasadą pogłębiania zaufania oraz zapewniłoby stronie czynny udział w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie nadto należy mieć na uwadze, iż była ona już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 26 lipca 201 r., sygn. akt II SA/Go 399/17, uchylił decyzję SKO z dnia [...] lutego 2017 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należało uwzględnić również art. 153 p.p.s.a.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2017 r., wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. oznacza konieczność ich uchylenia.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm., dalej jako u.k.p.), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ogół zagadnień związanych z przeprowadzaniem badań lekarskich uregulowany został w rozdziale 12 tej ustawy, natomiast uszczegółowienie tej problematyki nastąpiło w wydanym w oparciu o art. 81 ust. 1 u.k.p. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r. poz. 949, dalej jako rozporządzenie).

Już w tym miejscu zauważyć należy, że decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami ma charakter prewencyjny, lecz winna zostać wydana wyłącznie w sytuacjach, w których we właściwym trybie stwierdzono, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Niewystarczające jest przy tym wystąpienie po stronie właściwego organu administracji publicznej jedynie wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy, niezależnie od tego jak mocno wątpliwości te będą uzasadnione okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy, bowiem organ administracji nie jest kompetentny do potwierdzenia tych wątpliwości i samodzielnego orzekania co do stanu zdrowia kierowcy, a sytuacja ta może być wyłącznie podstawą do skierowania takiego kierowcy na badanie lekarskie (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.). Tym samym cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami następuje w razie potwierdzenia w trybie przewidzianym przez powszechnie obowiązujące przepisy utraty przez kierowcę jednego z warunków niezbędnych do uzyskania tego uprawnienia, jakim jest brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Stąd też wydanie przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami musi być poprzedzone postępowaniem przed uprawnionym lekarzem, zakończonym orzeczeniem lekarskim określającym istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega m.in. osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Jednostką uprawnioną do przeprowadzenia badania takiej osoby jest wojewódzki ośrodek medycyny pracy, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Jak stanowi już art. 79 ust. 2 u.k.p. uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, o czym mowa w art. 79 ust. 4 zd. 1 u.k.p., może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. Jednostka, o której mowa w ust. 4, mająca przeprowadzać badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne (art. 79 ust. 5 u.k.p.). Jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania ponownego badania lekarskiego są - w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy: a) Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej, b) Instytut Medycyny Pracy, c) Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, d) Instytut Medycyny Wsi, e) Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej, f) Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej (§ 11 pkt 2 rozporządzenia).

Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał (art. 79 ust. 6 u.k.p.). Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7). Z kolei zgodnie z art. 79 ust. 8 u.k.p. w przypadku gdy w orzeczeniu lekarskim zostały stwierdzone przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem albo wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia, o których mowa w ust. 3 tego artykułu, uprawniony lekarz przesyła jego kopię:

1) jednostce wykonującej ponowne badanie, jeżeli osoba złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego;

2) staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od dnia badania, jeżeli osoba badana lub podmiot kierujący na badania nie złożyła wniosku o przeprowadzenie ponownego badania albo orzeczenie lekarskie zostało wydane po przeprowadzeniu ponownego badania.

Przechodząc do rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2016 r. skarżący został skierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z uwagi na wystąpienie uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. Skarżący poddał się tym badaniom, czego dowodem jest orzeczenie lekarskie noszące datę [...] lipca 2016 r., wydane przez uprawnionego lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonych w nim kategorii. Jednakże skarżący nie zgadzając się z treścią tego orzeczenia wniósł o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, z zachowaniem trybu przewidzianego w przywołanych powyżej regulacjach. Na okoliczność tę, w uzasadnieniu decyzji, zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podając jednocześnie, w powołaniu na pismo pochodzące od Instytutu Medycyny Pracy, że nie wydano orzeczenia lekarskiego w trybie odwoławczym, ponieważ skarżący nie zgłosił się na wyznaczone przez Instytut terminy badań.

Wydanie decyzji cofającej skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami w powyższych okolicznościach faktycznych doprowadziło do naruszenia art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby w przypadku skutecznego wniesienia przez osobę badaną, niezadowoloną z pierwotnego wyniku badania, o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego - do czego wprost upoważnia ją art. 79 ust. 4 u.k.p. - organ administracji cofnął tej osobie uprawnienie do kierowania pojazdami w oparciu o to pierwotne orzeczenie lekarskie, wydane przez uprawnionego lekarza wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, które nie będzie mogło być skutecznie zakwestionowane z wykorzystaniem instytucji przewidzianej w art. 79 ust. 4 u.k.p., przesądza z prawnego punktu widzenia o tym, czy względem osoby badanej zachodzą przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. W okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy, takim orzeczeniem będzie zatem orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy, bowiem to temu orzeczeniu będzie można przypisać przymiot ostateczności, co zresztą expressis verbis wynika z art. 79 ust. 7 u.k.p. O ile postępowanie, którego celem jest ocena zdrowia kierowcy, jest prowadzone przez uprawnionych lekarzy, posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje, a organ prowadzący postepowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji , o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści, o tyle ciąży na nich obowiązek ustalenia czy przesłane im orzeczenie lekarskie jest ostateczne. W niniejszej sprawie takie ostateczne orzeczenie lekarskie nie zostało wydane, albowiem skarżący złożył w zakreślonym terminie wniosek o ponowne badanie, które jak wynika z akt sprawy administracyjnej przez Instytut Medycyny Pracy nie zostało wykonane, albowiem skarżący nie stawił się w wyznaczonym terminie. Instytut Medycyny Pracy nie wydał orzeczenia lekarskiego. W tym miejscu należy uznać, że skarżący został w sposób prawidłowy zawiadomiony przez Instytut Medycyny Pracy o terminie badania. W tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe ustalenia i rozważania Kolegium.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że na skutek wezwania z dnia [...] października 2017r. WOMP wskazał, iż w samym odwołaniu P.D. podał dwukrotnie adres w [...]. Adres do korespondencji w [...] wskazany był w stopce decyzji Prezydenta Miasta o skierowaniu na badania lekarskie. Na podstawie odwołania przyjęto, iż strona wskazała adres do doręczeń. Wraz z pismem z dnia [...] października 2017r. WOMP przesłał odwołanie strony, w którym dwukrotnie strona podała adres: ul. [...]. Również na kopercie, w której nadano odwołanie jako adres zwrotny wskazano ww. adres. Pismo z dnia [...] sierpnia 2016r. o przekazaniu odwołania P.D. od orzeczenia lekarskiego zostało również wysłane na ww. adres. Pismo to zostało osobiście odebrane przez stronę, co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. P.D. w odwołaniu od orzeczenia lekarskiego wprost wskazał i to dwukrotnie adres: ul. [...]. Uczynił to w główce odwołania oraz wskazując stronę odwołującą. Fakt, iż w postępowaniu toczącym się przed Prezydentem Miasta strona wskazała inny adres do doręczeń, nie rozciąga się na inne postępowania, nawet pozostające z nim w związku. Postępowanie w sprawie skierowania na badania zostało ostatecznie zakończone decyzją. Nie można zatem przyjąć, iż wskazanie w nim adresu do doręczeń, rozciąga się na inne postępowania, przed innymi organami. Zawiadomienie o zmianie adresu do doręczeń wysłane do Urzędu Miasta jest z dnia [...] maja 2016 r., tymczasem odwołanie wniesiono 29 lipca 2016r., a pismo z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przekazaniu odwołania zostało odebrane pod adresem w [...].

Rozważając natomiast prawidłowość doręczenia pisma w sprawie wyznaczenia nowego terminu badania w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy, organ odwoławczy powołał się na zasady ustalania adresu osoby fizycznej. Podał, że osoba wnosząca podanie zobowiązana jest podać pewne podstawowe dane, m.in. swój adres (art. 63 § 2 k.p.a.). Jeżeli zatem postępowanie administracyjne wszczęte jest na wniosek strony, to adresem będzie wskazane przez nią miejsce (lokal), nawet jeśli w nim nie przebywa. Organ związany jest taką informacją i tym samym ma obowiązek doręczania stronie pism pod tak wskazany adres. Organ prowadzący postępowanie nie dysponuje prawem do badania, czy podany adres jest zgodny z adresem zamieszkania strony. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie powinien przyjąć domniemanie, iż adres wskazany we wniosku o wszczęcie postępowania jest adresem, pod jakim strona zamieszkuje lub pod którym znajduje się jej miejsce pracy. Doręczenie pisma pod wskazany w ten sposób adres jest prawnie skuteczne.

Nie ma jednak znaczenia dlaczego, pomimo skutecznego wniesienia o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, jednostka mająca przeprowadzić badania w trybie odwoławczym, badań tych nie wykonuje. Regulacje ustawy o kierujących pojazdami, ani regulacje rozporządzenia, nie przewidują możliwości odstąpienia tej jednostki od przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, co oznacza, że jego wykonanie w przypadku złożenia stosownego wniosku, z zachowaniem trybu jego wniesienia, jest obligatoryjne. W ramach kontrolowanej sprawy, zatem rolą organu administracji publicznej było rozważenie czy skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie ponownego badania przez Instytut Medycyny Pracy i czy zostało przez tą jednostkę wydane orzeczenie Na gruncie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. istotna jest bowiem wyłącznie okoliczność wydania ostatecznego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Natomiast okoliczność nie wydania orzeczenia lekarskiego, pomimo skierowania na badania lekarskie przez właściwy organ, może być przedmiotem rozważań na gruncie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 u.k.p.

Powyższe twierdzenia wspiera treść art. 79 ust. 8 pkt 2 u.k.p., z którego jednoznacznie wynika, że kopia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem przesyłana jest właściwemu staroście w dwóch przypadkach - po pierwsze, po upływie 14 dni od dnia badania, jeżeli osoba badana lub podmiot kierujący na badania nie złożyła wniosku o przeprowadzenie ponownego badania albo po drugie, orzeczenie lekarskie zostało wydane po przeprowadzeniu ponownego badania. Regulacja ta nie przewiduje zatem możliwości przesłania staroście orzeczenia lekarskiego, które zostało wydane po przeprowadzeniu pierwotnego badania lekarskiego, mimo skutecznego wniesienia przez osobę badaną wniosku o przeprowadzenie ponownego badania. W tym ostatnim przypadku orzeczenie przesyłane jest bowiem jednostce wykonującej ponowne badanie, co wynika już z art. 79 ust. 8 pkt 1 u.k.p. W tym kontekście, dopiero w przypadkach wskazanych w art. 79 ust. 8 pkt 2 u.k.p. po stronie starosty aktualizuje się kompetencja z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy, z uwagi na brak ostatecznego orzeczenia lekarskiego, przedwczesne okazało się odniesienie do istotny problemu, a zatem czy po stronie skarżącego rzeczywiście istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a także podniesionych w tym względzie zarzutów naruszenia art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu, wstrzymując się z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. do czasu uzyskania ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydanego względem skarżącego.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego tytułem zwrotu tych kosztów kwotę 697 zł, tj. 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, 480 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokatów – Dz.U z 2015r., poz. 1800 ze zm.),oraz 17 zł tytułem zwrotu opłaty skargowej od udzielonego pełnomocnictwa.