Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1581/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 131 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 30 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2020 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 805/17 w sprawie ze skargi Z.F. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wyrażoną pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 805/17 oddalił skargę Z.F. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wyrażoną pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku Z.F. z dnia 30 stycznia 2017 r. o sprostowanie świadectwa służby z dnia [...] września 1990 r., stwierdził brak podstaw do jego sprostowania.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w dniu 22 lutego 2017 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wpłynęło pismo Zakładu Emerytalno – Rentowego MSWiA w [...] z dnia 16 lutego 2017 r., w załączeniu którego przekazano nadesłane przez Sąd Okręgowy w [...] odwołanie Z.F., celem rozpoznania zgodnie z właściwością. W treści pisma zatytułowanego "Odwołanie od decyzji – opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...] oraz Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej przy MSWA w Warszawie z dnia [...].08.1990 r. dot. dalszej mojej pracy w resorcie MSW", wyżej wymieniony wniósł o "zmianę kwalifikacji prawnej świadectwa pracy z dnia [...].09.1990 r. wydanego przez wydział Kadr KW Policji w [...] powołując się na art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 6.04.1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (na mocy prawa), a uznanie moje odejście z resortu Spraw wewnętrznych na własną prośbę jak sugerowałem w odwołaniu od opinii". W uzasadnieniu wniosku podał, że w 1990 r. został poddany procedurze kwalifikacji przez Wojewódzką Komisję Kwalifikacyjną przy Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...]. Szczegółowo opisał przebieg postępowania weryfikacyjnego, któremu zarzucił szereg nieprawidłowości. Ponadto zauważył, iż w dniu 1 sierpnia 1990 r., gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 24 lipca 1990 r. do dnia 12 sierpnia 1990 r., został wezwany do Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], gdzie wręczono mu opinię Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...], w której stwierdzono, na podstawie § 7 i 8 ust. 2 uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (M.P. z dnia 25 maja 1990 r., Nr 20, po. 159), iż nie odpowiada wymogom przewidzianym dla funkcjonariusza lub pracownika Ministerstwa Spraw Wewnętrznych określonym w ustawie. Tego samego dnia otrzymał również kartę zwolnienia, z której wynikało, że z dniem 31 lipca 1990 r. został zwolniony z resortu MSW na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 180 ze zm.). W dniu 5 sierpnia 1990 r. skierował na piśmie, za pośrednictwem Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], odwołanie do Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej w Warszawie. W treści odwołania zasugerował, iż jest chętny do dalszej pracy w organach MSW na wyznaczonym przez Wydział Kadr stanowisku, nie stawiając żadnych warunków, a w ostateczności odejdzie na własną prośbę.

Ponadto Z.F. we wniosku z dnia 30 stycznia 2017 r. wniósł o dokonanie wnikliwej analizy przebiegu jego kwalifikacji przeprowadzonej przez Wojewódzką Komisję Kwalifikacyjną w [...] oraz uznanie jej za niezgodną z prawem i naruszającą sprawiedliwość społeczną oraz reguły prawa. Dodatkowo, na poparcie swoich argumentów, powołał się na wyrok Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] maja 2015 r. sygn. akt [...], które zapadły w jego sprawie. Z uzasadnień załączonych wyroków wynika, iż zdaniem w/w Sądów okres studiów w [...], jak również praca na stanowisku [...], nie zalicza się do okresu służby w organach bezpieczeństwa państwa.

Komendant Wojewódzki Policji podał, że na podstawie kopii akt osobowych uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Delegatury w [...] ustalił, że Z.F. został przyjęty do służby w Milicji Obywatelskiej na mocy rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] listopada 1966 r. i mianowany na stanowisko [...]. Następnie pełnił służbę na stanowiskach: od dnia 1 maja 1970 r. – [...], od dnia 16 grudnia 1972 r. – [...], od dnia 1 lipca 1977 r. – [...], od dnia 16 stycznia 1982 r. – [...], od dnia 1 sierpnia 1983 r. – [...], od dnia 1 listopada 1989 r. został przeniesiony do dyspozycji [...] i skierowany do służby w [...]. Z dniem 31 lipca 1990 r. został zwolniony ze służby na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa.

Ponadto organ wskazał, że w aktach osobowych znajdują się: własnoręcznie podpisany przez skarżącego wniosek (brak daty) o przyjęcie do służby w Policji, opinia Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...] (brak daty), w której stwierdzono, że Z.F. nie odpowiada wymogom przewidzianym dla funkcjonariusza lub pracownika Ministerstwa Spraw Wewnętrznych określonym w ustawie, odwołanie z dnia 5 sierpnia 1990 r. od opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...], opinia Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z dnia [...] września 1990 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...], karta zwolnienia z dnia 1 sierpnia 1990 r., świadectwo pracy z dnia [...] września 1990 r. wystawione przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w [...].

Komendant Wojewódzki Policji w [...] przedstawił regulację prawną związaną z trybem wydawania, konstrukcją i treścią świadectwa służby zawartą w ustawie o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r. (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.) – art. 46 oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów z dnia 14 maja 2013 r. (Dz. U. z 2013r., poz. 644 ze zm.) – § 28.

Jednocześnie wyjaśnił, że z chwilą powstania Policji została rozwiązana Milicja Obywatelska (art. 146 ustawy o Policji), natomiast z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa rozwiązano Służbę Bezpieczeństwa. Stosownie do treści art. 151 ustawy o Policji, dotychczasowi funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej lub Służby Bezpieczeństwa, którzy podejmą służbę w Policji albo zostaną zatrudnieni w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, zachowują odpowiednio ciągłość służby lub zatrudnienia. Zgodnie z § 1 uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych - byli funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, o których mowa w art. 131 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa, zwani dalej "kandydatami", mogą być przyjmowani do służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Policji lub innej jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych albo zatrudniani w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwej komisji kwalifikacyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego. Z § 6 powołanej uchwały wynika, że postępowanie przed wojewódzką komisją kwalifikacyjną wszczyna się na podstawie wniosku kandydata o przyjęcie do służby, sporządzonego na formularzu według wzoru stanowiącego załącznik do uchwały, przedstawionego w ciągu siedmiu dni od dnia jej powołania. Przepis § 7 tej uchwały stanowi, że komisja ocenia przydatność kandydata do służby, o przyjęcie do której się ubiega, na podstawie jego wniosku, dotychczasowych dokumentów osobowych i dotyczących przebiegu służby oraz innych przedstawionych jej dokumentów. Uzyskanie pozytywnej opinii jest warunkiem umożliwiającym ubieganie się kandydata o przyjęcie do służby w tych organach lub jednostkach albo zatrudnienie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (§ 10).

Organ wskazał, że w aktach znajduje się wniosek Z.F. o przyjęcie do służby w Policji (brak daty). Sprawę przyjęcia wyżej wymienionego do służby w Policji poddano ocenie Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...] oraz w związku z wniesionym od jej opinii odwołaniem, Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej. W wydanych opiniach stwierdzono, że Z.F. nie odpowiada wymogom przewidzianym dla funkcjonariusza lub pracownika Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, określonym w ustawie. Centralna Komisja Kwalifikacyjna w opinii z dnia [...] września 1990 r. stwierdziła, iż nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej opinii. W konsekwencji oznacza to, że nie uwzględniono wniosku skarżącego o umożliwienie odejścia ze służby na własną prośbę. W związku z powyższym Z.F. z uwagi na nieuzyskanie pozytywnej opinii właściwej komisji kwalifikacyjnej, został ze służby zwolniony na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa (z mocy prawa), co zostało potwierdzone w świadectwie służby z dnia [...] września 1990 r.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] wyjaśnił również, iż świadectwo służby ma charakter informacyjny, a w szczególności jest pochodną istniejącego stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie stanowi potwierdzenie faktów, wynikających z dokumentów znajdujących się w dyspozycji organu. W sprawie nie sposób uznać, zgodnie z wnioskiem Z.F., że podstawą prawną rozwiązania jego stosunku służbowego był wniosek o odejście na własną prośbę, gdyż ustalony stan faktyczny tego faktu nie potwierdza.

Organ, odnosząc się do zarzutów dotyczących zgodności z prawem oraz rzetelności przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego podał, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie jest uprawniony do dokonania oceny przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego przez Wojewódzką Komisją Kwalifikacyjną w [...] w 1990 r. Z analizy obowiązującego ówcześnie stanu prawnego wynika, że opinie komisji kwalifikacyjnych wydano w trybie przewidzianym we wskazanej uchwale nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r. Komisje kwalifikacyjne dokonywały ocen co do przydatności byłych funkcjonariuszy do służby w organach podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych stosując kryteria polityczno – społeczne i zawodowe. Prowadzone postępowania kwalifikacyjne miały charakter wewnętrzny.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] odnosząc się do okoliczności stwierdzonych w załączonych do wniosku wyrokach Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] maja 2015 r. sygn. akt [...] wyjaśnił, że w żaden sposób nie kwestionuje ustaleń dokonanych przez sądy, jakkolwiek w przedmiotowej sprawie nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie co do sprostowania świadectwa służby.

Z.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na czynność wyrażoną w piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Przedmiotowa skarga, zatytułowana jako "odwołanie", pierwotnie została wniesiona do Sądu Okręgowego w [...], a następnie przekazana przez ten Sąd do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Skarżący w skardze stwierdził, że stanowi ona odwołanie:

- od decyzji Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w [...] (brak daty sporządzenia, odbiór [...] sierpnia 1990 r.);

- od decyzji Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej w Warszawie z dnia [...] września 1990 r.;

- od kwalifikacji prawnej zastosowanej w świadectwie zwolnienia z pracy z dnia [...] sierpnia 1990 r.;

- od pisma Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.

Skarżący wniósł o:

- unieważnienie – zmianę decyzji Wojewódzkiej i Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej dotyczących negatywnych opinii co do jego osoby;

- zmianę kwalifikacji prawnej świadectwa pracy z dnia [...] września 1990 r., wydanego przez Wydział Kadr Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], powołującego się na art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (z mocy prawa) i uznanie, że jego odejście z resortu MSWiA nastąpiło za porozumieniem stron – na własną prośbę, jak sugerował w odwołaniu od w/w decyzji w dniu 5 sierpnia 1990r., gdyż nie uczynił tego Wydział Kadr Komendy Wojewódzkiej w [...], o co wnosił w pozwie.

W uzasadnieniu skargi przestawił szczegółowy i obszerny przebieg postępowania weryfikacyjnego przed Wojewódzką Komisją Kwalifikacyjną przy Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] i Centralną Komisją Kwalifikacyjną oraz okoliczności zwolnienia z resortu z dniem 31 lipca 1990 r. na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim. W ocenie skarżącego, negatywna kwalifikacja, skutkiem której było odejście z organów MSW, była dla niego niesprawiedliwa, krzywdząca i upokarzająca. Nie pozwolono mu nadal pracować pomimo, że miał wysokie kwalifikacje zawodowe i doświadczenie. Przeszedł wszystkie etapy pracy zawodowej od [...] aż do [...]. Mógł przekazać wiedzę zawodową i ogólną młodym funkcjonariuszom Policji. Ponadto poniósł dodatkowe straty materialne, finansowe, takie jak nagrody jubileuszowe, dodatki z okazji wysługi lat i inne, które otrzymywali funkcjonariusze odchodzący w normalnych warunkach. Dotknęło go pogorszenie stanu zdrowia [...]. Ponadto Z.F. podał, że powrót do kwalifikacji z 1990 r. wymusiła sytuacja polityczna obecnego rządu i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, gdzie wkracza się w jego przeszłość sprzed 52 lat. Z tego powodu domaga się zmiany kwalifikacji prawnej świadectwa pracy.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niezachowanie terminu do jej wniesienia, ewentualnie o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r.

Z.F. w piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2017 r. i pisemnym oświadczeniu złożonym na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i przekazał dalsze spostrzeżenia dotyczące pracy komisji weryfikacyjnych i byłego Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej Policji w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że będąca przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], wyrażona w piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] odmowy sprostowania świadectwa służby dotycząca wniosku Z.F. o sprostowanie jego świadectwa służby z dnia [...] września 1990 r. stanowi czynność materialno – techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Wskazał, że wprawdzie skarga Z.F. na w/w czynność została przekazana do tutejszego Sądu przez Sąd Okręgowy w [...] po upływie terminu trzydziestu dni, o jakim mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a., to jednak stwierdził, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Nie został on bowiem przez organ pouczony o prawie i sposobie zaskarżenia pisma z dnia [...] czerwca 2017 r., a "odwołanie" od tego pisma wniósł do Sądu Okręgowego w [...] przed upływem 30 dni od jego doręczenia.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że czynność w postaci odmowy sprostowania świadectwa służby jest przedmiotem kognicji sądu administracyjnego. Nie są nim natomiast objęte opinie wojewódzkich i centralnych komisji kwalifikacyjnych, działających na podstawie uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Przepisy tej uchwały regulowały tryb opiniowania osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Policji lub innej jednostce podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Postępowanie przed tymi komisjami miało charakter wewnętrzny i nie podlegało kognicji sądu administracyjnego ani w aspekcie legalności wydanych opinii, ani też jako skargi na bezczynność organu opiniującego (por. wyroki NSA z dnia: 21 listopada 2002 r., sygn. akt II SAB 161/02, Lex nr 151419; 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 473/06, 14 października 2015 r., sygn. akt I OSK 341/14).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie był zatem władny, mimo podnoszonych przez skarżącego zarzutów w tym zakresie, do oceny prawidłowości działania Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej i Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, jak też legalności wydanych przez te organy opinii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przechodząc do oceny legalności czynności odmowy sprostowania świadectwa służby skarżącego stwierdził, że co do zasady stanowisko organu wyrażone w tym przedmiocie w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. jest prawidłowe.

Prawo żądania sprostowania świadectwa służby wynika z § 28 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów. Z.F. w swoim żądaniu wnosił o zastąpienie zapisu zawartego w świadectwie służby, zgodnie z którym jego stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (z mocy prawa), zapisem o tym, że "odszedł" z resortu spraw wewnętrznych na własną prośbę, co miał sugerować w odwołaniu złożonym od opinii wydanej przez Wojewódzką Komisję Kwalifikacyjną.

Zgodnie z art. 131 ust. 1 i 2 w/w ustawy, z chwilą zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa zostają z mocy prawa zwolnieni ze służby. Przepis ten stosuje się również do funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, którzy do dnia 31 lipca 1989 r. byli funkcjonariuszami Służby Bezpieczeństwa. Z akt osobowych skarżącego wynika m.in., że pełnił on służbę od dnia 16 grudnia 1972 r. jako [...], od dnia 1 czerwca 1974 r. był [...], od dnia 1 lipca 1977 r. był [...], od dnia 16 stycznia 1982 r. [...], od dnia 1 sierpnia 1983 r. [...], a od dnia 1 listopada 1989 r. został przeniesiony do dyspozycji [...] i skierowany do służby w [...].

W świetle § 1 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 lipca 1990 r. nr 53/90 w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy byłej Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili oni służbę (Dz. Urz. MSW Nr 2, poz. 14), za funkcjonariuszy byłej Służby Bezpieczeństwa uznano osoby, które pełniły służbę na stanowiskach i w jednostkach wymienionych w Instrukcji Przewodniczącego Komisji Kwalifikacyjnej z dnia 25 czerwca 1990 r. Instrukcja ta wskazywała krąg osób zobowiązanych do poddania się postępowaniu kwalifikacyjnemu w wypadku zamiaru podjęcia służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Policji lub Ministerstwie Spraw Wewnętrznych albo podjęcia zatrudnienia w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Stosownie do treści art. 130 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, Minister Spraw Wewnętrznych miał zorganizować Urząd Ochrony Państwa w ciągu 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 10 maja 1990 r. Z uwagi na to, że przedmiotowa przesłanka faktyczna została spełniona w lipcu 1990 r., Z.F., jako osoba zobowiązana do poddania się w/w postępowaniu kwalifikacyjnemu, został zwolniony na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa z dniem 31 lipca 1990 r., co potwierdza treść rozkazu personalnego z dnia [...] lipca 1990 r.

Z kolei powołany już § 1 ust. 1 w/w uchwały nr 69 stanowił, że byli funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, o których mowa w art. 131 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa, mogą być przyjmowani do służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Policji lub innej jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych albo zatrudniani w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwej komisji kwalifikacyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego. Z przepisu tego wynika, że o przyjęcie do służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Policji lub innej jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych mogli ubiegać się byli funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, o których mowa w art. 131 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa (a zatem także byli funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej, o których mowa w art. 131 ust. 2 tej ustawy). Oznacza to, że najpierw dochodziło do zwolnienia ze służby na podstawie tego przepisu, a dopiero następnie właściwa komisja kwalifikacyjna rozpatrywała wniosek byłego już funkcjonariusza o przyjęcie do nowo organizowanej służby. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że w przypadku skarżącego opinie zarówno wojewódzkiej komisji kwalifikacyjnej, jak i Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, miały charakter negatywny, nie doszło do jego przyjęcia do służby. Ustanie jego stosunku służby nastąpiło zatem na podstawie art. 131 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, co wynika z w/w rozkazu personalnego i co w związku z tym stwierdzono w przedmiotowym świadectwie służby z dnia [...] września 1990 r. Ponieważ do zwolnienia skarżącego doszło z mocy samego prawa, nie mają znaczenia podnoszone przez niego argumenty o tym, że miało to miejsce w czasie, gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim, jak i o tym, że w odwołaniu od opinii wojewódzkiej komisji kwalifikacyjnej podnosił, że skoro ma odejść z resortu to chce uczynić to na własną prośbę. Stanowisko to skarżący wyraził bowiem już po tym jak jego stosunek służby ustał. Na marginesie Sąd zauważył, że skarżący wyraził wręcz wolę przyjęcia do nowo tworzonej służby poprzez złożenie stosownego wniosku w tym zakresie, którego kserokopia znajduje się w aktach sprawy, a na skutek którego doszło w ogóle do uruchomienia procedury opiniowania przez komisję kwalifikacyjną.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, dla niniejszej sprawy nie mają także istotnego znaczenia wyroki Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] maja 2015 r. sygn. akt [...], gdyż zapadły one w innym postępowaniu, dotyczącym odmiennej materii, tj. ustalenia wysokości emerytury policyjnej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z.F., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej w skrócie "P.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., poprzez uznanie, że kognicja sądu administracyjnego nie obejmuje badania legalności opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej oraz Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, na mocy których uznano skarżącego za niezdolnego do pełnienia służby mundurowej w demokratycznej Polsce po 1990 r., co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd pierwszej instancji.

Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w niej zarzutu.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu podanego w skardze kasacyjnej stwierdził, że jest on niezasadny, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Podniesiony w niej zarzut sprowadza się do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach bezzasadnie zaniechał kontroli aktów z zakresu administracji publicznej – negatywnych opinii komisji kwalifikacyjnych skutkujących niemożnością kontynuowania przez Z.F. służby mundurowej w demokratycznej Polsce. Przyznał, że wprawdzie procedura kwalifikacyjna przeprowadzona przez te komisje miała charakter wewnętrzny, to jednak wydany przez nią akt w postaci negatywnej bądź pozytywnej opinii o kandydacie miał charakter zewnętrzny albowiem decydował o jego dalszej sytuacji zawodowej oraz dobrym imieniu w społeczeństwie.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, zapewnienie prawa do ochrony prawnej nabiera szczególnego znaczenia w kontekście pozbawienia Z.F. znacznej części świadczeń z zaopatrzenia społecznego na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno – Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 132).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. jest nietrafny.

Z pierwszego z powołanych przepisów wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Na wstępie zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach była czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wyrażona w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] dotycząca sprostowania świadectwa służby Z.F. z dnia [...] września 1990 r. Podjęta przez Z.F. w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym próba uzasadnienia zasadności sprostowania tego świadectwa służby poprzez wskazywanie na nieprawidłowości Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej przy Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] i Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, powołanych w wykonaniu delegacji określonej w art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa i działających na podstawie uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, okazała się nieskuteczna. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował wyjaśnienie organu, że nie był on uprawniony do dokonania w postępowaniu administracyjnym oceny postępowania przeprowadzonego przez komisje kwalifikacyjne w tym wydanych przez nie opinii oraz powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie stwierdził, że te kwestie nie mogły również podlegać badaniu w postępowaniu sadowoadministracyjnym.

Ze świadectwa służby z dnia [...] września 1990 r., którego sprostowania domagał się skarżący kasacyjnie, wynika, że został on zwolniony ze służby z dniem 31 lipca 1990 r. na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, a więc z mocy prawa. W rozpoznawanej sprawie Z.F. nie wykazał podstawy do sprostowania przedmiotowego świadectwa służby.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.