Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 433/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T. na podstawie art. 17, art. 23 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 1071) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881) przyznano A. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej córką K. w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2006 r. odmawiając jej jednocześnie przyznania tego uprawnienia za okres od 1 października do 31 grudnia 2005 r.

Organ uznał, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub w stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.

Wniosek A. S. o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę K. wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2006 r., a orzeczenie o niepełnosprawności nosiło datę [...] 2005 r.

Wnioskodawczyni wniosła od opisanej powyżej decyzji odwołanie wskazując w nim na naruszenie przez wydający zaskarżoną decyzję organ prawa materialnego, a to art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych w jego brzmieniu na dzień wydawania decyzji.

Do 14 stycznia 2006 r. art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawierał sformułowania limitującego termin przyznania świadczenia datą złożenia wniosku lecz w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności i uzyskania kolejnego, pozwalał na kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego.

Tym samym, zdaniem odwołującej, organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o przepis, który zaczął obowiązywać dopiero po dniu wydania decyzji.

W wyniku złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Powołując się na zasadę natychmiastowego działania prawa, a nadto zwracając uwagę, iż ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) nie zawiera przepisów przejściowych organ odwoławczy wskazał, iż jest zobligowany stosować przepisy prawa obowiązujące w chwili orzekania.

Przepisy te, w ich brzmieniu na dzień wydawania decyzji organu II instancji, nakazywały przyznawać świadczenie pielęgnacyjne nie wcześniej niż od miesiąca, w którym uprawniona osoba złożyła wniosek, nawet w przypadku kontynuacji tego świadczenia.

Na decyzję tę oraz decyzję organu I instancji w części w jakiej odmówiono jej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 października do 31 grudnia 2005 r., A. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę zarzucając obu wydanym w sprawie decyzjom rażące naruszenie prawa, a to art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Skarżąca przywołała w skardze brzmienie art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jaki obowiązywał w dniu orzekania przez organ I instancji i podniosła, iż odmowa przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 października 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. stanowiła rażące naruszenie prawa. Decyzja I instancji wydana została bowiem w oparciu o nieobowiązującą w chwili orzekania normę prawną.

Uznała za bezzasadne stanowisko organu odwoławczego wskazujące na brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej, gdyż w jej opinii w chwili orzekania przez organ I instancji istnienie takich przepisów było zbyteczne. Treść art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującego do dnia 14 stycznia 2006 r. pozwalała na przyznanie jej świadczenia począwszy od dnia 1 października 2006 r. nie warunkując tej możliwości datą złożenia wniosku. Bezpodstawnie zatem organ odwoławczy uznał działanie organu I instancji, jako działanie wymagające rozważania kwestii intertemporalnych a utrzymując w mocy błędną decyzję naruszył w sposób rażący art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowo przedstawioną argumentację a dodatkowo, ustosunkowując się do zarzutów skargi podniósł, iż z chwilą wejścia w życie znowelizowanego art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało miejsce w dniu 14 stycznia 2006 r. organ odwoławczy był już obowiązany orzekać na jego podstawie, a było to efektem braku przepisów przejściowych. Z tym samym dniem, a to dniem 14 stycznia 2006 r. nastąpiła konwalidacja nieostatecznej decyzji organu I instancji, która stała się wobec nowelizacji przepisu art. 24 ust. 3a z mocą od dnia 14 stycznia 2006 r. prawidłowa.

Eliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji, w istocie wydanej z naruszeniem prawa, nie byłoby celowe wobec faktu, iż przy powtórnym orzekaniu organ ten musiałby zastosować art. 24 ust. 3a w wersji znowelizowanej i przyznać świadczenie od dnia złożenia wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uznał, że nie narusza ona prawa.

Podstawowym problemem wymagającym wyjaśnienia jest istota administracyjnego postępowania odwoławczego.

Polega ono na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 k.p.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.

Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę biorąc pod uwagę, iż w postępowaniu administracyjnym (w trybie zwyczajnym) decyduje stan prawny i faktyczny ustalony w dniu wydawania decyzji.

W rezultacie jest to powtórne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, nie zaś kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (por. wyrok z dnia 22.03.1996 r. sygn. SA/Wr 1996/95 – ONSA 1997, Nr 1, poz. 35).

Niewątpliwie oparcie się organu I instancji na treści art. 24 ust. 3a w jego brzmieniu na dzień 14 stycznia 2006 r. w sytuacji, gdy decyzja ta nosiła datę [...] stanowiło rażące naruszenie prawa. Należy w tym zakresie w pełni podzielić pogląd skarżącej.

Jednakże na skutek wniesionego przez nią odwołania sprawa została przekazana do jej pełnego, powtórnego, zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, rozpoznania.

Odwołanie przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. W postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania (por. wyrok NSA z dnia 24.02.1992 r., sygn. II SA 49/92).

Oznacza to, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegają zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji, a rozpoznaniem odwołania, organ odwoławczy – zachowując tożsamość sprawy – obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. W takiej sytuacji niezbędny jest przepis przejściowy, który stanowi, że do spraw będących w toku mają być w dalszym ciągu stosowane przepisy dotychczasowe.

Jak zauważa się ogłoszona w dniu 30 grudnia 2005 r. ustawa z dnia 29 grudnia

2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) w jej art. 2 określiła, iż wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 2 lit. a oraz pkt 5-7, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2006 r.

Nie można w związku z tym podzielić poglądu skarżącej, iż bezzasadne było usprawiedliwienie organu odwoławczego co do konieczności stosowania znowelizowanego przepisu w chwili orzekania przed organem II instancji, ze względu na brak przepisów przejściowych.

Tym samym nie można podzielić jej poglądu co do naruszenia prawa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., gdyż powtórnie, w toku postępowania odwoławczego rozpoznając sprawę, organ ten zastosował przepis prawa materialnego, obowiązujący w dniu wydawania przez siebie decyzji.

Trzeba również wyjaśnić, iż w przypadku hipotetycznego uznania za konieczne wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji I instancji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i przekazania sprawy do jej ponownego rozpoznania organ ten zgodnie z zasadą praworządności musiałby rozpoznać sprawę w oparciu o obowiązujące w chwili ponownego rozpoznawania sprawy przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decydującym bowiem w postępowaniu administracyjnym co do oceny stanu faktycznego i prawa materialnego jest moment wydawania decyzji.

Niewątpliwie zatem słuszne było rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż niezasadne są zarzuty skargi i na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.