Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1630/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
article: art. 10
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Adam Lipiński, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania R.S. renty specjalnej.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r., który wpłynął do organu w dniu [...] listopada 2014 r., R.S., zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości "dorównującej świadczeniom pobieranym przez oficerów SB".

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że od wczesnego dzieciństwa jest osobą niepełnosprawną. Mimo niepełnosprawności, dzięki determinacji i wytrwałości swoich rodziców, zdobył wykształcenie wyższe i mógł samodzielnie żyć, a także prowadzić działalność niepodległościową i pracować dla swojego kraju. Poinformował, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. został odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla przemian demokratycznych w Polsce. Fakt ten udokumentował przysyłając kopię legitymacji tego odznaczenia.

Dodatkowo wskazał, że potrzebuje nowego aparatu ortopedycznego, którego koszt zakupu jest bardzo wysoki, a uzyskanie dofinasowania z NFZ jest możliwe tylko w niewielkim zakresie. Podkreślił, że gdyby jego zasługi dla kraju zostały uwzględnione to byłoby go stać na zakup zarówno aparatu ortopedycznego, jak i pokrycie innych wydatków niezbędnych do życia w godziwych warunkach. Aktualnie musi jednak żyć za głodową rentę inwalidzką, która wynosi 1222,39 zł i która przysługuje również ludziom niemającym zasług dla ojczyzny. Na potwierdzenie powyższego załączył kopię decyzji ZUS z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie waloryzacji renty. W konkluzji stwierdził, że jego sytuacja socjalna jest rażąco niesprawiedliwa w relacji do jego zasług dla kraju oraz do świadczeń pobieranych przez byłych funkcjonariuszy aparatu przemocy PRL.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. udzielił wnioskodawcy wyjaśnień odnośnie przesłanek przyznawania przez Prezesa Rady Ministrów świadczeń specjalnych na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku chęci ubiegania się o rentę w tym trybie prosi o udokumentowanie przez wnioskodawcę jego osobistych, konkretnych dokonań, które będą wskazywały, iż wyróżnia się on z grona innych działaczy opozycji antykomunistycznej. Organ poinformował też, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostanie wszczęte dopiero po potwierdzeniu przez wnioskodawcę chęci ubiegania się o rentę specjalną z przywołaniem wyżej wskazanego artykułu.

Po otrzymaniu powyższego pisma R.S. pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu wniosku o przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w terminie określonym w art. 35 § 1, § 2 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Pismem z dnia [...] grudnia 1014 r., organ zawiadomił R.S. o wszczęciu postępowania w sprawie z jego wniosku o przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Jednocześnie organ pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wystąpił do Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z prośbą o ustalenie aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy oraz odebranie od niego oświadczenia majątkowego własnoręcznie podpisanego, doręczając odpis tego pisma do wiadomości stronie.

Organ wystąpił ponadto pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. do Dyrektora Instytutu Pamięci Narodowej w [...] z prośbą o przeprowadzenie kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu oraz nadesłanie kopii dokumentów dotyczących R.S. Również odpis tego wystąpienia organu został przekazany stronie do wiadomości.

W dniu [...] stycznia 2015 r. Prezes Rady Ministrów wydał postanowienie na podstawie art. 123 § 1 K.p.a. w którym uznał wezwanie R.S. do usunięcia naruszenia prawa za niezasadne.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. R.S. złożył, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niezałatwienie sprawy w terminie. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r. oddalił powyższą skargę.

W ślad za powyższą skargą do organu wpłynął wniosek R.S. z dnia [...] stycznia 2015 r. o wydanie postanowienia dowodowego, o którym mowa w art. 77 § 2 K.p.a. Do wniosku tego załączona została kopia orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] czerwca 1976 r., w którym R.S. został uznany za inwalidę i zaliczony do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. W orzeczeniu tym uznano ponadto, że inwalidztwo wnioskodawcy istnieje od dzieciństwa, a w ramach wskazań do zatrudnienia podano pracę w warunkach specjalnych.

Organ odpowiedział na powyższy wniosek pismem z dnia [...] lutego 2015 r. informując wnioskodawcę, że otrzymane przez niego pisemne wystąpienia skierowane do innych organów zawierają wszystkie elementy niezbędne dla uznania ich za postanowienia dowodowe.

Instytut Pamięci Narodowej pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. poinformował organ, że w wyniku kwerendy archiwalnej przeprowadzonej w zasobie Instytutu dotyczącej R.S. odnaleziono jedynie kartę o sygn. [...] z kartoteki paszportowej, której uwierzytelniona kopia została załączona do pisma.

Natomiast Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. przekazał informację, że nie było możliwe ustalenie sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy, ponieważ pracownik socjalny kilkakrotnie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże nie zastał nikogo pod wskazanym adresem. Podczas wizyt pracownika socjalnego posesja przy ul. [...] w [...] była zamknięta, a domofon nie działał. W kolejnym piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] poinformował organ, że wnioskodawca, pomimo prośby pracownika socjalnego o kontakt w celu ustalenia terminu przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, nie nawiązał bezpośredniego kontaktu z Ośrodkiem. Natomiast za pośrednictwem poczty wnioskodawca przekazał do ww. OPS kopię swojego wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. o wydanie postanowienia dowodowego.

Po otrzymaniu powyższej informacji z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] lutego 2015 r. organ zwrócił się do wnioskodawcy o podanie aktualnego miejsca jego pobytu celem przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, a w przypadku braku zgody na przeprowadzenie wywiadu o przysłanie własnoręcznie podpisanego oświadczenia o odmowie weryfikacji aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy przez pracownika socjalnego. Organ zwrócił się też do wnioskodawcy o nadesłanie własnoręcznie podpisanego oświadczenia majątkowego oraz ujawnienie i udokumentowanie jego sytuacji rodzinnej i zdrowotnej. Jednocześnie organ poinformował wnioskodawcę, że wniosek o przyznanie renty specjalnej zostanie rozpoznany dopiero po otrzymaniu wymaganych dokumentów i wyjaśnień wskazanych powyżej oraz we wcześniejszym piśmie z dnia [...] listopada 2014 r.

Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie nie nadesłał do organu żadnych informacji i dokumentów. Przysłał natomiast ponowny wniosek datowany na [...] marca 2015 r. o wydanie postanowienia dowodowego, o którym mowa w art. 77 § 2 K.p.a.

Organ odpowiedział na powyższy wniosek pismem z dnia [...] marca 2015 r. w którym poinformował wnioskodawcę o dokumentach, które zostały nadesłane przez IPN i włączone do akt jego sprawy, a także o włączeniu do tych akt kopii dokumentów otrzymanych z Departamentu Spraw Obywatelskich w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W piśmie tym organ zwrócił się też ponownie do wnioskodawcy o podanie jego aktualnego miejsca zamieszkania, celem przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, ewentualnie złożenie stosownego oświadczenia. Organ zakreślił 14-dniowy termin na udzielenie żądanych informacji zaznaczając, że w przeciwnym wypadku decyzja w sprawie przyznania renty specjalnej zostanie wydana na podstawie zgromadzonych dotychczas informacji.

Również na to wezwanie wnioskodawca nie nadesłał żadnych wyjaśnień i dokumentów. Natomiast po raz trzeci zwrócił się do organu w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. z żądaniem wydania postanowienia dowodowego.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania R.S. renty specjalnej.

W uzasadnieniu decyzji przytaczając treść przepisu art. 82 ust. 1 ww. ustawy organ wskazał, iż świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. zawodowej, artystycznej, społecznej, czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium oceny.

W ocenie organu okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania R.S. renty specjalnej. Otrzymanie Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski nie stanowi bowiem przesłanki uzasadniającej przyznanie świadczenia specjalnego. Organ zaznaczył przy tym, że w 2014 r. Prezydent RP nadał 823 Ordery Odrodzenia Polski, z których 185 to ordery klasy czwartej, czyli Krzyże Oficerskie Orderu Odrodzenia Polski. W tym samym roku Prezes RM przyznał natomiast tylko 12 świadczeń specjalnych.

Organ podkreślił jednocześnie, że renty i emerytury przyznawane przez Prezesa RM nie należą do systemu zabezpieczenia społecznego, a działania z tego zakresu wobec osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej wykonują odpowiednio powołane w tym celu instytucje, posiadające szereg mechanizmów pomocy zarówno finansowej, rzeczowej, jak i usługowej.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R.S., ponownie zwrócił się o przyznanie mu renty specjalnej o wysokości dorównującej świadczeniom pobieranym przez byłych oficerów SB.

W uzasadnieniu wniosku zarzucił organowi prowadzenie postępowania z naruszeniem przepisów K.p.a., w tym rażące naruszenie zasad ogólnych sformułowanych w art. 6-12 K.p.a., brak wskazania kryteriów stanowiących merytoryczną podstawę decyzji oraz brak spełnienia wymogów określonych w art. 107 K.p.a. Ponadto, naruszenie przepisów Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, a zwłaszcza art. 8 tej Konwencji.

Ponownie podkreślił, że od dziecka jest osobą niepełnosprawną i pozostawał osobą niepełnosprawną podczas prowadzonej działalności opozycyjnej, co powinno znacząco podwyższać ocenę znaczenia jego pracy i działalności opozycyjnej, którą prowadził dla Polski od 1980 r.

Prezes Rady Ministrów, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ ponownie podkreślił, że zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe uzasadnienia wnioskodawcy nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskowanej renty specjalnej. Podstawą uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego w oparciu o art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi. Wnioskodawca nie udokumentował natomiast żadnych wybitnych zasług dla kraju i dla społeczeństwa polskiego. Powołał się jedynie na nadanie mu przez Prezydenta RP Orderu Odrodzenia Polski klasy czwartej. Wnioskodawca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie ujawnił jednak za jakie konkretnie czyny nadano mu to odznaczenie i pomimo wielokrotnych próśb organu nie przysłał żadnych informacji na temat swoich osiągnięć. Również kwerenda przeprowadzona w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej nie wniosła żadnych informacji w sprawie. Tym samym organ został pozbawiony możliwości oceny czynów wnioskodawcy, za które nadano mu ww. odznaczenie. Organ zaznaczył przy tym, że samo powoływanie się na otrzymanie Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski jest niewystarczające do otrzymania renty specjalnej. Kryteria nadawania przez Prezydenta RP orderów i odznaczeń nie są bowiem tożsame z kryteriami przyznawania rent i emerytur specjalnych. Przykładowo, w samym 2014 r. Prezydent RP nadał 823 Ordery Odrodzenia Polski, z których 185 to ordery klasy czwartej, czyli Krzyże Oficerskie Orderu Odrodzenia Polski. W tym samym roku Prezes Rady Ministrów przyznał natomiast jedynie 12 świadczeń specjalnych. Stosowanie zatem analogii w interpretacji kryterium nadawania Orderów Odrodzenia Polski z przesłankami przyznawania świadczeń specjalnych prowadziłoby do olbrzymiego zwiększenia liczby przyznawanych świadczeń specjalnych oraz związanych z tym faktem wydatków publicznych. Z tego względu, przy przyznawaniu świadczeń specjalnych, brany jest pod uwagę aspekt wyjątkowości i wagi zasług, które w myśl ustawy o orderach i odznaczeniach zostały ocenione jako wybitne, a także sytuacja socjalno-bytowa osób ubiegających się o tę formę ich dodatkowego uhonorowania, czyli o świadczenie specjalne.

Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania wnioskodawca nie ujawnił i nie udokumentował swoich wybitnych osiągnięć dla kraju. Nie wykazał też występowania szczególnego zdarzenia losowego, które posiadałoby element wyjątkowości w skali kraju. Samo legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności nie wypełnia zaś wymaganego elementu. Organ zaznaczył jednocześnie, że dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej zostały przewidziane przepisy o pomocy społecznej, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również przepisy o zakładach opieki zdrowotnej. Wachlarz pomocy dla osób niepełnosprawnych obejmuje również dofinansowanie z PFRON, a także finansowanie świadczeń zdrowotnych przez NFZ. Świadczenia przyznawane w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie są natomiast świadczeniami socjalnymi i ich przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osób ubiegających o nie, nawet w sytuacjach, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione.

W konkluzji organ stwierdził, że wykazane w toku postępowania okoliczności i zgromadzony materiał dowodowy nie wypełniają celu ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie dają podstaw do przyznania wnioskodawcy renty specjalnej.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.F. zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez jego pominięcie od początku postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. przepisów Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, a zwłaszcza jej art. 8 ust. 1 i ust.2 lit. (iii), poprzez ich pominięcie, co stanowi przejaw dyskryminacji zastosowanej przez organ wobec skarżącego ze względu na niepełnosprawność, poprzez nie uznanie jego wybitnych zasług, które legły u podstaw postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r.;

3. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 1, poprzez ustanowienie - specjalnie dla niepełnosprawnego skarżącego - w piśmie Prezesa RM nr [...] z dnia [...][...].2014 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego, dodatkowego wymogu proceduralnego w postaci własnoręcznie podpisanego oświadczenia majątkowego, co stanowi przejaw dyskryminacji zastosowanej przez organ wobec skarżącego ze względu na niepełnosprawność, gdyż wszystkie przypadki konieczności składania oświadczeń majątkowych są w polskim systemie prawnym uregulowane w przepisach ustawowych, co jest zgodne z art. 75 § 2 K.p.a. w związku z art.124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w której żaden przepis prawa nie wymaga składania oświadczenia majątkowego i nie uprawnia organu do żądania od strony złożenia takiego oświadczenia;

4. art. 8 w zw. z art. 9 K.p.a. polegające na wydaniu decyzji w postępowaniu administracyjnym prowadzonym od początku w sposób niebudzący zaufania skarżącego jako strony postępowania poprzez:

a) wprowadzenie skarżącego - w piśmie z dnia [...].[...].2014 r. - w błąd co do sposobu i trybu wszczęcia postępowania oraz dalszego urzędowego procedowania poprzez pouczenie skarżącego - niezgodnie z treścią art.116 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS , że postępowanie zostanie wszczęte dopiero po potwierdzeniu przez skarżącego " chęci ubiegania się przez niego o rentę specjalną ",

b) niewydanie postanowienia dowodowego (art. 77 § 2 w zw. z art. 123 i art.124 § 1 K.p.a.),

c) żądanie od skarżącego oświadczeń i zaświadczeń bez podania podstawy prawnej tych żądań (art. 75 § 2, art. 217 § 2 pkt 1 oraz art. 220 § 2 K.p.a.),

d) nie wskazanie podstawy - choćby jakiegoś zarządzenia lub regulaminu - ustalającej jednolite zasady rozpatrywania wniosków w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

5. art. 19 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Prezes RM jest organem właściwym do stwierdzenia wybitności zasług skarżącego nawet w sytuacji, gdy skarżący załączył do wniosku o przyznanie renty specjalnej formalne postanowienie Prezydenta RP w tym przedmiocie oraz gdy - zgodnie z art. 12 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach - orzekanie o "wybitnych zasługach położonych w służbie Państwu i społeczeństwu" należy do kompetencji Prezydenta RP i następuje w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy;

6. art. 75 § 2 K.p.a. poprzez żądanie od skarżącego złożenia oświadczenia majątkowego, podczas gdy - zgodnie z tym przepisem - w sytuacji gdy "przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów", co zachodzi w przedmiotowej sprawie, organ może odebrać oświadczenie od strony wyłącznie "na jej wniosek" oraz podczas, gdy skarżący w swych pismach dobrowolnie złożył takie oświadczenia i potwierdził je własnoręcznym podpisem;

7. art. 217 § 2 pkt 1 oraz art. 220 § 2 K.p.a. poprzez żądanie od skarżącego zaświadczenia Ośrodka Pomocy Społecznej o aktualnej sytuacji socjalno-bytowej skarżącego bez podania podstawy prawnej tego żądania;

8. art. 76 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuznanie mocy dowodowej następujących dokumentów urzędowych złożonych przez skarżącego w toku postępowania:

a) postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r., (Monitor Polski nr 103 poz. 1040) na okoliczność wykazania wybitnych zasług skarżącego dla przemian demokratycznych w Polsce,

b) legitymacji Nr [...] na okoliczność wykazania wybitnych zasług skarżącego dla przemian demokratycznych w Polsce,

c) decyzji ZUS z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] na okoliczność wykazania aktualnej sytuacji socjalno-bytowej skarżącego będącego osobą samotną,

d) orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] czerwca 1976 r. o grupie inwalidzkiej skarżącego na okoliczność wykazania, że wybitne zasługi dla Polski skarżący położył mimo dodatkowych obciążeń wynikających z inwalidztwa istniejącego od dzieciństwa;

9. art. 76 § 3 w zw. z § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że skuteczne zakwestionowanie przez organ mocy dowodowej dokumentów urzędowych złożonych przez skarżącego w toku postępowania nie wymaga przeprowadzenia przez organ dowodu przeciwko treści tych dokumentów;

10. art. 76 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydane w ustawowym trybie i stwierdzające wybitne zasługi skarżącego dla Polski, nie ma w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym charakteru prejudykatu w przedmiocie wybitnych zasług skarżącego;

11. art. 76 § 3 K.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie legitymuje się wybitnymi zasługami dla Polski, przy jednoczesnym nieprzeprowadzeniu przez organ dowodu przeciwko treści postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r.;

12. art. 77 § 2 w zw. z art. 123 i art. 124 § 1 K.p.a. poprzez nie wydanie postanowienia dowodowego, w którym należy sformułować tezy dowodowe, a także wskazać środki dowodowe służące ustaleniu okoliczności faktycznych, które mają zostać stwierdzone i powołać podstawę prawną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie wydanie postanowienia dowodowego jest tym bardziej uzasadnione, że art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie określa przesłanek, jakie decydują o tym, iż konkretna sytuacja jest "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w tym przepisie;

13. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezgromadzenie całego materiału dowodowego, podczas gdy - w celu ustalenia zasadności utrzymywania rażących dysproporcji uposażeń emerytalno-rentowych byłych funkcjonariuszy przestępczej Służby Bezpieczeństwa niesuwerennej PRL oraz uposażeń działaczy opozycji demokratycznej (ze szkodą dla tych działaczy) legitymujących się, jak w wypadku skarżącego, wybitnymi zasługami dla przemian demokratycznych w Polsce stwierdzonymi w formalnym postanowieniu Prezydenta RP, a także w celu ustalenia wpływu tych dysproporcji na obniżenie prestiżu społecznego skarżącego oraz wobec braku przepisów prawa materialnego i wobec uznaniowości decyzji Prezesa RM - jest to w sprawie okolicznością istotną;

14. art. 81 w zw. z art. 10 § 1 i w zw. z art. 73 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji przed umożliwieniem skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów, mimo że skarżący - w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. - poinformował organ o obiektywnych przyczynach niemożności przejrzenia akt sprawy i wypowiedzenia się;

15. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wskazanej przez skarżącego w trakcie postępowania konieczności przeprowadzenia dowodu na okoliczność ustalenia zasadności utrzymywania rażących dysproporcji uposażeń emerytalno-rentowych byłych funkcjonariuszy przestępczej Służby Bezpieczeństwa niesuwerennej PRL oraz uposażeń działaczy opozycji demokratycznej - ze szkodą dla tych działaczy - legitymujących się, jak w wypadku skarżącego, wybitnymi zasługami dla Polski stwierdzonymi formalnym postanowieniem Prezydenta RP, a także na okoliczność ustalenia wpływu tych dysproporcji na krzywdzące obniżenie prestiżu społecznego skarżącego.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz od Prezesa RM zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie określa przesłanek, jakie decydują o tym, iż konkretna sytuacja jest "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w tym przepisie, co oznacza, że prawo materialne nie wyznacza żadnych kryteriów, których spełnienie uzasadniałoby przyznanie renty specjalnej. Tym samym ocenę, czy dane okoliczności są "uzasadnionym przypadkiem", czy też nie, ustawodawca pozostawił Prezesowi RM, co nie oznacza, że postępowanie administracyjne może on prowadzić w sposób całkowicie dowolny, gdyż podejmując decyzję administracyjną w sprawie świadczeń w tym trybie organ jest ściśle związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które musi stosować wprost, co wynika z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W ocenie skarżącego, wobec braku kodeksowych podstaw do użycia w przedmiotowej sprawie środków dowodowych żądanych przez organ trzeba przyjąć, że dowody z dokumentów urzędowych złożone przez skarżącego do akt mają w sprawie rangę prejudykatów. Jeżeli natomiast w przedmiotowej sprawie organ zakwestionował nie tylko moc dowodową prawomocnych orzeczeń innych organów, lecz zakwestionował nawet ustalenia poczynione przez Prezydenta RP w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2011 r., to powinien był skorzystać z uprawnień, o których mowa w art. 76 § 3 K.p.a. i przeprowadzić dowód przeciwko treści tych dokumentów, czego jednak nie uczynił.

Ponadto, w zaskarżonej decyzji, Prezes RM nie odniósł się do inicjatywy dowodowej skarżącego mającej na celu ustalenie zasadności utrzymywania w systemie emerytalno-rentowym rażących dysproporcji uposażeń byłych funkcjonariuszy przestępczej Służby Bezpieczeństwa niesuwerennej PRL oraz uposażeń działaczy opozycji demokratycznej - ze szkodą dla tych działaczy - legitymujących się wybitnymi zasługami dla przemian demokratycznych w Polsce stwierdzonymi przez Prezydenta RP, a także wpływu tych dysproporcji na niski prestiż społeczny skarżącego, co - wobec braku przepisów prawa materialnego oraz wobec uznaniowości decyzji Prezesa RM - jest w sprawie okolicznością istotną.

W zaskarżonej decyzji, Prezes RM nie uwzględnił też ustalonego w toku postępowania faktu, że od [...] skarżący jest niepełnosprawny i nie ulega wątpliwości, że podczas działalności opozycyjnej uhonorowanej przez Prezydenta RP Orderem Odrodzenia Polski pozostawał niepełnosprawny. Zgodnie natomiast z art. 8 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych powinno to istotnie podwyższyć ocenę znaczenia pracy i działalności opozycyjnej, którą skarżący prowadził dla Polski od 1980 r.

W konkluzji skarżący stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że interes społeczny przemawia za wydaniem pozytywnej decyzji administracyjnej, co w żadnej mierze nie przekracza możliwości Prezesa RM.

Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ podkreślił, że przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ma charakter wyjątkowy w tym sensie, iż znajduje zastosowanie w sytuacjach jednostkowych. Wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie tego przepisu ustawodawca posłużył się nieostrym pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego skutkiem jest nałożenie na organ obowiązku wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Prezes Rady Ministrów dokonuje zatem wyboru pewnych kryteriów, które bierze pod uwagę przy ocenie, czy występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego. Oznacza to, iż ustawodawca organowi pozostawił ocenę, czy sytuacja podmiotu ubiegającego się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku.

Organ zaznaczył jednocześnie, że w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest decyzja uznaniowa, to kognicja sądu administracyjnego, przy ocenie takiego rozstrzygnięcia, ogranicza się do zbadania, czy organ przedstawił motywy jakimi się kierował i wyjaśnił w sposób czytelny podstawy swojego działania. Sąd nie może natomiast ingerować w subiektywny sposób oceny zasadności wniosku, prezentowany przez organ.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania organ wskazał, iż wniosek skarżącego w sprawie przyznania świadczenia specjalnego został rozpatrzony szczegółowo, z uwzględnieniem dokumentów złożonych przez skarżącego, jak również dokumentów zebranych z inicjatywy organu - Prezesa Rady Ministrów. Wbrew też temu co twierdzi skarżący, organ stosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ustalony w trakcie tego postępowania stan faktyczny został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co czyni zadość przepisowi art. 77 K.p.a. Organ zaznaczył jednocześnie, że nie jest obarczony nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie do rozpatrzenia sprawy. Powinnością strony jest natomiast przyczynianie się do zbierania materiału dowodowego sprawy. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy przeprowadzenie dowodu z urzędu przez organ jest niemożliwe albo w sytuacji, gdy tylko stronie skarżącej znane są okoliczności faktyczne lub posiada ona stosowne dokumenty, którymi nie dysponuje lub nie może dysponować organ.

Ponadto, w ocenie organu pisma z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz z dnia [...] stycznia 2015 r. zawierają wszystkie elementy niezbędne do uznania ich za postanowienia dowodowe. Nawet jednak gdyby przyjąć, że pisma te nie były postanowieniami dowodowymi to i tak fakt niewydania przez organ formalnego postanowienia, co do wniosków dowodowych strony nie można postrzegać jako uchybienia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro w odwołaniu (a także w skardze do sądu) strona może podnosić na tle postępowania dowodowego przed organem wszelkie zarzuty.

Z kolei sam fakt nadania Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski nie stanowi dowodu na okoliczność, że wnioskodawca posiada wybitne zasługi w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Procedura związana z nadawaniem odznaczeń i orderów jest bowiem procedurą zupełnie odmienną od tej dotyczącej rozpatrzenia wniosków o przyznanie świadczenia specjalnego. Zatem ocena Prezydenta RP, co wybitności odznaczonego w żaden sposób nie jest wiążąca dla Prezesa Rady Ministrów. Przesłanką wyróżniającą przyznanie świadczenia specjalnego jest "wyjątkowość, niepowtarzalność", co powoduje że świadczenia te są przyznawane niezwykle rzadko.

Niezasadne są tym samym zarzuty skarżącego, że organ nie uznał mocy dowodowej przedłożonych przez niego dokumentów. Organ dokonał bowiem analizy i oceny całego zebranego materiału dowodowego przez pryzmat swojej subiektywnej wykładni omawianego przepisu i doszedł do przekonania, że ze wskazanych we wniosku okoliczności nie można skutecznie wywodzić faktu istnienia zasług skarżącego o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] października 2015 r. podtrzymał w całości zarzuty i argumentację zawartą w skardze.

Ponownie podniósł, że przed wydaniem decyzji organ nie umożliwił mu zapoznania się z aktami. Dodatkowo – z naruszeniem art. 9 K.p.a. - w odpowiedzi na jego pismo z dnia [...].[...].2015 r. organ nie poinformował go o treści art. 73 § 1 i § 3 K.p.a. Dlatego skarżący nie wiedział, że organ nie zgromadził nawet łatwo dostępnych i udokumentowanych jego biogramów zamieszczonych np. w "[...]". W następstwie tego skarżący nie mógł przed wydaniem decyzji skorzystać z uprawnienia do zajęcia stanowiska ani wskazać dowodów nieznanych organowi.

Ponadto, z naruszeniem ogólnej zasady oficjalności wyrażonej w art. 7 i w art. 77 § 1 K.p.a., w toku postępowania organ nie zbadał dostępnych mu akt postępowania przeprowadzonego przez Prezydenta RP dla potrzeb przyznania skarżącemu Orderu Odrodzenia Polski. W sposób nieuzasadniony też przyjął, że procedura związana z naderwaniem odznaczeń i orderów jest procedurą zupełnie odmienną od tej dotyczącej rozpatrzenia wniosków o przyznanie świadczenia specjalnego.

Ani art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ani żaden inny przepis prawa nie sprzeciwiają się natomiast temu, by "każda z tysięcy osób odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski mogła skutecznie dochodzić przyznania jej świadczenia specjalnego".

Do pisma tego skarżący załączył wydruk z Wikipedii z informacjami dotyczącymi jego osoby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga R.S. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] maja 2015 r. odmawiająca skarżącemu przyznania renty specjalnej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Świadczenia, o których mowa, mają charakter wyjątkowy, a ich przyznanie – w świetle powołanego przepisu – pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość ta nie oznacza oczywiście dowolności. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w wymienionej ustawie stosuje się bowiem – zgodnie z jej art. 124 – przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Rady Ministrów przy rozpatrywaniu wniosku związany jest zatem rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 144/05, Lex 171714). Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza również jej sądowej kontroli. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Należy jednak pamiętać, że to podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że osoba, która ubiega się o świadczenie w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powinna wykazać się wybitnymi zasługami zawodowymi, artystycznymi, społecznymi, czy też politycznymi. Brana jest też pod uwagę sytuacja bytowa, jakkolwiek nie może być ona jedyną przesłanką przyznania świadczenia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 144/05, Lex nr 171714). Szczególnie uzasadnione przypadki to sytuacje związane z uhonorowaniem osób szczególnie zasłużonych, wybitnych (vide: wyrok NSA z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1869/06). Szczególny uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 82 ust. 1 dotyczyć też może osoby zmarłej.

Trybunał Konstytucyjny badając konstytucyjność powołanego przepisu i stwierdzając w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05, że jest on zgodny z art. 2 i art. 32 ust. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji, wskazał, że "Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym". Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych, itd. (...). Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione. (...)".

W niniejszej sprawie argumenty przedstawiane przez skarżącego, przemawiające, jego zdaniem, za zasadnością wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego skupiały się na tym, że będąc od dzieciństwa osobą niepełnosprawną angażował się od 1980 r. w działalność opozycyjną za co w dniu [...] sierpnia 2011 r. został odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W ocenie skarżącego fakt przyznania mu tego odznaczenia powinien stanowić dla Prezesa Rady Ministrów wystarczający dowód jego wybitnych zasług dla przemian demokratycznych w Polsce. Wnioskodawca podkreślał też, że obecnie otrzymuje bardzo niskie świadczenie rentowe z ZUS oraz, że jego sytuacja socjalna jest rażąco niesprawiedliwa w relacji do jego zasług dla kraju oraz świadczeń pobieranych przez byłych funkcjonariuszy aparatu przemocy PRL.

W ocenie Sądu, przywoływane przez skarżącego okoliczności słusznie uznane zostały przez Prezesa Rady Ministrów za niewystarczające by uznać, że winien on być zaliczony do grona osób, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy, a więc osób, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności, wymagające szczególnego uhonorowania, ani też aby jego obecna sytuacja bytowa była wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych.

W rozpatrywanej sprawie Prezes Rady Ministrów, w oparciu o wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego prawidłowo zatem stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu renty specjalnej.

W ocenie Sądu nie można zarzucić organowi w niniejszej sprawie dowolności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Organ podjął z urzędu działania mające na celu ustalenie istotnych okoliczności w sprawie. W tym celu pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wystąpił do Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z prośbą o ustalenie aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy, a także pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. wystąpił do Dyrektora Instytutu Pamięci Narodowej w [...] z prośbą o przeprowadzenie kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu oraz nadesłanie kopii dokumentów dotyczących R.S.

Odpisy tych pism zostały doręczone skarżącemu i wbrew zarzutom skargi spełniały one wymogi postanowień dowodowych o których mowa w art. 77 § 2 K.p.a. Należy bowiem zwrócić uwagę, że przepisy K.p.a. nie określają elementów postanowienia dowodowego, jak czyni to przepis art. 236 K.p.c., w odniesieniu do postanowień dowodowych wydawanych w postępowaniu cywilnym. Postanowienia te mają więc charakter odformalizowany, wystarczy że zostaną w nich oznaczone tezy dowodowe oraz środek dowodowy. Nie muszą natomiast zawierać uzasadnienia i nie przysługują od nich żadne środki zaskarżenia.

Przeprowadzone przez organ z urzędu postępowanie dowodowe nie doprowadziło do ustalenia nowych istotnych okoliczności w sprawie. W wyniku kwerendy przeprowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej dotyczącej R.S. odnaleziona została bowiem jedynie karta o sygn. [...] z kartoteki paszportowej, nie odnaleziono natomiast w zasobie Instytutu żadnych materiałów dotyczących działalności opozycyjnej wnioskodawcy.

Nie udało się też ustalić aktualnej sytuacji socjalno-bytowej wnioskodawcy, ponieważ pracownik socjalny nie zastał nikogo pod wskazanym przez wnioskodawcę adresem, a wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie organu do podania aktualnego miejsca jego pobytu celem przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, jak też nie udokumentował w żaden inny sposób swojej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej.

Prezes Rady Ministrów, wbrew zarzutom skargi przeprowadził postępowanie administracyjne z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej. Organ kilkakrotnie zwracał się do skarżącego o wskazanie i udokumentowanie okoliczności uzasadniających potraktowanie jego sytuacji w sposób wyjątkowy, a także o nadesłanie innych dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację życiową. Organ informował też skarżącego o podejmowanych czynnościach w sprawie. W piśmie z dnia [...] marca 2015 r. uprzedził zaś skarżącego, że jeżeli nie przedstawi żądanych informacji w terminie 14 dni, decyzja w sprawie przyznania renty specjalnej zostanie wydana na podstawie zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego. Nie można natomiast czynić organowi zarzutu, że nie poszukiwał informacji na temat wnioskodawcy w powszechnie dostępnych publikatorach, czy też w internecie.

Organ w toku postępowania nie w pełni zrealizował wprawdzie powinności wynikające z art. 10 § 1 K.p.a., jednakże, w ocenie Sądu, uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżący podnosząc zarzut uniemożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, nie przedstawił jakichkolwiek argumentów wskazujących na to, że powyższe uchybienie ze strony organu mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący po odebraniu decyzji wydanej przez Prezesa Rady Ministrów w dniu [...] maja 2015 r. skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym nie zgłosił jednak żadnych konkretnych zastrzeżeń do dotychczasowych ustaleń faktycznych organu i nie wnioskował o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w sprawie. Organ na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego z urzędu, a zatem także na tym etapie postępowania naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd podziela stanowisko organu, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można stwierdzić, iż w przypadku skarżącego zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2011 r. został odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Nie jest to jednak przesłanka samoistnie uzasadniająca przyznania świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 933/14 (nie publikowanym). Nie można bowiem utożsamiać kryteriów przyznawania Orderu Odrodzenia Polski (przyznawanego na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach - Dz. U. Nr 90, poz. 450 ze zm.), z przesłankami przyznawania świadczeń specjalnych. Uznanie zatem przez Prezydenta RP, iż R.S. posiada wybitne zasługi dla przemian demokratycznych w Polsce, nie może skutkować automatycznym zobligowaniem Prezesa Rady Ministrów do uznania tego przypadku za "szczególnie uzasadniony" i w konsekwencji przyznania świadczenia specjalnego. Należy bowiem zauważyć, że zarówno Prezydent RP, jak i Prezes Rady Ministrów działają w ramach swoich odrębnych i samodzielnych prerogatyw, których istotę stanowi swoboda oceny. Nie sposób zatem zgodzić się z sugestią skarżącego, co do "wyższości" kompetencji Prezydenta RP nad Prezesem Rady Ministrów w sprawach prerogatywy związanej z przyznawaniem świadczeń specjalnych na podstawie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ustalenie kryteriów oraz ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie renty specjalnej ustawa pozostawia wyłącznie Prezesowi Rady Ministrów, a fakt odznaczenia danej osoby przez Prezydenta RP nie obliguje go do przyznania takiego świadczenia.

Decyzja w tym zakresie – co należy jeszcze raz przypomnieć – ma charakter uznania administracyjnego. Prezes Rady Ministrów w ramach ustawowych kompetencji uprawniony jest zatem do samodzielnej oceny, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, i nie jest w tym zakresie związany rozstrzygnięciem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o przyznaniu danej osobie orderu lub odznaczenia.

W ocenie Sądu, przywoływane przez skarżącego okoliczności słusznie uznane zostały przez Prezesa Rady Ministrów za niewystarczające by stwierdzić, że winien on być zaliczony do grona osób, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy. Jak już bowiem wspomniano wyżej przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych możliwe jest wtedy, gdy wnioskodawca posiada wybitne zasługi na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto w przypadku nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Na zmianę oceny stanowiska organu nie może mieć też wpływu fakt, że skarżący jest od dziecka osobą niepełnosprawną. Oczywistym jest, że w jego sytuacji zdobycie wykształcenia oraz angażowanie się w działalność opozycyjną wiązało się niewątpliwie z większym wysiłkiem, niż w przypadku osób w pełni zdrowych, niemniej jednak to nie może samo przez się przesądzać o tym, że mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd nie kwestionuje, że obecna sytuacja życiowa skarżącego jest trudna. Należy jednak zwrócić uwagę, że sama sytuacja nie przesądza jeszcze o konieczności przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. Szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien bowiem nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym (vide: wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 894/06).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.