Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 960/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 32 ust. 1 pkt 13
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 14 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. we W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 376/10 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. we W. na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie przeprowadzania w drodze eksperymentu doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 376/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. odrzucił skargę E. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej także jako skarżąca) na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie przeprowadzenia w drodze eksperymentu doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych.

Referując na wstępie uzasadnienia stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu 24 lutego 2010 r. z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. dokonano kontroli doraźnej w należącym do skarżącej punkcie gry na automatach o niskich wygranych mieszczącym się w lokalu ,,B. J." w G. W., polegającej na przeprowadzeniu, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych. W protokole nr 13/2010 stwierdzono naruszenie przepisów art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540).

W skardze na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie przeprowadzenia w drodze eksperymentu doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych E. Sp. z o.o. z siedzibą we W. wniosła o jej uchylenie, ewentualnie stwierdzenie jej bezskuteczności.

W piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. skarżąca sprecyzowała, iż wniesiona przez nią skarga dotyczy zarówno czynności polegającej na przeprowadzeniu "eksperymentu", jak i kontroli organu z [...] lutego 2010 r. i protokołu sporządzonego w jej następstwie.

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, iż czynność zrealizowania eksperymentu polegającego w istocie na kontrolowanej grze na automacie o niskich wygranych, wykonana w ramach kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) przez funkcjonariusza Służby Celnej, nie może zostać uznana za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Sama czynność eksperymentu opisana w protokole i polegająca na kontrolowanej przez funkcjonariuszy grze na automacie nie rodzi żadnych obowiązków, jak i nie stwarza uprawnień po stronie skarżącej. Zaskarżony "eksperyment" stanowi jedynie czynność faktyczną organu, bez konkretyzacji obowiązku znajdującego oparcie w konkretnym przepisie materialnego prawa administracyjnego. W ocenie Sądu zaskarżona czynność, o której mowa powyżej, nie mogła wywołać żadnego skutku prawnego, była jedynie aktywnością organu w zakresie postępowania dowodowego.

Skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 376/10, wniosła E. Sp. z o.o. z siedzibą we W. Strona wnosząca skargę kasacyjną zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 58 § 1 pkt 1 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędną, zawężającą wykładnię art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy i uznanie, iż zaskarżone czynności lub akty nie należą do kategorii czynności lub aktów, na które zgodnie z tym przepisem służy skarga, a to mimo iż w świetle przepisów: art. 138 ust. 3 w związku z art. 129 ust. 3 oraz art. 59 ust. 2 w związku z art. 138 ust. 2 i art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych, art. 15b ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.) w związku z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych, § 7, § 10 ust. 2 i ust. 4 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. roku w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.), art. 291 § 2 i § 4 w związku z art. 290 § 2 pkt 5 i 6a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zaskarżone akty lub czynności dotyczą: uprawnienia skarżącej do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwolenia oraz uprawnienia do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej automatu do gry będącego przedmiotem zaskarżonych czynności;

2. będące wynikiem owej błędnej wykładni niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i odrzucenie skargi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pismem z dnia 6 sierpnia 2010 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Gorzowie Wielkopolskim wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach tej podstawy, autor skargi kasacyjnej, poprzez postawione zarzuty i ich wielowątkowe uzasadnienie, zmierza do wykazania, iż czynność eksperymentu przeprowadzonego w czasie kontroli, jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Argumenty te w istocie opierają się na wykazaniu potencjalnych skutków prawnych, jakie w przyszłych postępowaniach administracyjnych może wywołać wynik tego eksperymentu.

Strona wnosząca skargę kasacyjną kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na czynność podjętą w toku kontroli, upatruje w treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., który, w jej ocenie, w porównaniu ze stanem prawnym obowiązującym pod rządami ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym rozszerzył zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Wówczas to dopuszczalność uruchomienia kontroli sądu administracyjnego, uwzględniając treść art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), uzależniano od ustalenia, czy akt lub czynność wykazuje cechy aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie i doktrynie wskazywano, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. (v. np. postanowienia NSA z dnia 27 września 1996 r., sygn. akt I SA 1326/96, z dnia 24 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1155/97; T. Woś, "Postępowanie sądowoadministracyjne" Warszawa 1999, s. 60-61). W obecnym stanie prawnym przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. pomija określenie "dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku" stanowiąc jedynie, że akty lub czynności objęte tą regulacją to "inne niż określone w pkt 1-3 czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Wbrew kategorycznym stwierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ocena ewentualnego wpływu rezygnacji w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z kwalifikatorów zawartych w przepisie art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA na zakres sądowej kontroli aktów i czynności, o których mowa w komentowanym przepisie, nie jest jednolita. Nadal w judykaturze i doktrynie otwarty jest spór, czy użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. określenie "dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" oznacza, iż wystarczy pośredni związek z takimi uprawnieniami lub obowiązkami, czy też związek ten musi być ścisły. Spór ten nie ma jednak znaczenia w rozpoznawanej w granicach skargi kasacyjnej sprawie, gdyż, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomiędzy czynnością eksperymentu a uprawnieniami lub obowiązkami skarżącej, nie zachodzi żaden związek.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wykonania eksperymentu, Służbie Celnej podlegała kontrola przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz zgodność tej działalności z udzielonym zezwoleniem i zatwierdzonym regulaminem. Przepis art. 32 tej ustawy zawiera szeroki katalog uprawnień funkcjonariuszy wykonujących kontrolę, którzy podczas kontroli uprawnieni są między innymi do przeprowadzania, w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu (art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 788/10, zgodnie z którym ani czynność kontroli przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych właściwego miejscowo organu Służby Celnej, ani też forma jej przeprowadzenia (w tym wypadku eksperyment), nie są czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Użyty w tym przepisie zwrot "inne niż określone w pkt 1-3" wskazuje, że przepisem tym objęte są akty lub czynności inne niż decyzje i postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie lub rozstrzygające istotę sprawy oraz wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jednakże nie oznacza to, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej mieszczące się w dyspozycji tego przepisu mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, gdy nie kształtują nowych stosunków prawnych kontrolowanego podmiotu, pozbawione są władczych elementów. Skorzystanie przez funkcjonariusza organu Służby Celnej z określonego przez ustawodawcę uprawnienia podczas czynności kontroli nie kształtuje nowego stosunku prawnego kontrolowanego podmiotu ani w sposób bezpośredni, ani też pośredni. Wskazane w skardze kasacyjnej potencjalne konsekwencje przeprowadzonego w toku kontroli eksperymentu, niezależnie od ich trafności, nie dotyczą w istocie samej czynności kontrolnej – eksperymentu, lecz wyników tego eksperymentu (kontroli).

W kontrolowanym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyraził pogląd, iż czynność eksperymentu nie rodzi żadnych obowiązków, jak i nie stwarza uprawnień po stronie skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni ten pogląd podziela i uznaje za nieusprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.