Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1713/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 5, pkt 10, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 21, art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 171 poz 1225
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w D na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu partii wyrobu i nakazu poddania wyrobu zabiegowi prawidłowego oznakowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i ust. 3, w związku z art. 3 pkt 5, art. 3 pkt 10, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno -spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.) – dalej ustawa o jakości handlowej, art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225, z późn. zm.), art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady prawa żywnościowego powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. L 031, 01/02/2002 P. 0001- 0024) – dalej rozporządzenie (WE) nr 178/2001, art. 5 ust. 1 i art. 17 Dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 109 z 06.05.2000, str. 29, z póżn. zm.) – dalej dyrektywa 2000/13/WE, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Z. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...], zakazującej Z. Sp. z o.o., wprowadzania do obrotu partii wyrobu o nazwie [...] a' 130 g, nr partii 266 z 20.01.2011 r. "data minimalnej trwałości 20.01.2012 r., wielkość partii produkcyjnej i partii będącej na magazynie 800 szt. a' 130 g, tj. 104,00 kg, wartość netto partii produkcyjnej 728,00 zł + 5% VAT", oraz nakazującej poddanie przedmiotowej partii [...] zabiegowi prawidłowego oznakowania poprzez podanie nazwy środka spożywczego odpowiedniej do użytego składu, zgodnie z obowiązującymi przepisami, utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] stycznia 2011 r., na podstawie upoważnienia z dnia [...] stycznia 2011 r., wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w [...], przeprowadzono kontrolę jakości handlowej produkowanych wyrobów w firmie Z. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W toku kontroli sprawdzono m.in. prawidłowość oznakowania produktu o nazwie [...] a' 130 g. Ustalono, że nieprawidłowości w oznakowaniu przedmiotowego pasztetu polegały na bezpodstawnym użyciu w nazwie produktu określenia "drobiowy", które sugeruje użycie w procesie produkcji mięsa z drobiu, podczas gdy z wykazu składników wynika, iż zawiera on znaczący udział surowca wieprzowego tj. tłuszczu wieprzowego i skórek wieprzowych - podanego na trzecim miejscu składu, zgodnie z obowiązującą malejącą kolejnością. Ponadto, w trakcie kontroli pobrano próbkę ww. artykułu, sporządzając protokół z pobrania próbek w celu sprawdzenia oznakowania.

W związku z powyższymi ustaleniami, [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych, po prawidłowym wszczęciu postępowania administracyjnego, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., w oparciu o art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 21, art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ust. 2 i ust. 3, art. 6 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 10 lit. b ustawy o jakości handlowe, zakazał Z. Sp. z o.o. (dalej strona skarżąca, skarżąca spółka) wprowadzania do obrotu partii wyrobu o nazwie [...] a' 130 g, nr partii 266 z 20.01.2011 r. "data minimalnej trwałości 20.01.2012 r., wielkość partii produkcyjnej i partii będącej na magazynie 800 szt. a' 130 g, tj. 104,00 kg, wartość netto partii produkcyjnej 728,00 zł + 5% VAT, oraz nakazał poddanie przedmiotowej partii ww. produktu zabiegowi prawidłowego oznakowania poprzez podanie nazwy środka spożywczego odpowiedniej do użytego składu, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca spółka, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie przez organ I instancji i błędne zastosowanie art. 46 ust 1 pkt 1 a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 3 pkt 10 lit. a ustawy o jakości handlowej, art. 8 ust. 1 Rozporządzenia (WE) 178/2002. Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania - art. 6, art. 7, art. 8 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 17 Dyrektywy 2000/13/WE.

W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, iż oznakowała wprowadzony do obrotu środek spożywczy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie dopuściła się w żadnej mierze jakichkolwiek naruszeń. Jej zdaniem, z żadnych przepisów prawa przytoczonych przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nie wynika, iż je naruszyła. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż zafałszowała sporny artykuł rolno -spożywczy. Zaprzeczyła również twierdzeniu, że skład wprowadzonego przez nią do obrotu produktu był niezgodny z przepisami prawa, bądź też że wprowadziła w produkcie zmiany mające na celu ukrycie rzeczywistego składu lub właściwości produktu, czy też ww. zmiany w istotny sposób naruszałyby interes konsumenta.

Strona skarżąca wskazała ponadto, że nie istnieją żadne przepisy prawne zarówno polskie, jak i unijne, które by określały, jaka zawartość danego gatunku mięsa w produkcie pozwala producentowi na nazwanie produktu w sposób wskazujący na to, że produkt został wyprodukowany z danego gatunku mięsa. Nazwa [...] w ocenie strony skarżącej, jest stosowana zwyczajowo dla tego typu produktu, ma ona bowiem oparcie w nazewnictwie, które zawarte było w Polskich Normach - PN-A-82023, PN-A- 82022 oraz PN-A-86525, zgodnie z którą pasztet jest jednym z typów konserwy drobiowej sterylizowanej. Konserwa drobiowa sterylizowana to przetwór z mięsa drobiowego i innych składników według receptury oraz przyprawy. Zatem, w ocenie skarżącej spółki, zgodnie z ww. definicją pod pojęciem "przetwór z mięsa drobiowego i innych składników" należy rozumieć surowce podrobowe i inne mięsa.

Nadto, nazwa "pasztet drobiowo - wieprzowy" byłaby niezgodna z Dyrektywą Komisji z 26 listopada 2001 r. 2001/101/WE, która jasno określa definicję mięsa, zaś składniki takie jak tkanka tłuszczowa należy wskazać w oznakowaniu w przypadku przekroczenia ich dopuszczalnej zawartości.

Zdaniem skarżącej spółki brak prawidłowej wykładni przepisów, na które powołał się organ I instancji oraz prawidłowa subsumcja do istniejącego stanu faktycznego powinna uwzględnić przepisy prawa wspólnotowego w szczególności dyrektywę Nr 2000/13/WE, rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 oraz wynikający z tych przepisów model świadomego konsumenta.

Reasumując, strona skarżąca zajęła stnowisko, iż w przypadku podania przez producenta pełnego składu produktu na opakowaniu oraz nazwania produktu w sposób zwyczajowy przyjęty w naszym kraju wskazuje, że nie może być mowy o fałszowaniu żywności, czy też wprowadzaniu w błąd konsumenta, gdyż doskonale zdaje sobie sprawę on z tego, że pasztet drobiowy składa się nie tylko z mięsa drobiowego, ale również z szeregu innych składników. Wobec powyższego, nazwa artykułu nie zaprzecza jego rzeczywistemu składowi, bowiem tłuszcz wieprzowy i skórki wieprzowe nie są dodawane do [...] w ilościach znaczących. Ilość tego surowca jest nieznaczna, wbrew twierdzeniu organu I instancji.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych, w oparciu o wskazane powyżej przepisy ustawy o jakości handlowej oraz o bezpieczeństwie żywnosci i żywienia oraz przepisy unijne, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego

2011 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż produkt o nazwie [...] nie spełniała wymagań zawartych w przepisach prawa, z uwagi na oznakowanie wprowadzające konsumenta w błąd, co do nazwy i właściwości powyższego artykułu.

Przytaczając przepisy ustawy o jakości handlowej oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia organ odwoławczy wskazał, iż artykuł rolno - spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno - spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów. Jednocześnie oznakowanie artykułów rolno - spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych podkreślił także, że nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Podanie w oznakowaniu błędnej nazwy lub niezgodnej ze stanem faktycznym uniemożliwia podjęcie przez konsumenta świadomego wyboru i narusza w sposób istotny jego prawo do rzetelnej informacji o cechach produktu. To właśnie na producencie środków spożywczych ciąży obowiązek stosować nazwę, która właściwie charakteryzuje produkt oraz zastosować odpowiednie etykiety tak, aby nie wprowadzały w błąd.

Analizując skład surowcowy kontrolowanego pasztetu, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych stwierdził, iż wśród surowców użytych do jego produkcji był tłuszcz i skórki wieprzowe, które to składniki zostały wymienione na trzecim miejscu zgodnie z porządkiem malejącym surowców użytych w procesie produkcji i stanowiły ponad 11% wszystkich składników produktu, co oznacza że produkt został wytworzony przy znacznym udziale surowców wieprzowych. Z tego względu nazwa [...] została uznana przez organ administracji za niezgodną ze stanem faktycznym.

Odnosząc się do definicji pasztetu drobiowego przywołanej w odwołaniu, która zakłada, iż do pasztetu drobiowego można dodać surowce podrobowe i inne mięsa, organ uznał ją za błędną. Za nieuzasadnione uznał również wywody dotyczące użycia nazwy zwyczajowej w oparciu o definicje zawarte w Polskich Normach, bowiem w jego ocenie, nie jest uzasadnieniem dla użycia nazwy "pasztet drobiowy" Polska Norma PN-A-86525, zgodnie z którą konserwa drobiowa sterylizowana to "przetwór z mięsa drobiowego i innych składników według receptury oraz przypraw" (pkt 1.2.2). "Innymi składnikami" mogą być m.in. produkty zbożowe, skrobia, warzywa, substancje zagęszczające, które nie stanowią jednak o rodzaju i charakterystyce danego środka spożywczego. Natomiast nie należy z nimi utożsamiać, jak podkreślił Główny Inspektor Jakości Handlowej Produktów Rolno - Spożywczych, mięsa, tłuszczu, skórek czy też podrobów pochodzących ze zwierząt innych niż drób, ponieważ taki składnik produktu wyraźnie zmienia właściwości i charakterystykę danego środka spożywczego. Nie jest to już konserwa drobiowa, ale np. drobiowa z udziałem składnika wieprzowego lub drobiowa z udziałem składnika wołowego. Producent środków spożywczych jest zobowiązany zatem stosować nazwę, która właściwie charakteryzuje produkt. W przypadku, kiedy do słowa pasztet dodawane jest dodatkowe określenie, mające na celu umożliwienie odróżnienia go od innych podobnych artykułów (pasztetów), określenie to powinno ilustrować, z jakich zwierząt rzeźnych pochodzą surowce użyte do produkcji danego artykułu rolno - spożywczego, ponieważ jest to istotne z punktu widzenia konsumenta.

Organ odwoławczy zaznaczył, że użycie przez producenta nazwy [...] sugeruje, iż jest to produkt czysto drobiowy, bez dodatku surowców pochodzących z uboju innych zwierząt. Podanie w oznakowaniu konserw mięsnych sterylizowanych typu pasztet nazwy [...], kiedy przedmiotowe konserwy wyprodukowano przy udziale surowców drobiowych oraz surowców wieprzowych, tj. tłuszczu wieprzowego i skórek, jest podaniem nazwy niezgodnej z prawdą. Przyjmując nawet, że działanie producenta było niezamierzone, to produkt zupełnie odmienny rodzajowo od użytej w oznakowaniu nazwy jest obiektywnie produktem zafałszowanym. Może być to zafałszowanie świadome bądź nie, ale sam fakt zafałszowania w ocenie organu był bezsporny. Nadto, podanie w składzie produktu surowców wieprzowych nie zwalnia z obowiązku stosowania nazwy zgodnej z rzeczywistym składem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 organ zauważył, iż w niniejszej sprawie nie zaszła żadna przesłanka zwalniająca przedsiębiorcę z obowiązku podania nazwy produktu oraz składników precyzyjnie, zgodnie z wymaganiami jakości handlowej, a sporny produkt nie spełniał wymagań zawartych w powyższym przepisie, z uwagi na niewłaściwe oznakowanie wprowadzające konsumenta w błąd co do jego nazwy i właściwości.

Odpowiadając na zarzut, iż nazwa "pasztet drobiowo - wieprzowy" byłaby niezgodna z Dyrektywą Komisji 2001/101/WE z 26 listopada 2001 r., organ administracji wyjaśnił, że powyższe twierdzenie strony skarżącej nie znajduje uzasadnienia, zwłaszcza wobec faktu, że [...] nie zawiera w składzie mięsa wieprzowego, a jedynie tłuszcz i skórki wieprzowe.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca spółka Z. Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzuciła jej naruszenie:

I. przepisów postępowania :

- art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych przepisów unijnego prawa żywnościowego, które skarżąca spółka przywoływała w odwołaniu od decyzji, a które organ był zobowiązany zastosować w pierwszeństwie przed przepisami krajowymi,

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania pełnego materiału dowodowego oraz błędną jego ocenę, co spowodowało naruszenie art. 3 pkt 5, art. 3 pkt 10 lit. b, art. 4 ust. 1 art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, w zw. z art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 47 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia i wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie dowodów pośrednich oraz poczynienie ustaleń faktycznych, nieznajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego na okoliczności:

• czy przy udziale tłuszczu i skórek wieprzowych w artykule na poziomie 11,07 % (trzecie miejsce na liście składników wyrobu), braku innych składników wieprzowych oraz większościowym, podstawowym udziale surowców drobiowych w wyrobie (45,28 %), nie używanie przez skarżącą w nazwie produktu przymiotnika "wieprzowy" jest prawidłowe,

• czy ilość tłuszczu i skórek wieprzowych rzędu 11,07 % wsadu surowcowego stanowi podstawę do zakwalifikowania tego składnika jako głównego, który z uwagi na swoją rolę w procesie produkcji pasztetu decyduje o charakterystyce danego środka spożywczego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału, oraz błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez niesprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia oraz nienależyte i wyczerpujące poinformowanie strony w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy wydaniu decyzji, co miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia,

- art. 127 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie przez organ odwoławczy sprawy i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania,

II. przepisów prawa materialnego:

- art. 3 pkt 5, art. 3 pkt 10 lit. b, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, w związku z art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 47 ust. 1, art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że skarżąca spółka dokonała oznakowania artykułu niezgodnego z ww. przepisami, a w konsekwencji uznanie, że wprowadziła konsumenta w błąd poprzez błędne oznakowanie produktu,

- przepisów dyrektywy 2001/101/WE oraz § 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych, poprzez błędną interpretację ww. przepisów i w konsekwencji przyjęcie, iż strona skarżąca użyła niewłaściwej nazwy wyrobu, podczas gdy według organu odwoławczego prawidłowa nazwa wyrobu powinna brzmieć "pasztet drobiowo - wieprzowy", gdy tymczasem nazwa taka jest na mocy powołanej dyrektywy niedopuszczalna,

- art. 8 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż strona skarżąca dopuściła się praktyki wprowadzającej w błąd konsumenta poprzez zastosowanie nazwy mogącej wprowadzić konsumenta w błąd,

- art. 5 i art. 17 dyrektywy 2000/13/WE, poprzez błędną interpretację co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- pkt 16 preambuły do rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, poprzez błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, iż oznakowanie produktu nie jest zrozumiałe dla konsumenta oraz wprowadza go w błąd.

W uzasadnieniu, skarżąca spółka w całości podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w [...], ponownie podniosła, iż zarówno w prawie krajowym, jak i wspólnotowym, brak jest regulacji w zakresie stosowania nazw zwyczajowych w przypadku braku ich określenia w przepisach prawa.

W jej ocenie, nazwa musi być wystarczająco zrozumiała, aby umożliwić kupującemu rozpoznanie prawdziwego rodzaju środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów, z którymi może być on mylony. Nazwa [...] jest stosowana zwyczajowo dla tego typu produktu o czym świadczy, zdaniem skarżącej spółki, między innymi stosowanie jej przez wszystkich producentów na rynku krajowym dla danego typu produktu. Ma ona również oparcie w nazewnictwie, które zawarte było w Polskich Normach, których stosowanie w chwili obecnej jest dobrowolne. W dalszej części swoich wywodów strona skarżąca wyjaśniła, iż dodanie mięsa wieprzowego do spornego produktu, uzasadnione jest także od strony technologicznej i jest praktyką powszechnie stosowaną w odniesieniu do pasztetu drobiowego. Za niezbędne skarżąca uznała dodanie tłuszczu zwierzęcego, który w tego rodzaju produkcie jest nośnikiem smaku, bowiem drób jest mięsem chudym, zatem przygotowanie pasztetu drobiowego bez dodatku mięsa wieprzowego jest niemożliwe.

Z uwagi na powyżej przytoczoną argumentację, skarżąca spółka uznała, że nie wprowadza konsumenta w błąd, gdyż świadomy konsument doskonale zdaje sobie sprawę z tego, iż mięso drobiowe nie jest jedynym składnikiem pasztetu drobiowego, a strona skarżąca w żaden sposób nie ukryła faktu, iż wytwarzany przez nią artykuł zawiera dodatek w postaci tłuszczu i skórek wieprzowych. O niniejszej okoliczności konsument został rzetelnie poinformowany w składzie produktu zamieszczonym na opakowaniu. Nie można zatem przyjąć, iż skarżąca spółka narusza interesy konsumentów.

W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych podtrzymał wcześniej zajęte stanowisko, odnosząc się do zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jakość handlowa to cechy artykułu rolno - spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy, wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. W związku z tym niespełnienie wymagań w zakresie znakowania artykułu rolno-spożywczego jest niespełnieniem wymagań jakości handlowej.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie:

a) oszukańczym lub podstępnym praktykom;

b) fałszowaniu żywności, oraz

c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.

Stosownie do art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno - spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej do znakowania artykułów rolno - spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Przepis art. 45 ust. 2 powyższej ustawy stanowi, że oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego. Stosownie do art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej w przypadku artykułu rolno - spożywczego będącego środkiem spożywczym nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Stosownie zaś do art. 47 ust. 1 powyższej ustawy, nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów. Oznakowaniem są zatem wszelkie informacje w postaci wyrazów, opisu, znaku towarowego, firmy, elementów graficznych lub symboli. Znakowanie musi być wykonane w języku polskim, a także w sposób czytelny, zrozumiały i widoczny. Nie może m.in. wprowadzać w błąd konsumenta co do tożsamości tego artykułu, w tym jego rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, pochodzenia oraz sposobu produkcji. W związku z tym wszelkie elementy etykiety i opakowania (nawet pełniące zadanie dekoracyjne), także gdy są zastrzeżonym znakiem towarowym, stanowią oznakowanie, w rozumieniu powyższych przepisów.

Zgodnie z art. 17 dyrektywy 2000/13/WE, Państwa Członkowskie przy wdrażaniu dyrektywy zasadniczo nie powinny ustalać bardziej rygorystycznych wymagań w zakresie znakowania niż określone w tej dyrektywie. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie prawo polskie nie jest bardziej rygorystyczne. Stosownie do art. 5 ust. 1 ww. dyrektywy nazwa, pod którą sprzedawany jest środek spożywczy, jest nazwą przewidzianą w przepisach wspólnotowych, mających do niego zastosowanie. Jednak jeśli brak takich przepisów "nazwa, pod którą produkt jest sprzedawany, jest nazwą przewidzianą w przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych mających zastosowanie w Państwie Członkowskim, w którym produkt jest sprzedawany konsumentowi końcowemu lub zakładom żywienia zbiorowego".

W sytuacji, gdy nie ustanowiono takich przepisów nazwa powinna być "nazwą zwyczajową w Państwie Członkowskim, w którym produkt jest sprzedawany konsumentowi końcowemu lub zakładom żywienia zbiorowego, lub opisem środka spożywczego oraz, jeżeli to niezbędne, opisem jego użycia, który jest wystarczająco zrozumiały, by umożliwić nabywcy rozpoznanie jego prawdziwego rodzaju oraz odróżnienie go od innych produktów, z którymi może być on mylony".

Z interpretacji językowej i celowościowej wskazanych przepisów wynika, że w przypadku braku określenia nazwy w przepisach prawa, należy stosować nazwy zwyczajowe. Sąd nie podziela wywodów skarżącej, że zastosowana nazwa produktu jest podana prawidłowo. Brak jest w Polsce zwyczaju, według którego przetwory drobiowo - wieprzowe należy znakować jako "drobiowe". Podobny pogląd został wyrażony przez tutejszy Sąd w wyroku z 21 kwietnia 2009 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 359/09 (vide: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie w uzasadnieniu wskazano, że "nazwa środka spożywczego ma precyzyjnie informować konsumenta o rodzaju środka spożywczego, umożliwiać odróżnienie go od podobnych środków spożywczych. Nazwie powinny towarzyszyć informacje dotyczące postaci środka spożywczego lub procesów technologicznych stosowanych w produkcji, w szczególności określające, czy jest to środek: sproszkowany, liofilizowany, głęboko mrożony, zagęszczony, wędzony - w przypadku gdy brak tej informacji może wprowadzić konsumenta w błąd". WSA wskazał także, że "nazwa jest jednym z obligatoryjnych elementów oznaczenia środka spożywczego. Główną funkcją nazwy jest; po pierwsze przekazanie precyzyjnej informacji odnośnie rodzaju produktu, po drugie nazwa ma za zadanie umożliwiać odróżnienie danego produktu od podobnych produktów".

Innymi słowy, mając na względzie także treść art. 6 ust. 5 ustawy o jakości handlowej, nazwa produktu musi być tak sformułowana, aby nie stwarzała niebezpieczeństwa wprowadzenia konsumenta w błąd także co do składu tego produktu.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy organy inspekcji handlowej słusznie uznały, że umieszczona na etykiecie nazwa [...] jest myląca dla konsumenta z uwagi na skład pasztetu, do produkcji której użyto także tłuszczu i skórek wieprzowych. Podobny pogląd zaprezentował także tutejszy Sąd w wyroku z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1774/07 (vide: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który stwierdził, iż "Etykiety i kontretykiety mają znaczenie dla decyzji konsumenta. Faktem jest, że w aktualnych warunkach rynkowych konsumenci świadomi są ogromnej różnorodności oferowanych im towarów i z rozwagą podchodzą do sposobu, w jaki są one prezentowane, ale producent nie może wykorzystywać oznaczeń do wywołania skojarzeń z zupełnie innym produktem."

W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo zatem oceniły, że użycie przez producenta nazwy [...] sugeruje, iż jest to produkt czysto drobiowy, bez dodatku surowców pochodzących z uboju innych zwierząt, a takie oznakowanie może wprowadzać w błąd.

Tymczasem analiza składu surowcowego rzeczonego pasztetu wskazuje, że surowiec drobiowy stanowi 45 % (wątroba 15 %, skórki, mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt), dalej wymieniona została woda, tłuszcz i skórki wieprzowe, mąka pszenna, sól, skrobia ziemniaczana, mieszanka przypraw naturalnych, papryka suszona 1 %. białko sojowe, błonnik pszenny, substancja konserwująca E 250. Zgodnie z oświadczeniem strony skarżące, produkt o nazwie [...] 130 g zawiera: surowce drobiowe - 45,28 %, surowce wieprzowe - 11,07 %, surowce roślinne - 11,87 %, sól kuchenna i mieszanka peklująca - 1,34 %, woda - 33,44 %.

Podkreślić należy, że artykuł rolno - spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno - spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów (art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej). Stosownie do art. 3 pkt 10 lit. b tej ustawy, z produktem zafałszowanym mamy do czynienia w każdym przypadku, kiedy w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno - spożywczych albo niezgodną z prawdą.

Ma zatem rację organ odwoławczy, iż podanie w oznakowaniu spornego produktu nazwy [...], kiedy przedmiotowy pasztet wyprodukowano przy udziale surowców wieprzowych (tłuszczu wieprzowego oraz skórek wieprzowych) jest podaniem nazwy niezgodnej z prawdą bez względu na to, czy działanie producenta było zamierzone, czy niezamierzone.

Prawidłowe są także ustalenia i idąca za nimi ocena organu, iż nazwa produktu jest niezgodna ze stanem faktycznym, zatem zarzut naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 1 lit, a i art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 3 pkt 10 lit, b, art. 6 ust. 2 i art. 7 ustawy o jakości handlowej nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego uchybienia przepisom dyrektywy Komisji 2001/101/WE z dnia 26 listopada 2001 r., należy zauważyć, że strona skarżąca nie wskazała jaki konkretnie przepis powołanej dyrektywy został naruszony przez organy inspekcji handlowej. Ze skargi nie wynika też, który przepis powołanej dyrektywy stanowi o niedopuszczalności użycia nazwy "Pasztet drobiowo - wieprzowy" uznanej przez organy za nazwę zgodną z wymaganiami prawa. W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie wyjaśniła tych okoliczności w sposób wystarczający dla oceny podnoszonego zarzutu.

Nie można też podzielić stanowiska strony skarżącej, że doszło do naruszenia przepisów art. 8 oraz art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 . Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 w art. 8 (ochrona interesów konsumentów) wyraźnie stanowią, iż prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Również z treści art. 16 cyt. rozporządzenia (prezentacja) wynika, iż bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

W skardze podniesiono również zarzut naruszenia § 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 137, poz. 966 ze zm.) w sprawie znakowania środków spożywczych, poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, iż strona skarżąca użyła niewłaściwej nazwy wyrobu.

W tym miejscu, niejako jednak na marginesie rozważań, bowiem to zagadnienie nie było w zaskarżonej decyzji penalizowane, Sąd postanowił nieco szerzej odnieść się do powyższego zarzutu.

Zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia, za mięso ssaków i ptaków należy uznać mięśnie szkieletowe ssaków i ptaków gatunków uznanych za zdatne do spożycia przez ludzi wraz z przeponą i żwaczem, z wyłączeniem serca, języka, mięśni głowy innych niż żwacze, mięśni nadgarstka, stępu i ogona, wraz z naturalnie zawartą lub przynależną tkanką z wyłączeniem mięsa oddzielonego mechanicznie.

Odwierciedleniem powyższego jest z pkt 1.1 załącznika nr I do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. L 139b z 30 kwietnia 2004 r.), "mięso" oznacza jadalne części zwierząt.

Natomiast w myśl pkt 1.14 ww. załącznika, "mięso odkostnione mechanicznie" (“mom") to produkt uzyskany przez usunięcie mięsa z tkanek przylegających do kości po odłączeniu od nich tuszy, lub z tusz drobiowych, za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury włókien mięśniowych.

Skoro zatem, jak już powyżej przedstawiono, skarżąca spółka podała, że zawartość surowców drobiowych wynosi 45 %, (w tym 15 % stanowi wątroba, nadto skórki oraz mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt) - podczas gdy "mom-u" nie można uznać za mięso z kurcząt - umieszczenie na etykiecie informacji, iż produkt zawiera "mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt" wskazuje zdaniem Sądu, iż konsument może oczekiwać iż w składzie gotowego produktu znajduje się mięso z kurcząt, podczas gdy, jak to już wyżej wskazano, tak nie jest. Jest to produkt składający się surowców pochodzenia drobiowego i tłuszczu oraz skórek wieprzowych, który de facto nie zawiera mięsa drobiowego (jedynie wątrobę i skórki), co wyraźnie zmienia charakterystykę tego środka spożywczego. Słusznym wydaje się być więc w tym przypadku rozwinięcie nazwy handlowej: "pasztet drobiowo – wieprzowy".

Sąd nie znalazł również - mając na względzie powyższe wywody - uzasadnienia dla zarzutu naruszenia pkt 16 preambuły do Rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 roku w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, zgodnie z którym ważne jest, by oświadczenia dotyczące żywności były zrozumiałe dla konsumenta oraz właściwe jest zapewnienie wszystkim konsumentom ochrony przed oświadczeniami wprowadzającymi w błąd. Należy podkreślić, iż świadomy konsument poszukujący wyrobów drobiowych charakteryzujących się zmniejszoną zawartością tłuszczu w stosunku do spornego wyrobu z zawartością tłuszczu i skórek wieprzowych został wprowadzony w błąd.

Reasumując, mając na uwadze ustalony przez organ stan faktyczny, skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych słusznie uznał, że umieszczona na etykiecie nazwa [...] jest myląca dla konsumenta z uwagi na skład pasztetu, do produkcji którego użyto także składników innego rodzaju - tłuszczu i skórek wieprzowych, podczas gdy z cytowanego powyżej przepisu art. 7 ustawy o jakości handlowej wynika, że nazwa jest jednym z obligatoryjnych elementów oznaczenia środka spożywczego. Główną funkcją nazwy jest; po pierwsze przekazanie precyzyjnej informacji odnośnie rodzaju produktu, po drugie nazwa ma za zadanie umożliwiać odróżnienie danego produktu od podobnych produktów, a także zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, nie może wprowadzać w błąd co do m.in. charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu (...).

Użycie przez producenta nazwy [...] na etykiecie sugeruje, iż jest to produkt czysto drobiowy bez domieszki tłuszczu i skórek wieprzowych. W konsekwencji nazwa ta nie spełnia przypisanej jej w ustawie o jakości funkcji rzetelnej informacji oraz uniemożliwia konsumentowi odróżnienie tego produktu od innych produktów tego rodzaju (pasztetów), które zawierają tylko i wyłącznie mięso drobiowe, bez dodatku tłuszczu (ewentualnie także skórek) wieprzowego. Ponadto przedmiotowa nazwa produktu, figurująca na etykiecie wydrukowana jest większą czcionką, w przeciwieństwie do składu produktu, wydrukowanego mniejszymi literkami, wymagającymi znacznego wytężenia wzroku. Okoliczność ta w dużej mierze potęguje możliwość wprowadzenia konsumenta w błąd co do składu produktu.

W ocenie Sądu, organy I i II instancji prawidłowo sformułowały treść obowiązku strony skarżącej, przywołały jego podstawę prawną oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zastosowana interpretacja przepisów prawa żywnościowego nie jest wadliwa. Nie dokonano również wykładni rozszerzającej przepisów określających zasady znakowania artykułów rolno - spożywczych.

Także organ nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Stosownie do art. 6 k.p.a., decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa. Organ szczegółowo wyjaśnił stan faktyczny sprawy i wydał decyzję mając na względzie priorytet interesu społecznego (art. 7 k.p.a.). Nadto, oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny, a swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Nie znajdują oparcia, wobec powyższego, zarzuty skarżącej spółki naruszenia przepisów postępowania w sposób, który istotnie miałby wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.