Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1451/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art 71. ust 2 pkt 1, art 75 ust. 1 pkt 1 liot a. art 82
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Barszcz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skarg D. S. i Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 marca 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań [...] (dalej: Stowarzyszenia, strona lub skarżący) oraz D. S. (dalej: strona lub skarżąca) od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: RDOŚ lub organ I instancji) z dnia 12 listopada 2019 r., nr [...], określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Budowa drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] (granica z województwem [...]) – [...] – [...] – [...] – [...] (do węzła [...]) Odcinek I: Granica województwa [...] – węzeł [...] (bez węzła) – długość ok. 23,2 km. Etap II – węzeł [...]-węzeł [...] (bez węzła) – Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ, organ lub organ II instancji):

1. uchylił pkt I.1.1.2.2 decyzji w brzmieniu:

"Zaplecze techniczne i socjalne budowy należy lokalizować na terenach oddalonych od zabudowy mieszkalnej, optymalnie w powiązaniu z istniejącymi terenami produkcji lub usług"

i w tym zakresie orzekł:

"Zaplecze techniczne i socjalne budowy należy lokalizować na terenach oddalonych od zabudowy mieszkalnej, optymalnie w powiązaniu z istniejącymi terenami produkcji lub usług. Ponadto wspomniane obiekty muszą być usytuowane minimum 250 m od granic obszaru Natura 2000 [...] (PLH120072), Lasu [...], koryt cieków oraz poza obszarem, na którym w trakcie inwentaryzacji wykryto chomika europejskiego Cricetus cricetus";

2. uchylił pkt I.1.1.2.8 decyzji w brzmieniu:

"W przypadku konieczności wycinki drzew dziuplastych, o średnicy powyżej 30 cm, specjalista-entomolog powinien dokonać oceny pod kątem zasiedlenia ich przez pachnicę dębową. W przypadku stwierdzenia tego gatunku powinien określić sposób postępowania z drewnem będącym siedliskiem występowania chronionego gatunku" i w tym zakresie orzekł:

"Drzewa przeznaczone do usunięcia o pierśnicy powyżej 30 cm należy skontrolować pod kątem obecności siedlisk pachnicy dębowej Osmoderma eremita. Kontrola musi być przeprowadzona przez specjalistę entomologa z nadzoru przyrodniczego nie wcześniej niż 10 dni przed rozpoczęciem prac. W przypadku stwierdzenia obecności stanowisk pachnicy dębowej należy wstrzymać wycinkę zasiedlonych przez ten gatunek drzew do czasu podjęcia działań określonych przez ww. nadzór. Przed wycinką drzew chiropterolog pełniący nadzór przyrodniczy zweryfikuje, czy w drzewostanie przeznaczonym do wycinki znajdują się kryjówki nietoperzy. Jeżeli wycinka będzie prowadzona w okresie listopad-marzec drzewa mogą być skontrolowane w dowolnym czasie przed wycinką. W przypadku stwierdzenia obecności kryjówek zimowych nietoperzy, wycinkę drzew należy wstrzymać do zakończenia okresu hibernacji i opuszczenia tych kryjówek przez nietoperze. Jeżeli wycinka drzew będzie miała miejsce w terminie 16 września-koniec października kontrola chiropterologiczna musi mieć miejsce najwcześniej 3 dni przed wycinką. W przypadku potwierdzenia obecności kolonii lęgowej nietoperzy w drzewach przeznaczonych do wycinki, należy wstrzymać się z usunięciem drzew do czasu opuszczenia przez nietoperze kryjówki rozrodczej. W sytuacji wykrycia kryjówek innego typu, które nie pełnią wspomnianych powyżej funkcji, należy stosować się do zaleceń chiropterologa pełniącego nadzór przyrodniczy, który wskaże dalszy sposób postępowania";

3. uchylił pkt I.1.1.2.9 decyzji w brzmieniu:

"Wycinkę drzew i krzewów oraz trzcinowisk należy wykonać poza okresem lęgowym ptaków, tj. poza okresem od 1 marca do 15 września"

i w tym zakresie orzekł:

"Wycinkę drzew i krzewów oraz trzcinowisk należy wykonać poza okresem lęgowym ptaków, tj. poza okresem od 1 marca do 15 września. Tymczasowe nasypy powstałe w trakcie realizacji inwestycji należy kształtować w taki sposób, aby uniemożliwić ptakom ich zasiedlenie tzn. skarpy powinny mieć łagodne nachylenie, co najwyżej 30°. Ponadto, przed przystąpieniem do likwidacji nasypów w terminie od 1 marca do 1 września każdego roku, nadzór ornitologiczny musi dokonywać oględzin tymczasowych nasypów pod kątem ich zasiedlenia przez ptaki. W przypadku stwierdzenia obecności nor czy kolonii lęgowych, należy tak dostosować harmonogram robót, aby umożliwić wyprowadzenie lęgów";

4. uchylił pkt I.1.1.3.2 decyzji w brzmieniu:

"Odbiornikiem końcowym wód opadowych i roztopowych z projektowanego odcinka drogi od km ok. 622+185 do km ok. 627+500 powinien być Potok Z. "

i w tym zakresie orzekł:

"Odbiornikiem końcowym wód opadowych i roztopowych z projektowanego odcinka drogi od km ok. 622+185 do km ok. 627+500 powinien być Potok Z. . W sytuacji konieczności umocnienia wylotów rowów odwodnieniowych przy pomocy betonowych płyt ażurowych należy zastosować płyty o możliwie największych oczkach. Płyty te należy pokryć gruntem urodzajnym oraz obsiać trawą";

5. uchylił pkt I.1.1.3.3 decyzji w brzmieniu:

"Wody opadowe i roztopowe pochodzące z projektowanej drogi ekspresowej przed wprowadzeniem do odbiornika końcowego należy oczyszczać w zakresie zawiesin ogólnych i substancji ropopochodnych do poziomów określonych w przepisach odrębnych. Również zaprojektowane urządzenia powinny gwarantować redukcję zanieczyszczeń do poziomu wynikającego z przypisów odrębnych"

i w tym zakresie orzekam:

"Wody opadowe i roztopowe pochodzące z projektowanej drogi ekspresowej przed wprowadzeniem do odbiornika końcowego należy oczyszczać w zakresie zawiesin ogólnych i substancji ropopochodnych do poziomów określonych w przepisach odrębnych. Również zaprojektowane urządzenia powinny gwarantować redukcję zanieczyszczeń do poziomu wynikającego z przepisów odrębnych. Wszelkie urządzenia i obiekty drogowe, w szczególności związane z odwodnieniem, odprowadzaniem i podczyszczaniem ścieków, które mogą powodować śmiertelność zwierząt należy zaprojektować w uzgodnieniu z prowadzącym nadzór herpetologiem w sposób wykluczający możliwość przedostania się do nich zwierząt. Ww. urządzenia i obiekty należy zabezpieczyć poprzez zamontowanie odpowiednich kratek (o rozstawie prętów maks. 20 mm), zasuw i ogrodzeń oraz wyposażyć w rozwiązania pozwalające na samodzielne wydostanie się zwierząt";

6. uchylił pkt I.1.1.3.4 decyzji w brzmieniu:

"W celu wyrównania odpływu wód opadowych do odbiorników podczas ulewnych deszczy o maksymalnych natężeniach lub deszczy długotrwałych, należy zaprojektować i zrealizować zbiorniki retencyjne, które poprzez czasowe ich przetrzymanie zabezpieczać będą odbiorniki przed nadmierną ilością wód opadowych napływających z nawierzchni projektowanego odcinka drogi ekspresowej"

i w tym zakresie orzekł:

"W celu wyrównania odpływu wód opadowych do odbiorników podczas ulewnych deszczy o maksymalnych natężeniach lub deszczy długotrwałych, należy zaprojektować i zrealizować zbiorniki retencyjne, które poprzez czasowe ich przetrzymanie zabezpieczać będą odbiorniki przed nadmierną ilością wód opadowych napływających z nawierzchni projektowanego odcinka drogi ekspresowej. Zbiorniki retencyjne należy ogrodzić siatką o średnicy oczek nie większej niż 0,5x0,5 cm (z wyłączeniem siatek polimerowych). Ogrodzenie powinno mieć wysokość minimum 50 cm ponad powierzchnię terenu, być zakopane w gruncie na głębokość min. 10 cm oraz posiadać przewieszkę o szerokości min. 5 cm skierowaną w stronę otaczającego terenu. Należy zapewnić odpowiedni i trwały naciąg siatki, aby nie dopuścić do fałdowania, które obniża trwałość i efektywność ogrodzenia";

7. uchylił pkt I.1.1.3.15 decyzji w brzmieniu:

"W celu utrzymania ciągłości ekologicznej, przejścia dla zwierząt i obiekty przystosowane do migracji zwierząt należy zlokalizować, wykonać i urządzić w następujących miejscach:

a) WS-1B w km 622+696,47. Wiadukt pełniący funkcję przejść dla średnich zwierząt,

b) P/M, km 624 +508,00. Przepust lub mały most pełniący funkcję przejść dla małych zwierząt,

c) P/M, km 624 + 713,00. Przepust lub mały most pełniący funkcję przejść dla małych zwierząt,

d) P/M, km 626+127,00. Przepust lub mały most pełniący funkcję przejść dla małych zwierząt,

e) P/M, km 626+985,00. Mały most pełniący funkcję przejść dla średnich zwierząt"

i w tym zakresie orzekł:

"W celu utrzymania ciągłości ekologicznej należy wykonać przejścia dla zwierząt w następujących lokalizacjach:

a) WS-1B w km 622+696,47 – wiadukt pełniący funkcję przejścia dla średnich zwierząt o wysokości min. 3,5 m i o strefie dostępnej dla zwierząt o szerokości min. 2x3 m. Współczynnik ciasnoty min. 0,7;

b) P/M w km 624+508,00 – przepust lub mały most nad suchą doliną pełniący funkcję przejścia dla małych zwierząt, o szerokości min. 1,5 m i wysokości min. 1 m, współczynnik ciasnoty min. 0,07;

c) P/M w km 624+713,00 – przepust lub mały most nad suchą doliną pełniący funkcję przejścia dla małych zwierząt, o szerokości min. 1,5 m i wysokości min. 1 m, współczynnik ciasnoty min. 0,07;

d) P/M w km 626+127,00 – przepust lub mały most nad suchą doliną pełniący funkcję przejścia dla małych zwierząt, o szerokości min. 1,5 m i wysokości min. 1 m, współczynnik ciasnoty min. 0,07;

e) P/M w km 626+985,00 – mały most nad suchą doliną pełniący funkcję przejścia dla średnich zwierząt. Strefa dostępna dla zwierząt na każdym brzegu powinna mieć szerokość równą szerokości koryta (min. 3 m), wysokość w strefie dostępnej dla zwierząt powinna wynosić min. 3,5 m, współczynnik ciasnoty min. 0,7";

8. uchylił pkt I.1.1.3.16 decyzji w brzmieniu:

"W obrębie przejść dla średnich zwierząt oraz w 50-metrowej strefie najścia do przejścia należy unikać lokalizacji ogrodzeń, schodów, kładek, balustrad i innych obiektów budowlanych oraz infrastruktury technicznej mogących utrudnić migrację zwierząt"

i w tym zakresie orzekł:

"W obrębie przejść dla średnich zwierząt oraz w 50-metrowej strefie najścia do przejścia należy unikać lokalizacji ogrodzeń, schodów, kładek, balustrad i innych obiektów budowlanych oraz infrastruktury technicznej mogących utrudnić migrację zwierząt. W obszarze najścia na przejścia dla zwierząt należy wykonać nasadzenia drzew i krzewów (uzupełnione o karpy korzeniowe, martwe kłody itp.), które zapewnią połączenie powierzchni przejścia z otaczającym terenem i będą naprowadzały zwierzęta w kierunku tych obiektów";

9. uchylił pkt I.1.1.3.17 decyzji w brzmieniu:

"W przejściach dla średnich zwierząt oraz w ich pobliżu, tj. 50 metrów od przejścia, nie należy lokalizować oświetlenia, W odległości od 51 do 100 m można lokalizować wyłącznie oświetlenie nie rozpraszające światła"

i w tym zakresie orzekł:

"W pobliżu przejść dla średnich zwierząt (do 50 metrów od przejścia) nie należy lokalizować oświetlenia. Na pozostałych odcinkach drogi należy stosować lampy sodowe niskociśnieniowe lub oprawy oświetleniowe w technologii LED, ze światłem o ciepłej barwie (zalecana temperatura barwowa <3000 K). Światło musi być jak najmniej intensywne, nierozproszone, ze strumieniem światła skierowanym bezpośrednio na oświetlaną powierzchnię. Nie stosować otwartych opraw oświetleniowych";

10. uchylił pkt I.1.1.3.20 decyzji w brzmieniu:

"Prace związane z wykonaniem robót budowlanych należy realizować pod nadzorem przyrodniczym. Osoby przeprowadzające nadzór przyrodniczy powinny co rok sporządzać raport z prowadzonych prac kontrolnych. Raport powinien zawierać opis stwierdzonych zagrożeń dla środowiska przyrodniczego oraz działań podjętych w celu ich eliminacji. Raporty należy przekazywać do RDOŚ w [...] w miesiącu następnym po zakończeniu każdego roku. Do 30 dni po dacie uzyskania ostatniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi (jeżeli taka decyzja będzie posiadała warunki to od terminu wypełnienia warunków wynikających z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) należy przykazać do RDOŚ w [...] raport końcowy, który powinien zawierać syntetyczny opis wykonanych prac, wskazywać działania, które zdaniem autora są najlepszymi, wypracowanymi praktykami, opisywać zagrożenia dla siedlisk i gatunków, które występowały w trakcie budowy, wskazywać działania, które należy podjąć w celu dalszej minimalizacji negatywnych oddziaływań inwestycji"

i w tym zakresie orzekł:

"Prace związane z wykonaniem robót budowlanych należy realizować pod nadzorem przyrodniczym. Osoby przeprowadzające nadzór przyrodniczy powinny co rok sporządzać raport z prowadzonych prac kontrolnych. Raport powinien zawierać opis stwierdzonych zagrożeń dla środowiska przyrodniczego oraz działań podjętych w celu ich eliminacji. Raporty należy przekazywać do RDOŚ w [...] w miesiącu następnym po zakończeniu każdego roku. Do 30 dni po dacie uzyskania ostatniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi (jeżeli taka decyzja będzie posiadała warunki to od terminu wypełnienia warunków wynikających z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) należy przekazać do RDOŚ w [...] raport końcowy, który powinien zawierać syntetyczny opis wykonanych prac, wskazywać działania, które zdaniem autora są najlepszymi, wypracowanymi praktykami, opisywać zagrożenia dla siedlisk i gatunków, które występowały w trakcie budowy, wskazywać działania, które należy podjąć w celu dalszej minimalizacji negatywnych oddziaływań inwestycji. Nadzór przyrodniczy ma się składać z wykwalifikowanych specjalistów (w szczególności herpetologa, ornitologa, entomologa, chiropterologa oraz fitosocjologa), posiadających doświadczenie praktyczne, zdobyte w trakcie pracy w terenie. Czynności dotyczące chomika europejskiego Cricetus cricetus muszą być wykonywane pod ścisłym nadzorem przyrodniczym teriologa posiadającego wiedzę z zakresu ekologii i biologu chomika europejskiego oraz doświadczenie w prowadzeniu badań nad tym gatunkiem";

11. uchylił pkt I.1.1.3.32 decyzji w brzmieniu:

"W przypadku stwierdzenia obecności zasiedlonych nor chomika europejskiego w miejscu prowadzonych prac wymagane jest uzyskanie decyzji derogacyjnej wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], zezwalającej na odłów lub płoszenie okazów chomika i ich przeniesienie na siedliska zastępcze, W przypadku stwierdzenia obecności nor chomika wniosek winien obejmować również odstępstwo od zakazu zniszczenia siedliska"

i w tym zakresie orzekł:

"W przypadku stwierdzenia obecności zasiedlonych nor chomika europejskiego w miejscu prowadzonych prac należy je wstrzymać do czasu uzyskania decyzji derogacyjnej wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], zezwalającej na odłów lub płoszenie okazów chomika europejskiego i ich przeniesienie na siedliska zastępcze. W przypadku stwierdzenia obecności nor chomika europejskiego wniosek o wydanie ww. decyzji powinien również obejmować odstępstwo od zakazu zniszczenia siedliska. Tereny wytypowane jako siedliska zastępcze dla chomika europejskiego powinny być zweryfikowane przed nadzór przyrodniczy pod kątem przyszłych planów zagospodarowania, po uzyskaniu zgody właścicieli lub użytkowników działek";

12. uchylił pkt II decyzji w brzmieniu:

"Obowiązki dotyczące zapobiegania, minimalizacji skutków przyrodniczych oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:

1. Przez okres 3 lat od daty uzyskania ostatniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi (jeżeli taka decyzja będzie posiadała warunki to od terminu wypełnienia warunków wynikających z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) należy prowadzić monitoring podstawowy użytkowania przejść dla zwierząt. Szczegółowy zakres monitoringu powinien być uzgodniony z RDOŚ w [...] 6 miesięcy przed planowaną datą wydania ww. decyzji. Monitoring powinien wykonywać specjalista z zakresu zoologii. Po upływie każdego roku prowadzenia badań monitoringowych oraz po zakończeniu tych badań należy przedłożyć Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] raport z przeprowadzonych w danym roku badań oraz raport końcowy zawierający analizy wyników i podsumowanie. Wnioski z przeprowadzonego monitoringu powinny być wdrożone przez Zarządcę Drogi.

2. Co najmniej dwa razy w roku po dacie uzyskania ostatniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi (jeżeli taka decyzja będzie posiadała warunki to od terminu wypełnienia warunków wynikających z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie), należy skontrolować przejścia dla zwierząt pod kątem ich stanu technicznego, docelowej ilości nasadzeń drzew i krzewów oraz ich stanu zdrowotnego, pozostawionych odpadów, obecności ludzi i innych barier utrudniających zwierzętom swobodną migrację przez przejście. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości utrudniających zwierzętom swobodną migrację należy niezwłocznie podjąć działania zmierzające do usunięcia ww. przeszkód"

i w tym zakresie orzekł:

"II. Obowiązki dotyczące zapobiegania, minimalizacji skutków przyrodniczych oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:

1. Przez okres 3 lat od daty uzyskania ostatniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi (jeżeli taka decyzja będzie posiadała warunki to od terminu wypełnienia warunków wynikających z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) należy prowadzić monitoring podstawowy użytkowania przejść dla zwierząt. Szczegółowy zakres monitoringu powinien być uzgodniony z RDOŚ w [...] 6 miesięcy przed planowaną datą wydania ww. decyzji. Monitoring powinien wykonywać specjalista z zakresu zoologii. Po upływie każdego roku prowadzenia badań monitoringowych oraz po zakończeniu tych badań należy przedłożyć Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] raport z przeprowadzonych w danym roku badań oraz raport końcowy zawierający analizę wyników i podsumowanie. Wnioski z przeprowadzonego monitoringu powinny być wdrożone przez Zarządcę Drogi.

2. Co najmniej dwa razy w roku po dacie uzyskania ostatniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi (jeżeli taka decyzja będzie posiadała warunki to od terminu wypełnienia warunków wynikających z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) należy skontrolować przejścia dla zwierząt pod kątem ich stanu technicznego, docelowej ilości nasadzeń drzew i krzewów oraz ich stanu zdrowotnego, pozostawionych odpadów, obecności ludzi i innych barier utrudniających zwierzętom swobodną migrację przez przejście. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości utrudniających zwierzętom swobodną migrację należy niezwłocznie podjąć działania zmierzające do usunięcia ww. przeszkód.

3. Kontrole stanu technicznego obustronnych ogrodzeń ochronnych, a także drożności i sprawności systemów odwodnienia (tj. wykaszanie rowów, czyszczenie rowów, studzienek i wpustów ulicznych) z uwzględnieniem kontroli szczelności zabezpieczeń chroniących urządzenia odwodnienia przed przedostawaniem się do nich zwierząt należy prowadzić minimum dwa razy w roku, optymalnie w lutym oraz w sierpniu, przez cały okres eksploatacji inwestycji. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń, nieszczelności lub innych usterek w ww. systemie ogrodzeń, powodujących ich niefunkcjonalność, należy dokonać naprawy i/lub modyfikacji";

13. uchylił pkt III decyzji w brzmieniu:

"Nakładam obowiązek przyprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko"

i w tym zakresie orzekł:

"Nakładam obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Na etapie ponownej oceny oddziaływania na środowisko należy w szczególności:

a) wykonać badania terenowe pod kątem występowania chomika europejskiego w granicach oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia,

b) ponownie przeanalizować możliwość wprowadzenia rozwiązań ograniczających ryzyko kolizji nietoperzy z pojazdami poruszającymi się po planowanej drodze (szpalery drzew i krzewów*, ekrany itp.) w szczególności na odcinku od km [...] do km [...] oraz wykonania nasadzeń drzew i krzewów naprowadzających na przejście dolne [...] w km ok. [...]"

14. w pozostałym zakresie utrzymał przedmiotową decyzję w mocy.

Powyższa decyzja było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej:

RDOŚ w [...] po rozpatrzeniu wniosku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] z dnia 17 sierpnia 2018 r., decyzją z dnia 12 listopada 2019 r., nr [...], określił środowiskowe uwarunkowania dla opisanej wyżej inwestycji, a postanowieniem z dnia 16 grudnia 2019 r., nr [...], nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Od decyzji z dnia 12 listopada 2019 r. zostały wniesione odwołania [...] oraz D. S.

Decyzja ta została doręczona stronom (poza pełnomocnikiem inwestora, któremu została wysłana bezpośrednio) w trybie art. 49 kpa, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ustawa ooś). O podejmowanych przez RDOŚ w [...] czynnościach strony były informowane poprzez zawiadomienia umieszczane na tablicach ogłoszeń Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...]oraz w Urzędzie Gminy i Miasta [...].

Zawiadomienie o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zostało wywieszone w RDOŚ w [...] w dniach 12 listopada-2 grudnia 2019 r., a w Urzędzie Gminy i Miasta [...] w dniach 13 listopada-28 listopada 2019 r.

Odwołania zostały wniesione z zachowaniem terminu ustawowego i D. S. posiada status strony w przedmiotowym postępowaniu, gdyż inwestycja będzie przebiegała w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości stanowiącej jej własność. Natomiast [...] bierze udział w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony.

Strony nie zgodziły się z wyborem wariantu inwestycji, wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, uchylenie decyzji organu I instancji w całości i odmowę wydania decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowej inwestycji lub uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji w całości.

Po przeanalizowaniu materiału dowodowego, mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istotą jest zapewnienie stronom prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, organ w ramach postępowania odwoławczego dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym m.in. wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej: raport ooś) wraz z uzupełnieniami oraz treści decyzji organu I instancji. W toku postępowania odwoławczego GDOŚ rozpatrzył sprawę w pełnym zakresie co do okoliczności faktycznych i prawnych, wnikliwie badając poprawność postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji.

Organ zbadał również, czy RDOŚ w [...] prawidłowo odniósł się do uwag i wniosków złożonych w ramach udziału społeczeństwa stwierdzając, że organ I instancji odniósł się do nich bardzo szczegółowo na stronach 35-51 decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W trakcie trwania udziału społeczeństwa na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy ooś zostały złożone liczne wnioski wraz z szeregiem argumentów i szczegółowymi uzasadnieniami mieszkańców domagających się realizacji inwestycji według wariantu D oraz protestujących przeciwko wariantowi B. RDOŚ w [...] odniósł się prawidłowo do ww. uwag oraz w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach szczegółowo odniósł się do wariantowania przedmiotowej inwestycji. Pozostałe uwagi dotyczyły m.in. zbiorników retencyjnych, budynków przewidzianych do wyburzenia, wpływu na krajobraz, ochrony wód oraz siedlisk przyrodniczych – również do nich organ I instancji odniósł się w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Po przeprowadzeniu weryfikacji przedłożonej dokumentacji, organ odwoławczy uznał, iż wymaga ona uzupełnienia i wyjaśnienia zawartych w niej informacji. W związku z tym skierował do inwestora wezwanie z dnia 30 listopada 2020 r., które dotyczyło m.in. takich kwestii jak wpływ inwestycji na jednolite części wód powierzchniowych i podziemnych, sposób odwodnienia drogi, uszczegółowienie informacji dotyczących inwentaryzacji przyrodniczej oraz wpływ na płazy i nietoperze, dodatkowych wyjaśnień dotyczących przejść dla zwierząt oraz wariantowania inwestycji.

Inwestor przedstawił wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie przy piśmie z 23 grudnia 2020 r., a następnie uzupełnił je przy piśmie z 2 lutego 2021 r.

Po analizie przedłożonych wyjaśnień GDOŚ stwierdził, że są one wystarczające do dokonania oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko.

Po zgromadzeniu całości materiału dowodowego, zawiadomieniami z 28 stycznia 2021 r., organ poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W wyznaczonym terminie wpłynęły uwagi złożone przez Stowarzyszenie (pismo z 22 lutego 2021 r.) oraz D. S.(pismo z 2 marca 2021 r.).

Mając na uwadze, że kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji, lecz do całościowej analizy akt sprawy oraz kontroli merytorycznej rozstrzygnięcia organu I instancji, organ dostrzegł wymagające skorygowania uchybienia w decyzji RDOŚ w [...] z dnia 12 listopada 2019 r. W związku z powyższym uchylił w części tę decyzję i w tym zakresie orzekł, co znalazło odzwierciedlenie w sentencji decyzji, a w pozostałej części utrzymał kwestionowane rozstrzygnięcie w mocy.

GDOŚ zadecydował o rozszerzeniu warunku zawartego w punkcie I.1.1.2.2 decyzji organu I instancji o dodatkowe wymagania odnoszące się do lokalizacji zapleczy technicznych i socjalnych na etapie budowy. Warunek z punktu I.1.1.2.8 został zmodyfikowany poprzez doprecyzowanie w celu zagwarantowania, że w momencie wycinki drzew inwestor oraz nadzór przyrodniczym będzie dysponował aktualnymi danymi. Warunek zawarty w punkcie I.1.1.2.9 został rozszerzony o dodatkowe działania ochronne dla ptaków. Zmiana warunku z punktu I.1.1.3.2 przez wskazane zagospodarowanie skarp rowów ułatwi zwierzętom przekraczanie tych obiektów. W punkcie I.1.1.3.3 zabrakło zapisów, które nakładałyby na inwestora obowiązek odpowiedniego zabezpieczenia obiektów i urządzeń drogowych, które mogłyby stanowić pułapkę dla zwierząt o niewielkich rozmiarach, dlatego omawiany warunek został uzupełniony o zapis obligujący inwestora do konsultacji z prowadzącym nadzór herpetologiem szczegółów dotyczących zabezpieczenia projektowanych urządzeń i obiektów drogowych, związanych m.in. z odwodnieniem, odprowadzaniem i podczyszczaniem ścieków. Zmiana warunku I.1.1.3.4 dotyczyła uzupełnienia o zapis dotyczący konieczności ogrodzenia zbiorników retencyjnych w sposób ograniczający dostęp płazom i innym drobnym zwierzętom. Modyfikacja warunku zawartego w punkcie I.1.1.3.15 była konieczna z uwagi na fakt, że organ I instancji nie określił w sentencji decyzji wymiarów, jakie muszą spełniać poszczególne obiekty pełniące funkcję przejść dla zwierząt. Z kolei zmiana warunku I.1.1.3.16 dotyczy wykonania nasadzeń drzew i krzewów w obszarze najścia na przejścia dla zwierząt, co wpłynie pozytywnie na funkcjonalność ww. obiektów, a w konsekwencji na efektywność tego środka minimalizującego w ograniczaniu efektu bariery ekologicznej tworzonej przez drogę. GDOŚ zmodyfikował warunek zawarty w punkcie I.1.1.3.17, ustalając dodatkowe wymagania w odniesieniu do oświetlenia drogi, celem zminimalizowania przywabianie owadów, a w konsekwencji również nietoperzy w okolice analizowanej inwestycji. Uzupełnienie warunku z punktu I.1.1.3.20 pozwoli zapewnić nadzór wykwalifikowanych specjalistów na etapie realizacji planowanej inwestycji i ma na celu zagwarantowanie odpowiedniej jakość kontroli terenu budowy oraz ograniczenie możliwość negatywnego wpływu na faunę i florę, szczególnie pod kątem obecności chomika europejskiego, który w skali globalnej ma przyznaną kategorię zagrożenia CR (krytycznie zagrożony) i wymaga pilnych działań mających na celu jego ochronę przed wyginięciem. Warunek zawarty w punkcie I.1.1.3.32 wymagał uzupełnienia z uwagi na konieczność zagwarantowania, że odławiane osobniki chomika europejskiego będą przesiedlane na odpowiednie siedliska, których sposób zagospodarowania nie ulegnie zmianie. Organ odwoławczy uznał za zasadne wprowadzenie w warunku II obowiązku kontroli stanu technicznego obustronnego ogrodzenia drogi, w celu obniżenia ryzyka kolizji różnych grup zwierząt, bytujących stale lub czasowo na analizowanym terenie. Mając na uwadze możliwość wystąpienia zmian w uwarunkowaniach środowiskowych po wydaniu decyzji, GDOŚ zadecydował o zmodyfikowaniu warunku zawartego w punkcie III, co dotyczy w szczególności zmian w rozmieszczeniu stanowisk chomika europejskiego oraz ponownego przeanalizowania możliwości wprowadzenia rozwiązań ograniczających ryzyko kolizji nietoperzy z pojazdami poruszający mi się po planowanej drodze.

W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu [...] odnośnie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na nieprawidłowej podstawie prawnej organ stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przedmiotowa inwestycja została zakwalifikowania zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839), jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy ooś, to wskazuje on na organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przypadku przedmiotowej inwestycji – budowa drogi – będzie to regionalny dyrektor ochrony środowiska. Art. 82 ustawy ooś określa, co powinno zostać zawarte w treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, natomiast art. 82 oraz art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tej ustawy wskazują kwestie, które powinny zaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Elementy wymienione w ww. artykułach zostały zawarte w decyzji RDOŚ w [...]. Na podstawie art. 81 ustawy ooś, pismem z 19 kwietnia 2019 r. RDOŚ w [...] wezwał inwestora o wyrażenie zgody na realizację przedsięwzięcia w wariancie B (czerwonym) oraz o uzupełnienie dokumentacji w przypadku zgody na realizację inwestycji w tym wariancie, na co inwestor wyraził zgodę w piśmie z 31 maja 2019 r., a przy pismach z 27 czerwca i z 3 lipca 2019 r. złożył stosowne uzupełnienia. Następnie RDOŚ w [...] przeprowadził dalsze czynności niezbędne przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, m.in. powiadomił strony o zmianie wariantu realizacji inwestycji, uzyskał niezbędne opinie i uzgodnienia innych organów, zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał za prawidłową podstawę podaną w sentencji decyzji z dnia 12 listopada 2019 r., a brak wskazania w niej art. 81 ust. 1 ustawy ooś nie narusza art. 107 § 1 pkt 4 kpa.

W dalszej kolejności organ uznał, że raport ooś spełnia wymogi art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś, bowiem zawiera opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnych wariantów alternatywnych, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Dlatego też organ uznał za nieuprawniony zarzut naruszenia przywołanego wyżej przepisu, jak również dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, jak również wniosek Stowarzyszenia odnośnie wadliwego zastosowania przez organ I instancji art. 81 ust. 1 ustawy ooś.

Odnosząc się do zarzutu [...] co do nieprawidłowego przeprowadzenia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wielokryterialnej analizy porównawczej wariantów, organ wskazał, że została ona przedstawiona w rozdziale 7.2 raportu, a następnie skorygowana i ponownie przedstawiona w jego uzupełnieniach z 23 grudnia 2020 r. i z 2 lutego 2021 r. Po dogłębnej analizie organ stwierdził, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

W kwestii zarzutu wadliwego przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej ze względu na brak rozpoznania siedlisk chomika europejskiego, który powszechnie występuje na terenach, gdzie planowana jest realizacja inwestycji, w ocenie GDOŚ, w przedmiotowej decyzji określono adekwatne działania zapobiegawcze i minimalizujące oddziaływanie kwestionowanej inwestycji na chomika europejskiego.

Co do zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia oceny wpływu inwestycji na obszar Natura 2000 PLH 120072 [...] w zakresie muraw kserotermicznych, organ wskazał, że biorąc pod uwagę fakt, iż to inwestor przedstawił organowi wydającemu decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach różne warianty planowanej inwestycji wraz z opisem ich oddziaływania na środowisko, to dysponował materiałem do dokonania własnej analizy w celu określenia, który z wariantów planowanej inwestycji jest możliwy do realizacji z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska i taką analizę przeprowadził w przedmiotowej sprawie RDOŚ w [...], korzystając w jej wyniku z uprawnienia przysługującego mu na mocy art. 81 ust. 1 ustawy ooś. Dlatego organ uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony.

GDOŚ nie zgodził się z naruszeniem przez organ I instancji art. 6 i art. 8 kpa, bowiem działał on na podstawie przepisów prawa oraz prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast odniesienie do kwestii naruszenia art. 7 kpa znajduje się przy okazji dalszych zarzutów.

Jeśli chodzi o zarzut błędnego wskazania w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, że obowiązujące plany zagospodarowania przestrzennego, przewidują budowę drogi w wariancie odpowiadającym wariantowi B wskazanemu w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ wyjaśnił, że obowiązek zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej m.in. dla drogi publicznej. Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie drogi ekspresowej S7, zatem inwestycja stanowi drogą publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.), w związku z czym nie ma konieczności zapewnienia zgodności przedmiotowej inwestycji z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, a RDOŚ w [...] nie miał obowiązku badania tej kwestii w ramach prowadzonej oceny oddziaływania na środowisko.

Organ nie zgodził się z zarzutem, że RDOŚ w [...] stwierdził, że "właściciele domów mieszalnych wzniesionych w poprzednich latach na trasie obecnie wskazanego wariantu B musieli liczyć się z ich wyburzeniem" lub że nieruchomości te zostały wzniesione "bezprawnie lub na granicy prawa". Na stronie 27 decyzji organ I instancji wyjaśnił kwestie planowanych wyburzeń w poszczególnych wariantach, następnie opisał dokumenty planistyczne, w których zawarty został przebieg planowanej drogi S7. Zaznaczył również, że część mieszkańców zrezygnowała z budowy domów na terenie przebiegu wariantu B, a część zdecydowała się zabudowę mieszkaniową w tym obszarze. Organ I instancji nie stwierdził natomiast, że właściciele domów na trasie obecnie wskazanego wariantu B musieli liczyć się z ich wyburzeniem lub w momencie ich budowania działali bezprawnie lub na granicy prawa. Jednocześnie organ podkreślił, że ocena kwestii wznoszenia zabudowy mieszkaniowej zgodnie lub wbrew prawu wykracza poza zakres postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Pomimo braku konieczności badania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ zaznaczył, że przedmiotowa inwestycja w wariancie B została także uwzględniona w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy i Miasta [...], które wyznacza korytarz pod projektowaną drogę [...] w wariancie B (czerwonym). Również polityka przestrzenna Województwa [...] wskazuje, iż droga ekspresowa [...] powinna być realizowana w wariancie, który w niniejszym postępowaniu został przedstawiony jako B (czerwony). Dokumenty strategiczne ustalające przebieg drogi w tym wariancie również podlegały procedurom prognozy oddziaływania na środowisko i konsultacjom społecznym, a lokalna społeczność posiadała wiedzę o możliwości realizacji inwestycji w wariancie B.

Odnosząc się do zawartych w uzupełnienie odwołania [...] zarzutów dotyczących chiropterofauny organ wspomniał, że wszystkie krajowe gatunki nietoperzy są objęte ścisłą ochroną gatunkową na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. poz. 2183). Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy ponownie zbadał kwestię oddziaływania planowanej drogi na nietoperze i zdecydował o uzupełnieniu sentencji zaskarżonej decyzji o dodatkowe warunki minimalizujące wpływ na te ssaki. Wreszcie organ uznał, że analiza wielokryterialna w aspekcie oddziaływania planowanej drogi na nietoperze została przeprowadzona w sposób prawidłowy.

W zakresie zarzutu [...] co do podziału budowy przedmiotowej trasy [...] na odcinki organ stwierdził, że praktyka taka (tzw. salami slicing) przyczynia się do unikania wymogu przeprowadzenia oceny wpływu na środowisko lub może skutkować wypaczeniem wyników przeprowadzonej oceny. Wydzielenie osobnych odcinków inwestycji jest natomiast dopuszczalne w przypadku, gdy nie prowadzi do uniknięcia procedury oceny oddziaływania na środowisko wraz z należytą oceną oddziaływania na obszary Natura 2000 i oceną oddziaływań skumulowanych. W przypadku przedmiotowej trasy S7 dla pozostałych odcinków zostały uzyskane decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach (odcinek od województwa [...] do węzła [...] oraz odcinek od węzła [...] do [...] (do węzła [...])).

Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż dozwolone jest uzyskanie oddzielnych decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla rozbudowy poszczególnych odcinków drogi, pod warunkiem przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia wraz z oceną ewentualnego kumulowania się oddziaływań, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Inwestor nie uniknął przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (przeprowadzono ją dla wszystkich trzech odcinków) i dokonał analizy skumulowanego wpływu poszczególnych odcinków na środowisko. Nie można zatem zgodzić się zarzutem, iż w przedmiotowej inwestycji nastąpiło zjawisko salami slicing.

Jeżeli chodzi o wariantowanie inwestycji, to organ ponownie podkreślił, że analiza wariantowa inwestycji została przeprowadzona w sposób zgodny z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś. W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawarto opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnych wariantów alternatywnych i racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Co do zarzutu D. S. naruszenia przez organ I instancji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także naruszenia zasady orzekania według stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji – organ stwierdził, że w jego opinii, organ I instancji podjął czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, niemniej jednak pewne kwestie wymagały dodatkowych wyjaśnień i uszczegółowienia. W związku z powyższym na jego wezwanie inwestor uzupełnił m.in. kwestie inwentaryzacji przyrodniczej, wariantowania inwestycji, przyjętej analizy wielokryterialnej, przejść dla zwierząt, jednolitych części wód powierzchniowych. Po analizie przedłożonych wyjaśnień GDOŚ stwierdził, że są one wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym organ odwoławczy wskazać, że organ I instancji w nieznacznym stopniu naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, niemniej jednak dokumentacja została uzupełniana przez organ II instancji, który podjął wszelkie czynności niezbędne do szczegółowego wyjaśnienia i rozpatrzenia sprawy. Tym samym organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) oraz orzekał w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa).

Jeżeli chodzi o uciążliwości na terenie nieruchomości będącej własnością D. S. związane z realizacją i eksploatacją drogi organ wyjaśnił, że w raporcie oddziaływaniu na środowisko i jego uzupełnianiach zostało przeanalizowane oddziaływanie na zabudowę podlegającą ochronie akustycznej znajdującą się na trasie lub w granicach oddziaływania inwestycji. Dlatego na etapie budowy w warunkach określonych w punktach I.1.1.2.2 oraz I.1.1.2.3 decyzji z dnia 12 listopada 2019 r. nałożono na inwestora odpowiednie obowiązki. Dotyczy to również realizacji inwestycji, do czego odnosi się warunek określony w punkcie I.1.1.3.6. W sąsiedztwie tej nieruchomości nie przewiduje się wystąpienia przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu.

Natomiast emisja zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego w trakcie robót budowlanych ma charakter tymczasowy i lokalny – zmienia się w zależności od miejsca wykonywania prac budowlanych i fazy realizacji zadania, a znika wraz z zakończeniem prac. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w raporcie oraz jego uzupełnieniach, na etapie eksploatacji nie zostaną przekroczone dopuszczalne normy substancji emitowanych do powietrza. W rejonie przedmiotowej nieruchomości nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych norm substancji emitowanych do powietrza.

Organ podkreślił również, że w warunku określonym w punkcie IV decyzji z dnia 12 listopada 2019 r. nałożono na inwestora obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie dotrzymania standardów jakości środowiska dla ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem. W przypadku, gdy zostaną wykazane przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, zostaną podjęte dodatkowe działania mające na celu obniżenie poziomu hałasu, np. budowa ekranów akustycznych. W sytuacji braku możliwości zastosowania ww. środków ochrony akustycznej, zostaną podjęte działania mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania.

W czasie prowadzenia prac budowlanych mogą występować drgania, związane z pracą urządzeń i sprzętu budowlanego, ale będzie to zjawisko przemijające w czasie i będzie przesuwać się wraz z postępem prac budowlanych. Jak wynika z informacji przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko zgodnie z normą PN-B-02170 przyjmuje się, że prace budowlane nie powodują nadmiernego obciążenia budynków drganiami w odległości powyżej 20 m (rozdział 8.1.2 raportu "Oddziaływanie w zakresie hałasu i wibracji").

GDOŚ wskazał też, że kwestia ingerencji wariantu G w obszar Natura 2000 [...] została częściowo omówiona w odniesieniu do zarzutu [...] i dodał, że w odniesieniu do omawianego obszaru RDOŚ w [...] wydał [...] z dnia 7 czerwca 2018 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] PLH120072 (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2018 r., poz. 4283), w którym zawarto wykaz działań, które mają być podjęte w celu poprawy stanu ochrony dla każdego zinwentaryzowanego w granicach tego obszaru płatu siedliska murawy kserotermicznej i zaplanowano przeprowadzenie badań fitosocjologicznych. Zatem wnioski dotyczące nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz braku zaplanowanych działań zmierzających do powiększenia zasięgu występowania siedliska tej murawy kserotermicznej w tym obszarze chronionym nie są uprawnione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez brak wyrażenia zgody na realizację inwestycji w wariancie G organ zauważył, że D. S. powołała się na artykuł znajdujący zastosowanie w wyjątkowej sytuacji, w której regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na realizację inwestycji, która może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, po upewnieniu się, że inwestycja spełnia przesłanki, o których mowa w tym artykule. Jednak droga poprowadzona w wariancie G nie wywoła takich skutków. Ponadto jako wariant realizacyjny wybrano wariant B, który również nie spowoduje znaczącego negatywnego wpływu na wspomniany obszar chroniony. Zatem w przedmiotowej sprawie nie analizowano spełniania wymogów nadrzędnego interesu publicznego, ponieważ nie było takiej potrzeby. Natomiast zdecydowano, że wariantem korzystniejszym z punktu widzenia oddziaływania na środowisko jest wariant B, który w żaden sposób nie ingeruje w obszar Natura 2000 [...]. Za rezygnacją z wariantu G przemawia także fakt, iż ingeruje on w Las [...], a także brak uwzględnienia przebiegu drogi [...] w tym wariancie w dokumentach planistycznych Gminy [...], a także Województwa [...]. Na str. 27 swojej decyzji organ I instancji przedstawił wyczerpujące uzasadnienie przyczyn wyboru wariantu B, powołując się na stosowne dokumenty, tj. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy i Miasta [...], miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta [...] oraz Plan zagospodarowania przestrzennego Województwa [...]. Powyższe dokumenty planistyczne przewidują realizację drogi [...] w wariancie B. Zatem niniejsza decyzja jest zgodna z polityką przestrzenną kształtowaną zarówno na szczeblu lokalnym, jak i wojewódzkim. Wprawdzie studia kierunków i zagospodarowania przestrzennego nie mogą przesądzać o dokładnej lokalizacji trasy, bowiem nie są aktami prawa miejscowego, jednak nie oznacza to, że decyzje przesądzające o lokalizacji konkretnych inwestycji mają być wydawane w oderwaniu od ustaleń zawartych w tych dokumentach, zwłaszcza że są to jedne z najważniejszych dokumentów planistycznych sporządzanych na szczeblu lokalnym.

Mając na uwadze powyższe, organ uznał zarzuty odwołań za bezpodstawne, a w konsekwencji zadecydował o uchyleniu części warunków decyzji organu I instancji, określającej środowiskowe uwarunkowania dla opisanego na wstępie przedsięwzięcia i orzekł ich nowe brzmienie, a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli D. S., a także [...].

D. S., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła tę decyzję w całości, zarzucając jej:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez brak uwzględnienia kryterium nadrzędnego interesu publicznego i społecznego, polegający na zupełnym pominięciu w uzasadnieniu decyzji kryterium społecznego w aspekcie oddziaływania budowy na istniejące już zabudowania, a także na życie i funkcjonowanie mieszkańców tych nieruchomości, analiza aspektu społecznego sprowadziła się jedynie do kwestii ilości nieruchomości przeznaczonych do wyburzenia, tj. budynków mieszkalnych i użytkowych; zarzut ten stawiany był już wydanej decyzji RDOŚ i nie został rozpoznany w sposób prawidłowy;

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez dopuszczenie niepełnego raportu o oddziaływaniu na środowisku, tj. brak określenia i wyliczenia zakresu zasięgu drgań w trakcie budowy drogi [...] na wysokości nieruchomości skarżącej, w szczególności w relacji do oddziaływania tychże na znajdujące się na niej zabudowania, w jakiej strefie szkodliwości drgań znajdują się budynki i w jaki sposób drgania ta będą oddziaływać na zdrowie i życie mieszkańców; powyższe jest niezwykle istotne w związku z pojawiającymi się wielokrotnie w przypadku budowy drogi tego typu naruszeniami konstrukcji budynku na skutek prowadzonych prac budowlanych, a co za tym idzie ustalenia możliwości uniknięcia wpływu drgań na istniejące już zabudowania, a także prowadzenia systematycznej kontroli oraz dokumentacji przed, w trakcie i po prowadzonych pracach;

- naruszenie art. 136 i art. 80 w związku z art. 84 kpa, poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności, który rozstrzygnąłby wątpliwości podnoszone przez skarżącą w zakresie oddziaływań akustycznych na przedmiotową nieruchomość wobec wskazań oddziaływania akustycznego planowanej trasy na tę nieruchomość, która zbliża się do granicy normy dopuszczalnego hałasu, a także brak ujęcia w jaki sposób hałas ten będzie odczuwalny w budynku mieszkalnym, a jaki będzie na terenie działki skarżącej; ponadto w raporcie o oddziaływaniu na środowisko nie wskazane zostało czy obliczenia tam zawarte w odniesieniu do oddziaływania akustycznego są wartościami średnimi, minimalnymi czy maksymalnymi i jak często normy te mogą być przekraczane; brak również ustaleń jaki poziom hałasu będzie docierał do nieruchomości skarżącej w trakcie prowadzonej budowy;

- naruszenie art. 80 kpa, poprzez brak dokonania oceny raportu o oddziaływaniu na środowisko, w którym w ogóle nie ujęto aspektu społecznego w zakresie wpływu realizacji trasy [...] i jej eksploatacji na zdrowie i życie ludzi, przez co raport okazał się niepełny, mając na uwadze, że przy planowanej trasie według wariantu B na wysokości nieruchomości skarżącej planowana jest droga dojazdowa w odległości 40,6 m, po której będzie poruszało się dużo pojazdów, zważywszy że w bliskiej odległości planowane jest skrzyżowanie tej drogi dojazdowej z lokalną drogą;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 75 ustawy prawo ochrony środowiska, poprzez nieuwzględnienie ochrony środowiska w zakresie oddziaływania na zdrowie ludzi, w tym osób zamieszkałych pod adresem [...], co winno nastąpić zgodnie z art. 3 pkt 11 powołanej ustawy, gdyż przez oddziaływanie na środowisko rozumie się również oddziaływanie na zdrowie ludzi; skarżąca wielokrotnie podnosiła, że osoby zamieszkujące na jej nieruchomość to osoby starsze, schorowane, a budowa trasy [...] wpłynie na pogorszenie ich stanu zdrowia; negatywne oddziaływanie na środowisko w tym aspekcie dotyczyć będzie zarówno fazy realizacji budowy drogi, jak i później jej eksploatacji; użyte w decyzji sformułowania ogólne i nieostre dotyczące hałasu, niekontrolowanego wycieku paliwa, drgań, zmiany poziomu wód powierzchniowych i gruntowych w trakcie budowy są na tyle nieprecyzyjne, że pozwalają inwestorowi na zbyt dużą dowolność i w konsekwencji zaskarżona decyzja nie pozwoli na osiągnięcie celu jakim jest ochrona środowiska, gdyż czyni ustalenia niemożliwymi do zweryfikowania, a także priorytetem organu powinno być dokonywanie oceny wpływu planowanej inwestycji na środowisko poprzez pryzmat zdrowia i życia ludzkiego;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 113 ustawy prawo ochrony środowiska w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku i załącznikiem do tego rozporządzenia, poprzez zaakceptowanie danych w raporcie oddziaływania na środowisko, będącym załącznikiem do wniosku, gdzie wskazano, że na nieruchomości skarżącej nie zostanie przekroczony dopuszczalny poziom hałasu, podczas gdy z analizy powyższego załącznika do rozporządzenia wynika, że prognozy są zbliżone do granic normy (gdyż nieruchomość skarżącej należy zakwalifikować jako teren zabudowy jednorodzinnej, a nie zagrodowej, zatem dopuszczalna norma to 61 [dB] w porze dziennej i 56 [db] w porze nocnej), jak również brak jest jakichkolwiek wskazań jakie przewidziano zabezpieczenia podczas realizacji trasy S7, tj. podczas prowadzonych robót w przypadku, gdy będą przekroczone dopuszczalne normy hałasu, bowiem nie zaproponowano np. ekranów przenośnych, w szczególności w przypadku prowadzenia prac budowlanych w nocy, których przerwanie nie jest możliwe ze względów technologicznych; biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ II instancji nie uzasadnił dlaczego pomimo mniejszego oddziaływania hałasu, zanieczyszczeń i korzystniejszego społecznie wariantu G odrzucił ten wariant i zaopiniował pozytywnie wariant B;

- naruszenie art. 85 ustawy prawo ochrony środowiska w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, poprzez brak jakiegokolwiek wskazania jakie zanieczyszczenia emitowane będą do powietrza atmosferycznego w trakcie robót budowlanych drogi S7 i przez jaki okres zanieczyszczenia te będą emitowane, gdyż w uzasadnieniu decyzji jedynie lakonicznie wskazano, że będą miały one "charakter tymczasowy i lokalny", co jest pojęciem ogólnym i niedookreślonym i może tym samym spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi, w postaci dokumentacji medycznej M.K. i Z. K. – zamieszkałych na terenie jej nieruchomości, celem wykazania istnienia u nich szeregu poważnych schorzeń, a co z kolei stanowi istotną okoliczność w niniejszej sprawie, a jednocześnie nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przewidzianych.

Sprawa z tej skargi została zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Wa 1451/21.

Z kolei Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Ochrony Krajobrazu [...], reprezentowane przez radcę prawnego, również zaskarżyło tę decyzję w całości, wnosząc o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych a także o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych następującej treści:

1. "Czy nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej w wyniku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, o jakiej mowa w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tekst jednolity) (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 26, str. 1 z późn. zm.) w sytuacji, gdy wskazana w ww. dyrektywie decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji uzyskuje rygor natychmiastowej wykonalności z mocy prawa krajowego stanowi naruszenie wymogu zapewnienia podmiotom wskazanym w art. 11 ust. 1 ww. dyrektywy dostępu do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem ustanowionym ustawią, umożliwiającej zakwestionowanie materialnej lub proceduralnej legalności decyzji wydanej w wyniku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko?";

2. "Czy pojęcie "opis rozsądnych rozwiązań alternatywnych", o jakim mowa w art. 5 ust. 1 lit. d dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tekst jednolity) (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 26, str. 1 z późn. zm.), odnosi się tak do aspektów technicznych, jak i aspektów środowiskowych planowanego przedsięwzięcia, czy też jedynie do jego aspektów technicznych?".

Skarżący zarzucił przedmiotowym decyzjom:

1) naruszenie art. 6 kpa, poprzez wydanie decyzji z pominięciem art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247) w związku z art. 5 ust. 1 lit. d dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, polegające na przyjęciu, że warianty przewidziane w raporcie oddziaływania na środowisko, nie spełniające wymogów wynikających z art. 33 ust. 1 i art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55 z późn. zm.) w związku z art. 6 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. U. UE. L. z 1992 r. Nr 206, str. 7 z późn, zm.), można uznać za racjonalne (rozsądne), a zatem możliwe do wzięcia pod uwagę przy ocenie wariantów realizacji przedsięwzięcia;

2) naruszenie art. 7 i art. 80 kpa, poprzez zaniechanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i uznanie za udowodnione okoliczności w zakresie wariantowania przebiegu inwestycji oraz jej zgodności z przepisami prawa miejscowego w zakresie zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, gdy raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko nie przewidywał wymaganej przepisami powołanymi w punkcie 1) powyżej liczby wariantów realizacji inwestycji, a wariant przewidziany do realizacji nie jest zgodny z przepisami prawa miejscowego w zakresie zagospodarowania przestrzennego;

3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w związku z art. 66 ust. 1 pkt 6a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, polegające na przyjęciu przy dokonywaniu analizy wielokryterialnej przedsięwzięcia wagi poszczególnych kryteriów uniemożliwiającej porównanie oddziaływania analizowanych wariantów na elementy wskazane w ww. przepisie oraz dokonaniu analizy wielokryterialnej uwzględniającej warianty niemożliwe do realizacji;

4) naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie zebrania i rozważenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

5) naruszenie art. 8 § 1 kpa, polegające na prowadzeniu postępowania w sprawie w sposób naruszający zasadę zaufania uczestników do organów państwa oraz zasadę bezstronności;

6) naruszenie art. 8 § 2 kpa, poprzez odstąpienie przy rozstrzyganiu sprawy od utrwalonej praktyki orzeczniczej w zakresie tego, czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko niezawierający należytej analizy wszystkich proponowanych wariantów realizacji przedsięwzięcia oraz w konsekwencji przewidzianej prawem liczby racjonalnych wariantów podlegających ocenie można uznać za spełniający wymogi wynikające z art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Ponadto, w zakresie nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności orzeczeniu temu zarzucono:

- naruszenie art. 108 § 1 w związku z art. 7 i art. 8 kpa, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady proporcjonalności i bezstronności, prowadzące do niewykazania wynikających z art. 108 kpa dostatecznych podstaw nadania decyzji administracyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności;

- naruszenie art. 11 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej w wyniku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko inwestycji, skutkujące niezapewnieniem stronie dostępu do procedury odwoławczej pozwalającej skutecznie zakwestionować legalność tej decyzji w taki sposób, aby sprawa została rozstrzygnięta przed przystąpieniem do realizacji inwestycji.

Sprawa z tej skargi została zarejestrowana pod sygnaturą IV SA/Wa 1452/21.

W odpowiedzi na skargi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniami z dnia 14 marca 2022 r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygnaturach IV SA/Wa 1451/21 i IV SA/Wa 1452/21 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: ppsa), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie zauważyć należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).

W dalszej kolejności wyjaśnić trzeba, że Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku [...] o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odesłań prejudycjalnych w kształcie zaprezentowanym w skardze. Jeśli chodzi o pierwsze z nich, to podkreślić należy, że sprawa ze skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 26 czerwca 2020 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia 16 grudnia 2019 r., nr [...], nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 12 listopada 2019 r., nr [...], dla przedsięwzięcia pn. "Budowa drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] (granica z województwem [...]) – [...] – [...] – [...] – [...] (do węzła [...]); Odcinek I: Granica województwa [...] – węzeł [...] (bez węzła) – długość ok. 23,2 km; Etap II – węzeł [...] – węzeł [...] (bez węzła)" – została rozstrzygnięta wyrokiem tut. Sądu z dnia 17 czerwca 2021 r. w sprawie IV SA/Wa 2019/20. Stąd też kwestia tego rygoru jest już zamknięta i może podlegać dalszemu badaniu przez sąd I instancji.

Z kolei drugie z postawionych w skardze pytań nie znalazło uznania Sądu, bowiem odpowiedź na nie w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi uzasadnionych wątpliwości, o czym jeszcze będzie mowa poniżej.

Także wyartykułowane w skardze [...] zarzuty dotyczące rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogły być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, skoro w sprawie IV SA/Wa 2019/20 Sąd wypowiedział się już co do postanowienia o jego nadaniu decyzji objętej aktualną skargą.

W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się zarzuconego przez D. S. naruszenia art. 7, art. 77 § 1, ani art. 80 kpa. Jeżeli chodzi o uciążliwości na terenie nieruchomości stanowiącej własność tej skarżącej, związane z realizacją i eksploatacją drogi należy wyjaśnić, że w raporcie o oddziaływaniu na środowisko i jego uzupełnianiach przeanalizowano oddziaływanie na zabudowę podlegającą ochronie akustycznej, znajdującą się w granicach oddziaływania inwestycji, zarówno na etapie realizacji, jak i eksploatacji inwestycji (rozdział 8.1.2 i 8.2.2 raportu ooś). Ponadto w zgromadzonej dokumentacji zawarto szczegółowe informacje na temat metodyki obliczeń akustycznych, danych przyjętych do obliczeń (rozdział 10.3 raportu ooś) oraz prognozy ruchu (rozdział 2.3.3 i 6.1.3 raportu ooś). Przedstawiono wyniki obliczeń w punktach receptorowych dla roku 2021 i 2031. W obliczeniach uwzględniono całą inwestycję, w tym także drogi dojazdowe, na które wskazuje skarżąca.

Na etapie realizacji planowanego zamierzenia inwestycyjnego hałas będzie pochodził głównie od maszyn budowlanych. Będą to oddziaływania lokalne, krótkotrwałe, ograniczone do czasu trwania prac budowlanych. W warunkach określonych w punktach I.1.1.2.2 oraz I.1.1.2.3 decyzji organu I instancji nałożono na inwestora obowiązek lokalizacji zaplecza technicznego i socjalnego budowy na terenach oddalonych od zabudowy mieszkalnej, prowadzenia prac budowalnych oraz transportu materiałów budowlanych w sąsiedztwie terenów objętych ochroną przed hałasem wyłącznie w porze dziennej (godz. 6:00-22:00), za wyjątkiem prac, których przerwanie nie jest możliwe ze względów technologicznych.

Na skutek realizacji inwestycji dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, dlatego też w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w warunku określonym w punkcie I.1.1.3.6, nałożono na wnioskodawcę obowiązek zastosowania ekranów akustycznych, które zapewnią ochronę przed odziaływaniem ponadnormatywnego hałasu.

W sąsiedztwie nieruchomości skarżącej nie przewiduje się wystąpienia przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu. Jak wynika z załącznika graficznego nr 3 do raportu ooś z 2019 r., w rejonie tej nieruchomości wyznaczono punkt receptorowy nr 23 (rysunek nr OŚ 5.1). Zgodnie z tabelą nr 114 (str. 172 raportu ooś) w receptorze nr 23 nie wykazano przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych akustycznie.

Niesłuszny jest zarzut nieprawidłowej klasyfikacji nieruchomości D.S. jako zagrodowej na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Teren na którym znajduje się ta nieruchomość nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast zgodnie z dokumentem Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy i Miasta [...], stanowiącym załącznik nr 1 do uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia 28 maja 2014 r, tereny, na których znajduje się ta nieruchomość zostały zakwalifikowane jako zabudowa jednorodzinna i zagrodowa.

Prognozowane natężenie hałasu na terenie nieruchomości skarżącej w trakcie realizacji lub eksploatacji inwestycji jest bliskie przekroczenia norm, w związku z czym mogą wystąpić przekroczenia hałasu, gdyż zadanie dotyczy budowy nowego obiektu i istnieje pewne ryzyko wystąpienia błędów obliczeniowych. Dlatego też dla przedmiotowej inwestycji w punkcie III decyzji z dnia 12 listopada 2019 r. nałożono konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy ooś. W ramach ponownej oceny oddziaływania na środowisko, gdy inwestor będzie posiadał projekt budowlany, będzie możliwość przeprowadzenia dokładniejszych badań, a w przypadku wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych norm hałasu na nieruchomości skarżącej – wprowadzenia dodatkowych działań minimalizacyjnych.

Ponadto, że w warunku określonym w punkcie IV decyzji RDOŚ w [...] nałożono na inwestora obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie dotrzymania standardów jakości środowiska dla ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem, po upływie roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawienia jej w terminie 18 miesięcy od tego dnia organowi ochrony środowiska właściwemu do utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, a także do organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W analizie porealizacyjnej możliwe będzie porównanie ustaleń zawartych w raporcie ooś i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności ustaleń dotyczących przewidywanego charakteru i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi dla jego ograniczenia.

W przypadku, gdy zostaną wykazane przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, będą podjęte dodatkowe działania mające na celu obniżenie poziomu hałasu, np. budowa dodatkowych ekranów akustycznych, a w sytuacji braku możliwości zastosowania tych środków ochrony akustycznej, zostaną podjęte działania mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania.

Jeżeli chodzi o oddziaływanie fazy realizacji inwestycji na powietrze atmosferyczne należy wskazać, że kwestie te zostały przedstawione w rozdziale 8.1.1 raportu ooś. W trakcie robót budowlanych emisja zanieczyszczeń będzie miała charakter tymczasowy i lokalny – będzie zmieniała się w zależności od miejsca wykonywania prac budowlanych i fazy realizacji zadania, znikając wraz z zakończeniem prac.

Podczas budowy drogi będzie miała miejsce emisja niezorganizowana gazów wylotowych z silników spalinowych maszyn drogowych i środków transportu, pyłu podczas wykonywania prac ziemnych, z odsłoniętych powierzchni gruntu i w wyniku ruchu pojazdów po nieutwardzonych nawierzchniach oraz węglowodorów w czasie układania i utwardzania nawierzchni bitumicznych. Także te będą zmienne w czasie i przestrzeni, przejściowe i ograniczone do czasu trwania prac budowlanych. Jeżeli chodzi o rodzaj substancji emitowanych do powietrza, będą one takie same jak na etapie jego funkcjonowania.

W decyzji z dnia 12 listopada 2019 r. nałożono na inwestora obowiązki mające na celu ochronę powietrza na etapie realizacji inwestycji, m.in. warunki 1.2.1-1.2.4, w ramach których wskazano szczegółowo lokalizację oraz organizację zaplecza technicznego budowy oraz postoju maszyn budowlanych. Wprowadzenie tych obowiązków miało na celu odsunięcie źródeł emisji od zabudowy mieszkaniowej.

W rozdziale 2.3.2 raportu przedstawiono wyniki obliczeń dotyczące wielkości emisji, natomiast przeprowadzona analiza rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu została zaprezentowana w jego rozdziale 8.2.1.

Dla wykonania obliczeń powietrza analizowaną trasę podzielono w zależności parametrów drogi i ruchu na odcinki o stałej charakterystyce. Podstawą stworzenia modelu obliczeniowego był rysunek projektu, prognozy ruchu w poszczególnych latach, analizy oraz mapy wskazujące na zagospodarowanie terenów przydrożnych. Przeprowadzono symulację rozprzestrzeniania zanieczyszczeń dla wszystkich wariantów zaprojektowanego układu drogowego. Symulację wykonano programem Operat FB. Wielkości emisji obliczono metodą EMEP/Corinair. Rozprzestrzenianie zanieczyszczeń obliczono metodą Caline3. Tło zanieczyszczeń w powietrzu dla stanu istniejącego przyjęto zgodnie z pismem Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 26 stycznia 2018 r., nr WM.7016.14.2018.

Jak wynika z obliczeń przedstawionych w raporcie oraz jego uzupełnieniach, na etapie eksploatacji nie prognozuje się przekroczenia dopuszczalnych norm substancji emitowanych do powietrza poza granicami pasa drogowego. Zostało to również przedstawione w rozdziale 10.2 raportu ooś, opisującym zastosowane metody badań. Wobec powyższego w rejonie nieruchomości będącej własnością D. S. nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych norm substancji emitowanych do powietrza.

Nie można zgodzić się zatem z zarzutem naruszenia przez organy art. 85 ustawy prawo ochrony środowiska, dotyczącego sposobów zapewnienia jak najlepszej jakości powietrza.

Odnosząc się do kwestii naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 7 kpa – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w myśl art. 80 kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji podjął czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, niemniej jednak pewne kwestie wymagały dodatkowych wyjaśnień i uszczegółowienia. Dlatego też GDOŚ wystosował do inwestora wezwania merytoryczne celem uzupełnienia raportu ooś zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy ooś.

Chociaż więc organ I instancji w nieznacznym stopniu naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, niemniej jednak dokumentacja została uzupełniona przez organ II instancji, który podjął wszelkie czynności niezbędne do szczegółowego wyjaśnienia i rozpatrzenia sprawy. Tym samym uznać należy, że orzekając w rozpoznawanej sprawie organ podjął wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) oraz orzekał w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa).

Biorąc powyższe pod uwagę, nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej, że w ramach prowadzonego postępowania nie przeanalizowano wpływu planowanej inwestycji na istniejące zabudowania, a także na życie i funkcjonowanie mieszkańców tych nieruchomości, oraz że ograniczono się jedynie do kwestii ilości nieruchomości przeznaczonych do wyburzenia, tj. budynków mieszkalnych i użytkowych. Nie można też zgodzić się z zarzutami odnośnie prawidłowości przeprowadzonych analiz hałasowych i oddziaływania inwestycji na tereny chronione akustycznie.

Podkreślić należy również, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma na celu określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji, w tym wskazanie zagrożeń jakie mogą wystąpić w związku z tą realizacją oraz sposobów przeciwdziałania tym zagrożeniom. Decyzja ta ustala, czy planowane przedsięwzięcie jest zgodne z przepisami prawa w zakresie ochrony środowiska. W ramach postępowania w sprawie wydania takiej decyzji nie analizuje się natomiast kwestii indywidualnych jak np. stanu zdrowia mieszkańców nieruchomości zlokalizowanych w granicach lub zasięgu oddziaływania inwestycji. Z tego też powodu wnioski dowodowe zgłoszone przez D. S. w jej skardze nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jeżeli chodzi o zarzucone organowi nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, to zgodnie z art. 84 § 1 kpa organ administracji może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, ponad te które zostały już niejako przedstawione w raporcie ooś. Z dowodu z opinii biegłego organ prowadzący sprawę skorzystać może, ale nie musi. Prawo do powołania biegłego przysługuje wyłącznie organowi, a nie stronie postępowania, a samo powołanie może nastąpić dopiero w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Sąd zgodził się z organem, że w niniejszej sprawie nie zaistniała konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który rozstrzygnąłby podnoszone przez skarżącą wątpliwości w zakresie oddziaływań akustycznych na nieruchomość stanowiącą jej własność. Dane przedstawione w raporcie ooś odnośnie oddziaływań akustycznych były wystarczające do oceny oddziaływania hałasu emitowanego na etapie realizacji i eksploatacji przedmiotowej inwestycji oraz określania działań minimalizujących to oddziaływanie.

Odnosząc się do zarzutu, że organ nie uzasadnił z jakich względów pomimo mniejszego oddziaływania hałasu, zanieczyszczeń i korzystniejszego społecznie wariantu G odrzucił ten wariant i zaopiniował pozytywnie wariant B, należy stwierdzić, że GDOŚ ustosunkował się do zasadności realizacji inwestycji w poszczególnych wariantach.

Każdy wariant oceniono pod kątem wpływu na cenne elementy środowiska przyrodniczego. Analizy te pozwoliły na wytypowanie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz wskazanie wariantów, z których należy zrezygnować ze względu na ich znaczące negatywne oddziaływanie. Za te ostatnie słusznie uznano warianty C i D z uwagi na wielkość ich kolizji z siedliskiem przyrodniczym murawa kserotermiczna Festuco-Brometea, zespół omanu wąskolistnego Inuletum ensifoliae, stanowiącymi przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 [...] PLH 120072. Zniszczeniu uległoby 10,66% (wariant C) i 16,16% (wariant D) siedliska 6210 w tym obszarze, co pozwala uznać, że doszłoby do znacząco negatywnego wypływu na ten obszar w rozumieniu art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Należy jednak zaznaczyć, że nawet fakt uznania oddziaływania wariantów C i D na przedmiotowy obszar Natura 2000 za znacząco negatywne nie czyni ich nieracjonalnymi, bowiem po spełnieniu wymagań określonych w art. 34 ustawy o ochronie przyrody, droga w tych wariantach mogłaby być zrealizowana. Dodatkowo warto zauważyć, że wariant G, który w niewielkim stopniu ingeruje w obszar Natura 2000 [...] nie przechodzi przez płat siedliska 6210 i nie został uznany przez organ I instancji za znacząco negatywny z punktu widzenia oddziaływania na ten obszar chroniony. Natomiast istotnym argumentem przemawiającym na jego niekorzyść jest fakt, iż realizacja drogi w wariancie G uniemożliwi podjęcie działań ochronnych w obszarze Natura 2000 [...] PLH120072. W odniesieniu do tego obszaru RDOŚ w [...] wydał Zarządzenie z dnia 7 czerwca 2018 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] PLH 120072. W planie tym dla każdego zinwentaryzowanego w granicach tego obszaru płatu siedliska murawy kserotermicznej Festuco-Brometea zawarto wykaz działań pielęgnacyjnych (usuwanie drzew i krzewów oraz wypas owiec i kóz), zmierzających do zahamowania sukcesji leśnej na tym terenie. Dzięki tym działaniom możliwe będzie stworzenie dogodnych warunków do pojawienia się gatunków roślin charakterystycznych dla siedliska tej murawy. W raporcie ooś przedstawiono dane dotyczące skali ingerencji poszczególnych wariantów w granice Lasu [...]. Wynika z nich, że droga poprowadzona w wariancie D będzie wymagała wycinki 3,45 ha lasu, a w wariacie G – 0,25 ha. Co więcej, wycinka lasu na trasie wariantu D obejmie również fragment płatu siedliska 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny. Zniszczeniu uległoby ponad 10% tego płata. Zachowanie tego cennego siedliska przyrodniczego w nienaruszonym stanie jest dodatkowym argumentem przemawiającym za rezygnacją z poprowadzenia drogi [...] według wariantu pierwotnie wybranego przez inwestora (wariant D). Wybrany przez organ I instancji wariant B nie ingeruje w ten kompleks leśny, zetem nie dojdzie do uszczuplenia i tak niewielkiej powierzchni lasów w omawianym rejonie.

Dlatego też powyższy zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.

Równie chybiony jest zarzut dotyczący prowadzenia przez organy postępowania w oparciu o niekompletny raport o oddziaływaniu na środowisku, tj. nieuwzględnienia w nim kwestii drgań. Informacje na temat oddziaływania drgań zostały zawarte w rozdziale 2.3.4 raportu "Emisje drgań i wibracji: oraz w rozdziale 8.1.2. "Oddziaływanie w zakresie hałasu i wibracji".

Słusznie organ podał, że w czasie prowadzenia prac budowlanych mogą występować drgania związane z pracą urządzeń i sprzętu budowlanego, jednak będzie to zjawisko przemijające w czasie i będzie się ono przesuwać wraz z postępem prac budowlanych. Zasadnie powołano się w tym względzie na normę PN-B-02170 i odległość nieruchomości D. S. z powołaniem się na rozdział 8.1.2 raportu "Oddziaływanie w zakresie hałasu i wibracji", co zostało opisane wyżej. Z tych przyczyn ewentualne drgania, które będą powstawały w trakcie realizacji lub eksploatacji inwestycji nie będą negatywnie oddziaływać na tę nieruchomość.

Z kolei nie ma racji [...] zarzucając przyjęcie, że przewidziane w raporcie ooś warianty niespełniające wymogów wynikających z art. 33 ust. 1 i art. 34 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 6 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory można uznać za racjonalne, a zatem możliwe do wzięcia pod uwagę przy ocenie wariantów realizacji przedsięwzięcia.

W powyższej kwestii Sąd podzielił stanowisko organu, że żadnego z rozpatrywanych na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego wariantów planowanej drogi nie można uznać za nieracjonalny.

Okoliczność kolizji inwestycji w danym wariancie z obszarem Natura 2000 nie powoduje, że wariant ten automatycznie staje się niemożliwy do zrealizowania, czyli pozorny. Po pierwsze, nie każda ingerencja w obszar Natura 2000 powoduje, że takie przedsięwzięcie należy uznać za inwestycję znacząco negatywnie oddziałującą na cele jego ochrony. Po drugie, charakter i zasięg oddziaływania jest badany w trakcie procedury oceny oddziaływania na środowisko. Zwykle nie jest możliwe przesądzenie o skali oddziaływania danego wariantu na obszar Natura 2000 bez przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej w terenie. Zatem jak najbardziej prawidłowe jest uwzględnienie w analizie wariantowej wszystkich wariantów, które są racjonalne z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia, a następnie poddanie ich ocenie z zastosowaniem kryteriów odnoszących się do wpływu na środowisko przyrodnicze.

W orzecznictwie wskazuje się, że warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 260/19, Lex nr 2706502). Wymóg ten spełniono w przypadku przedmiotowej inwestycji poprzez wytypowanie wariantów realizacji planowanej drogi (warianty B, C, D i G), które różną się m.in. stopniem ingerencji w obszar Natura 2000 [...] PLH 120072, Las [...], siedliska chomika europejskiego, czy stanowiska roślin objętych ochroną gatunkową. Każdy wariant oceniono pod kątem wpływu na cenne elementy środowiska przyrodniczego. Analizy te pozwoliły na wytypowanie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz wskazanie wariantów, z których należy zrezygnować ze względu na ich znaczące negatywne oddziaływanie. Za te ostatnie należało uznać warianty C i D z uwagi na wielkość ich kolizji z siedliskiem przyrodniczym murawa kserotermiczna i zespołem omanu wąskolistnego, stanowiącymi przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 [...] PLH 120072. Zniszczeniu uległoby 10,66% siedliska 6210 w tym obszarze w wariancie C i 16,16% w wariancie D, co pozwala uznać, że doszłoby do znacząco negatywnego wpływu na ten obszar w rozumieniu art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Powtórzyć też należy, że nawet fakt uznania oddziaływania wariantów C i D na przedmiotowy obszar Natura 2000 za znacząco negatywne nie czyni ich nieracjonalnymi, bowiem po spełnieniu wymagań określonych w art. 34 ustawy o ochronie przyrody droga w tych wariantach mogłaby zostać zrealizowana.

Dodatkowo wariant G, który w niewielkim stopniu ingeruje w obszar Natura 2000 [...] nie przechodzi przez płat siedliska 6210 i nie został uznany przez organ I instancji za znacząco negatywny z punktu widzenia oddziaływania na ten obszar chroniony, natomiast poprowadzenie drogi w tym wariancie G byłoby niekorzystne za względu na brak możliwości wykonania działań ochronnych w obszarze Natura 2000 [...] PLH120072.

Biorąc powyższe pod uwagę nie można zgodzić się ze Stowarzyszeniem, że wariantowanie inwestycji zostało wykonane pobieżnie.

Ponadto, wbrew temu, co twierdzi skarżący, wariantów D, C i G nie można uznać za nieracjonalne w kontekście przepisów powołujących Obszar Chronionego Krajobrazu Wyżyny [...]. Na terenie tego obszaru obecnie obowiązuje Uchwała Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 27 stycznia 2020 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Wyżyny [...] (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2020 r. poz. 1095), która uchyliła wspomnianą przez skarżącego Uchwałę nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu Wyżyny [...]. W obu tych uchwałach znajduje się zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy ooś. Mimo, że do takich przedsięwzięć należy przedmiotowa inwestycja, to jednak z uwagi na odstępstwo zawarte w art. 17 ust. 2 pkt 4 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody oraz fakt, że jest to inwestycja celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293), wspomniany zakaz nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Z uwagi na powyższe przedmiotowy raport ooś spełnia wymogi art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś, bowiem zawiera opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnych wariantów alternatywnych, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Dlatego też za nieuprawniony należało uznać zarzut naruszenia przywołanego wyżej przepisu, jak również dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. W kontekście przytoczonych rozważań niezasadny jest również zarzut Stowarzyszenia odnośnie wadliwego zastosowania przez organ I instancji art. 81 ust. 1 ustawy ooś.

Podsumowując, organ działał na podstawie przepisów prawa, wobec czego nie doszło również do naruszenia art. 6 kpa.

Sąd nie uznał też podniesionego przez Stowarzyszenie zarzutu przyjęcia przy dokonywaniu analizy wielokryterialnej przedsięwzięcia wagi poszczególnych kryteriów uniemożliwiającej porównanie oddziaływania analizowanych wariantów na elementy wskazane w art. 66 ust. 1 pkt 6a ustawy ooś oraz dokonania analizy wielokryterialnej uwzględniającej warianty niemożliwe do realizacji.

W tej mierze należy wskazać, że wielokryterialna analiza porównawcza poszczególnych wariantów została przedstawiona w rozdziale 7.2 raportu ooś, a następnie skorygowana i ponownie przedstawiona w uzupełnieniach raportu z 23 grudnia 2020 r. i z 2 lutego 2021 r. W dokumentach tych w sposób szczegółowy wyjaśniono metodykę analizy wielokryterialnej wariantów oraz w jaki sposób przyjęto poszczególne kryteria i podkryteria. Określono główne grupy kryteriów: ekonomiczne, techniczne, środowiskowe oraz społeczne, a w ramach grup wyodrębniono dodatkowo podkryteria. Analiza ta umożliwiła porównanie oddziaływania wariantów inwestycji przedstawionych w raporcie ooś.

Niezależnie od wyników analizy wariantowej GDOŚ dokonał własnej oceny oddziaływania wariantów przedstawionych w raporcie, bazując na wynikach inwentaryzacji przyrodniczej, uwarunkowań przyrodniczych danego terenu, charakterystyki przedsięwzięcia, opisie oddziaływań na poszczególne elementy środowiska i wiedzy, którą dysponuje organ odwoławczy z urzędu. Wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone zweryfikowaniem wniosków autorów raportu, odnoszących się do wypływu inwestycji na poszczególne elementy środowiska. W sytuacji, kiedy w wyniku tej analizy organ uznał, że zaproponowane środki minimalizujące oddziaływanie nie były wystarczające – poprzez zmiany w sentencji decyzji zobowiązał inwestora do podjęcia dodatkowych działań ograniczających ten wpływ.

O wyborze wskazanego do realizacji wariantu B przeważyły głównie kryteria środowiskowe, gdyż w żaden sposób nie ingeruje on w obszar Natura 2000 [...].

Stowarzyszenie zarzuciło ponadto brak przedstawienia w raporcie ooś kompensacji przyrodniczej dla każdego proponowanego wariantu. Słusznie jednak organ wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego wnikliwym analizom oddziaływania na środowisko, w tym na obszar Natura 2000 [...] PLH 120072, poddano cztery warianty inwestycyjne: B, C, D i G. Analizy te bazowały na danych pozyskanych w trakcie inwentaryzacji przyrodniczej. Warianty C, D i G kolidują z ww. obszarem Natura 2000, przy czym trasy wariantów C i D ingerują w siedliska przyrodnicze stanowiące przedmiot ochrony tego obszaru. W przypadku realizacji planowanego przedsięwzięcia w którymś z tych dwóch wariantów niszczona powierzchnia tego siedliska byłaby na tyle duża, że wpływ inwestycji oceniono jako znacząco negatywny w rozumieniu art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Zasadnie nie wymagano od inwestora dodatkowych analiz oraz informacji związanych z działaniami kompensującymi, ponieważ uznano, że w sytuacji istnienia alternatywnych wariantów, nie oddziałujących negatywnie na obszar Natura 2000 [...] PLH 120072, ani nie generujących większego odziaływania na środowisko poza tym obszarem, nie są one konieczne. Wdrożenie odpowiednich działań kompensacyjnych byłoby obligatoryjne w sytuacji, gdyby dane przedsięwzięcie znacząco negatywnie wpływało na obszar Natura 2000 i nie mogłoby być zrealizowanie w innym wariancie, który takiego oddziaływania nie generuje. Natomiast w przedmiotowej sprawie zdecydowano się na rozwiązanie pozwalające na uniknięcie jakiegokolwiek oddziaływania na obszar Natura 2000 [...] PLH 120072, czyli na poprowadzenie trasy kwestionowanej inwestycji w wariancie omijającym ten obszar. Dlatego też w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia nie istniała konieczność przedstawienia dodatkowych analiz, które umożliwiłyby zbadanie, czy w przypadku wariantów C i D możliwe jest spełnienie przesłanek wymienionych w art. 34 ustawy o ochronie przyrody, w tym wykonanie działań kompensujących. Dodatkowo podkreślenia wymaga kwestia, że analiza wariantowa obejmowała także alternatywny wariant nie powodujący znacząco negatywnego wpływu na obszar Natura 2000 [...] PLH 120072, tj. wariant G. Wprawdzie wariant ten w niewielkim stopniu ingeruje w granice wspomnianego obszaru Natura 2000, ale nie przechodzi przez płat siedliska 6210, zatem nie oddziałuje znacząco negatywnie na cele ochrony tego obszaru. W przypadku realizacji kwestionowanej drogi w wariancie G podjęcie działań kompensujących, o których mowa w art. 34 ustawy’ o ochronie przyrody, tj. odtworzenie siedliska murawy kserotermicznej Festuco-Bromelea nie byłoby konieczne. Natomiast istotnym argumentem przemawiającym za odrzuceniem realizacji inwestycji w wariancie G był brak możliwości podjęcia działań ochronnych w obszarze Natura 2000 [...] PLH 120072, takich jak usuwanie drzew i krzewów oraz wypas owiec i kóz, zmierzających do zahamowania sukcesji leśnej na tym terenie.

Dodatkowo należy podkreślić, że art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś precyzuje, że raport o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Zatem nawet, gdyby inwestor przedstawił tylko jeden wariant alternatywny (nie będący wariantem "0"), wymogi wynikające z powołanej ustawy byłyby spełnione. W przedmiotowej sprawie szczegółowym analizom poddano trzy warianty alternatywnie, w tym wariant, który nie ingeruje w przedmioty ochrony obszaru Natura 2000. Zatem nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś.

Skarżący wskazują na zaniechanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśniania sprawy i uznanie za udowodnione okoliczności w zakresie wariantowania przebiegu inwestycji oraz jej zgodności z przepisami prawa miejscowego w zakresie zagospodarowania przestrzennego oraz zaniechanie zebrania i rozważenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Kwestia wariantowania inwestycji została już omówiona wyżej.

Zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy ooś, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Prawidłowo organ zauważył, że obowiązek ten nie dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej m.in. dla drogi publicznej. Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie drogi ekspresowej [...], zaprojektowaną o przekroju 2x2, z pasami ruchu o szerokości 3,5 m każdy, z pasami awaryjnymi o szerokości 2,5 m oraz z obustronnymi poboczami o szerokości 1,5 m. Pomiędzy jezdniami zaprojektowano pas dzielący wraz z opaskami bitumicznymi. Docelowo kosztem pasa dzielącego będzie istniała możliwość dobudowy trzeciego pasa ruchu dla każdego kierunku, o szerokości 3,5 m. Inwestycja stanowi zatem drogę publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W związku z powyższym nie ma konieczności zapewnienia zgodności przedmiotowej inwestycji z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, a organ I instancji nie miał obowiązku badania tej kwestii w ramach postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Pomimo braku konieczności badania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przedmiotowa inwestycja w wariancie B została uwzględniona w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy i Miasta [...]. Studium wyznacza korytarz pod projektowaną drogę [...] w wariancie B (czerwonym). Również polityka przestrzenna Województwa [...] wskazuje, iż droga ekspresowa [...] powinna być realizowana w tym samym wariancie. Te strategiczne dokumenty ustalające przebieg drogi w wariancie B również podlegały procedurom prognozy oddziaływania na środowisko i konsultacjom społecznym. Organ II instancji przywołał je w odniesieniu do zarzutu [...], że "lokalna społeczność nie posiadała wiedzy o możliwości realizacji inwestycji w wariancie B". Kwestia ta nie przesądziła jednak o wyborze tego wariantu do realizacji.

Szczegółowe odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 7, art.77 § 1 i art. 80 kpa zostało również przedstawione wyżej (w odpowiedzi na zarzuty D. S.).

Podsumowując, w ocenie Sądu, po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ wydał decyzję, która odpowiada prawu.

Na zakończenie podkreślić trzeba, że poza zarzuconymi w skardze Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w przeprowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu.

Z uwagi na powyższe, skargi podlegały oddaleniu, o czym Sąd orzekł w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.