Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 605/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Asesor WSA Wojciech Śnieżyński, Protokolant: Asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu opieki oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta L., ostateczną decyzją z dnia 9 maja 2013 r., nr [...] ustalił R. P. (dalej strona, wnioskodawczyni lub skarżąca) odpłatność za pobyt ojca J.M. w Domu Opieki "[...]" w L.

Wnioskiem z dnia 3 lipca 2014 r. skarżąca zwróciła się o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., ostateczną decyzją z dnia 13 października 2014 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Prezydenta Miasta L.

Kolejnym wnioskiem z dnia 2 maja 2017 r., inicjującym postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, strona skarżąca ponownie wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 9 maja 2013 r., nr [...].

Zawiadomieniem z dnia 26 czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. poinformowało stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie oraz możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami względnie złożenia własnych dowodów i wyjaśnień w sprawie.

Decyzją z dnia 21 lipca 2017 r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Prezydenta Miasta L.

W uzasadnieniu organ podał, że weryfikacja decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności jest niedopuszczalna m.in. wówczas, gdy sprawa stwierdzenia nieważności została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Decyzja organu administracji publicznej rozstrzygająca sprawę wcześniej załatwioną inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a. byłaby dotknięta wadą nieważności. Dopóki zatem w obrocie prawnym funkcjonować będzie decyzja rozstrzygająca sprawę stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii będzie – zdaniem organu – niedopuszczalne, niezależnie nawet od prawidłowości tej decyzji.

W związku z tym Kolegium podkreśliło, że w sytuacji, gdy ostateczną decyzją z dnia 13 października 2014 r. rozstrzygnięto już merytorycznie sprawę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L z dnia 9 maja 2013 r., to kolejne postępowanie w tej samej sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe i z tej przyczyny umorzyć.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła wydanej decyzji naruszenie art. 156 § 1 w zw. z art. 158 k.p.a., poprzez niezbadanie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L z dnia 9 maja 2013 r. oraz wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że poprzednią decyzją z dnia 13 października 2014 r. organ badał wyłącznie sposób ustalania opłaty podmiotów zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu w domu opieki oraz wypowiadał się o przesłankach do skierowania i umieszczenia ojca wnioskodawczyni w tej placówce. Nie były zaś analizowane przesłanki, o których mowa w art. 156 k.p.a. ani nie odniesiono się w jakikolwiek sposób do tego, że decyzja ustalała obowiązek skarżącej wstecz. Konstytutywny charakter prawny tego rozstrzygnięcia przesądzał zaś, że może ono wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość. W przeciwnym razie postępowanie organów prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady praworządności określonej w art. 6 k.p.a.

Skarżąca podkreśliła, że nie odznacza się znajomością prawa i wiele pojęć jest dla niej niejasnych. Pierwszą zaś informację o tym, że organy wydały w jej sprawie nieprawidłową decyzję powzięła z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 906/14. W momencie otrzymania odmowy stwierdzenia nieważności skarżąca nie miała takiej wiedzy i była przekonana, że wydana decyzja była prawidłowa.

Strona dodała również, że mimo wstrzymania przez Sąd w tamtej sprawie wykonania decyzji z dnia 9 maja 2013 r. organ pomocy społecznej nie zawiesił postępowania egzekucyjnego, co powoduje nieodwracalne skutki finansowe dla całej jej rodziny.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Podstawą prawną wydanego rozstrzygnięcia był art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Aby podany stan rzeczy zaistniał, nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowoduje, że przestałaby istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OSK 187/14 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 252/17 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niewątpliwie zdarzeniem mającym istotny wpływ na pozbawienie postępowania administracyjnego jednego z jego materialnych elementów byłoby stwierdzenie, że w tej samej sprawie i w stosunku do tych samych osób zapadłaby już ostateczna decyzja. Dopóki bowiem orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2452/16, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 459/17 oraz z dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2576/16 dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie trafnie organ dostrzegł, że kwestia stwierdzenia nieważności była już przedmiotem jego zainteresowania. Jak wynika bowiem z akt sprawy, decyzją z dnia 13 października 2014 r., nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Usług Opiekuńczych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 9 maja 2013 r., nr [...] w sprawie ustalenia skarżącej odpłatności za pobyt ojca w domu opieki. W związku zaś z tym, że strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zwrócenia się do organu z wnioskiem o ponowne rozparzenie sprawy, wskazana decyzja Kolegium stała się ostateczna.

Stwierdzić należy, że organ nadzoru dokonując weryfikacji decyzji z dnia 9 maja 2013 r. nie poprzestał tylko i wyłącznie na zbadaniu kwestii zasadności ustalenia na rzecz skarżącej opłaty za pobyt jej ojca w domu opieki, czy też spełnieniu przesłanek do umieszczenia go w tej placówce. Organ – jak sam podkreślił w przedostatnim akapicie uzasadnienia – zbadał sprawę w kontekście wystąpienia wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a zwłaszcza w zakresie ewentualnego rażącego naruszenia prawa. Ewentualne zaś zarzuty względem niezbyt rozbudowanego w tym kierunku uzasadnienia winny być podniesione w toku zwyczajnego postępowania administracyjnego i nie mogą stanowić podstawy do subiektywnej wykładni decyzji Kolegium z dnia 13 października 2014 r.

Bez znaczenia dla niniejszej sprawy były twierdzenia strony odnoszące się do wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 906/14 oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazane orzeczenie pozbawione jest bowiem jeszcze waloru prawomocności i odnosi się do prawidłowości wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegające zwrotowi z tytułu opłaty za pobyt ojca skarżącej w domu opieki, nie zaś do kwestii prawidłowości wydania decyzji taką opłatę ustalającą. Prowadzone z kolei postępowanie egzekucyjne pozostawało poza granicami niniejszej sprawy, w związku z czym strona skarżąca oczekując jego wstrzymania winna podjąć stosowne działania, ale w ramach tamtej sprawy.

W takiej sytuacji należało podzielić zapatrywania organu nadzoru, że skoro sprawa stwierdzenia nieważności została już zakończona wydaniem ostatecznej decyzji i decyzja ta w dalszym ciągu pozostaje w obrocie prawnym, to organ nie mógł po raz drugi rozpoznać wniosku skarżącej i wydać w tym przedmiocie drugiej decyzji. Takie działanie rażąco naruszałoby bowiem zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. oraz stanowiłoby wadę kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Organ nadzoru dochodząc zatem do przekonania, że postępowanie administracyjne okazało się ze wskazanych przyczyn bezprzedmiotowe, nie miał innej możliwości aniżeli je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Mając powyższe okoliczności na uwadze należało uznać, że zaskarżona decyzja była prawidłowa, zaś podnoszone przez stronę zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Z tych względów wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.

-----------------------

5