Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 476/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15b ust. 5, ust. 6,
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Kluczborka z dnia 13 marca 2012 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu 1 marca 2012 r. A. H. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Kluczborku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Do wniosku dołączyła odpis skrócony aktu urodzenia syna – J. M., urodzonego dnia 6 lutego 2012 r., a także dwa zaświadczenia, wystawione przez dwóch lekarzy, potwierdzające, że w okresie ciąży pozostawała pod opieką medyczną. W jednym z zaświadczeń wskazano, że pozostawała pod opieką medyczną od dnia 29 sierpnia 2011 r., co przypadało na 19 tydzień ciąży, natomiast w drugim - że pozostawała pod opieką medyczną od dnia 11 sierpnia 2011 r. tj. od 15 tygodnia ciąży.

Decyzją z dnia 13 marca 2012 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Kluczborku, działający z upoważnienia Burmistrza Kluczborka, odmówił A. H. prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – J. M. urodzonego w dniu 6 lutego 2012 r. Jako podstawę prawną powołał przepisy art. 15b, art. 15c, art. 24 i art. 48 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), zwanej dalej ustawą, a także rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298, poz. 1769). Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 15b ust. 5 ustawy, jednym z warunków otrzymania wnioskowanego świadczenia jest pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży, co stosownie do art. 15b ust. 6 ustawy potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Na podstawie wniosku strony oraz dołączonych do niego dokumentów ustalono natomiast, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek otrzymania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, określonych w art. 15b ust. 5 ustawy.

Nie zgadzając się z tą decyzją A. H. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że nie zgłosiła się do lekarza ginekologa od 10 tygodnia ciąży, ponieważ wówczas jeszcze nie wiedziała, że jest w ciąży. Pod opieką lekarską pozostawała jednak stale od pierwszej wizyty - podczas której dowiedziała się, że jest już w 15 tygodniu ciąży - aż do dnia porodu.

Decyzją z dnia 18 lipca 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że zostały one prawidłowo zastosowane przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do kwestii spornej, dotyczącej konieczności przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie strony pod opieką lekarską od 10 tygodnia ciąży, organ odwoławczy wyjaśnił, że nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegająca na dodaniu do art. 15 b przepisów ust. 5-7, wprowadzona została z dniem 1 stycznia 2009 r. na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 237, poz. 1654). Wynikające z tych przepisów ograniczenia mają charakter proceduralny i wiążą się z obowiązkiem przedłożenia przez kobietę zaświadczenia stwierdzającego, że w okresie od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu pozostawała pod opieką medyczną (art. 15b ust. 5). Zgodnie jednak z art. 18 ustawy nowelizującej, obowiązek ich zastosowania odroczony został do dnia 1 listopada 2009 r. Z dniem 31 marca 2010 r. przepis art. 15b ustawy został natomiast zmieniony ustawą z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 50, poz. 301). Na mocy art. 3 tej ustawy wprowadzono przepisy przejściowe, regulujące prawo do dodatku z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka w okresie do 31 grudnia 2011 r. ustalając, że świadczenia te do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Wskazując, że od dnia 1 stycznia 2012 r. prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka ponownie uzależnione jest od przedstawienia zaświadczenia o pozostawaniu pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, organ stwierdził, że skoro strona urodziła syna w dniu 6 lutego 2012 r., to miała obowiązek dostarczenia takiego właśnie zaświadczenia. Przedłożone przez nią zaświadczenie lekarskie potwierdza jednak, że nie pozostawała pod opieką lekarską od 10 tygodnia ciąży, lecz od 15 tygodnia ciąży. W ocenie organu powoduje to, że brak jest podstaw do przyznania stronie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Organ zaznaczył, że decyzja o przyznaniu prawa do wskazanego świadczenia nie ma charakteru uznaniowego, a niespełnienie wymogu dostarczenia zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży do porodu skutkuje brakiem podstaw do przyznania zapomogi, bez względu na przyczynę zgłoszenia się do lekarza dopiero w 15 tygodniu ciąży. Podkreślił, że zastosowanie przepisu art. 15b ust. 5 ustawy istnieje od 2009 r., a zawieszone zostało jedynie do dnia 31 grudnia 2011 r. Od dnia 1 stycznia 2012 r. istnieje zatem ustawowy wymóg przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. H. podniosła, że lekarz wystawił jej niewłaściwe zaświadczenie, gdyż wynikałoby z niego, że jej syn urodził się w 10 miesiącu ciąży. Podniosła, że znane są jej przypadki kobiet, które po raz pierwszy zgłosiły się do lekarza będąc już w zaawansowanej ciąży, a mimo to przyznano im świadczenie. Zaznaczyła też, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ dodatkowo wskazał, że trudna sytuacja finansowa skarżącej nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, że w granicach danej sprawy sąd dokonuje oceny bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Zgodnie z art. 135 P.p.s.a., stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej jest odmowa przyznania skarżącej prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

Zasady przyznawania powyższego świadczenia określone zostały w art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie art. 15b ust. 1 i 2 ustawy, jednorazowa zapomoga w wysokości 1000 zł, z tytułu urodzenia się żywego dziecka, przyznawana jest - niezależnie od wysokości dochodów - matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka. Wniosek o wypłatę omawianego świadczenia, stosownie do art. 15b ust. 3 ustawy, składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. W kolejnych uregulowaniach omawianego przepisu ustawodawca określił ponadto dalsze warunki przyznania tej zapomogi, stanowiąc, że przysługuje ona, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (ust. 5), a pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio (ust. 6 ).

W tym miejscu wskazać należy, że powołane wyżej uregulowania z art. 15b ust. 5 i 6 ustawy wprowadzone zostały do porządku prawnego na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654), przy czym art. 15b ust. 6 zawierał wymaganie potwierdzenia pozostawania pod opieką medyczną tylko zaświadczeniem lekarskim. Ponadto, przepisem art. 7 pkt 1 tej ustawy dodano w art. 9 ustawy uregulowania ust. 6 i 7 (dotyczące dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w brzmieniu tożsamym jak ust. 5 i 6 art. 15b), jak również ust. 8 zawierający delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zdrowia, do określenia, w drodze rozporządzenia, formy opieki medycznej, o której mowa w ust. 6 oraz wzoru zaświadczenia, o którym mowa w ust. 7. W wykonaniu tej delegacji wydane zostało przez Ministra Zdrowia rozporządzenie z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka (Dz. U. Nr 163, poz. 1305), określające w § 2, że formą opieki medycznej są świadczenia zdrowotne, udzielane kobiecie co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży, w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych i leczenia szpitalnego. Po myśli art. 18 tej ustawy, obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży, o którym mowa w art. 9 i 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych, miał zastosowanie od dnia 1 listopada 2009 r.

Kolejna zmiana powyższych przepisów nastąpiła na mocy ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 50, poz. 301), określanej dalej jako "ustawa zmieniająca z dnia 5 marca 2010 r.". Tym aktem prawnym zmieniono zapis art. 9 ust. 7, określając, że pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zarówno zaświadczeniem lekarskim, jak i zaświadczeniem wystawionym przez położną; zmieniono też zapis ust. 8, precyzując w zakresie delegacji ustawowej dla ministra właściwego do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, umocowanie do określenia, w drodze rozporządzenia, formy opieki medycznej, o której mowa w ust. 6, oraz wzoru zaświadczenia, o którym mowa w ust. 7, uwzględniając odpowiednio rodzaje świadczeń zdrowotnych udzielanych kobiecie w okresie ciąży przez lekarza i położną oraz zakres danych niezbędnych do zapewnienia należytego udokumentowania pozostawania jej pod opieką medyczną w okresie od 10 tygodnia ciąży do porodu. Na mocy tej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. 183, poz. 1234). W § 2 tego rozporządzenia wskazano formy opieki medycznej (świadczenia zdrowotne udzielane w związku z ciążą), tożsame jak w rozporządzeniu z dnia 18 listopada 2009 r., a w załączniku określono również wzór zaświadczenia lekarskiego lub wystawianego przez położną, potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną, ze wskazaniem terminów udzielenia świadczeń zdrowotnych w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży (po jednym w każdym trymestrze). W § 3 rozporządzenia zawarto przy tym zapis o wejściu tego rozporządzenia w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Poza tym, na mocy art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r., zostało odroczone stosowanie art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również art. 9 ust. 6 tej ustawy. W przepisie tym określono, że do dnia 31 grudnia 2011 r. dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Przepis ten, na mocy art. 5 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r., wszedł w życie z dniem 31 marca 2010 r.

W niniejszej sprawie organy orzekające obu instancji uznały, że skarżącej nie przysługuje jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, gdyż nie została przez nią spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w postaci pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

W ocenie Sądu, stanowiska organów nie można zaakceptować, gdyż w świetle powołanych przepisów powyższy obowiązek nie obejmował skarżącej.

Zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i w dacie orzekania przez organy obu instancji obowiązywał przepis art. 15b ustawy przewidujący w ust. 5 i 6 jako warunek przyznania jednorazowej zapomogi pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, udokumentowane zaświadczeniem lekarza lub położnej. Powyższego przepisu nie można jednak odczytywać w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, który zaistniał wszak na tle regulacji zawieszającej jego stosowanie, zawartej w art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca urodziła dziecko w dniu 6 lutego 2012 r., zatem w okresie wskazanym w art. 15b ust. 5 ustawy, tj. do 10 tygodnia jej ciąży, a nawet do połowy trzeciego trymestru ciąży, przepis ten nie obowiązywał, a dla otrzymania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się żywego dziecka wymagane było tylko przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego co najmniej jedno badanie w całym okresie ciąży. Z uwagi na zawieszenie stosowania art. 15b ust. 5 ustawy brak było natomiast przepisów prawa uzależniających przyznanie tego świadczenia od pozostawania pod opieką medyczną co najmniej od 10 tygodnia ciąży aż do dnia porodu, jak również wymogu przedłożenia zaświadczenia o pozostawaniu w tym okresie pod opieką medyczną. Taki obowiązek wprowadzony został dopiero od dnia 1 stycznia 2012 r. W tej dacie względem skarżącej upłynął już ostatni dzień 10 tygodnia ciąży, a nawet więcej niż dwa trymestry ciąży. Z oczywistych względów po dniu 1 stycznia 2012 r. skarżąca nie była w stanie sprostać wymogom wynikającym z tego uregulowania. Przepis art. 15b ustawy należy zatem interpretować w kontekście art. 3 ustawy zmieniającej, we wzajemnej ich łączności.

Na gruncie analizowanych przepisów, w szczególności art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r., należy podnieść, że co do zasady, uchylony przepis nadal ma zastosowanie do ustalenia skutków zdarzeń zaistniałych w czasie jego obowiązywania. W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, tj. niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowych uregulowań do zdarzeń (zachowań), które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Automatyczne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 15b ustawy i uznanie, że skarżąca obowiązana jest przedstawić zaświadczenie, o jakim mowa w art. 15b ust. 5 i 6 ustawy, prowadziłoby natomiast do naruszenia wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych i zasady nieretroakcji prawa, a także - zważywszy na charakter przedmiotowego świadczenia - pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 18 Konstytucji RP stanowiącego, że rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela też pogląd wyrażany w zarysowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Olsztynie z 26 czerwca 2012 r., II SA/Ol 397/12; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 24 października 2012 r., II SA/Go 771/12; wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2012 r., VIII SA/Wa 432/12; wyrok WSA w Lublinie z 18 października 2012 r., II SA/Lu 683/12; wyroki WSA w Poznaniu z 18 października 2012 r., IV SA/Po 942/12 i z 6 września 2012 r., II SA/Po 564/12, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym przez obowiązek potwierdzenia opieki medycznej należy rozumieć -z jednej strony - obowiązek lekarzy do wydawania zaświadczeń, a z drugiej - skorelowane z nim uprawnienie zainteresowanych do żądania wydania zaświadczenia, jak również obowiązek organów do egzekwowania wymogu przedłożenia właściwych zaświadczeń. Stosownie do art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r., obowiązkiem lekarzy, istniejącym dopiero od dnia 1 stycznia 2012 r., jest zatem wydawanie zaświadczeń o treści odpowiadającej wymogom z art. 15b ust. 5 ustawy. Zarówno formy sprawowania opieki medycznej, jak i wzór zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną są określone w powołanym wyżej i obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r., wydanym na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy. Rozporządzenie to z mocy art. 15b ust. 6 zdanie drugie ustawy ma odpowiednie zastosowanie do świadczenia w postaci jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Wzór zaświadczenia, zamieszczony w załączniku do rozporządzenia, przewiduje udokumentowanie jednego badania w każdym trymestrze ciąży i nie później niż od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu, co koresponduje z zapisem art. 15b ust. 5 ustawy, zawierającym wymóg pozostawania pod opieką aż do porodu. Natomiast od dnia 1 stycznia 2012 r. obowiązkiem kobiety jest zabieganie o stosowną dokumentację medyczną, która z dniem porodu może stanowić podstawę do wykazania pozostawania co najmniej od 10 tygodnia ciąży do porodu pod opieką medyczną. Z uwagi na to, że do dnia 31 grudnia 2012 r. stosowanie art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych było zawieszone, obowiązek ten dotyczy kobiet, które w dniu 1 stycznia 2012 r. znajdują się nie później niż w 10 tygodniu ciąży. Tym samym, w stosunku do kobiet, które urodziły żywe dzieci, ale nie mogły ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży, gdyż w dniu 1 stycznia 2012 r. upłynął już względem nich ostatni dzień 10 tygodnia ciąży, nie można wymagać przedstawienia zaświadczenia określonego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jedynie zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r., tj. zaświadczenia potwierdzającego co najmniej jedno badanie w okresie ciąży. Do dnia 31 grudnia 2011 r. brak było bowiem podstawy prawnej do ubiegania się przez ciężarną o potwierdzenie sprawowania opieki medycznej już od 10 tygodnia ciąży. Odmienna interpretacja treści art. 15b ustawy oraz art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r. prowadziłaby do sytuacji naruszenia zasady lex retro non agit

Reasumując, w niniejszej sprawie należało uznać, że obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży nie odnosił się do skarżącej. Nałożenie na stronę obowiązku przedłożenia zaświadczenia dotyczącego okresu, gdy do otrzymania jednorazowej zapomogi zaświadczenie takie nie było wymagane, stanowi naruszenie ww. zasady niedziałania prawa wstecz. Tym samym brak było podstaw do badania przez organ rozpoznający złożony przez skarżącą wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, przesłanki określonej w art. 15b ust. 5 i 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odniesieniu do skarżącej znajduje natomiast zastosowanie przepis art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 5 marca 2010 r., który organy administracji naruszyły poprzez jego niezastosowanie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i wobec kasacyjnego charakteru niniejszego wyroku sprowadzają się do konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej przez Sąd.