Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2744/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 150, art. 146 par. 1, art. 147
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. C. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego – M. C., jako członka zarządu "R." sp. z o.o. za zaległość tej spółki w podatku od towarów i usług za luty 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 14.183,10 zł. Decyzja ta została doręczona w dniu 17 listopada 2009 r. - w trybie art. 150 § 2 w związku z art. 150 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p.".

Pismem z dnia 30 kwietnia 2010 r. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem do [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydział Spraw Cudzoziemców z dnia 13 października 2008 r. poinformował właściwy organ, iż przebywa poza Polską. W związku z powyższym w jego ocenie powyższa decyzja nie została należycie doręczona.

Skarżący stwierdził ponadto, że w dniu 21 kwietnia 2009 r. jego pełnomocnik E. M. poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego o powyższym fakcie. Skarżący podkreślił, że informację o wydanej decyzji podjął dopiero w dniu 27 kwietnia 2010 r., czego dowodem był złożony w aktach sprawy wniosek o skserowanie akt sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do art. 162 § 1, § 2 i § 4 O.p. i podkreślił, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została doręczona w trybie art. 150 O.p. w dniu 17 listopada 2009 r. Na ustalony przez organ pierwszej instancji adres Skarżącego, właściwy do dokonania doręczeń korespondencji. Wskazał, że pismem z dnia 28 sierpnia 2008 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców Biuro Informatyki i Ewidencji Cudzoziemców poinformował, iż w rejestrach prowadzonych w formie elektronicznej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz Wojewodów figuruje Skarżący, któremu Wojewoda [...] w dniu 13 grudnia 2006 r. wydał zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE, a także, że podczas postępowania cudzoziemiec podał adres w W., przy ul. [...]. Z kolei w dniu 17 września 2008 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo Centrum Personalizacji i Dokumentów MSWiA z dnia 8 września 2008 r., w którym poinformowano, że Skarżący ma zarejestrowany pobyt czasowy od dnia 27 lipca 2007 r. do dnia 30 listopada 2011 r. pod adresem przy ul. [...], w gminie P., L.

Według organu odwoławczego prawidłowość doręczenia przesyłki na właściwy adres potwierdzało pismo Centrum Poczty Oddział Rejonowy W. z dnia 12 lipca 2010 r. w którym Poczta Polska S. A. stwierdza, że przesyłka polecona nr [...] z powodu nieobecności adresata oraz innych osób uprawnionych do odbioru przesyłek została podwójnie awizowana i zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie". Termin do złożenia odwołania określony w art. 223 § 2 O.p. upływał zatem w dniu 1 grudnia 2009 r., stąd odwołanie z dnia 30 kwietnia 2010 r. bezspornie zostało złożone z uchybieniem terminu.

Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż Skarżący wypełnił pierwszy z wymogów zawartych w art. 162 § 2 O.p. wnosząc wraz z przedmiotowym wnioskiem odwołanie, czyli dokonując czynności której terminowi uchybił.

Organ odwoławczy wskazał przy tym, że twierdzenie Skarżącego, że o decyzji dowiedział się w dniu 27 kwietnia 2010 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego, czego dowodem miałby być znajdujący się w aktach sprawy wniosek o skserowanie akt sprawy, nie miało oparcia w faktach, bowiem Skarżący nie składał takiego wniosku, jak również nie otrzymał kserokopii przedmiotowej decyzji.

Z pisma organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 9 sierpnia 2010 r. wynikało jednakże, iż Skarżący zgłosił się w dniu 26 kwietnia 2010 r. do Działu Egzekucji powyższego Urzędu Skarbowego w celu wyjaśnienia zaległości oraz zajęć kont i udziałów i na swoją prośbę otrzymał kserokopię tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego na podstawie przedmiotowej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Z uwagi na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej uznał za datę początku biegu siedmiodniowego terminu przewidzianego do wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia dzień 26 kwietnia 2010 r. Zachowany został zatem siedmiodniowy termin do wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a więc spełniony został drugi z wymogów wynikających z art. 162 § 2 O.p.

Odnosząc się przesłanki braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy przez wnioskodawcę zostanie podana nie tylko przyczyna uchybienia terminowi, lecz zostanie również uprawdopodobnione, że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony postępowania do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Stanowisko takie ma potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Organ odwoławczy zauważył, że uzasadniając brak winy Skarżący powołał się na okoliczności swojego wyjazdu na stałe do Norwegii, o czym świadczyć miał zwrot zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE. Według Dyrektora Izby Skarbowej odpowiednie wzmianki o wyjeździe nie zostały jednak zarejestrowane przez organy odpowiedzialne za prowadzenie rejestrów dotyczących ewidencji cudzoziemców, o czym świadczyło pismo Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Biuro Informatyki i Ewidencji Cudzoziemców z dnia 12 lutego 2009 r. oraz pismo Wojewody [...] z dnia 23 lutego 2010 r. Także w piśmie [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. Wydział Spraw Cudzoziemców Oddział Legalizacji Pobytu z dnia 13 października 2010 r. stwierdzono, że nie jest możliwe jednoznaczne potwierdzenie dokonania przez Skarżącego zwrotu zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE oraz jego wjazdu na stale z Polski.

Z uwagi na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że samo zgłoszenie wyjazdu nie stanowi dowodu potwierdzającego wyjazd z kraju. W jego ocenie Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden inny sposób zaistnienia tej okoliczności, pomimo, że to na nim ciążył taki obowiązek, gdyż to on dysponował możliwościami wykazania dowodów potwierdzających taką okoliczność.

Przyjmując przy tym miernik staranności dla osoby, która wykonuje na terytorium obcego państwa zawodowo funkcję członka zarządu w kilku spółkach prawa handlowego, należało zdaniem organu odwoławczego założyć, że osoba taka dbając należycie o swoje interesy będzie dopełniać wszelkich przewidzianych prawem obowiązków, związanych ze swoim pobytem, w tym w szczególności obowiązku meldunkowego – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 193, poz. 993).

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył ponadto, że w aktach sprawy znajdowało się potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy Skarżącego, wystawione przez Prezydenta Miasta P. w dniu 12 maja 2010 r., z którego wynika, że zameldował się on pod adresem przy ulicy [...] w P. - na pobyt czasowy od dnia 12 maja 2010 r. do dnia 31 lipca 2010 r. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza, że Skarżący miał świadomość ciążącego na nim obowiązku, którego w odpowiednim czasie nie dopełnił.

Organ odwoławczy zauważył także, iż Skarżący w dniu 9 kwietnia 2010 r. udzielił pełnomocnictwa P. S. do działania w sprawie przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu co świadczy, że najpóźniej w dacie udzielenia pełnomocnictwa wiedział o wydaniu decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. W treści pełnomocnictwa wskazany był adres przy ulicy [...] w W., co stanowi potwierdzenie, że do tego dnia wskazany adres był wciąż aktualny i właściwy do doręczeń.

W konkluzji Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, zatem należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Ponieważ zaś nie uwzględniono wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to należało także – z uwagi na treść art. 223 § 2 O.p. - stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze Skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie art. 108 § 3 O.p., z uwagi na brak doręczenia mu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, co spowodowało brak możliwości odwołania od tej decyzji.

Skarżący odwołał się do treści art. 162 O.p. i podniósł, że w dniu 26 kwietnia 2010 r. zgłosił się do Urzędu Skarbowego w P. i tego dnia uzyskał kserokopię tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie przedmiotowej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. W ocenie Skarżącego datę tą należy uznać za datę początku biegu siedmiodniowego terminu do wniesienia odwołania. W konkluzji Skarżący uznał, że termin do wniesienia odwołania został zachowany, zaś przedmiotowa decyzja z dnia [...] października 2009 r. nie została należycie doręczona Skarżącemu, uwagi na fakt, iż znajdował się po za Polską.

Skarżący podniósł ponadto, że w dniu 21 kwietnia 2009 r. Urząd Skarbowy został poinformowany przez E. M., że Skarżący znajduje się poza Polską. Skarżący podkreślił ponownie, że informację o przedmiotowej decyzji podjął 26 kwietnia 2010 r. w Urzędzie Skarbowym, tym razem odwołał się do faktu złożenia w aktach sprawy wniosku o skserowanie akt sprawy.

W ocenie Skarżącego podejście Urzędu Skarbowego w niniejszej sprawie należy uznać za działanie mające za cel dokonania wszelkich czynności aby uniemożliwić mu prawo do obrony swoich praw przed wymiarem sprawiedliwości.

W dalszej części skargi Skarżący odwołał się do przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – dalej "K.s.h.", oraz ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm.) – dalej "P.u.n.", i sformułował zarzuty odnoszące się do decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2009 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 891/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2011 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, organ skarbowy prawidłowo ustalił, że powoływana przez Skarżącego jako przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania okoliczność opuszczenia terytorium Polski (wyjazd do Norwegii), nie mogła być uznana za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę w terminowym dopełnieniu określonej czynności procesowej, której strona nie mogła przewidzieć. W takiej sytuacji, nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że organ podatkowy wykazał, iż w aktach sprawy brak było jakiejkolwiek wzmianki o wyjeździe Skarżącego; fakt ten nie został również zarejestrowany przez organy odpowiedzialne za prowadzenie odpowiednich rejestrów dotyczących ewidencji cudzoziemców, o czym świadczy pismo, datowane na dzień 12 lutego 2009 r. nr [...] Urzędu do Spraw Cudzoziemców Biuro Informatyki i Ewidencji Cudzoziemców, będące odpowiedzią na zapytanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 1 lutego 2010 r., a także pismo Wojewody [...] z dnia 23 lutego 2010 r. nr [...]. Także w piśmie z dnia 13 października 2010 r. nr [...] [...] Urząd Wojewódzki w W. Wydział Spraw Cudzoziemców Oddział Legalizacji Pobytu poinformował, że nie może jednoznacznie potwierdzić dokonania przez Skarżącego zwrotu zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej oraz jego wyjazdu na stałe z Polski. W ocenie Sądu, samo zgłoszenie wyjazdu nie stanowi dowodu potwierdzającego opuszczenie terytorium kraju. Strona nie uprawdopodobniła bowiem w żaden inny sposób zaistnienia tej okoliczności, pomimo że to na niej ciąży obowiązek uprawdopodobnienia w tym zakresie, jak również to ona dysponuje możliwościami wykazania dowodów potwierdzających wskazywane okoliczności. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że z treści pełnomocnictwa z dnia 9 kwietnia 2010 r. udzielonego dla radcy prawnego P. S. wynika, że do tego dnia Skarżący posługiwał się adresem: ul. [...], [...] W., co potwierdza, że do tego właśnie dnia wskazany adres był wciąż aktualny i właściwy do doręczeń. W ocenie Sądu, skoro Skarżący nie podjął stosownych kroków w celu zabezpieczenia swoich interesów, niewątpliwie dopuścił się winy co najmniej w jej w lżejszej postaci, tj. niedbalstwa. Powołane przez Skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają natomiast braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku. Zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie prawa procesowego przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 162 O.p.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. II FSK 1779/12 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdził, że instytucja przywrócenia terminu służy umożliwieniu stronie, która uchybiła terminowi bez swej winy, dopełnienia czynności postępowania. Z treści art.162 § 1 i 4 O.p. Sąd wywiódł, że aby przywrócenie terminu było możliwe, konieczne jest spełnienie kilku przesłanek:

-przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony,

-wniosek musi dotyczyć terminu procesowego,

-termin ten nie został zachowany przez stronę postępowania,

-przyczyna uchybienia musi być niezawiniona przez stronę,

- strona musi uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu.

Zdaniem Sądu kasacyjnego, przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Niezachowanie terminu usprawiedliwiają natomiast okoliczności nagłe, nieprzewidwywalne, takie których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec.

NSA zaznaczył, że zarówno organy podatkowe, jak i Sąd pierwszej instancji przyjęły, że decyzja orzekająca o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością została doręczona w sposób zastępczy- skutek doręczenia nastąpił w wyniku nieodebrania w terminie dwukrotnie awizowanej przesyłki, zawierającej decyzję.

Sąd kasacyjny podniósł, że pisma w postępowaniu podatkowym doręcza się osobom fizycznym w miejscu ich zamieszkania lub w miejscu pracy. Pisma te mogą również być doręczanie w siedzibie organu podatkowego lub w miejscu pracy osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji, a w razie niemożności doręczenia pisma w którymkolwiek ze wskazanych wyżej miejsc- w każdym miejscu, w którym zastanie się adresata (art.148 § 1-3 O.p.). Strona w toku postępowania podatkowego ma obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swojego adresu (art.146 § 1 O.p.). W razie zaniechania tego obowiązku pisma uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem i pozostawia w aktach sprawy (art.146 § 2 O.p.). Jeżeli strona nie wyraziła zgody na doręczanie jej pism na adres elektroniczny, to w razie wyjazdu poza granice kraju na okres powyżej dwóch miesięcy, winna ustanowić pełnomocnika do spraw doręczeń, a o jego ustanowieniu zawiadomić organ właściwy w sprawie (art.147 § 1 i 3 O.p.). Obowiązek ten dotyczy również nierezydentów (art.147 § 2 O.p.). Zaniechanie tego obowiązku skutkuje w przypadku nierezydenta uznaniem pisma wysłanego na adres ostatniego czasowego pobytu za doręczone na ten adres (art.147 § 4 pkt 2 O.p.). Pismo uważa się także za doręczone, gdy w przypadku nieobecności adresata i niemożności doręczenia w sposób wskazany w art.148 i 149 O.p., operator pocztowy pozostawi je w placówce pocztowej, a o nadejściu pisma zawiadomi dwukrotnie adresata, wskazując miejsce pozostawienia przesyłki (art.150 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 O.p.). Skutek doręczenia następuje wówczas z upływem 14 dnia od pozostawienia pisma w placówce pocztowej operatora pocztowego (art.150 § 2 O.p. in fine).

Jak podkreślił NSA z powołanych przepisów wynika, że strona, która wie (bądź co najmniej ma potencjalną możliwość dowiedzenia się lub w wyniku własnego zaniedbania ją utraciła) o toczącym się postępowaniu podatkowym, ma obowiązek informowania o zmianie adresu zamieszkania bądź tymczasowego pobytu, a także ustanawiania pełnomocnika do spraw doręczeń, jeżeli opuszcza kraj na okres przekraczający dwa miesiące.

NSA wskazał, że z akt niniejszej sprawy wynika, że postępowanie o przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na skarżącego zostało wszczęte z urzędu. Organ ustalił skład zarządu spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym. Następnie ustalono w Urzędzie do Spraw Cudzoziemców Biurze Informatyki i Ewidencji Cudzoziemców, że w prowadzonej ewidencji figuruje M. C. i podczas postępowania o zarejestrowanie pobytu obywatela UE podał adres pobytu [...] W., ul. [...]. Kolejnym pismem z dnia 17 września 2008 r. Centrum Personalizacji i Dokumentów MSWiA poinformowało organ podatkowy, że skarżący ma zarejestrowany pobyt czasowy od dnia 27 lipca 2007 r. do dnia 30 listopada 2011 r. pod adresem L., gmina P., ul. [...]. Postanowienie o wszczęciu postępowania zostało pierwotnie skierowane do skarżącego na adres [...] W., ul. [...]. Operator pocztowy nie doręczył pisma na wskazany adres i zwrócił przesyłkę organowi z adnotacją, że przy ul. [...] nie ma budynku. Z nieznanych przyczyn (w aktach sprawy podatkowej nie ma żadnej notatki służbowej, czy pisma, z którego wynikałoby, z jakich źródeł organ uzyskał informację o tym adresie skarżącego), postanowienie to wysłano ponownie na adres [...] P., ul. [...]. Na ten adres kierowane były następne pisma do skarżącego, także i decyzja organu pierwszej instancji. Operator pocztowy doręczał je w sposób wskazany w art.150 O.p.

Zdaniem Sądu kasacyjnego z utrwalonego w aktach sprawy przebiegu postępowania nie wynika w sposób niewątpliwy, że Skarżący nawet potencjalnie mógł uzyskać informację o toczącym się postępowaniu o przeniesieniu na niego jako członka zarządu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Okoliczność ta, co uszło uwadze zarówno organów podatkowych, wskazujących w ustaleniach faktycznych na sposób ustalenia adresu skarżącego, jak i Sądu pierwszej instancji, ma niewątpliwie znaczenie przy ocenie uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu, a przede wszystkim ocenie, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. O ile bowiem co do zasady, gdy strona ma świadomość toczącego się przeciwko niej postępowania, wyjazd z Polski i niepowiadomienie organu o zmianie adresu nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej złożenie odwołania po terminie, o tyle w sytuacji, gdy wszelka korespondencja do strony kierowana była na inny adres niż wynikający z jej zgłoszeń do organów zajmujących się ewidencją cudzoziemców, okoliczność ta winna być przy ocenie zawinienia strony uwzględniona. Nie można bowiem wykluczyć, że w razie skierowania przesyłek na adres wynikający z ewidencji (do miejscowości L, skoro adres [...] okazał się błędny) skarżący mógłby uzyskać informację o nadejściu przesyłki, a nawet którąkolwiek z nich odebrać i dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu. Bez wyjaśnienia kwestii doręczeń zarówno decyzji, jak i pism poprzedzających decyzję, nie można jednoznacznie twierdzić, że wyjeżdżając z Polski bez poinformowania o tym fakcie organów prowadzących ewidencję cudzoziemców i organów podatkowych skarżący dopuścił się niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw i tym samym uchybił terminowi do wniesienia odwołania ze swej winy. Istotną okolicznością jest w tym wypadku także termin, w jakim skarżący opuścił terytorium Polski i data, w jakiej zwrócił zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE.

Z tych względów NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.145 § 1 pkt 1lit.c p.p.s.a. w zw. z art.162 § 1 O.p. W wytycznych wyroku Naczelny Sąd kasacyjny nakazał, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji ocenił legalność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmawiającego przywrócenia terminu, zwracając uwagę na sposób doręczenia skarżącemu przez organ decyzji i innych pism w sprawie i uwzględniając wynikające z takiego sposobu doręczania obowiązki skarżącego dotyczące informowania o zmianie adresu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd ocenia zgodność zaskarżonych aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto na mocy art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny przy ponownym rozpoznawaniu sprawy jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w zakresie prawa materialnego jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd odnośnie do prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 158/11).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca 2014 r., sygn. II FSK 1779/12, stwierdził, że z utrwalonego w aktach sprawy przebiegu postępowania nie wynika w sposób niewątpliwy, że Skarżący nawet potencjalnie mógł uzyskać informację o toczącym się postępowaniu o przeniesieniu na niego jako członka zarządu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Albowiem postanowienie o wszczęciu postępowania zostało pierwotnie skierowane do Skarżącego na adres [...] W., ul. [...]. Operator pocztowy nie doręczył pisma na wskazany adres i zwrócił przesyłkę organowi z adnotacją, że przy ul. [...] nie ma budynku. Następnie z nieznanych przyczyn, gdyż w aktach sprawy podatkowej nie ma żadnej notatki służbowej, czy pisma, z którego wynikałoby, z jakich źródeł organ uzyskał informację o tym adresie skarżącego, postanowienie to wysłano ponownie na adres [...] P., ul. [...]. Na ten adres kierowane były następne pisma do skarżącego, także i decyzja organu pierwszej instancji. Operator pocztowy doręczał je w sposób wskazany w art.150 O.p. Okoliczność ta, (...), ma niewątpliwie znaczenie przy ocenie uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu, a przede wszystkim ocenie, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. O ile bowiem co do zasady, gdy strona ma świadomość toczącego się przeciwko niej postępowania, wyjazd z Polski i niepowiadomienie organu o zmianie adresu nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej złożenie odwołania po terminie, o tyle w sytuacji, gdy wszelka korespondencja do strony kierowana była na inny adres niż wynikający z jej zgłoszeń do organów zajmujących się ewidencją cudzoziemców, okoliczność ta winna być przy ocenie zawinienia strony uwzględniona. Nie można bowiem wykluczyć, że w razie skierowania przesyłek na adres wynikający z ewidencji (do miejscowości L, skoro adres [...] okazał się błędny) Skarżący mógłby uzyskać informację o nadejściu przesyłki, a nawet którąkolwiek z nich odebrać i dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu. Bez wyjaśnienia kwestii doręczeń zarówno decyzji, jak i pism poprzedzających decyzję, nie można jednoznacznie twierdzić, że wyjeżdżając z Polski bez poinformowania o tym fakcie organów prowadzących ewidencję cudzoziemców i organów podatkowych skarżący dopuścił się niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw i tym samym uchybił terminowi do wniesienia odwołania ze swej winy. Istotną okolicznością jest w tym wypadku także termin, w jakim skarżący opuścił terytorium Polski i data, w jakiej zwrócił zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE.

Biorąc pod uwagę, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie można ocenić, czy postanowienie o wszczęciu postępowania oraz decyzja o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego zostały skierowane na adres strony, a w konsekwencji, że uzasadnione jest stanowisko organu odwoławczego co do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania zaskarżone postanowienie należało uchylić.

Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor IS wyjaśni:

• czy adres – [...] P., ul. [...] - na jaki skierowano decyzję z dnia [...] października 2009 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., orzekającą o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, jako członka zarządu "R." sp. z o.o. za zaległość tej spółki w podatku od towarów i usług, którą uznano za doręczoną w trybie art. 150 O.p., a wcześniej - postanowienie o wszczęciu postępowania, był adresem Skarżącego;

• czy powstał obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu (art. 146 § 1 O.p.) lub obowiązek ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń (art. 147 O.p.) przez Skarżącego.

Dopiero po ustaleniu tych okoliczności oceni, czy można było uznać decyzję Naczelnika US z dnia [...] października 2009 r. za doręczoną w terminie przyjętym przez organ odwoławczy i czy odwołanie w istocie złożone zostało po terminie. Przed wyjaśnieniem tej kwestii wypowiadanie się co do zasadności stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenie terminu byłoby przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.