Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 703/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 21 września 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął sprzeciw P. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 września 2015 r., którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W złożonym sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że nie zgadza się z przedmiotowym postanowieniem, gdyż uważa że dopełnił wszelkich formalności w sprawie przyznania prawa pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych. Zdaniem wnioskodawcy, postanowienie jest wydane w sposób niekorzystny dla niego i podejrzewa, że może być ono również wydane niezgodnie z prawem. Wątpliwości wnioskodawcy wzbudza także fakt, że przed rozpatrzeniem sprawy mógł zostać błędnie pouczony w pismach, jakie otrzymał z Sądu w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego straciło moc, a sprawa z w wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpoznana na nowo.

Sąd rozpoznając sprawę, zważył co następuje :

Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek

o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe

i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że pracuje na podstawie umowy o pracę, zawartej na czas określony do dnia 30 czerwca 2016 r. i jego wynagrodzenie netto wynosi około [...] zł. Ponadto, jest ono zajęte przez komornika sądowego. Wnioskodawca podał, że wynajmuje pokój, bez formalnej umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Oświadczył, że ponosi także stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie [...] zł brutto, opłat za telefon komórkowy w wysokości około [...] zł, za internet bezprzewodowy w wysokości około [...] zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości około [...] zł. Wnioskodawca podał, że na zakup żywności i środków czystości pozostaje mu kwota w wysokości około [...] zł miesięcznie. W ocenie wnioskodawcy, nie jest on w stanie samodzielnie skutecznie bronić swoich praw przed sądem, zaś brak środków finansowych nie pozwala mu ponieść kosztów działania pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że z jego udziałem toczy się obecnie kilka postępowań sądowych.

W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2015 r. został wezwany do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu zakreślono wnioskodawcy 7 – dniowy termin, od daty otrzymania wezwania, do nadesłania ww. dokumentów oraz wskazano rygor, tj. odmowę przyznania prawa pomocy.

Wnioskodawcy zostało doręczone powyższe wezwanie w dniu 22 czerwca 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania ww. dokumentów upływał z dniem 29 czerwca 2015 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów. Pozyskanie wskazanych powyżej, dodatkowych informacji miało umożliwić ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności.

Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu sądowym dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy niepotwierdzona została wysokość dochodów osiąganych przez wnioskodawcę obecnie, jak i uzyskanych w 2014 r. Nieustalona pozostaje także okoliczność prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Niewyjaśniona jest również kwestia posiadania przez wnioskodawcę kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości posiadanych na nich środków.

Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu osiąganego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto (ok. [...] zł netto) miesięcznie. Dochód jest zajęty przez komornika sądowego. Wnioskodawca ponosi stałe miesięczne wydatki wynoszące w sumie ok. [...] zł. Z zestawienia wysokości dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę z wysokością ponoszonych miesięcznych wydatków wynika, że nie pozostają mu żadne środki finansowe, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów komornika sądowego. Udzielone przez wnioskodawcę informację odnoszące się do wysokości środków jakimi dysponuje oraz ponoszonych wydatków, w tym także kosztów komorniczych są zatem niespójne. Z informacji przekazanych do Sądu wynika, że dochód jest w całości przeznaczany na zakup żywności i utrzymanie wnioskodawcy.

Z tego względu, wnioskodawca został wezwany do nadesłania dokumentu

z którego wynikałaby wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy

o pracę oraz wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Celem wezwania było zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy dotyczących wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków z nadesłanymi dokumentami, a także potwierdzenie, że wynagrodzenie obciążone jest i w jakiej wysokości z tytułu zajęcia komorniczego.

Pomimo upływu terminu wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w około 80 sprawach, w różnych terminach i we wszystkich został wezwany do nadesłania ww. dokumentów. Wezwania te zostały doręczone wnioskodawcy w okresie od 20 maja do 21 sierpnia 2015 r., został w nim określony także skutek jego niewykonania, tj. odmowa przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że w nadesłanym sprzeciwie wnioskodawca nie wyjaśnił rozbieżności co do wysokości środków jakimi dysponuje oraz ponoszonych wydatków, jak również nie nadesłał żądanych dokumentów.

Stwierdzić zatem należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dodać należy, że okoliczność, iż wnioskodawca uczestniczy w wielu (około 80 w Wydziale I tut. Sądu) postępowaniach nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. W konkretnym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go

do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.

Pogląd taki wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 16 września 2015 r. w sprawach o sygn. akt I OZ 1109/15, I OZ 1110/15, I OZ 1112/15, I OZ 1113/15.

Jednocześnie, ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego względu, umorzono postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, a wniosek rozpoznano w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Stosownie do treści art. 249 a P.p.s.a. dodanego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) zwanej dalej "ustawą o zmianie" jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249 a i 246 § 1 pkt 2 w zw.

z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.