Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 883/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 ,  ust. 2,  ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Alicja Palus (sprawozdawca) Protokolant Daria Burdzyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi H. O. i A. O. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (Nr[...]) podjętą na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) Starosta O. orzekł:

1. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...] oraz działka nr [...] (arkusz mapy[...]), położonych w O., obręb O., powiat o., dla których Sąd Rejonowy w O. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste o nr KW odpowiednio [...] oraz[...], poprzez zezwolenie Inwestorowi – T. Dystrybucja S.A. z siedzibą w K., Oddział we W. na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń (dwóch odcinków napowietrznej jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji H. – Cz. – K.) służących do dystrybucji energii elektrycznej tj. jednego stanowiska słupowego oraz trzech przewodów roboczych i jednego odgromowego w układzie trójkątnym na każdym z odcinków linii o szerokości skrajnych przewodów do 6,5 m, zawieszonych zgodnie z Polską Normą PN-EN 50341-3-22 "Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV" w przedziale wysokości od 6,35 m do 22,1 m nad gruntem, na części przedmiotowych nieruchomości o powierzchni zajęcia 1,8577 ha, oznaczonej w załączniku do niniejszej decyzji dwoma pasami o łącznej długości 415,5 m oraz szerokości 40 m (2 x 20 metrów od osi linii) każdy, w terminie 90 dni od dnia rozpoczęcia prac budowlanych na tych nieruchomościach.

2. o odmowie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia 19 marca 2012 r. T. Dystrybucja S.A. z siedzibą w K., Oddział we W., zwrócił się o udzielenie, w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.), zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń (dwóch odcinków napowietrznej jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji H. – Cz. – K.) służących do dystrybucji energii elektrycznej na nieruchomościach, oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...] oraz działka nr [...] (arkusz mapy [...]), położonych w O. Wyjaśnił przy tym, że prace związane z przebudową dwóch odcinków istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji H. – Cz. – K. obejmować będą założenie i przeprowadzenie jednego stanowiska słupowego oraz trzech przewodów roboczych i jednego odgromowego w układzie trójkątnym na każdym z odcinków linii o szerokości skrajnych przewodów do 6,5 m, zawieszonych zgodnie z Polską Normą PN-EN 50341-3-22 "Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV" w przedziale wysokości od 6,35 m do 22,1 m nad gruntem, na części przedmiotowych nieruchomości o powierzchni zajęcia 1,8577 ha, oznaczonej w załączniku do niniejszej decyzji dwoma pasami o łącznej długości 415,5 m oraz szerokości 40 m (2 x 20 metrów od osi linii) każdy, w terminie 90 dni od dnia rozpoczęcia prac budowlanych na tych nieruchomościach. Jednocześnie wskazał, że założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń jest niezbędne ze względu na konieczność poprawy bezpieczeństwa użytkowania terenów pod linią oraz zwiększenia niezawodności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej. Ponadto, wyjaśnił, że planowana lokalizacja stanowiska słupowego oraz przebieg przewodów roboczych i odgromowych jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w wyniku planowanych robót budowlanych nie zmieni się trasa linii elektroenergetycznej 110 kVm jak również ilość torów oraz napięcie. Do wniosku załączono dokumentację z przeprowadzonych rokowań, wskazując, że do dnia jego złożenia zawarcie stosownej umowy było niemożliwe ze względu na brak zgody właścicieli nieruchomości.

Przywołując brzmienie art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) Starosta O. wskazał, że udzielenie zezwolenia na "zajęcie" nieruchomości podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne, zostało przez ustawodawcę uzależnione od spełnienia dwóch zasadniczych przesłanek. Po pierwsze ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości musi nastąpić w celu realizacji przedsięwzięcia, które jest zgodne z planem miejscowym, a w przypadku jego braku, zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie nieruchomości w sposób dobrowolny.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Starosta O. ustalił, że planowana inwestycja przebudowy istniejących dwóch odcinków napowietrznej jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji H. – Cz. – K., polegająca na założeniu i przeprowadzeniu przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej zgodna jest z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w O. w osiedlu N. O., zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w O. Nr [...] z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. D. nr[...]z dnia [...] r. poz.[...]). W myśl bowiem treści uchwały na przedmiotowych działkach została ustalona lokalizacja odcinka istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji H.– Cz. - K.

Ponadto, zdaniem organu sposób przeprowadzenia inwestycji jawi się jako najmniej uciążliwy dla właściciela, albowiem w wyniku planowanych robót budowlanych nie zmieni się trasa linii elektroenergetycznej 110 kV, ilość torów oraz napięcie. Założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń w ramach przebudowy przedmiotowej linii w żaden sposób nie naruszy i nie ograniczy prawidłowego sposobu korzystania z sąsiednich działek. Wystąpią natomiast ograniczenia w ewentualnej przyszłej zabudowie i zagospodarowaniu terenu w otoczeniu linii 110 kV ze względu na konieczność zachowania wymaganych przez przepisy odrębne odpowiednich odległości oraz respektowania prawa miejscowego. Wyjaśnił przy tym, że z uwagi na to, iż wnioskowana inwestycja jest elementem przebudowy linii, to nie może być wykonana w innym miejscu niż to, gdzie linia jest zlokalizowana, tj. w innym niż zostało to określone we wniosku.

Dalej starosta podkreślił, ze wniosek zasługiwał na uwzględnienie także z tego względu, iż planowana przebudowa stanowi inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym (wojewódzkim), mającym strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego regionu i państwa. Konieczna jest także z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz zapewnienia lepszego potencjału energetycznego państwa, a wnioskodawca jest - w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - przedsiębiorstwem użyteczności publicznej mającym na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności w zakresie zaopatrzenia ludności w energię elektryczną.

W dalszej części organ wskazał, że spełniona został również druga przesłanka zezwolenia na zajęcie nieruchomości, gdyż właściciele nieruchomości - tj. H. O. i A. O. - nie wyrazili zgody na założenie i przeprowadzenie przewodów w ramach przebudowy przedmiotowej linii. Świadczą o tym przedłożone do akt sprawy protokoły z rokowań, jak też przeprowadzona rozprawę administracyjną, która potwierdziła negatywny wynik dotychczasowych rokowań. W jej toku strony bowiem nie doszły do porozumienia, gdyż oczekiwania finansowe właścicieli znacznie odbiegały od propozycji inwestora.

Odnosząc się z kolei do kwestii nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, zauważył, że z mocy art. 124 ust. 1a u.g.n. starosta zobowiązany jest - po wydaniu decyzji na podstawie ust. 1 - do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu, jeżeli decyzja ta nie stała się jeszcze ostateczna albo w wyniku złożenia od niej odwołania wydana została decyzja przez organ odwoławczy, która została zaskarżona do sądu administracyjnego. Jest to zatem odrębny rodzaj decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu rozpoczęcia realizacji celu publicznego, jeżeli sama decyzja o zezwoleniu wydana na podstawie ust. 1 nie może być jeszcze wykonywana przez fakt, iż nie stała się decyzją ostateczną albo też jako decyzja organu odwoławczego nie stała się decyzją wykonalną. W takiej sytuacji nie nadaje się decyzji wydanej na podstawie ust. 1 rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z przyczyn, które uzasadniałyby nadanie takiego rygoru, istnieje konieczność wydania odrębnej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wywłaszczonej, i to tej decyzji nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności (J. Jaworski, A. Prusaczek, A. Tułodziecki, M. Wolanin; Ustawa o gospodarce nieruchomościami - Komentarz, C.H. Beck).

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołali się H.O. i A.O., zarzucając rażące naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 107 kpa - poprzez brak oznaczenia osób będących właścicielami przedmiotowych nieruchomości (w osnowie wskazano jedynie podmiot będący inwestorem), art. 10 § 1 kpa, art. 7, art. 77, art. 81 kpa - poprzez zaniechanie podjęcia przez organ I instancji wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza odstąpienie od dokonania wystarczających ustaleń na okoliczność prowadzonych przez strony rokowań, w tym w zakresie ich przedmiotu oraz treści oświadczeń składanych przez strony postępowania;

2) prawa materialnego, tj. art. 124 u.g.n. przez niedopełnienie obowiązku przeprowadzenia analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właścicieli opisanych działek oraz brak spełnienia przesłanki przeprowadzenia rokowań przed wydaniem decyzji administracyjnej ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w tym odstąpienie od wyznaczenia dwumiesięcznego terminu na zawarcie umowy (art. 115 ust. 2 u.g.n.).

Ze względu na podniesione uchybienia strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po przekazaniu odwołania organ II instancji dostrzegając niekompletność zgromadzonego w sprawie przez Starostę O. materiału dowodowego, uniemożliwiającą zajęcie merytorycznego stanowiska, przeprowadził w trybie art. 136 kpa uzupełniające postępowanie dowodowe. I tak, pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. wezwał Starostę Powiatowego w O. do przesłania załącznika graficznego do badanej decyzji obrazującego przebieg planowanej inwestycji przez nieruchomości stanowiące własność H.O. i A.O. oraz o wyjaśnienie, czy załącznik ten został dołączony do każdego z egzemplarzy rozstrzygnięcia, jakie skierowano do stron toczącego się przed Starostą postępowania. Następnie, pismem z dnia 6 czerwca 2013 r. organ odwoławczy wystąpił do T. D.S.A. z prośbą o przesłanie: 1) wykonanej w skali 1:2000 i autoryzowanej mapki obrazującej przebieg planowanej inwestycji przez przedmiotowe nieruchomości, 2) oświadczenia uprawnionego geodety stwierdzającego, że wyznaczony na ww. dokumencie przebieg osi linii elektroenergetycznej oraz granice pasa technologicznego jest zgodny z przebiegiem określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a przebieg granic geodezyjnych poszczególnych działek - z przebiegiem wynikającym z mapy ewidencyjnej, 3) podpisanego przez osobę uprawnioną rysunku przedstawiającego schemat słupa, jaki ma zostać zlokalizowany na działce nr [...] oraz udzielenia wyjaśnień, co do zakresu planowanych prac odnośnie wspomnianego urządzenia infrastruktury technicznej. Wnioskowane dokumenty zostały przekazane organowi II instancji.

Ponadto, Wojewoda pismem z dnia 5 lipca 2013 r. zwrócił się do inwestora z prośbą o: 1) wyjaśnienie i udzielenie jednoznacznej odpowiedzi, czy pojęcia "pas technologiczny", "obszar czasowego zajęcia" oraz "postulowany obszar ograniczonego użytkowania" są pojęciami tożsamymi, czy też są to terminy rozbieżne, 2) określenie zakresu działań, których nie powinni podejmować właściciele przedmiotowych parceli w związku z usytuowaniem na ich powierzchni linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110kV relacji H.-Cz.- K., 3) precyzyjne wskazanie parametrów słupa, jaki ma zostać posadowiony w granicach działki nr [...], [...]) potwierdzenie aktualności, wyrażonego we wniosku żądania nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, 5) udzielenie informacji o sposobie dokonania wyliczenia powierzchni zajęcia nieruchomości, 6) przesłanie organowi odwoławczemu: a) odpisu pełnego z KRS dla Spółek E.S.A. z siedzibą we W. oraz T. Dystrybucja S.A. z siedzibą w K., b) pełnomocnictwa z dnia 25 maja 2010 r. upoważniającego Ł.M. do prowadzenia negocjacji w imieniu E. S.A., c) wymienionej jako załącznik do wniosku inwestora (pkt 7), a nie znajdującej się w przekazanym materiale dowodowym, mapy zasadniczej z naniesionym przebiegiem oraz korytarzem technologicznym w skali 1:1000.

Jednocześnie, pismem z dnia 5 lipca 2013 r. organ I instancji po raz drugi został wezwany do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego polegającego na przesłaniu do Wojewody: 1) wypisu i - sporządzonego w skali 1:2000 - wyrysu z ewidencji gruntów dla przedmiotowych działek, 2) prawidłowego co do formy (oryginalnego, ewentualnie uwierzytelnionego) wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla ww. nieruchomości, 3) prawidłowego co do formy (oryginalnego, ewentualnie uwierzytelnionego) - wyrysu (w skali 1:2000) - z właściwego dla opisanych na wstępie działek miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z dokładnym zaznaczeniem ich położenia na rysunku planu oraz pełną i czytelną legendą bądź naniesienie we własnym zakresie, na prawidłowym co do formy wyrysie, granic ww. działek oraz potwierdzenie prawidłowości takiego naniesienia przez podległe Staroście O. służby geodezyjne; 4) opinii Urzędu Miejskiego w O.co do zgodności inwestycji zobrazowanej na załączniku do decyzji organu I instancji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym przez Radę Miejską w O. uchwałą nr [...]z dnia [...]r.

Pismem z dnia 22 lipca 2013 r. inwestor udzielił niezbędnych wyjaśnień oraz przekazał wspomniane dokumenty, a w piśmie z dnia 9 sierpnia 2013 r. oświadczył, że nie podtrzymuje swojego żądania o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Na skutek ponownego wezwania brakujące dokumenty zostały przekazane także przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...]r. ([...]), podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio kodeksu postępowania administracyjnego, art. 124 ust. 1 i 2 w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) Wojewoda D. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł:

1. ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości oznaczonych jaki działki nr [...], [...] i [...] poprzez zezwolenie T. Dystrybucja S.A. z siedzibą w K. na założenie i przeprowadzenie, w związku z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji H.Cz.-K., w miejsce przewodów, słupa i urządzeń istniejących, dwóch odcinków jednotorowych linii składających się z trzech przewodów roboczych i jednego przewodu odgromowego wraz z osprzętem każdy, a także - zlokalizowanego w granicach działki gruntu nr [...] - słupa jednotorowego kratowego o maksymalnej wysokości 22,1 mi maksymalnej powierzchni zajęcia gruntu 6,98 m2. Odległość przewodów linii od gruntu będzie mieściła się w przedziale 6,35 - 22,1 m n.p.t. Odległość pomiędzy skrajnymi przewodami każdego z obu odcinków linii będzie wynosić 6,5 m. Przebieg obu odcinków linii elektroenergetycznej przez przedmiotowe działki gruntu, wraz z osią każdego z nich, szczegółową lokalizacją słupa, granicami obszaru zajęcia nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych związanych z założeniem i przeprowadzeniem opisanych przewodów, słupa i urządzeń oraz granicami obszaru ograniczonego użytkowania, zostały przedstawione w załączniku graficznym stanowiącym integralną część niniejszej decyzji;

2. okres wykonania robót budowlanych związanych z założeniem i przeprowadzeniem opisanych w pkt 1 decyzji przewodów, słupa i urządzeń w granicach działek nr[...], [...] i [...] będzie wynosił 90 dni, liczonych od dnia rozpoczęcia robót w granicach wymienionych dziatek.

Motywując zasadność podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez pryzmat powołanych przepisów pozwala na konstatację, że w rozpatrywanym przypadku spełnione zostały warunki niezbędne dla orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Natomiast, w myśl art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie.

Przeprowadzenie negocjacji z właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości jest jedną z podstawowych, stanowiących konsekwencję ochrony prawa własności, przesłanek prawnych ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Prawidłowe przeprowadzenie negocjacji z właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę udzielenia zezwolenia, której wypełnienie, bądź nie, oceniane jest na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji. Dopiero w toku wszczętego postępowania administracyjnego możliwe jest stwierdzenie, czy określone dokumenty z negocjacji, załączone do podania, mogą zostać uznane za dowodzące faktu przeprowadzenia negocjacji, czy nie. Powyższe skutkuje zarazem obowiązkiem organu uwzględnienia ewentualnych czynności negocjacyjnych, dokonanych po wszczęciu postępowania administracyjnego, a przed jego zakończeniem w formie decyzji administracyjnej. Przeprowadzenie rokowań musi zostać wykazane przez przedłożenie dokumentów, a więc konkretnych środków dowodowych nazwanych, przy czym przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie ustanawia bezwzględnego wymogu sporządzenia na okoliczność przeprowadzenia negocjacji protokołu. Z istoty jednak dowodzonej okoliczności wynika, że wspomnianymi dokumentami będą dokumenty prywatne, a nie urzędowe.

Mając na względzie powyższe Wojewoda uznał, że - wbrew twierdzeniom stron odwołujących się - w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka przeprowadzenia przez inwestora rokowań przed wydaniem zezwolenia przez organ. Kompleksowa analiza zgromadzonej dokumentacji pozwala mianowicie w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzić, że stronom, mimo prowadzonych rozmów, nie udało się osiągnąć konsensusu oraz że zostały wyczerpane możliwości uzyskania zgody współwłaścicieli. W tym kontekście organ odwoławczy odnotował, że inwestor do wniosku z dnia [...] r. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości dołączył protokoły z negocjacji, jakie zostały przeprowadzone ze współwłaścicielami działek, tj. H.O. i A.O. w dniach [...]r. (dokument nazwany "notatką służbową"), [...] r. oraz [...]r., a stan prawny nieruchomości ustalono na podstawie odpisów zwykłych z ksiąg wieczystych. Po dokonaniu weryfikacji pełnomocnictw ustanowionych - w formie aktów notarialnych, jak też odpisu z KRS - Wojewoda stwierdził także, że prawidłowość reprezentacji inwestora - zarówno E. S.A. jak i T. Dystrybucja S.A. - podczas procesu rokowań nie budzi wątpliwości.

Dokonując oceny przekazanych przez inwestora protokołów z rokowań organ odwoławczy zauważył, że pod każdym z nich figurują podpisy obojga współwłaścicieli, co oznacza, że inwestor prawidłowo dążył do uzyskania zgody każdego z nich na przebudowę linii elektroenergetycznej. Do protokołów z dnia 8 lipca 2010 r. oraz z dnia 15 grudnia 2010 r. dołączono projekty umów, w których określony został zakres planowanych prac (wskazano wprost, że ma być to przebudowa polegająca na wymianie wyeksploatowanych elementów linii, w tym słupa) oraz kwota jednorazowego wynagrodzenia z tytułu wyrażenia zgody na propozycję Spółki. Poza protokołami, w zgromadzonej dokumentacji znajdują się także dwie notatki służbowe z rozmów telefonicznych, jakie w dniach 6 grudnia 2010 r. i 14 marca 2012 r. inwestor przeprowadził z współwłaścicielami opisanych działek, które dodatkowo potwierdzają brak możliwości załatwienia sprawy w drodze polubownych rokowań.

Przebieg linii elektroenergetycznej obrazowały okazywane właścicielom mapy (w skali 1:1000 lub 1:2000) wraz z legendą na których zaznaczono powierzchnie działek objętych umową miejsce posadowienia słupa, osie linii oraz pasy technologiczne (2 x 20 m). Zakresem propozycji zostały więc objęte wszystkie elementy przedmiotowo istotne, a współwłaściciele mieli pełną wiedzę co do zakresu ograniczenia oraz jego skutków. Wobec tego - zdaniem Wojewody - nie sposób podzielić twierdzeń odwołujących się, że w realiach niniejszej sprawy "wydanie decyzji nie było poprzedzone rokowaniami mającymi na celu uzyskanie ich zgody na wykonanie prac, gdyż negocjacje (rokowania) dotyczyły wyłącznie ustalenia zasad korzystania z opisanych powyżej nieruchomości przez zakład energetyczny na przyszłość i ustanowienia na nieruchomościach służebności gruntowej (służebności przesyłu). Organ odwoławczy zauważył przy tym, że z istoty negocjacji, o których mowa wynika, że ich przedmiotem nie jest pozyskanie "jednorazowej" zgody właściciela (użytkownika wieczystego) na dokonanie planowanych prac, lecz uzyskanie "stałego" tytułu do dysponowania nieruchomością. Ponadto, przywołane regulacje nie wskazują, że tytułem tym może być tylko i wyłącznie służebność przesyłu ustanowiona na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego. Może to być więc również prawo o charakterze obligacyjnym, o ile zawarcie umowy kreującej takie prawo - na przykład umowy najmu - będzie wyrazem woli obu stron. W judykaturze prezentowane jest stanowisko, z którego wynika, że przez zgodę, o której mowa w art. 124 u.g.n. "należy rozumieć zawarcie umowy cywilnoprawnej, która pozwoli w sposób sprawny i bezkonfliktowy zrealizować cele publiczne, określone w ań. 6 ugn" (zob. wyroki: WSA w Szczecinie II SA/Sz 1298/12 z dnia 18 kwietnia 2013 r. oraz WSA w Kielcach II SA/Ke 662/11 z dnia 17 listopada 2011 r.).

W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że zawarcie umowy ustanawiającej służebność przesyłu regulującej stosunki pomiędzy właścicielem nieruchomości, a przedsiębiorstwem przesyłowym prowadzi do właściwej realizacji celu publicznego, polegającego nie tylko na budowie (przebudowie) urządzeń, ale również na ich utrzymywaniu. Przeprowadzenie zatem negocjacji, których pomyślny wynik był w istocie uwarunkowany przez jedną ze stron zawarciem umowy cywilnoprawnej ustanawiającej służebność przesyłu, na co nie zgodziła się strona przeciwna, spełnia przesłankę ustanowioną w przepisie art. 124 ust. 3 u.g.n. Wojewoda zauważył przy tym, że w toku prowadzonych rozmów inwestor zwiększył prawie dwukrotnie wysokość rekompensaty (z 10788 zł do 20078 zł), jaką skłonny był zapłacić w przypadku wyrażenia zgody na ustanowienie służebności przesyłu. Kwota ta podawana była w projekcie umowy. Natomiast z protokołu sporządzonego w dniu 13 października 2010 r. wynika, że współwłaściciele gotowi byli wyrazić wnioskowaną zgodę w przypadku ustalenia na ich rzecz odszkodowania w wysokości 300 000 zł.

Odnosząc się z kolei do uzależnienia przez właścicieli wyrażenia zgody od zaniechania umieszczenia w księgach wieczystych wpisu potwierdzającego ustanowienie służebności na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego Wojewoda wskazał, że spełnienie tegoż wymagania pozostaje w sprzeczności z zasadą jawności praw rzeczowych. Ponadto zauważył, że ujawnienie wspomnianego obciążenia w księgach wieczystych stanowiło jeden z elementów umów, których projekty przedkładane były na etapie negocjacji H.O. i A.O., co oznacza, że inwestor zainteresowany był uzyskaniem stosownego wpisu i uzależniał od niego możliwość osiągnięcia porozumienia.

Dalej organ odwoławczy zauważył, że - wbrew twierdzeniem odwołujących się - tak podmiot zainteresowany uzyskaniem decyzji jak i organ nie muszą wyznaczyć - w przypadku braku woli co do podjęcia rozmów - dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, o którym mowa w art. 115 ust. 2 u.g.n. Odrębne bowiem uregulowanie przez ustawodawcę ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości prowadzi do wniosku, że ograniczenie to pozostaje poza zakresem uregulowania art. 114 -123 u.g.n., w związku z czym przepisy dotyczące przebiegu postępowania wywłaszczeniowego nie mają do niego zastosowania. Na odrębność uregulowania art. 124 u.g.n. wskazuje m.in. przewidziana w tym przepisie, w ustępie 3, konieczność przeprowadzenia rokowań.

Gdyby wolą ustawodawcy było zastosowanie do postępowania przewidzianego w art. 124 u.g.n. przepisów postępowania wywłaszczeniowego, zamieszczenie wymogu przeprowadzenia rokowań byłoby zbędne, gdyż w art. 114 ust. 1 u.g.n. przewidziano wymóg przeprowadzenia rokowań w postępowaniu wywłaszczeniowym. Podobnie za zbędny należałoby uznać przepis art. 124 ust. 7 u.g.n., przewidujący, iż decyzja ostateczna wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Kwestię tę w postępowaniu wywłaszczeniowym reguluje już bowiem art. 123 ust. 1 u.g.n. Nadto w art. 124a u.g.n., dotyczącym stosowania art. 124, 125 i 126 u.g.n. do nieruchomości mającej nieuregulowany stan prawny, ustawodawca przewidział odpowiednie zastosowanie przepisów dotyczących postępowania wywłaszczeniowego - art. 114 ust. 3 i 4, 115 ust. 3 i 4 i 118a ust. 2 i 3. Gdyby do postępowań tych, jako wywłaszczeniowych w szerokim znaczeniu, znajdowały co do zasady, zastosowanie przepisy dotyczące przebiegu postępowania wywłaszczeniowego w wąskim znaczeniu, regulacja art. 124a ustawy byłaby zbędna.

Mając zatem na względzie fakt, że art. 124 u.g.n. reguluje kompleksowo przebieg tego rodzaju postępowań Wojewoda uznał, że nie znajduje zastosowania w ich przypadku regulacja przewidziana w art. 115 ust. 2 u.g.n. ustanawiająca, jako przesłankę wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego bezskuteczny upływ dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy wyznaczonego na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe.

W dalszej części organ odniósł się do zgodności przebiegu linii z zapisami m.p.z.p., którą ustalono na podstawie skonfrontowania wyrysu z dokumentu planistycznego ze sporządzonym w tej samej skali, tj. 1:2000 wyrysem z mapy zasadniczej, opatrzonych podpisem uprawnionego geodety map ilustrujących powierzchnię terenu objętego wnioskiem względem ewidencyjnie określonych granic przedmiotowych działek oraz ustaleń graficznych miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także - pomocniczo - zaświadczenia Burmistrza Miasta O. z dnia [...]r. W tym kontekście organ II instancji zauważył, że objęte wnioskiem nieruchomości położone są na obszarze regulowanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego centralnej części osiedla N. O. w O., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w O. z dnia [...]r. (Dz. U. Woj. D. Nr [...], poz.[...]). Z jego wypisu wynika, że działka nr [...] zlokalizowana jest na terenie oznaczonym symbolami 1R (tereny rolnicze, przy czym za zgodną z planem uznaje się lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej), 7KDD (tereny publicznej komunikacji drogowej - ulica kl. "D" - dojazdowa), a działki nr [...] i [...] - 1R, 9MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, przy czym za zgodną z planem uznaje się lokalizację urządzeń i sieci infrastruktury technicznej) oraz 7 KDD. Ponadto, zgodnie z § 8 ust. 15 obowiązującego dla przedmiotowych nieruchomości dokumentu planistycznego, w granicach obszaru objętego planem wyznacza się obszary oddziaływania linii energetycznych wysokiego napięcia 110 kV o szerokości 30 m (po 15 m od osi linii), stanowiące postulowane obszary ograniczonego użytkowania. Z kolei jak stanowi § 8 ust. 16 m.p.z.p., w obszarze oddziaływania linii energetycznej wysokiego napięcia ustala się: 1) zakaz lokalizacji budynków przeznaczonych na stały pobyt ludzi, 2) zakaz sadzenia drzew, 3) obowiązek zapewnienia dojazdu do linii energetycznej, 4) możliwość lokalizacji parkingów, placów składowych, magazynów, budynków gospodarczych i garażowych oraz urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, po uzgodnieniu i na warunkach określonych przez administratora sieci. Natomiast analiza części graficznej m.p.z.p. pozwala natomiast przyjąć, że na terenie, na którym położone są działki nr [...], [...] i [...] przewidziano przebieg napowietrznych linii elektroenergetycznych 110 kV wraz ze strefami ochronnymi (30 m).

Z racji dopuszczenia przez m.p.z.p. jednej, konkretnej lokalizacji sieci elektroenergetycznej na terenie przedmiotowych nieruchomości, możliwość modyfikacji przebiegu korytarza linii zostaje w praktyce wykluczona. Jakiekolwiek przesunięcie skutkowałoby ich usytuowaniem poza obszarem, na którym powołany dokument planistyczny przewiduje ich położenie. Dodatkowo, jak podniosła Spółka w piśmie z dnia [...]r. "planowana inwestycja ze wzglądu na jej charakter (przebudowa) nie może zostać wykonana w innym miejscu niż ta linia obecnie przebiega. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1a w zw. z art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego przebudowa obiektu liniowego nie może powodować zmiany charakterystycznego jego parametru jakim jest m.in. jej długość. Założenie i przeprowadzenie wnioskowanych urządzeń i przewodów poza osią istniejącej linii spowoduje niezgodność inwestycji z ww. dyspozycją Prawa budowlanego, tj. spowoduje zmianę długości linii". Ponadto - jak wskazał inwestor - "Konieczność zmiany lokalizacji urządzeń i przewodów na przedmiotowej nieruchomości spowodowałaby również potrzebę przeprojektowania całego odcinka linii, a tym samym naruszyłoby postanowienia umów cywilnoprawnych z pozostałymi właścicielami nieruchomości przez które linia ta przebiega w zakresie jej lokalizacji".

Uznając powyższą argumentację za przekonującą Wojewoda wywnioskował, że inwestor nie mógł zrealizować postulatu odwołujących się sprowadzającego się do "przełożenia" jednej części linii na drugą linię. Ponadto, jak wynika z przekazanego do Wojewody opracowania graficznego obrazującego przebieg inwestycji przez działki nr[...],[...]i[...], na których zaznaczono obszary postulowanego użytkowania o szerokości 30 m, w rozpatrywanej sprawie wykluczona została możliwość skorzystania z regulacji § 8 ust. 17 i 18 m.p.z.p. dopuszczających zmniejszenie obszaru oddziaływania linii energetycznej - tylko i wyłącznie - w przypadku zastosowania odpowiednich rozwiązań technicznych.

Analizując - pod względem uciążliwości - charakter planowanych robót Wojewoda zauważył, że na przedmiotowych nieruchomościach nastąpi przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110 kV, tj. dwóch odcinków linii jednotorowych, stanowiących odejście od dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV do Głównego Punktu Zasilającego (GPZ) O. Prace związane w przebudową będą obejmować w swoim zakresie: 1) demontaż istniejących na każdej z dwóch linii jednotorowych trzech przewodów roboczych i jednego przewodu odgromowego wraz z osprzętem i zastąpienie ich nowymi. Do ochrony odgromowej zostanie zastosowany przewód odgromowy skojarzony ze światłowodem typu OPGW (Optical Ground Wire), 2) zlokalizowane na działce nr [...] stanowisko słupowe zostanie wymienione na, posadowiony w tym samym miejscu, nowy słup jednotorowy kratowy, serii[...], typ P charakteryzujący się wysokością do 22,1 mi powierzchnią zajęcia gruntu nie przekraczającą 6,98 m2. Na działkach stanowiących własność H.O. i A.O.wyznaczone zostaną tzw. pasy technologiczne (2 x 20 m od osi linii), stanowiące - zgodnie z wyjaśnieniami Spółki - obszary czasowego zajęcia na potrzeby założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń. Powierzchnia działek objęta powyższym czasowym ograniczeniem będzie wynosić 1,8577 ha, a prace wykonywane będą z wykorzystaniem istniejących dróg dojazdowych. Trasa linii została przedstawiona na załączniku graficznym stanowiącym integralną część niniejszej decyzji. Planowana przebudowa nie spowoduje zmiany trasy linii ani jej napięcia. Linie 110 kV pozostaną jako jednotorowe napowietrzne. Odległość najniżej zawieszonego przewodu linii od ziemi uzależniona jest od warunków pogodowych oraz obciążenia linii (wartości przesyłanej mocy) i w danym momencie może się różnić. Odległość będzie zgodna z przepisami obowiązującymi w Polskiej Normie PN-EN 50341-3-22 "Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV" oraz wymaganiami inwestora i po połączeniu obu warunków będzie nie mniejsza niż 6,35 m n.p.t. Odległość najwyżej zawieszonego przewodu od ziemi jest również uzależniona od warunków pogodowych oraz obciążenia linii i w danym momencie może się różnić. Maksymalna odległość najwyżej zawieszonego przewodu od ziemi będzie wynosiła 22,1 m n.p.t. Nie zmieni się dotychczasowy układ prowadzenia przewodów i pozostanie on jako układ trójkątny. Odległość pomiędzy skrajnymi przewodami linii wynosić będzie 6,5 m.

W dalszej części organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że realizowaną przez T.Dystrybucja S.A. inwestycję, zakwalifikować należy, jako inwestycję celu publicznego. Realizuje ona bowiem jeden z celów publicznych, o których mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n. i ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia zapewnienia lepszego potencjału energetycznego.

Odnosząc się do przeprowadzonej w dniu 20 czerwca 2012 r. rozprawy administracyjnej Wojewoda stwierdził, że uchybienie organu I instancji polegające na nieprawidłowym nazwaniu spisanego na tę okoliczność protokołu protokołem z "rokowań" oraz sporządzenie tego dokumentu z naruszeniem art. 68 kpa (błędne określenie rodzaju i charakteru dokonanej czynności proceduralnej, rozbieżności co do daty), nie stanowi obrazy przepisów prawa mogącej mieć wpływ na wynik sprawy. Za chybiony uznał też zarzut stron odwołujących się naruszenia art. 107 kpa poprzez oznaczenie strony w wadliwym miejscu decyzji wywodząc, że z punktu widzenia prawidłowości decyzji obojętne jest, w którym miejscu strona zostanie wskazana. Ważne jest, by była ona w sposób jednoznaczny określona.

Wreszcie Wojewoda wskazał, że zastosowanie przez Wojewodę w rozpatrywanej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, umożliwiającego organowi wyższego stopnia m.in. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, wynika z odnotowanych w osnowie badanego rozstrzygnięcia uchybień, które wykluczają możliwość jego funkcjonowania w obrocie prawnym. Do błędów tego rodzaju należy zaliczyć wydanie wnioskowanego zezwolenia na rzecz T. Dystrybucja S.A. - Oddział we W., podczas gdy jako beneficjent wspomnianego rozstrzygnięcia powinna zostać wskazana Spółka jako całość, tj. T.Dystrybucja S.A. z siedzibą w K. Dalej, nadmienił, że na opracowaniu graficznym stanowiącym załącznik do kontrolowanej decyzji brak jest podpisu osoby piastującej funkcję Starosty O., bądź osoby działającej z jego upoważnienia, oraz odcisku pieczęci organu. Oznacza to, że nie mógł on zostać potraktowany jako integralny element rozstrzygnięcia. Natomiast mając na względzie rezygnację inwestora z nadania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności, bezprzedmiotowe byłoby zarówno utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia w części obejmującej tylko pkt 2, jak i merytoryczne rozpatrzenie tej kwestii przez organ odwoławczy.

Formułując rozstrzygnięcie drugoinstancyjne przyjęto ponadto, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w swej zasadniczej treści, zezwalającej nie tylko na założenie, ale i na funkcjonowanie określonych urządzeń przesyłowych w granicach nieruchomości stanowiącej własność innej osoby aniżeli przedsiębiorstwo przesyłowe, posiada ze swej istoty charakter bezterminowy. Z decyzji wydawanej w tym trybie wynika tytuł prawny do stałego korzystania przez przedsiębiorstwo przesyłowe z określonej nieruchomości - następuje tutaj bowiem trwałe ograniczenie sposobu korzystania z gruntu przez właściciela, w zakresie przedmiotowym określonym w decyzji, porównywane pod względem skutków prawnych do ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, a w szczególności, do służebności gruntowej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., III CZP 116/09, Biul. SN 2010/1/10). Określono natomiast okres zajęcia nieruchomości w celu wykonania przez inwestora prac budowlanych, uwzględniając fakt, że inwestycja ma charakter liniowy, a jej realizacja jest uzależniona od uzyskania pozwolenia na budowę, co powoduje, że wyznaczenie konkretnego, dziennego terminu początkowego prac w granicach przedmiotowej nieruchomości nie jest - na obecnym etapie - możliwe.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła H.O. i A.O. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 107 kpa, wywodząc, że zaskarżona decyzja nie zawiera oznaczenia stron, gdyż wskazuje wyłącznie osobę wnioskodawcy - tj. T. Dystrybucja S.A. Brak jest już jednak oznaczenia pozostałych stron, a mianowicie właścicieli spornych nieruchomości.

Podniesiono także zarzut uchybienia art. 7 i 77 kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności nie poczynienie wystarczających ustaleń na okoliczność prowadzonych przez strony rokowań.

Ponadto, skarżący wskazali, że kwestionowana decyzja nie odpowiada obowiązującym przepisom prawa, także w zakresie w jakim narusza art. 124 u.g.n. Rozwijając niniejszy zarzut i odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego podnieśli, że decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości służy temu, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej, które po ich wybudowaniu pozostaną na nieruchomości jako odrębny od gruntu przedmiot własności (por. art. 49 § 1 k.c.). W decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n konieczne jest określenie sposobu dokonania ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. Poza tym uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga, aby przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Z tego względu decyzja musi wskazywać jednoznacznie zarówno przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa. W związku z tym organ przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości obowiązany jest dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości, a żaden przepis prawa nie upoważnia organu do samodzielnego zaokrąglania do pełnych liczb powierzchni planowanej inwestycji i w efekcie do udzielenia zgody na zajęcie cudzego gruntu w rozmiarze większym, niż jest potrzebny do realizacji inwestycji. Zezwolenie na wybudowanie urządzeń i przewodów może zostać wydane, jeśli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża zgody na prowadzenie ww. prac w obrębie nieruchomości. Tym samym rozstrzygając o warunkach wejścia na nieruchomość - a przez to ograniczając prawa właściciela - należy mieć na uwadze, że działanie takie należy traktować jako wyjątkowe. Okoliczności uzasadniające wydanie decyzji będą miały miejsce m.in. wówczas, gdy obstrukcyjne zachowanie właściciela nieruchomości w trakcie rokowań warunków wejścia na nieruchomość celem wzniesienia na niej inwestycji celu publicznego narażać będzie na szwank interes społeczny. Z treści przepisu wynika również, że przedmiotowe ograniczenie i wydanie zezwolenia nastąpić może tylko wtedy, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Zatem postępowanie w sprawie wydania zezwolenia powinno być poprzedzone próbą lub próbami uzyskania takiej zgody, a zarówno fakt podjęcia takich prób, jak i brak zgody powinny zostać należycie udokumentowane przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia. W przypadku braku woli podjęcia rokowań po stronie właściciela lub użytkownika wieczystego, należy - w myśl art. 114 ust. 2 u.g.n. - wyznaczyć 2 miesięczny termin do zawarcia umowy. Bez wcześniejszego podjęcia rokowań decyzja zezwalająca na czasowe zajęcie nieruchomości, jak również postępowanie prowadzące do wydania takiej decyzji - zdaniem skarżących - mogą być uznane za dotknięte wadą nieważności.

Mając na względzie powyższe strona skarżąca podniosła, że wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie było poprzedzone rokowaniami z właścicielami nieruchomości położonych w O. (działki nr [...] i [...] oraz działka numer[...]), które miały na celu uzyskanie ich zgody na wykonanie przedmiotowych prac. Wyjaśniła przy tym, że pomiędzy inwestorem, a właścicielami nieruchomości prowadzone były negocjacje (rokowania), które dotyczyły wyłączenie ustalenia zasad korzystania z nieruchomości przez zakład energetyczny na przyszłość i ustanowienia na nieruchomościach służebności gruntowej (służebności przesyłu). Właściciele nieruchomości oraz inwestor nigdy jednak nie prowadzili rokowań w celu uzyskania zgody na wykonanie prac wskazanych w treści decyzji.

Wreszcie skarżący podnieśli, że zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak również w uzasadnieniu decyzji organy obu instancji nie dokonały analizy uciążliwości ograniczenia prawa własności dla właściciela nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji. Ponadto, wskazał, że wbrew sugestii zawartej w skardze, w rozstrzygnięciu organu odwoławczego znalazła się analiza jak najmniejszej uciążliwości planowanej inwestycji dla współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, ze wskazaniem, że jakakolwiek zmiana przebiegu linii w rozpatrywanym przypadku jest niemożliwa (zob. s. 9-10). Za zupełnie nietrafiony uznał także zanegowanie upoważnienia organu do samodzielnego zaokrąglania do pełnych liczb powierzchni planowanej inwestycji wywodząc, że zabieg tego rodzaju nie został przez Wojewodę przeprowadzony, a parametr określający powierzchnię objętą czasowym ograniczeniem (tj. 1,8577 ha), zaczerpnięto z informacji udzielonych przez inwestora, który celem obliczenia pola powierzchni korzysta specjalistycznej aplikacji obliczeniowej A.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 18 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte zwracając ponownie szczególną uwagę na naruszenie art. 124 § 3 u.g.n. Pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł z kolei o oddalenie skargi składając jednocześnie do akt sprawy pismo procesowe, w którym podzielił stanowisko Wojewody D. zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przecie wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie organy właściwe instancyjnie odnosiły swoją ocenę do przepisów powoływanej wcześniej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy ona do sfery materialnego prawa administracyjnego, co podporządkowuje czynności procesowe, w tym orzeczenie podejmowane w sprawie, której przedmiot regulowany jest tą ustawą, przepisom kodeksu postępowania administracyjnego. Z treści art. 15 kpa wynika, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Sformułowana w tym przepisie procesowym zasada objęta jest ochroną konstytucyjną, wynikającą z art. 78 ustawy zasadniczej. W toku postępowania administracyjnego zasada dwuinstancyjności realizowana jest poprzez odwołanie jako środek zaskarżenia przysługujący w zwyczajnym trybie weryfikacyjnym, który skutecznie wniesiony gwarantuje rozpoznanie sprawy załatwionej przez organ administracji publicznej pierwszej instancji po raz drugi przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu. Katalog rodzajów orzeczeń, jakie może zastosować w sprawie organ odwoławczy zawarty został w przepisie art. 138 kpa i obejmuje decyzje merytoryczne, merytoryczno-reformacyjne, kasacyjne i decyzje umarzające postępowanie.

Treść tego przepisu wskazuje, że organ odwoławczy dysponuje zarówno kompetencjami kontrolnymi, jak i merytorycznymi, przy czym z istoty zasady dwuinstancyjności wynika powinność organu odwoławczego rozpatrzenia na nowo sprawy, w której wniesiono odwołanie w jej całokształcie z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności, istniejących w dacie orzekania w postępowaniu drugoinstancyjnym. Tylko prawidłowe czynności organu właściwego podjęte w tym zakresie umożliwiają prawidłowe rozstrzygnięcie w warunkach określonych w art. 138 kpa. Motywy orzeczenia powinny być wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu, zgodnie z wymogami zawartymi w przepisie art. 107 § 3 kpa Organowi odwoławczemu nie wolno natomiast ograniczać się do kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji, czy też kontroli zasadności argumentów i zarzutów przedstawionych w odwołaniu (np. wyrok WSA z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95; ONSA 1997/1/35; wyrok WSA z dnia 14 października 1999 r., sygn. IV SA 1313/98, Lex nr 48725). W ocenie Sądu Wojewoda D. orzekając w rozpoznawanej sprawie nie naruszył prawa w omawianym powyżej zakresie i w sposób prawidłowy skorzystał z kompetencji merytoryczno- reformacyjnej, przyznanej organowi odwoławczemu przez ustawodawcę w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 (ab initio) kodeksu postępowania administracyjnego, a przesłanki podjętego orzeczenia zostały wyczerpująco wyjaśnione w szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd podziela ocenę organu odwoławczego co do zasadności zastosowania w sprawie przepisu art. 124 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wcześniej powoływanej i podjęcia orzeczenia w tym trybie, uznając jednocześnie, że organ ten nie uchybił wymogom procedury administracyjnej.

Istotne bowiem jest, że we wskazanym powyżej przepisie materialnoprawnym ustawodawca upoważnił starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do ograniczenia – poprzez wydanie decyzji w tym przedmiocie – sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 124 ust. 1).

Zezwolenie jest udzielane z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej i powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1, przy czym rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie, do którego należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (art. 124 ust. 3).

W rozpoznawanej sprawie ograniczony został sposób korzystania przez H.O. i A.O. z nieruchomości stanowiących ich własność, położonych w O., oznaczonych geodezyjnie jako działki w [...],[...]i[...], AM-[...], obręb N.O. poprzez zezwolenie T. Dystrybucja S.A. z siedzibą w K. na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej w sposób skonkretyzowany w osnowie decyzji, w związku z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji H. – Cz. – K. Zezwoleniem, którego konsekwencją faktyczną jest ograniczenie sposobu korzystania z opisanych powyżej nieruchomości objęte zostały działania uprawnionego podmiotu uwzględnione w dyspozycji art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z akt sprawy wynika również, że współwłaściciele przedmiotowych nieruchomości nie wyrazili zgody na prowadzenie na terenie tych nieruchomości wnioskowanych prac, a poprzez to ograniczenie sposobu korzystania z nich.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd prezentowany w cytowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych, uznający, że przez zgodę, o której mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy rozumieć złożenie takich oświadczeń, które pozwolą w sposób bezkonfliktowy zrealizować cel, którego dotyczy wniosek złożony w trybie wskazanego powyżej przepisu materialnoprawnego.

Z materiału sprawy, którego elementem są protokoły z rokowań oraz notatki służbowe z rozmów telefonicznych prowadzonych pomiędzy inwestorem a współwłaścicielami przedmiotowych nieruchomości wynika, że strony nie dokonały żadnych wspólnych ustaleń, umożliwiających sprawne i swobodne wykonanie prac, dla zrealizowania których nastąpiło decyzyjne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielone inwestorowi zezwolenie.

Z tych względów Sąd uznał, że w sprawie spełniona została zarówno przesłanka braku zgody, jak i przesłanka określona w przepisie art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiąca o obowiązku poprzedzenia udzielenia zezwolenia, powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, objętych wnioskiem, o którym mowa w art. 124 ust. 2 omawianej ustawy.

Przyjmując taką ocenę Sąd zaaprobował stanowisko wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, sprawowanym w odniesieniu do przepisu art. 124 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich drugiej stronie propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie np. gdy – w ocenie którejś ze stron – nie ma możliwości zawarcia porozumienia. Ustawodawca nie przewidział przy tym szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują o tym, czy rezultatem podjęcia rokowań będzie porozumienie, skutkujące dokonaniem czynności prawnej, a także o tym, kiedy je zakończyć.

Natomiast niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody, albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Jeżeli mimo prowadzonych rokowań nie doszło do umowy, to tym samym właściciel nie wyraził zgody na wykonanie prac, przy czym okoliczność czy inwestor zaproponował właścicielowi nieruchomości warunki dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia nie może być weryfikowana w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami (np. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 357/11, Lex nr 1136695; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1785/12, Lex nr 1336797; z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1657/11, Lex nr 1150740).

Sąd podziela również ocenę organów orzekających w postępowaniu instancyjnym o zgodności charakteru i celu ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w O. Nr [...] z dnia [...] r. W tym akcie planistycznym działka nr [...] należy do obszaru oznaczonego symbolem 1R – tereny rolnicze, przy czym za zgodną z planem uznaje się lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej, natomiast działki nr [...] i [...] znajdują się na terenie oznaczonym symbolem 1R – tereny rolnicze, 9 MN – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, przy czym za zgodną z planem uznaje się lokalizację urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, 7KDD- tereny publicznej komunikacji drogowej – ulica klasy "D" – dojazdowa. Istotne też jest, że na terenie, na którym położone są działki, stanowiące własność skarżących (oznaczone

numerami geodezyjnymi [...], [...] i [...]) przewidziano przebieg napowietrznych linii elektroenergetycznych 110 kV wraz ze strefami ochronnymi (30 m) oraz, że wnioskowane prace, w celu zrealizowania których orzeczone zostało ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości stanowią przebudowę istniejącej linii elektroenergetycznej, a taki charakter zamierzenia inwestycyjnego wyklucza możliwość zmiany przebiegu linii, czy usytuowania jej poszczególnych elementów, konstrukcyjno-technicznych.

W uznaniu Sądu na całkowitą akceptację zasługuje również dokonana przez organ odwoławczy analiza uciążliwości zamierzonej inwestycji i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości dla właścicieli tej nieruchomości oraz wyprowadzone z niej wnioski.

Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowy opis prac, które będą realizowane przez inwestora w ramach udzielonego zezwolenia, parametry wyznaczonych pasów technologicznych zastrzeżony w osnowie decyzji zakres wykonywania robót budowlanych, objętych udzielonym zezwoleniem przy uwzględnieniu ograniczeń, wynikających z postanowień §8 ust. 15 i ust. 16 opisanego wcześniej aktu planistycznego upoważniają do stwierdzenia, że kwestia uciążliwości zamierzenia inwestycyjnego została w tej sprawie rozważona w sposób prawidłowy.

W przedstawionych powyżej okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny – nie znajdując podstaw dla wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego – stosownie do przepisu art. 151 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.