Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2050/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 9 ust.1 pkt 1 lit. a, par. 9 ust. 2 pkt 2 lit. a), b)
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 7, 8, 77 par. 1, art. 21 ust. 1, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1419/12 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1419/12 oddalił skargę R. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2011 r. (nr [...]) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

R. W. pismami kolejno z dnia [...] czerwca 2004 r., [...] maja 2005 r., [...] maja 2006 r., [...] marca 2007 r. i [...] marca 2008 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania odpowiednio na lata 2004, 2005, 2006, 2007 i 2008.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania kolejno decyzjami:

- na rok 2004 decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. (nr 0121-2004-000004078) w łącznej kwocie 1014,93 zł do powierzchni 5,67 ha,

- na rok 2005 decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. (nr [...]) w łącznej kwocie 1014,93 zł do powierzchni 5,67 ha,

- na rok 2006 decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. (nr [...]) w łącznej kwocie 1031,04 zł do powierzchni 5,76 ha,

- na rok 2007 decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. (nr [...]) w łącznej kwocie 1031,04 zł do powierzchni 5,76 ha,

- na rok 2008 decyzją z dnia [...] marca 2009 r. (nr [...]) w łącznej kwocie 1002,40 zł do powierzchni 5,60 ha.

W kolejnych latach wnioskodawca nie składał wniosków o przyznanie płatności do gruntów rolnych lub o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. (nr [...]) ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości 5062,12 zł z uwagi na stwierdzenie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 5,67 ha (objętej zobowiązaniem ONW).

Po rozpatrzeniu odwołania strony od powyższej decyzji, Prezes ARiMR, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na skierowane do producenta rolnego wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo na obszarach ONW i wobec braku jakichkolwiek wyjaśnień strony w tym zakresie stwierdzono, iż wnioskodawca nie wywiązał się z podjętego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na powierzchni 5,67 ha, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW, a zatem istnieje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW.

R. W. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Producent rolny podkreślił, że z własnej woli nie zrezygnowałby z prowadzenia działalności rolniczej i nie było jego zamiarem nienależne pobranie płatności, jednak w drodze egzekucji komorniczo-sądowej został pozbawiony własności gruntu, co spowodowało zaprzestanie gospodarowania i w efekcie zaprzestanie składania wniosków o dopłaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że kwoty płatności ONW za lata 2004 - 2008 przekazane na rachunek na podstawie decyzji przyznających płatności, wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G., są płatnościami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE. z 12 grudnia 2001 r. L 327, s. 11) oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE. z 31 kwietnia 2004 r. L 141, s. 18 ze zm.), jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i ust. 5 oraz art. 73 ust. 4 i ust. 5 w/w rozporządzeń.

Sąd I instancji zaznaczył, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 73, poz. 657, ze zm.) płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE z 26 czerwca 1999 r. L 160, , s 80 ze. zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Sąd wyjaśnił, że wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE polegają na prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW), prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego i stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, przy czym w szczególności chodzi o zrównoważone gospodarowanie.

W ocenie Sądu I instancji podpisanie takiego zobowiązania rodzi domniemanie, iż wnioskodawca był w pełni świadomy ciążących na nim obowiązków wynikających z przystąpienia do programu ONW. Ponadto, jak wskazał Sąd, wnioskodawca zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymał pierwszą płatność z tytułu ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy, tj. 5,67 ha.

W związku z tym, że pierwsza płatność z zakresu ONW została beneficjentowi wypłacona w dniu [.] marca 2005 r., strona została zobligowana do kontynuowania podjętego zobowiązania ONW do dnia [...] marca 2010 r. Powyższe, jak podkreślił Sąd, wynika z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW) zgodnie z którym, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW. Przy czym zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa powyżej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, zaś po stronie Prezesa ARiMR - obowiązek i uprawnienie do wydawania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Zaniechanie działalności rolniczej jest zdarzeniem, z którego zaistnieniem przepisy bezpośrednio wiążą określone skutki prawne w postaci zwrotu całości lub części płatności.

Sąd zaznaczył, że art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych i nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] marca 2005 r., natomiast decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] marca 2011 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Nadto zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowiłoby podstawę do skrócenia okresu przedawnienia do lat czterech, ponieważ składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, producent złożył podpis pod zobowiązaniem do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd I instancji zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, dotyczące sytuacji gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika, a skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie płatności z tytułu ONW na lata 2004 - 2008 przekazane na rachunek bankowy strony w dniu [...] marca 2005 r., [...] lutego 2006 r., [...] stycznia 2007 r., [...] kwietnia 2008 r. oraz [...] sierpnia 2009 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR, ale zostały przekazane na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r., [...] grudnia 2005 r., [...] listopada 2006 r., [...] lutego 2008 r. oraz decyzji z dnia [...] marca 2009 r., wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Natomiast, jak organ słusznie ustalił, strona zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni objętej zobowiązaniem ONW.

Zdaniem Sądu I instancji Prezes ARiMR w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. zasadnie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004 - 2008 w wysokości 5062,12 zł. Sąd stwierdził, że organ słusznie uznał, iż kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy, w związku z czym brak było podstaw do podważenia jej wiarygodności.

W ocenie Sądu ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, zarówno z punktu widzenia prawa procesowego (szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów- art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), jak i prawa materialnego. Sąd stwierdził również, że organ odwoławczy dokonał wyczerpującej analizy sytuacji strony i rozważył ją, zgodnie z art. 7 k.p.a., w kontekście interesu społecznego i słusznego interesu strony, a wydając rozstrzygnięcie - uzasadnił je w sposób wyczerpujący, realizując dyspozycję art. 11 i 107 § 1 k.p.a. Prawidłowo przeanalizował stan sprawy oraz ocenił uwagi znajdujące się w protokole kontroli zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, spełniając tym samym dyspozycję art. 76 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia art. 136 k.p.a., podkreślając, że przepis ten przewiduje jedynie możliwość, a nie obowiązek przeprowadzenia na żądanie strony dodatkowego postępowania. Również, jak zaznaczył Sąd, strona została poinformowana przez organy, iż przysługuje jej (na mocy art. 10 § 1 k.p.a.) prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Skargę kasacyjną złożył R. W. zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z akt postępowania sądowo komorniczego, zawnioskowanego przez skarżącego w skardze w sytuacji, gdy było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, dotyczących utraty władztwa nad gruntami przez skarżącego i nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i w konsekwencji nie uwzględnieniem skargi. (wyrok NSA z 28 czerwca 2006 r., II OSK 1231/05,; z 15 grudnia 2005 r., I FSK 310/05).

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 427) oraz art. 151 p.p.s.a. s2

kutkujące: rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd I instancji bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego oraz przyjęciem przez Sąd I instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a więc nie dokonaniem przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowaniem naruszenia przez ten organ przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało ustalenie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, tj. przyjęciem, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu świadczenia z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi, pomimo iż podlegała uwzględnieniu (wyrok NSA z 9 marca 2006 r., I OSK 569/05; z 24 lutego 2006 r., II OSK 555/05).

II przepisów prawa materialnego, tj:

- § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MRiRW z dnia 11 marca 2009 r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zastosowanie winien mieć § 9 ust. 2 rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na obydwu podstawach ustawowych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie autora skargi kasacyjnej postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone nieprawidłowo, co miało wpływ na sytuację prawną strony, gdyż przedmiotem ustaleń organu, a następnie kontroli Sądu pierwszej instancji powinny być zgodnie § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW, następujące okoliczności:

- czy nastąpiło przeniesienie całości czy części gruntów podlegających płatnościom ONW (§ 9 ust. 2 rozporządzenia);

- czy skarżący złożył czy też nie oświadczenia podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie gruntów (§ 9 ust. 2 pkt 2 lit a) rozporządzenia);

- czy podmiot przejmujący posiadanie gruntów złożył oświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 lit b) rozporządzenia.

Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu, należy stwierdzić, że jest całkowicie pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Rolnik podejmujący zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na terenach ONW w odniesieniu do zadeklarowanych działek rolnych przez okres 5 lat od dnia otrzymania z tego tytułu pierwszej płatności, odpowiada za wywiązanie się z tych obowiązków. Zatem dla powstania obowiązku wydania przez organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW, wystarczającą przesłanką jest ustalenie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej i wykluczenie istnienia przesłanek określonych w § 9 ust. 2 rozporzadzenia ONW, zwalniających beneficjenta z tej odpowiedzialności.

W rozpoznawanej sprawie dla kwestii obowiązku zwrotu przez beneficjenta płatności z tytułu ONW niewątpliwie istotne znaczenie ma okoliczność podniesiona w skardze kasacyjnej, czy nabywca, który uzyskał działki rolne w drodze licytacji, przejął zobowiązanie beneficjenta ciążące na tych działkach w zakresie programu pomocowego (zob. wyrok NSA z 11.09.2013 r. II GSK 539/12, https:// cbois.nsa.gov.pl/doc/57975E03E7). Jednakże skarżący nie przedstawił organowi dowodu na okoliczność zobowiązania się nabywcy działek rolnych do kontynuacji działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem skarżącego.

Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywał na skarżącym, co wynika zarówno z postanowień art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.), jak również brzmienia § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW. Zgodnie, bowiem z treścią wymienionego wyżej przepisu art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu dotyczącym przyznania pomocy, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dlatego organ zasadnie obciążył skarżącego obowiązkiem zwrotu płatności ONW, gdyż strona nie wykazała, że w sprawie zachodzą okoliczności do zastosowania wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW. Postępowanie w sprawie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, do którego w kwestiach nieuregulowanych w ustawie mają zastosowanie przepisy k.p.a. (art. 21 ust. 1), dlatego też obowiązkiem organu jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 21 ust. 2 pkt 2), ale nie ciąży na nim obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z tego względu zarzut naruszenia przepisów art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. należy uznać za chybiony.

W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., korespondujący z wyżej omówionym zarzutem, również nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Celem uzupełniającego postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez Sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany bądź dopuszczony z urzędu dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Dowód z akt postępowania prowadzonego przez komornika sądowego na okoliczność utraty przez skarżącego władztwa nad gruntami nie spełniał przesłanki konieczności wyjaśnienia istotnych wątpliwości, gdyż te okoliczności zostały przez organ dostatecznie wyjaśnione.

Podsumowując należy stwierdzić, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie przepisu art. § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia ONW.

W tym stanie rzeczy, skoro w sprawie nie doszło do naruszenia zarzucanego w skardze kasacyjnej przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW, a także wskazanych w skardze przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., pozostawiając Sądowi pierwszej instancji przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.