Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 704/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Wójt Gminy L. postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] zawiesił postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia M. K. zobowiązania podatkowego za 2017 r. od działki numer [...] położonej w S. , do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny w temacie, kto jest obecnym posiadaczem samoistnym albo właścicielem działki oraz wezwał podatnika do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., że M. K. stwierdził, że jest posiadaczem samoistnym tej nieruchomości, niemniej z wypisu z rejestru gruntów i budynków wynika, że figuruje w nim zmarły I. K.. We wspomnianym wypisie brak jest jakichkolwiek informacji potwierdzających okoliczność posiadania samoistnego nieruchomości przez stronę. Stąd też zdaniem organu zachodzi uzasadniona potrzeba ustalenia w czyim posiadaniu i o jakim charakterze, znajduje się rzeczona nieruchomość.

W zażaleniu M. K. podniósł m.in. że nie ma potrzeby rozstrzygania zagadnienia wstępnego, bowiem doskonale wiadomo, że to on jest posiadaczem samoistnym nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał na treść art. 3 ust. 1 pkt. 1 do 3 ustawy o podatku rolnym podkreślając przy tym, że okoliczności władztwa nad nieruchomościami należy oceniać w pierwszej kolejności na podstawie dokumentów urzędowych. Stosownie bowiem do treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. A zatem ma rację organ l instancji, że dla potrzeby wymiaru podatku kluczowe są dane wynikające ze wspomnianej ewidencji.

Jak podkreślił organ II instancji, na tle art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy jego wymiaru niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Tym samym organy podatkowe, ustalając wymiar podatku związane są zapisami widniejącymi w ewidencji gruntów i budynków. Nie mają zatem żadnych kompetencji do dokonywania zmian w ewidencji ani kwestionowania istniejących tam zapisów. Organem właściwym do dokonywania zmian w ewidencji, zgodnie z prawem geodezyjnym i kartograficznym jest starosta powiatu na terenie którego znajduje się nieruchomość gruntowa.

Zdaniem organu odwoławczego, na gruncie przedmiotowej sprawy w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że oficjalny rejestr (ewidencja gruntów i budynków) pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym, albowiem wynika z niej, że właścicielem nieruchomości jest osoba nieżyjąca. Powoduje to konieczność jego aktualizacji, zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy.

Oznacza to też, że informacja złożona przez stronę, w której uznała się ona za posiadacza samoistnego przedmiotowej nieruchomości, nie jest wystarczająca do przyjęcia, że tak właśnie jest i to ona będzie podatnikiem w sprawie. Dowód z dokumentu urzędowego przeczy bowiem twierdzeniom strony.

Jak podkreślił organ odwoławczy, rolą organu podatkowego nie jest samodzielne ustalanie kto jest, a kto nie jest właścicielem nieruchomości czy też jej posiadaczem samoistnym, lecz wymiar podatku na podstawie oficjalnych danych pochodzących z ewidencji urzędowej.

Nadto organ odwoławczy przytoczyło przepisy art. 201 oraz art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wskazując, że inaczej, niż czyni to kodeks postępowania administracyjnego, Ordynacja nakłada na stronę postępowania obowiązek usunięcia przeszkody związanej z zagadnieniem wstępnym. Zgodnie z art. 203 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, zawieszając postępowanie, wzywa stronę do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, wskazując jednocześnie termin wykonania tej czynności. Z obowiązku tego organ jest zwolniony, jeżeli strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Jeżeli strona w wyznaczonym terminie nie zastosowała się do wezwania organu podatkowego, to organ ten z urzędu zwróci się do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Spełniając ten obowiązek, organ podatkowy jako podstawę prawną wniosku wskaże art. 510 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz powoła się na przysługujący mu w tym zakresie przymiot wierzyciela.

W ocenie organu II instancji, zasadnie zatem uznano, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne, które wymaga rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, a co za tym idzie, zasadnie orzeczono o zawieszeniu postępowania oraz wezwaniu strony do dopełnienia czynności w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na przebieg sprawy, a mianowicie:

- art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), poprzez zaniechanie przez organ I instancji istotnych czynności dowodowych w postaci przesłuchań wskazywanych przez niego świadków jak również przez przesłuchiwanego w tej sprawie W. S. oraz poprzez stwierdzenie konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dot. własności przedmiotowej działki, podczas gdy jak wskazał, zwracał się jedynie o uregulowanie kwestii płacenia podatku za tą działkę jako, że jest on samoistnym posiadaczem - sprawę tą organ I instancji powinien rozstrzygnąć samodzielnie w postępowaniu podatkowym.

- art. 190 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, gdyż nie został on powiadomiony o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów z zeznań świadków, przez co nie mógł uczestniczyć w tych czynnościach i zadawać istotnych pytań, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia i uchylenie postanowienia organu I instancji, a także wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej – "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd po rozpoznaniu niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uznał, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy L. w przedmiocie zawieszenia postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia skarżącemu zobowiązania podatkowego za 2017 r. od nieruchomości gruntowej (działki nr 1801), do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. W postanowieniu tym organ I instancji wezwał także skarżącego do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego.

Kluczową kwestią sporną jest zatem ocena zasadności zawieszenia prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) z uwagi na wystąpienie w sprawie zagadnienia wstępnego, a dotyczącego ustalenia przed sąd powszechny posiadacza samoistnego albo właściciela przedmiotowej działki. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały bowiem, że stanowi to zagadnienie wstępne w sprawie podatkowej dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2017 r. od ww. działki. Innego zdania jest natomiast skarżący, który twierdzi, że nie ma konieczności rozstrzygać omawianego zagadnienia wstępnego, gdyż on jest właśnie posiadaczem samoistnym rzeczowej nieruchomości, co można ustalić m. in. na podstawie zeznań świadków.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "zagadnienie wstępne" należy rozumieć zagadnienie, którego rozstrzygnięcie przez inny organ lub sąd jest niezbędne dla rozpatrzenia i wydania decyzji w konkretnej, toczącej się sprawie (np. gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej). Jeżeli więc "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody, uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. W orzecznictwie sądowym konsekwentnie prezentowana jest teza, zgodnie z którą zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej uzależnione jest od wystąpienia czterech istotnych elementów, składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie:

- zagadnienie wstępne wyłania się w toku postępowania podatkowego;

- jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu;

- rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, co oznacza, że zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy;

- istnieje zależność, między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (por. m.in. wyrok WSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 785/13, wyrok WSA z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 918/15). Innymi słowy, zawieszenie postępowania podatkowego ze względu na zaistnienie zagadnienia wstępnego występuje tylko w sytuacji, gdy dla rozpatrzenia sprawy głównej, niezbędne jest uzyskanie rozstrzygnięcia, dokonanego w tej sprawie przez sąd lub inny organ państwowy, niż ten, przed którym toczy się postępowanie, a bez którego nie jest możliwe załatwienie sprawy głównej.

Podkreślenia wymaga, że zagadnienie wstępne nie dotyczy przy tym kwestii ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż to należy do organu prowadzącego sprawę, a nie do innego organu lub sądu. Zagadnienie wstępne to zagadnienie o charakterze materialnoprawnym.

Powyższy pogląd, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Jak wynika z powyższych rozważań, zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody prawnej, uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Natomiast stwierdzenie, że skarżący jest samoistnym posiadaczem jest elementem ustaleń stanu faktycznego.

Kolejno wskazać trzeba, że w podatku rolnym, tak również w podatku od nieruchomości ustawodawca przyjął zasadę, że podatek ciąży na właścicielu gruntu (nieruchomości), chyba, że przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 617 ze zm.) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym.

Podobna regulacja została zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm.).

Z tych unormowań wynika, że podatnikiem jest właściciel gruntu (gdy tytuł własności i stan faktycznego posiadania związane są z tym samym podmiotem), natomiast w sytuacji, gdy występują dwa podmioty – właściciel i posiadacz samoistny, podatnikiem jest posiadacz samoistny. Nakaz płatniczy może być jednak skierowany do posiadacza samoistnego, tylko wówczas, gdy zostanie ustalone w sposób niebudzący wątpliwości, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby niż właściciel.

Posiadanie, w tym posiadanie samoistne, jest stanem faktycznym, polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Według panującego poglądu doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem samoistnym jest ten, kto włada rzeczą jak właściciel (art. 336 Kodeksu cywilnego). Rozstrzygające znaczenie ma więc rozległy zakres władania rzeczą, na wzór prawa własności, chociażby nawet nie poparty przysługującym posiadaczowi prawem własności. Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada jest jej posiadaczem samoistnym (art. 339 Kodeksu cywilnego).

W większości przypadków posiadaczem samoistnym jest prawowity właściciel. Jednak może się także zdarzyć, że daną rzeczą faktycznie włada jak właściciel osoba niebędąca właścicielem - pozostająca w dobrej lub złej wierze.

W niniejszej sprawie to skarżący, jak twierdził, jest posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji powyższe twierdzenie zakwestionował wskazując, że z wypisu z rejestru gruntów i budynków wynika, że jako właściciel figuruje w nim zmarły I. K. i brak jest jakichkolwiek informacji potwierdzających okoliczność posiadania samoistnego przez skarżącego. Uzasadniając zawieszenie postępowanie w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego organ I instancji, a za nim także organ odwoławczy argumentowały, że w ewidencji gruntów i budynków brak jest zapisów, które uzasadniałyby przyjęcie, że to skarżący jest posiadaczem samoistnym.

W tym miejscu należy zgodzić się z organami obu instancji, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.) podstawę wymiaru podatku rolnego (także podatku od nieruchomości i leśnego) stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

W ewidencji poza informacjami dotyczącymi gruntów i budynków (zakres przedmiotowy), zawarte są również dane właściciela gruntu (zakres podmiotowy).

W świetle art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także co do zasady właściciela nieruchomości, a wyjątkowo w sytuacjach określonych w pkt 1 lit. a i b także posiadacza samoistnego.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że zgodnie z art. 20, art. 22 i art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Jest zatem wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Tym samym ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (por. wyrok NSA w Warszawie z 20 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 914/98). Zmian przedmiotowych i podmiotowych w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych, spisanych umów i ugód w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentów posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności (por. np. wyrok NSA z 15 października 1998 r., sygn. akt II SA 810/98; wyrok NSA z 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98; wyrok NSA z 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 119/99).

Dokonanie zmian w ewidencji możliwe jest zatem jedynie poprzez udokumentowanie przez osobę legitymującą się interesem prawnym rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji, a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów, o których mowa powyżej. Podkreślenia wymaga, iż nie można w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu (por. wyrok WSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1178/16).

Zapisów w ewidencji nie można kwestionować w postępowaniu podatkowym (por. wyrok NSA z 12 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1791/2007). Zauważyć jednak trzeba, że w przedmiotowej sprawie właściciel nieruchomości ujawniony w ewidencji zmarł, a nieruchomością, jak twierdził skarżący, władał właśnie on jako posiadacz samoistny.

Jak już wyżej zaznaczono, podatnikiem podatku rolnego (podatku od nieruchomości) może być także posiadacz samoistny, a jego obowiązek wyprzedza ponadto zobowiązanie właściciela. W toku postępowania podatkowego ujawnił się posiadacz samoistny w osobie skarżącego, dlatego obowiązkiem organu podatkowego I instancji w pierwszej kolejności było przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego, a nie skwitowanie tej kwestii odwołaniem się do danych wynikających z ewidencji budynków i gruntów i odesłaniem skarżącego do sądu bądź innego organu w celu rozstrzygnięcia tej kwestii. Tym samym w tego rodzaju sprawie nie wystarczyło powołać się na dane w ewidencji gruntów i budynków, gdyż w tym zakresie z uwagi na śmierć właściciela po prostu ich było brak.

Na marginesie trzeba zauważyć, że co do zasady do daty nowelizacji art. 20 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne tj. do 12 lipca 2014 r. w ewidencji dane co do posiadacza gruntów wykazywało się tylko, jeśli dotyczyły one gruntów państwowych oraz samorządowych. W związku z czym osoba posiadacza samoistnego nie była ujawniana odnośnie pozostałych kategorii gruntów, mówiąc ogólnie "prywatnych".

Dla ustalenia osoby posiadacza samoistnego należało więc przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające przy zastosowaniu reguł, o których mowa w art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 oraz 190 Ordynacji podatkowej. Tego właśnie w rozpatrywanym stanie faktycznym zabrakło. Organ nie wyjaśnił bowiem, kwestii samoistnego posiadania przedmiotowej działki nr [...]. Jak już wyżej stwierdzono posiadanie jest zaś stanem faktycznym, który może kształtować się niezależnie od rzeczywistych stosunków własnościowych.

Może przecież wystąpić sytuacja, że chociaż zgodnie z danymi w ewidencji gruntów i budynków dana osoba figuruje jako właściciel, to jednak grunty te pozostają we władaniu innego podmiotu, które ma znamiona posiadania samoistnego i w takim przypadku to na organie podatkowym spoczywa obowiązek w drodze prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalenie, kto powinien być uznany za podatnika np. podatku rolnego

Ten aspekt należało jednak zbadać z zachowaniem ww. zasad postępowania podatkowego (m.in. wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zapewnienia czynnego udziału stronie, dopuszczenia wszystkich zgodnych z prawem dowodów, swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego) i domniemanie zgodności danych w ewidencji z rzeczywistym stanem prawnych w żaden sposób organów z tego obowiązku nie zwalniało.

W niniejszej sprawie przedwczesne było wydanie przez organ I instancji postanowienia zawieszającego postępowanie podatkowe z uwagi na wystąpienie ww. zagadnienia wstępnego, a dotyczącego ustalenia posiadacza samoistnego lub właściciela działki numer [...] położonej w S. . Organy zobligowane były na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy do ustalenia posiadacza samoistnego przedmiotowej działki, zwłaszcza w sytuacji gdy przez wiele lat traktowały skarżącego właśnie jako takiego posiadacza, wystawiając na niego nakazy płatnicze. Dopiero po takim ustaleniu możliwe będzie decydowanie w ustalonych okolicznościach sprawy o zasadności bądź braku zasadności zawieszenia postępowania.

W sytuacji, gdy w ewidencji ujawnione są wyłącznie dane właściciela, który zmarł a przez to brak danych dotyczących samoistnego posiadacza, ustalenie, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby (na której w takim przypadku ciąży obowiązek podatkowy) powinno być dokonane jedynie w wyniku przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego.

Organ podatkowy I instancji uwzględniając potencjalną inicjatywę dowodową strony skarżącej i działając z urzędu ustali, czy skarżącemu można przypisać atrybut samoistnego posiadacza spornego przedmiotu opodatkowania i w zależności od poczynionych ustaleń podejmie dalsze działania zmierzające do ustalenia osoby na którym spoczywa obowiązek podatkowy.

Wskazane powyżej przez Sąd uchybienia natury proceduralnej powodują, że Sąd był zobowiązany do wyeliminowania z obrotu prawnego, zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.), gdyż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.