Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 201/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz P. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu odwołania P. S.., zwanego dalej skarżącym, od decyzji Burmistrza D. z dnia [...], nr [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w D. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w D., wszczęte zostało przez Burmistrza Miasta D. w dniu 11 lipca 2008 r. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w powyższym lokalu zgłosiła B. M.-S., zwana dalej wnioskodawczynią, która podała, że skarżący nie mieszka w miejscu stałego zameldowania od marca 2008 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu 6 lutego 2009 r. Burmistrz D. orzekł o odmowie wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy – Wojewodę [...], decyzją z dnia 18 marca 2009 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z powodu niezebrania przez organ I instancji dostatecznego materiału dowodowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 7 sierpnia 2009 r. Burmistrz D. ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia [...]. Skarżący złożył skargę na wydane w sprawie decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 512/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. W cenie Sądu, w postępowaniu nie wykazano w sposób należyty i obiektywny, że skarżący faktycznie opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny. Sąd wskazał, by jednoznacznie ustalić, gdzie znajduje się faktyczne centrum życiowe skarżącego, a jeżeli skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu, to należy wyjaśnić, czy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, po przeprowadzeniu dodatkowych czynności wyjaśniających, decyzją z dnia 5 lipca 2010 r. Burmistrz D. ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie. Analizując w postępowaniu odwoławczym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Wojewoda [...] uznał, że nadal nie zostały wyjaśnione przesłanki uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia zaskarżonej treści, w związku z czym decyzją z dnia 27 sierpnia 2010 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu nakazał uzupełnienie zebranego materiału dowodowego celem wyjaśnienia okoliczności faktycznych budzących wątpliwości.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji zawiadomił strony postępowania o toczącym się postępowaniu uzupełniającym. Zwrócił się do Komendanta Straży Miejskiej w D. o ustalenie miejsca pobytu skarżącego. Zwrócił się też do Społecznej Komisji Mieszkaniowej D. Zarządu Budynków Mieszkalnych o podanie informacji, czy skarżący składał wniosek o przydział mieszkania oraz o przedstawienie kserokopii z wywiadu przeprowadzonego przez Komisję we wskazanej sprawie. Mając na względzie zalecenia organu odwoławczego, organ I instancji zwrócił się do zarządcy nieruchomości, w której znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny o podanie, kto jest najemcą lokalu przy ul. [...] w D. oraz, czy skarżący podnajmuje to mieszkanie. W odpowiedzi, Zarząd Budynków Mieszkalnych powiadomił organ, że najemcami lokalu przy ul. [...] są M. i T. P., którzy wyrazili zgodę na podnajem mieszkania przez S. P. i skarżącego na okres od dnia 10 sierpnia 2010 r.

Społeczna Komisja Mieszkaniowa podała, że w grudniu 2009 r. skarżący składał wniosek o przydział samodzielnego lokalu mieszkaniowego, lecz wniosku nie uwzględniono albowiem ustalono, że warunki mieszkaniowe w lokalu, w którym zameldowana jest S. P., nie są złe. Ponadto podano, że według posiadanych informacji skarżący oraz S. P. od około roku mieszkają w lokalu przy ul. [...] w D.

W dniu 17 września 2010 r. do organu wpłynęło pismo ojca skarżącego, w którym ponownie opisał on moment wyprowadzenia się skarżącego z przedmiotowej nieruchomości. W piśmie tym podano, że skarżący od marca 2008 r. mieszka z S. P., a w lipcu 2008 r. przyjechał pod dany adres i zabrał swoje rzeczy.

Następnie w dniu 7 października 2010 r. do organu I instancji wpłynęła odpowiedź ze Straży Miejskiej D., w której podano, że skarżący przebywa z S. P. oraz córką w mieszkaniu przy ul. [...] w D. Mieszkanie to należy między innymi do T. P., który przebywa i pracuje za granicą. W mieszkaniu tym zamieszkuje od 6 sierpnia 2010 r., a do dnia 5 listopada posiada tam zameldowanie czasowe. Skarżący nocuje w tym mieszkaniu, spożywa posiłki i posiada rzeczy codziennego użytku. Na podstawie wywiadu sąsiedzkiego ustalono, że skarżący widywany jest pod tym adresem o różnych porach dnia od około 2 lat. Na zakończenie podano, że pod adresem: ul. [...] w D. mieszka brat S. P. Nie potwierdziło się przypuszczenie, że skarżący mieszka na ogródkach działkowych "[...]".

W złożonych wyjaśnieniach skarżący podał, że nieprawdą jest, jakoby miejsce zameldowania opuścił w marcu 2008 r., stało się to we wrześniu 2008 r., gdy zostały wymienione zamki w drzwiach. Podał również, że nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...] aż do dnia, w którym lokal ten podnajął. Dodał, że miejsce to nie jest miejscem stałego pobytu ani dla niego, ani dla S. P., w związku z czym ponownie złożył wniosek o przydział mieszkania.

W dniu 9 listopada 2010 r. wnioskodawczyni podtrzymała dotychczas składane oświadczenia podkreślając, że skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie, zabierając wszystkie swoje rzeczy.

W dalszym postępowaniu uzupełniającym organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w D. o podanie, czy obecnie toczy się postępowanie z powództwa skarżącego przeciwko wnioskodawczyni o naruszenie posiadania. W odpowiedzi poinformowano, że w dniu 19 lipca 2010 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego, lecz w związku z nieuiszczeniem przezeń stosownej opłaty, pozew został zwrócony.

Po pouczeniu stron o treści art. 10 k.p.a. skarżący dodał, że postępowanie o naruszenie posiadania zostało umorzone, ponieważ on sam wycofał wniosek. Swoje zachowanie argumentował tym, że został do tego działania nakłoniony przez reprezentującego go adwokata oraz przez sędziego. Dopiero pełnomocnik, który reprezentował go w sprawie o wymeldowanie, zasugerował, by ponownie złożyć pozew, co też skarżący uczynił w dniu 17 lipca 2010 r.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz D. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca dotychczasowego pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w D., od którego to decyzji skarżący wniósł odwołanie.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji wskazał, że podstawę materialno - prawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu.

W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w toku prowadzonego postępowania wykazał, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Fakt ten bezsprzecznie potwierdzony został przez samego skarżącego. W toku sprawy powstały jednak wątpliwości, co do zaistnienia przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia przedmiotowego mieszkania. Strony zeznające w sprawie miały odmienne argumenty, co do zaistniałej sytuacji. Wnioskodawczyni podkreślała, że skarżący wyprowadził się z własnej, nieprzymuszonej woli i przeniósł centrum życiowe w inne miejsce. Z kolei skarżący podnosił, że do opuszczenia lokalu został poniekąd przymuszony poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych. Podkreślał ponadto, że jego rzeczy osobiste zostały bez jego wiedzy wyniesione z domu. Wobec tak odmiennych twierdzeń organy administracji starały się w sposób rzetelny zebrać materiał dowodowy, który byłby wystarczający do wydania właściwego orzeczenia. W ocenie Wojewody [...], dokumenty przedstawione przez organ I instancji są już na tyle wyczerpujące, by można było podjąć słuszną decyzję, a tym samym podzielić stanowisko organu I instancji.

Organ ten podał, że ponownie przeanalizował sprawę i ustalił, że skarżący opuścił przedmiotową nieruchomość we wrześniu 2008 r., jak sam podał. W mieszkaniu nie posiada żadnych rzeczy osobistych. W chwili obecnej nie utrzymuje kontaktu z zamieszkałymi pod spornym adresem osobami. Między stronami toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w D. o ochronę posiadania. Pozew został wniesiony przez samego skarżącego. Następnie w dniu 18 listopada 2009 r. skarżący dobrowolnie wycofał pozew. Jak twierdzi, uczynił to za namową reprezentującego go wówczas adwokata, jak i przez sędziego. W dniu 19 lipca 2010 r. skarżący ponownie złożył pozew w tej samej sprawie, nie dopełnił jednak wymogów formalnych, w związku z czym pozew został mu zwrócony. Obecnie, jak powiadomił pełnomocnik skarżącego, sprawa jest w toku. Od sierpnia 2010 r. skarżący wraz ze swoją konkubiną podnajmuje lokal przy ul. [...] w D. Wcześniej mieszkanie to zajmowała konkubina i wówczas skarżący "odwiedzał" ją pod tym adresem. Obecnie po raz drugi złożył wniosek o przydział mieszkania. Społeczna Komisja Mieszkaniowa potwierdziła, że w grudniu 2009 r. skarżący składał wniosek o przydział samodzielnego lokalu mieszkalnego na terenie D. Wniosku nie uwzględniono z uwagi na fakt, że warunki mieszkaniowe w lokalu, gdzie stały meldunek posiada konkubina skarżącego, nie są złe. Ponadto według posiadanych przez Społeczną Komisję Mieszkaniową informacji, skarżący wraz z w/w mieszka w lokalu przy ul. [...] już od około roku.

Wobec powyższego należy zdaniem organu odwoławczego zwrócić uwagę na kilka faktów. Mianowicie, prawdą jest, że skarżący starał się odzyskać swoje rzeczy osobiste, jak również dostać się do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, co zostało w sprawie udowodnione. Co prawda niezrozumiałym w ocenie organu odwoławczego jest cofnięcie przez skarżącego pierwszego pozwu o ochronę posiadania, lecz motywów owego zachowania nie sposób wyjaśnić. Należy więc zwrócić uwagę na drugi złożony w tym przedmiocie pozew. Dziwi zdaniem organu odwoławczego fakt, że składając ponownie znany sobie pozew, skarżący nie dopełnił jego wymogów formalnych. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżącego podał, że obecnie sprawa jest w toku, gdyż uiszczono odpowiednią opłatę sądową. W ocenie organu odwoławczego działanie w tej mierze nie zmienia jednakże faktu, że skarżący już od dłuższego czasu nie koncentruje swojego życia w spornym mieszkaniu, i jak sam twierdzi, nie widzi możliwości zmiany tej sytuacji w przyszłości. Nie sposób też nie zauważyć, że wnioski o uzyskanie innego mieszkania uzasadniane założeniem rodziny, nie współgrają z ewentualnym domysłem, że miejscem stałego pobytu byłby nadal sporny lokal. W ocenie organu odwoławczego, nic nie wskazuje na to, by w przyszłości skarżący miał zamiar realizować swoje sprawy życiowe w miejscu zameldowania na pobyt stały, założywszy rodzinę i dokonawszy najmu innego mieszkania. Nie można odmówić jednak słuszności skarżącemu, że powziąwszy kroki prawne o ochronę naruszonego posiadania, zamierza wyraźnie zaakcentować nieprawidłowy sposób, w jaki został potraktowany przez rodzinę zamieszkującą przedmiotową nieruchomość. Mieć należy na uwadze, że powstały między stronami konflikt nie może być jedyną przesłanką decydującą wydanie stosownego orzeczenia. Sprawa z wniosku skarżącego obecnie jest w toku, w związku z czym nie jest znane jej dokładne rozstrzygnięcie. W ocenie organu II instancji, w sytuacji, gdy skarżącemu zostanie przyznana słuszność, jak również po faktycznym zamieszkaniu w spornym lokalu, nie będzie podstaw do odmowy zameldowania go w tym lokalu. Tymczasem, w obecnym stanie faktycznym, skarżący już od co najmniej roku mieszka wraz z założoną rodziną w wynajmowanym mieszkaniu, gdzie koncentruje bez wątpienia szereg spraw życiowych: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, gromadzi rzeczy codziennego użytku. Trudno, zdaniem organu odwoławczego, obecnie niepodważalnie przyjąć, że w momencie uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia skarżący przeniesie wszystkie rzeczy z obecnie zajmowanego lokalu i ponownie zamieszka pod adresem zameldowania stałego. Organ odwoławczy wskazał, że gdyby faktycznie do takiej sytuacji doszło, nie można byłoby odmówić skarżącemu dokonania zameldowania, jednak w obecnej chwili zameldowanie skarżącego w tym lokalu stanowi jedynie fikcję meldunkową, którą organy prowadzące sprawę zmuszone są usunąć. Charakter rejestracyjny zameldowania pozwala każdorazowo taki wpis zmienić w zależności od aktualnego stanu faktycznego, po spełnieniu jednej z niezbędnych przesłanek – zamieszkania w miejscu dokonywania zameldowania. Zamieszkania w sensie wywiedzionym w art. 6 ustawy meldunkowej.

Organ zwrócił uwagę, że przesłankę opuszczenia miejsca pobytu wyczerpywać mogą różnorakie stany faktyczne. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym "za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu stałego, ale także sytuację, w której osoba wbrew własnej woli została usunięta z lokalu, a nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, lub dochodząc tego prawa uzyskała dla siebie rozstrzygnięcie niekorzystne".

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że na organach właściwych w sprawach ewidencji ludności spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu zapewnienia zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi o to, by dane te odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej. Organy prowadzące ewidencję mają obowiązek podejmować wszelkie czynności służące rejestracji prawdziwych danych o miejscu pobytu osób. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Podkreślono, że ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich, co oznacza, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki.

Aby ocenić, że mamy do czynienia z "opuszczeniem miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędne jest ustalenie, gdzie w dacie orzekania znajduje się centrum życiowe danej osoby, a zatem, w którym miejscu koncentrują się jej wszystkie najważniejsze sprawy osobiste. W celu ustalenia powyższego należy wyjaśnić szereg okoliczności, których katalog uzależniony jest od konkretnej sprawy, przykładowo: świadczenie pracy poza miejscem zamieszkania, częstotliwość przyjazdów do przedmiotowego lokalu i kontaktów utrzymywanych z osobami pozostającymi w lokalu, partycypowanie w kosztach utrzymania danego lokalu lub założenie rodziny w innym miejscu, ewentualne plany powrotu do miejsca stałego zameldowania itp.

W tej sytuacji decyzja organu I instancji orzekająca o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego jest zdaniem organu odwoławczego merytorycznie poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem albowiem spełnione były w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która faktycznie lokal ten opuściła. Zdaniem organu II instancji, nic jednakże nie stoi na przeszkodzie, by ponownie dokonać stosownego zameldowania, lecz jedynie wówczas, gdy skarżący faktycznie zamieszka w przedmiotowym lokalu. Pamiętać należy, że po uzyskaniu korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia w sprawie o ochronę posiadania, jak również przy faktycznym zamieszkaniu pod spornym adresem, nie będzie przeszkód w dokonaniu stosownego meldunku. Na razie jednak skarżący nie miesza w miejscu stałego zameldowania, a jego ewentualny powrót do tego lokalu jest niepewny.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

Skarżący złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu, w szczególności co do okoliczności opuszczenia przedmiotowego lokalu. Podkreślił, że nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) i tylko naruszenie prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji, mającego wpływ na wynik sprawy uzasadnia jej uchylenie, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższy zakres kontroli sądowo-administracyjnej i oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję wydaną w I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skargę należy uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję, albowiem w świetle przedstawionej w niej argumentacji co do istnienia podstaw do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego, uznać ją należy za przedwczesną. Zawarte w niej ustalenia dotyczące toczącego się przed sądem powszechnym postępowania w sprawie przywrócenia naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego są sprzeczne z poczynionymi w tej mierze ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że kwestie dotyczące zameldowania i wymeldowania służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego i pozostają bez wpływu na prawo danej osoby do lokalu mieszkalnego, którego postępowanie dotyczy. Postępowanie w sprawie wymeldowania nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, np. własnościowych, najmu itp.

Z powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynikają przesłanki, których łączne spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji w sprawie wymeldowania danej osoby z pobytu stałego lub czasowego na czas trwający ponad trzy miesiące oraz niedopełnienia przez osobę opuszczającą miejsce pobytu obowiązku wymeldowania się. Celem przytoczonej regulacji jest zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, które powinny rejestrować i odzwierciedlać zmiany miejsc pobytu. Z tych też względów nałożono na osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu powinność dokonywania czynności służących rejestracji miejsca pobytu, a organom meldunkowym przyznano uprawnienia do wydawania rozstrzygnięć mających zastępować takie czynności dla uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy w sytuacji, gdy czynności tych nie podejmie osoba zobowiązana.

W świetle powołanej wyżej regulacji, badanie zasadności wniosku o wymeldowanie wymaga ustalenia, czy osoba, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, opuściła miejsce pobytu stałego. Zauważyć należy, że zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądowo-administracyjnym przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 190969). Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest bowiem, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu prawa. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989 r., nr 2, poz. 72). Przesłanka ta, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel w jakim to miejsce, np. na pewien czas, zostało opuszczone, a także o przyczynę opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, co wynika z prawidłowych ustaleń w tym względzie, nie można uznać za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, Lex nr 80643).

W wyroku z dnia 17.09.2010 r. sygn. akt II OSK 1441/09 (Lex nr 746543) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, gdy osoba opuściła miejsce pobytu wbrew swej woli i nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym żądania skierowanego do sądu o nakazanie przywrócenia utraconego posiadania."

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał za przedwczesne stanowisko organu odwoławczego dotyczące spełnienia przez skarżącego w/w przesłanek uzasadniających jego wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Bez wątpienia, dla oceny dobrowolności opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu oraz trwałości tego opuszczenia, kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu oraz, czy podjęte przez skarżącego przed sądem powszechnym działania zmierzające do przywrócenia naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego zakończyły się prawomocnie. Mając na uwadze z jednej strony treść zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, z drugiej zaś ustanowione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego, Sąd uznał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób należyty wyżej wskazanej istotnej w sprawie okoliczności, a poczynione w sprawie ustalenia faktyczne są niepełne, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zaś zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania tego organu co do znaczenia w okolicznościach sprawy toczącego się postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania naruszają są sprzeczne z wykładnią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co powoduje, że decyzję zaskarżonej treści uznać należy za przedwczesną.

Dokonane bowiem w powyższym przedmiocie ustalenia organów administracji w sprawie dotyczącej wymeldowania z miejsca pobytu stałego mają istotne znaczenia dla oceny dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego. Okoliczność ta wymaga jednoznacznego ustalenia, albowiem uzyskanie przez skarżącego pozytywnego dla siebie wyroku w toczącej się ewentualnie z jego powództwa sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania stałoby na przeszkodzie wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu. W sytuacji, gdy skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i podjął kroki prawne zmierzające od odzyskania utraconego posiadania lokalu, orzeczenie o wymeldowaniu go z tego lokalu przed prawomocnym zakończeniem postępowania o przywrócenie posiadania lokalu, uznać należy za przedwczesne.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku organu odwoławczego, bez znaczenia w świetle powyższego pozostaje okoliczność, gdzie skarżący obecnie mieszka i koncentruje swoje centrum życiowe, skoro wobec niedobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego, którego postępowanie dotyczy, do sytuacji tej został niejako przymuszony i, co nie zostało przez organ odwoławczy w sposób jednoznaczny ustalony, że w postępowaniu przed sądem powszechnym domaga się przywrócenia naruszonego posiadania tego lokalu. Bez znaczenia także pozostaje akcentowana przez organ odwoławczy wątpliwość, czy po uzyskaniu pozytywnego dla siebie wyroku w sprawie dotyczącej przywrócenia naruszonego posiadania skarżący powróci do lokalu, którego postępowanie dotyczy. Nie miałyby też w tej sytuacji (toczącego się ewentualnie postepowania posesoryjnego) znaczenia czynione przez skarżącego starania o uzyskanie innego lokalu mieszkalnego, skoro ewentualnie podtrzymuje pozew o przywrócenie naruszonego posiadania.

Zauważyć należy, że organ odwoławczy ustalił w zaskarżonej decyzji, że między stronami toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w D. o ochronę posiadania. Pozew został wniesiony przez samego skarżącego. Następnie w dniu 18 listopada 2009 r. skarżący dobrowolnie wycofał wniosek. W dniu 19 lipca 2010 r. skarżący ponownie złożył pozew w tej samej sprawie, nie dopełnił jednak wymogów formalnych, w związku z czym pozew został mu zwrócony. Obecnie, jak powiadomił pełnomocnik skarżącego, sprawa jest w toku. W dalszych rozważaniach organ odwoławczy podkreślił, że obecnie sprawa z wniosku skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania jest w toku, w związku z czym nie jest znane jej dokładne rozstrzygnięcie. Natomiast organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji ustalił, że w toczącej się między stronami przed Sądem Rejonowym w D. sprawie o sygn. akt I C 214/08 z powództwa skarżącego przeciwko wnioskodawczyni i ojcu skarżącego o ochronę naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego, skarżący w dniu 18 listopada 2009r. cofnął pozew, a pozew, który złożył ponownie w sądzie powszechnym o ochronę naruszonego posiadania, został przez Sąd zwrócony z powodu braków formalnych.

Okoliczność ta, jako mająca istotne znaczenie w sprawie, powinna zostać wyjaśniona przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie można bowiem w świetle tego , co powiedziano wyżej, zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że ewentualnie tocząca się między stronami sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania nie ma znaczenia z tego względu, jak to wskazał organ odwoławczy, że w sytuacji gdy skarżącemu zostanie w postępowaniu posesoryjnym przyznana słuszność, jak również po faktycznym zamieszkaniu w przedmiotowym lokalu, nie będzie podstaw do odmowy zameldowania. Tego rodzaju bowiem stanowisko pomija znaczenie w sprawie dotyczącej zameldowania mającą istotne znaczenie okoliczność, podjęcia przez skarżącego kroków zmierzających do przywrócenia utraconego przez niego posiadania przedmiotowego lokalu.

Skoro zatem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa, podlegała ona uchyleniu, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, winien w sposób jednoznaczny wskazać w wydanej przez siebie decyzji (ustalić), czy skarżący opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny w sposób dobrowolny oraz na jakim etapie jest zainicjowane ponownie przez skarżącego przed sądem powszechnym postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego i dopiero wówczas ocenić istnienie w sprawie, w świetle treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłanek do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu, którego postępowanie dotyczy i rozstrzygniecie swoje w tym zakresie uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej charakter.