Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1856/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania I. M. (dalej "skarżącej") od decyzji Prezydenta W. (dalej "Prezydenta") z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał decyzję Prezydenta w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., przedstawia się w sposób następujący:

1. Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. (dalej "sporny lokal", "wymeldowanie ze spornego lokalu") zostało wszczęte na wniosek J. G. (dalej także "wnioskodawcy").

2. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zmianami), dalej "ustawy meldunkowej", Prezydent orzekł o wymeldowaniu skarżącej ze spornego lokalu, stwierdzając opuszczenie tego lokalu przez skarżącą w 2003 r. i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Organ podkreślił, że wprawdzie skarżąca podnosi, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, niemniej od 2003 roku nie podjęła żadnych kroków prawnych, aby powrócić do miejsca stałego zameldowania.

3. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżąca wniosła do Wojewody odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia [...] lutego 2014 r. (za pośrednictwem organu), podtrzymując stanowisko, że z uwagi na niedobrowolny charakter opuszczenia przez nią lokalu nie zostały spełnione przesłanki, niezbędne do jej wymeldowania. W odwołaniu wskazano ponadto, że: (-) około roku 2012 r. były partner życiowy skarżącej zaginął, (-) w październiku 2013 r. wnioskodawca, który jest właścicielem lokalu, dokonał bezprawnego naruszenia posiadania lokalu poprzez zmianę zamków drzwiach wejściowych, uniemożliwiając skarżącej korzystanie z lokalu, (-) pozwem z dnia [...] marca 2014 r. skarżąca wraz z córką wniosły do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda rozpatrzył odwołanie skarżącej od decyzji Prezydenta z dnia [...] lutego 2014 r., utrzymując tę decyzję w mocy.

Uzasadniając zaskarżone orzeczenie, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:

(I) W kwestii ustaleń faktycznych:

1. Tytuł prawny do spornego lokalu przysługuje J. G. (stosownie do treści zaświadczenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z dnia [...] września 2013 r.).

2. W swoim wniosku o wymeldowanie skarżącej wnioskodawca wskazał, że: (-) skarżąca wyprowadziła się ze spornego lokalu dobrowolnie w maju 2003 r., (-) obecnie skarżąca zamieszkuje we własnym lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., (-) w spornym lokalu nikt obecnie nie mieszka, a sam wnioskodawca zamieszkuje w [...].

3. W toku postępowania skarżąca wyjaśniła, że: (-) nie wyraża zgody na jej wymeldowanie ze spornego lokalu, (-) spornego lokalu nie opuściła dobrowolnie, (-) w 2003 r. wraz z córką – L. W. została zmuszone do opuszczenia lokalu z uwagi na agresywne zachowanie A. W. (ojciec L. W.), (-) A. W. zaginął około 2012 r., (-) chciałaby wraz z córką powrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały i ponownie w nim zamieszkać, jednakże w lokalu tym zostały wymienione zamki w drzwiach wejściowych, (-) o wymianie zamków w drzwiach wejściowych skarżąca dowiedziała się w 2012 r. od funkcjonariuszy policji kryminalnej, podczas gdy próbowała umożliwić im wejście do omawianego lokalu, (-) w lokalu znajdują się ruchomości zajęte przez komornika w związku z niepłaceniem przez A. W. alimentów, (-) ani skarżąca, ani jej córka nie składały nigdy pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania z obawy przed A. W., (-) wspólne zamieszkiwanie z ww. było niemożliwe, gdyż w omawianym .lokalu zamieszkiwał on wraz z obywatelką [...].

4. Z treści zaświadczenia wydanego przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej [...] wynika, że skarżąca wyprowadziła się ze spornego lokalu w dniu [...] maja 2003 r.

5. W aktach sprawy znajduje się kopia pisma wnioskodawcy z dnia [...] października 2013 r., skierowanego do skarżącej i informującego skarżącą o wypowiedzeniu jej umowy najmu spornego lokalu, jak też zobowiązującego skarżącą do dopełnienia obowiązku wymeldowania z pobytu stałego.

6. Z pisma Spółdzielni [...] wynika, że lokal nr [...] przy ul. [...] w W. jest własnością skarżącej. Opłaty za ww. lokal naliczane są za dwie osoby, przy czym Spółdzielnia nie posiada informacji kto zamieszkuje pod ww. adresem.

7. Przesłuchany przez Prezydenta J. W. wyjaśnił, że A. W. był jego znajomym, ale w 2012 r. zaginął. Zaginiecie zostało zgłoszone na policji, wymieniony nie został jednak odnaleziony. J. W. wyjaśnił ponadto, że skarżąca mieszka wraz ze swoją córką L. W. przy ul. [...]. Natomiast A. W. mieszkał w spornym lokalu sam. Przywołany dowód z przesłuchania J. W. został przeprowadzony przez Prezydenta W. z naruszeniem art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) jednakże wobec zgodnych i spójnych oświadczeń stron niniejszego postępowania odnośnie niezamieszkiwania skarżącej w miejscu pobytu stałego, należało dopuścić ww. dowód jako pośredni.

8. W związku z podniesieniem przez skarżącą w odwołaniu kwestii braku dobrowolności przy opuszczaniu spornego lokalu, wynikającego z agresywnego zachowania A. W. na etapie postępowania odwoławczego wezwano skarżącą do przedstawienie na tę okoliczność stosownych dowodów. Skarżąca została zatem wezwana do dostarczenia kopii zawiadomień z policji, rozstrzygnięć sądów lub prokuratury, oraz do przedłożenia informacji z Policji świadczących o tym, że podejmowała ona próby wejścia do spornego lokalu i ponownego w nim zamieszkania. Jednocześnie wymieniona została poinformowana, że w przypadku niedostarczenia ww. dokumentów sprawa zostanie rozpatrzona w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca nie przedstawiła dokumentów, do których przedłożenia została wezwana, przedkładając w to miejsce: (-) zawiadomienie o przestępstwie z wnioskiem o ściganie skierowane do Prokuratury Rejonowej [...] w dniu [...] października 2008 r., (-) pismo z dnia [...] czerwca 2011 r. skierowane do Sądu Rejonowego [...] oraz pismo z dnia [...] września 2007 r. skierowane do Komornika Sądowego dot. akt [...], przy czym z ich treści wynika, że dotyczą one wyłącznie kwestii alimentacyjnych. Pisma te nie zostały zatem uwzględnione przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie, gdyż nie mają wpływu na wydane rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Z informacji przekazanych przez funkcjonariuszy policji w dniu [...] maja 2014 r wynika, że w okresie od [...] stycznia 2003 r. do [...] maja 2014 r. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. odnotowano tylko jedną interwencję policji. Miała ona miejsce w dniu [...] marca 2003 r. – I. M. zgłosiła awanturę z pijanym konkubentem.

9. Należało odstąpić od uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wynika to z faktu, że wyjaśnienia złożone przez skarżącą w toku postępowania są wyczerpujące, a ich powielanie niepotrzebnie przedłużyłoby prowadzone postępowanie w przedmiocie wymeldowania wymienionej z pobytu stałego. Odstąpiono również od przesłuchania J. P. i E. M., albowiem osoby te nie zamieszkują w pobliżu spornego lokalu, a poza tym konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy został już poparty innymi dowodami. Niecelowym również byłoby przesłuchiwanie L. W., albowiem jest to osoba bliska dla skarżącej.

(II). W kwestii oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego:

1. W powyższych okolicznościach należało przyjąć, że skarżąca opuściła sporny lokal w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy meldunkowej, w następstwie czego wystąpiły przesłanki do jej wymeldowania z pobytu w tym lokalu. O ile faktem w sprawie bezspornym, przyznawanym przez samą skarżącą, było długoletnie niezamieszkiwanie przez skarżącą w spornym lokalu, o tyle spornym pozostawało to, czy niezamieszkiwanie to spełniało przesłanki dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały.

2. Analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że niezamieszkiwanie zainteresowanej pod wskazanym adresem ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolność opuszczenia lokalu oznacza wolny wybór osoby opuszczającej, niezależnie od tego, czy spowodowane jest to konfliktami, czy innymi przyczynami, jeśli nie mają one charakteru niezgodnego z prawem (bezprawnego) zmuszenia do opuszczenia lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2007 r., II OSK 1011/06 oraz 6 marca 2007 r., II OSK 401/06). Skarżąca nie udowodniła w żaden sposób, aby została zmuszona do opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały w wyniku bezprawnych działań zamieszkującego w omawianym lokalu A. W., tj. nie uzyskała na potwierdzenie tego faktu żadnego rozstrzygnięcia w sprawie cywilnej lub karnej.

3. W myśl orzecznictwa sądowego dla wykazania niedobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest podjęcie przewidzianych prawem środków, skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia sądowego, m. in. wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do opuszczenia lokalu (por. wyrok NSA o sygn. akt V SA/1492/2002). Wprawdzie z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2014 r. wymieniona wniosła do Sądu Rejonowego [...] pozew o przywrócenie naruszonego posiadania niemniej jednak nie można uznać takiego działania za podjęcie skutecznych kroków prawnych umożliwiających wejście do lokalu. Do protokołu w dniu [...] grudnia 2013 r. skarżąca oświadczyła, że w spornym lokalu nie mieszka od 2003 r. natomiast o wymianie zamków w drzwiach dowiedziała się od policji w 2012 r. Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego). Zatem powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania złożone w dniu [...] marca 2014 r. należy uznać za nieskuteczne. Dodatkowo z akt sprawy jednoznacznie wynika, że powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania zostało złożone przez skarżącą dopiero na skutek wydania przez Prezydenta W. decyzji o wymeldowaniu wymienionej ze spornego lokalu.

4. Sam fakt istnienia konfliktu pomiędzy skarżącą a jej partnerem życiowym nie wpływa w żaden sposób na zmianę stanowiska odnośnie charakteru opuszczenia przez wymienioną miejsca zameldowania na pobyt stały. Nie traci bowiem, co do zasady, dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeśli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 140/07).

5. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie mieszka w spornym lokalu od 2003 r., nie posiada do niego kluczy, nie próbowała do niego powrócić i ponownie w nim zamieszkać. Uznać zatem należy, że skarżąca przybrała bierną postawę, która wskazuje, że nie wyraża ona faktycznego zamiaru ponownego zamieszkania w miejscu zameldowania. Dodatkowo o trwałości opuszczenia przedmiotowego mieszkania świadczy fakt, że skarżąca nie dokonała obowiązku zameldowania się na pobyt czasowy pod adresem, pod którym obecnie zamieszkuje. Podkreślić również zależy, że sporny lokal stanowi obecnie w całości własność wnioskodawcy, natomiast skarżąca jest właścicielem innego lokalu, tj. lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

6. Instytucja zameldowania w lokalu ma charakter ewidencyjny i jako taka nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądza o jego utracie. Jej istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu określonej osoby. Podkreślić należy, że zgodność stanów faktycznych z zapisami organów ewidencji ludności służy likwidacji fikcji meldunkowej, a zatem leży w interesie społecznym. W tym miejscu należy dodatkowo wskazać, że jeżeli skarżąca ponownie zamieszka w spornym lokalu, będzie mogła zameldować się w nim na pobyt stały lub czasowy powyżej 3 miesięcy zgodnie z charakterem pobytu.

IV. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r. (za pośrednictwem organu), podnosząc przeciwko orzeczeniu następujące zarzuty:

- błędnego ustalenia, że skarżąca wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu dobrowolnie i że wyprowadzka miała charakter trwały i dowolność ustaleń w tym przedmiocie;

- naruszenia art.15 ust.2 ustawy meldunkowej poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki określone w tym przepisie;

- błędnego odstąpienia od zeznań świadków J. P. i E. M. z uwagi na to, iż nie zamieszkują oni w pobliżu przedmiotowego lokalu;

- błędnego uznania, iż o wiarygodności zeznań świadków decyduje miejsce ich zamieszkania,

- błędnego uznania, iż przeprowadzenie zawnioskowanych przez skarżącą dowodów prowadziłoby tylko do zbędnego przedłużania postępowania, a tym samym oddalenie tych wniosków;

- błędnego i sprzecznego z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalenia, że wniesiony przez skarżącą pozew o przywrócenie naruszonego posiadania został złożony z uchybieniem terminu określonego w art.344 § 2 kpc i jest bezskuteczny;

- prowadzenia postępowania w przedmiocie wymeldowania pomimo zaistnienia przesłanek do jego zawieszenia wobec toczącego się postępowania w przedmiocie ochrony naruszonego posiadania;

- naruszenia art. art. 7 oraz 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w przedmiocie wymeldowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca podniosła w szczególności, co następuje:

1. Wbrew ustaleniom obu organów opuszczenie lokalu w 2003 roku nie miało charakteru dobrowolnego, a wyniknęło wyłącznie z konieczności ochrony skarżącej i jej małoletniej córki przed psychiczną i fizyczną agresją ze strony byłego partnera skarżącej. Interwencji Policji w spornym lokalu było dużo więcej aniżeli wynika to z ustaleń organów, natomiast nie były one odnotowywane (o czym skarżąca kilkukrotnie przekonywała się, chcąc założyć "niebieską kartę" swojemu partnerowi). Niezależnie od powyższego sam fakt potwierdzenia jednego przypadku interweniowania przez Policję w spornym lokalu w dniu [...] marca 2003 r., a więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym opuszczenie lokalu uwiarygodnia wersję zdarzeń, relacjonowaną przez skarżącą.

2. W przedłożonej przez Policję informacji brak jest sprawozdania z czynności dzielnicowego, przeprowadzonych w okresie 2002 - 2004, obejmujących m.in.: niejednokrotne przesłuchiwanie byłego partnera skarżącej, występowanie jako świadek w sprawie o alimenty przysądzone córce skarżącej (które nie zostały nigdy uiszczone), doprowadzenie partnera skarżącej na sprawę w Sądzie Rejonowym [...].

3. Pełne rozeznanie co do ówczesnej sytuacji życiowej skarżącej, w tym w szczególności co do tego, że skarżąca wraz z córką są ofiarami znęcania się ze strony byłego partnera posiadają pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

4. Wiedzą na temat rzeczywistych okoliczności opuszczenia spornego lokalu przez skarżącą i jej córkę dysponują E. M. (ojciec skarżącej) oraz J. P. (kuzyn), tj. osoby które skarżąca zgłosiła w postępowaniu administracyjnym jako świadków, a które nie zostały przez organ przesłuchane w związku z błędnym przyjęciem przez organ, że z uwagi na niezamieszkiwanie przez te osoby w pobliżu spornego lokalu, ich zeznania będą nieprzydatne.

5. Przy ocenie stany faktycznego sprawy organy nie wzięły pod uwagę takich okoliczności, jako to, że: (-) przez cały okres po opuszczeniu spornego lokalu skarżąca wskazywała adres lokalu jako adres korespondencyjny np. w kontaktach z Komornikiem czy Prokuraturą, (-) córka skarżącej uczęszczała do szkoły podstawowej i gimnazjum rejonowego właściwego dla adresu spornego lokalu wiele lat po jego opuszczeniu.

6. Nie ma znaczenia z punktu widzenia oceny dobrowolności opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu fakt, że skarżąca jest właścicielką innego lokalu, tj. lokalu położonego przy ulicy [...]. Oczywistym jest bowiem to, że po przymusowym opuszczeniu spornego lokalu skarżąca wraz z córką musiały zapewnić sobie inne lokum. Istotnym jest to, że stosownie do przyjętych ustaleń sporny lokal, stanowiący jedyny wartościowy składnik majątku po rodzinie byłego partnera skarżącej miał przypaść córce skarżącej i jej partnera, jako jedynej pozostającej w Polsce spadkobierczyni tej rodziny. Rozwiązanie takie miało stanowić rekompensatę za całkowite wieloletnie zaniedbanie przez partnera skarżącej alimentowania ich wspólnej córki.

7. Organy pominęły fakt pozostawania w spornym lokalu rzeczy osobistych skarżącej i jej córki.

8. Organ w sposób dowolny i sprzeczny z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, iż skarżące nie podjęły skutecznych działali mających na celu przywrócenie naruszonego im posiadania albowiem o wymianie zamków w lokalu przy [...] dowiedziały się w 2012 roku, zaś pozew o przywrócenie naruszonego posiadania został złożony w marcu 2014 roku. Są to ustalenia wadliwe, albowiem z treści już samego pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania wynika, iż wymiana zamków nastąpiła w październiku 2013 roku przez właściciela lokalu, wtedy też podjął on działania mające na celu wymeldowanie skarżących. Wcześniej skarżące pod nieobecność byłego partnera skarżącej miały dostęp do spornego lokalu, a więc nie były pozbawione tego dostępu w sposób ostateczny. Zmiana zamków zmieniała ten stan rzeczy. Dlatego też organ błędnie nie zawiesił postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania.

V. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1571/14, wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i §3 p.p.s.a., tut. Sąd odrzucił wniesioną skargę, stwierdzając nieposiadanie przez skarżącą, w ocenie Sądu występującą w sprawie jako pełnomocnik córki, własnego interesu prawnego.

VII. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015., sygn. akt II OSK 938/15, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA"), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącej na postanowienie Sądu z dnia 10 grudnia 2014 r., uchylił to postanowienie, nakazując Sądowi wyjaśnienie kwestii interesu prawnego skarżącej.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarga na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] została wniesiona przez skarżącą w imieniu własnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VIII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W ocenie Sądu naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

IX. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda było rozstrzygnięcie, czy w odniesieniu do skarżącej, zameldowanej dotąd w spornym lokalu na pobyt stały, zachodzą przesłanki do wymeldowania, wynikające z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych o ewidencji ludności i dowodach osobistych ("ustawy meldunkowej"). W ocenie Wojewody, podzielającego w tym zakresie stanowisko Prezydenta, który orzekł w niniejszej sprawie w pierwszej instancji, skarżąca opuściła sporny lokal w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu ustawy meldunkowej, a okoliczność ta obliguje organ meldunkowy do orzeczenia o wymeldowaniu zainteresowanej z pobytu w tym lokalu. Ocenę tę Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

2. Ściśle powiązane ze sobą instytucje zameldowania na pobyt stały w danym lokalu i wymeldowania z takiego pobytu zostały uregulowane w przepisach wskazanej wyżej ustawy meldunkowej, jak też doczekały się gruntownych analiz w orzecznictwie sądowym. Punktem wyjścia do ustalenia istoty prawnej tych instytucji jest okoliczność, że w świetle art.9 ust.2b ustawy meldunkowej zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z powyższego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 14 maja 2001 r., sygn.akt V SA 1496/00, publ. LEX nr 54454) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art.10 ust. 1 w zw. z art.6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 k.c.).

Miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.

Z art.15 ust.2 ustawy wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten służy eliminowaniu fikcji meldunkowej, tj. stanu, w którym ewidencja meldunkowa potwierdza zameldowanie w danym lokalu osoby, która faktycznie miejsce to opuściła.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00). Jednakże za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243).

O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał na to, iż lokal w którym osoba ta była na stałe zameldowana i który był miejscem koncentracji jej interesów życiowych utracił taki charakter. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zarówno ustalenie, jak i ocena stanu faktycznego w sprawach o wymeldowanie z pobytu stałego, mająca na celu przesądzenie, czy miejsce zameldowania danej osoby jest nadal miejscem koncentracji jej życiowych interesów, czy też nie, może niekiedy nasuwać daleko idące trudności i wymagać od właściwych organów dochowania szczególnej wnikliwości w prowadzeniu postępowania dowodowego. Praktyka dowodzi, że sytuacje tego rodzaju występują z zasady w tych sprawach, w których występuje konflikt pomiędzy członkami rodziny, ewentualnie innymi współzamieszkującymi lokal, czy też budynek osobami.

3. Odnosząc wskazane wyżej uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że niesporny, blisko jedenastoletni okres (od 2003 r.) faktycznego niezamieszkiwania przez skarżącą w spornym lokalu upoważniał Prezydenta oraz Wojewodę do uznania, że skarżąca trwale opuściła ten lokal, tak iż przestał on pełnić funkcję centrum jej spraw życiowych. Okoliczności te doprowadziły do oczywistej niezgodności pomiędzy stanem rzeczywistym a ewidencyjnym (stan fikcji meldunkowej), który należało usunąć w drodze wymeldowania skarżącej ze spornego lokalu. Prawidłowości takiej oceny stanu faktycznego nie podważa fakt wywodzonej przez skarżącą niedobrowolności opuszczenia lokalu (tj. wymuszenia tego opuszczenia agresją byłego partnera życiowego skarżącej), albowiem na przestrzeni wielu lat (w szczególności do zaginięcia wyżej wymienionego około roku 2012 r.) skarżąca nie podjęła realnych kroków prawnych, zmierzających do usunięcia takiego stanu i umożliwienia sobie powrotu do spornego lokalu (krokami tego rodzaju nie są ujawnione w toku postępowania działania skarżącej, podejmowane przeciwko byłemu partnerowi celem uzyskania alimentów). Obiektywna ocena takiego sposobu postępowania skarżącej nakazuje interpretowanie go (zgodnie z przytoczonymi wcześniej poglądami orzecznictwa sądowego), jako faktyczne zaakceptowanie przez skarżącą faktu nieprzebywania w spornym lokalu oraz utraty pełnienia przez ten lokal funkcji centrum spraw życiowych skarżącej (i przeniesienia tego centrum do innego posiadanego przez skarżącą lokalu), niezależnie od deklaracji, jakie w tym zakresie skarżąca składała w toku postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że woli rzeczywistego powrotu danej osoby do opuszczonego lokalu nie można wywodzić wyłącznie z jej oświadczeń w tej kwestii, albowiem wola taka musi ewidentnie wynikać z realnych działań.

Sytuacja, w której osoba zameldowana w danym lokalu i zmuszona do jego niedobrowolnego opuszczenia, z różnych przyczyn długotrwale toleruje taki stan, nie inicjując w rozsądnym czasie procedur prawnych, stwarzających możliwość powrotu do opuszczonego lokalu, musi być uznana za równoznaczną w skutkach z sytuacją, w której do długotrwałego opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny. Rozstrzygająca w tym zakresie nie jest bowiem bezsporna naganność działania polegającego na bezprawnym wymuszaniu na osobie zameldowanej opuszczenia lokalu (postępowanie o wymeldowanie nie może mieć bowiem na celu ukarania sprawcy - pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności, o ile jego działania nosiły znamiona czynu zabronionego, może nastąpić wyłącznie na drodze postępowania karnego), a utrzymujący się długotrwale i niezwalczany we właściwych trybach prawnych przez osobę zameldowaną stan fikcji meldunkowej, godzący w istotę prawną meldunku.

Nie zmienia tej oceny argumentacja skarżącej, że ponowne wprowadzenie się do spornego lokalu w okresie, w którym zajmował go były partner życiowy skarżącej, po pierwsze, sprowadziłoby na skarżącą i jej córkę niebezpieczeństwo ponownego doświadczania agresji z jego strony, po drugie, było nierealne choćby z uwagi na pozostawanie przez byłego partnera w nowym związku (kolejna partnerka byłego partnera skarżącej zamieszkiwała z nim w spornym lokalu). Powyższe okoliczności faktyczne, całkowicie słusznie brane przez skarżącą pod uwagę przy ocenie perspektyw powrotu do lokalu, dowodzą bowiem dobitnie, że realnej woli niezwłocznego powrotu do lokalu skarżąca nie posiadała w okresie przebywania w nim byłego partnera (tj. do 2012 r.), czego konsekwencją było właśnie niepodejmowanie w tym okresie działań, mających taki powrót umożliwić oraz przeniesienie centrum spraw życiowych w inne miejsce.

4. Podkreślenia wymaga, że po zaginięciu byłego partnera w 2012 r. skarżąca zaczęła wiązać brak możliwości powrotu do spornego lokalu z działaniami innej osoby, tj. wnioskodawcy postępowania, będącego właścicielem lokalu. Stosownie do twierdzeń skarżącej to wnioskodawca bezprawnie uniemożliwia jej obecnie ponowne zamieszkanie w lokalu. Ustosunkowując się do tej argumentacji stwierdzić należy, że powoływane przez skarżącą okoliczności nie mają znaczenia z punktu widzenia oceny, czy skarżąca trwale opuściła sporny lokal, czy też nie. W sytuacji, w której – jak wykazano wcześniej – w przeszłości doszło do takiego opuszczenia w sposób niewątpliwy, niedopuszczalnym jest wywodzenie, w braku faktycznego ponownego zamieszkania w lokalu przez skarżącą, że skutki tego trwałego opuszczenia zostały zniesione poprzez późniejszą zmianę okoliczności faktycznych, polegającą w szczególności na zaginięciu byłego partnera życiowego skarżącej w 2012 r. Oczywiście co do zasady możliwa jest sytuacja, w której dany lokal, po jego trwałym opuszczeniu przez osobę zameldowaną, staje się ponowie centrum jej spraw życiowych w następstwie ponownego zamieszkania w nim, niemniej takie ponowne zamieszkanie musi realnie nastąpić, nie zaś pozostawać wyłącznie obiektem roszczeń takiej osoby. Warunek ten nie został w sprawie spełniony, albowiem skarżąca w spornym lokalu nie zamieszkała. Tym samym środkiem do swoistego sanowania stanu trwałego opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu, który to środek należało honorować w postępowaniu o wymeldowanie skarżącej, nie może być to, że po wszczęciu tego postępowania (a ściślej, dopiero na etapie postępowania odwoławczego) skarżąca wystąpiła do właściwego sądu powszechnego z pozwem przeciwko wnioskodawcy o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. Przyjąć należy, że to ewentualne uwzględnienie pozwu skarżącej przez sąd powszechny, może stanowić (w razie idącego za tym ponownego faktycznego zamieszkania w lokalu) przesłankę do ponownego zameldowania się w lokalu.

5. Wbrew stanowisku skargi stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy dopełniły obowiązków, wynikających z art.7, 75, 77 § 1 k.p.a., wyczerpująco gromadząc i rozpatrując materiał dowodowy. Zasadnie zatem Wojewoda odstąpił od przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów, tj. od przeprowadzenia dowodu ze zgłoszonych przez skarżącą świadków, w sytuacji w której zeznania tych świadków miałyby potwierdzać wyłącznie fakt agresywnego zachowania byłego partnera życiowego skarżącej, a tym samym wywołanej tą agresją niedobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącą. Powyższe jednakże nie ma w sprawie rozstrzygającego znaczenia, albowiem – jak wskazano powyżej – znaczenie takie posiada to, że wyprowadzeniu się z lokalu skarżąca na przestrzeni lat nie przejawiała inicjatywy na rzecz powrotu do niego, wywołując skutek w postaci trwałego jego opuszczenia w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy meldunkowej.

Tym samym skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu, na podstawie art.151 p.p.s.a.