Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1767/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. nakazuje wypłacić z kasy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat K. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. kwotę 240, - zł (dwieście czterdzieści) tytułem nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

IISA/Łd 1767/03

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz.U. nr 64 z 1998r., poz. 414 ze zm. ) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł. odmówił przyznania J. K. zasiłku stałego w miesiącu lipcu 2003r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że wprawdzie skarżąca spełnia kryterium dochodowe do ubiegania się o tę formę pomocy, jednakże przeszkodą do przyznania świadczenia jest zaliczenie syna skarżącej - M. K., ur. 20 czerwca 1987r., do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji J. K. wniosła o jej zmianę, jako niezgodnej z obowiązującym prawem i przyznanie jej żądanej pomocy od lipca 2003r. wraz z ustawowymi odsetkami.

Podniosła, iż orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] syn jej został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 czerwca 2006r., a niepełnosprawność datuje się od urodzenia.

W orzeczeniu stwierdzono, iż dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, co spełnia przesłanki art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Skarżąca wskazała ponadto na spełnienie przez nią przesłanek materialnych i bytowych do przyznania zasiłku stałego, jak i na stan zdrowia syna, powodujący konieczność kształcenia specjalistycznego w Liceum Ogólnokształcącym.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Została ona podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 27 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 4 i 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm. ).

W uzasadnieniu organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji i przytoczył treść art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwrócono uwagę, iż zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 wymienionej wyżej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.

Podkreślono, że przepis art. 27 ustawy o pomocy społecznej należy rozpatrywać łącznie ze wskazaniami wynikającymi z ustawy o rehabilitacji zawodowej ( ...), a w szczególności z art. 4 i 4a ustawy, zgodnie z którymi niepełnosprawność orzeka się w przypadku dziecka do 16-go roku życia, natomiast wobec osób, które ukończyły 16-ty rok życia, orzekany jest "stopień niepełnosprawności".

Tak więc przesłanką do przyznania zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad osobą, która ukończyła 16-ty rok życia, jest orzeczenie w stosunku do niej znacznego stopnia niepełnosprawności.

Z orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wynika natomiast, że syn skarżącej został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ponieważ wymaga czasowej lub częściowej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz na co dzień konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z tych względów Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania.

J. K. w dniu 21 listopada 2003r. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej uchylenia, jako niezgodnej z przepisami ustawy o pomocy społecznej, ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) oraz art. 9, 12 i 35 kodeksu postępowania administracyjnego.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawiła przebieg postępowania oraz zarzuciła organom nieprawidłową wykładnię przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

W ocenie skarżącej dla przyznania zasiłku stałego należy mieć albo orzeczoną niepełnosprawność w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...) wraz ze wskazaniami określonymi w ustawie o pomocy społecznej, które zostały orzeczone wobec syna skarżącej, albo mieć wyłącznie orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, bez konieczności posiadania w orzeczeniu jakichkolwiek wskazań.

Zarzuciła ponadto, iż orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności kwalifikuje się do uznania go za nieważne, gdyż zostało wydane po upływie ustawowego terminu do rozpatrzenia złożonego przez skarżącą wniosku. Wpłynął on bowiem w dniu 7 marca 2003r. i gdyby był rozpatrzony nie później niż w terminie 2 miesięcy, to syn skarżącej miałby nadal 15 lat i zostałby uznany za niepełnosprawnego, bez orzekania stopnia niepełnosprawności.

Skarżąca zwróciła ponadto uwagę na to, iż organy administracji nie poinformowały jej we właściwym czasie o negatywnych skutkach wynikających z orzeczenia, w oparciu o które odmówiono jej prawa do zasiłku, przez co naruszyły elementarne zasady postępowania.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, wywodząc, jak w treści zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego przez ustanowienie adwokata z urzędu.

Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób, o którym mowa we wskazanym przepisie, dlatego też skarga została oddalona.

Sąd bada zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej legalności, tj, zgodności z obowiązującymi przepisami.

Sąd stwierdza, iż podziela stanowisko zaprezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o zasiłek stały złożony przez J. K.

Podstawą materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz.U. nr 64 z 1998r., poz. 414 ze zm. ), a zwłaszcza art. 27 ust. 1.

Treść tego przepisu została przytoczona wyżej i w ocenie Sądu nie budzi ona wątpliwości interpretacyjnych, o których pisze skarżąca.

Wskazane są w nim przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, by móc skutecznie ubiegać się o świadczenie w postaci zasiłku stałego.

W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, iż dochód rodziny skarżącej jest poniżej kryterium ustawowego określonego zgodnie z art. 4 ustawy.

Okolicznością poza sporem jest również fakt niepełnosprawności małoletniego M. K.

W ocenie Sądu, zgodzić się jednak należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż zaliczenie syna skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, co nastąpiło orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...], stanowiło skuteczną podstawę prawną do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie można bowiem rozpatrywać abstrahując od unormowań zawartych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

( Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm ).

W świetle art. 4a tej ustawy - osoby, które nie ukończyły 16 roku życia, zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne w danym wieku.

Tego rodzaju orzeczeniem z dnia 10 stycznia 2003r., wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., legitymowała się skarżąca w okresie wcześniejszym i stanowiło ono podstawę do przyznania jej zasiłku stałego w wysokości 418 zł w okresie od lutego 2003r. do czerwca 2003r.

Nie bez przyczyny stwierdzono w tymże orzeczeniu, iż niepełnosprawność ma charakter okresowy, a orzeczenie wydano na okres do dnia 19 czerwca 2003r. Małoletni syn skarżącej M. K. urodził się bowiem 20 czerwca 1987r., a tym samym w dniu 19 czerwca 2003r. kończył 16 lat.

Od następnego dnia, tj. od 20 czerwca 2003r., zaczął podlegać innym zasadom orzekania o niepełnosprawności, wynikającym z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...).

W myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy - ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: znaczny, umiarkowany i lekki.

Orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów ( art. 3 ust. 2 ). Artykuł 4 ustawy określa, jaki rodzaj naruszenia sprawności organizmu pozwala na zaliczenie do poszczególnych, wymienionych wyżej, stopni niepełnosprawności.

W tej sytuacji, zważywszy na treść art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, należy stwierdzić, iż dla uzyskania świadczenia w postaci zasiłku stałego należy się między innymi legitymować orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności wobec osoby wymagającej konieczności sprawowania opieki.

Mając powyższe na uwadze należy podnieść, iż myli się skarżąca, twierdząc, że opóźnienie rozpatrzenia jej wniosku z marca 2003r. przez Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności i wydanie orzeczenia w dniu 26 czerwca 2003r., spowodowało ujemne dla niej skutki w postaci utraty uprawnień do zasiłku stałego. Tak jak bowiem wykazano wyżej, zarówno rodzaj orzeczenia - zaliczający syna skarżącej do osób niepełnosprawnych do dnia 19 czerwca 2003r., a następnie orzekający o zaliczeniu do określonego stopnia niepełnosprawności, jak i czasokres przyznanego uprawnienia do zasiłku stałego ( do czerwca 2003r. ), jest nierozerwalnie związany z datą ukończenia przez małoletniego 16-go roku życia.

Okolicznością istotną w sprawie jest to, iż orzeczenie z dnia [...] o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest ostateczne, ponieważ, mimo zawartego w nim pouczenia, nie zostało od niego złożone odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Tym samym stanowiło podstawę do rozstrzygania w oparciu o jego treść dla organu rozpatrującego wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku stałego. Brak stosownego pouczenia skarżącej o ewentualnych konsekwencjach wynikających z treści tego orzeczenia wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy, którym jest świadczenie w postaci zasiłku, a nie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Reasumując, Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia przedmiotowej skargi, dlatego też ją oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), choć jednocześnie nie kwestionuje niewątpliwie bardzo trudnej sytuacji bytowej i finansowej rodziny skarżącej.

W przedmiocie kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu Sąd orzekł stosownie do treści przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ).