Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 162/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 210, art. 233
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art.  69, 70, 73
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Dnia 5 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: St. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na stosowanie zabezpieczenia generalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [..] zł. [...]tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej: "O.p." w zw. z art. 73 ust. 1, art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 70 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1880 ze zm.), dalej: "P.c.", art. 5 pkt 39, art. 39 lit. a , art. 44 ust. 4 i art. 89 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013, s. 1 ze zm.), dalej: "UKC", po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. o cofnięciu pozwolenia z [...] r. na złożenie zabezpieczenia generalnego, utrzymał w mocy decyzję z [...] r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne.

W dniu[...] r. Dyrektor Izby Celnej udzielił X pozwolenia na stosowanie zabezpieczenia generalnego.

W dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 61 b ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 990 ze zm.), dalej: "u.s.c.", przeprowadził czynności w miejscu prowadzenia działalności przez X w [...].

Obejmowały one:

sprawdzenie poprawności saldowania zabezpieczenia generalnego nr [...] na etapie objęcia towarów procedurą na podstawie pozwolenia nr [...] na stosowanie procedury uproszczonej; zgodnie z warunkami tego pozwolenia strona była zobowiązana, jednocześnie z wpisem do rejestru, dokonywać we własnym zakresie obciążenia zabezpieczenia i kontrolowania jego wysokości, aby kwota wynikająca z długu celnego i zobowiązań podatkowych była zawsze zabezpieczona.

Ustalono, że

1. X nie prowadził ewidencji salda zabezpieczenia generalnego na moment dokonania wpisu do rejestru procedury uproszczonej i nie posiadał dokumentacji umożliwiającej organowi celnemu stwierdzenie, że monitorował je na etapie obejmowania towarów procedurą uproszczoną;

2. wpłaty należności z tytułu zgłoszeń celnych realizowanych w procedurze uproszczonej dokonywane były poprawnie.

Powyższe czynności udokumentowano protokołem z [...] r.

W związku z tym zaszła wątpliwość co do dalszego spełniania przez beneficjenta pozwolenia warunków, od których posiadanie pozwolenia jest uzależnione.

Wobec tego Dyrektor Izby Celnej wniósł do Naczelnika Urzędu Celnego o przeprowadzenie kontroli w zakresie realizacji pozwoleń:

1. nr [...] - na stosowanie procedury uproszczonej w formie wpisu do rejestru zgłaszającego;

2. nr [...]

3. nr [...] na stosowanie zabezpieczenia generalnego (potwierdzenie złożenia zabezpieczenia[...]).

W protokole kontroli z [...] r. stwierdzono, że X w ramach realizacji pozwolenia:

1. nr [...] w zakresie procedury dopuszczenia do obrotu:

a) wysyłał powiadomienia [...] poza godzinami pracy organu celnego, reprezentując podmioty w ramach przedstawicielstwa bezpośredniego,

b) działając jako przedstawiciel bezpośredni przesłał [...] powiadomień [...] w czasie krótszym niż [...] min przed końcem pracy organu celnego,

c) w [...] powiadomieniach [...] objął towar procedurą uszlachetniania biernego bez pozwolenia na korzystanie z tej procedury,

d) nie stosował indywidualnego czasu związanego z otrzymywanymi potwierdzeniami od organu celnego, w tym przypadku - [...] min. oczekiwania na decyzję organu celnego o zwolnieniu towaru do procedury dopuszczenia do obrotu,

e) w momencie objęcia towarów procedurą celną w [...] powiadomieniach[...] środek przewozowy wraz z towarem nie znajdował się w miejscu uznanym,

f) zgłaszał towar do procedury mimo braku umocowania do działania, gdyż w[...] upoważnieniach, na podstawie których dokonano cesji na rzecz kontrolowanego podmiotu, stwierdzono brak adnotacji o możliwości jej dokonania w oparciu o art. 77 P.c.,

g) nie prowadził ewidencji umożliwiającej weryfikację salda zabezpieczenia generalnego,

h) zobowiązania celno-podatkowe wynikające z [...] zgłoszeń celnych zabezpieczył przy wykorzystaniu zabezpieczenia generalnego nie będącego jego własnością,

i) przekroczył kwoty zabezpieczenia generalnego (potwierdzenie [...] z [...] r.), na etapie objęcia towarów procedurą na podstawie pozwolenia nr [...],

j) część wpłat dokonał na rachunek bieżący dochodów budżetowych przed złożeniem zgłoszeń uzupełniających, z powołaniem na formularzu dokonania przelewu jedynie nr , [...]

2. nr [...] w zakresie procedury wywozu:

a) wysyłał zgłoszenia wywozowe poza godzinami pracy organu celnego, reprezentując podmioty w ramach przedstawicielstwa bezpośredniego,

b) nie stosował indywidualnego czasu związanego z otrzymywanymi potwierdzeniami od organu celnego, w tym przypadku - [...] min. oczekiwania na decyzję organu celnego o zwolnieniu towaru do procedury wywozu,

c) nierzetelnie wypełniał pole [...] zgłoszenia wywozowego, nie podając informacji dodatkowej o treści: "[...]", a jedynie oznaczenie "[...]", oraz [...] "", a jedynie oznaczenie "[...]"

3. nr [...] na korzystanie ze statusu upoważnionego przedsiębiorcy w procedurze tranzytu unijnego :

- w godzinach pracy jak i poza godzinami pracy urzędu celnego dokonywał zgłoszeń celnych w imieniu i na rzecz swoich klientów w charakterze przedstawiciela bezpośredniego, podczas gdy posiadane pozwolenie uprawniało przedsiębiorcę do czynności w ramach przedstawicielstwa pośredniego

- w [...] upoważnieniach na podstawie których dokonano zgłoszeń tranzytowych nie zawarto adnotacji o możliwości dokonania cesji w oparciu o art. 77 ustawy Prawo celne, a w [...] upoważnieniach nie określono charakteru pełnomocnictwa, tym samym Agencja działała bez ważnego upoważnienia.

Na podstawie działań podjętych w ramach procesu monitorowania, w tym przekazanych ustaleń z kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego organ celny ocenił, że mogą nie być spełnione kryteria określone w art. 39 lit. a i lit. b UKC, tj.:

- brak poważnego naruszenia lub powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego i przepisów podatkowych, w tym brak skazania za poważne przestępstwo karne związane z działalnością gospodarczą wnioskodawcy.

W związku z tym Dyrektor Izby Celnej wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia nr [...] z dnia[...] r. na stosowanie zabezpieczenia generalnego. .

Strona wniosła o przesłuchanie wskazanych przez nią [...] osób na okoliczności faktyczne związane ze złożeniem poszczególnych zgłoszeń celnych przez stronę postępowania kwestionowanych w protokole kontroli, w szczególności na okoliczność prowadzenia strajku przez funkcjonariuszy celnych zatrudnionych w Oddziale Celnym oraz uzyskania akceptacji do dokonywania zgłoszeń w ramach procedury uproszczonej i zakresu tej zgody. Odmowę przesłuchania tych osób organ uzasadnił w piśmie z [...] r. wskazując, że zakłócenia w funkcjonowaniu Oddziału Celnego związane z absencją funkcjonariuszy nie mogą mieć wpływu na realizację pozwolenia zgodnie z zawartymi w nim warunkami.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z [...] r. cofnął przedmiotowe pozwolenie nr[...] .

Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła odwołanie, uzupełniając je pismem z [...] r., w którym zgłoszono uwagi i zastrzeżenia co do ustaleń faktycznych organu I instancji zawartych w decyzjach z [...] Do przedmiotowego pisma załączono dokumentację na potwierdzenie swoich tez. Jednocześnie zawnioskowano o przesłuchanie w charakterze świadków[...].

Zgodnie z żądaniem strony przesłuchano w charakterze świadków [...] Nie przesłuchano [...] bowiem dwukrotnie, mimo skutecznie doręczonych wezwań, nie stawił się w wyznaczonym miejscu i czasie.

Ponadto pozyskano:

- kopię ewidencji kontroli ruchu pojazdów wjeżdżających i wyjeżdżających w dniach [...] r. na plac i z placu, na którym znajdowało się miejsce uznane strony;

- dane w zakresie powiadomień wysłanych przez stronę do systemu [...] w [...] r., dane w zakresie godzin pracy Oddziału Celnego i wygenerowano z systemu [...] potwierdzenie złożenia zabezpieczenia generalnego nr[...] ;

- korespondencję elektroniczną prowadzoną między [...] a [...] (Naczelnikiem [...] w Izbie Celnej), na którą powołała się strona w uzupełnieniu odwołania z [...] r.

Od dnia wejścia w życie UKC (1 maja 2016 r.) dotychczasowe nazwy pozwoleń wydanych według poprzedniego stanu prawnego zastąpiono nazwami wskazanymi w odpowiednich przepisach UKC, zgodnie z tabelą korelacji stanowiącą załącznik do UKC (art. 286 ust. 3 UKC).

Korzystna decyzja zostaje cofnięta lub zmieniona jeżeli jeden lub kilka warunków wymaganych do jej wydania nie zostało spełnionych lub przestało być spełnianych (art. 28 ust. 1 lit. a UKC). Każde państwo członkowskie przewiduje sankcje za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. Sankcje są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (art. 42 ust. 1 UKC). Stosowane sankcje administracyjne mogą przybrać, między innymi, jedną z następujących form lub obie z nich: a) kara pieniężna pobierana przez organy celne, w tym, w stosownych przypadkach, ugoda w miejsce sankcji karnej; b) cofnięcie, zawieszenie lub zmiana pozwoleń znajdujących się w posiadaniu osoby zainteresowanej (art. 42 ust. 2 UKC).

Strona poinformowała o wprowadzeniu procedur naprawczych: pobieraniu dwóch rodzajów upoważnień od każdej reprezentowanej firmy, weryfikacji zgłoszenia celnego przed jego wysłaniem w zakresie formy przedstawicielstwa, a także fizycznej kontroli środka transportu w miejscu uznanym.

Ponadto przedsiębiorca poinformował o złożeniu wniosków o korektę zgłoszeń w zakresie nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli.

Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy ustalił, co następuje.

X:

- nie prowadził ewidencji umożliwiającej weryfikację salda zabezpieczenia generalnego [...], nie saldował zabezpieczenia generalnego

- dokonywał części wpłat na rachunek bieżący dochodów budżetowych izb celnych przed złożeniem zgłoszeń uzupełniających z powołaniem na formularzu dokonania przelewu jedynie dokumentu [...]

- obejmował towary procedurą celną z zastosowaniem pozwolenia nr [...] w przywozie i wywozie poza godzinami pracy organu celnego w formie przedstawicielstwa bezpośredniego

- przy realizacji pozwolenia nr [...] nie stosował ustalonego indywidualnie czasu na przedstawienie towarów organom celnym: w przypadku przedstawicielstwa pośredniego [...] min., a przedstawicielstwa bezpośredniego - [...] min. przed końcem pracy organu celnego. W decyzji organu I instancji wykazano, że [...] powiadomień przesłano do systemu [...] w czasie krótszym aniżeli indywidualny czas wskazany w pozwoleniu nr [...]. W toku ponownej analizy akt sprawy ustalono, że nw. powiadomienia zostały przesłane w następujących godzinach:

- [...]

Powyższe powiadomienia odnoszą się do zgłoszeń, w których strona wystąpiła w charakterze przedstawiciela bezpośredniego, zatem była obowiązana na przesłanie powiadomienia co najmniej na [...] min. przed końcem pracy oddziału celnego. Oddział Celny pracuje w godzinach od. [...] W "uzupełnieniu odwołania" z [...] r. zakwestionowano te godziny twierdząc, że "godziny pracy Urzędu Celnego w systemach informatycznych dla jej pozwolenia na procedurę uproszczoną są określone w godzinach: [...]". W [...] r. czas pracy w procedurze uproszczonej dla Oddziału Celnego wskazano w godzinach od . [...] Uwzględniając argumentację strony, w kontekście powyższych powiadomień z [...] r., zostały one przesłane po godzinie [...]. Z racji zastosowanego w tych przypadkach przedstawicielstwa bezpośredniego należało je przesłać co najmniej na [...] min. przed końcem pracy placówki. Przyjmując więc, że oddział celny obsługiwał zgłoszenia uproszczone do godziny [...], czasem granicznym dla wysłania powiadomień była godzina nie późniejsza niż [...]. Natomiast powiadomienie [...] [...] z dnia [...] r. przesłano w czasie wynikającym z pozwolenia.

- przy realizacji pozwolenia nr [...] nie stosował ustalonego indywidualnie czasu [...] min. na zwolnienie towaru do procedury, zarówno w przypadku zgłoszeń przywozowych jak i wywozowych. Między wysłanym powiadomieniem [...] bądź zgłoszeniem wywozowym, a otrzymanym zwrotnie komunikatem zezwalającym na zwolnienie towaru do procedury celnej, X wysyłał do systemów następne komunikaty informujące o kolejnym środku transportu znajdującym się w jego miejscu uznanym. Biorąc pod uwagę wymiary miejsca uznanego dla realizacji procedury uproszczonej (ok. [...] m), było ono przeznaczone na jeden pojazd samochodowy z naczepą. W "uzupełnieniu odwołania" z [...] r. zaprzeczono, jakoby strona zgłaszała do procedury towary nie znajdujące się w miejscu uznanym argumentując, że z uwagi na strajk Służby Celnej samochody ustawiano na miejscu uznanym tak, aby każdy z nich przynajmniej częścią na nim się znajdował. Z kolei dwóch świadków wskazało, że mogło dojść do sytuacji, w której na miejscu uznanym strony znajdowało się kilka mniejszych samochodów. Żaden z nich jednak nie potwierdził, że widział taki sposób ich ustawienia. Jeden z nich stwierdził, że "przy niekiedy całkowicie zablokowanej możliwości manewru na placu w naturalny sposób mogło dojść, że np. samochód prawą burtą wystawał poza linię wyznaczającą miejsce uznane, bo inny samochód to blokował. Mówimy w tym przypadku o ok. dwumetrowym przesunięciu w prawo". Nie potwierdził jednak, że sytuacja ta odnosiła się do miejsca uznanego nr[...] przypisanego do celów realizacji procedury uproszczonej przez stronę. Nadto, biorąc pod uwagę położenie względem siebie miejsc uznanych zlokalizowanych na placu przy ul. [...] (miejsca najmowane przez różne podmioty są położone w rzędzie, jedno obok drugiego) w sytuacji, o której wspomniał świadek, samochód wraz z towarem musiałby bezprawnie znaleźć się na sąsiednim miejscu uznanym, nie wskazanym jako miejsce stosowania procedury w pozwoleniu nr [...]. Miejsce dla potrzeb realizacji procedury uproszczonej uznawane jest na wniosek podmiotu, który się o nie ubiega. Jego wymiary i lokalizacja winna zapewniać możliwość realizacji pozwolenia na stosowanie uproszczeń zgodnie z określonymi w nim warunkami. Zgodnie z art. 139 ust. 7 UKC towary przedstawione organom celnym nie mogą bez ich zgody zostać wyprowadzone z miejsca, w którym zostały przedstawione, a na podstawie art. 140 ust. 1 UKC mogą one zostać rozładowane lub przeładowane ze środka transportu, którym są przewożone, wyłącznie za pozwoleniem organów celnych, w miejscach wyznaczonych lub uznanych przez te organy. Nie jest zatem możliwe, aby środek transportu znajdował się w tym miejscu wyłącznie częściowo. Towar zgłaszany do procedury z zastosowaniem uproszczeń nie może znajdować się w innym miejscu, aniżeli miejsce zaakceptowane przez organ celny do jego przedstawienia.

- nierzetelnie wypełniał zgłoszenia celne wywozowe realizowane w oparciu o pozwolenie nr [...]. W [...] zgłoszeniach wywozowych dokonanych z zastosowaniem procedury uproszczonej przed kodem [...] nie zastosowano określenia: "[...]", natomiast w [...] przypadkach zamiast oznaczenia "[...]" wpisano wyłącznie kod [...]. Zgodnie z obowiązującą wówczas instrukcją wypełniania zgłoszeń celnych, przedsiębiorca w zgłoszeniach winien stosować się do zawartych w niej zapisów i sposobu wypełnienia poszczególnych pól zgłoszenia celnego. Wynikało to również z pozwolenia. Stosowany przez stronę program do sporządzania zgłoszeń celnych winien zapewniać wypełnienie poszczególnych pól zgodnie z przepisami prawa i wytycznymi, a jego niewłaściwe dostosowanie do obowiązujących procedur nie może uzasadniać niewłaściwe wypełnianie zgłoszeń celnych.

- dokonał [...] zgłoszeń celnych na mocy pozwolenia nr [...] bez upoważnienia. W tych przypadkach zgłoszono towary na podstawie cesji upoważnień wystawionych przez [...] posiadającą upoważnienie firmy [...] i przez [...] posiadającą upoważnienie firmy [...] W upoważnieniach bezpośrednich nie było jednak adnotacji o możliwości dokonania ich cesji na mocy art. 77 P.c. W "uzupełnieniu odwołania" z [...] r. Strona podniosła, że wraz z tymi cesjami otrzymała zarówno upoważnienia pośrednie zawierające zapis o możliwości ich dalszego scedowania i upoważnienia bezpośrednie nie zawierające takich zapisów. Strona wskazała, iż w związku z dużą ilością materiału dowodowego w pierwszej kolejności przedstawiła kontrolującym kopie upoważnień bezpośrednich (nie zawierających zapisów o możliwości dokonania cesji na mocy art. 77 P.c.), lecz w toku kontroli doręczyła kopie upoważnień pośrednich, w których odpowiednia adnotacja jest zawarta. W wyniku analizy akt i danych zawartych w systemach informatycznych Krajowej Administracji Skarbowej ustalono, że omawiane zgłoszenia celne, które strona złożyła na mocy udzielonej cesji [...] złożono w przedstawicielstwie bezpośrednim, a nie pośrednim. Kod oznaczony cyfrą ""[...] zawarty w polu[...] zgłoszenia celnego "[...]" oznacza bowiem, że wpisana w tym polu osoba jest przedstawicielem bezpośrednim osoby wskazanej w polu [...] tegoż zgłoszenia. W obu omawianych przypadkach strona dokonała więc zgłoszenia bez upoważnienia.

- zamykał procedurę tranzytu na podstawie pozwolenia nr [...] dokonując zgłoszeń w imieniu i na rzecz swoich klientów w charakterze przedstawiciela bezpośredniego, podczas gdy posiadane pozwolenie uprawniało go do czynności w ramach przedstawicielstwa pośredniego. W [...] upoważnieniach nie określono charakteru pełnomocnictwa, tym samym agent działał bez ważnego umocowania. W "uzupełnieniu odwołania" z [...] r. strona wyjaśniła, że posiadała stosowne upoważnienia pośrednie i przedstawiła je Naczelnikowi Urzędu Celnego w toku prowadzonej kontroli. Przedsiębiorca wyjaśnił, że "został skopiowany zapasowy egzemplarz i nie jest to celowe działanie, a tylko przeoczenie przy ogromie zakresu kontroli". Powyższe wyjaśnienie świadczy o nadużyciu. Upoważnienie bowiem jest oświadczeniem woli mocodawcy upoważniającym do dokonywania w jego imieniu czynności określonych w jego treści. Bezprawne jest zatem, aby X jako przedstawiciel celny posiadał "zapasowe", niekompletnie wypełnione przez swoich mocodawców upoważnienia. W toku postępowania uzupełniającego jeden ze świadków zeznał: "Zawsze w momencie doręczenia upoważnienia do Pana X były one wypisane w całości, włącznie z formą reprezentacji. (...) Upoważnienia były zawsze wypełniane przez klientów właściwie". Zeznania te jednak są mało wiarygodne, gdyż są sprzeczne z wyjaśnieniem strony

- należności celno-podatkowe wynikające z [...] zgłoszeń zostały złożone bez zabezpieczenia. Naczelnik Urzędu Celnego w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalił, że w przypadku poniższych zgłoszeń dokonanych z zastosowaniem procedury uproszczonej przez wpis do rejestru:

strona zabezpieczyła należności z nich wynikające wykorzystując zabezpieczenie nr [...]. Potwierdzenie złożenia zabezpieczenia o tym numerze wystawiono dla [...] W "uzupełnieniu odwołania" z[...] r. strona podniosła, że była zmuszona do wykorzystania zabezpieczenia generalnego agencji, która udzieliła jej cesji upoważnienia swoich klientów, gdyż nie było możliwe uzyskanie zabezpieczenia jednorazowego z uwagi na brak w oddziałach celnych druków zabezpieczeń. Niemniej jednak zabezpieczenie [...] nr [...], zgodnie z zawartymi w nim zapisami, mogło być wykorzystywane wyłącznie w przypadku zwykłych zgłoszeń celnych składanych do procedury dopuszczenia do obrotu, bez odroczenia płatności, zgodnie z art. 201 UKC. Strona natomiast powyższe zgłoszenia złożyła w procedurze uproszczonej. Dla takiego trybu zgłaszania towaru do procedury zabezpieczenie musi posiadać następujący zapis: "Dopuszczenie do obrotu - w związku z art. 182 UKC (wpis do rejestru zgłaszającego - stare pozwolenie)". Wobec braku takiego zapisu w zabezpieczeniu nr[...] wszystkie wymienione wyżej zgłoszenia złożono bez zabezpieczenia należności.

Niezależnie od powyższych ustaleń uwzględniono argument strony co do ustalenia momentu dokonania skutecznej zapłaty należności celnych i podatkowych. Przedstawiony dowód w postaci pisma [...] z [...] r. wskazuje, że zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 2 P.c. za termin dokonania zapłaty kwoty należności celnych uważa się w obrocie bezgotówkowym dzień obciążenia rachunku bankowego dłużnika lub rachunku dłużnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na podstawie polecenia przelewu. W dalszej części niniejszego pisma wyjaśniono, że automatyczne rozliczenie przez system [...] tych wpłat jest możliwe wyłącznie w przypadku zachowania standardu przelewu wynikającego z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wzoru formularza, wpłaty gotówkowej oraz polecenia przelewu na rachunek organu celnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1411). Natomiast strona w polu "Identyfikacja zobowiązania" podawała numer powiadomienia ([...]) zamiast numeru zgłoszenia celnego [...] () bądź w przypadku wpłat do wielu zgłoszeń nie podawała specyfikacji wpłat, podając niepełne numery dokumentów. Saldo zabezpieczenia w systemie[...] jest automatycznie zwalniane dopiero w wyniku rozliczenia wpłaty w systemie [...]. Jeśli więc przelewy nie były bądź nie mogły być opisane w wyżej wskazany sposób, ich rozliczenie przez organ celny musiało nastąpić ręcznie i wymagało wydłużonego czasu obsługi. Mogło to wpływać na wolną kwotę zabezpieczenia wskazywaną przez system [...] który przy nierozliczonych wpłatach wskazywał brak środków na zabezpieczeniu generalnym. Z uwagi na brak saldowania przez stronę zabezpieczenia generalnego, nie mogła ona udokumentować stanu wolnych środków zabezpieczenia po każdej przeprowadzonej operacji. Zaczęła ona prowadzić ewidencję saldowania zabezpieczenia generalnego dopiero w odpowiedzi na zalecenia Dyrektora Izby Celnej z[...] r.

W przypadku natomiast dwóch powiadomień: [...] z[...] r. towar ze środkiem transportu znajdował się na placu, na którym zlokalizowane było miejsce uznane nr[...] Przedstawione przez stronę dokumenty i pozyskana ewidencja pojazdów wjeżdżających i wyjeżdżających z placu przy ul. [...] potwierdziły, że w tych przypadkach towar przybył innym środkiem transportu aniżeli wskazują dane w zgłoszeniu celnym i we wpisie do rejestru. Strona wskazała, że w zgłoszeniu wpisano błędny numer rejestracyjny pojazdów, gdyż przewoźnik nie dokonał odpowiedniej adnotacji o zmianie tych numerów w zgłoszeniu tranzytowym. Za prawidłową realizację uproszczeń odpowiada jednak posiadacz pozwolenia i winien jest dopełnić wszelkich czynności gwarantujących, że procedurą zostanie objęty właściwy towar znajdujący się w miejscu uznanym, na środku transportu wskazanym w zgłoszeniu. W świetle art. 15 ust. 2 UKC X winien sprawdzić prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu. W przedstawionych przez stronę jako dowód dokumentach Tl nr [...] w polu "Kontrola wykonywana przez urząd przeznaczenia" widnieją opatrzone datą, odręczne adnotacje strony o kontroli zamknięć i odprawie w procedurze uproszczonej. Zatem, o ile strona faktycznie dokonała fizycznej kontroli zamknięć, musiała udać się na miejsce uznane i widzieć, jaki samochód i o jakich oznaczeniach tam się znajduje. W toku przesłuchania świadków jeden z nich potwierdził, że strona sprawdzała środek transportu znajdujący się w miejscu uznanym.

Zasadne jest też stanowisko strony co do objęcia towaru procedurą "[...]" z zastosowaniem procedury uproszczonej tylko w przypadku jednego zgłoszenia, z dwóch wskazanych jako nieprawidłowe w decyzji pierwszoinstancyjnej. W rozstrzygnięciu tym organ celny wykazał, że w przypadku dwóch powiadomień:

[...]

podmiot zastosował procedurę uszlachetniania biernego. Procedura "[...]" to powrotny przywóz towaru z jednoczesnym dopuszczeniem go do obrotu po procedurze uszlachetniania biernego. Zatem organ I instancji w swojej decyzji błędnie wskazał nazwę procedury, do której zgłoszono towar. Niezależnie jednak od powyższego, pozwolenie nr [...] z [...] r. uprawniało stronę do dokonywania zgłoszeń wyłącznie do procedury dopuszczenia do obrotu ("[...]") i procedury wywozu ("[...]"). Naruszenie dotyczące zgłoszenia towaru do procedury nieuprawnionej w powyższym pozwoleniu dotyczy wyłącznie [...] Natomiast w przypadku [...] z [...] r. popełniono błąd w protokole kontroli z [...] r., który powielony został w decyzji [...] z[...] r. W "uzupełnieniu odwołania" z dnia [...] r. strona wyjaśniła, że wskazanie procedury "[...]" było oczywistym błędem pisarskim, bowiem zgłoszenie miało być złożone do procedury [...] "" (dopuszczenia do obrotu po uszlachetnianiu biernym). Jednocześnie strona przedstawiła dowód dokonania korekty przedmiotowego zgłoszenia na swój wniosek przez Naczelnika Urzędu Celnego.

Zarzucając nieudzielenie pomocy agencjom celnym w rozwiązaniu problemów z funkcjonowaniem OC strona powołała korespondencję e-mail [...] z [...] stwierdzając, że "w odpowiedzi na monity agentów celnych przesyłano im informacje, aby agencje nieposiadające procedury uproszczonej skorzystały z pomocy agencji, które posiadają stosowne pozwolenia, natomiast nie udzielono im pomocy w rozwiązaniu problemów z funkcjonowaniem OC". W przywołanej wiadomości przesłanej do [...][...] poinformowano ją, że Dyrektor Izby Celnej jest w trakcie uruchamiania w Oddziale Celnym zapasowego oddziału do obsługi zgłoszeń celnych z rejonu; [...] w placówce tej będzie można dokonywać nie tylko odpraw celnych, ale także wystawiać i potwierdzać dokumenty towarzyszące zgłoszeniu. Adresat wiadomości był więc informowany, że Dyrektor Izby Celnej podejmuje kroki mające na celu zapewnienie obsługi przedsiębiorców w związku z absencją funkcjonariuszy w Oddziale Celnym w . [...]

Pozwolenie na złożenie zabezpieczenia generalnego udzielane jest tylko przedsiębiorcom zweryfikowanym przez organ celny i po spełnieniu wymaganych kryteriów.

Warunek określony w art. 39 lit. a UKC, czyli brak poważnego naruszenia lub powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego i przepisów podatkowych zgodnie z art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2015, s.558, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzenie wykonawczym", uznaje się za spełniony, jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat wnioskodawca nie dopuścił się żadnych poważnych lub powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego i podatkowego. Podmiot dokonujący obrotu gospodarczego z krajami trzecimi zobowiązany jest przestrzegać przepisów, w tym warunków ustalonych w pozwoleniach. Strona dopuściła się wielu uchybień i naruszeń w tym zakresie, które miały charakter powtarzający się. Wielokrotnie strona podkreślała, że naruszenia nie miałyby miejsca, gdyby oddział celny funkcjonował bez zakłóceń, a świadkowie zeznali, że strona zawsze rzetelnie wypełniała obowiązki przedstawiciela, a popełnione błędy były spowodowane strajkiem Służby Celnej. Niezależnie od utrudnionej możliwości dokonywania zgłoszeń w tym czasie, beneficjent pozwolenia mógł jednak dokonywać zgłoszeń celnych z zastosowaniem procedury uproszczonej, umożliwiającej samodzielne podejmowanie czynności przewidzianych standardowo dla organów celnych.

W skardze skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. polegające na:

- nieprzeprowadzeniu zawnioskowanych przez stronę dowodów w postaci przesłuchania [...] osób na okoliczności faktyczne związane ze złożeniem przez stronę zgłoszeń celnych kwestionowanych w protokole kontroli, w szczególności na okoliczność prowadzenia strajku przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego oraz uzyskania akceptacji do dokonywania zgłoszeń w ramach procedury uproszczonej i zakresu tej zgody;

- nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania strony na okoliczności wymienione w jej piśmie z[...] r.

Powyższe skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji i naruszeniem art. 39 UKC polegającym na przyjęciu, że skarżący nie spełnia wymagań określonych w tym przepisie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania celnego bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów wskazanych w jej zarzutach. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Sąd uznaje za prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko opisano i uzasadniono, jakich naruszeń przepisów prawa celnego dokonał skarżący. Uzasadnienie w tym zakresie spełnia warunki, o których mowa w art. 210 § 4 O.p. W szczególności prawidłowo wskazano, że skarżący nie prowadził ewidencji umożliwiającej weryfikację salda zabezpieczenia generalnego [...] na moment dokonania wpisu do rejestru procedury uproszczonej. Zaczął on ją prowadzić dopiero w odpowiedzi na zalecenia Dyrektora Izby Celnej z [...] r. W świetle zaś obowiązującego w dniu kontroli [...] art. 14 WKC do celów stosowania przepisów prawa celnego każda osoba pośrednio lub bezpośrednio uczestnicząca w operacjach dokonywanych w ramach wymiany towarowej dostarcza organom celnym, na ich żądanie i w ewentualnie wyznaczonym terminie, wszelkie dokumenty i informacje, w jakiejkolwiek formie, jak również udziela im wszelkiej niezbędnej pomocy. Zgodnie z art. 16 WKC osoby, których to dotyczy, przechowują do celów kontroli celnej przez okres określony obowiązującymi przepisami i nie krócej niż trzy lata dokumenty wymienione w art. 14, w jakiejkolwiek by były postaci. Termin przechowywania dokumentów, o którym była mowa w art. 16 WKC, wynosi 5 lat (art. 9 P.c.). Taki sam termin przechowywania dokumentów obowiązuje na mocy aktualnych przepisów i jest on określony w art. 15 ust. 1, art. 51 ust. 1 UKC i art. 9 P.c. W związku z tym zasadnie wskazał organ, że strona winna była przechowywać dokumentację dotyczącą ustalania salda zabezpieczenia generalnego przez 5 lat i udostępnić ją na każde żądanie organu celnego. Skoro zatem skarżący nie przedstawił stosownej dokumentacji, w tym zakresie zasadne było nieprzeprowadzenie przesłuchania [...] osób na okoliczności związane ze sposobem prowadzenia ewidencji umożliwiającej weryfikację salda zabezpieczenia generalnego.

Przeprowadzenie powyższego dowodu nie było także konieczne na okoliczność prowadzenia strajku przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego, ponieważ niezależnie od utrudnień w dokonywaniu zgłoszeń skarżący mógł ich dokonywać samodzielnie, z zastosowaniem uproszczonej procedury (bez udziału organów celnych).

Nie było także konieczne przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania strony na okoliczności wymienione w jej piśmie z [...] r. Organ nie ma obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu (art. 199 O.p.), a żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenia dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem (art. 188 O.p.). Strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, stąd zebrany prze organ materiał dowodowy jest wystarczający (art. 192 O.p.).

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji o cofnięciu pozwolenia z[...] r. nr [...] na złożenie zabezpieczenia generalnego.

Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji jest naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 O.p. i art. 210 § 4 O.p., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Organ odwoławczy nie powołał prawidłowo podstawy prawnej decyzji w zakresie wymierzonej sankcji (art. 210 § 1 pkt 4 O.p.) i nie wyjaśnił jej (art. 210 § 4 O.p.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał bowiem dwie podstawy prawne: art. 28 ust. 1 lit. a oraz art. 42 UKC.

Pierwszy z powyższych przepisów (art. 28 ust. 1 lit. a UKC), zatytułowany "cofnięcie i zmiana korzystnych decyzji" stanowi, że korzystna decyzja zostaje cofnięta lub zmieniona w przypadkach innych niż określone w art. 27, jeżeli jeden lub kilka warunków wymaganych do jej wydania nie zostało spełnionych lub przestało być spełnianych.

Z kolei zgodnie z drugim przepisem (art. 42 UKC), zatytułowanym "stosowanie sankcji", każde państwo członkowskie przewiduje sankcje za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. Sankcje są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (ust. 1). Stosowane sankcje administracyjne mogą przybrać, między innymi, jedną z następujących form lub obie z nich: a) kara pieniężna pobierana przez organy celne, w tym, w stosownych przypadkach, ugoda w miejsce sankcji karnej; b) cofnięcie, zawieszenie lub zmiana pozwoleń znajdujących się w posiadaniu osoby zainteresowanej (ust. 2).

Organ odwoławczy nie wskazał, czy przedmiotowe pozwolenie cofnął na podstawie art. 28 ust. 1 lit. a UKC czy w oparciu o przepisy wydane na podstawie art. 42 UKC. Nie uzasadnił także, dlaczego zastosował taką (cofnięcie pozwolenia), a nie inną sankcję. Istotne jest w tym kontekście, że przepisy art. 28 ust. 1 lit. a UKC i art. 42 ust. 2 UKC:

- mają inne przesłanki, gdyż w pierwszym przypadku sankcję wymierza się wtedy, gdy jeden lub kilka warunków wymaganych do wydania pozwolenia nie zostało spełnionych lub przestało być spełnianych, w drugim zaś - gdy nie przestrzegano przepisów prawa celnego;

- nie przewidują tych samych sankcji, jako że w pierwszym przypadku można orzec jedynie o cofnięciu lub zmianie pozwolenia, a w drugim - ponadto o jego zawieszeniu albo wymierzeniu kary pieniężnej bądź zawarciu ugody (możliwe są także inne sankcje, o czym świadczy użycie wyrażenia "między innymi").

Jednocześnie Sąd zauważa, że w przypadku przyjęcia przez organ, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 42 UKC, na co może wskazywać treść uzasadnienia decyzji, obowiązkiem organu było wyjaśnienie, dlaczego uznaje zastosowaną sankcję (cofnięcie pozwolenia) za skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą (art. 42 ust. 1 zdanie drugie UKC), a tego nie uczynił.

W związku z powyższym, ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy wskaże i uzasadni:

- czy stwierdzone uchybienia dotyczą warunków wymaganych do wydania pozwolenia czy szerzej - nieprzestrzegania przepisów prawa celnego;

- podstawę prawną decyzji również w zakresie wymierzonej sankcji.

Ponadto, organ odwoławczy zajmie stanowisko i je uzasadni, czy spełnione są przesłanki określone w art. 24 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem kryterium, o którym mowa w art. 39 lit. a UKC, można jednak uważać za spełnione w przypadku, gdy organ celny właściwy do wydania decyzji uzna naruszenie za nieistotne, biorąc pod uwagę liczbę lub skalę powiązanych operacji, i nie będzie miał wątpliwości co do tego, że wnioskodawca działał w dobrej wierze. Należy zaznaczyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że strona poinformowała organ o wprowadzeniu szeregu procedur naprawczych i złożeniu wniosków o korektę zgłoszeń celnych w zakresie nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli.

Wobec tego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił w pkt. I. sentencji zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt. II. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a..