Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 109/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130e ust. 2 pkt 1 lit. a i ust. 5c, art. 130a ust. 10 i 10c, art. 130a ust. 10h i 10e, art. 6a - 6d,.
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 1 pkt 10 lit. j
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.365 par. 1,
journal: Dz.U. 2018 poz 155
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (powoływane w skrócie jako "Kolegium"), na skutek odwołania przedstawiciela ustanowionego do zastępowania nieobecnego M. C., uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Starosty O. z dnia [...] r. znak: [...] orzekającą o nałożeniu na M. C., zam. [...] obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem oraz przechowywaniem pojazdu marki motorower [...], o nr VIN [...], od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, tj. od dnia 12 stycznia 2014 r. do zakończenia postępowania sądowego o przepadek pojazdu na własność Powiatu O., tj. do dnia 9 maja 2016 r., w łącznej wysokości 16.048,00 zł i wskazującą, że należną kwotę należy uiścić w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. Kolegium w to miejsce orzekło o nałożeniu obowiązku zapłaty przez M. C. kosztów związanych z usuwaniem oraz przechowywaniem ww. pojazdu od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, tj. od dnia 12 stycznia 2014 r. do zakończenia postępowania sądowego o przepadek pojazdu na własność Powiatu O., tj. do dnia 9 maja 2016r., w łącznej wysokości 15.888,00 zł i wskazało, że należną kwotę należy uiścić w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.

Uzasadniając decyzję, organ II instancji wskazał, że Starosta O. nałożył na M. C. obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, parkowaniem i oszacowaniem pojazdu ww. marki motorower [...] od dnia 12 stycznia 2014 r. do dnia 9 maja 2016 r. w łącznej wysokości 16.048,00 zł. Dyspozycję usunięcia pojazdu wydał funkcjonariusz KP w O. w dniu 12 stycznia 2014 r., dlatego od tego dnia została naliczona opłata związana z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem przedmiotowego pojazdu. Pismem z dnia 21 marca 2014 r. Komenda Powiatowa Policji w O. wysłała powiadomienie do M. C., że w dniu 12 stycznia 2014 r. na podstawie dyspozycji nr 2/14, wydanej przez funkcjonariusza KP w O., ww. motorower, brak nr rejestracyjnych, został usunięty z drogi na parking strzeżony w C. 7A. Ponadto strona została poinformowana, że nieodebranie pojazdu w okresie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia będzie skutkowało wystąpieniem do sądu o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, a kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałymi od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciąża się każdorazowo właściciela lub posiadacza pojazdu (solidarnie). Pismo to odebrała E. C. w dniu 26 marca 2014 r. Ponieważ jednak pierwsze powiadomienie zostało skierowane do niewłaściwej osoby, ponownie pismem z dnia 16 września 2015 r. Komenda Powiatowa Policji w O. wysłała powiadomienie do M. C., że w dniu 12 stycznia 2014 r. na podstawie dyspozycji nr 2/14, wydanej przez funkcjonariusza KP w O., ww. motorower, brak nr rejestracyjnych, został usunięty z drogi na parking strzeżony w C. 7A. Ponadto strona została poinformowana o skutkach nieodebrania pojazdu w okresie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Pismo to doręczone M. C. w trybie doręczenia zastępczego.

Ponadto z akt sprawy wynika, jak wyjaśnił organ odwoławczy, że Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt. I Ns 143/16, z wniosku Skarbu Państwa-Starosty O., z udziałem M. C., orzekł przepadek na rzecz Powiatu O., ww. pojazdu marki Motorower H., stanowiącego własność M. C. W postępowaniu zakończonym ww. prawomocnym postanowieniem Sąd Rejonowy w O. szczegółowo badał i oceniał, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd badał także prawidłowość powiadomienia właściciela pojazdu o usunięciu pojazdu z drogi i możliwości jego odbioru z parkingu oraz konsekwencjach jego nieodebrania w określonym terminie. Sąd w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał bowiem, że zostały spełnione warunki do orzeczenia w/w przepadku pojazdu marki motorower H. o nr VIN 634548962, stanowiącego własność M. C., na rzecz Powiatu O., albowiem istniały przesłanki do usunięcia pojazdu i zabezpieczenia go na parkingu strzeżonym, właściciel został prawidłowo wezwany do odebrania pojazdu i poinformowany o skutkach jego nieodebrania. Powyższe orzeczenie Sądu jest prawomocne od dnia 10 maja 2016 r. i jako takie wiąże organy administracji orzekające w sprawie. Przedmiotowy pojazd przeszedł na własność Powiatu O. w dniu 10 maja 2016 r., jednakże był przechowywany na parkingu strzeżonym w okresie od dnia 12 stycznia 2014 r. do dnia 28 czerwca 2016 r. (dzień przekazania pojazdu do demontażu).

We wskazanym okresie obowiązywały trzy uchwały Rady Powiatu w O.. Zgodnie z uchwałą Rady Powiatu w O. nr XXXVI.57.2013 z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym obowiązujących w 2014r. opłata za usunięcie roweru lub motoroweru wynosiła 111 zł, za przechowywanie roweru lub motoroweru wynosiła 18,00 zł za każdą dobę przechowywania. W okresie obowiązywania tej uchwały pojazd był przechowywany przez 354 doby, a zatem wysokość kosztów za ten okres wyniosła 6.372,00 zł. Zgodnie z uchwałą Rady Powiatu w O. nr XLVIII.51.2014 z dnia 24 września 2014 r. w sprawie ustalenia opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym obowiązujących w 2015 r. opłata za przechowywanie roweru lub motoroweru wynosiła 19,00 zł za każdą dobę przechowywania. W okresie obowiązywania tej uchwały pojazd był przechowywany przez 365 doby, a zatem wysokość kosztów za ten okres wyniosła 6.935,00 zł. Zgodnie z uchwałą Rady Powiatu w O. nr XIII.60.2015 z dnia 25 września 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym obowiązujących w 2015 r. opłata za przechowywanie roweru lub motoroweru wynosiła 19,00 zł za każdą dobę przechowywania. W okresie obowiązywania tej uchwały pojazd był przechowywany przez 130 doby, a zatem -wysokość kosztów za ten okres wyniosła 2470,00 zł. Zatem łączna wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem pojazdu wyniosła, za okres wskazany w decyzji organu I instancji 16.048,00 zł za okres od dnia 12 stycznia 2014r. do dnia 9 maja 2016 r. wraz z kosztami postępowania sądowego w wysokości 160,00 zł.

Wskazując na powyższe okoliczności oraz powołując się na przepisy art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a, ust. 4 pkt 1, ust. 10, ust. 10g, ust. 10h i ust. 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 128), Kolegium wyjaśniło, że decyzja pierwszoinstancyjna odpowiada prawu, jednakże z uwagi na niewłaściwe i nieuzasadnione wliczenie kosztów postępowania sądowego w kwocie 160,00 zł do należnych od M. C. kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem pojazdu, Kolegium stwierdziło potrzebę zreformowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Tym samym wysokość kosztów należnych od M. C. związanych z usuwaniem oraz przechowywaniem ww. pojazdu marki motorower H. od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, tj. od dnia 12 stycznia 2014 r. do zakończenia postępowania sądowego o przepadek pojazdu na własność Powiatu O., tj. do dnia 9 maja 2016 r. wyniosła 15.888,00 zł.

Organ II instancji, odnosząc się do zarzutów odwołania, podkreślił, że z akt niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, iż właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia był M. C. Powyższe potwierdził również Sąd Rejonowy w O. w postanowieniu z dnia 11 marca 2016 r., wskazując w swym rozstrzygnięciu, iż przedmiotowy pojazd stanowił własność M. C.. Sąd w postępowaniu o przepadek pojazdu stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wysokość kosztów usuwania i przechowywania pojazdu winna wynikać ze stawek określonych w uchwałach rady powiatu. Zastosowane w przywołanych powyżej uchwałach Rady Powiatu w O. wysokości opłat były zgodne z powyższymi zapisami ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wywiedzionej przez przedstawiciela nieobecnego M. C. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy i nieuwzględnienie w sposób wystarczający słusznego interesu strony w postępowaniu administracyjnym,

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz poprzez nierozpoznanie i nieuwzględnienie zarzutów strony podniesionych w odwołaniu,

- art. 12 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niedołożenie należytej staranności w zakresie wnikliwości i szybkości postępowania, zaniechania zbadania i wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności pominięcie zapłaconej przez Powiat O. łącznej kwoty 945,67 zł tytułem faktury VAT nr [...] z dnia 28 czerwca 2016 r. wystawionej przez sprzedawcę "[...], gdzie pod pozycją 2 znajduje się opłata za parking od 12 stycznia 2014 r. do 28 czerwca 2016 r., obejmująca okres wskazany w decyzji.

Nadto strona sformułowała zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, co doprowadziło do niewłaściwego ustalenia wysokości kwoty, jaką powinien uiścić M. C. z tytułu kosztów związanych z usuwaniem oraz przechowywaniem pojazdu marki motorower H. o nr VIN [...], od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi tj. od dnia 12 stycznia 2014 r. do zakończenia postępowania sądowego o przepadek pojazdu na własność Powiatu O. tj. do dnia 9 maja 2016 r.

W związku z powyższymi zarzutami autor skargi wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji i zasądzenie od organu Ii instancji kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zaskarżona decyzja nie jest trafna i narusza prawo, albowiem w żaden sposób nadal nie można uznać, że kwota w zmienionej wysokości, a to 15.888,00 zł jest prawidłowa. Organ całkowicie pominął rozpoznanie zarzutu odwołania co do faktycznie naliczonych kosztów za powyższe czynności na podstawie znajdującej się w aktach sprawy faktury VAT nr [...] z dnia 28 czerwca 2016 r. wystawionej przez "[...] ", gdzie pod pozycją nr 2 znajduje się opłata za parking od 12 stycznia 2014 r. do 28 czerwca 2016 r. Naliczono łączną kwotę w wysokości 895,67 zł brutto, gdzie kwota netto za dobę wynosiła 0,81 zł, a ilość określono na 899 dób. Faktura wystawiona na rzecz Powiatu O. opiewa na łączną kwotę 945,67 zł, albowiem zawiera dodatkowo opłatę w kwocie 50 zł brutto za holowanie pojazdu marki motorower H.. Organ jednakże w żaden sposób nie odniósł się do tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji. Tym samym dla skarżącego niezrozumiały jest sposób wyliczenia opłaty, obecnie w kwocie niewiele niższej niż dotychczas, gdzie zarówno organ rozpoznający odwołanie jak i Starosta O. pomijają milczeniem przedmiotową fakturę. Kwota dochodzona od M. C. nie została bowiem faktycznie wydatkowana i brak jest podstawy do wymagalności takiej kwoty w przyszłości od podmiotu prowadzącego parking strzeżony. Obowiązek ponoszenia kosztów, o których mowa art. 10h p.r.d., nie jest nieograniczony, a ich wysokość powinna podlegać kontroli.

W dniu 18 kwietnia 2014 r. J. M. poinformował Starostę, że motorower nie został odebrany z parkingu strzeżonego. Komendant Policji Powiatowej w O. pismem z dnia 6 maja 2014 roku przekazał do Starostwa niezbędne dokumenty do wszczęcia procedury przejęcia motoroweru na rzecz powiatu. Pomimo to wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu został złożony do Sądu Rejonowego w O. dopiero w dniu 1 marca 2016 r., tak więc po upływie około 2 lat od przekazania ww. informacji.

Zdaniem skarżącego, uwzględniając przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 128 ze zm., powoływanej w skardze jako "p.r.d."), przechowywanie pojazdu na parkingu powinno podlegać ocenie, również co do zasadności długości okresu przechowywania pojazdu. Wysokość kosztów usunięcia pojazdu z drogi publicznej obciążająca osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia musi być uzasadniona. Koszty uzasadnione to tylko te koszty, które muszą zostać normalnie poniesione przez Starostę. Istotnym jest, że czas przeznaczony na uregulowanie stanu prawnego pojazdu nie może być nadmiernie wydłużany.

Obowiązkiem organu jest dołożenie należytej staranności w poszukiwaniu właściciela lub osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Obowiązki organu w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego wynikają z art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a.

Zdaniem strony, istnieją znaczne wątpliwości co do należytego ustalenia przez organ właściciela przedmiotowego pojazdu. Tylko prawidłowe ustalenie, kto w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był jego właścicielem, może stanowić podstawę do prowadzenia postępowania w przedmiocie obciążenia go kosztami usunięcia, oszacowania i przechowania pojazdu. Przede wszystkim strona wskazała, że od początku postępowania M. C. był nieznany z miejsca pobytu i okoliczność ta była znana organowi, a dopiero w dniu 24 kwietnia 2017 r. został dla niego wyznaczony przedstawiciel dla nieobecnego. Tym samym uzasadnioną wątpliwość budzi traktowanie skarżącego jako prawidłowo powiadomionego w trybie art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. skoro w tej dacie był nieznany z miejsca pobytu.

Ponadto data początkowa okresu, za jaki organ domaga się zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia pojazdu, nie budzi wątpliwości strony. Rozstrzygnięcie w tym zakresie wymaga natomiast przeanalizowania i wykazania przez organ, w jakim zakresie, jeżeli chodzi o czas przechowywania, koszty przechowywania przedmiotowego motoroweru można uznać za uzasadnione. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tymczasem organ nie rozważył i nie wyjaśnił, dlaczego wniosek do Sądu o orzeczenie przepadku pojazdu nie został skierowany znacznie wcześniej, a to w 2014 roku. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na dokonanie oceny, czy wszystkie koszty związane z przechowywaniem .przedmiotowego motoroweru można uznać za uzasadnione oraz czy istnieją podstawy do uznania, że powinien zostać nimi obciążany skarżący. Skarżącego obciążyć powinny tylko te koszty związane z przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu, które są normalnym skutkiem jego zachowania w dniu 12 stycznia 2014 r. Skarżącego nie mogą obciążać skutki finansowe ewentualnych zaniechań, czy bezczynności leżące po stronie organu powodujące, że motorower bez uzasadnionych przyczyn, był przechowywany na parkingu strzeżonym, generując niepotrzebne koszty. Poprzez przechowywanie pojazdu przez okres ponad 2 lata zostały naliczone bardzo duże opłaty, rażąco przewyższające wartość samego pojazdu, która została ustalona w kwocie 20 zł. Nadto, jak wynika z protokołu z oceny majątku ruchomego dokonanej w dniu 28 czerwca 2016 r., motorower m.in. posiadał niesprawny silnik, zablokowane przednie i tylne koła, uszkodzone opony i nie nadawał się do użytku. Również z tych przyczyn kwota określona w zaskarżonej decyzji jest rażąco niesprawiedliwa i zawyżona.

Nie wyjaśniono też, z jakich przyczyn przyjęto wyliczenie za przechowywanie pojazdu zgodnie z powołanymi uchwałami Rady Powiatu, skoro faktycznie takie kwoty nie zostały poniesione. Stanowią one ponad przeciętną dolegliwość dla skarżącego. Takie postępowanie organu administracji narusza konstytucyjną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Nie ma podstaw, aby po wystawieniu faktury przez podmiot prowadzący parking przyjmować za właściwe inne stawki, gdy w rzeczywistości takie stawki nie obowiązywały z przedsiębiorcą. Opłatę naliczono za okres, co do którego skarżący mógł w sposób usprawiedliwiony twierdzić, że wyzbył się pojazdu i nie był już jego właścicielem, a kwestie prawa własności znalazły się poza zainteresowaniem organu. Bez wątpienia takie działanie powoduje naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.).

M. C. nie powinien także ponosić negatywnych skutków finansowych wskutek czynności organu podjętych w sposób nieprawidłowy, a to również KPP w O., gdyż powiadomienie zostało skierowane początkowo na M. C., nie zaś M. C., a przy powtórnym powiadomieniu uczestnika w dniu 16 września 2015 r., wymieniony nie przebywał pod tym adresem i był nieznany z miejsca pobytu, jak również w toku dalszych czynności postępowania, w tym również w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy w O. I Wydział Cywilny, sygn. akt I Ns 143/16.

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt III RNs 69/17 Sąd Rejonowy w S. wyznaczył przedstawiciela do zastępowania nieobecnego, a postanowienie Sądu Rejonowego w O. staje się prawomocne dopiero z dniem 9 maja 2017 roku. Budzi wątpliwości strony to, dlaczego w toku postępowania o przepadek pojazdu, wymieniony jako uczestnik, skarżący nie był reprezentowany przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Strona zwróciła uwagę na wybiórcze dostrzeganie okoliczności powodujących konieczność wyznaczenia przedstawiciela dla nieobecnego w zależności od postępowania.

Nieprawidłowe jest także, jak zarzucił autor skargi, stanowisko organu, że Sąd Rejonowy w O. potwierdził, iż skarżący był właścicielem przedmiotowego pojazdu. Postanowienie w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu zostało wydane w postępowaniu nieprocesowym. Nie miało ono charakteru ustalającego. Postanowienie o orzeczeniu przepadku dotyczy faktu przejścia własności rzeczy na rzecz powiatu. Celem takiego orzeczenia nie było natomiast więżące ustalenie pozostałych kwestii.

Autor skargi powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie powyższych twierdzeń skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kiecach wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując prezentowane dotąd stanowisko.

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2018 r. wydanym w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ustanowił dla skarżącego M. C., którego miejsce pobytu nie jest znane, kuratora w osobie A. S., która na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. poparła skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach wyznaczonych powyższymi przepisami prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r. poz.1137 ze zm.), dalej p.r.d., pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. W myśl art. 130a ust. 5c p.r.d., pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie.

W niniejszej sprawie na mocy dyspozycji usunięcia pojazdu nr 2/2014 Komendy Powiatowej Policji w O. z dnia 12 stycznia 2014 r. pojazd motorower H. nr VIN [...] usunięty został z drogi, albowiem - jak wynika treści dokumentu - kierowca pojazdu był w stanie po użyciu alkoholu. Pojazd usunięty został z drogi na parking strzeżony w miejscowości C. [...]. Pismem z dnia 18 kwietnia 2014 r. prowadzący parking zawiadomił pisemnie Starostwo Powiatowe w O., że pojazd nie został odebrany z parkingu strzeżonego. W związku z tą okolicznością Starostwo Powiatowe pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. zwróciło się do Komendy Powiatowej Policji w O. o przesłanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem powiadomień właściciela pojazdów do odbioru ww. pojazdu wraz z potwierdzeniem odbioru wezwania i dyspozycji ich usunięcia, w odpowiedzi na które adresat pisma przesłał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury przejęcia pojazdu marki ww. motorower H. na rzecz powiatu.

Stosownie bowiem do art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art.130a ust. 10a p.r.d.). Przepisu ust. 10 nie stosuje się, gdy okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej (art. 130a ust. 10c p.r.d.). Przepis ust. 10 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności (art. 130a ust. 10d p.r.d.).

Z doręczonych do Starostwa Powiatowego dokumentów przez Komendę Powiatową w O. wynika, że powiadomieniem z dnia 21 marca 2014 r. o usunięciu przedmiotowego pojazdu na podstawie dyspozycji z dnia 12 stycznia 2014r. na parking strzeżony w miejscowości C. , z pouczeniem o skutkach nieodebrania pojazdu, zostało przesłane do M. C., na adres [...]. Przesyłkę poleconą odebrała w dniu 26 marca 2014 r. E. C. Następnie w dniu 16 września 2015 r. powiadomienie o usunięciu ww. pojazdu z drogi na parking strzeżony C., na podstawie ww. dyspozycji, Komenda Powiatowa Policji w O. przesłała ponownie ze stosowym pouczeniem do M. C. na adres [...]. Przesyłka po jej dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do nadawcy. W dniu 1 marca 2016 r. Starosta O. wystąpił o orzeczenie przepadku pojazdu marki motorower H. o numerze VIN [...]. Postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. w sprawie sygn. akt [...], które uprawomocniło się z dniem 10 maja 2016 r. Sąd Rejonowy w O. orzekł o przepadku ww. pojazdu stanowiącego własność M. C. na rzecz Powiatu O..

W związku z powyższym obciążono M. C. kosztami usunięcia i przechowywania motoroweru marki H. za okres od dnia 12 stycznia 2014 r. do dnia 9 maja 2016 r. Zgodnie bowiem z art. 130a ust. 10h p.r.d., który stanowił materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie przez organy administracji decyzji, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (podobnie jak z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy) nie wynika jednak, z jakich powodów dopiero w dniu 16 września 2015 r. skierowano do M. C. powiadomienie o usunięciu motoroweru marki H. na parking strzeżony C., skoro dyspozycja jego usunięcia dokonana została w dniu 12 stycznia 2014 r. Jak również brak jest ustaleń faktycznych poczynionych przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do przyczyn, z powodu których Starosta O. dopiero w dniu 1 marca 2017 r. wystąpił do sądu o orzeczenie przepadku ww. pojazdu. Jak bowiem wynika z treści wniosku o orzeczenie przepadku, organ ten uznał, że M. C. został prawidłowo powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi i pouczony o skutkach prawnych nieodebrania pojazdu z parkingu w określonym terminie, zaś – co potwierdzają akta administracyjne sprawy - przesyłka zawierająca takie powiadomienie była awizowana w dniu 21 września 2015 r. po raz pierwszy, w dniu 29 września 2015 r. – po raz drugi, a następnie w dniu 5 października 2015 r. została zwrócona do nadawcy.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, co wynika z podniesionych wyżej okoliczności faktycznych, nie wszystkie czynności podejmowane w toku postępowania przez Starostę O. od usunięcia pojazdu na parking strzeżony w dniu 12 stycznia 2014 r. do sformułowania wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu w dniu 1 marca 2016 r. podejmowane były bez zbędnej zwłoki.

Po pierwsze, jak wynika to z art. 130a ust 10e p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zatem prawidłowość powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej do jego odbioru bada sąd powszechny, rozpoznając sprawę o przepadek pojazdu. Niemniej jednak warunkiem złożenia wniosku o orzeczenie przepadku, a następnie wydania orzeczenia o przepadku na rzecz powiatu usuniętego z drogi pojazdu jest prawidłowe powiadomienie właściciela pojazdu (osoby uprawnionej do jego odbioru) o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu strzeżonego, ewentualnie wykazania przez organ należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Właściciel pojazdu (osoba uprawniona do odbioru pojazdu) nie może, w ocenie Sądu, ponosić negatywnych konsekwencji związanych z opieszałością czy brakiem wymaganej staranności organu w powyższym zakresie.

Po drugie, termin na złożenie przez starostę wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu nie powinien być nadmiernie wydłużony. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 czerwca 2017 r., III SA/Łd 389/17, lex nr 2329962), nie może być bowiem tak, że organ nie robi nic przez długi okres czasu i dopiero po wielu latach występuje do sądu cywilnego, a następnie obciąża kosztami właściciela za cały okres przechowywania pojazdu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego. W ten sposób poprzez swoją bezczynność i zaniechania organ generuje powstanie kosztów, którymi w całości obciąża się właściciela pojazdu. W ten sposób właściciel pojazdu ponosi koszty spowodowane także bezczynnością organu.

Należy w tym miejscu zauważyć, że art. 130a ust. 10 p.r.d., w brzmieniu powołanym wyżej, obowiązuje od dnia 4 września 2010 r. Z uzasadnienia projektu (druk sejmowy nr VI.2816) do ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1010, nr 152 poz. 1018), mocą której - art. 1 pkt 10 lit. j - znowelizowano omawiany przepis, wynika, że: "W projektowanej zmianie brzmienia art. 130a ust. 10 ustawy określono, że w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli pojazd nie został odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia. Sąd będzie orzekał o przepadku pojazdu w trybie postępowania cywilnego w postępowaniu nieprocesowym. Skrócenie okresu z dotychczasowych 6 do 3 miesięcy zostało spowodowane doświadczeniami resortu finansów, z których wynika, że tak długi okres generuje zbędne koszty, które na ogół przewyższają wartość przechowywanych pojazdów. Okres 3 miesięcy wydaje się być wystarczający, bowiem z mocy projektowanych przepisów przed wydaniem orzeczenia o przepadku pojazdu sąd będzie zobligowany zbadać, czy zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, a w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dopiero po spełnieniu tych przesłanek będzie mógł orzec przepadek pojazdu."

W kontekście wprowadzonej zmiany terminu, po którym starosta występuje do sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu (art. 130a ust. 10 pr.d.), dodatkowo uwzględniając regulacje zawarte w przywołanych wyżej przepisach art. 130a ust. 10c i ust. 10d p.r.d., a także w świetle art. 130a ust. 10a p.r.d., określającego termin, który ustawodawca ustanowił jako wystarczający na reakcję właściciela pojazdu (lub osoby uprawnionej do jego odbioru) na odebranie pojazdu z parkingu strzeżonego, w ocenie Sądu, właściciela pojazdu powinny obciążać tylko koszty uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są wynikiem zaniechań czy bezczynności organu administracji (zob. cyt. wyżej wyrok WSA w Łodzi, III SA/Łd 389/17 wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 listopada 2017 r., II SA/Ol 753/17, lex nr 2424179). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że kwestia ta ma szczególnie istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony.

Przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym generuje bowiem koszty i jest rzeczą zrozumiałą, że organ powinien podjąć działania, aby je maksymalnie zminimalizować. Powinien zatem wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w art.130a ust. 10 p.r.d. w miarę rozsądnym terminie. Jak trafnie uzasadnił WSA w Olsztynie powołany wyżej wyrok z dnia 29 listopada 2017 r., naruszenie przez administrację jej powinności sprawnego prowadzenia postępowania nie może powodować negatywnych skutków dla strony. Zasada ta znajduje normatywne zakotwiczenie w art. 2 Konstytucji. Naruszałoby standardy rzetelności prawa, gdyby ocenę zachowania administracji oprzeć na założeniu, iż ryzyko zaniedbań, błędów czy opieszałości administracji należy umiejscowić w sferze interesów i praw stron postępowania (E. Łętowska, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., V SA 1131/02, OSP 2003/7-9/93).

W ocenie Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły w sposób wystarczający, czy koszty, którymi został obciążony skarżący, są kosztami uzasadnionymi, zwłaszcza jeśli chodzi o koszty związane z przechowywaniem motoroweru. Nie zostało w szczególności wyjaśnione, dlaczego powiadomienie skarżącego - o miejscu przechowywania pojazdu usuniętego z drogi i skutkach nieodebrania pojazdu - nastąpiło dopiero we wrześniu 2015 r., a także dlaczego wniosek do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku samochodu nie został złożony bezpośrednio po upływie terminów wymaganych art. 130a ust. 10 i ust. 10a p.r.d. Dopiero bowiem wyjaśnienie tych okoliczności pozwala na dokonanie oceny, czy koszty przechowywania spornego pojazdu od dnia 12 stycznia 2014 r. do dnia 9 maja 2016 r. można uznać za uzasadnione i obciążyć nimi skarżącego.

W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest rozważań w tym zakresie. Organy nie wyjaśniły zatem dokładnie stanu faktycznego w sprawie, ani w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a które to naruszenia mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Organy w konsekwencji dopuściły się także naruszenia zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), skoro obciążyły skarżącego kosztami związanymi z usunięciem i przechowywaniem przedmiotowego pojazdu za cały okres od dnia 12 stycznia 2014 r. do dnia 9 maja 2016 r., pomimo tego, że starosta występuje z wnioskiem o orzeczenie przepadku usuniętego z drogi pojazdu nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu (osoby uprawnionej do jego odbioru) i po upływie 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu , jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu.

Sąd podzielił jednak stanowisko organów odnośnie ustalenia, że usunięty z drogi pojazd marki motorower H. o ww. numerze VIN jest własnością M. C. Należy podkreślić, że postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. Sąd Rejonowy w O. orzekł o przepadku przedmiotowego motoroweru na rzecz Powiatu O., stwierdzając w sentencji orzeczenia, że stanowi on własność M. C. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 10 maja 2016r. Ustalenie dotychczasowego właściciela pojazdu stanowi zatem element powyższego rozstrzygnięcia Sądu, a nie jego ustaleń faktycznych. Stosownie zaś do art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie k.p.c.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 22 marca 2017 r., II OSK 1834/15 (lex nr 2316496), art. 365 § 1 k.p.c. jest przepisem wyznaczającym zakres res iudicata, a zatem zakres obowiązku respektowania rozstrzygnięcia sądu powszechnego przez "inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej". Przepis ten winien być stosowany bezpośrednio także przez sądy administracyjne. Określony w art. 365 k.p.c. zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza zakaz dokonywania ustaleń faktycznych sprzecznych z uprzednio rozstrzygniętą przez sąd powszechny kwestią i niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego.

Sąd nie podziela również argumentacji skargi w tym zakresie, w jakim strona podnosi, że zasady ustalania zwrotu kosztów usunięcia z drogi i przechowywania pojazdu obowiązujące pomiędzy starostą a podmiotem prowadzącym parking strzeżony winny być podstawą ustalenia kosztów w trybie art. 130a ust. 10h p.r.d. Istotnie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się faktura VAT wystawiona przez [...], która jak wskazuje na to opis pozycji zatyt. "Nazwa towaru lub usługi" wskazuje, że dokument ten prawdopodobnie mógł stanowić podstawę rozliczeń podmiotu prowadzącego parking strzeżony, na który usunięty został przedmiotowy pojazd i gdzie był następnie przechowywany. Dyspozycja art. 130a ust. 10h p.r.d. nie wskazuje sposobu ustalenia kosztów, o których mowa w tym przepisie. Niemniej także w art. 130a p.r.d., w ustępie 6, zawarta została delegacja ustawowa dla rady powiatu do corocznego ustalania kosztów usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdów usuniętych z drogi, w tym w przypadku, gdy kierowała nim osoba w stanie po użyciu alkoholu (art. 130a ust. 5c w zw. z art. 130a ust. 2 p.r.d.).

Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, nie sposób skutecznie postawić organom zarzutu ustalenia ww. kosztów w niniejszej sprawie w oparciu o stawki obowiązujące w okresie, za który koszty te się ustala, a określone w uchwałach Rady Powiatu w O., o ile nie przekraczają one maksymalnych wartości określonych w art. 130a ust. 6a – 6d p.r.d. Sąd zwraca w tym zakresie uwagę na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 4/14 (lex nr 1665291), w uzasadnieniu której NSA podniosło, że "(...)zostało już przesądzone tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest - także w okresie poprzedzającym przejście własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa lub powiatu - typowym stosunkiem administracyjnym, powstałym wskutek władczych działań organów administracyjnych, wynagrodzenie za parkowanie powinno być obliczane według stawek wskazanych w art. 130a ust. 6a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a więc wynikających z uchwały rady powiatu. W uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. III CZP 47/07 (LEX nr 270447) Sąd Najwyższy wskazał, że celem regulacji zawartej w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest ochrona dobra o istotnym publicznym znaczeniu, tj. bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz życia i zdrowia jego uczestników, a więc stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie, określane także w przepisach jako przechowywanie usuniętych pojazdów, nie ma charakteru cywilnoprawnego tylko publicznoprawny. Również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. I OPS 1/10 stwierdził, że z istoty regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika, że jest realizacją zadania publicznego o charakterze administracyjnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, w części także przy pomocy podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi i prowadzenia parkingów dla takich pojazdów." "Uchwała rady powiatu jest aktem prawa miejscowego, powszechnie obowiązującym na obszarze jej działania, żaden przepis nie wyłącza Skarbu Państwa z obowiązku ich przestrzegania, Nie do zaakceptowania jest pogląd prezentowany w części orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że stawki ustalane przez radę powiatu dotyczą innego niż Skarb Państwa, czy też powiat, właściciela pojazdu."

Sąd podnosi nadto, że zasadnie wskazuje organ II instancji, iż wprawdzie z treści art. 130a ust. 10h p.r.d. wynika, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, to jednak chodzi o koszty poniesione do zakończenia postępowania o stwierdzenie przepadku samochodu na rzecz powiatu (wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1959/15, lex nr 2290842).

Z uwagi jednak na omówione wyżej naruszenia prawa procesowego, Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Wytycznymi dla organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będą powyższe rozważania.