Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 350/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 § 1, art. 116 § 1, art. 116 § 2, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 140 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 § 4, art. 210 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Po 350/18 | , , , , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 13 czerwca 2018 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w składzie następującym:, , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem, Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.), , Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r., sprawy ze skargi FP, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki w podatku od, nieruchomości, , oddala skargę, ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Burmistrz Miasta i Gminy S., na podstawie m.in. art. 116 § 1, 2, 4 oraz art. 107 § 2 pkt 2 , art. 108 § 1, 2 pkt 1 - 3 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: "O.p.") orzekł o odpowiedzialności podatkowej [...] jako Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. w 2012 r. oraz 2013 r. za zobowiązania podatkowe - zaległości w podatku od nieruchomości z tytułu części raty IX oraz rat X-XII za rok 2012 i rat I - VIII za rok 2013 oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2013 zostały wykazane w deklaracjach Spółki. W roku 2012 Spółka zaprzestała uiszczania rat podatku. Rata za wrzesień nie została zapłacona w całości, a na poczet kolejnych nie dokonano już żadnych wpłat. Organ wystawił, w oparciu o złożone deklaracje, tytuły wykonawcze i skierował je do egzekucji. W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej z sądową postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. umorzył prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W tym stanie rzeczy Burmistrz Miasta i Gminy S. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności [...] jako Prezesa Zarządu Spółki w okresie, gdy przypadały terminy płatności rat podatku od nieruchomości od IX do XII za 2012 r. i I - VIII za 2013 r. za zaległe zobowiązania podatnika dotyczące tych rat wraz z odsetkami za zwłokę.

Odpowiadając na wezwanie organu podatnik poinformował, że nie jest członkiem Zarządu Spółki od [...] sierpnia 2013 r. i że w dniu [...] sierpnia 2015 r. złożył wniosek w jego ocenie prawidłowo i we właściwym czasie o ogłoszenie upadłości. Wcześniej nie było podstaw do ogłaszania upadłości, gdyż trwały rozmowy z Bankiem [...] ([...]) jedynym i zasadniczym wierzycielem, w tym hipotecznym, Spółki. Sąd Rejonowy [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości ze względu na brak środków na prowadzenie postępowania upadłościowego. W konsekwencji organ uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z art. 116 O.p.

W odwołaniu strona domagała się uchylenia decyzji w całości i umorzenia postępowania względnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania strony i świadków na okoliczność kondycji finansowej Spółki na dzień rezygnacji odwołującego z funkcji Prezesa i na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jak również rozmów i negocjacji z [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że w analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości wystąpienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności strony jako Prezesa Zarządu za przedmiotowe zaległości podatkowe Spółki. W czasie gdy należności te stały się wymagalne podatnik pełnił funkcje Prezesa Zarządu spółki z o.o. Należności nie zostały uiszczone, a ich egzekucja okazała się bezskuteczna (z tego powodu umorzono postępowanie egzekucyjne). Jeśli chodzi o okoliczności egzoneracyjne, to w świetle wyjaśnień i zarzutów strony - mogłyby wchodzić w grę tylko te związane z upadłością, gdyż podatnik nie wskazał żadnego majątku Spółki, umożliwiającego choćby częściowe zaspokojenie należności podatkowych. W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z dłużnikiem, który traktował swoje zobowiązania w sposób dowolny i wybiórczy, za godne uwagi uznając tylko zobowiązania wobec banku, z którym podjął negocjacje, a ignorując należności publicznoprawne.

Zdaniem organu fakt postrzegania w 2012 r., o czym świadczy niekwestionowany zapis w sprawozdaniu z działalności Zarządu Spółki, negocjacji z [...] jako alternatywy dla upadłości dowodzi, że już w tym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości był brany pod uwagę. Występowało znaczne zadłużenie wobec banku, a do tego dochodziły jeszcze należności publicznoprawne. Okoliczność, że Spółka istniała jeszcze prawie dwa lata po ustąpieniu odwołującego z funkcji Prezesa wcale nie świadczy o tym, że była wypłacalna. Dowodem jej złej kondycji jest fakt, że kiedy w sierpniu 2015 r., zdecydowano się na wniosek o ogłoszenie upadłości, nie było już środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego i Sąd musiał wniosek oddalić. W czerwcu 2014 r. umorzono prowadzone w stosunku do podatnika postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Organ stwierdził, iż obowiązek wykazania, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość albo, że niezłożenie takiego wniosku nastąpiło bez winy członka zarządu spółki, spoczywa na tym ostatnim. Wykazanie nie polega zaś na formułowaniu opinii czy przekonań danej osoby lecz na przedstawieniu konkretnych faktów i dowodów na ich poparcie.

W ocenie organu formułowane w odwołaniu wnioski dowodowe nie służą wyjaśnieniu sprawy. Wnioskodawca nie formułuje konkretnych tez dowodowych, które potwierdzałyby zasadność jego stanowiska. Przesłuchania strony i świadków miałyby być prowadzone na okoliczność kondycji finansowej Spółki na dzień rezygnacji przez skarżącego z funkcji Prezesa, a także momentu powstania niewypłacalności Spółki. Po pierwsze, za niewypłacalnością Spółki jeszcze w czasach sprawowania funkcji przez podatnika przemawiają inne fakty i dowody, tj. zaprzestanie regulowania zobowiązań publicznoprawnych, rozważanie negocjacji z bankiem jako alternatywy dla upadłości. Po drugie wszystkie osoby, które organ miałyby przesłuchiwać, byłyby jako wchodzące w skład Zarządu Spółki i zagrożone odpowiedzialnością z art. 116 O.p. zainteresowane utrzymywaniem, że właściwym momentem do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości był [...] sierpnia 2015 r. W ocenie Kolegium organ I instancji wnikliwie zbadał sprawę, a na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo ocenił, że zostały spełnione pozytywne przesłanki odpowiedzialności strony jako byłego członka Zarządu Spółki za zobowiązania podatkowe Spółki, powstałe w czasie pełnienia przez niego funkcji Prezesa. Okoliczności egzoneracyjne nie zostały natomiast wykazane.

W skardze z dnia [...] marca 2018 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w całości jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez SKO. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej w całości decyzji zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 116 § 1 pkt 1 i § 4 O.p. w zw. z art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm. - dalej: "P.u.n."), w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy sprawa poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez SKO, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki określone w przepisie 116 § 1 pkt 1 O.p. wyłączające jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki, w sytuacji gdy:

- w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki, nie istniały przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a w szczególności Spółka nie była niewypłacalna,

- stan niewypłacalności Spółki nastąpił po [...] sierpnia 2013 r., kiedy skarżący nie pełnił już żadnej funkcji w Spółce i nie miał możliwości złożyć takiego wniosku;

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i dowolną oraz niewyczerpującą ocenę materiału dowodowego, w tym arbitralne decydowanie o uznaniu określonych okoliczności za udowodnione i odrzuceniu innych, jak również na przyjmowaniu przez SKO nieuzasadnionych domniemań na niekorzyść podatnika, tj. w szczególności:

- braku ustalenia kiedy dokładnie nastąpił stan niewypłacalności Spółki,

- braku ustalenia kiedy nastąpił początek biegu terminu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości,

- braku ustalenia czy terminy te nastąpiły w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki,

- domniemaniu, że okoliczności które nastąpiły po rezygnacji skarżącego z funkcji prezesa zarządu Spółki, istniały również przed tą chwilą,

- pominięciu okoliczności, że po złożeniu przez skarżącego rezygnacji z funkcji prezesa zarządu Spółki, Spółka funkcjonowała i kontynuowała działalność gospodarczą w sposób niezakłócony jeszcze przez prawie 2 lata,

- pominięciu okoliczności, że do lipca 2015 r. trwały rozmowy z zasadniczym wierzycielem Spółki, tj. Bankiem [...] w sprawie restrukturyzacji zadłużenia Spółki bez potrzeby ogłaszania upadłości,

- pominięciu wniosków dowodowych skarżącego w postaci przesłuchania następujących świadków: skarżącego, [...], [...], przedstawicieli Banku [...] na okoliczność rozmów i negocjacji prowadzonych ze Spółką do lipca 2015 r. uzasadniających brak złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w tym terminie;

- zaniechaniu wystąpienia do Sądu Rejestrowego właściwego dla Spółki o wydanie sprawozdań finansowych Spółki za lata 2012 - 2015 r. oraz przeprowadzenia dowodu z tych dokumentów na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej Spółki w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez skarżącego oraz w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, które to wskazane powyżej naruszenia skutkowały wydaniem rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny stan faktyczny i materiał dowodowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci bezzasadnego przypisania skarżącemu odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki w podatku od nieruchomości za okres poprzedzający powstanie stanu niewypłacalności Spółki;

2. art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania skarżącego do organów podatkowych, w tym poprzez rozstrzyganie wątpliwości w sprawie na niekorzyść skarżącego.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew jej zarzutom, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji znajduje podstawy w prawie materialnym, a wydanie decyzji poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.

Na wstępie należy wskazać, że prowadząc postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich organy podatkowe, tak jak w każdym postępowaniu podatkowym obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 120 O.p. Zasada ta stanowi konkretyzację normy konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji RP. Organu mają obowiązek podjąć działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 O.p.), są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.). Powinny prowadzić postępowanie podatkowe w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu podatkowym (art. 123 § 1 O.p.), a następnie dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.). Organy zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiły wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy, w trybie art. 140 § 1 O.p., zawiadamiał stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Do skarżącego kierowane były wezwania do złożenia wszelkich wyjaśnień i dowodów.

Organy nie naruszyły art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i dowolną oraz niewyczerpującą ocenę materiału dowodowego. Podkreślić należy, że prawo strony do żądania przeprowadzenia dowodu konkretyzuje zasadę czynnego udziału strony. Strona może więc bezpośrednio oddziaływać na przebieg postępowania dowodowego. Aktywna rola strony w odtwarzaniu stanu faktycznego sprzyja realizacji zasady prawdy materialnej. Zasada zupełności materiału dowodowego z art. 187 § 1 O.p. nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, tj. że z innych dowodów, poza ujawnionymi, nie należy oczekiwać zmiany ustalonego stanu faktycznego. Organ podatkowy jest zobowiązany bowiem do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Tym samym organ podatkowy, na podstawie art. 188 O.p. nie jest zobowiązany do uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., I FSK 1647/13, LEX nr 1636821, i powołane tam orzecznictwo).

Sąd zauważa, że w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy poddał analizie pismo procesowe strony skarżącej, które wpłynęło do organu [...] grudnia 2017 r. i odniósł się do zawartych w tym piśmie wniosków dowodowych o przesłuchanie wskazanych świadków. Tym samym strona nie została pozbawiona podstawowego uprawnienia do informacji o motywach rozstrzygnięcia przez organ.

Zdaniem Sądu organy podatkowe wnikliwie przeanalizowały cały zgromadzony materiał dowodowy. Sposób procedowania organów odpowiadał wszelkim rygorom przewidzianym w przepisach O.p. W wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania podatkowego organy ustaliły stan faktyczny w sposób niebudzący wątpliwości, zgodnie z poszanowaniem obowiązujących zasad prawa, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Zaskarżona decyzja wydana została po przeanalizowaniu istotnych okoliczności występujących w sprawie. Organy orzekały na podstawie stanu faktycznego sprawy, w oparciu o obowiązujące przepisy podatkowe. W myśl art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie przedmiotowej decyzji nie stanowi tylko opisu przebiegu podejmowanych w ramach postępowania podatkowego czynności, ale powołuje przede wszystkim okoliczności faktyczne i prawne, wraz z ich oceną, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom jakie stawia art. 210 § 1 pkt 6 O.p.

Odnosząc się do przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie, należy wskazać, że stosownie do art. 107 § 1 O.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Podmiotami odpowiedzialnymi solidarnie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialności są zgodnie z art. 116 § 1 O.p. członkowie zarządu. Członkowie zarządu odpowiadają za zaległości podatkowe spółki z tytułu jej zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki tylko i wyłącznie wówczas, gdy egzekucja należności podatkowych z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Te okoliczności musi wykazać organ podatkowy.

Natomiast osoba trzecia, aby uwolnić się od odpowiedzialności, musi wykazać, że:

1) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

2) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

3) wskazać mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Na podstawie art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu wymaga rozpatrzenia zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również przesłanek wyłączających tą odpowiedzialność, tzw. przesłanek egzoneracyjnych. Przesłankami pozytywnymi są: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, gdy powstała zaległość podatkowa spółki oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności należą natomiast: zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego bądź brak winy w niezgłoszeniu tych wniosków oraz wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. Ustalenie przesłanek pozytywnych obciąża organ podatkowy, zaś wykazanie którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że wskazane w art. 116 O.p. unormowanie, ustanawiając subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe, czyli obok odpowiedzialności za nie samej spółki, ma dawać Skarbowi Państwa dodatkową gwarancję uzyskania należnych świadczeń podatkowych, a jego celem jest obciążenie członków zarządu obowiązkiem wyrównania uszczerbku poniesionego w tym zakresie wskutek ich nieprawidłowego działania (por. wyrok WSA w Szczecinie z 11 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1194/14 – powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 371/08 "obciążenie członków zarządu obowiązkiem wykazania przesłanek negatywnych przeniesienia na nich odpowiedzialności za zaległości podatkowe zarządzanych przez nich spółek nie pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego, a w szczególności z określoną w art. 122 O.p. zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Nie jest także sprzeczne z art. 187 § 1 O.p., w myśl którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy".

Pogląd o spoczywaniu na członku zarządu ciężaru wykazania okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jest ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, z dnia 18 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2548/04, z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt I FSK 189/06).

W badanej sprawie organy wykazały nie tylko wystąpienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu (tj. bezskuteczności egzekucji wobec podatnika i pełnienia przez członka zarządu funkcji w okresie, w którym zaległe należności stały się wymagalne), ale również poczyniły ustalenia w kwestii kondycji Spółki pod kierownictwem skarżącego. W analizowanym przypadku obydwie te okoliczności zostały udowodnione. Jeśli zaś chodzi o przesłanki uwalniające od odpowiedzialności, w tym złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź brak winy zainteresowanego w niezłożeniu takiego wniosku, to musi je wykazać strona, osoba w stosunku, do której wszczęto postępowanie w kwestii orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spółki. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do wykazania żadnej z takich przesłanek. Organy ustaliły, że już w 2012 r. Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań publicznoprawnych, nie tylko na rzecz Gminy S., gdyż w księdze wieczystej widnieją wpisy hipotek przymusowych, zabezpieczających zobowiązania za lata 2012 i 2013 na rzecz Gminy K. i Skarbu Państwa. Tymczasem, rozmowy o restrukturyzacji zadłużenia prowadzono tylko z jednym wierzycielem tj. [...], stawianym w ten sposób w uprzywilejowanej pozycji. Ponadto, w sprawozdaniu z działalności Zarządu Spółki za rok 2012, które zostało okazane organowi w trakcie postępowania I instancji, zapisano, że negocjacje z [...] i możliwość zawarcia ugody są dla udziałowców jedyną alternatywną drogą dla złożenia przez Zarząd wniosku o upadłość w związku z niewywiązywaniem się ze spłaty kredytów. Stronie, w toku postępowania, zapewniono możliwość wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności, lecz strona z możliwości tych nie skorzystała. W konsekwencji nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 i § 4 O.p. w zw. z art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez SKO, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki określone w przepisie 116 § 1 pkt 1 O.p.

Odnośnie przesłanki niewypłacalności, o której mowa w art. 11 ust. 1 P.u.n., w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, z którego wynika, że dla powstania stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje żadnych zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie przez dłużnika zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu tego przepisu. Ponadto w art. 11 ust. 1 P.u.n. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, a konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów. Przyczyna niewypłacalności związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku spółki i tego, czy zobowiązania przekraczają jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. wyroki: NSA z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1318/17, NSA z 22 listopada 2017 r. sygn. akt I FSK 1138/16, WSA w Poznaniu z 7 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Po 525/17, WSA w Poznaniu z 5 października 2017 r. sygn. akt I SA/Po 610/17, NSA z 25 października 2016 r. sygn. akt 2557/14 i przywołane tam orzeczenia).

Skarżący podważa natomiast decyzje organów podatkowych zarzucając im nieustalenie kiedy dokładnie wystąpił stan niewypłacalności Spółki i niewykazanie, że miało to miejsce w czasie sprawowania przez niego funkcji Prezesa Zarządu. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż przerzucenie na organy podatkowe obowiązku wykazywania wspomnianych okoliczności, wbrew treści przepisu art. 116 § 1 O.p. czyniłoby praktycznie niemożliwym obciążenie jakiegokolwiek członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości spółki. Ustawodawca przerzucił ciężar wykazania przesłanek uwalniających od odpowiedzialności dotyczącej wniosku o upadłość czy majątku spółki na członka zarządu, gdyż to właśnie on, z racji pełnionej funkcji, powinien dysponować niezbędną wiedza o kondycji finansowej kierowanej instytucji i dostępnych środkach dowodowych. Organ podatkowy ma ograniczone możliwości dotarcia do takich informacji, zwłaszcza, że zazwyczaj zaczyna działać w sytuacji, gdy spółka już nie funkcjonuje a pozostały po niej tylko zaległości. Skarżący nie przedstawił dowodów ani wniosków dowodowych, których tezy stwarzałyby prawdopodobieństwo ustalenia istotnych okoliczności.

W podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy podatkowe zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.