Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 112/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 1  par.  1 i 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3  par.  1,  art.  145  par.  1  pkt 1  lit.  b i c,  art.  151,  art.  206,  art.  152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 90  ust.  2b,  art.  90  ust.  3c,  art.  90  ust.  3d,  art.  90  ust.  4,  art. 67 a  ust.  2
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 252  ust.  1  pkt  1 i  pkt  2,  art.  252  ust.  6  pkt 1 i 2,  art.  124,  art.  251
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 31  par.  1,  art.  31  par.  2
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.
article: art. 10, 7, 77  par.  1,  art.  6,  art. 80,  art.  107  par.  3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi W. W.- Niepubliczne Przedszkole S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości niewykorzystanej dotacji oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia [...] września 2013r nr [...] w zakresie określenia niewykorzystanej dotacji na 2012 rok ponad kwotę 60000 złotych; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz W. W. - Niepubliczne Przedszkole S. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] prowadzącej Niepubliczne Przedszkole [...] (zwanej dalej skarżącą lub stroną) jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. (dalej: SKO, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej także organ I instancji) z [...] września 2013 r. nr [...] w sprawie zwrotu przyznanej na 2012 rok dotacji: niewykorzystanej w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. w kwocie 67.093,29 zł. wraz z odsetkami oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 12.694,30 zł wraz z odsetkami.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z [...] września 2012 r. organ I instancji nakazał [...].

1. zwrot niewykorzystanej do dnia 31 grudnia 2012 r. dotacji w wysokości 67.093,29 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia 1 lutego 2013 r. do dnia wydania decyzji w kwocie 4.530,00 zł.,

2. zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 12.694,30 zł wraz z odsetkami w kwocie 1.392,69 zł.

Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej ustawa o systemie oświaty) oraz uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielenia i rozliczenia dotacji szkołom i przedszkolom niepublicznym prowadzonym przez osoby fizyczne i osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania, udzielono na rzecz przedszkola [...] dotację w kwocie 190.119,84 zł. Powyższą kwotę należało przeznaczyć na dofinansowanie realizacji zadań Niepublicznego Przedszkola [...] w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących.

W wyniku przeprowadzonej w dniach od 6 do 29 maja 2013 r. kontroli w zakresie prawidłowości wykorzystania środków z dotacji ustalono, że kwota niewykorzystana dotacji do dnia 31 grudnia 2012 r. wynosi 67.093,29 zł. Na kwotę tę składają się:

• 3,39 zł - z tytułu wydatków nie potwierdzonych żadnymi dowodami źródłowymi, wykazana w sprawozdaniach z wykorzystania dotacji za 2012 rok;

• 7.089,90 zł, którą stanowi wartość faktur VAT przedłożonych jako wydatkowane ze środków dotacji, jednak bez potwierdzenia poniesienia wydatku;

Na zakwestionowanych dowodach widniał zapis o ich zapłacie bezgotówkowej, jednak dyrektor przedszkola zarówno w toku prowadzonej kontroli jaki podczas postępowania pokontrolnego nie potrafiła udowodnić, że zostały zapłacone.

• 60.000 zł wykazana w sprawozdaniach jako poniesiona na wynajem lokalu.

W toku kontroli ustalono również, że właścicielami nieruchomości, na której usytuowane jest Przedszkole jest [...] - 1/3 udziału [...].- 1/3 udziału oraz [...] i [...] (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) 1/3 udziału. Państwo [...] i [...] 1/3 udziału nabyli w drodze umowy kupna, natomiast [...] 1/3 udziału nabył w wyniku spadkobrania. Umowę najmu zawarto tylko z jednym ze współwłaścicieli tj. [...] który w czasie podpisywania umowy oświadczył, że jest właścicielem lokalu użytkowego położonego w [...]. przy ul. [...], co było niezgodne z prawdą. Zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym nieruchomość ta stanowi wspólność ustawową małżeńską a więc powyższa umowa nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ została zawarta tylko z jednym ze współwłaścicieli.

Pismem z [...] lipca 2013 r. skarżąca wskazywała, że przedmiotowa nieruchomość została podzielona miedzy współwłaścicielami do używania i parter budynku, w którym usytuowane jest przedszkole przypadł M. W. Wskazywała również, że dochody z odrębnego majątku nie są dochodem wchodzącym w skład majątku dorobkowego.

Organ mając na względzie przepisy kodeksu cywilnego i przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 31) stwierdził, że informacja wskazana przez skarżącą przy piśmie z [...] lipca 2013 r. jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym.

Dotację przyznano stronie prowadzącej niepubliczne przedszkole [...] Środki dotacji zostały przeznaczone na opłatę czynszu za wynajem lokalu, którego współwłaścicielem jest skarżąca oraz jej mąż na zasadzie małżeńskiej wspólności majątkowej. Przychody z najmu są zatem przychodami wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym strona jest zarówno dysponentem jak i właścicielem środków dotacyjnych. W ocenie organu wydatek nie został dokonany, ponieważ nie nastąpiło przesunięcie masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu.

Zdaniem organu z wydatkowaniem środków z uzyskanej dotacji, w rozumieniu poniesienia wydatku jako formy rozdysponowania środków dotacyjnych, mamy do czynienia jeżeli nastąpiło przesunięcie środków dotacyjnych z masy podmiotu dotacji do innego podmiotu. Organ uznał zatem, że kwota 60.000 zł z tytułu najmu lokalu nie może zostać uznana jako poniesiona ze środków dotacji.

Organ wskazał, że o potwierdzeniu, że w przedmiotowej nieruchomości nie wyodrębniono lokalu użytkowego w którym jest prowadzone przedszkole świadczy informacja złożona przez skarżącą. Zgodnie z informacją przedstawioną przez skarżącą na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych część lokalu zajęta na prowadzenie przedszkola korzysta ze zwolnienia w podatku od nieruchomości natomiast z wpisu w księdze wieczystej wynika, że przedmiotowa nieruchomość została obciążona hipoteką z tytułu zaciągniętego kredytu inwestycyjnego Banku PKO BP SA na przebudowę pomieszczeń i przystosowanie ich do działalności przedszkola.

Podczas rozprawy [...] wskazał, że nieruchomość stanowi współwłasność, która nie została formalnie zniesiona. Zniesienie współwłasności odbyło się poprzez ustną zgodę, jednakże świadek nie określił, jakie części nieruchomości przypadły każdemu ze współwłaścicieli i w jaki sposób współwłaściciele posiadają te części. [...] potwierdził, że przekazywanie czynszu odbywało się bez żadnych dokumentów ,,z ręki do ręki", a on dzielił dochód z czynszu tylko z bratem, nie wyjaśniając dlaczego pomijana była jego żona [...] - współwłaścicielka nieruchomości.

W związku z powyższym organ I instancji na podstawie art. 251 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej: "u.f.p.") uznał kwotę czynszu 60.000 zł., która została wpłacona mężowi skarżącej (...) na podstawie zawartej z nim umowy najmu, została uznana za dotację niewykorzystaną.

Z ustaleń organu w toku kontroli wynikało nadto, że niezgodnie z przeznaczeniem określonym w art. 90 ust. 3 d ustawy o systemie oświaty wykorzystana została dotacja w kwocie 12.694,30 zł.

W wyniku złożonego odwołania SKO zaskarżoną decyzja z [...] listopada 2013r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] września 2013r. Organ II instancji rozpoznając odwołanie wskazał, że na zakwestionowanych dowodach dotyczących poniesionych z dotacji wydatków widniał zapis o ich zapłacie bezgotówkowej, jednak dyrektor przedszkola zarówno w toku prowadzonej kontroli jaki podczas postępowania pokontrolnego nie potrafiła udowodnić, że zostały zapłacone.

Zdaniem organu, aby móc uznać dany wydatek, przede wszystkim należy stwierdzić, czy w ogóle miał on miejsce, tj. czy nastąpiła zapłata za fakturę, czy uregulowano zaciągnięte zobowiązanie, czy wydatek został dokonany na podstawie dowodu źródłowego (tj. czy istniał dokument księgowy dający podstawę wydatku). Potwierdzenie tego faktu powinno znaleźć swoje udokumentowanie np. w operacjach przelewu środków pieniężnych. Organ w takim przypadku nie może poprzestać na kontroli rozliczenia dotacji przedstawionego przez organ prowadzący, bowiem ma ono charakter wyłącznie deklaratywny i nie oznacza wydatkowania środków. Organ nie może się też ograniczyć do sprawdzenia okazanych faktur, ponieważ nie dają one podstawy do jednoznacznego potwierdzenia dokonanej zapłaty.

Organ zaznaczył, że ujęcie wydatków w kwocie 7.089,90 zł w księdze przychodów i rozchodów jako kosztu (zasada memoriałowa) nie przesądza o ich poniesieniu. W protokole kontroli wskazano dokumenty bez potwierdzenia zapłaty na łączną kwotę 7.652,59 zł, jednak dyrektor przedszkola w złożonym wyjaśnieniu przedłożyła potwierdzenia zapłaty na kwotę 582,69 zł. Nie udowodniła jednak poniesienia wydatków na kwotę 7.089,90 zł.

Zdaniem organu odwoławczego kwota czynszu 60.000 zł., która została wypłacona małżonkowi [...] na podstawie zawartej z nim umowy najmu (150 m2 ), prawidłowo została przez organ uznana za dotację niewykorzystaną i na podstawie art. 251 u.f.p. podlegającą zwrotowi.

Ponadto SKO zgodziło się z organem I instancji w zakresie ustalenia, że niezgodnie z przeznaczeniem określonym w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty wykorzystana została dotacja w kwocie 12.694,30 zł. Na kwotę tę składają się wydatki na:

• zakup wyposażenia w kwocie 6.307,58 zł tj. mebli systemowych, kuchenki mikrofalowej, telewizora, pralki oraz dwóch telefonów komórkowych, które nie znajdują się na terenie Przedszkola, a w domu skarżącej i są wykorzystywane do celów prywatnych, a których nie można zaliczyć do wydatków na cele związane z kształceniem wychowaniem i opieką wychowanków przedszkola;

• montaż czujnika parkowania i alarmu w prywatnym samochodzie Dyrektora Przedszkola za kwotę 1.700,78 zł, których nie można uznać za wydatek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej;

• zakup usługi cateringu na kwotę 2.740,13 zł, z uwagi na to, że zgodnie z art. 67 a ust. 2 ustawy o systemie oświaty korzystanie z posiłków jest odpłatne i zgodnie z zapisami w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wynika, że Przedszkole pobierało opłaty z tego tytułu m. in. od rodziców i Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej;

• odsetki od kredytu inwestycyjnego w wysokości 1.945,81 zł zaciągniętego na sfinansowanie przebudowy pomieszczeń w budynku mieszkalnym i przystosowanie ich do działalności Przedszkola, a więc nie można uznać ich jako poniesionych zgodnie z definicją zawartą w art. 90 ust. 3 d ustawy o systemie oświaty.

Skarżąca pismem z 6 grudnia 2013 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] listopada 2013 r. zarzucając jej naruszenie:

- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a.") poprzez nie podjecie wszelkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia okoliczności wydatkowania kwoty 7.089,90 zł.;

- art. 80 k.p.a. poprzez zastosowanie dowolnej oceny dowodów, bez uwzględnienia obowiązujących norm prawnych oraz panujących w tym zakresie reguł, w szczególności:

• w zakresie oceny skutków zawartej w dniu 30 września 2011 r. przez skarżącą umowy najmu oraz poniesionych w ramach przyznanej dotacji wydatków w kwocie 60.000,00 zł. na opłacenie czynszu dzierżawnego;

• w zakresie wydatków w kwocie 12.694,30 zł uznanych przez organ I instancji za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem;

- art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie budzący zaufania strony skarżącej zarówno do organu I jak i II instancji, w szczególności w zakresie oceny skutków zawartej w dniu 30 września 2011 r. przez skarżącą umowy najmu oraz poniesionych w ramach przyznanej dotacji wydatków w kwocie 60.000 zł na opłacenie czynszu dzierżawnego,

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie jako własnych, błędnych ustaleń poczynionych przez organ I instancji tak w odniesieniu do stanu faktycznego jak i skutków prawnych, będących tego konsekwencją, w wyniku czego organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżona decyzję mimo, iż zawierała wady kwalifikujące ją do usunięcia z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że na podstawie przedstawionych przez nią faktur potwierdzających stosowne zakupy organ I instancji winien był przyjąć, że wydatkowanie środków w kwocie 7.089,90 zł zostało prawidłowo udowodnione, bądź w razie wątpliwości przeprowadzić dodatkowy dowód na okoliczność otrzymania płatności przez wystawców faktur. Wyżej opisana sytuacja zdaniem skarżącej jest naruszeniem zasady prawdy obiektywnej

Skarżąca zaznaczyła, że kolejnych naruszeń zasad postępowania administracyjnego organ I instancji dopuścił się rozpatrując kwestię wydatków poniesionych przez nią z tytułu czynszu dzierżawnego w łącznej kwocie: 60.000 zł, które to wydatki nie zostały zakwalifikowane przez organ jako poniesione z dotacji, skutkiem czego było uznanie, iż dotacja w kwocie 60.000 zł nie została wykorzystana i podlega zwrotowi (pkt I rozstrzygnięcia decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2013 r.). Skarżąca podniosła, że w decyzji organu I instancji z [...] września 2013 r. pominięto informację jaka wynika z treści księgi wieczystej, że jednym ze współwłaścicieli nieruchomości jest [...] Zdaniem skarżącej organ pominął w ustaleniu stanu faktycznego również treść zeznań świadka [...] w zakresie sposobu zapłaty oraz rozdysponowania środków otrzymywanych od niej tytułem czynszu dzierżawnego, uzasadniając to brakiem dowodów przedstawionych przez świadka.

Skarżąca odnosząc się do udziałów współwłaścicieli w nieruchomości stwierdziła, że przedszkole jest prowadzone przez współwłaściciela (skarżącą) posiadającego udział w wysokości 1/3 i to jeszcze na zasadach ustawowej wspólności majątkowej wespół z innym współwłaścicielem (...) który dodatkowo posiada udział we współwłasności w wysokości 1/3. Obok tychże osób występuje trzeci współwłaściciel, który posiada również udział we współwłasności w wysokości 1/3. Jeśli dodamy, iż skarżąca zamieszkuje również w tej części nieruchomości, która nie służy do prowadzenia przedszkola to wielkość przysługującego jej udziału we współwłasności drastycznie odbiega od zakresu w jakim korzysta (czerpie pożytki) z nieruchomości. W takiej sytuacji naturalnym jest, iż pozostali współwłaściciele, godząc się na taki zakres wykorzystania nieruchomości przez skarżącą, postanowili uzyskać stosowny ekwiwalent w postaci czynszu dzierżawnego. I nie powinno mieć przy tym znaczenia w jakich relacjach rodzinnych pozostają ze skarżącą. Zastosowanie w tej sytuacji przez współwłaścicieli instytucji najmu - mimo, iż nie jest to rozwiązanie idealne - wydaje się w tej sytuacji dopuszczalne. W ocenie skarżącej taki stan rzeczy wynika z zasady swobody kształtowania umów, będącej fundamentalną zasadą na gruncie prawa cywilnego. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniami organu I instancji, że umowa najmu nie rodzi skutków prawnych, ponieważ jako wynajmujący występuje wyłącznie jeden ze współwłaścicieli. Zdaniem skarżącej organ I instancji zapomniał, iż zgodnie z art. 659 kodeksu cywilnego wynajmujący nie musi być jedynym właścicielem rzeczy. Nie musi także w ogóle posiadać przymiotu właściciela i nie powoduje to nieważności umowy najmu. Stwierdziła również, że organ nie sprecyzował, czy chodzi mu o bezwzględną nieważność umowy najmu, czy też uznanie jej za czynność pozorną. Jednakże jej zdaniem nie zachodzi żadna z wymienionych w art. 58 kodeksu cywilnego przesłanek bezwzględnej nieważności. Brak jest również cech pozorności, ponieważ czynsz umowny został opłacony i należycie opodatkowany, lokal przedszkola został fizycznie wyodrębniony (choć nie w sensie prawnym), wydany skarżącej i przez nią użytkowany zgodnie z przeznaczeniem.

Dodatkowo skarżąca również nie zgodziła się z zakwestionowaną przez organ kwotą 12.694,30 zł.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zaprezentowaną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy stosują środki określone w ustawie.

Regulacje te określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając argumenty przedstawione w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że częściowo są one trafne, a w konsekwencji skarga została uwzględniona, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji w części.

Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o systemie oświaty niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy.

W myśl art. 90 ust 2b ustawy o systemie oświaty dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75 % ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego - pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Dotacje są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki (art. 90 ust. 3c ustawy).

Art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty stanowi, że dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.

Z kolei art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty wskazuje, że tryb udzielania i rozliczania dotacji ustala organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji i zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji oraz w rozliczeniu wykorzystania dotacji.

Tryb udzielania i rozliczania dotacji m. in. dla niepublicznych przedszkoli prowadzonych na terenie Miasta P. został ustalony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [..] z dnia [...] września 2011 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji szkołom i przedszkolom niepublicznym prowadzonym przez osoby fizyczne i osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 191, poz. 5801, dalej uchwała nr [...]).

Zgodnie z § 1 ust. 1 załącznika nr I do uchwały Nr [...] dotacje z budżetu Miasta [...] przysługują przedszkolom niepublicznym oraz szkołom niepublicznym o uprawnieniach szkół publicznych, prowadzonym na terenie Miasta [...] przez osoby fizyczne i osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego. Dotacje przeznaczone są na dofinansowanie realizacji zadań przedszkola lub szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej (§ 1 ust. 2). Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących przedszkola lub szkoły niepublicznej (§ 2 ust. 3).

W myśl § 2 ust. 1 załącznika nr I do uchwały Nr [...] dotacja dla niepublicznego przedszkola przysługuje na każdego ucznia w wysokości 75% ustalonych w budżecie miasta wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym, że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez Miasto [...]

Ponadto w § 6 ust. 2 załącznika nr I do uchwały Nr [...] środki przekazane w ramach dotacji niewykorzystane w całości lub w części, wynikające z ostatecznego rozliczenia rocznego, wnioskodawca zobowiązany jest do dokonania zwrotu dotacji w nieprzekraczalnym terminie do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji.

Natomiast środki wydatkowane niezgodnie z celami i zasadami określonymi w § 1 ust. 2 i 3 podlegają w całości zwrotowi na rachunek bankowy Miasta [...] wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia otrzymania dotacji do dnia ich zwrotu (§ 6 ust. 3 załącznika nr I do uchwały Nr [...]).

W myśl § 7 ust. 1 załącznika nr I do uchwały Nr [...] organowi dotującemu przysługuje prawo kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji w zakresie:

1) przeznaczenia dotacji,

2) liczby wychowanków/uczniów w poszczególnych okresach roku kalendarzowego.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1.

Zgodnie z art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem i następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Przez wykorzystanie dotacji rozumieć należy w szczególności zapłatę za zadania, na które dotacja została udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach.

Dokonując interpretacji pojęcia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem wskazać należy, że pojęcie to rozumiane winno być wąsko. Polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona. Analizując przeznaczenie wykorzystanej przez skarżącą dotacji należy zauważyć, że z uwagi na to, iż ustawa o systemie oświaty nie zawiera odrębnej definicji określenia wydatków bieżących, którym się posługuje, dlatego należało przyjąć, że zakres tego pojęcia określają przepisy ogólne, tj. przepisy ustawy o finansach publicznych. Mając na uwadze treść art. 124 u.f.p. wskazać trzeba, że wydatki bieżące przedszkola obejmują wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w danej jednostce, składki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń, zakupy towarów i usług, koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem tych jednostek oraz realizacją ich statutowych zadań. Z uwagi jednakże na treść art. 90 ust 3d ustawy o systemie oświaty nie wszystkie wydatki bieżące w rozumieniu art. 124 u.f.p. mogą być sfinansowane z dotacji przyznanej przedszkolu. Ustawa wyraźnie ogranicza możliwość udzielenia dotacji na dofinansowanie przedszkola w zakresie kształcenia, profilaktyki i opieki w tym profilaktyki społecznej. Środki otrzymywane w ramach dotacji mogą być przeznaczane wyłącznie na dofinansowanie zadań przedszkola wymienionych w ustawie o systemie oświaty.

W przedmiotowej sprawie ustalono, że skarżąca z dotacji pokryła wydatki na zakup wyposażenia w łącznej kwocie 6.307,58 zł, na które składają się: meble systemowe, kuchenka mikrofalowa, telewizor, pralka oraz dwa telefony komórkowe. Ponadto z dotacji wydatkowała kwoty na: montaż czujnika parkowania i alarmu w prywatnym samochodzie skarżącej (1.700,78 zł), usługi cateringu (2.740,13 zł) i pokryła odsetki od kredytu inwestycyjnego w wysokości 1.945,81 zł zaciągniętego na sfinansowanie przebudowy pomieszczeń w budynku mieszkalnym i przystosowanie ich do działalności Przedszkola.

Sąd w całości uznaje za zasadne zakwestionowanie tych wydatków i uznanie przez organy orzekające, że w tym zakresie dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Trzeba bowiem podkreślić, że celem dotacji, nie jest dofinansowywanie realizacji zadań organu prowadzącego przedszkole (właściciela), lecz dofinansowywanie zadań przedszkola w zakresie wskazanym w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty, tj. wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej przedszkola. Co więcej zgodnie z art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty ostatecznym "beneficjentem" dotacji ma być uczeń (przedszkolak), wobec którego przedszkole realizuje funkcje kształcenia, wychowania i opieki. W związku z powyższym Sąd stoi na stanowisku, że powyższe wydatki nie mogły być pokryty z dotacji, tylko z innych dochodów przedszkola, np. czesnego. Zakwestionowanych powyższych wydatków nie można było uznać za wydatki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. W ramach dotacji przysługującej placówkom niepublicznym nie mogą być finansowane, o czym była mowa wyżej, wydatki ponoszone na cele pośrednio związane z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą. Wydatki te również nie mogły być zakwalifikowane jako wydatki bieżące, ponieważ bez ich poniesienia placówka mogła prowadzić i prowadziła bieżącą działalności dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą. Pojęcie wydatków bieżących należy rozumieć tak, jak definiuje je cyt. wyżej art. 124 ust. 3 ustawy o finansach publicznych. W zakresie tym nie mieszczą się zakwestionowane wydatki. Zatem Sąd wskazuje, że zakup powyższego wyposażenia, czujników parkowania, alarmu, zapłata za catering oraz spłata z dotacji odsetek nie mieszczą się w kategorii wydatków bieżących i nie odpowiadają celom wskazanym w ustawie o systemie oświaty. Ponadto trzeba także wskazać, co nie jest kwestionowane przez skarżącą, że np. wyposażenie na które poniesiono wydatek w kwocie powyżej 6 tys. zł nie znajdowało się na terenie przedszkola tylko w prywatnych pomieszczeniach skarżącej. W tym zakresie nieprzekonująca jest argumentacja skarżącej wskazująca, że wyposażenie to zostało przeniesione do innych pomieszczeń ze względu na ograniczone miejsce w przedszkolu i pracownicy mogą w każdej chwili, w razie potrzeby z nich korzystać. Po pierwsze trudno wyobrazić sobie możliwość korzystania z telewizora, mebli, telefonów znajdujących się w prywatnych pomieszczeniach skarżącej. Ponadto odnośnie telefonów to skarżąca jasno wskazała, że korzystają z nich jej dzieci (protokół oględzin z [...] maja 2013r.). Zatem obecne odmienne twierdzenia należy uznać za nieudolną próbę zmiany wcześniejszych oświadczeń. Sąd podkreśla, że umieszczenie tych przedmiotów w prywatnych pomieszczeniach powoduje, że zostały zakupione nie tylko dla potrzeb przedszkola, tylko innych podmiotów i nie spełniają w sposób bezpośredni celów wynikających z art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty.

Dodatkowo trzeba także wyjaśnić w odniesieniu do zapłaconych usług cateringowych, że zgodnie z art. 67 a ust. 2 ustawy o systemie oświaty korzystanie z posiłków jest odpłatne i zgodnie z zapisami w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wynika, że Przedszkole pobierało opłaty z tego tytułu m. in. od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Tym samym należy stwierdzić, iż wydatki na zakup usług cateringowych nie mogły być sfinansowane ze środków dotacji. Opisane okoliczności potwierdzają, iż sfinansowane ze środków dotacji wydatki należy uznać za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem.

Przechodząc do dalszej analizy sprawy należy odnieść się do kwoty 60.000 złotych ustalonej jako część kwoty dotacji niewykorzystanej do 31 grudnia 2012r., która w sprawozdaniach wykazywana była jako poniesiona na wynajem lokalu.

W powyższym zakresie Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie. W sprawie nie jest sporne, że właścicielami tej nieruchomości są w 1/3 mąż skarżącej (majątek osobisty – spadek), 1/3 brat męża skarżącej oraz w 1/3 skarżąca wraz z mężem na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. W dniu 30 września 2011 r. skarżąca zawarła ze swoim mężem umowę najmu lokalu w którym znajduje się przedszkole. W umowie tej mąż skarżącej wskazywał, że jest właścicielem tej nieruchomości. Pomijając fakt, że treść tej umowy w zakresie własności odbiega od stanu prawnego i faktycznego, to należy podzielić stanowisko organu, że w sprawie nie nastąpił wydatkowanie kwoty przeznaczonej na wynajem.

Zgodnie bowiem z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 788 zm. dalej: "Kodeks rodzinny i opiekuńczy") z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

W myśl art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.).

W związku z powyższym trzeba podkreślić, że przychody z najmu są zatem przychodami wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego. Konsekwencją powyższego jest wskazanie, że skarżąca jest zarówno dysponentem jak i właścicielem środków dotacyjnych. Dlatego też, jak słusznie zauważyły organy orzekające w sprawie, wydatek nie został dokonany, gdyż nie nastąpiło przesunięcie masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu. Powyższa argumentacja jest zupełnie wystarczająca dla uznania, że wskazana kwota nie została wydatkowana i zatem winna zostać zwrócona.

Niezależnie od powyższego trzeba także zwrócić uwagę, o czym Sąd wspomniał wyżej, sama umowa najmu zawiera wady, jednakże nie powodujące nieważności tej umowy, gdyż jako Wynajmujący występuje wyłącznie jeden ze współwłaścicieli [...] a nie pozostałych dwóch. Poza tym przyjmując, iż istotnie dokonano pomiędzy współwłaścicielami podziału nieruchomości do używania (quoad usum), który to podział miał nastąpić przed 1 września 2010r. (patrz protokół rozprawy), to jak wskazuje skarżąca parter (obecnie przedszkole) przypadł mężowi, a góra obojgu małżonkom. Jednakże z akt sprawy wynika, że [...] czerwca 2011r. skarżąca zaciągnęła kredyt inwestycyjny, który posłużył do adaptacji pomieszczeń na przedszkole. Zatem skarżąca zaciągnęła kredyt na adaptację pomieszczeń, które wg podziału nie zostały przyznane jej do używania. Także kwota pieniędzy przeznaczona na czynsz najmu była przekazywana tylko mężowi skarżącej i tylko on od tej kwoty płacił podatek (patrz protokół rozprawy). Brak jest natomiast dowodów potwierdzających rozliczenia miedzy mężem skarżącej a jego bratem, gdyż zgodnie z oświadczeniami rozliczenia następowały gotówkowo, bez pokwitowań. Co więcej jak wskazała skarżąca brat jej męża nie płacił podatku od dochodu z otrzymanego czynszu (cały podatek uiszczał mąż skarżącej). Zatem bark dowodów świadczy o gołosłowności twierdzeń skarżącej związanych z przekazywaniem bratu męża strony połowy środków z płaconego przez nią czynsz. Co więcej na pytanie Sądu skarżąca nie potrafiła wskazać, która część nieruchomości przypadła do używania bratu męża i jedynie stwierdziła, że brat męża mieszka poza [..] Zatem Słusznie organ uznał kwotę dotacji w wysokości 60.000 złotych za niewykorzystaną do 31 grudnia 2012r. i podlegająca zwrotowi na podstawie art. 251 u.f.p.

Reasumując powyższe trzeba podkreślić, że z wydatkowaniem środków z uzyskanej dotacji, w rozumieniu poniesienia wydatku jako formy rozdysponowania środków dotacyjnych, mamy do czynienia jeżeli nastąpiło przesunięcie środków dotacyjnych z masy podmiotu dotacji do innego podmiotu.

Zasadne są natomiast zarzuty skargi w zakresie pozostałych kwot uznanych jako dotacja niewykorzystana w 2012r., a w szczególności w wysokości 7.089,90 złotych. Organ w tym zakresie wskazał, że poniesienia tych wydatków skarżąca nie udowodniła. Dlatego też uznał tę kwotę jako niewykorzystaną.

Rozpoznając sprawę w tym zakresie Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę, że organ I instancji w całości przyjął ustalenia z przeprowadzonej kontroli jako własne, bez prowadzenia postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie. Co więcej z akt administracyjnych wynika, że SKO przed wydaniem decyzji uniemożliwiło stronie skarżącej zapoznanie się z aktami sprawy (brak jest zawiadomienia o takiej możliwości na podstawie art. 10 k.p.a.) i odniesienia się do zebranego materiału dowodowego. Mogło to spowodować, że skarżąca dopiero na etapie skargi złożyła dokumenty, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy i co najważniejsze część z tych dokumentów może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, a to wskazuje na podstawę do uchylenia decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a., który stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję (...) uchyla decyzję (...) w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że skarżąca do skargi załączyła dokumenty mogące świadczyć o zapłacie za załączone do skargi faktury, co do których organ uznał, że skarżąca nie dokonała wydatku. Dla przykładu Sąd wskazuje, że skarżąca do skargi załączyła kwestionowaną fakturę nr [...] z [...] stycznia 2012r., dotyczącą zastawu nagłaśniającego oraz dokument przelewu z [...] stycznia 2012r., na kwotę wskazaną w fakturze.

Niepoinformowanie skarżącej o jej uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. w tym konkretnym wypadku doprowadziło do niezałączenia posiadanych dokumentów, a to z kolei spowodowało, że organ nie zgromadził w tym zakresie kompletnego materiału dowodowego. Tym samym naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nieprzesądzając kwestii zasadności uznania w tym zakresie roszczeń skarżącej, organ ponownie rozpoznając sprawę przeanalizuje załączone dokumenty oraz ewentualnie wezwie ponownie do dostarczenia wszystkich posiadanych przez skarżącą dokumentów w zakresie kwot uznanych jako dotacja niewykorzystana w 2012r. ponad kwotę 60.000 zł. Następnie dokona stosownych ustaleń, czy potwierdzają one poniesiony wydatek w szczególności poprzez zapłatę za wystawione faktury. Co więcej organ dokonując stosownych ustaleń winien mieć także na względzie określone fakty, a więc istnienie tych przedmiotów w przedszkolu (nie jest to kwestionowane w protokole), rozwój kanałów sprzedaży (sprzedaż internetowa, wysyłkowa) i sposobów zapłaty za zamówiony towar (przelew, za pobraniem, payu).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie w którym oddalił skargę nie dopatrzył się naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, który miałby wpływ na wynik sprawy. Organ działał na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.); podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7 k.p.a., 77 § 1 i 80 k.p.a.). W ocenie Sądu także uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. SKO wyjaśniło zasadnicze powody rozstrzygnięcia oraz przyczyny, dla których powoływane przez skarżącą argumenty nie zasługują na uwzględnienie.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Natomiast o kosztach orzeczona na podstawie art. 206 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił zakres w jakim zaskarżona decyzja nie może być wykonana.