Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 14/99
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1999-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Gospodarka gruntami
Powołane przepisy: article: art. 91 ust. 1, art. 94 ust. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
Teza: Dla orzeczenia o niezgodności z prawem uchwały organu gminy konieczne jest wskazanie przepisu, którego naruszenie stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności /art. 94 ust. 2 w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - t.j. Dz.U. 1990 nr 13 poz. 74 ze zm./.

TEZY

Dla orzeczenia o niezgodności z prawem uchwały organu gminy konieczne jest wskazanie przepisu, którego naruszenie stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności /art. 94 ust. 2 w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - t.j. Dz.U. 1990 nr 13 poz. 74 ze zm./.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Danuty i Eugeniusza P. na uchwałę Rady Gminy w L. z dnia 27 lutego 1997 r. (...) w przedmiocie uchylenia uchwały Rady Gminy w L. z dnia 30 sierpnia 1996 r. (...) na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 23 czerwca 1998 r. II SA/Gd 1860/97

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Gdańsku do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Rada Gminy w L. uchwałą (...) z dnia 30 sierpnia 1996 r., podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "a" ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ oraz art. 4 i art. 20 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1990 nr 30 poz. 127/, przeznaczyła do sprzedaży położoną w L. działkę nr 322/5 o powierzchni 0,1419 ha oraz znajdujący się na niej budynek mieszkalny i gospodarczy. W par. 3 tej uchwały znalazło się postanowienie, w myśl którego jeżeli dotychczasowy użytkownik nie skorzysta z prawa pierwokupu, to Rada Gminy podejmie uchwałę w sprawie sprzedaży wymienionych w tej uchwale składników mienia komunalnego w drodze przetargu nieograniczonego. Jednakże z chwilą, gdy Zarząd Gminy w L. ogłosił sprzedaż tej nieruchomości, użytkownicy zlokalizowanego na niej budynku mieszkalnego - małżeństwo Danuta i Eugeniusz P. potraktowali ogłoszenie to jako skierowaną do nich ofertę sprzedaży i odpowiadając na nią pozytywnie w dniu 9 stycznia 1997 r. wpłacili pierwszą ratę należności z tego tytułu. Tymczasem w dniu 27 lutego 1997 r. Rada Gminy w L. uchwałą (...) uchyliła swoją poprzednią uchwałę (...) z dnia 30 sierpnia 1996 r. Wówczas użytkownicy budynku mieszkalnego usytuowanego na działce wymienionej w uchwale Rady Gminy w L. (...) z dnia 30 sierpnia 1996 r. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku na uchwałę Rady Gminy w L. (...) z dnia 27 lutego 1997 r., żądając stwierdzenia jej nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 1998 r. /II SA/Gd 1860/97/ na podstawie art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym stwierdził, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł w szczególności, że plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w chwili podejmowania przez Radę Gminy w L. obu wymienionych wyżej uchwał określał strefę, w granicach której znajduje się przedmiotowa nieruchomość wraz z budynkiem mieszkalnym, jako teren rzemiosła usługowego i nie przewidywał likwidacji funkcji mieszkalnej. W opinii tego Sądu: "nie kwestionując uprawnień Rady Gminy do swobodnego podejmowania uchwał w zakresie sprzedaży nieruchomości, stwierdzić należy, że zmiana tych uchwał bez żadnej racjonalnej przyczyny, a w szczególności w braku należytego wyjaśnienia problemu, w tym podstaw do uchylenia uchwały o oddaniu nieruchomości do sprzedaży bezprzetargowej, narusza zaufanie do organów gminy i stanowi rażące naruszenie prawa".

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 25 lutego 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajna od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 1998 r. /II SA/Gd 1860/97/, zarzucając mu rażące naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej jako: ustawa o NSA/, art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "a" oraz art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym, a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, iż na skutek protestów wniesionych przez małżonków Mariana i Wiolettę M., właścicieli nieruchomości otaczających przedmiotowa działkę nr 322/5, w przedmiocie wykonania pierwotnej uchwały Rady Gminy w L. (...) z dnia 30 sierpnia 1996 r., Zarząd Gminy w L. podjął dodatkowe czynności wyjaśniające i zwrócił się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dla Województwa B. oraz do Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w B. o wyrażenie opinii w niniejszej sprawie. Dyrektor Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w piśmie z dnia 22 stycznia 1997 r. negatywnie zaopiniował sprzedaż znajdującego się na działce nr 32215 budynku mieszkalnego, wskazując na to, że w obowiązującym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy L., który uchwalony został uchwałą Rady Gminy w L. (...) z dnia 30 marca 1993 r., działka ta określona jest jako grunt rolny, położony w strefie uciążliwości sanitarnej otaczających go zakładów masarskich i ubojni zwierząt. Z kolei Wojewódzki Inspektor Sanitarny w piśmie z dnia 27 stycznia 1997 r. stwierdził, że przedmiotowy budynek mieszkalny znajduje się w otoczeniu terenów przemysłowych, zabudowanych zakładami przetwórstwa mięsnego i będących źródłem zagrożeń higienicznych dla otaczającego terenu, a w konkluzji stwierdził, że sytuacja taka uniemożliwia prawne utrzymanie funkcji mieszkaniowej i jej akceptację przez Państwową Inspekcję Sanitarną. Podejmując uchwałę (...) z dnia 27 lutego 1997 r. Rada Gminy w L. w jej uzasadnieniu powołała się na treść obu wymienionych wyżej opinii. Dlatego w rewizji nadzwyczajnej zarzucono, że brak jest przesłanek dla stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, tym bardziej jeśli zważyć, że określanie zasad nabycia, zbycia i obciążenia nieruchomości gruntowych stanowiących własność gminy należy do wyłącznej właściwości rady gminy /art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "a" ustawy o samorządzie terytorialnym/, a stwierdzenie nieważności uchwały organu gminy jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest ona sprzeczna z prawem /art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym/, z tym, że zasadniczo nie może to nastąpić po upływie jednego roku od daty podjęcia takiej uchwały /art. 94 ust. 1 z zastrzeżeniem wynikającym z art. 90 ust. 1 oraz w związku z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie terytorialnym/. Skarżący - Danuta i Eugeniusz P. w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajna wnieśli o jej odrzucenie, zarzucając równocześnie, że zarówno przedmiotowa uchwała Rady Gminy w L. (...) z dnia 30 sierpnia 1997 r., jak i rewizja nadzwyczajna opierają się na niewiarygodnych /"sfałszowanych" lub "poświadczających nieprawdę"/ dokumentach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.

Stosownie do art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1990 nr 13 poz. 74 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o samorządzie terytorialnym/, jeżeli z powodu upływu jednego roku od daty podjęcia uchwały nie stwierdzono jej nieważności, orzeka się o jej niezgodności z prawem, o ile istnieją przesłanki dla stwierdzenia jej nieważności, tzn. o ile jest ona sprzeczna z prawem /art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym/. W takim wypadku należy wskazać przepis lub przepisy prawne, których naruszenie stanowiło przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności uchwały organu gminy.

Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 czerwca 1998 r. /II SA/Gd 1860/97/, powołując się zresztą wyłącznie na art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym oraz na art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, stwierdził jedynie, że zaskarżona uchwała Rady Gminy w L. z dnia 27 lutego 1997 r. (...) podjęta została z naruszeniem prawa skutkującym jej nieważność, ale - co trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna - nie wskazał przesłanek uzasadniających to stwierdzenie, a w szczególności nie wskazał żadnego przepisu prawa, który naruszony został tą uchwałą. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jedynie, że Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż treść przedmiotowej uchwały nie była zgodna z ustaleniami "planu zagospodarowania przestrzennego" /chodzi przy tym zapewne, choć w uzasadnieniu wyroku nie ma o tym mowy, o miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego uchwalony uchwałą (...) Rady Gminy w L. z dnia 30 marca 1993 r., w jego wersji uwzględniającej zmianę wprowadzoną w 1994 r./, ponieważ przedmiotowa działka gruntu /nr 322/5/, która w planie tym oznaczona została symbolem 5 UR i określono ją jako tzw. teren rzemiosła usługowego: "była już wówczas zabudowana budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkiwali skarżący, a plan zagospodarowania przestrzennego nie przewidywał likwidacji funkcji mieszkalnej". Tym niemniej w zaskarżonym wyroku nie wskazano jednak ani konkretnych postanowień tego planu zagospodarowania przestrzennego, ani też innych przepisów prawnych /ustawowych/, których naruszenie mogłoby w danym wypadku uzasadniać stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały gminy.

Biorąc powyższe pod uwagę, stosownie do wniosku rewizji nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy (...) orzekł, jak w sentencji.