Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1220/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 573
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant sekretarz sądowy Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 2181 zł (słownie: dwa tysiące sto osiemdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej "Minister", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") decyzją z [...] kwietnia 2021 r. – po rozpatrzeniu odwołania S. Sp. z o.o. (dalej "Strona", "Skarżąca", "Spółka") od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - uchylił w całości decyzję z [...] listopada 2017 r. i określił wysokość zobowiązań za okresy: grudzień 2016 r. – 2.951,00 zł, styczeń 2017 r. – 3.049,00 zł, luty 2017 r. – 3.099,00 zł.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] listopada 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "organ pierwszej instancji") określił wysokość zobowiązań Skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za: grudzień 2016 r. – 3.239,00 zł, styczeń 2017 r. – 3.338,00 zł, luty 2017 r. – 3.387,00 zł.

W odwołaniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie ustalenia czy strona skarżąca zatrudnia osoby niepełnosprawne na poziomie 6% zatrudnienia, co skutkowało błędnymi ustaleniami w tym zakresie;

2) art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie telefonicznych wyjaśnień świadka księgowej R.J. odnośnie liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych przez stronę skarżącą, a także korespondencji przez nią wysyłanej do organu I instancji co skutkowało błędnymi ustaleniami w zakresie zatrudnienia u strony skarżącej;

3) art. 21 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm., dalej "ustawą o rehabilitacji") poprzez zastosowanie powyższych przepisów pomimo braku wystąpienia okoliczności do ich zastosowania.

Wskazując na powyższe zarzuty Strona wniosła o:

1) przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. z załączonych do niniejszego odwołania dokumentów:

- orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 25 stycznia2005 r. - Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności sygn. akt. [...] - na okoliczność treści;

- orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 20 sierpnia 2001 r. - Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności sygn. akt. [...] - na okoliczność treści,

- umowy o pracę z 16 maja 2014 r. wraz z aneksem z 31 grudnia 2015 r. - na okoliczność wykazania, że strona skarżąca zatrudniła osobę niepełnosprawną,

- umowy o pracę z 1 listopada 2015 r.; na okoliczność wykazania, że strona skarżąca zatrudniła osobę niepełnosprawną;

2) przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. z zeznań świadka R.J. - wezwanie na adres strony Skarżącej na okoliczność telefonicznych wyjaśnień i korespondencji z organem pierwszej instancji;

3) uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie organowi pierwszej instancji w celu ponownego przeprowadzenia postępowania.

W uzasadnieniu wymienionej na wstępie zaskarżonej decyzji Minister Rodziny i Polityki Społecznej powołał się na art. 49 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 49c ustawy o rehabilitacji i stwierdził, że na podstawie danych uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ pierwszej instancji ustalił, że w okresie od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. Strona zatrudniała powyżej 25 pracowników w przeliczeniu na pełen etat, w związku z czym miała obowiązek dokonywania wpłat na PFRON. W związku z powyższym postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie w przedmiocie obowiązkowych wpłat na PFRON, mające na celu określenie wysokości zobowiązań strony z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. Organ pismem z tego samego dnia wezwał Stronę do przesłania istotnych dla sprawy dokumentów. Z uwagi na nieprzesłanie przez Stronę wymaganych dokumentów, organ pierwszej instancji decyzją z [...] listopada 2017 r. określił wysokość z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON strony na łączną kwotę 9.964,00 zł.

Organ drugiej instancji wskazał, że Strona przy odwołaniu od tej decyzji przesłała kopie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności K.G. z [...] sierpnia 2001 r. oraz W.P. z [...] stycznia 2005 r., kopie umów o pracę z 1 listopada 2015 r. W.P. kopię umowy o pracę z 16 maja 2014 r. K.G. wraz z aneksem z 31 grudnia 2015 r. Powyższe dokumenty nie zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem, na orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności brak było adnotacji o dacie wpływu dokumentu do pracodawcy. W związku z powyższym, pismem z dnia 8 lutego 2021 r. Strona została wezwana do przesłania: złożonych do ZUS deklaracji ZUS DRA oraz załączników ZUS RCA/RNA w tym RSA ZUA oraz ZWUA za okresy, których dotyczy zaskarżona decyzja; w przypadku wystąpienia różnic pomiędzy rzeczywistą wysokością zatrudnienia a wysokością zatrudnienia wskazaną w ZUS także do wskazania ich przyczyn; innych dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w okresie, których dotyczy decyzja w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy; w przypadku zatrudniania pracowników dotkniętych schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (uwzględniającymi obniżenie wskaźnika) - zaświadczeń lekarskich potwierdzających rodzaj schorzenia (z wyjątkiem wypadków, w których w orzeczeniach wskazano kody przyczyny niepełnosprawności 01-U, 04-0 lub 06-E); posiadanych informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON na podstawie art. 22 ustawy o rehabilitacji wraz z potwierdzeniem daty ich otrzymania; innych dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Odnośnie dokumentów złożonych przez Stronę w sprawie, Strona została poproszona o wskazanie, w jakiej dacie, przesłane przy odwołaniu z 12 grudnia 2017 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K.G. oraz W.P. wpłynęły do pracodawcy.

W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżąca przy piśmie z 12 lutego 2021 r. przesłała poświadczone za zgodność z oryginałem kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K.G. z [...] sierpnia 2001 r. oraz W.P. z [...] stycznia 2005 r. Jednocześnie Strona oświadczyła, że ww. orzeczenia wpłynęły do pracodawcy w dniach: K.G. w dniu 16 maja 2014 r., a W.P. w dniu 1 listopada 2018 r.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy pismem z 24 lutego 2021 r., w związku z uzupełnieniem materiału dowodowego przez Skarżącą, zwrócił się do PFRON o ponowne przeliczenie wysokości zobowiązań strony z tytułu wpłat na PFRON, gdyż w ocenie organu odwoławczego nowe dowody mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Po analizie nadesłanych dokumentów, organ pierwszej instancji w piśmie z 10 marca 2021 r. dokonał ponownego przeliczenia stanu zatrudnienia i wskazał, że przy wyliczeniu wysokości zobowiązań za okres objęty postępowaniem można uwzględnić jedynie K.G., który przedłożył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności pracodawcy w dniu 16 maja 2014 r., zatrudnionego na umowę o pracę zawartą w dniu 16 maja 2014 w wymiarze 1/4 etatu. Natomiast W.P. przedstawił orzeczenie pracodawcy w dniu 1 listopada 2018 r., tj. po okresie, którego dotyczy postępowanie.

Wobec powyższego, PFRON przyjął częściowo wyjaśnienia Strony oraz dokonał ponownego wyliczenia wysokości zobowiązań za okresy objęte decyzją z [...] listopada 2017 r., i ustalił na podstawie danych ZUS oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K.G., które wpłynęło do pracodawcy w dniu 16 maja 2014 r., że Strona jako pracodawca zatrudniała w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy: 2016/12 - 34,00 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,25; 2017/01 - 35,00 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,25; 2017/02 - 35,50 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,25.

W tym okresie przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" z dnia 14 listopada 2016 r. (Dz. U. poz. 1100) wynosiło 4.055,04 zł. Wobec powyższego, po ponownym przeliczeniu zobowiązania Strony wyniosły za: grudzień 2016 r. – 2.951,00 zł, styczeń 2017 r. – 3.049,00 zł, luty 2017 r. – 3.099,00 zł. Ponieważ w trakcie prowadzonego postępowania przed organem pierwszej oraz drugiej instancji pracodawca nie dosłał żadnych dowodów dotyczących zatrudnienia ogółem, przy ponownym wyliczaniu zobowiązania uznano korekty liczby zatrudnionych u pracodawcy wyliczone na podstawie wartości wymiaru czasu pracy z raportów składkowych ZUS RCA/RNA składanych przez płatnika składek, która wskazuje liczbę pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej "O.p.") poprzez nieuwzględnienie w decyzji faktu, iż płatnik w okresie objętym decyzją zatrudniał osoby niepełnosprawne, a ponadto poprzez wprowadzenie obowiązku złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy,

2) art, 122 i art. 187 § 1 O.p. w zw. żart. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz zebrania całokształtu materiału dowodowego, w tym pominięcie oświadczenia W.P. z dnia 24 lipca 2018 r. oraz oświadczenia prokurenta W.D. z 24 lipca 2018 r., a oparcie decyzji na informacji z 12 lutego 2021 r. zawierającej oczywistą myłkę pisarską.

W piśmie z 15 czerwca 2021 r. Skarżąca w całości podtrzymała wniesioną skargę oraz nadesłała oświadczenie Prezesa Zarządu L.P. prostujące oświadczenie z 12 lutego 2021 r. zawierające omyłkę pisarską.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie z dniu 8 marca 2022 r. Sąd postanowił przeprowadzić dowód z dokumentów dołączonych do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna mimo że Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów w niej sformułowanych.

Nie ma racji Skarżąca podnosząc w skardze w zakresie obowiązku złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności (wskazania w jakiej dacie takie oświadczenia wpłynęły do pracodawcy), że żaden przepis ustawy o rehabilitacji nie nakłada na pracodawcę obowiązku udzielania takich informacji. Otóż, zgodnie z art. 2a ustawy o rehabilitacji, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność (ust. 1). Jednocześnie w przypadku przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia, jeżeli z orzeczenia wynika, że w tym okresie osoba ta była niepełnosprawna, a wniosek o wydanie orzeczenia został złożony nie później niż w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 2). Bez względu na datę złożenia wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych również w okresie do 3 miesięcy poprzedzających dzień przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia, jeżeli z treści tego orzeczenia wynika, że w tym okresie osoba ta była niepełnosprawna (ust. 3). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie u pracownika schorzeń, o których mowa w art. 26a ust. 1b, lub schorzeń określonych na podstawie art. 21 ust. 7 (ust. 4). Jak wskazuje się w tym zakresie w doktrynie "[d]o orzeczeń przedstawionych pracodawcy po dniu 31 grudnia 2010 r. [przepis art. 2a został dodany do ustawy z dniem 1 stycznia 2011 r. – dopisek Sądu] ma zastosowanie ogólna zasada wynikająca z art. 2a ust. 1, w myśl której niezależnie od określonej w orzeczeniu daty powstania niepełnosprawności lub jej stopnia osobę legitymującą się takim orzeczeniem wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia ważnego orzeczenia potwierdzającego tę niepełnosprawność. Wyjątkowo dopuszczalne jest wliczanie osób do stanu zatrudnienia w okresie przed przedstawieniem orzeczenia na podstawie analizy ex post."(M. Paluszkiewicz [w:] Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Komentarz, red. M. Włodarczyk, Warszawa 2015, art. 2(a).).

Z treści art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji wynika zatem jednoznacznie możliwość wliczenia do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność (z zastrzeżeniem wyjątków określonych w kolejnych ustępach, które to wyjątki nie mają jednak znaczenia w rozpatrywanej sprawie). Skoro możliwość wliczenia danej osoby do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest warunkowana przedstawieniem pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność (i wliczenie następuje począwszy od tej daty), to organ w toku postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji (gdzie obowiązek dokonywania wpłat i ich wysokość uzależniona jest od stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych) jest niewątpliwie uprawniony do ustalania każdorazowo daty przedstawienia pracodawcy wspomnianego orzeczenia, do czego służyć mogą w szczególności stosowne oświadczenia od pracodawcy. W tym zakresie praktyka organu polegająca co do zasady na żądaniu od pracodawcy złożenia oświadczenia o dacie przedstawienia jemu wspomnianego oświadczenia, jako sposób wykazywania tej okoliczności, jest w istocie korzystna dla pracodawcy (skoro zasadniczo umożliwia przyjęcie daty przedstawienia oświadczenia zgodnie z oświadczeniem tegoż pracodawcy). W tym zakresie zatem, zdaniem Sądu, nie jest uzasadniony sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 120 O.p. poprzez wprowadzenie obowiązku złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy. W toku prowadzonego postępowania podatkowego organy są uprawnione do ustalania każdorazowo daty przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, do czego służyć mogą w szczególności stosowne oświadczenia od pracodawcy. Praktyka organu polegająca co do zasady na żądaniu od pracodawcy złożenia oświadczenia o dacie przedstawienia jemu wspomnianego oświadczenia, jako sposób wykazywania tej okoliczności, jest w istocie korzystna dla pracodawcy.

Sąd nie zgadza się również ze sformułowanym w skardze zarzutem dotyczącym wadliwości działań Ministra polegających na braku działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego (zarzut naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Otóż, Minister pismem z 8 lutego 2021 r. (k. 34 akt administracyjnych) wezwał Skarżącą do wskazania w jakiej dacie przesłane przy odwołaniu z 12 grudnia 2017 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności W.P. i K.G. wpłynęły do pracodawcy. Jednocześnie Minister poinformował Spółkę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W odpowiedzi na to wezwanie, udzielonej pismem z 12 lutego 2021 r. (k. 38 akt administracyjnych) Prezes Zarządu Skarżącej Spółki L.P. przesłał potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności ww. pracownków, informując jednocześnie, że orzeczenia te wpłynęły do pracodawcy odpowiednio w dniach:

1) od p. K.G. 16 maja 2014 roku,

2) od p. W.P. 1 listopada 2018 roku.

Obecnie (w skardze do tutejszego Sądu oraz w piśmie z 15 czerwca 2021 r.) Skarżąca twierdzi, że w powyższa informacja (oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki L.P.) zawiera oczywistą omyłkę pisarską. Spółka podkreśla, że wraz z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji przedstawiła w 2017 r. kserokopie poświadczone za zgodność z okazanym oryginałem orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, a zatem bezpodstawne jest twierdzenie organu, że orzeczenie o niepełnosprawności W.P. wpłynęło do niej w dniu 1 listopada 2018 r.

Skarżąca twierdzi także, że 24 lipca 2018 r. przesłała do PFRON oświadczenie pracownika W.P., z którego wynikało, że orzeczenie o niepełnosprawności pracownik złożył w dniu 1 listopada 2015 r., podobne oświadczenie zostało złożone przez prokurenta W.D. Wskazuje, że prawdopodobnie organ drugiej instancji nie otrzymał od PFRON tychże oświadczeń, ponieważ wezwał stronę skarżącą do udzielenia informacji, kiedy pracownicy przedstawili swoje orzeczenia o niepełnosprawności. W odpowiedzi z 12 lutego 2021 r. Prezes Zarządu Skarżącej L.P., poinformował, że orzeczenia o niepełnosprawności wpłynęły odpowiednio od K.G. w dniu 16 maja 2014 r., a od W.P. w dniu 1 listopada 2018 r. Skarżąca wskazuje, że pismo to zawiera oczywistą omyłkę pisarską, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności od W.P. wpłynęło w dniu 1 listopada 2015 r. w chwili jego zatrudnienia, co – jak wskazuje Skarżąca – wynika z akt sprawy oraz oświadczenia wysłanego do PFRON.

W ocenie Sądu Minister naruszył przepis art. 187 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 191 O.p., stanowiący, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Co istotne i wprost wynikające z literalnego brzmienia art. 191 O.p., organ podatkowy obwiązany jest dokonać tej oceny na podstawie całego materiału dowodowego. Nie oznacza to oczywiście, że musi dać wiarę wszystkim zebranym w sprawie dowodom, w ręcz przeciwnie, dokonuje ich swobodnej oceny wartości materiału dowodowego, zgodnie z wewnętrznym przekonaniem osoby podejmującej rozstrzygnięcie. Ocena ta nie może być ona niczym skrępowana.

Swobodna ocena dowodów to ocena obiektywna, która tak samo traktuje wszystkich podatników, niezależnie od tego, czy współpracowali z organem podatkowym przy odtwarzaniu stanu faktycznego w sprawie, czy też odmówili tej współpracy. Na ocenę dowodów nie może mieć wpływu stosunek oraz zachowanie strony w odniesieniu do organu podatkowego.

Swobodna ocena dowodów nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według "swego widzimisię"; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest bowiem oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się ocenę dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (wyrok NSA w Katowicach z 13 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969). Swobodna ocena dowodów nie ma nic wspólnego z dowolną oceną dowodów. Ta ostatnia jest najczęściej następstwem zaniedbań w toku postępowania dowodowego. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności, czyli naruszenie swobodnej oceny dowodów, wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 O.p.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 O.p.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywającej treści (wyrok NSA w Katowicach z 11.09.2000 r., I SA/Ka 559/99, LEX nr 44729). Zatem każdorazowe naruszenie zasady prawdy materialnej skutkuje również wadliwością oceny materiału dowodowego (tak P. Pietrasz [w:] L. Etel (red.) R. Dowgier G. Liszewski B. Pahl M. Popławski Mariusz S. Presnarowicz W. Stachurski K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, komentarz do art. 191, Lex/el. 2021).

Zasada swobodnej oceny dowodów oznacza, że w przypadku dowodów przeciwstawnych organy podatkowe mogą jednym z nich dać wiarę, a innym tej wiarygodności odmówić. Za sprzeczną z tak rozumianą zasadą swobodnej oceny dowodów uznać należy konstrukcję oceny materiału dowodowego, która opiera się na podkreślaniu istotności jednych dowodów przy pomijaniu lub pomniejszaniu wagi innych, gdyż tego rodzaju ocena będzie oderwana od oceny całokształtu materiału dowodowego, który dopiero daje obraz stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 3.02.2017 r., sygn. akt II FSK 3128/14).

W przedmiotowej sprawie organ nie sprostał tym wymaganiom. Z jednej strony w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Prezesa Zarządu Skarżącej Spółki L.P., że orzeczenie o niepełnosprawności od W.P. wpłynęło do Spółki 1 listopada 2018 r. a z drugiej strony w aktach postępowania znajduje się odwołanie tej Spółki (k. 27-18 akt administracyjnych) podpisane przez tę samą osobę (Prezesa Zarządu L.P.) nadane do organu pocztą dnia 13 grudnia 2017 r., do którego załącznikiem jest m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności W.P. (k. 23-22 akt administracyjnych). Jest to ewidentna sprzeczność, gdyż jak Spółka mogła 13 grudnia 2017 r. załączyć do swojego odwołania orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, jeżeli otrzymałaby je dopiero 1 listopada 2018 r. Minister zupełnie pomija tę kwestię. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyznaje, że Strona przy odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji przesłała kopie orzeczeń o stopniu K.G. z dnia 20 sierpnia 2001 r. oraz W.P. z dnia 25 stycznia 2005 r., kopie umowy o pracę z dnia 1 listopada 2015 r. W.P., kopię umowy o pracę z dnia 16 maja 2014 r. K.G. wraz z aneksem z dnia 31 grudnia 2015 r. Powyższe dokumenty nie zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem, na orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności brak było adnotacji o dacie wpływu dokumentu do pracodawcy (strona 3 decyzji Ministra). Dalej Minister wskazuje: "przy wyliczeniu wysokości zobowiązań za okres objęty postępowaniem można uwzględnić jedynie K.G., który przedłożył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności pracodawcy w dniu 16 maja 2014 r., zatrudnionego na umowę o pracę zawartą w dniu 16 maja 2014 r. w wymiarze 1/4 etatu. W.P. przedstawił orzeczenie pracodawcy w dniu 1 listopada 2018 r. tj. po okresie, którego dotyczy postępowanie" (strona 4 decyzji Ministra).

W ocenie Sądu rolą organu było zauważenie istniejącej rozbieżności między znajdującymi się w aktach dowodami oraz podjęcie działań mających na celu wyjaśnienie tej rozbieżności, ewentualnie wskazanie, którym ze sprzecznych dowodów (twierdzeń) organ daje wiarę, a którym nie. Działania takie nie zostały jednak podjęte. W zaskarżonej decyzji wadliwie przyjęto, że orzeczenie od Pana W.P. (z dnia 25 stycznia 2005 r.) wpłynęło do Skarżącej (jako pracodawcy) w dniu 1 listopada 2018 r. Skoro, jak zasadnie w tym zakresie wskazuje Skarżąca, do złożonego w niniejszym postępowaniu odwołania z dnia 12 grudnia 2017 r. (data wpływu do PFRON 18 grudnia 2017 r.) Skarżąca dołączyła kopię ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Pana W.P. (k. 23-22 akt administracyjnych), to dysponowała tymże orzeczeniem (najpóźniej od dnia 13 grudnia 2017 r. – data nadania ww. odwołania). Skoro tak, to nie jest prawidłowe przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że Skarżącej przedstawiono to orzeczenie dopiero 1 listopada 2018 r. (a więc prawie rok później), mimo zawarcia takiej informacji w dołączonym do akt sprawy piśmie Prezesa Zarządu Spółki z 12 lutego 2021 r. (k. 38 akt administracyjnych), do którego załącznik stanowiła m.in. kopia ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (k. 36 akt administracyjnych). W konsekwencji zaskarżona decyzja okazała się wadliwa. Dysponując odwołaniem z 12 grudnia 2017 r. (data nadania – 13 grudnia 2017 r., data wpływu do PFRON 18 grudnia 2017 r.) zawierającym jako załącznik przedłożoną przez Skarżącą kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności W.P., Minister nie był uprawniony do stwierdzenia – bez jakichkolwiek rozważań co do mocy dowodowej poszczególnych dowodów – że Skarżącej przedstawiono to orzeczenie prawie rok później. W tym zakresie Minister dokonał nieprawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszył art. 191 O.p.

Jednocześnie, zważywszy na dołączone do skargi dokumenty – oświadczenia Pana W.P. oraz Skarżącej – złożone przez prokurenta Spółki W.D. (oba z 24 lipca 2018 r.), w których wskazuje się, że przedmiotowe orzeczenie zostało przedłożone pracodawcy 1 listopada 2015 r., dopuszczone jako dowód w trybie art. 106 §3 p.p.s.a. – stwierdzić należy, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (skoro możliwość wliczenia danej osoby do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest warunkowana przedstawieniem pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność –i wliczenie następuje począwszy od tej daty – a Minister przyjął oczywiście błędną datę 1 listopada 2018 r., jednocześnie z ww. oświadczenia pracodawcy/pracownika wynika, że była to data wcześniejsza, poprzedzająca okres, za jaki określono Skarżącej zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON). Data 1 listopada 2018 r., która została wskazana w piśmie z 12 lutego 2021 r., była datą oczywiście nieprawidłową. Konsekwencją powyższego nieprawidłowe było zastosowanie art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji (polegające na obliczeniu wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON opierające się na błędnym ustaleniu, że Skarżąca otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności Pana W.P. dopiero 1 listopada 2018 r., a co za tym idzie nie było konieczności uwzględniania wskazanej osoby w stanie zatrudnienia przypadającym przed tą datą).

Natomiast zważywszy na to, że oświadczenie z 15 czerwca 2021 r. (k. 25 akt sądowych), stanowiące sprostowanie oświadczenia z 12 lutego 2021 r., nie stanowiło dowodu z dokumentu jako takiego (a oświadczenie Strony złożone dla potrzeb niniejszego postępowania sądowego), brak było podstaw do uwzględnienia tego wniosku dowodowego zgodnie z art. 106 §3 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister uwzględni to, że nie było możliwym, ażeby orzeczenie o niepełnosprawności W.P. wpłynęło do Skarżącej dopiero w dniu 1 listopada 2018 r. W konsekwencji Minister ustali, w razie potrzeby uzupełniając materiał dowodowy, kiedy przedmiotowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności W.P. wpłynęło do Skarżącej i w konsekwencji na tej podstawie ustali, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, należne były od Spółki wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ponadto, z uwagi na twierdzenia Strony o przesłaniu 24 lipca 2018 r. do PFRON oświadczenia W.P., z którego wynikało, że orzeczenie o niepełnosprawności ten pracownik złożył w dniu 1 listopada 2015 r., oraz oświadczenia prokurenta W.D. (k. 8-9 akt sądowych), organ ustali, co zostało przesłane do PFRFON listem nadanym 24 lipca 2018 r. (dowód nadania – k. 10 akt sądowych) i w razie potrzeby włączy przesłane materiały do akt administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 2181 zł składał się uiszczony przez Skarżącą wpis od skargi w wysokości 364 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 1800 zł oraz równowartość opłaty skarbowej w związku ze złożeniem dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.