Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 898/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.8,7,77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 52,  ust 2, art 97 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art 33 ust 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 roku, nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w G. nałożył na J. P. i Z. P. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla przedsięwzięcia polegającego na budowie siedliska rolnego w skład którego mają wchodzić budynek mieszkalny jednorodzinny o powierzchni 200 m2, budynek gospodarczy o powierzchni 200 m2 i budynek socjalno bytowy o powierzchni 100 m2 na terenie działek o nr [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina P.

Nadto Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ustalił zakres raportu

O oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie zgodnym z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku

i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, ograniczony do określenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 "[...]" PHL [...].

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 roku, nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia J. P. i Z. P. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że postanowienie organu l instancji zostało wydane na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko — dalej ustawa OOS, zgodnie z którym regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ww. ustawy, w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów, oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Planowane przedsięwzięcie obejmujące budowę siedliska rolnego nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy OOS. Nie oznacza to jednak, że nie podlega ono wymogom ww. ustawy. W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 59 ust. 2 ustawy OOS.

W przypadku przedsięwzięcia innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, może ono wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony (tzw. III grupa). W przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tzw. I i II grupa) ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 odbywa się w ramach oceny oddziaływania na środowisko, natomiast w przypadku przedsięwzięć z III grupy ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 dokonywana jest w ramach procedury określonej w rozdziale 5 działu V ustawy OOŚ (art. 96-103).

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wskazał, że zarzuty dotyczące błędnej kwalifikacji planowanego przedsięwzięcia są bezzasadne. Organ I instancji nie zakwalifikował przedmiotowego zamierzenia do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ale prowadził postępowanie w trybie rozdziału 5 działu V ustawy OOS, a więc w trybie właściwym dla przedsięwzięć, które nie należą do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ale mogą znacząco negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000 i wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy OOS. W takim przypadku obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 może zostać nałożony przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska w drodze postanowienia wydawanego na podstawie art. 97 ust. 1 ww. ustawy po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 97 ust. 2 ww. ustawy postanowienie, nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Działki, których dotyczy przedmiotowe postępowanie, znajdują się w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 "[...]" (PLH220036). Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, ze zm.) za działania mogące, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco oddziaływać na cele ochrony obszarów Natura 2000, należy uznać takie, które w szczególności pogarszają stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których wyznaczono obszar Natura 2000, wpływają znacząco negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar, pogarszają integralność obszaru lub jego powiązania z innymi obszarami.

Organ odwoławczy wskazał, że kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy przedmiotowe przedsięwzięcie może znacząco negatywnie wpływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 "[...]" i czy w związku z tym konieczne jest poddanie go ocenie oddziaływania na ww. obszar Natura 2000.

Przesłanką do przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nie jest pewność, co do wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, a jedynie prawdopodobieństwo wystąpienia takiego oddziaływania, zgodnie z zasadą przezorności, wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, ze zm.).

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że po zbadaniu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy podziela stanowisko organu I instancji w kwestii możliwego znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowego zamierzenia na obszar Natura 2000 "[...]" i uznaje, że stanowisko o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ww. obszar Natura 2000 jest prawidłowe i uzasadnione.

Obszar Natura 2000 "[...]" obejmuje doliny rzek [...] i [...] od wypływu z Jeziora [...] W granicach obszaru występują licznie źródliska i niewielkie potoki (dopływy), rozległe obszary łęgu o podgórskim charakterze na zboczach doliny, jak również grądy dębowo-grabowe oraz buczyny, podmokłe łąki, torfowiska przejściowe i wysokie, oraz dystroficzne jeziora w bezodpływowych obszarach. Przedmiotem ochrony w tym obszarze są siedliska przyrodnicze: zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic (3140), starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne (3150), naturalne, nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników (3260), zalewane muliste brzegi rzek (3270), siedliska łąkowe (6410, 6430 i 6510), torfowiska (7140, 7150, 7220, 7230) oraz siedliska leśne (9110, 9130, 9160, 9190, 91 DO, 91E0, 91F0). Spośród gatunków zwierząt, przedmiotem ochrony są: bóbr, wydra, traszka grzebieniasta, minóg strumieniowy, minóg rzeczny, łosoś atlantycki, koza i głowacz białopłetwy. Zagrożeniem dla doliny rzeki [...] mogą być: prace hydro-inżynieryjne, zaprzestanie użytkowania (np. wypasu lub wykaszania) łąk i soligenicznych torfowisk, intensyfikacja gospodarki leśnej, wycinanie drzew, zwłaszcza na stromych zboczach doliny, wąwozów i źródlisk, a także lokowanie w granicach obszaru i w jego sąsiedztwie inwestycji powodujących zanieczyszczenia wód.

Działki nr [...] i [...] znajdują się w dolinie rzeki [...]. Obecnie teren ten to śródleśna polana przylegająca bezpośrednio do brzegów rzeki. W sąsiedztwie brak jest jakiejkolwiek zabudowy, a najbliższe zabudowania to przysiółek [...] znajdujący się w odległości ponad 600 m, za pasem lasu i pól uprawnych. Aktualnie teren planowanej inwestycji to ekosystem korzystny dla ww. siedlisk przyrodniczych oraz gatunków zwierząt, w związku z czym istnieje uzasadnione podejrzenie, że planowana zabudowa wiązać się będzie zarówno z bezpośrednim zniszczeniem siedlisk przyrodniczych (m. in. ziołorośla nadrzeczne - 6430 i łąki użytkowane ekstensywnie - 6510), jak i z oddziaływaniem pośrednim m.in. poprzez zanieczyszczenie wód, zmianę stosunków wodnych (m.in. nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników - 3260, lasy łęgowe - 91E0, 91F0). Zagrożenia te dotyczą również ww. gatunków zwierząt, których siedliska związane są z rzeką. Wprowadzenie zabudowy w naturalną dolinę rzeki spowoduje utratę tych siedlisk i wycofanie się gatunków z tej części obszaru Natura 2000, może także ograniczać możliwość przemieszczania się zwierząt wzdłuż rzeki, co oznaczać może pogorszenie integralności obszaru Natura 2000, którego szerokość w rejonie inwestycji wynosi niecałe 500 m.

Przy ocenie potencjalnego zagrożenia ze strony danego przedsięwzięcia należy wziąć pod uwagę możliwość kumulacji oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniem generowanym przez inne przedsięwzięcia zarówno istniejące, jak i planowane, co wynika wprost z treści art. 97 ust. 1 ustawy OOS. Zgodnie z tym przepisem obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 stwierdza się, biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. Na działkach: [...] i [...] oraz na działkach sąsiednich: [...], [...], [...], [...], [...], położonych bezpośrednio przy rzece [...]) wnioskodawcy planują budowę stawów pstrągowych. W ramach inwestycji planowana jest budowa ujęć wody, kompleksu stawów, zbiornika osadów, podczyszczalni, budynku wylęgarni, budynku magazynowego, budynku mieszkalnego, studni, szamba bezodpływowego oraz dróg i przepustów. W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oddziaływania generowane przez oba zamierzenia będą się nakładać i kumulować,

wobec czego organ I instancji prawidłowo wskazał na tę okoliczność, jako jedną z przesłanek do przeprowadzenia oceny oraz jedną z kwestii wymagających analizy w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem organu odwoławczego, należy stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 "[...]", wobec czego jego realizacja powinna być poprzedzona przeprowadzeniem oceny oddziaływania na ww. obszar Natura 2000.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. P. i Z. P., podnosząc zarzuty:

1) naruszenia art. 97 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227) w zw. z art. 64 Konstytucji RP poprzez nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu wykładni rozszerzającej pojęcia "znaczącego oddziaływania na obszar Natura 2000" i dokonaniu niewłaściwej subsumcji stanu faktycznego, podczas gdy analizowany przypadek nie stanowił przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, co doprowadziło do naruszenia konstytucyjnie zagwarantowanego prawa własności,

2) naruszenia art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku

O udostępnianiu informacji o środowisku poprzez nieprawidłową wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie przepisów tej ustawy, co doprowadziło do uwzględnienia przy ocenie potencjalnego zagrożenia ze strony danego przedsięwzięcia możliwości kumulacji z innymi jeszcze nieistniejącymi, a zatem zastosowania niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej,

3) naruszenia art. 77 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. polegającego na wydaniu zaskarżonego postanowienia przy zaniechaniu obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w ten sposób, że zastosowano niekorzystną dla obywatela interpretację, co doprowadziło do zakwalifikowania planowanego przedsięwzięcia, jako mogącego znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, podczas gdy z dokumentów przedłożonych przez skarżących, w szczególności charakterystyki przedsięwzięcia wynika jednoznacznie, że nie jest to przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Zdaniem skarżących organ administracji powinien dokonać wnikliwej oceny planowanego przedsięwzięcia w odniesieniu do konkretnego przypadku, gdyż nakładanie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na inwestora wkracza w konstytucyjnie chronione prawo własności. Organ administracji powinien dokonać przedsięwzięcia pod kątem istnienia prawdopodobieństwa lub zagrożenia, że będzie ono w istotny sposób oddziaływać na dany teren. Generalny dyrektor Ochrony Środowiska nie odniósł się do charakterystyki planowanego przedsięwzięcia. Analiza przedsięwzięcia wymagała, zdaniem skarżących, dokonania oceny prac prowadzonych w związku z budową siedliska w odniesieniu do zagrożeń, które odnoszą się do tego obszaru, a którym mogą być prace hydro - inżynieryjne, zaprzestanie użytkowania łąk, intensyfikacja gospodarki leśnej, wycinanie drzew.

Takich zagrożeń budowa siedliska zaś nie powoduje.

Skarżący podnieśli, że niedopuszczalnym jest uwzględnienie przy ocenie planowanego przedsięwzięcia przedsięwzięć dopiero będących w fazie planowania. Zasada przezorności, na którą powołuje się organ administracji, nie może prowadzić do niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej norm, które ograniczają podstawowe prawa jednostki, jakim w niniejszej sprawie jest własność.

Zdaniem skarżących, organ administracji nie wziął pod uwagę przy dokonywaniu oceny, że podane przez nich charakterystyki przedsięwzięcia są wartościami podprogowymi chociażby w stosunku do tych, które wskazane są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz. U. Nr 257, poz. 2573). Rozporządzenie to, w ocenie skarżących, chociaż nie zawiera listy przedsięwzięć III grupy, powinno być uwzględniane przy dokonywaniu wykładni.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarżąca J. P. zmarła po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (k - 30 akt sądowych).

Postępowanie sądowoadministracyjne zostało początkowo zawieszone, jednakże Sąd uznając, że zobowiązanie wynikające z zaskarżonego postanowienia odnosi się wyłącznie do obowiązków związanych z osobą zmarłej, postanowieniem z dnia [...] maja 2012 roku (k - 76 akt sądowych) podjął postępowanie. Następnie, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 roku postępowanie w sprawie ze skargi J. P. zostało umorzone (k - 94 akt sądowych).

Przedmiotem rozpoznania pozostała więc sprawa ze skargi Z. P. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, przede wszystkim stwierdzić należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wówczas, gdy nie są kwestionowane ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, tylko ocena prawna tychże ustaleń. Ustalenia faktyczne stanowią punkt odniesienia dla stosowania przepisów prawa materialnego. Jeśli kwestionowane są ustalenia faktyczne, to kwestionowanie oceny prawnej tych ustaleń jest niecelowe. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie odnosi się bowiem wówczas do ustaleń poczynionych przez organ administracji, tylko do ustaleń jakie zdaniem skarżącego powinny zostać poczynione.

Może oczywiście mieć miejsce błędne ustalenie stanu faktycznego oraz błędna ocena prawna tak ustalonego stanu faktycznego. Podnoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego w takim przypadku jest również niecelowe. Ocena prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego miałaby bowiem wówczas charakter wyłącznie hipotetyczny. Zmiana ustaleń faktycznych może bowiem skutkować koniecznością innej oceny prawnej i wcześniej poczynione analizy prawne staną się nieaktualne, a tym samym zbędne dla oceny prawidłowości kontrolowanego przez Sąd orzeczenia.

W orzecznictwie sądowym przyjętą praktyką postępowania jest, że przypadku podniesienia w skardze jednocześnie zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego zmierzających do zakwestionowania ustaleń faktycznych, w pierwszej kolejności należy dokonać oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego.

W ocenie Sądu za niezasadne uznać należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 8 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. Stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo. Organy administracji wskazały parametry charakteryzujące planowaną inwestycję, to jest jej wielkość, przeznaczenie oraz położenie. Informacje te zostały przekazane organom administracji przez samych wnioskodawców i nie były przez nich kwestionowane. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy administracji nie wykracza poza granicę swobodnej oceny dowodów i brak jest podstaw, by uznać ją za ocenę dowolną.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. art. 8 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. jest w istocie zarzutem naruszenia prawa materialnego, a nie procesowego. Skarżący zarzuca bowiem organom administracji, że bezzasadnie zakwalifikował planowaną inwestycję, jako wymagającą przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. Uznanie przez organ administracji, że planowana inwestycja jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 nie jest elementem stanu faktycznego, tylko oceny prawnej tego stanu faktycznego.

Powoływanie się przez skarżącego na fakt, iż planowane przedsięwzięcie ma parametry "niższe" niż te, które wskazane zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573) nie dowodzi wadliwości wydanych przez organy administracji rozstrzygnięć. Jak wynika z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust. 1 tego przepisu. W ust. 1 art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku mowa jest natomiast o:

a) planowanych przedsięwzięciach mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, oraz o

b) planowanych przedsięwzięciach mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

Sam fakt, że planowane przedsięwzięcie nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko lub potencjalnie mogącym oddziaływać na środowisko nie oznacza, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na obszar Natura 2000. Jest to bowiem inne przedsięwzięcie, niż to które wymienione zostało w art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku.

W ocenie Sądu, za niezasadny uznać należy podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 97 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko.

Z art. 97 ust. 1 wynika, że po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W celu ustalenia, czy konieczne jest przeprowadzenie tej oceny regionalny dyrektor ochrony środowiska uwzględnia łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku w szczególności wpływ planowanego przedsięwzięcia na integralność i spójność obszarów Natura 2000. Regionalny dyrektor ochrony środowiska bierze również pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami.

Z art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku z natomiast wynika, iż postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Z kolei art. 59 ust. 2 stanowi, że oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust. 1 tego przepisu jeżeli:

1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony;

2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1.

Jak wskazał organ administracji z art. 33 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 151, poz. 1220 - tekst jednolity ze zm.) wynika, że zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:

1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub

2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub

3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.

W powołanym przepisie wskazano jedynie przykładowo na działania, które mogą negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Ustalony przez organy administracji stan faktyczny uzasadniał nałożenie na skarżącego obowiązku dokonania oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Jak to zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, obszar Natura 2000 "[...]" obejmuje doliny rzek [...] i [...] od wypływu z jeziora J. Przedmiotem ochrony na tym obszarze są siedliska przyrodnicze, takie jak zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami rumienie, starorzecza i naturalne zbiorniki wodne, naturalne, nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników, zalewane muliste brzegi, siedliska łąkowe, torfowiska.

Spośród gatunków zwierząt przedmiotem ochrony są bobry, wydry, traszki grzebieniaste, minóg strumieniowy, minóg rzeczny, łosoś atlantycki, koza i głowacz białopłetwy.

Działki o nr ew. [...] i [...], na których skarżący planuje realizację inwestycji znajdują się w dolinie rzeki [...]. Teren ten to śródleśna polana przylegająca do brzegów rzeki. W bezpośrednim sąsiedztwie brak jest zabudowy. Najbliższe zabudowania znajdują się w odległości ponad 600 m za pasem lasu i pól uprawnych.

Organ administracji wskazał, jakie zagrożenie mogą powstać w związku realizacją inwestycji. Mogą to być zagrożenia bezpośrednie, związane z możliwością zniszczenia ziołorośli nadrzecznych i łąk użytkowanych ekstensywnie, jak i zagrożenia pośrednie poprzez zanieczyszczenie wód oraz zmianę stosunków wodnych. Organ administracji stwierdził, że wprowadzenie zabudowy w naturalną dolinę rzeki spowoduje zagrożenie dla zwierząt, których siedliska związane są z rzeką i wycofanie się tych zwierząt z tej części obszaru Natura 2000.

Słusznie organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że postanowienie nakładające obowiązek dokonania oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia wydaje się wówczas, gdy istnieje prawdopodobieństwo, że przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Dopiero dokonanie tej oceny pozwala na ustalenie, czy oddziaływanie to istnieje, a jeżeli tak to, jaki jest jego zasięg.

Z karty informacyjnej przedsięwzięcia sporządzonej w dniu 15 października 2009 roku wynika, że w przedmiotowej sprawie planowane przedsięwzięcie polegać ma na budowie:

a) budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni 200 m2,

b) budynku gospodarczego o powierzchni 200 m2,

c) budynku socjalno - bytowego o powierzchni 100 m2.

Zaopatrzenie w wodę pochodzić ma ze studni. Przewidziane zostało też do realizacji szambo szczelne bezodpływowe. Wywozem nieczystości ma się zajmować wyspecjalizowana firma. Budynek gospodarczy ma być wykorzystywany do hodowli zwierząt w ilości nie większej niż 12 Dużych Jednostek Produkcyjnych.

Z wcześniejszego pisma z dnia 23 września 2009 roku wynika, że zaopatrzenie w prąd zapewnić ma zakład energetyczny oraz agregat rezerwowy. Z kolei do ogrzewania budynków ma być wykorzystywane "ekologiczne drewno".

Przytoczony wyżej opis pozwala stwierdzić, iż zasadnie organy administracji uznały za konieczne dokonanie oceny przedmiotowej inwestycji na obszar Natura 2000. Z informacji tych wynika, że powstałe ścieki mają być wywożone. Wymagało to będzie użycia specjalistycznego pojazdu. Aby pojazd ten mógł dojechać do zabudowań powstanie konieczność urządzenia odpowiedniej drogi. Pojazd ten będzie też emitował spaliny i hałas. Także zwierzęta, które inwestor zamierza hodować będą wytwarzać odchody, które będą musiały być zabezpieczone i usuwane. Z karty informacyjnej przedsięwzięcia nie wynika, w jaki sposób ma się to odbywać. Zapewnienie dostaw energii elektrycznej wymaga doprowadzenia przewodów, którymi będzie ona dostarczana. To z kolei wiąże się z koniecznością przeprowadzenia robót ziemnych. Używanie agregatu rezerwowego do wytwarzania prądu także będzie skutkowało emisją hałasu i spalin. Co najmniej budynek mieszkalny i socjalno - bytowy muszą być ogrzewane. Użycie przez inwestora określenia, że do ogrzewania używane będzie "ekologiczne drewno" nie zmienia faktu, że w wyniku spalania drewna powstawać będzie popiół oraz emitowany będzie do atmosfery dym. Nadto drewno to trzeba będzie dowozić, co również wymaga użycia pojazdów. Sam inwestor w karcie informacyjnej przedsięwzięcia z dnia 15 października 2009 roku przyznał, że w ramach prowadzonych prac nie przewiduje wycinki drzew, gdyż teren inwestycji to niezadrzewiona powierzchnia.

Powyższe okoliczności wskazują, że wbrew twierdzeniom skarżącego, istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na obszar Natura 2000. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo, że na skutek realizacji przedsięwzięcia może dojść do pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. Zasadnie więc organy administracji uznały, że należy dokonać oceny tego oddziaływania.

Zasadnie też organy administracji uznały, że podczas oceny planowanego przedsięwzięcia należy również wziąć pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. Z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2008 roku wynika, że regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdzając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 bierze pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. Z przepisu tego nie wynika, że te inne przedsięwzięcia muszą być już zrealizowane. Wykładnia tego przepisu zaprezentowana przez organy administracji, w ocenie Sądu, jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej kwestionowania. Dokonując wykładni tego przepisu należy mieć na uwadze cel, jakim jest ochrona obszarów Natura 2000. Przyjęcie, że skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia można odnosić tylko do innych, już zrealizowanych przedsięwzięć, mogłoby prowadzić do tego, że cel ten zostałyby zniweczony. Każde z osobna przedsięwzięcie mogłoby np. nie wpływać na obszar Natura 2000 i inwestor mógłby wystąpić z wnioskiem o zgodę na realizację kilku takich przedsięwzięć, które po zrealizowaniu negatywnie oddziaływałyby na ten obszar. Zasadnie więc organy administracji wzięły pod uwagę przy dokonywaniu oceny konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania okoliczność, iż na działkach sąsiednich położonych bezpośrednio przy rzece [...] planowana jest budowa stawów pstrągowych, a w ramach tej inwestycji - budowa ujęć wody, kompleksu stawów, zbiornika osadów podczyszczalni budynku wylęgarni, budynku magazynowego, budynku mieszkalnego, studni, szamba bezodpływowego oraz dróg i przepustów.

Za niezasadny, zdaniem Sądu, uznać należy zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z artykułu tego wynika, że:

1) każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia,

2) własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej,

3) własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.

Prawo własności jest konstytucyjnie chronionym dobrem, ale nie jest to jedyne dobro, które jest chronione przez Konstytucję. Konstytucyjnie chronionym dobrem jest również środowisko naturalne. Z art. 5 Konstytucji wynika, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska. Z art. 31 Konstytucji wynika zaś, że konieczność ochrony środowiska może uzasadniać ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. Z kolei art. 74 Konstytucji stanowi, że ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych.

Obowiązek wykonania przez skarżącego oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko jest ograniczeniem prawa własności, wynikającym z mocy ustawy i nie narusza istoty tego prawa. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku poz.270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.