Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 509/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 oraz art. 245 par. 1 i par. 3, art. 246 par.1 pkt 2, art. 249a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z wniosku P.S. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia 1. odmówić prawa pomocy w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

P.S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z którego wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego jedyny majątek stanowi działka nr [...] o pow. [...] ha wraz z budynkiem gospodarczym a źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza przynosząca roczny dochód wynoszący [...] zł. W załączeniu wnioskodawca przedłożył kopię pierwszej strony zeznania PIT 36 za 2014r. wraz z dowodem nadania, rozlicznie wpłat dokonanych na rzecz skarżącego i jego żony w latach 2007-2010 za zakup działki, postanowienie komornika sądowego o umorzeniu egzekucji, postanowienie Sądu z 2010r. o udzieleniu zabezpieczenia oraz postanowienie Sądu z 16 kwietnia 2015r. o podziale majątku wspólnego (działki nr [...] o wartości [...] zł.) pomiędzy skarżącego i jego żonę. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący przesłał fakturę za prąd, telefon, wodę, wyrok Sądu z dnia 11 lutego 2015r. o zapłatę kwoty [...] zł. na rzecz [...] S.A., oraz zeznanie PIT 36 za 2014r. Skarżący wyjaśnił również, iż nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych oraz lokat, kart kredowych i kont bankowych. Wnioskodawca oświadczył również, iż posiada zaległości w opłatach za telefon, wodę, prąd w wysokości odpowiadającej ostatnim fakturom. Skarżący poinformował również, iż zajmuje się sprzedażą karmy dla zwierząt, jednak nie posiada żądnych rozliczeń do celów podatkowych. Powyższe skarżący uzasadnił rocznym okresem rozliczeniowym w PIT.

Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Oznacza to, iż zasadnym jest umorzenie postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia.

Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine P.p.s.a.). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Instytucja prawa pomocy jest więc wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Trzeba zaznaczyć, że postępowanie w sprawie prawa pomocy opiera się na zasadzie skargowości. W konsekwencji, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie, wnioskodawca zareagował na wezwanie referendarza sądowego, jednak przedstawione dokumenty i oświadczenia nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej.

Skarżący podnosi iż jego jedyny dochód stanowi działalność gospodarcza, której przedmiotem jest sprzedaż karmy dla zwierząt, przynosząca roczny dochód wynoszący [...] zł. Powyższy dochód wynika jednak z rozliczenia podatkowego za 2014r. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił jednak dochodu (lub jego braku) w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, iż roczne rozliczenie podatkowe w podatku dochodowym nie zwalnia skarżącego z ewidencjonowania dochodu. Dodo w tym zakresie pomimo stosownego wezwania skarżący jednak nie przedstawił. Przy uwzględnieniu doświadczenia życiowego trudno również uznać za wiarygodne oświadczenie o miesięcznym dochodzie wynoszącym [...] zł. jeżeli deklarowane wydatki związane tylko z opłatami za prąd, telefon i wodę przekraczają deklarowany dochód. Za niewystarczające uznać należy również, oświadczenie o zaległościach w opłatach za prąd, telefon i wodę oraz gaz (wyrok o zapłatę) i zaległości w ZUS na kwotę [...] zł. Deklarowane zaległości za prąd, telefon i wodę wynikają bowiem z ostatnich faktur, których termin płatności jeszcze częściowo nie minął. Deklarowanej kwoty zaległości w ZUS skarżący również w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Przedłożony do akt wyrok Sądu w sprawie o zapłatę na rzecz [...] S.A. kwoty [...] zł. dotyczy zaś zobowiązań z okresu 03.2013 - 03.2014r.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia