Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 642/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art. 145, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Asesor WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. Z. i A. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) grudnia 2007 roku, nr (...); 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących J. Z. i A. G. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia (...) sierpnia 1958 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. na podstawie

§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform rolnych z dnia 1 marca 1945 roku

w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia

6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (DZ. U. RP Nr 10, poz. 51) oraz art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych

z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) orzekło o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa - na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskiej "S." o ogólnym obszarze 1745,95 ha, w tym 7,80 ha rożnych użytków rolnych położonych na terenie miasta S., stanowiącej własność K. Z..

Orzeczeniem z dnia (...) listopada 1959 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa po rozpoznaniu dowołania K. Z. utrzymał w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku.

Decyzją z dnia (...) września 1999 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa Nr (...) z dnia (...) listopada 1959 roku w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskiej "S." stanowiącej byłą własność K. Z..

Decyzją z dnia (...) lipca 2000 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia (...) września 1999 roku.

Wyrokiem z dnia 11 maja 2001 roku, sygn. akt IV SA 1771/00 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2000 roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia (...) września 1999 roku.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał

na konieczność wnikliwego rozpoznania sprawy i ustalenia rzeczywistego charakteru

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

spornej części majątku i jego ewentualnych związków funkcjonalnych

z nieruchomościami użytkowanymi rolniczo.

Decyzją z dnia (...) czerwca 2004 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

1. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa Nr (...) z dnia (...) listopada 1959 roku i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku

o przejęciu na cele reformy nieruchomości ziemskiej "S." o obszarze 1745,95 ha, stanowiącej byłą własność K. Z. w części dotyczącej gruntów o pow. 0,5567 ha oznaczonych według aktualnego stanu ewidencji gruntów jako działka o nr (...) oraz

2. odmówił stwierdzenia nieważności w/w orzeczeń w odniesieniu do pozostałej części wnioskowanych gruntów o pow. 31.3363 ha, wchodzących w skład przejętej na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskiej pod nazwą "S." o ogólnym obszarze 1745,95 ha.

Decyzją z dnia (...) lutego 2005 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) czerwca 2004 roku.

Wyrokiem z dnia 29 września 2005 roku, sygn. akt IV SA/Wa 927/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2005 roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia (...) czerwca 2004 roku.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ administracji miał obowiązek rozważyć całość zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego, w tym wskazywane przez skarżących dowody, gdy tymczasem ograniczył się do stwierdzenia, że brak jest dowodów, że sporne nieruchomości były objęte planem parcelacji na działki budowlane zatwierdzonym przez właściwy organ, be analizy tych dowodów. Oznacza to zdaniem Sądu,

że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 107 § 3 kpa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zdaniem Sądu organ administracji winien ustalić zakres żądań skarżących oraz zająć stanowisko, czy kwestionowane orzeczenie wydane zostało na wniosek strony, czy też z urzędu i czy nie doszło w tym zakresie do naruszenia prawa, a następnie po rozważeniu wszystkich

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

dowodów zebranych w sprawie, w tym okoliczności podnoszonych przez skarżących zająć stanowisko, czy sporne nieruchomości utraciły charakter ziemski przed

1 września 1939 roku i czy w związku z tym nie podlegały przejęciu przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej.

Wyrokiem z dnia 8 września 2006 roku, sygn. akt I OSK 203/06, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy S. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 roku, sygn. akt

IV SA/Wa 927/05.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny również stwierdził,

że organ administracji winien wyjaśnić kwestię czy postępowanie zakończone orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku zostało wszczęte

na wniosek K. Z..

Pismem z dnia (...) października 2006 roku E. G. i J. Z. sprecyzowali wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku.

W piśmie tym stwierdzili, że ich roszczenia obejmują następujące nieruchomości:

1. działkę o nr ew. (...) o powierzchni 7480 m2 - teren fabryki włókienniczej

wraz z budynkami fabrycznymi,

2. działkę o nr ew. (...), położoną przy ul. (...), na której znajdują się zabudowania klasztorne - Pałac (...) oraz budynek murowany dwupiętrowy,

3. działkę o nr ew. (...) o powierzchni 0,3044 ha na której znajduje się "B.",

4. działkę nr (...) o powierzchni 0,5622 ha

5. działki o obszarze 31,7228 ha gruntów miejskich.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2007 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

1. stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku oraz utrzymującego je w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku,

Nr (...) w części dotyczącej działki o nr ew. (...) o powierzchni 0,1702 ha,

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

2. stwierdził, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku,

Nr (...) wydane zostało z naruszeniem prawa w części dotyczącej działek o łącznej powierzchni 2,2102 ha, w tym działki o nr ew. (...)

o powierzchni 0,7269 ha oraz działki o nr ew. (...) o powierzchni 1,4833 ha,

3. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku oraz utrzymującego

je w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku,

Nr (...) w pozostałej części.

W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał argumenty, które jego zdaniem przemawiają za wymienionym wyżej rozstrzygnięciem.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie złożyli A. R. i J. Z.. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazane zostały argumenty mające przemawiać za stwierdzeniem nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku oraz utrzymującego je w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku, Nr (...) w takim zakresie w jakim wskazane to zostało w piśmie z dnia (...) października 2006 roku.

Decyzją z dnia (...) lutego 2008 roku, Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) grudnia 2007 roku podtrzymując zawarte w niej stanowisko.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie złożyli A. R. i J. Z.. W skardze wskazane zostały argumenty mające przemawiać za stwierdzeniem nieważności orzeczenia Prezydium wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku oraz utrzymującego je w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku, Nr (...) w takim zakresie w jakim wskazane to zostało w piśmie z dnia (...) października 2006 roku.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje

na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zdaniem Sądu

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa naruszył art. 153 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Zgodnie z treścią tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Nieruchomości przejmowane na cele reformy rolnej przechodziły na własność Państwa z mocy samego prawa. Wskazuje na to wprost treść art. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku

o przeprowadzeniu reformy rolnej, z którego wynika, że wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e, części pierwszej tego artykułu przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga.

Z § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej wynikało natomiast, że wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu nastąpi na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego.

Art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 roku o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej ( Dz. U. z 1946 roku, Nr 39, poz. 233 ze zm.) stanowi, że tytułem

do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. (1) lit. b), c), d) i e) dekretu z dnia 6-go września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), jest zaświadczenie starosty, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych wyżej przepisów.

Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość spełnia wymogi niezbędne

do przejęcia jej na cele reformy rolnej określone w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

o przeprowadzeniu reformy rolnej (DZ. U. RP Nr 10, poz. 51) należała w pierwszej instancji do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich.

Z kolei zgodnie z treścią § 6 wskazanego wyżej rozporządzenia strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 pkt e, winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości

z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych

na swój koszt.

Porównanie treści § 5 ust. 1 i § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku pozwala stwierdzić, iż organ administracji wszczynał postępowanie w sprawie stwierdzenia, iż dana nieruchomość nie podlega przejęciu na cele reformy rolnej wyłącznie na wniosek strony.

W wyroku z dnia 31 sierpnia 2006 roku, I OSK 992/05, LEX Nr 267151, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Wydanie orzeczenia na podstawie

§ 5 i 6 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku

o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) mogło nastąpić jedynie na wniosek strony". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie rozstrzygnięcia na podstawie § 5 rozporządzenia bez wniosku strony jest wydaniem go bez podstawy prawnej, a tym samym rozstrzygnięcie takie dotknięte jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku

z dnia 29 września 2005 roku, sygn. akt IV SA/Wa 927/05 stwierdził, że organ administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien zająć stanowisko czy kwestionowane przez skarżących orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku wydane zostało na wniosek strony, czy też z urzędu i czy nie doszło w tym zakresie do naruszenia prawa. Również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 września 2006 roku, sygn. akt I OSK 203/06, stwierdził, że organy administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wyjaśnić kwestię czy postępowanie prowadzone przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. w oparciu o przepis § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku zostało wszczęte

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

na wniosek K. Z.. Organ administracji jak wynika z treści uzasadnienia decyzji nie poczynił w tym przedmiocie żadnych ustaleń.

Analiza akt sprawy pozwala jednak zdaniem Sądu stwierdzić,

że postępowanie prowadzone przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. zostało wszczęte z urzędu.

W aktach sprawy nie ma wniosku K. Z. o wszczęcie tego postępowania. Również w treści orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku brak jest stwierdzenia, że orzeczenie to wydane zostało po rozpoznaniu wniosku K. Z..

W aktach sprawy znajduje się również kopia wyroku Sądu Wojewódzkiego

w B. z dnia 25 stycznia 1960 roku, sygn. akt II. C. 383/59. Z uzasadnienia wyroku tego Sądu wynika, że K. Z. (odnośnie imienia jest

to z pewnością oczywista omyłka pisarska Sądu, gdyż pisma procesowe w tej sprawie kierowane są do Sądu przez K. Z.) wystąpił z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa. W pozwie zażądał od Skarbu Państwa wydania nieruchomości o łącznej powierzchni 28,31 ha, które wchodziły w skład jego majątku ziemskiego. Z uzasadnienia wyroku wynika również, że pełnomocnik pozwanego Skarbu Państwa złożył do akt orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku.

Po złożeniu tego orzeczenia Sąd Wojewódzki w B. zawiesił postępowanie do czasu uprawomocnienia się tego orzeczenia. Okoliczność ta zdaniem Sądu świadczy o tym, że z inicjatywą wydania orzeczenia przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. nie występował K. Z..

W sytuacji, gdy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku wydane na podstawie § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej zapadło po wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu uznać należy, iż wydane zostało ono bez podstawy prawnej.

Orzeczenie stwierdzające, że dana nieruchomość podlega przejęciu na cele reformy rolnej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Jak już bowiem

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

wcześniej stwierdzono Państwo stawało się właścicielem nieruchomości z mocy prawa.

Zauważyć także należy, iż w swoim orzeczeniu z dnia (...) sierpnia 1958 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa

w B. powołuje się na dwie podstawy prawne. Kolejną podstawą prawną jest art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych

z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71).

Zgodnie z treścią tego przepisu nieruchomości rolne i leśne, objęte

we władanie Państwa do dnia wejścia w życie tej ustawy, przyjmowane były

na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdowały się one nadal

we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmowane były bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach były umarzane z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostało za niezbędne.

Ustęp trzeci tego przepisu stanowił, że o przejęciu nieruchomości rolnych

na własność Państwa orzekał terenowy organ administracji państwowej

o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami stopnia podstawowego, zaś o przejęciu nieruchomości leśnych - dyrektor okręgowego zarządu lasów państwowych. O uznaniu służebności za niezbędne orzekał organ właściwy

do wydania decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Państwa.

W istocie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa w B. w jednym orzeczeniu wydało dwa rozstrzygnięcia. Jedno z nich stwierdzało, że cały majątek ziemski należący do K. Z. przeszedł na własność Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej. Z kolei drugie z nich stwierdzało (aczkolwiek nie wprost), że nieruchomości rolne i leśne, należące do tego majątku objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie

z dnia 12 marca 1958 roku przyjmowane są na własność Skarbu Państwa

na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Odnośnie rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej

i osadnictwa rolnego stwierdzić należy, iż w oparciu o ten przepis na własność Państwa mogły być przejęte nieruchomości rolne i leśne objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie tej ustawy. Jeśli nieruchomości wchodzące w skład majątku ziemskiego S. stały się własnością Państwa na podstawie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku, to nie mogły one tym samym zostać przejęte na własność Państwa na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Państwo nie mogło bowiem przejąć na własność nieruchomości, które były już jego własnością. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. najpierw stwierdziło, że cały majątek ziemski "S." stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia

6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, aby następnie stwierdzić,

że ta sama nieruchomość została w całości przejęta na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku. W tej sytuacji zdaniem Sądu orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku o przejęciu nieruchomości "S." na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku wydane zostało z rażącym naruszeniem tego przepisu.

Istnieją więc zdaniem Sądu podstawy do stwierdzenia nieważności w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1959 roku oraz utrzymanego nim

w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1958 roku i umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego.

Stwierdzenie nieważności wymienionych wyżej orzeczeń nie oznacza oczywiście zwrotu skarżącym majątku ziemskiego "S.". Jak to już zostało wcześniej wskazane rozstrzygnięcia wydawane na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego stwierdzające,

iż nieruchomość podlega przejęciu na cele reformy rolnej były orzeczeniami deklaratoryjnymi, gdyż Państwo stawało się właścicielem nieruchomości z mocy prawa. Po twierdzeniu nieważności wymienionych orzeczeń i umorzeniu wszczętego przez organy administracji z urzędu postępowania skarżący będą mogli wystąpić

Sygn. akt IV SA/Wa 642/08

na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia

1 marca 1945 roku o stwierdzenie, iż majątek "S." lub jego poszczególne części nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej i uzyskać w tym przedmiocie rozstrzygnięcie organów administracji.

Merytoryczne odnoszenie się do zawartych w skardze argumentów mających przemawiać za tym, że wskazane przez skarżących nieruchomości majątku "S." nie powinny podlegać przejęciu na cele reformy rolnej jest na obecnym etapie postępowania niecelowe. Jeśli skarżący złożą w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku wniosek o stwierdzenie,

że określone nieruchomości wchodzące w skład majątku S. nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej organy administracji odniosą się do tych argumentów w wydanych w tym przedmiocie decyzjach.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.