Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1416/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. G. (dalej: Skarżąca, Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2017 r., nr [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] 2017 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych decyzją nr 22/ONW/07/2013 z dnia 15 lipca 2013 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. W. z/s w P. decyzją nr [...] z dnia [...]2013 r. ustalił M. G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), w wysokości 6 032,30 zł w ramach PROW 2007/2013.

W dniu [...] 2014 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych decyzją nr [...] z dnia[...]2013 r., która została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2014 r., nr [...]

W/w. decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 926/15), została uchylona, następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] 2013 r.

Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięć wskazano, iż na rachunku bankowym ARiMR prowadzonym w NBP O/Okręgowy w W. odnotowano, dokonaną przez M.G., wpłatę w dniu [...] 2015 r. w wysokości 1 150,00 zł. Wpłata została rozliczona proporcjonalnie łącznie z odsetkami naliczonymi do dnia wpłaty.

Podkreślono, iż pismem z dnia [...] 2016 r. strona ponownie wniosła o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] 2013 r.

W dniu [...] 2016 r. z bieżących płatności przyznanych decyzją nr [...] dokonano potrącenia w kwocie 615,76 zł należnej ARiMR z tytułu decyzji nr [...] z dnia [...] 2013 r.

W dniu [...]2016 r. z bieżących płatności przyznanych decyzją nr [...] dokonano potrącenia w kwocie 1534,24 zł należnej ARiMR z tytułu decyzji nr [...] z dnia [...] 2013 r.

W dniu [...] 2016 r. z bieżących płatności przyznanych decyzją nr [...] dokonano potrącenia w kwocie 199,85 zł należnej ARiMR z tytułu decyzji nr [...] z dnia [...] 2013

Wskazano, iż pismem z dnia [...] 2017 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w P., wezwał stronę do uzupełnienia wniosku.

Jednocześnie pismem z dnia [...] 2017 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy w O.W. oraz do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z prośbą o udzielenie informacji na temat sytuacji finansowej i społecznej M. G.

W dniu [...] 2017 r. wpłynęło pismo z Powiatowego Urzędu Pracy w O. W., z którego wynikało, że M. G. z dniem [...] 2012 r. została wyłączona z ewidencji osób bezrobotnych i obecnie nie figuruje w rejestrze a w dniu [...] 2017 r. wpłynęło pismo z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., iż M. G. nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej.

W dniu [...] 2017 r. z bieżących płatności przyznanych decyzją nr [...] dokonano potrącenia w kwocie 894,07 zł należnej ARiMR z tytułu decyzji nr [...] z dnia [...] 2013 r.

Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z akt sprawy wynika, że sytuacja majątkowa strony nie uległa zmianie od czasu zakończenia poprzedniego postępowania. Ustalony wówczas stan majątkowy strony wskazywał, iż była właścicielem domu mieszkalnego (60 letni). Strona posiadała samochód marki O. (model C., rok produkcji 2001). Wnioskodawczyni była właścicielem gruntów o powierzchni 1,88 ha. Szacunkowa wartość nieruchomości, zgodnie z cenami zakupu/sprzedaży użytków rolnych w I kwartale 2014 r. (ceny gruntów ogółem obowiązujące od dnia 26 marca 2014 r.) wg. GUS, w województwie w.wynosiły około 77 060,07 zł (1,88 ha x 40 989,40). Ponadto była współwłaścicielem gruntów o łącznej powierzchni 3,944 ha. Dochód M. G. stanowił zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 345 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie uzyskała dochodów z gospodarstwa oraz poza nim. M. G. była osobą samotną i bezdzietną. Na utrzymaniu Wnioskodawczyni pozostawała niepełnosprawna matka. Dochód S. G., matki M. G., stanowiła emerytura w wysokości 820 zł. Na stronie ciążyło zadłużenie w Banku M. w O. W. w wysokości 38 722,75 zł, które należy uregulować do 2018 r. rata kredytu wynosiła 250 zł miesięcznie. Wówczas do spłaty pozostało 35 000 zł M. G. spłacała raty w wysokości 130 zł miesięcznie w ramach karty kredytowej (limit karty kredytowej wynosi 13000 zł). Ponadto Wnioskodawczyni spłacała nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, tj. zasiłek pielęgnacyjny do Urzędu Gminy w P. w wysokości 175 zł miesięcznie. Ponadto z informacji zawartych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli wynikało również, że M. G. była właścicielem bydła (2 szt.).

Organ wskazał, iż w celu ustalenia aktualnego stanu majątkowego w dniu [...]2017 r. wezwano Stronę do podania ww. danych. W odpowiedzi na wezwanie M.G. przesłała w dniu [...] 2017 r. wypełnione oświadczenie o stanie majątkowym wraz z załącznikami. Na podstawie w/w. dokumentów ustalono, że aktualna sytuacja M. G. prezentuje się następująco: Strona nadal jest właścicielem gruntów o powierzchni 1,88 ha. Szacunkowa wartość nieruchomości, zgodnie z cenami zakupu/sprzedaży użytków rolnych w IV kwartale 2016 r. (ceny gruntów ogółem obowiązujące od 20 lutego 2017 r.), wg GUS w województwie w. wynosi ok. 102 762,68 zł (1,88 ha x 54 661 zł). Ponadto M. G. jest współwłaścicielem gruntów o łącznej powierzchni 3,32 ha Wnioskodawczyni posiada samochód osobowy marki O. (model: C., rok produkcji: 2001). Nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa oraz poza nim. Jest osobą samotną i bezdzietną. Na utrzymaniu Wnioskodawczyni pozostaje niepełnosprawna matka. Dochód S.G. matki M. G., stanowi renta rodzinna w wysokości 1 091,23 zł (brutto (967,80 zł), w tym dodatek pielęgnacyjny w wysokości 208,67 zł. Na stronie ciąży zadłużenie w Banku Millenium w O. W. w wysokości 25 000 zł, które należy uregulować do 2020 r. Rata kredytu wynosi 250 zł miesięcznie. Obecnie do spłaty pozostało 23 000 zł. M. G. spłaca raty w wysokości 130 zł miesięcznie, w ramach karty kredytowej. Ponadto strona otrzymuje płatności z ARiMR z czego za poszczególne okresy wypłacono: 3 673,97 zł za 2013 r., 3509,38 zł za 2014 r., 3371,25 zł za 2015 r., oraz 2980,23 za 2016 r. W dniu [...] 2017 r. strona złożyła wniosek obszarowy na 2017 r. oraz wniosek ONW na 2017 r.

W oparciu o powyższe uznano, że stan faktyczny sprawy nie ulega zmianie w stosunku do stanu faktycznego, który był podstawą do wydania uprzedniej decyzji administracyjnej.

Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2017 r. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której domagała się jego uchylenia podnosząc błąd w ustaleniach faktycznych.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2016, poz. 1066 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w oparciu o przepis art. 61a § 1 kpa. Badanie sprawy przez Sąd ogranicza się wobec tego do weryfikacji przesłanek uzasadniających zastosowanie tego przepisu i orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zgodnie z art. 61a. § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania nie zostało skonkretyzowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i wykładni w tym przedmiocie należy poszukiwać w literaturze oraz orzecznictwie. Przyjmuje się, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Organ nie może zatem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie - po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania - wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 Kpa. Organ nie może również w postanowieniu wydanym na podstawie komentowanego przepisu zawrzeć wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2017r. sygn. akt II OSK 2600/16, LEX nr 2283241). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania, a postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1 kpa, ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11, LEX nr 1219023).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ dokonał oceny żądania skarżącej. Przeprowadził postępowanie dowodowe zwracając się do strony oraz Powiatowego Urzędu Pracy w O. W. i Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o udzielenie informacji dotyczącej sytuacji majątkowej ("finansowej " i "społecznej") strony. Oznacza to, iż organy dokonały merytorycznej oceny wniosku skarżącej, gdy tymczasem Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym.

Nie można również podzielić stanowiska organów co do tożsamości sprawy, bowiem ocena wniosku o umorzenie wnioski wymagane zawsze zbadania okoliczności zaistnienia przesłanek skutkujących możliwością ich umorzenia.

Organ odmówił wszczęcia postępowania, a jednocześnie przystąpił do oceny sytuacji majątkowej skarżącej podnosząc, iż jest ona tożsama.

Należy tu wskazać dodatkowo, iż wniosek z dnia [...]2016 r. dotyczył umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności w części, co znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze wskazaną okoliczność należało uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 61 a § 1 k.p.a.

W świetle powyższego Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło z mocy art. 119 pkt 3 ww. ustawy – w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 658).