Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 97/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 3, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie radcy prawnemu J. G.-C. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną po rozpatrzeniu odwołania I. T. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.)utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...], nakazującą I. T. "przywrócenie ściany zewnętrznej lokalu nr [...] pryz ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego poprzez likwidację [...] otworów okiennych w ścianie zewnętrznej zlokalizowanej na granicy z działką nr [...] obręb [...], to jest zamurowanie lub wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana o klasie odporności ogniowej nie niższej niż [...] w terminie do dnia

[...] roku "

Z akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż Inspektor Nadzoru Budowlanego na żądanie właściciela działki nr [...] S. M. w dniu [...] r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku, usytuowanej przy granicy z działką nr [...] w obrębie [...] w [...]. W wyniku postępowania ustalono, iż w ścianie tej znajduje się [...] okien, przynależnych do [...] lokali mieszkalnych, wykonanych w latach [...], [...] i [...] ub. wieku, jedno w roku [...], bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] r. I. T. oświadczyła, że w jej lokalu "w latach [...] wydzielono [...] pokoje i kuchnię, a także wykonano [...] otwory okienne od strony działki nr [...] Pana M.". Ani zarządca, ani właściciel lokalu nie posiada stosownych dokumentów stwierdzających legalność wykonania prac związanych ze zmianą układu funkcjonalnego oraz

z wykonaniem otworów okiennych w ścianach konstrukcyjnych. Pani T. podpisała protokół z rozprawy.

W wyniku powyższych ustaleń, INB decyzją z dnia [...]r., znak: [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej likwidację w/w otworów okiennych. Przedstawiciel zarządcy budynku, dyrektor Zakładu A. złożył odwołanie, oświadczając m.in., że "nie kwestionuje dat wykonania otworów okiennych ustalonych w postępowaniu wyjaśniającym i kontroli nieruchomości". W wyniku powyższego odwołania WINB decyzją z dnia [...] r., znak: [...], uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na niewłaściwy tryb postępowania.

Ponownie rozpatrując sprawę INB uznał, że wykonanie przedmiotowych okien nie naruszało przepisów prawa budowlanego, obowiązujących w okresie ich wykonania i decyzją z dnia [...] r., znak [...], umorzył prowadzone postępowanie. Po rozpatrzeniu odwołania właściciela sąsiedniej nieruchomości tj. działki nr [...] - S. M., WINB decyzją z dnia [...] r., znak: [...], utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt: [...], uchylił w/w decyzje obu instancji, z uwagi na nie wyjaśnienie przez te organy wszystkich okoliczności faktycznych, w szczególności -daty wykonania otworów okiennych.

Ponownie rozpatrując sprawę, INB przeprowadził w dniu

[...] r. rozprawę administracyjną z udziałem przedstawicieli właściciela budynku - Gminy [...], właścicieli lokalu i lokatorów budynku oraz właściciela sąsiedniej nieruchomości, zaś w dniu [...] r. przeprowadził ponowne oględziny przedmiotowego budynku. W wyniku przeprowadzonych czynności organ powiatowy ustalił m.in., że w lokalu nr [...], stanowiącym obecnie własność I. T., w pokoju i kuchni, od strony działki nr [...], usytuowane są po jednym otworze okiennym i kratka wentylacyjna, zaś na klatce schodowej od strony kuchni widoczne są zarysowania o wymiarach ok. [...] x [...] m, mogące świadczyć o istnieniu kiedyś otworu. Wg oświadczenia właścicielki lokalu, w tym miejscu był otwór okienny, który został zamurowany kilka lat po tym, jak wprowadziła się do tego mieszkania. Ponadto, w dniu [...] r. Pani T. złożyła oświadczenie o treści: "Mieszkanie, które otrzymałam w roku [...] przed zasiedleniem było pomieszczeniem socjalnym zakładu. Były okna z obu stron budynku. Jak dostaliśmy lokal w końcu [...] roku był on po remoncie, a okna były po stronie obecnej działki Pana M. ".

Po analizie stanu prawnego odnośnie wykonanych otworów okiennych na tej ścianie, INB uznał, iż ich legalizacja nie jest możliwa. Uwzględniając fakt zakończenia przedmiotowych robót budowlanych, organ powiatowy wydał w dniu

[...] r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane decyzję nakazującą wszystkim właścicielom lokali likwidację otworów okiennych w ścianie położonej na granicy z działką sąsiednią – nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołań zobowiązanych, WINB decyzją z dnia [...] r., znak: [...], uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na skierowanie jednej decyzji administracyjnej, dotyczącej kilku odrębnych lokali mieszkalnych do wszystkich właścicieli tych lokali oraz niewłaściwą podstawę prawną decyzji.

Eliminując powyższe braki, INB wydał w dniu [...] r. opisaną na wstępie decyzję znak [...] opartą na art. 51 ust.1 pkt 1 i ust.7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, skierowaną do I. T. Odrębne decyzje w tej samej kwestii skierowano wobec trojga pozostałych właścicieli lokali, w których stwierdzono istnienie okien w ścianie usytuowanej na granicy z działką nr [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji I. T. podniosła, iż organ I instancji błędnie założył, że do budowy i przebudowy jej budynku mają zastosowanie przepisy obowiązujące na przełomie lat [...] i [...] wieku, gdyż budynek został zbudowany i podlegał przebudowom w niemieckim porządku prawnym aż do [...]r. Okna od strony działki nr [...] istniały w budynku, gdy skarżąca zasiedlała budynek w [...] roku, a z zamurowania okna od strony działki nr [...] nie można wnioskować o istnieniu lub nie okien na granicy z działką nr [...]. Zdaniem skarżącej, ustalenia dotyczące daty wykonania jej lokalu opierają się jedynie na domniemaniach, a dokumentacja Gminy [...] z początku lat [...] wskazuje, iż od początku okna były po obu stronach jej lokalu. Skarżąca zakwestionowała także prawidłowość określenia stron postępowania, twierdząc, że organ I instancji nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń, opierając się na niepełnej dokumentacji. INB nie ustalił też, czy granica działek przebiegająca wzdłuż ściany, w której wykonano okna, istniała w okresie, gdy okna te wykonano. Zdaniem skarżącej - to nie ona powinna być adresatem przedmiotowej decyzji, gdyż nie ona dokonywała przebudowy lokalu (który do [...] r. należał do Gminy [...]), zaś wyłącznym dysponentem ścian, stanowiących wspólną część nieruchomości, jest wspólnota mieszkaniowa.

Ponadto likwidacja przedmiotowych otworów okiennych doprowadziłaby - jej zdaniem - do nowego stanu niezgodności z prawem, gdyż pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi zostałyby pozbawione jedynego źródła oświetlenia i wentylacji. Wprawdzie organ I instancji nakazuje zamurowanie okien pustakami szklanymi, ale nie wskazuje w jakim stopniu zapewnią one oświetlenie pomieszczeń i czy stan ten będzie zgodny z prawem.

Ustosunkowując się do powyższych argumentów organ odwoławczy stwierdził, iż fakt wykonania przedmiotowych otworów okiennych bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia wynika bezpośrednio z zeznań I. T., złożonych na rozprawie administracyjnej w dniu [...] r. Na ustalenie daty ich wykonania pozwala analiza materiału dowodowego. Z decyzji o przydziale mieszkania wynika, że Państwo I. i T. T. otrzymali w dniu [...] r. przydział lokalu mieszkalnego składającego się wówczas z jednego pokoju i kuchni. Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r. stwierdza m.in., że lokal składający się z [...] pokoju i kuchni posiada [...] okna podwójne. Karta ewidencyjna lokalu, na której nie naniesiono daty, lecz znajduje się wpis o zamieszkaniu W. T., urodzonej w [...] r., zawiera m.in. szkic lokalu, złożonego z [...] pokoi, kuchni i przedpokoju, w którym okna w kuchni i pokoju o wymiarach [...] m x [...] m zaznaczono w ścianie graniczącej z działką nr [...]. Protokół pomiaru powierzchni lokalu z dnia [...] r. zawiera informację o powierzchniach izb, zgodną z danymi zawartymi na karcie ewidencyjnej.

Wymienione dokumenty wskazują, że pomiędzy [...] a [...] rokiem wykonano modernizację należącego do skarżącej lokalu nr [...], w ramach której zmieniono układ funkcjonalny mieszkania i wydzielono dodatkowy pokój, co musiało wiązać się z wybiciem dodatkowych otworów okiennych. Ustalenia takie potwierdzają zeznania I. T. złożone na rozprawie administracyjnej w dniu [...] r. oraz jej oświadczenie z dnia [...] r., z których wynika, że modernizacja lokalu, połączona z wykonaniem przedmiotowych otworów okiennych, została wykonana na początku [...] roku.

W okresie tym (tj. do dnia [...] r.), obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (tekst jednolity: Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216, z późn. zm.), zgodnie z którym, w myśl art. 2, art. 332 i art. 333, uzyskanie pozwolenia właściwej władzy, po przedstawieniu przez budującego właściwej władzy projektu (planu) do zatwierdzenia, wymagane było m.in. na przebudowę, przeróbki i takie zmiany istniejących budynków, przy których ulega zmianie wygląd zewnętrzny budynków, ich części lub szczegółów architektonicznych.

Zatem, zarówno w dacie wynikającej z ustaleń INB (tj. w latach [...] bądź na początku lat [...]), jak w dacie wynikającej ze szczegółowej analizy zgromadzonych akt (tj. na początku [...] roku), roboty budowlane związane z wybiciem otworów okiennych wymagały uzyskania stosownego pozwolenia właściwego organu budowlanego. Inwestor pozwolenia takiego nie uzyskał.

W takim przypadku organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie administracyjne w trybie przepisów art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z obowiązującym prawem. W postępowaniu tym przepis art. 51 ust. 1 pkt 1, o nakazie zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, stosuje się jedynie wtedy, gdy nie jest możliwe zastosowanie pozostałych przepisów, w tym przypadku art. 51 ust. 1 pkt. 2.

Obowiązujące przepisy nie dopuszczają sytuowania otworów okiennych na granicy działek, nie jest więc możliwa legalizacja przedmiotowych otworów okiennych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2.

Powyższą decyzję ostateczną I. T. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia i uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub umorzenia postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 i art. 52 Prawa budowlanego oraz naruszenie art. 10, 7, 77 i 80 Kpa przez:

1) przyjęcie, iż oceny zgodności z prawem istnienia okien w jej lokalu na granicy z działką [...] obr. [...] m. [...], należy dokonywać w oparciu o przepisy prawa polskiego,

2) przyjęcie, iż odpowiada ona za wykonanie okien bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia,

3) błędne ustalenie, że okna w ścianie budynku na granicy z działką nr [...] zostały wykonane na przełomie lat [...] i [...] wieku,

4) uwzględnienie wniosku S. M. w sytuacji sprzeczności zaskarżonej decyzji z zasadą praworządności i wydania decyzji jedynie w oparciu o twierdzenia wnioskodawcy tj. bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z pogwałceniem interesu społecznego i słusznego interesu stron, wobec których wydano zaskarżony nakaz likwidacji otworów okiennych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podaje, iż organy obu instancji całkowicie błędnie zakładają, iż dla budowy i przebudowy budynku położonego przy ul. [...] mają zastosowanie przepisy obowiązujące na przełomie łat [...] i [...] wieku. Ustalenie to jest wadliwe, oparte zostało o uznanie administracyjne, które w sprawie jest niedopuszczalne. Jej oświadczenia z [...] r. zweryfikowane następnie w oparciu o dokumenty lokalu z Zakładu A. nie mogą stanowić rozstrzygającego dowodu w sytuacji, gdy wielokrotnie im zaprzeczyła, przyznając, iż przebudowa pomieszczeń na granicy z działką [...] wiązała się jedynie z przebudową (powiększeniem) istniejących okien.

Budynek w którym istnieją sporne okna wybudowany został i podlegał przebudowom w niemieckim porządku prawnym aż do [...] r. W chwili objęcia przez skarżącą lokalu w posiadanie w [...] r. jako lokalu użytkowego okna były po obu stronach lokalu, w tym na granicy działki [...]. O ile poprzednio organ szczegółowo analizował przepisy prawa polskiego obowiązujące przed [...] r. to tym razem oparł decyzję na przepisach obowiązujących na przełomie lat [...] i [...], przyjmując iż sporne okna wybudowano pomiędzy [...] a [...] r. Dokumentacja budynkowa będąca w dyspozycji Gminy [...], dołączona do akt sprawy przez administratora Wspólnoty wskazuje, iż od początku okna były po obu stronach lokalu. To, że zostały wyremontowane w latach [...] nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem dla oceny legalności wybudowania okien na granicy działki mają znaczenie przepisy obowiązujące w dacie budowy.

Na organie ciążył więc obowiązek ustalenia w sposób pewny daty budowy okien (w drodze opinii biegłego z zakresu budownictwa) a następnie ustalenie treści ówcześnie obowiązujących przepisów w tym niemieckich, obowiązujących w [...] do [...] r.

Jeżeli w [...] r. okna były po obu stronach budynku, w tym na granicy z działką nr [...], i te okoliczności potwierdza częściowo dokumentacja źródłowa budynku z początku łat [...], to organ I instancji nie może kwestionować tych dowodów jedynie w oparciu o wyjaśnienia osób uczestniczących w rozprawie administracyjnej, w której z powodu choroby skarżąca nie brała udziału. Wnioskodawca postępowania nie mieszkał w tym czasie w bezpośrednim sąsiedztwie tego domu. Z faktu zamurowania okna od strony działki [...] nie można wnioskować o wykuciu okien na granicy z działką [...]. Takie ustalanie stanu faktycznego kłóci się z zasadą rzetelnego i wnikliwego ustalania stanu faktycznego sprawy, ciążącą na organie zgodnie z przepisami Kpa.

Jeżeli organ nie może jednoznacznie ustalić czy do powstania okien na granicy z działką [...] doszło przed wojną, po wojnie - do [...] r. (tj. przed datą wejścia w życie pierwszych przepisów zakazujących budowy okien na graniach nieruchomości) nie może w sposób dowolny ustalać tych okoliczności w oparciu o uprawdopodobnienie tych okoliczności. Dla zastosowania sankcji wynikających z art. 51 Prawa budowlanego organ I instancji winien bezspornie ustalić stan fatyczny i prawny uzasadniający jej zastosowanie. Sankcji administracyjnych nie można stosować w oparciu o domniemania, bowiem przepisy Prawa budowlanego taką kategorią dowodową nie operują.

W ocenie skarżącej , jeżeli organ I instancji nie mógł ustalić, kiedy wykonano okna winien dokonać oceny zgodności istnienia tych okien z przepisami obowiązującymi w [...] do [...] r. Dopiero taka ocena może umożliwić prawidłową ocenę stanu prawnego sprawy i może stanowić podstawę orzekania w tej sprawie. Dokonanie wnikliwej analizy prawnej winno być uzupełnione przeprowadzonym z urzędu dowodem z ekspertyzy budowlanej, bowiem za wyrokiem WSA sygn. [...] z [...] r. jeżeli w danej sprawie brak jest z przyczyn obiektywnych jakiejkolwiek dokumentacji budowlanej - ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności winno nastąpić w drodze stosownej ekspertyzy. Wobec sporności okoliczności wykonania okien w ścianie budynku, organ winien podjąć działania w celu zebrania materiału dowodowego niezbędnego do dokonania ustaleń w tym zakresie.

Zdaniem skarżącej, obowiązek przestrzegania przepisów postępowania przy wykonywaniu remontów (dokonania zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia) nie ciążył na niej, bowiem ani ona, ani jej mąż, nie wykonywali przebudowy tego lokalu. Zanim go kupili od Gminy [...], był on do [...] r. własnością Skarbu Państwa i to jego jednostka organizacyjna była inwestorem, który mógłby odpowiadać za nieprzestrzeganie przepisów prawa budowlanego. Zatem to nie skarżąca winna być adresatem decyzji wydawanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Zgodnie z przepisami ustawy o własności lokali okna stanowią część nieruchomości wspólnej (ścian) i sama nie może ona podejmować żadnych działań faktycznych lub prawnych wobec tych części, Ich wyłącznym dysponentem jest Wspólnota Mieszkaniowa. Organy obu instancji nie mogą jej zatem nakazywać dokonywania czynności, do której wykonania skarżąca nie ma prawa.

Wnioskodawca postępowania S. M. dąży do ochrony swojego prawa własności, jednakże zaskarżona decyzja wydana w oparciu o jego wniosek i twierdzenia powoduje powstanie nowego stanu niezgodności z prawem. Wykonanie okna w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki jest wprawdzie niezgodne z aktualnymi warunkami technicznymi, ale nakazane pozbawienie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi jedynego źródła oświetlenia i wentylacji również prowadzi do naruszenia ww. przepisów, ponieważ sporne okna stanowią jedyne źródło oświetlenia dziennego pomieszczenia, w którym na stałe przebywają ludzie. Wprawdzie organ i instancji nakazuje zamurowanie okien pustakami szklanymi, ale nie wskazuje w jakim stopniu zapewnią one oświetlenie pomieszczeń i czy stan ten będzie zgodny z prawem. W ocenie skarżącej nie jest możliwe usuwanie jednego stanu niezgodności z prawem przez kreowanie stanu sprzecznego z prawem.

Dlatego w ocenie skarżącej organy winny były przeprowadzić dowód urzędowy w celu ustalenia, czy sporne otwory okienne powstały w tym samym czasie, co cały budynek, czy też w późniejszym okresie i kiedy oraz czy zaproponowany sposób doświetlenia pomieszczeń lokalu skarżącej zapewni ich naświetlenie w zgodności z prawem.

Wobec tego, iż ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji, spowoduje rażące naruszenie praw nabytych przez skarżącą, organ I instancji winien przed wydaniem zaskarżonej decyzji rozważyć, czy wydaniu decyzji nie sprzeciwia się słuszny interes stron i interes społeczny, wyrażający się w prawie do zachowania okien na granicy budynku, przy której wnioskodawca i tak nie będzie mógł (wobec dokonania już zabudowy swojej działki) poszerzyć zabudowy pierzejowej na wysokość okien, które mają być zamurowane. Stan budynku jest niezawiniony przez skarżącą i trudno aby dla kaprysu wnioskodawcy przekształcała pokoje dzienne w jej lokalu w pomieszczenia gospodarcze.

Podobną argumentację zawarła w piśmie procesowym wyznaczona z urzędu pełnomocnik skrzącej r.pr. J. G.-C.

Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlega taki akt wydany przez organ administracji publicznej, który – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a. – narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem takiej oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie sygn. [...]. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Dokonana wg wskazanych wyżej kryteriów sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie narusza ona prawa, zaś skarga okazała się niezasadna.

Nietrafny jest w szczególności zarzut skarżącej, iż nie powinna być ona adresatem skarżonej decyzji gdyż nie była sprawcą samowolnego wykonania otworów okiennych w ścianie budynku znajdującej się na granicy z działką nr [...], której właściciel domaga się usunięcia stanu niezgodnego z prawem przez usunięcie okien w tej ścianie. W niniejszej sprawie istotne jest jedynie ustalenie czy i kiedy miały miejsce roboty budowlane związane z wykonaniem w lokalu stanowiącym własność skarżącej, otworów okiennych w ścianie usytuowanej na granicy z działką nr [...] i czy były one wykonane zgodnie z prawem, tj. inwestor uzyskał na nie odpowiednie pozwolenie właściwego organu administracji.

W tym zakresie – zdaniem Sądu – organ przekonywująco ustalił, iż takie wykonanie robót budowlanych miało miejsce i odbyło się to na początku lat 60-tych ub. wieku i zrealizowano je bez uzyskania wymaganego w tym przypadku pozwolenia, to jest samowolnie. Zaskarżona decyzja zawiera analizę odpowiednich dowodów, które powyższe ustalenie potwierdzają, wobec czego powyższe ustalenie – zdaniem Sądu -nie budzi wątpliwości.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za trafnością ustaleń organu w zakresie samowolnego wykonania otworów okiennych w ścianie graniczącej z działką nr [...] jest też okoliczność, iż podobne postępowanie toczyło się także wobec właścicieli [...] innych lokali w tym budynku (nr [...] – należącym do H. J., nr [...] – należącym do B. W. i nr [...] należącym do A. B.) gdzie dokonano podobnych ustaleń i nie zostały one skutecznie zakwestionowane. Skarga A. B. została wyrokiem WSA z dnia [...] r. sygn. akt [...] oddalona, zaś skarga H. J. w sprawie [...] – została odrzucona. B. W. nie wniósł skargi.

Nie ma istotnego znaczenia okoliczność, że w tym czasie skarżąca nie była właścicielką lokalu tylko jego najemcą. W późniejszym czasie jednak skarżąca wykupiła ten lokal, stając się jego właścicielem wraz z tym stałą się następcą prawnym poprzedniego właściciela, przejmując wszystkie jego prawa , obowiązki i obciążenia związane z tym lokalem, w tym również administracyjną odpowiedzialność z tytułu wykonanych samowolnie robót budowlanych. Ponieważ w sprawie nie chodzi o samowolne wybudowanie obiektu budowlanego do czego odnosi się regulacja art. 148 oraz 103 § 2 obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 7.07.1994 r., odsyłającego do regulacji zawartej w ustawie z 1974 r., lecz z wykonanymi samowolnie robotami budowlanymi, znajduje tu zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 obowiązującej ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994 r. Nietrafne jest zatem stanowisko skarżącej, iż organ powinien był oprzeć swe orzeczenie na treści przepisów obowiązujących w dacie wykonania otworów okiennych, a nawet ustalić treść przepisów obowiązujących do [...] r. tj. wg obowiązującego wówczas prawa niemieckiego. Decyzja wydana na podstawie art. 51 Prawa budowlanego może być adresowana do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Wybór adresata takiej decyzji zależeć będzie od okoliczności konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie, ze względu na zaistniałe przekształcenia własnościowe budynku, w obrębie którego wydzielono lokale mieszkalne, stanowiące wyodrębnione nieruchomości, uzasadnione było adresowanie zaskarżonej decyzji do skarżącej jako właścicielki lokalu, będącej jednocześnie inwestorem lub następcą prawnym inwestora, a nadto okna te są częścią lokalu stanowiącego obecnie jej własność. Nie zostało to zakwestionowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku [...]. Przyjęty przez organ nadzoru budowlanego tryb postępowania w niniejszej sprawie uznać należy za prawidłowy.

W niniejszej sprawie organ zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. sygn. akt [...] – wiążącymi dla niego z mocy art. 153 p.p.s.a. przedstawił w swej decyzji analizę obowiązujących i podlegających zmianom na przestrzeni lat [...] przepisów prawa budowlanego oraz wykonawczych przepisów techniczno-budowlanych odnoszących się do warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i trafnie stwierdził , że w niniejszym przypadku miała miejsce samowola budowlana, której skutki mogą być usunięte jedynie przez usunięcie samowolnie wykonanych otworów okiennych w opisany w zaskarżonej decyzji sposób. Nie ma bowiem możliwości legalizacji samowolnie wykonanych w tym budynku robót budowlanych polegających na wykonaniu, lub tylko powiększeniu – jak przyznaje skarżąca, otworów okiennych w ścianie budynku przebiegającej wzdłuż granicy działki, na której jest on usytuowany, ze względu na niezgodność z obowiązującymi obecnie przepisami techniczno-budowlanymi, tj. § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 690 ze zm.).

Trafnie również organ odwoławczy stwierdza w zaskarżonej decyzji, iż rozwiązanie wynikające z przytoczonego wyżej przepisu obowiązywało również pod wcześniejszymi regulacjami, w tym również na podstawie art. 196 i 203 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. nr 23 poz. 202 ze zm.).

Nie zasługuje też na uwzględnienie argumentacja skargi wskazująca, iż usunięcie powyższej niezgodności z prawem spowoduje kolejną w postaci braku właściwego oświetlenia w pomieszczeniach lokalu, w których otwory okienne mają być zlikwidowane.

W sytuacji, gdy otwory okienne wykonano bezprawnie, tj. samowolnie i brak jest możliwości legalizacji wykonanych w tym zakresie robót budowlanych właściwym rozwiązaniem jest przede wszystkim usunięcie skutków wynikłych z tej samowoli niezależnie od tego kto i kiedy ją popełnił. W sytuacji gdy samowola związana jest z konkretnym lokalem, stanowiącym odrębny tytuł własności, zobowiązanym może być aktualny właściciel tego lokalu. Kwestia ta nie podlega przedawnieniu.

W tym stanie rzeczy uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu zaś skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach zastępstwa procesowego wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej orzeczono na zasadzie art. 250 p,p.s.a.