Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 3/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 21 ust. 2 pkt 2. art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 51 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 16 ust. 5 i 6
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2014r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego (zwanych dalej płatnościami rolnośrodowiskowymi).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu 12 maja 2011r. D. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie na 2011 rok płatności rolnośrodowiskowych w pakiecie "rolnictwo ekologiczne" w wariancie "uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania)", deklarując do pomocy finansowej z tego zakresu trzy działki rolne o łącznej powierzchni 4,96 ha.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w kwocie 3.918,40 zł, a następnie przekazał te środki w dniu 24 lutego 2012r. na rachunek bankowy strony.

W dniach 2-8 marca 2012r. w gospodarstwie D. W. przeprowadzono kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zdeklarowanej do płatności rolnośrodowiskowych powierzchni działek. W wyniku dalszego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku działki B nastąpiło zawyżenie zadeklarowanej we wniosku powierzchni (0,70 ha), która w rzeczywistości w marcu 2012r. wynosiła jedynie 0,45 ha. Odnosząc się do powierzchni działki B stwierdzonej podczas kolejnej kontroli w dniu 11 października 2012r. (0,51 ha) wskazano, że rozbieżności w tym zakresie wynikają ze zmian, jakie nastąpiły na gruncie ("teren wokół budynku mieszkalnego został zagospodarowany, rozplantowano ziemię i dosiano trawę, powstało ogrodzenie, zmianie (poszerzeniu) uległa droga dojazdowa do domu").

Organ I instancji – mając na uwadze wyniki ww. kontroli – decyzją z dnia [...] wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [...]., uchylił to rozstrzygnięcie i odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2011r.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału ARiMR , po rozpatrzeniu odwołania D. W., utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...].

Wyrokiem z dnia 19 września 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 500/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. W. na ww. rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Orzeczenie to D. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże skarga kasacyjna nie została jeszcze rozpoznana.

Zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2013r. organ I instancji wszczął

z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, przyznanych na mocy ww. decyzji z dnia 2 lutego 2012r.

Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił D. W. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 w łącznej wysokości 3.918,40 zł, nakazując jej zwrot w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W podstawie prawnej powołano m. in. art. 29 ust. 1, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.) w zw. z art. 20 ust. 2 i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.).

W odwołaniu od ww. decyzji D. W. podniósł, że rozstrzygnięcie to jest dla niego krzywdzące, jako że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze jego skargi kasacyjnej, wywiedzionej od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 500/13.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...], podzielając przytoczoną przez organ I instancji podstawę prawną. W tym zakresie wskazano, że przepis art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych i nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Niezbędnym, zdaniem organu, było ustalenie czy skarżący pobrał nienależne płatności rolnośrodowiskowych za 2011 rok. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca bowiem daną kwotę powiększoną o odsetki – co uregulowane zostało również w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001r.). W tym zakresie podkreślono, że użyte w powołanym przepisie określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (K.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Uzasadniając podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy wskazuje na przedeklarowanie powyżej 0,5 % powierzchni użytkowanych rolniczo przez stronę. W tym zakresie powołano się na art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011r., str. 8, ze zm.). Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na okoliczność, że D. W., będąc pracownikiem ARiMR rozpatrującym m. in. wnioski o przyznanie płatności, miał świadomość obowiązujących przepisów i norm większą od przeciętnego rolnika. Pomimo tego, producent świadomie zgłosił do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował w 2011r. – co uznano za działanie mające na celu uzyskanie korzyści majątkowych. W rezultacie w niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. W. zarzucił decyzji organu odwoławczego:

1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie wyjaśnień strony – które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR poprzez wydanie decyzji administracyjnej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3.918,40 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku z dnia 12 maja 2011r. zostały zgłoszone 4 działki ewidencyjne o numerach: [...]. Powierzchnia działki ewidencyjnej [...] wynosi 4,16 ha, z czego w 2011r. użytki rolne wynosiły 4,00 ha (0,16 ha stanowiło plac budowy, budynek ma wymiary 8 x 16 m, co daje 128 m, czyli zajmuje powierzchnię 0,0128 ha z powierzchni uprawnionej do użytkowania w 2011r.). Z deklaracji wynikało, że na działce był uprawiany owies o powierzchni 3,30 ha, oznaczony we wniosku jako działka rolna A oraz mieszanka traw z motylkowymi drobnonasiennymi od północnej części działki [...], w której to części w 2010r. rozpoczęto budowę domu. Z kolei przez działkę B przebiegała polna droga dojazdowa do uprawy znajdującej się w południowej części działki A (owies) tak, aby zapewnić możliwość dojazdu do uprawy. W październiku ww. droga została utwardzona, a następnie po kilku miesiącach poszerzona poprzez wykonanie przy niej skarpy. Jednocześnie wybudowano ogrodzenie. Opisywana droga przekształciła się w drogę dojazdową do budynku powyżej 2 m i rozdziela ona działkę rolną B na dwie części. Pomimo tego części te stanowią obszar kwalifikujący się do płatności, ponieważ każda z nich ma powyżej 10 arów. Organ podczas pierwszej kontroli przeprowadzonej w dniu 2 marca 2012r. stwierdził, że powierzchnia działki rolnej B wynosi 0,45 ha, a następnie w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 11 października 2012r. ustalono, że powierzchnia wynosi 0,51 ha. Z kolei płatność została przyznana przez organ do 0,45 ha z uzasadnieniem, że część działki rolnej B nie była gruntem rolnym w 2011r. przez cały rok kalendarzowy. Powierzchnia całkowita działki [...] wynosi 4,16, ha, a powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza, zgodnie z kartą informacyjną wynosi 4,05 ha. Skarżący z uwagi na rozpoczynanie budowy zadeklarował do płatności 4 ha łącznej powierzchni ujmując dodatkowo 0,05 ha z powierzchni maksymalnej narzuconej przez ARiMR kwalifikującej sie do dopłat. Od przysługującej do dopłat powierzchni odjęto również plac potrzebny na okres budowy. W rezultacie, zdaniem strony, ustalenia organu, na których oparł się tut. Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 500/13 w stosunku do ww. działki są niezgodne ze stanem faktycznym. Z uzasadnienia organu wynika bowiem, że plac budowy zajmował powierzchnię porównując powierzchnię PEG w 2011r. 0,30 ha – co jest niemożliwe – gdyż na działce powstał mały dom jednorodzinny. Dodatkowo powierzchnie zadeklarowane we wniosku skarżącego potwierdzają protokoły do kontroli obligatoryjnej produkcja roślinna i zwierzęca. Protokół z dnia 13 lipca 2010r. potwierdza powierzchnie działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] a mianowicie: A owies - 3,30 ha, B -trawa wieloletnia + mieszanka motylkowych drobnonasiennych - 0,70 ha. Analogicznie jak w 2010r. również w dniu 25 czerwca 2011r. odbyła się pełna roczna zapowiedziana kontrola, która potwierdziła część deklarowanych przez skarżącego powierzchni we wniosku na 2011r. na działkach znajdujących się w bliskim sąsiedztwie, tj. działek położonych w miejscowościach [...]. Końcowo D. W. podkreślił, że w skardze kasacyjnej, wywiedzionej od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 500/13, kwestionuje stanowisko organu o tym, że uzyskanie płatności rolnośrodowiskowych na 2011 rok było nienależne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumetancję przedstawioną w uzsadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]. Rozstrzygnięciem tym utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu D. W. nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w kwocie 3.918,40 zł oraz o nakazaniu zwrotu tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów o naruszeniu przepisów postępowania wskazać trzeba, że ustawodawca – stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173), że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 K.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę – producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012r. o sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011r. o sygn. akt V SA/Wa 2501/10, LEX nr 995979).

Mając na względzie powyższe wskazać trzeba, że skarżący nie przedłożył organom wiarygodnych dowodów na potwierdzenie zarzutów dotyczących powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli. Również argumentację przedstawioną w tym zakresie w skardze należy uznać za niewystarczającą. W tym miejscu nadmienić należy, że kontrola z marca 2012r. była przeprowadzona jeszcze przed rozpoczęciem prac typu: poszerzenia drogi, budowa ogrodzenia. Okoliczność tę potwierdził skarżący w piśmie z dnia 27 listopada 2012r., w którym wskazał, że "budowa drogi odbywała się etapami i początkowo stanowiła ona polna drogę dojazdową o szerokości nieprzekraczającej 2 m. W tym roku (2012) w miesiącu październiku została poszerzona i dodatkowo utwardzona. Ogrodzenie posesji powstało w miesiącu październiku". W rezultacie pomiar wykonany dla działki rolnej B prawidłowo nie zawiera wyłączeń typu: poszerzenie drogi, budowa ogrodzenia, przy jednoczesnym stwierdzeniu dla tej działki 0,45 ha – jako powierzchni faktycznie użytkowanej.

Nie mogły zmienić oceny Sądu niczym nie potwierdzone zarzuty skarżącego dotyczące pomniejszenia przez niego we wniosku o płatność powierzchni użytków rolnych na działce ewidencyjnej nr [...] położonej we wsi [...] właśnie z uwagi na planowaną przez skarżącego budowę na tej działce. Należy zauważyć, że ocena i rozliczenie powierzchni deklarowanej i stwierdzonej dotyczy działek rolnych, a nie ewidencyjnych. Takie też działki były przedmiotem kontroli i pomiarów przeprowadzonych przez pracowników Biura Kontroli Na Miejscu w dniach 2 marca i 11 października 2012r. Skoro w toku tych kontroli stwierdzona powierzchnia działki rolnej B okazała się mniejsza od powierzchni zgłoszonej i fakt ten został udokumentowany zarówno w raporcie pokontrolnym, jak i w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, to zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku.

Odnosząc się do powoływanego przez skarżącego protokołu z dnia 13 lipca 2010r., dotyczący kontroli obligatoryjnej "Produkcja roślinna i zwierzęca. Pełna roczna zapowiedziana kontrola E." stwierdzić trzeba, że dokument ten nie ma dla sprawy znaczenia, skoro dotyczy roku 2010, a nie objętego wnioskiem o płatności roku 2011. Ponadto jedyna wymieniona w skardze działka objęta tym protokołem, to działka nr [...]. Powołując się natomiast w skardze na analogiczną kontrolę, jaka miała się odbyć 25 czerwca 2011r. – z której protokołu producent rolny również nie złożył – sam skarżący stwierdził, że potwierdziła ona jedynie część deklarowanych przez niego we wniosku o płatność powierzchni, nie określając jednak jak duża miałaby być ta część, które konkretnie działki objęte wnioskiem zostały skontrolowane oraz czy w czasie tych kontroli były mierzone jakiekolwiek działki (skoro brak danych o jakichkolwiek pomiarach). Ponieważ tak sformułowane twierdzenia uniemożliwiają jakąkolwiek ich weryfikację nie sposób było wziąć je pod uwagę.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego wskazać trzeba, że w tym zakresie podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o ARiMR właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. W niniejszej sprawie jest to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, który uprzednio wydał decyzję z dnia 2 lutego 2012r. o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych (uchyloną następnie w wyniku wznowienia postępowania).

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010, zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". W takim przypadku ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ pierwotnie ustalił można uznać za "nienależne płatności".

W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią jest zatem ustalenie, czy skarżący wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania do przestrzegania podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej prowadzenia działalności rolniczej oraz jaka wysokość przekazanych na 2011 środków z tytułu programu rolnośrodowiskowych jest nienależna.

Jak wynika bowiem z przepisu § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r. nr 33, poz. 262) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 jeżeli spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Z kolei wśród wymogów, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, przepis § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia wymienia wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W tym miejscu należy przytoczyć art. 51 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1, ze zm.), zgodnie z którym jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego (zwanego dalej "danym rokiem kalendarzowym") nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność na mocy art. 36 lit. a) ppkt (i)–(v) oraz art. 36 lit. b) ppkt.(i), (iv) i (v) wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta. Przepis ten znajduje również zastosowanie, gdy dana niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania ze strony osoby, której przekazano ziemię lub która takiego przekazania dokonała. Z kolei stosownie do art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8, ze zm.) jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jak wynika natomiast z art. 16 ust. 6 ww. rozrządzenia jeżeli różnice między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem, o których mowa w ust. 3 akapit drugi, wynikają z celowego zawyżania powierzchni obszarów, pomoc, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy wspomnianego akapitu, nie jest przyznawana na dany rok kalendarzowy w ramach danego środka obszarowego, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 0,5 % zatwierdzonego obszaru lub więcej niż jeden hektar.

Mając na uwadze treść cyt. regulacji nie budzi wątpliwości tut. Sądu, że w niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja opisana w ostatnim z cyt. przepisów.

Jak wynika bowiem z akt administracyjnych D. W. celowo zgłosił do płatności rolnośrodowiskowej grunty, które w 2011r. nie spełniały kryteriów do jego przyznania. Dotyczy to w szczególności wykluczonej części działki rolnej B, gdzie stwierdzono plac budowy, a więc grunt na którym nie była prowadzona działalność rolnicza, tj. produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. O świadomym zgłoszeniu takiego terenu do płatności rolnośrodowiskowej świadczy to, że budowę na tej działce D. W. rozpoczął już w 2010r. – co zostało stwierdzone w raporcie z kontroli przeprowadzonej w 2010r. Skarżący wiedział więc, że część działki rolnej B zajęta pod budowę i w związku z budową nie jest wykorzystywana i nie może być użytkowana rolniczo, ani też utrzymywana zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Ponadto skarżący, składając własnoręczny podpis na formularzu wniosku oświadczył, że zawarte w nim dane są zgodne ze stanem faktycznym i nie poinformował z własnej inicjatywy organu – przed dniem powiadomienia o kontroli – że wniosek jest nieprawidłowy. Podkreślenia wymaga, że D. W., będąc wówczas pracownikiem ARiMR rozpatrującym m.in. wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, miał – w porównaniu do przeciętnego rolnika – znacznie większą świadomość obowiązujących w tym zakresie przepisów. Pomimo tego strona zgłosiła do ww. płatności grunty, które w 2011r. nie spełniały kryteriów wymaganych do ich przyznania. W oparciu o tak sformułowany wniosek decyzją z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskowych w kwocie 3.918,40 zł – przekazaną na jego rachunek bankowy w dniu 24 lutego 2012r.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, rozpatrywany przez pryzmat cyt. przepisów nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość decyzji organów obu instancji w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w kwocie 3.918,40 zł. Co się zaś tyczy zawartego w rozstrzygnięciu organu I instancji wskazania, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych to postanowienie to znajduje potwierdzenie w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. nr 64, poz. 427 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Jak wynika z kolei z rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011r. ze zm.) obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W tym miejscu wskazać trzeba – co słusznie zauważył organ odwoławczy – że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ww. przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia. Z całokształtu materiału dowodowego wynika bowiem, że producent świadomie zgłosił do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował w 2011r.

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że ostateczną decyzją z dnia [...], wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych, organ I instancji uchylił to rozstrzygnięcie i odmówił wnioskodawcy przyznania tej pomocy na 2011r. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 19 września 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 500/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. W. na decyzję organu odwoławczego, utrzymującą w mocy ww. decyzję z dnia [...].

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

-----------------------

4