Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1746/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 145 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 3, art 6
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędzia WSA Michał Sowiński, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi "F.". Sp. z o.o. w G. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego "F." Sp. z o.o. w G. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r., którą odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] kwietnia 1948 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "F." Spółka Drzewna z o.o. w G. oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego z przejęcia tego przedsiębiorstwa oraz uchylenie decyzji w całości i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność tych orzeczeń.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Środowiska wskazał, iż Spółka "F." w dniu [...] grudnia 2008 r., wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją odmowną z dnia [...] lipca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Jako przyczynę wznowienia postępowania wskazała ujawnienie nowych dowodów w sprawie (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Środowiska wznowił postępowanie, jednak po zbadaniu przedłożonych przez stronę dokumentów odmówił uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych. Zdaniem Ministra, przedstawione przez stronę trzy dokumenty, nie wpływają w istotny sposób na dotychczasowe rozstrzygnięcie sprawy. Fakty, które stwierdzają nie stanowią podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej. Nie są to bowiem nowe okoliczności faktyczne, ani nowe dowody nie znane organowi w dniu wydania kwestionowanej decyzji, spełniające powoływaną przez stronę przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa Poza tym jeden z dowodów znany był organowi. Organ ocenił, iż przedstawione przez stronę dowody nie mają związku z zatrudnieniem w Spółce "F." w dacie nacjonalizacji ([...] luty 1946 r.), gdyż nie dotyczą przedmiotowej Spółki "F.", a innego podmiotu (Zakłady Drzewne L.) i wykazują stan zatrudnienia w tym podmiocie. Ponadto zdaniem Ministra, dokumenty te powstały i dokumentują fakty po dacie nacjonalizacji, w związku z tym nie spełniają przesłanki do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, uzasadniającej uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2007 r.

Zdaniem Ministra uzyskanie przez stronę dwóch nowych środków

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

dowodowych, mogłoby stanowić podstawę wznowienia postępowania, jeżeli środki te stwierdzałyby istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub stanowiłyby takie nowe dowody, istniejące już w dniu wydania decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Odnosząc się szczegółowo do podnoszonych przez wnioskodawcę zarzutów Minister wskazał, iż przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty dotyczą innego podmiotu, nie stwierdzają faktów mających związek z datą nacjonalizacji, tym samym nie mają znaczenia ani wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wnioskodawca aktualnie podkreśla znaczenie jednego z tych trzech dokumentów, a mianowicie Rocznego Sprawozdania Zakładu za 1947 r., skierowanego do GUS, ale zarzuty odnosi do innego z tych trzech dokumentów: Sprawozdania z pracy tartaku Zakładów Drzewnych Lasów Państwowych w G. za czas od [...] października 1947 r. do dnia [...] marca 1948 r. Z treści Rocznego Sprawozdania Zakładu za 1947 r. wynika, że w Zakładach Drzewnych L. w G., ul. [...] za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 1947 r. zatrudnionych było średnio 47 pracowników, ale w miesiącu czerwcu 1947 r. zatrudnionych było 63 pracowników (najwyższa liczba zatrudnionych w tym roku sprawozdawczym). Sprawozdanie z pracy tartaku Zakładów Drzewnych L. w G. za czas od [...] października 1947 r. do dnia [...] marca 1948 r., nie stanowi jednakże nowego dowodu. Było już bowiem znane organowi, który wydał decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. i było przez ten organ wówczas oceniane.

Zdaniem Ministra, w dacie nacjonalizacji pozostawały w posiadaniu Spółki Drzewnej "F." wszystkie składniki majątkowe zarówno będące przedmiotem dzierżawy, jak i stanowiące nakłady tej Spółki na wydzierżawionym majątku oraz własne składniki majątkowe tej Spółki. Spółka "F." prowadziła działalność gospodarczą z wykorzystaniem wszystkich tych składników majątkowych, stanowiąc zorganizowaną jednostkę gospodarczą. Przejęciu przedsiębiorstwa na podstawie przepisu art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej podlegało całe mienie przedsiębiorstwa i przysługujące mu prawa niemajątkowe. Z przepisu tego nie wynikało uprawnienie do przejęcia całego majątku właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, ale wyłącznie takiego, który należał do przedsiębiorstwa podlegającego przejęciu na podstawie art. 2 lub 3 tej ustawy. Zdaniem Ministra, protokołem zdawczo-odbiorczym ustalono jednoznacznie, że składniki nim objęte stanowią majątek przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa "F." Spółka Drzewna z o.o. G.. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem -

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

przejęcie przedsiębiorstwa w myśl art. 6 ust. 1 na podstawie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej obejmowało wszystkie składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa, niezależnie od tego czyją stanowiły własność. W ocenie organu, bez znaczenia pozostaje fakt, czy w dniu 5 lutego 1946r. - w dacie nacjonalizacji - Spółka "F." dysponowała jakimkolwiek tytułem prawnym do użytkowanej nieruchomości oraz czy korzystała tylko ze swoich składników majątkowych i nakładów na majątku dzierżawionym. Przepisy art. 3 ust. 1 lit. B i art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej nie uzależniały możliwości przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa od tego, czy było ono zdolne do prowadzenia jakiejkolwiek produkcji. Zdaniem Ministra, niezależnie od faktu, że w dacie nacjonalizacji przedsiębiorstwo to prowadziło działalność w oparciu o własny, jak i dzierżawiony majątek, ruchomy i nieruchomy, jak i poczynione na tym majątku nakłady -podlegało ono przejęciu na własność Państwa, o ile spełniało ustawowe kryterium zdolności zatrudnienia powyżej 50 pracowników na jedną zmianę produkcyjną. Takie kryterium Spółka "F." spełniała.

W ocenie Ministra, powołane nowe dowody nie przeczą ustalonym faktom w zakończonym postępowaniu administracyjnym lecz potwierdzają inne, nieistotne z prawnego i faktycznego punktu widzenia okoliczności, ponadto dotyczą innego podmiotu. Ujawnione dokumenty nie mają wpływu na wynik sprawy, bowiem nie obejmują istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, nieznanych w toku postępowania organowi, który decyzję wydał i wobec tego, zdaniem Ministra, nie mogą stanowić przyczyny uchylenia decyzji ostatecznej.

Organ pokreślił, że potencjalną zdolność zatrudnienia w Spółce "F." ustalił w oparciu o liczne dokumenty zgromadzone w sprawie. Potwierdzają one, że zatrudnienie w Spółce "F." w dacie nacjonalizacji wynosiło powyżej 50 pracowników na 1 jedną zmianę (wykazy zatrudnienia pracowników Spółki "F." prowadzone od 1934 r., tj. od daty powstania Spółki i obejmujące okres luty 1946 r. potwierdzają, iż w dacie nacjonalizacji — [...] lutego 1946 r., Spółka "F." zatrudniała co najmniej 59 pracowników).

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła F. Spółka Drzewna sp. z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej wydanie z naruszeniem:

1. prawa materialnego :

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

a) - art. 3 ust. 1 lit. B i art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz U. Nr 3 poz. 17 ze zm.) w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16 poz. 62) przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż przedsiębiorstwo "F." Spółka Drzewna z o.o. w G. pomimo braku potencjalnej zdolności do zatrudnienia powyżej 50 pracowników na jedną zmianę kwalifikowała się do przejęcia na własność Skarbu Państwa na mocy tego przepisu;

b) - art. 6 ust. 1 w/w ustawy poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie polegające na przyjęciu, że w dacie [...] lutego 1946r. Spółka F. stanowiła przedsiębiorstwo w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się do przejęcia;

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanych decyzji -art. 7, 9, 10, 77 §3, 80 i 89 §2, 151 § 1, 156 § 1 pkt 2 Kpa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obie zaskarżone decyzje są wadliwe i zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procedury, a dokonana interpretacja przedstawionych dowodów nosi cechy dowolności. Roczne sprawozdanie Zakładów Drzewnych L. w G. za rok 1947 rzuca, zdaniem skarżącego, zupełnie nowe światło na zdolność zatrudnienia pracowników przez firmę F., a do ustalenia faktów w tym zakresie organ przywiązuje od początku największe znaczenie. Maszyny, urządzenia i zapasy Spółki F. zostały jej odebrane w roku 1945 r. przez Dyrekcję Lasów Państwowych w R., niejako "przy okazji" przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "Przemysł Drzewny Dr A. S.", które następnie zostało upaństwowione i prowadziło działalność pod nazwą Zakłady Drzewne L. w G.. Odnaleziony dokument potwierdza, że w 1947 r. przeciętne zatrudnienie przy produkcji wynosiło 47 osób, w tym najwyższa możliwa liczba robotników przy jednej zmianie wynosiła 27, a przy dwóch zmianach 47 osób, a więc nie było możliwości zatrudniania powyżej 50 pracowników przy produkcji na jedną zmianę. Zdaniem skarżącego, Spółka F., która nie posiadała w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej składników majątkowych, w tym nieruchomości, na których produkcja mogłaby być prowadzona nie byłby w stanie nawet potencjalnie zatrudnić wymaganej przez ustawę liczby pracowników.

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

Nowym dowodem odnalezionym również w Archiwum Państwowym w P. jest sprawozdanie z pracy tartaku Zakładów Drzewnych L. w G. w okresie od dnia [...] października 1947 r. do dnia [...] marca 1948 r. Z przedmiotowego sprawozdania wyraźnie wynika, że tartak uruchomiono dnia [...] października 1947 r. W tym czasie przepracowano efektywnie jedynie 124 dni, w tym 110 dnia na jedną zmianę, druga zmianę uruchomiono po dowiezieniu odpowiedniej liczby surowca tj. od dnia [...] marca 1947r. Liczba pracowników zatrudnionych w podanym okresie czasu wynosiła 36 osób, a po uruchomieniu drugiej zmiany 50. Ponadto sprawozdanie zawiera wykaz i stan maszyn do obróbki drewna i maszyn, na podstawie którego biegły mógłby obecnie ustalić rzeczywista ilość pracowników niezbędnych do obsługi tych maszyn, a więc liczbę pracowników zatrudnionych w tartaku w owym okresie. Jest to również, zdaniem skarżącego, nowa okoliczność biorąc pod uwagę fakt, że w czasie prowadzonego postępowania takich informacji nie posiadano i biegli przy sporządzaniu opinii liczbę pracowników obliczali szacunkowo na podstawie parku maszynowego i niezbędnej liczby osób do jego obsługi, w oparciu o protokół zdawczo-odbiorczy z [...] stycznia 1949r . Sprawozdanie zawiera ponadto dane dotyczące ilości i jakości dostarczanego surowca, a takimi informacjami organ rozpatrujący sprawę wcześniej nie dysponował. Skarżący podniósł, że w firmie "F." nie było możliwości zatrudnienia ponad 50 pracowników na jedną zmianę, a taki był warunek nacjonalizacji zgodnie z dyspozycją art. 3 ust 1 lit B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Strona wielokrotnie zaznaczała, że Spółka "F." wcale nie prowadziła działalności w tamtym okresie czasu i nie była zdolna do zatrudniania pracowników, gdyż składniki majątkowe przedsiębiorstwa zostały przejęte przez Zakłady Drzewne L. i znajdowały się w administracji Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu R., lecz nawet gdyby takie założenie przyjąć, to powołane nowe dowody przeczą ustalonym faktom w zakończonym postępowaniu administracyjnym.

Zdaniem skarżącego, dowody zebrane przez organ w postępowaniu zwykłym tj. opinie biegłych były już kwestionowane przez stronę skarżącą w skardze do WSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., gdyż powołując biegłych rzeczoznawców organ prowadzący sprawę nie wydał postanowienia określającego środek dowodowy i zakres tezy dowodowej. Wydana opinia została doręczona pełnomocnikowi strony

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

dopiero na wyraźne żądanie, skierowane po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu postępowania. Następnie organ bez uzasadnienia pominął złożony wniosek o przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie biegłych w obecności stron w związku z powstałymi wątpliwościami do treści złożonej przez nich opinii. Takie postępowanie stanowiło, w ocenie skarżącego, obrazę ogólnych zasad procedury administracyjnej, wyrażonych w art. 7, 9 i 10 Kpa, a także naruszało szczegółowe dyrektywy zawarte w art. 77 § 1 i 2, 78 § 1,79 i 89 § 2 Kpa.

Skarżący wskazał ponadto, że na mocy przepisu art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nacjonalizacji podlegały przedsiębiorstwa przemysłowe, zdolne do zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. W wydanych decyzjach organ podaje definicję "przedsiębiorstwa" i wyprowadza z niej wniosek, że Spółka Drzewna "F." w dniu [...] lutego 1946 r. spełniała wszystkie podane przesłanki. Zdaniem skarżącego organ pominął bezsporną okoliczność, że w dniu [...] czerwca 1945 r. wygasła umowa dzierżawy zawarta dnia [...] lipca 1942 r. pomiędzy M. S. a Spółką "F.". Potwierdza to wyrok Sądu Grodzkiego w G. z dnia [...] lipca 1947 r. Przed i w dacie uchwalenia oraz wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej Spółka nie dysponowała już tytułem prawnym do żadnej nieruchomości. Nie zauważono również, że maszyny, urządzenia i zapasy Spółki zostały jej odebrane w 1945 r. przez Dyrekcję Lasów Państwowych w R., niejako "przy okazji" przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "Przemysł Drzewny Dr A. S.". Przy czym podstawę prawną tego przejęcia stanowiły przepisy Dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Skarżący zaznaczył, że w dniu [...] lutego 1946 r. Spółka nie posiadała ani nieruchomości, na której mogłaby prowadzić działalność, ani też środków do prowadzenia produkcji. W sensie ekonomicznym przedsiębiorstwo "F." nie istniało. Szacowanie zdolności zatrudnienia przez Spółkę jedynie formalnie istniejącą, niezależnie od ryzyka błędu wynikającego z braku pełnych danych, ma charakter czysto hipotetyczny.

Ponadto we wniosku Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia z dnia [...] lipca 1947 r. znalazło się sformułowanie o "przejęciu nakładów" firmy "F.". Użyty zwrot potwierdza, że próbując zalegalizować bezprawne przejęcie majątku Spółki dokonane już w 1945 r. nie była ona traktowana przez organy władzy jako

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

samodzielne przedsiębiorstwo.

Strona skarżąca podkreśliła, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu 5 lutego 1946 r. - w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej przedmiotowe przedsiębiorstwo nie kwalifikowało się do nacjonalizacji z tego powodu, że było nieczynne. Nie posiadało koniecznej ilości maszyn, urządzeń, zapasów, oraz nieruchomości do prowadzenia działalności, a więc nie mogło nawet potencjalnie zatrudnić wymaganej przez ustawę liczby pracowników.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione zarzuty są zasadne.

Przede wszystkim należy mieć na uwadze, iż postępowanie toczyło się w jednym z trybów nadzwyczajnych - wznowienia postępowania zainicjowanym wnioskiem "F. Spółka Drzewna" spółka z o.o. z dnia [..] grudnia 2008 r. Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego ma więc charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej.

Żądnie wznowienia postępowania skarżąca Spółka oparła na art. 145 § 1 pkt 5 Kpa twierdząc, iż w sprawie ujawniono nowe dowody, które nie były znane organowi w chwili orzekania. Są to roczne sprawozdanie Zakładów Drzewnych L. w G. za rok 1947, sprawozdanie z pracy tartaku Zakładów Drzewnych L. w G. za czas od [...] października 1947 r. do dnia [...] marca 1948 r. oraz wykaz tartaków w administracji Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu R. (bez daty). Ponadto w toku prowadzonego postępowania do organu wpłynęły inne dokumenty m.in. wykazy zatrudnienia pracowników F. Spółka Drzewna z o.o. prowadzone od 1934 roku.

Zauważyć przy tym należy, że enumeratywne wyliczenie podstaw wznowienia powoduje, iż procedura ta ogranicza się jedynie do wymienionych w art. 145 § 1 i 145a Kpa przesłanek. W postępowaniu administracyjnym jedną z zasad ogólnych i fundamentalnych jest trwałość decyzji administracyjnych. Zasada ta wyraża się w tym, że decyzje ostateczne w odróżnieniu od decyzji nieostatecznych mogą być weryfikowane tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w kodeksie.

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

Stosownie bowiem do treści art. 16 § 1 Kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Przepis ten reguluje więc zasadę pozainstancyjnej weryfikacji decyzji ostatecznych, konstytuując zarazem dopuszczalność ich uchylenia lub zmiany tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zasada ta zapewnia trwałość decyzji ostatecznych i przyczynia się do gwarantowania pewności obrotu prawnego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane jednak organowi, który wydał decyzję. Przesłanka ta dotyczy więc nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które musiały istnieć w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, który ją wydał. Przepis ten może więc mieć zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, gdy ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów musiało mieć miejsce w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Artykuł 145 § 1 pkt 5 Kpa wymaga zatem kumulatywnego spełnienia wymienionych uprzednio przesłanek. Przy czym ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody nieznane organowi wydającemu decyzję muszą być istotne dla sprawy, to znaczy muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, a poprzez to wpływać na treść decyzji w kwestiach zasadniczych. Tę "istotność" nowych dowodów - nowych okoliczności faktycznych organ musi wykazać lub też wyczerpująco wywieść, ze ona nie zachodzi. Pojawienie się zatem nowych dowodów lub okoliczności faktycznych "istotnych" ma podstawowe znaczenie dla wznowienia postępowania z tego względu, że ich istnienie prowadzi zazwyczaj do uchylenia dotychczasowego rozstrzygnięcia i odmiennego orzeczenia co do istoty. Należy przy tym podkreślić, że ujawnione istotne okoliczności i dowody muszą równocześnie być nowe, co oznacza, że zostały po raz pierwszy zgłoszone przez stronę lub organ administracyjny odkrył ich istnienie po wydaniu decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności czy

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę. Nie może zatem prowadzić do wznowienia postępowania dowód mający istotne znaczenie w sprawie, ale znany organowi wcześniej i rozważany. W efekcie dochodziłoby bowiem do odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego po wydaniu ostatecznej decyzji, którą organ jest już związany.

Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy w kontekście oceny wskazanych przez skarżącego w postępowaniu wznowieniowym "nowych dowodów" wskazać należy, iż nie wszystkie można uznać za nowe. Jeden z nich, który jak twierdzi pełnomocnik skarżącej jest nowym i nieznanym dotychczas dowodem był, wbrew jego twierdzeniu, znany organowi w dniu orzekania. Dotyczy to sprawozdania z pracy tartaku Zakładów Drzewnych L. w G. za okres od [...] października 1947 r. do dnia [...] marca 1948 r. Pełnomocnik strony złożył bowiem ten dokument przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2007 r. Do dokumentu tego odniósł się organ m.in. w decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Na str. 4 jej uzasadnienia Minister podniósł, iż "dokument ten przedstawia faktyczny stan zatrudnienia (a nie potencjalną zdolność) (...) w Zakładach Drzewnych L., tj. w innym, nowoutworzonym podmiocie, funkcjonującym w oparciu o inny park maszynowy...". Wobec tego, jako dowód nie spełniający wymogów z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie mógł być brany pod uwagę. W przeciwnym razie mogłoby dojść do odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego po wydaniu decyzji, którą organ jest związany. Z tego względu dokument ten zostanie pominięty w dalszych rozważaniach Sądu.

Akty nacjonalizacyjne w postaci orzeczenia Nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] kwietnia 1948 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "F." Spółka Drzewna z o.o. w G. oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego z przejęcia tego przedsiębiorstwa były w prowadzonym postępowaniu nieważnościowym przedmiotem kontroli Sądu Administracyjnego. Sąd w ówczesnym, prawomocnym wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 2027/05 wyraził pogląd, iż zarówno art. 3, jak i art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej dawał podstawę przejęcia przedsiębiorstwa, które obejmowało wszystkie jego składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania i to niezależnie od tego czyją stanowiły własność. Ocena prawna w nim wyrażona zachowuje więc aktualność w obecnie

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

prowadzonym postępowaniu, mającym prowadzić do wznowienia tego postępowania nieważnosciowego, zakończonego ostateczną decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r.

Jak już podkreślono obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę we wznowionym postępowaniu było szczegółowe odniesienie się do każdego z przedłożonych przez skarżącego dowodów w sprawie, wskazanych jako nowe. Minister po wznowieniu postępowania powinien wnikliwie rozpatrzyć nowy -przedstawiony przez strony, materiał dowodowy. Jego obiektywna ocena, wyrażona w uzasadnieniu decyzji, mogłaby bowiem mieć wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia, prowadząc ewentualnie do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu nieważnościowym. Ponadto, zgodnie z art. 11 Kpa (zasadą przekonywania), rolą organu jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Obowiązki organu wynikające z tej zasady nie ograniczają się do przekonującego uzasadnienia decyzji pod względem prawnym i faktycznym. Minister winien również przekonująco wyjaśnić dlaczego, w określonym stanie faktycznym, mogło zapaść jedynie rozstrzygnięcie tej treści. Z tych względów Minister winien wnikliwie przeanalizować dwa pozostałe z przedłożonych dowodów. Wypowiedź organu odnosząca się do rocznego sprawozdania zakładu za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 1947 roku nie mogła więc ograniczyć się do stwierdzenia, iż jest to sprawozdanie dotyczące innego okresu oraz innego podmiotu (skoro podmiot ten w dużej części przejął składniki majątkowe, w oparciu które prowadziła działalność przejęta Spółka). Zwłaszcza, iż strona skarżąca wywiodła jakie wnioski, w jej ocenie, płyną z przedłożonych nowych dokumentów. Swobodna ocena dowodów nie może bowiem prowadzić do arbitralności. Jeśli Minister, co do wartości przedmiotowych dokumentów, prezentował odmienne od wnioskodawcy stanowisko, winien to w uzasadnieniu swej decyzji wykazać, odnosząc się do argumentacji zarówno wniosku o wznowienie, jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powinien wyczerpująco wykazać nawiązując do argumentacji wniosków, iż przedstawiony tok rozumowania jest błędny, a dokumenty te nie doprowadzą do wydania innego rozstrzygnięcia w postępowaniu nieważnościowym.

Niedopełniając tego obowiązku organ administracji publicznej orzekający w niniejszej sprawie w sposób niewystarczający, w ocenie Sądu, odniósł się do nowego, nieznanego wcześniej, materiału dowodowego. Obowiązek ten w

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

rozpatrywanej sprawie jawi się tym bardziej jako istotny, ponieważ odnosi się do kwestii przejęcia na rzecz Państwa przedsiębiorstwa, które wcześniej stanowiło własność prywatną. Rolą organu jest zatem wykazanie, iż przejęcie takie, choć w ocenie strony niezasadne i bezprawne, odbyło się w zgodzie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa i na okoliczność tę nie mają istotnego wpływu dokumenty przedłożone we wznowionym postępowaniu.

Wznawiając postępowanie i odmawiając następnie uchylenia decyzji ostatecznej Minister winien więc w sposób bezsporny wykazać, iż przedstawione nowe dowody nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Reaktywowana "F." Spółka Drzewna sp. z o.o. przedstawiła dwa nowe, nieznane organowi wcześniej dowody. Nakładało to na Ministra obowiązek poddania ich szczegółowej analizie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która polega na ustalaniu prawdy obiektywnej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Organ musi więc swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie ustalić jej stan faktyczny. Organ dokonując oceny wyników postępowania dowodowego jest zobowiązany mieć na względzie wiarygodność każdego z dowodów, jak też jego moc dowodową.

O ile kwestia przedstawionego dokumentu - sprawozdania z pracy tartaku Zakładów Drzewnych L. w G. za czas od [...] października 1947 r. do dnia [...] marca 1948 r. została już wcześniej wyjaśniona, jako nie posiadającego cechy "nowego dokumentu", to na Ministrze spoczywał obowiązek odniesienia się w sposób wyczerpujący do rocznego sprawozdania Zakładów Drzewnych L. w G. za rok 1947 oraz do wykazu tartaków w administracji Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu R. (bez daty). Odnosząc się do drugiego z tych dokumentów, w ocenie Sądu, Minister w trafne i wyczerpujący sposób wywiódł nieprzydatność dokumentu w postaci wykazu tartaków w administracji Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu R. do wzruszenia kwestionowanej decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2007 r.

Odmiennie rzecz przedstawia się natomiast, w ocenie Sądu, odnośnie sprawozdania Zakładów Drzewnych L. w G. za rok 1947. Jako mający podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinien zostać poddany wnikliwej analizie przez organ administracji publicznej, rozpatrujący wniosek o wznowienie postępowania. Minister natomiast stwierdził jedynie, że z

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

tego zaświadczenia wynika, iż w zakładzie w miesiącu czerwcu było zatrudnionych 63 pracowników, nie odnosząc się do pozostałych ujętych w nim miesięcy i pomijając przeprowadzenie jego wnikliwej analizy, jako środka dowodowego, który miał służyć celom wskazanym przez Spółkę. Ustaleń takich nie może w zastępstwie organu czynić Wojewódzki Sąd Administracyjny, na co wielokrotnie zwraca się uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra, akcent położony jest na wykazywaniu zasadności rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] kwietnia 1948 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "F." Spółka Drzewna z o.o. w G. oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa z dnia [...] kwietnia 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego z przejęcia tego przedsiębiorstwa, w niedostatecznym stopniu natomiast odniesiono się do znaczenia w sprawie tego nowego dowodu, w kontekście wyprowadzanych z niego wniosków przez stronę skarżącą. Wznowione postępowanie wymagało natomiast wnikliwego rozważenia znaczenia przedstawionego przez Spółkę nowego dokumentu w postaci rocznego sprawozdania zakładu z 1947 r., mając na uwadze związana z nim argumentacje Skarżącej.

Z tego względu Sąd uznał, iż wskazane uchybienie ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, prowadząc do naruszenia przez Ministra Środowiska art. 7, 77 § 1 i 2, 80, 151 § 1 Kpa. Nie jest zasadny natomiast zarzut naruszenia przez organ art. 89 § 2 i 156 § 1 pkt 2 Kpa. Rozprawa administracyjna, przeprowadzona na podstawie art. 89 Kpa, została bowiem przeprowadzona w postępowaniu nieważnościowym, na skutek związania organu, w tym przedmiocie, wytycznymi co do dalszego postępowania, zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn., akt IV SA/Wa 2027/05 uchylającym decyzję wydaną w trybie nieważnościowym. Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej Minister Środowiska wydał w trybie nieważnościowym decyzję, która następnie stała się ostateczna i do której odnosi się to postępowanie wznowieniowe. Zatem podnoszenie zarzutu dotyczącego prawidłowości prowadzenia innego postępowania administracyjnego jest nieuprawnione w postępowaniu wznowionym.

Nie jest również zasadny podniesiony zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie

sygn. akt IV SA/Wa 1746/09

wznowieniowym - określonym w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Organ w niniejszym postępowaniu nie stosował art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, nie mógł więc go naruszyć.

Na uwzględnienie zasługuje natomiast podniesiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego zarzut, co do braku możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, ponieważ jak wynika z akt administracyjnych organ zawiadomił pełnomocnika skarżącej Spółki jedynie o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy, a nie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym z nową dokumentacją przedstawioną przez [...] Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego "F." sp. z o. o. i możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego, Sąd stwierdza, że zarówno skład obecnie rozpoznający sprawę, jak i uprzednio Minister związani są prawomocnym wyrokiem WSA z 20 kwietnia 2006 r., który kwestie te już uprzednio przesądził.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. Jednocześnie Sąd uznał, iż ze względu na wagę dostrzeżonych uchybień wystarczające będzie uchylenie zaskarżonej decyzji.

W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art.152 powołanej ustawy, zaś w pkt 3 sentencji na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, raz jeszcze rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, należy zastosować się do wskazań zawartych w jego uzasadnieniu.