Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2134/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. M., K. W., J. W., J. W., Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. M., K. W., J. W., J. W., Z. W. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika M. M., K. W., J. W., J. W. i Z. W.– spadkobierców Z. i M. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] odmawiającej M. i Z. W. przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako "[...]" nr hip. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono, co następuje:

W dniu 10 września 2004 r. wpłynął wniosek pełnomocnika spadkobierców Z. i M. W. o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] czerwca 1951 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, iż w odniesieniu do decyzji z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] toczyło się już postępowanie o stwierdzenie jej nieważności. Postępowanie to zakończone zostało decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. i [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. Na powyższą decyzję strony wniosły skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 16 lipca 2002 r. (sygn. akt I SA 227/01) skargę oddalił.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, iż rozpatrywanie ponownego wniosku pełnomocnika stron o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji jest rozstrzyganiem tożsamej sprawy, wcześniej już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył pełnomocnik stron, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do meritum sprawy poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...]. Pełnomocnik skarżących stwierdził, iż okoliczności podniesione przez wnioskodawców związane z uprawnieniami wiceprezydenta W. B. J. do podpisania, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu, ogłoszenia Zarządu Miejskiego W. dotyczącego przedmiotowej nieruchomości, sprawiają, iż brak w niniejszym postępowaniu przedmiotowej tożsamości stanu faktycznego i prawnego względem postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2002 r. (sygn. akt I SA 227/01).

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, co następuje:

Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.) może mieć miejsce, gdy nastąpi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Jako podstawę decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazano przesłankę przedmiotową, to jest okoliczność, że wniosek pełnomocnika stron dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, która podlegała ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuty podniesione przez pełnomocnika odwołujących się opierają się na twierdzeniu o braku upoważnienia wiceprezydenta W. B. J. do podpisania opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu, ogłoszenia Zarządu Miejskiego W. dotyczącego przedmiotowej nieruchomości nie stanowią o zmianie stanu faktycznego czy prawnego sprawy. Wskazane ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie nie zostało wzruszone i stanowi ono obowiązujące prawo, a uznanie jego nieskuteczności – czego dotyczy wniosek pełnomocnika – nie należy do kompetencji Kolegium.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. M., K. W., J. W., J. W. i Z. W. Skarżący zarzucili, że decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. i [...] października 2006 r. naruszają przepisy prawa materialnego, to jest art. 7 ust. 1 w związku z art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy poprzez uznanie, iż doszło do skutecznego objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę W., pomimo braku umocowania dla wiceprezydenta B. J. do podpisania obwieszczenia o przejęciu gruntu w posiadanie i bezpodstawnie uznano, że upłynął termin do złożenia wniosku o własność czasową. Kwestionowanym w skardze decyzjom zarzucono ponadto naruszenie w sposób mający wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania administracyjnego w zakresie: art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez brak rozpoznania całości materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2002 r., nr I SA 227/01 i poprzedzających go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, treści zgłoszonego w sprawie niniejszej wniosku oraz podniesionych w nim zarzutów, a także treści decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] oraz treści uchwały nr [...] Rady W. z dnia [...] czerwca 2006 r., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., art. 156 § 1 i 3 k.p.a. i art. 157 § 3 k.p.a. W skardze zawarto również zarzut nierozpoznania istoty sprawy, brak jakichkolwiek działań zmierzających do jej merytorycznego rozpatrzenia i wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż wskazane przez pełnomocnika skarżących. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten obliguje Sąd, by dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wziął z urzędu pod rozwagę także te uchybienia, które nie zostały objęte zarzutami i ocenił ich wagę w świetle art. 145 § 1 powołanej ustawy.

W przypadku postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 k.p.a. dotycząca daty wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony. Wskazane postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Stosownie do art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcie postępowania poprzedzone być musi dokonaną przez organ nadzoru kontrolą mającą na celu wyjaśnienie, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność postępowania. Jeżeli z ustaleń organu wynika, że istnieje przeszkoda - z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych - we wszczęciu takiego postępowania odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.).

Również tego rodzaju decyzja kończąca etap postępowania wstępnego dotyczącego dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego winna być – zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego – doręczona wszystkim stronom. Poza sporem jest, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie poglądem stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności (por. np. wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03-ONSA 2004/1/3).

Wniosek w sprawie niniejszej dotyczył stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. są w tej sprawie niewątpliwie następcy prawni byłych właścicieli (stron weryfikowanego w trybie nadzorczym orzeczenia), a ponadto przymiot ten posiadają podmioty, którym obecnie przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości lub jej części. Wydając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, którymi z przyczyn przedmiotowych odmówiono wszczęcia postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. pominęło z naruszeniem art. 10 § 1 i 28 k.p.a. strony postępowania – właścicieli lokali wykupionych w znajdującym się na nieruchomości budynku. Okoliczność ta uzasadnia zarzut naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Stwierdzenie tego uchybienia nakłada na Sąd obowiązek uchylenia wadliwych decyzji bez względu na to, czy mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a).

Ponownie rozpatrując wniosek Kolegium winno usunąć powyższą wadliwość i w pierwszej kolejności ustalić pełen krąg uczestników postępowania, mających przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.