Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 476/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg, sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015r., Nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. powołując się na przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) , art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. Z. żony zmarłego Z. Z. - od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] listopada 2014r. orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia u Z. Z. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych) :

I. uchylił ww. decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w części dot.

A Sp. z o.o. w J.

II. w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Z. Z. pracował kolejno:

- od 18.03.1975 r. do 12.07.1975 r. jako ogrodnik w B w Ś., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

- od 22.01.1976 r. do 28.02.1981 r. w przedsiębiorstwie C na następujących stanowiskach:

* stażysty służby handlowo-przewozowej od 22.01.1976r. do 05.09.1976r., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

* adiunkta, p.cz. kasjera towarowego od 6.09.1976 r. do 31.07.1978 r., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

*organizatora przewozów od 1.08.1978r. do 28.02.1981r., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

- od 2.03.1981r. do 20.07.1992r. jako gospodarz domu i konserwator zsypów, gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

- od 11.01.1993 r. do 30.11.1993 r. jako monter wyposażenia samochodowego na linii produkcyjnej w D Sp. z o.o. Zespół [...], gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

- od 12.01.1994r. do 30.09.2013r. w E S.A. w W. na następujących stanowiskach:

* operatora urządzeń sortowni - Zakład nr [...] od 12.01.1994 r. do 31.12.1995 r., Zakład nr [...] od 1.08.2001 r. do 28.02.2003 r., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

* ekspedytora - Zakład nr, [...] od 1.01.1996r. do 31.07.2001r., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

* kontrolera wyrobów gotowych w Zakładzie nr [...] – próbobiorca węgla i koksu od 1.03.2003 r. do 30.09.2013 r., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

- od 01.10.2013 r. do 21.12.2013 r. jako kontroler wyrobów gotowych w A Sp. z o.o. w J.; od 01.10.2013 r. Dział Jakości Produkcji w E S.A. w W. w trybie art. 231 k.p. Z. Z. został przejęty przez A Sp. z o.o. w J., gdzie nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi.

Dnia 16 maja 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., na skutek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. – zwanym dalej DWOMP Oddział w W., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u Z. Z., zawiadamiając o wszczęciu przedmiotowego postępowania strony postępowania, tj. M. Z. (wdowę po Z. Z., zmarłym [...] grudnia 2013r.) oraz A Sp. z o.o. w J.

W dniu [...] sierpnia 2014r. DWOMP Oddział w W. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u Z. Z. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych), stwierdzając w uzasadnieniu, cyt.: "z wywiadu chorobowego uzyskanego od żony wynika, że z powodu złego stanu zdrowia w lipcu 2013 r. pacjent był przyjęty do szpitala w W. Stwierdzono rozsiany proces nowotworowy o nieznanym punkcie wyjścia. W badaniu histopatologicznym pośmiertnym rozpoznano raka [...]. Pacjent zmarł [...].12.2013 r. Dokonano oceny dokumentacji. Z. Z. podczas pracy zawodowej nie był narażony na czynniki rakotwórcze. Nie można zatem uznać zawodowej etiologii choroby."

Wobec powyższego orzeczenia lekarskiego, M. Z. złożyła wniosek o powtórne badanie w Instytucie [...] w S. Instytut ten wydał w dniu [...] października 2014r. orzeczenie lekarskie nr [...] zaoczne o braku podstaw do rozpoznania u Z. Z. choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych), uzasadniając swoje stanowisko następująco: "Po przeanalizowaniu dostarczonej dokumentacji nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Podstawą rozpoznania choroby zawodowej jest występowanie w środowisku pracy czynnika chorobowego (rakotwórczego) oraz efekt w narządzie krytycznym charakterystycznym dla tego czynnika. Jednostka chorobowa musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych. Inspektor Sanitarny nie wykazał w dochodzeniu epidemiologicznym istnienia czynnika chorobotwórczego w środowisku pracy. W związku z powyższym schorzenie u Z. Z. nie spełnia kryteriów choroby zawodowej."

W konsekwencji powyższego, organ I instancji zawiadomił strony postępowania, tj. M. Z. i A Sp. z o.o. o zebranym materiale dowodowym w sprawie przedmiotowej choroby zawodowej i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Dnia 5 listopada 2014r. M. Z. zapoznała się z aktami sprawy, nie wnosząc żadnych uwag.

Z kolei w piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. w/w A stwierdziło, że Z. Z. był pracownikiem A , przejętym w trybie art. 231 k.p. w skutek przejęcia części zakładu pracy (laboratorium) – E S.A. Od dnia przejęcia, tj. od 1 października 2013 r. Z. Z. nie świadczył pracy, w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Wobec powyższego stwierdzono, że wszelkie ewentualne wystąpienie u Z. Z. choroby zawodowej, nie mogły być skutkiem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, za które odpowiedzialność ponosi A Sp. z o.o. w J.

Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich i w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, organ I instancji wydał w dniu [...]listopada 2014 r. opisaną na wstępie decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u Z. Z. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych).

Od powyższej decyzji odwołała się M. Z., wnosząc o jej zmianę i rozpoznanie u zmarłego Z. Z. choroby zawodowej, ewentualnie o jej uchylenie, podkreślając w uzasadnieniu, że u innych pracowników koksowni zatrudnionych na analogicznych stanowiskach dokonano rozpoznania choroby zawodowej.

W toku postępowania odwoławczego DPWIS we W. zlecił organowi I instancji w trybie art. 136 k.p.a. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie w zakresie oceny narażenia zawodowego Z. Z. podczas jego zatrudnienia w E S.A. na następujących stanowiskach:

- operatora urządzeń sortowni (Zakład nr [...] od 12.01.1994 r. do 31.12.1995 r., Zakład nr [...] od 01.08.2001 r. do 28.02.2003 r.),

- ekspedytora Zakład nr [...] (od 1.01.1996 r. do 31.07.2001 r.),

- kontrolera wyrobów gotowych Zakład nr [...] - próbobiorca węgla i koksu (od 1.03.2003r. do 30.09.2013r.).

Organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się wniosek M. Z. z dnia 12.08.2014 r. kierowany do jednostki orzeczniczej o przeprowadzenie ponownego badania, ponieważ inny zmarły pracownik, u którego rozpoznano chorobę zawodową wykonywał swoje obowiązki na tym samym stanowisku, na którym pracował jej zmarły mąż. Obydwaj pracowali w tym samym laboratorium i byli narażeni na te same czynniki patogenne wywołujące chorobę zawodową a przyczyną ich zgonu był ten sam rodzaj nowotworu ([...]). Do ww. wniosku dołączono dokument, w którym ustalono, iż w przypadku tegoż innego pracownika "w latach pracy 1972-1990 w E w W. na stanowiskach laborant próbobiorczy, kontroler technologii, kontroler wyrobów gotowych w narażeniu na czynniki rakotwórcze: WWA zawarte w substancjach smolistych, przekraczające normatywy higieniczne. W latach 1972-1990, 1990- 2012 pracował również w E w narażeniu na benzen."

Wykonując powyższe zalecenia (art.136 k.p.a.) , organ I instancji ustalił, że rozpoznanie i stwierdzenie choroby zawodowe raka [...]u innego pracownika dotyczyło narażenia na czynnik rakotwórczy - wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) powstające w procesie koksowania węgla (produkcji koksu) w latach 1972-1990 podczas jego pracy w Zakładzie nr [...]. Natomiast Z. Z., jak wskazano wyżej w przebiegu zatrudnienia, pracował w Zakładzie nr [...], [...] i [...], w których nie było narażenia w okresie zatrudnienia Z. Z. (lata 1994-2013) na czynniki rakotwórcze, ponieważ:

* w Zakładzie nr [...] w 1989 r. zaprzestano koksowania węgla,

* w Zakładzie nr [...] w marcu 2000 r. zaprzestano koksowania węgla,

* w Zakładzie nr [...] na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych nie było w ogóle narażenia na czynniki rakotwórcze.

Pismem z dnia 24 lutego 2015r. organ odwoławczy zwrócił się do E S.A. z siedzibą w W. celem wyjaśnienia czy na stanowiskach zajmowanych przez Z. Z. istniało narażenie na czynniki rakotwórcze: wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i benzen oraz o wyjaśnienie charakteru zmian organizacyjnych w Spółce: czy do przejęcia od E S.A. w W. w trybie art. 231 k.p. pracownika Z. Z. w okresie pracy od 12.01.1994 r. do 30.09.2013 r. przez A Sp. z o.o. w J. doszło w związku z reorganizacją zakładu pracy, czy doszło do przejęcia całego zakładu pracy, czy też jedynie części zakładu pracy wraz z częścią zatrudnionych pracowników.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, E S.A. wyjaśniły, iż na zajmowanych przez Z. Z. stanowiskach pracy nigdy nie występowały czynniki kancerogenne.

W dniu 20.03.2015r. ww. Spółka przesłała "Porozumienie w sprawie zasad przejęcia pracowników w związku z przejściem części zakładu pracy w trybie art. 231 Kodeksu pracy. Z umowy wynika, iż A Sp. z o.o. z siedzibą w J. w trybie art. 231 k.p. przejęło wszystkich 22 pracowników zatrudnionych w Dziale Jakości Produkcji E. (vide: § 2 pkt. 1 ww. porozumienia).

Przed wydaniem rozstrzygnięcia, DPWIS we W., zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., poinformował strony – M. Z. i A Sp. z o.o. o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.

W konsekwencji powyższego, DPWIS we W. nie uwzględnił odwołania M. Z. wskazując, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku Z. Z. ww. przesłanki nie zostały spełnione. Jednostki orzecznicze I i II stopnia, które analizowały dokumentację medyczną W/w wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych).

Zdaniem organu, nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami. W przypadku Z. Z. jednoznacznie ustalono, iż w całym okresie zatrudnienia zainteresowany nie był narażony na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi. A zatem nie stwierdzono obecności substancji, które byłyby czynnikiem sprawczym rozpoznanego raka [...] u Z. Z. Wobec tego nie można uznać zawodowej etiologii choroby.

Ponadto z uwagi na fakt, iż w żadnym zakładzie nie potwierdzono obecności substancji, która mogłaby być rozpatrywana w kontekście "narażenia zawodowego Z. Z. na czynniki rakotwórcze u ludzi, należało przedmiotowe postępowanie umorzyć także w odniesieniu do ostatniego pracodawcy Z. Z., a to E Sp. z o.o. z siedzibą w J.

Zgodnie z art. 2351 k.p. "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym"."

W konsekwencji w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych pracodawcy przypisano określone uprawnienia i obowiązki zarówno w Kodeksie pracy jak i w treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. A zatem w postępowaniu o stwierdzenie chorób zawodowych poza osobami, których dotyczy podejrzenie choroby zawodowej status strony przysługuje także pracodawcy, u których osoba ta była zatrudniona w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie o rozpoznanie i stwierdzenie choroby zawodowej. Powyższa zasada wynika m.in. z § 8 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zgodnie z którym decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej doręcza się "pracodawcy, który zatrudniał pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej." Natomiast przepisem prawa materialnego przesądzającym o istnieniu po stronie zarówno obecnego jak i byłego pracodawcy interesu prawnego w rozstrzygnięciu zagadnień związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej u pracownika jest art. 30 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. Nr 167 poz. 1322 z 2009 r. ze zm.) (vide. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.10.2011 r., sygn. akt. II OSK 1564/11).

Wynika z tego, że rozpoznanie choroby zawodowej ściśle powiązano z istnieniem narażenia zawodowego, którego w przedmiotowej sprawie nie potwierdzono. Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. A zatem skoro u żadnego pracodawcy nie potwierdzono narażenia zawodowego na czynnik, który mógłby spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej upada tym samym w odniesieniu do pracodawcy przymiot strony, gdyż w zaistniałych okolicznościach nie ma on ani interesu prawnego, ani obowiązku. Z tych względów w tej części postępowanie jest bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do odwołania M. Z. i podniesionych w nim orzeczeń lekarskich rozpoznających chorobę zawodową u innych pracowników koksowni zatrudnionych na analogicznych stanowiskach, organ podkreślił, iż w toku postępowania odwoławczego potwierdzono ustalenia dokonane przez organ I instancji , że Z. Z. w całym okresie zatrudnienia nie był narażony na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi, w tym w Zakładzie nr [...],[...] i [...] E S.A. w W., gdzie zatrudniony był od 12.01.1994 r. do 30.09.2013 r. - nigdy nie było narażenia na WWA i benzen. Rozpoznana zaś u innego pracownika choroba zawodowa pod postacią raka [...] wiąże się natomiast z innym okresem pracy (wcześniejszym) i z innym miejscem jej wykonywania, a to okresem od 4.04.1972 r. do 28.02.1990 r. i dotyczy to Zakładu nr [...] E S.A. Stąd zarzuty M. Z. nie zasługują – zdaniem organu na uwzględnienie.

Natomiast odnośnie pominięcia pylicy płuc, a wskazanej w odwołaniu, organ wyjaśnił, że w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej lekarz jednoznacznie wskazał jednostkę chorobową – nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych). Przedmiotowe postępowanie prowadzone zatem było w zakresie wskazanym we wniosku będącym podstawą do wszczęcie postępowania. Dlatego też niedopuszczalnym jest wypowiadanie się co do innej jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w ramach przedmiotowego postępowania, gdyż wykraczałoby to poza jego zakres wskazany m.in. w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania.

Równocześnie organ wyjaśnił, że wskazana przez M. Z. jednostka chorobowa może być ewentualnie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. W sprawach chorób zawodowych (zgodnie z zasadą dyspozycyjności) m.in. strona dysponuje inicjatywą wszczęcia postępowania wynikającą z art. 61 § 1 k.p.a. Organ nie może zastępować strony w określeniu przedmiotu postępowania. A zatem w przypadku podejrzenia innych jednostek chorobowych należy formalnie wystąpić do właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej.

Reasumując, DPWIS we W. kierując się oceną narażenia zawodowego, która wykazała brak narażenia Z. Z. na czynniki kancerogenne w środowisku pracy oraz opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich (D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. nr [...] z dnia [...].08.2014 r. i Instytutu [...] w S. nr [...] z dnia [...].10.2014 r.), a o których jest mowa w § 6 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, orzekł jak wyżej .

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą

decyzję w części dot. pkt II wniosła M. Z., zarzucając błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która w konsekwencji doprowadziła do błędnych ustaleń, że zmarły Z. Z. nie był narażony na czynniki rakotwórcze podczas całego okresu zatrudnienia w następstwie czego nie zachodzą przesłanki zawarte w definicji choroby zawodowej przewidzianej w art. 235 [1] k.p., pomijając również kwestie rozpoznania zebranego materiału, pod katem "wysokiego prawdopodobieństwa", o którym mowa w powołanym przepisie, czym naruszono art. 7 k.p.a., a nadto nie uwzględnienie przy wydawaniu decyzji choroby zawodowej w postaci pylicy płuc, twierdząc że ta jednostka chorobowa może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że cyt.: "Moje zastrzeżenia budzą rozważania organu administracyjnego dotyczące innego pracownika pracującego na tożsamym, co mój zmarły mąż stanowisku w E S.A. Z treści uzasadnienia dowiedziałam się, że ów inny pracownik był zatrudniony w zakładzie nr [...], zaś mój mąż w zakładach: [...],[...],[...] tego samego przedsiębiorstwa. Tego typu ustalenie, choć pewnie prawdziwe budzi moje istotne rozterki. Moim zdaniem we wszystkich zakładach przedsiębiorstwa panowały podobne warunki pracy, a brak daleko idących ustaleń w tym kierunku powoduje, że nie można ich przyjąć za prawidłowe i dające podstawę do ustalenia, że zmarły mąż nie cierpiał na chorobę zawodową."

Ponadto skarżąca podkreśliła, że z treści protokołu sekcyjnego męża na podstawie, którego oprócz raka [...] z martwicą stwierdzono pylicę węglową płuc. Orzeczenia lekarskie wydane w sprawie dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej prowadzone były w kierunku ustalenia nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: rak [...] wymieniony w pozycji 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, gdy zaś pominięto całkowicie pylicę płuc, wymienioną również w powołanym wykazie.

Skarżąca wskazała, że protokół sekcyjny zawiera tyle schorzeń i dolegliwości, iż nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, że Z. Z. podczas pracy zawodowej nie był narażony na czynniki rakotwórcze. Z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 235 [1] k.p. wynika wprost, że wymagane jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a powstaniem choroby. Ten pierwszy element niewątpliwie zachodzi, albowiem praca w koksowni związana jest z dużym ryzykiem zachorowania na chorobę zawodową.

Zdaniem skarżącej, bezspornie można stwierdzić że ocena warunków pracy, którą wykonywał Jej zmarły mąż w koksowni, daje co najmniej podstawę do przyjęcia wysokiego prawdopodobieństwa, o którym mowa w art. 235 [1] k.p. Potwierdza to choćby ustalenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, w którym mowa o "innym pracowniku", u którego taką chorobę stwierdzono. Rozpoznanie stwierdzone w protokole sekcyjnym potwierdza, iż Jej zmarły mąż cierpiał na chorobę zawodową wymienioną w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Obie przesłanki zostały spełnione i niewątpliwie zachodzi między nimi związek przyczynowy, tym samym decyzja winna zostać uchylona. W cenie skarżącej również D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przed wydaniem zaskarżonej decyzji miał takie wątpliwości, o czym świadczy pismo skierowane do E S.A. z dnia 24 lutego 2015 r.

Dalej skarżąca stwierdziła, ze sam fakt, że "inny pracownik" zatrudniony w zakładzie nr [...], u którego stwierdzono chorobę zawodową, nie pracował w tych samych zakładach Spółki co mój mąż, nie pozbawia skargi przymiotu słuszności, biorąc pod uwagę wyżej wskazane okoliczności.

W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o ich oddalenie. Podtrzymując stanowisko w sprawie, organ nie podzielił zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz.1647) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Wobec treści skargi godzi się podnieść, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola nie wykazała, by zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji - wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie , a tym samym przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2015r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] listopada 2014r. o braku podstaw do stwierdzenia u Z. Z. choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi: raka [...], tj. choroby wymienionej w poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych.

Podkreślić należy, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 235¹ kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje, zatem zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Jednocześnie art. 235² Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Reasumując stwierdzić należy, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art, 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz.1367); dalej rozporządzenie, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Wskazać przy tym należy, że rozporządzenie to ma charakter mieszany, albowiem zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

I tak zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust.3).

Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Natomiast decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie, z zachowaniem trybu postępowania określonym w ww. rozporządzeniu, nie stwierdzono u męża skarżącej wskazanej wyżej choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak [...] (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych).

Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że kwestionowane rozstrzygnięcie zostało poprzedzone uzyskaniem orzeczeń lekarskich sporządzonych przez lekarzy specjalistów z D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział W. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2014r., Nr [...] – k.22 akt administracyjnych) oraz z Instytutu [...] Przychodnia [...] w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]października 2014r., Nr [...] – k.26 akt administracyjnych/.

Stosownie do wskazanych orzeczeń, lekarze nie rozpoznali przedmiotowej choroby zawodowej, ponieważ nie wykazane zostało w środowisku pracy istnienie czynników chorobotwórczych (rakotwórczych).

Powyższe potwierdzone zostało także w uzupełniającej opinii, wykonanej przez ww. jednostkę orzeczniczą I stopnia z dnia [...] sierpnia 2014r. (k.24 akt administracyjnych).

Podkreślić przy tym należy, że z cyt. wyżej regulacji prawnych wynika, iż przy chorobach zawodowych związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W rozpatrywanej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione . Samo przekonanie skarżącej, co do przyczyn powstania ww. choroby u Jej męża i związku z warunkami wykonywanej pracy - nie jest wystarczające dla stwierdzenia choroby zawodowej u męża skarżącej.

Jak to już wyżej Sąd podkreślił, ustalenie takiego związku dokonywane jest w ramach określonej przepisami prawa procedury.

Sąd nie ma natomiast kompetencji do oceny , czy obowiązujące przepisy są słuszne i czy ich zastosowanie nie jest krzywdzące w konkretnych sprawach. Jedyną płaszczyzną kontroli zaskarżonej decyzji, jak wyżej podniesiono , jest zgodność z obowiązującymi przepisami.

W okolicznościach niniejszej sprawy, organy orzekające wbrew zarzutom skarżącej - dokonały całościowej właściwej analizy materiału dowodowego w oparciu o dokonane wcześniej kompleksowe ustalenia, stąd nie można zarzucić tym organom, by dopuściły się dowolnej oceny materiału dowodowego sprawy. Istotne jest przy tym, że dwie niezależne jednostki orzecznicze, które wydawały w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie, a to D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W., jak i Instytut [...] w S. orzekły o braku podstaw do rozpoznania u męża skarżącej przedmiotowej choroby zawodowej.

Sąd nie stwierdził, aby zachodziły podstawy do zakwestionowania przedmiotowych opinii – orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych w zakresie ich poprawności formalnej, jako, że są one jednoznaczne i zgodne.

Wskazać przy tym należy, ze każde orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, że mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Szczególnie należy podkreślić, że jakkolwiek opinie te podlegają kontroli Sądu, jednak zarówno organ prowadzący postępowanie, jak i Sąd są nimi związane w tym sensie, że nie mają prawa do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie orzeczeniami diagnostycznymi oznacza, że nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby te orzeczenia podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia odmiennych wyników. Ani Sąd , ani organy sanitarne nie są uprawnione do weryfikacji i kwestionowania merytorycznej treści orzeczeń lekarskich, jeżeli stanowiska jednostek orzeczniczych są jednolite i zgodne w swej ocenie.

Podnieść również należy, że do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn schorzenia .Jednostki te nie prowadzą diagnostyki w kierunku wskazania, co jest (było) przyczyną choroby zdiagnozowanej u danego pacjenta, lecz badają , czy choroba może mieć etiologię zawodową.

W związku z powyższym również organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do ustalenia innych przyczyn powstania zdiagnozowanej u skarżącego choroby .

Nadto dodać należy, że Sąd nie jest uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia, niemniej jednak wydane w niniejszej sprawie decyzje oparte na orzeczeniach lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki medyczne w formie i zakresie wyżej ocenionym, należy uznać za zgodne z prawem pod względem formalnym.

Sąd jednocześnie podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazującą, że postępowanie w omawianej sprawie dotyczyło wyłącznie choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi: raka [...], tj. choroby wymienionej w poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych, wszczęte zgodnie ze zgłoszeniem D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział W. oraz nie wnoszącą sprzeciwu przez skarżącą do wszczęcia w tym zakresie postępowania.

Odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego męża skarżącej, stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stanowiący podstawę wydanych w sprawie decyzji nie wykazał, by Z. Z. w okresie zatrudnienia był narażony na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi, w szczególności będąc zatrudniony w Zakładzie nr [...],[...] i [...] E S.A. z siedzibą w W. w okresie od 12 stycznia 1994r. do 30 września 2013r., skoro w Zakładzie nr [...] na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych nie było w ogóle narażenia na czynniki rakotwórcze, zaś w Zakładzie nr [...] już w 1989 r. zaprzestano koksowania węgla, czyli przed zatrudnieniem skarżącego, a w Zakładzie nr [...] zaprzestano koksowania węgla w marcu 2000r, gdy skarżący w Zakładzie tym pracował od 1 sierpnia 2001r. do 28 lutego 2003r.

Skoro w przedmiotowej sprawie ustalono, że zakład zaprzestał koksowania węgla, czyli nie prowadzono procesów przemysłowych, którym towarzyszy wydzielanie rakotwórczych WWA, to podnoszona przez skarżącą okoliczność występowania nowotworu płuc u pracowników przemysłu koksowniczego nie ma znaczenia skoro brak było narażenia Z. Z. na czynniki rakotwórcze.

Również podnoszona przez skarżącą okoliczność rozpoznania choroby zawodowej pod postacią raka płuc u innego pracownika nie ma w niniejszej sprawie istotnego znaczenia, skoro rozpoznana choroba wiąże się po pierwsze z innym okresem pracy (wcześniejszym niż okres zatrudnienia męża skarżącej), bo dotyczy okresu od kwietnia 1972r. do 28 lutego 1990r., a po drugie dotyczy innego miejsca jej wykonywania, a to Zakładu Nr [...] E S.A.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że samo przeświadczenie strony o podobnych warunkach pracy panujących w E S.A. nie stanowi wiarygodnego dowodu, który mógłby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że przekonanie skarżącej o bezspornym związku schorzenia zmarłego męża z wykonywaną pracą nie może być uznane za zasadne, jako, że nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Trafne jest także stanowisko organu odwoławczego, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zasadę, iż przedmiot postępowania, podany do wiadomości stron w zawiadomieniu, o jakim mowa w art. 61 § 1 i 3 k.p.a. zakreśla granice postępowania, które nie mogą być zmienione bez poinformowania strony (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 sierpnia 2010 r. II SA/Go 340/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2008 r. II SA/Gd 282/08). Mając na uwadze, iż przedmiotowe postępowanie prowadzone było na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z dnia 22 kwietnia 2014 r. w zakresie jednostki chorobowej ujętej w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 17 pkt 1, do którego na prawach strony wstąpiła skarżąca jako wdowa po Z. Z. wnosząc o wydanie rozstrzygnięcia w odniesieniu do ww. jednostki chorobowej, a zatem zgodnie z wolą strony - organ I instancji określił zakres przedmiotowego postępowania w zawiadomieniu z dnia 16 maja 2014r. W tym kontekście zarzuty podnoszone w skardze także nie zasługują na uwzględnienie, zwłaszcza, że organ wyjaśnienia w tej kwestii poczynił w zaskarżonej decyzji wskazując, iż w sprawach chorób zawodowych (zgodnie z zasadą dyspozycyjności) m.in. strona dysponuje inicjatywą wszczęcia postępowania wynikającą z art. 61 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane m. innymi ze stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne z Jej punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

H.B.26.02.2016r.