Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1998/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c ), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 72 ust. 1 pkt 4, art. 4 b ust. 1 pkt 1,, art. 65, art. 66 ust. 1a, art. 70
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 2 par. 1 i par. 2 , art. 155 par. 1 i par. 4, art. 65 par. 1 i 2, art. 150 par. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
article: art. 7, art. 11, art 107 par.3, art. 8, art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi B. B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2011 r. nr bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej B. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lipca 2011 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpatrzeniu odwołania B. B. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów – utrzymało w mocy w/w uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...].

Z akt sprawy wynika, iż na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. skarżąca B. B. została wpisana na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...].

Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Sprawiedliwości poinformował, że nie sprzeciwił się wpisowi skarżącej na listę adwokatów.

Uchwałą z dnia [...] marca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wszczęła postępowanie w sprawie skreślenia skarżącej B. B. z listy adwokatów, podnosząc w uzasadnieniu, iż z dokumentacji zgromadzonej w aktach osobowych strony skarżącej wynikało, że nie rozwiązała ona łączącego ją stosunku pracy i nadal była zatrudniona jako asystent sędziego w Sądzie Rejonowym dla W. w [...]. Zdaniem ORA w [...] osoba, która piastuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub wykonuje zawód notariusza nie może być jednocześnie adwokatem.

Uchwałą z dnia [...] maja 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] - działając na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188) - skreśliła skarżącą B. B. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...].

W uzasadnieniu uchwały ORA w [...], powołując się na art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy – stwierdziła, że ratio legis tego przepisu jest oczywiste i polega na tym, iż osoby zajmujące stanowiska w wymiarze sprawiedliwości: Sądzie Najwyższym, sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych, zgodnie z ustawami regulującymi ich ustrój i właściwość (art. 175 ust. 1 i art. 176 ust. 2 Konstytucji RP) - sędziowie, referendarze sądowi, asystenci sędziów nie mogą jednocześnie posiadać uprawnienia do korzystania z tytułu zawodowego "adwokata" (art. 1 ust. 4 Prawa o adwokaturze). Zdaniem ORA w [...], osoba taka nie można mieć jednocześnie legitymacji sędziego (referendarza, asystenta sędziego) i legitymacji adwokackiej. ORA stwierdziła, że pomijając względy jurydyczne, byłaby to niewątpliwie w odczuciu powszechnym niedopuszczalna deprecjacja zarówno organów wymiaru sprawiedliwości, jak też instytucji i organizacji pomocy prawnej. Ponadto ORA w [...], nie zgadzając się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 594/08 – stwierdziła, że NSA wypowiedział ten pogląd w oznaczonym w wyroku składzie i w konkretnej, indywidualnej sprawie osoby, która ubiegała się o wpis (a więc w zupełnie innej, opartej na odmiennych przesłankach i przepisach – sprawie). Ponadto ORA w [...] uznała, że NSA nie wyjaśnił w przedmiotowym orzeczeniu dostatecznie jasno argumentów odnoszących się do przyjętej wykładni językowej (zdaniem ORA brak jest uzasadnienia w kwestii skutków prawnych różnicowania pojęcia "objęcie stanowiska" i pojęcia "piastowanie stanowiska" bądź ..zajmowanie stanowiska"), a ponadto, że w ogóle nie wyjaśnił argumentu odnoszącego się do wykładni systemowej. Jednocześnie ORA podkreśliła, że teza zawarta w przywołanym orzeczeniu NSA nie tylko nie ma charakteru powszechnej, obowiązującej wykładni prawa, ale także jest bardzo dyskusyjna. W ocenie ORA, nie można w ogóle dopuścić do powstania sytuacji, w której osoba posiadająca legitymację adwokacką mogłaby np. udzielać porady prawnej i powoływać się na posiadanie również legitymacji referendarza sadowego. Zdaniem ORA, przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej, jako działające ex post, nie zabezpieczają dostatecznie przed możliwymi patologiami i nie są wystarczające. ORA podkreśliła również, że adwokat skreślony z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze ma niemal automatyczne prawo ponownego wpisu po ustaniu przyczyny skreślenia (art. 73 cyt. ustawy).

Skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. złożyła odwołanie od ww. uchwały ORA w [...] do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej.

Wnosząc o uchylenie spornej uchwały ORA w [...], skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze – poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu strona skarżąca stwierdziła, iż stanowisko asystenta sędziego nie jest stanowiskiem, o którym nowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze. Strona, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1994/09 – wskazała, że objęciem stanowiska w wymiarze sprawiedliwości w żadnym razie nie jest podjęcie pracy na stanowisku asystenta sędziego, albowiem asystent sędziego niewątpliwie jest pracownikiem "merytorycznym" w tym zakresie, w jakim przygotowuje projekty uzasadnień, czy zarządzeń dla sędziego, z którym współpracuje. Jednakże, to sędzia, jako sprawujący wymiar sprawiedliwości, podejmuje decyzje w ramach swojej niezawisłości sędziowskiej. Zdaniem skarżącej, asystent sędziego nie sprawuje ustrojowej funkcji danego organu - nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, czy też nie wykonuje zadań z zakresu ochrony prawnej. W sądach funkcje orzecznicze pełnią bowiem sędziowie i referendarze sądowi, w żadnym wypadku asystenci sędziego. Skarżąca, powołując się na przepis art. 2 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – stwierdziła, że zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości wykonują sędziowie. Ponadto, jak stanowi przepis art. 2 § 2 cyt. ustawy, zadania z zakresu ochrony prawnej w sądach wykonują także referendarze sądowi i starsi referendarze sądowi. W tym względzie, jak wskazała skarżąca, sędziom przysługuje atrybut niezawisłości, zaś referendarzom sądowym atrybut bezpośrednio nawiązujący do niezawisłości sędziowskiej - niezależność co do treści wydawanych orzeczeń i zarządzeń. Strona podniosła, że czynności wykonywane przez asystenta sędziego mają natomiast charakter czynności pomocniczych - w myśl postanowień przepisu art. 155 § 1 cyt. ustawy - asystent sędziego wykonuje samodzielnie czynności administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania. Skarżąca wskazała ponadto, że osoba zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego nie wykonuje tego zawodu z tytułu powołania czy mianowania, lecz na podstawie umowy o pracę. Według skarżącej, objecie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości wiąże się natomiast z uzyskaniem aktu nominacji na stanowisko związane z wykonywaniem ustrojowej funkcji organu i stawieniem się w tym organie po jego uzyskaniu. Skarżąca podniosła, że stosunek służbowy sędziego nawiązuje się po doręczeniu mu aktu powołania i zgłoszeniu się w organie w celu objęcia stanowiska - art. 65 § 1 i 2 w/w ustawy. Z kolei stosunek pracy z referendarzem nawiązuje się na podstawie mianowania, z dniem określonym w akcie mianowania. Przepis art. 150 § 3 wymienionej ustawy stanowi, że referendarza mianuje i rozwiązuje z nim stosunek pracy Minister Sprawiedliwości na wniosek prezesa sądu okręgowego. Powyższe, zdaniem strony skarżącej, uzasadnione jest samodzielnością orzeczniczą grupy zawodowej sędziów i grupy zawodowej referendarzy sądowych. Strona podkreśliła, że podobne regulacje nie zostały natomiast przyjęte w odniesieniu do asystentów sędziego, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. Nr 162, poz. 1125 ze zm.) - art. 155§ 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ponadto skarżąca stwierdziła, że w stosunku do asystentów sędziego ustawodawca nie wprowadził odpowiedzialności dyscyplinarnej, co uczynił w odniesieniu do sędziów i referendarzy sądowych - kierując się szczególnym charakterem tych stanowisk. Reasumując, strona uznała, że asystent sędziego jest zatrudniony w oparciu o umowę o pracę w strukturze Sądu, jako urzędu, a nie w sądzie - w rozumieniu organu wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem strony, asystent sędziego jest urzędnikiem państwowym niesprawującym wymiaru sprawiedliwości. Wykonuje on pracę podporządkowaną w ramach obsługi administracyjno-technicznej sądu, w żadnym wypadku nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości i nie ma samodzielności orzeczniczej. Tym samym, zdaniem strony skarżącej, pozostawanie w stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego (kontynuowanie zatrudnienia), czy nawet podjęcie pracy na tym stanowisku po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów nie może stanowić przesłanki wskazanej w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze. W tym względzie, zdaniem strony, przepis art. 4b ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze wprowadza jedynie zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy. Skarżąca, odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy - wskazała, że zatrudniona była na stanowisku asystenta sędziego - od grudnia 2009 r. - i w czasie, gdy zajmowała to stanowisko, zostałam wpisana na listę adwokatów - w dniu [...] lutego 2011 r. Strona podniosła, że po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów zatrudnienie to kontynuuje. Skarżąca wyraźnie podkreśliła przy tym, iż nie rozpoczęła wykonywać zawodu adwokata,. gdyż nie wyznaczyła siedziby zawodowej i nie złożyła jeszcze wobec dziekana ORA w [...] ślubowania. Zdaniem skarżącej, uzyskanie wpisu na listę adwokatów niewykonujących zawodu (równoznaczne z uzyskaniem jedynie prawa do wykonywania zawodu adwokata, nie zaś z wykonywaniem zawodu adwokata) i kontynuowanie zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego, pozostaje w zgodzie z treścią przepisu art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Według skarżącej, oczywistym jest, że chcąc wykonywać zawód adwokata, musiałby ona rozwiązać łączący ją stosunek pracy na stanowisku asystenta sędziego, gdyż niedopuszczalna jest sytuacja pozostawania w stosunku pracy i równolegle wykonywania zawodu adwokata. W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że w jej przypadku nie zachodziły podstawy do skreślenia z listy adwokatów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lipca 2011 utrzymało w mocy w/w uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy adwokatów.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdziło, że nie można traktować poszczególnych sformułowań przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze w oderwaniu od istoty regulowanej tym przepisem materii. Zdaniem Prezydium NRA, w czasie, gdy uchwalano ustawę - Prawo o adwokaturze, nie do pomyślenia wydawała się sytuacja, żeby sędzia, prokurator, notariusz lub inna osoba zatrudniona w organach wymiaru sprawiedliwości lub w organach ścigania mogła ubiegać się o wpis na listę adwokatów, zdarzały się natomiast przypadki objęcia takich stanowisk przez adwokatów i stąd konieczność skreślenia z listy adwokatów uregulowana w przepisie art. 72 ust. 1 pkt. 4 cyt. ustawy. Według Prezydium NRA, niewątpliwie ratio legis uchwalenia przepisu w powyższym brzmieniu stanowiło niedopuszczenie do sytuacji, aby osoby zatrudnione w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości lub w organach ścigania mogły równocześnie znajdować się na liście adwokatów. I tak też, zdaniem organu odwoławczego, należy rozumieć sens tego przepisu, bez konieczności stosowania rozważań natury semantycznej. W ocenie Prezydium NRA, wydaje się również rzeczą oczywistą, że gdyby w czasie uchwalania ustawy - Prawo o adwokaturze dopuszczano możliwości zaistnienia takiej sytuacji, aby o wpis na listę adwokatów mogła ubiegać się osoba zajmująca stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości lub w organach ścigania, niewątpliwie wprowadzono by wyraźny zakaz. Za takim stanowiskiem, zdaniem Prezydium NRA, przemawia fakt, iż uchwalona niecałe dwa miesiące później ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, zawiera przepis art. 26, według którego osoby, które wykonują zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, prokuratorskiego i notarialnego bądź odbywają aplikację sądową prokuratorską lub notarialną nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego. Skoro więc wprowadzono wyraźny zakaz wpisania określonych wyżej osób na listę radców prawnych, taki sam zakaz znalazłby się niewątpliwie w ustawie – Prawo o adwokaturze., gdyby twórcy tej ustawy dopuszczali możliwość zaistnienia sytuacji, które w ustawie o radcach prawnych uzasadniały wprowadzenie art. 26. Zdaniem Prezydium NRA, logika powyższego stanowiska nie pozwala zatem na możliwość uwzględnienia odwołania strony skarżącej, która zarzuca naruszenie przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Prezydium NRA podkreśliło, iż stanowisko powyższe podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1950/10. Ustosunkowując się z kolei do poglądu wyrażonego przez skarżącą w odwołaniu, iż stanowisko asystenta sędziego nie jest stanowiskiem, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze – Prezydium NRA uznało, że jest ono oczywiście nietrafne, gdyż niewątpliwie jest to stanowisko w szeroko pojętym wymiarze sprawiedliwości. W konsekwencji Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie dostrzegło możliwości uwzględnienia odwołania strony skarżącej. Organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 73 ustawy – Prawo o adwokaturze – stwierdził jednocześnie, że jeżeli skarżąca nie zamierza obecnie zrezygnować z zajmowanego stanowiska, celem wykonywania zawodu adwokata, może w przyszłości bez przeszkód zostać ponownie wpisana na swój wniosek na listę adwokatów, o ile ustaną przyczyny skreślenia skarżącej z listy adwokatów.

W dniu 2 września 2011 r. skarżąca B. B., działając za pośrednictwem organu odwoławczego, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w uchwałę Prezydium NRA z dnia [...] lipca 2011 r.

Wnosząc o uchylenie w całości spornej uchwały Prezydium NRA oraz poprzedzającej ją uchwały ORA w [...], skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, które polegało na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu - poprzez przyjęcie, że pozostawanie przez adwokata (niewykonującego zawodu) w stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego, jest "objęciem stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości" w rozumieniu tego przepisu i skutkuje skreśleniem z listy adwokatów;

- naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, tj. zasady jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, które polegało na skreśleniu skarżącej z listy adwokatów (niewykonujących zawodu) z powodu nie rozwiązania stosunku pracy i pozostawania w dalszym ciągu w zatrudnieniu na stanowisku asystenta sędziego, w sytuacji, gdy - co jest faktem powszechnie znanym, ewentualnie możliwym do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza Naczelna Rada Adwokacka - w stosunku do innych osób posiadających wpis na listę adwokatów niewykonujących zawodu, które pozostają w stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego, nie zastosowano procedury skreślenia z listy adwokatów;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez podjęcie zaskarżonych uchwał wbrew obowiązującym przepisom prawa, w szczególności art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze (który to przepis wymóg skreślenia z listy adwokatów odnosi jedynie do osób obejmujących/zajmujących w organach wymiaru sprawiedliwości stanowiska związane z ustrojową funkcją danego organu) i powiązania skutków prawnych w postaci skreślenia z listy adwokatów również z sytuacją nieunormowaną w tym przepisie, to jest sytuacją zajmowania innego stanowiska (nieorzeczniczego) oraz nierespektowania utrwalonej w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładni tego przepisu oraz wykształconej na tej podstawie praktyce organów poszczególnych izb adwokackich i Naczelnej Rady Adwokackiej - zgodnie z którą, przepis ten nie dotyczy osób zatrudnionych na stanowisku asystenta sędziego;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez podjęcie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zaskarżonej uchwały z dnia [...] lipca 2011 r. w wyniku pobieżnego, mało wnikliwego rozpatrzenia odwołania, bez należytego ustosunkowania się do meritum podniesionego w odwołaniu zarzutu i nie umotywowania w sposób należyty swojego stanowiska w uzasadnieniu uchwały, w szczególności nie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały do argumentacji przedstawionej w odwołaniu.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem przepis ten nie ma zastosowania do osób wpisanych na listę adwokatów (niewykonujących zawodu), które pozostają w zatrudnieniu na stanowisku asystenta sędziego. Według strony skarżącej, przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy dotyczy wypadków objęcia przez adwokata (ewentualnie, dalszego zajmowania po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów) stanowiska związanego z ustrojową funkcją danego organu, to jest stanowiska orzeczniczego w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości (w Sądzie Najwyższym, w sądach powszechnych, w sądach administracyjnych, w sądach wojskowych, jak również w Trybunałach), stanowiska związanego z wykrywaniem przestępstw i ściganiem ich sprawców w szeroko rozumianych organach ścigania (w Prokuraturze, ABW, etc.) lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Skarżąca podkreśliła dodatkowo, że we wspomnianym przepisie ustawy chodzi o objęcie tego stanowiska na podstawie powołania lub mianowania. Zdaniem skarżącej, w wymiarze sprawiedliwości dotyczy to więc: stanowisk sędziowskich, stanowisk asesorów sądowych (obecnie w sądach administracyjnych), stanowisk referendarskich. Według skarżącej, tylko osoby zajmujące te stanowiska wykonują ustrojową funkcję danego organu - sprawują wymiar sprawiedliwości - a w wypadku referendarzy sądowych - realizują zadania z zakresu ochrony prawnej. Z kolei, jak wskazała strona, w organach ścigania dotyczy to stanowisk prokuratorów, asesorów prokuratorskich, funkcjonariuszy ABW, etc., którzy realizują ustrojowa funkcję organu - ściganie przestępstw - i mają uprawnienia do występowania w charakterze oskarżyciela publicznego. Zdaniem skarżącej regulacja zawarta w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze ma na celu niedopuszczenie do sytuacji, w której osoba posiadająca legitymację adwokata jednocześnie występowałaby jako organ postępowania (np. sąd, prokurator) lub strona w postępowaniu przed sądem (np. oskarżyciel publiczny). Według skarżącej, stanowisko asystenta sędziego nie jest natomiast stanowiskiem, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze. Skarżąca powołała się na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2010 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1994/09), w którym WSA stwierdził, iż objęciem stanowiska w wymiarze sprawiedliwości w żadnym razie nie jest podjęcie pracy na stanowisku asystenta sędziego. Skarżąca, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, podkreśliła, że asystent sędziego nie sprawuje ustrojowej funkcji danego organu - nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, czy też nie wykonuje zadań z zakresu ochrony prawnej. Zdaniem strony, w sądach powszechnych funkcje orzecznicze pełnią bowiem sędziowie i referendarze sądowi. Strona wskazała, że czynności wykonywane przez asystenta sędziego mają natomiast charakter czynności pomocniczych, albowiem w myśl postanowień przepisu art. 155 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych - asystent sędziego wykonuje samodzielnie czynności administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania. Ponadto strona podkreśliła, że osoba zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego nie wykonuje tego zawodu z tytułu powołania czy mianowania, lecz na podstawie umowy o pracę. Objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości wiąże się natomiast z uzyskaniem aktu nominacji na stanowisko związane z wykonywaniem ustrojowej funkcji organu i stawieniem się w tym organie po jego uzyskaniu. Powyższe uzasadnione jest, zdaniem skarżącej, samodzielnością orzeczniczą grupy zawodowej sędziów i grupy zawodowej referendarzy sądowych. Podobne regulacje nie zostały natomiast przyjęte w odniesieniu do asystentów sędziego, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o pracownikach sądów i prokuratury. Ponadto strona wskazała, że w stosunku do asystentów sędziego ustawodawca nie wprowadził odpowiedzialności dyscyplinarnej, co uczynił w odniesieniu do sędziów i referendarzy sądowych - kierując się szczególnym charakterem tych stanowisk. Strona wskazała ponadto, iż również w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r., wydanego w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1994/09, WSA w Warszawie podkreślił, że asystent sędziego jest zatrudniony w oparciu o umowę o pracę w strukturze Sądu, jako urzędu, a nie w sądzie - w rozumieniu organu wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem skarżącej istotne jest to, że asystent sędziego jest urzędnikiem państwowym niesprawującym wymiaru sprawiedliwości, który wykonuje pracę podporządkowaną w ramach obsługi administracyjno-technicznej sądu, w żadnym wypadku nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości i nie ma samodzielności orzeczniczej, ponadto, nie wykonuje on czynności bezpośrednio w stosunku do stron. Zdaniem skarżącej, charakter tego stanowiska wyklucza więc możliwość chociażby potencjalnego konfliktu interesów, zwłaszcza w sytuacji, gdy osoba zajmująca stanowisko asystenta sędziego nie jest czynnym adwokatem. Powyższe, zdaniem strony skarżącej, uzasadnia więc pogląd, że stanowisko asystenta sędziego nie należy do stanowisk, o których mowa w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze. Tym samym, jak podniosła strona, pozostawanie w stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego (kontynuowanie zatrudnienia), czy nawet podjęcie pracy na tym stanowisku po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów, nie może stanowić przesłanki wskazanej w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Zdaniem skarżącej, istotny przy tym jest fakt, że strona była adwokatem niewykonującym zawodu, zatem takim, który nie dokonał wyznaczenia siedziby zawodowej i nie złożył jeszcze wobec dziekana ślubowania. Skarżąca podtrzymała ponadto swoje dotychczasowe stanowisko, iż uzyskanie wpisu na listę adwokatów niewykonujących zawodu (równoznaczne z uzyskaniem jedynie prawa do wykonywania zawodu adwokata, nie zaś z wykonywaniem zawodu adwokata) i kontynuowanie zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego, pozostaje w zgodzie z treścią art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, oczywistym jest, że chcąc wykonywać zawód adwokata, konieczne byłoby rozwiązanie przez nią stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego, albowiem niedopuszczalna jest sytuacja pozostawania w stosunku pracy i równoległe wykonywanie zawodu adwokata.

Ponadto, ustosunkowując się do stanowiska Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, tłumaczącego cel uregulowania zawartego w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawo o adwokaturze – strona skarżąca zauważyła, że raczej nie zdarzały się i nie zdarzają się wypadki obejmowania przez adwokatów stanowisk w organach wymiaru sprawiedliwości innych niż orzecznicze, na przykład stanowisk pracowników sekretariatów. Ponadto, zdaniem strony, skoro w chwili uchwalania ustawy - Prawo o adwokaturze nie istniała instytucja asystenta sędziego, to przemawia to za tym, że przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 tej ustawy odnosi się tylko do osób zajmujących stanowiska orzecznicze w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości - w Sądzie Najwyższym, w sądach powszechnych, administracyjnych i wojskowych, a nadto w Trybunałach. Takie uregulowanie, zdaniem strony skarżącej, ma na celu niedopuszczenie do sytuacji, w której osoby sprawujące wymiar sprawiedliwości mogłyby równoczesne znajdować się na liście adwokatów.

Dodatkowo strona skarżąca wskazała, iż zaskarżone uchwały organów obu instancji podjęte zostały z naruszeniem wyartykułowanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa. Zdaniem skarżącej, faktem powszechnie znanym (ewentualnie możliwym do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza Naczelna Rada Adwokacka) jest to, iż mają miejsce sytuacje, w których osoby zatrudnione na stanowisku asystenta sędziego figurują na liście adwokatów niewykonujących zawodu i nie została wobec nich zastosowana procedura skreślenia z listy adwokatów (na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze). Zdaniem skarżącej, poza Okręgową Radą Adwokacką w [...], organy poszczególnych izb adwokackich respektują praktykę pozostawania na liście adwokatów nie wykonujących zawodu osób zatrudnionych na stanowisku asystenta sędziego i nie dokonują skreślenia tych osób z listy adwokatów, zaś Naczelna Rada Adwokacka nie neguje tej praktyki. W ocenie skarżącej, powyższa sytuacja ewidentnie narusza zasadę jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej.

Ponadto strona skarżąca uznała, że przy podejmowaniu obu spornych uchwał doszło do naruszenia szeregu przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. (zasada legalności i praworządności, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa). Przede wszystkim sprowadzało się to - zdaniem skarżącej - do podjęcia zaskarżonych uchwał wbrew obowiązującym przepisom prawa (art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) oraz wbrew utrwalonej w orzecznictwie wykładni przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, jak również wykształconej na tej postawie praktyce organów samorządu zawodowego adwokatów - dopuszczającej możliwość pozostawania na liście adwokatów niewykonujących zawodu osób, które zatrudnione są na stanowisku asystenta sędziego. W szczególności, zdaniem strony, zastosowany został w drodze analogii - na niekorzyść skarżącej - przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, gdyż organy samorządu adwokackiego rozciągnęły zakres zastosowania tego przepisu również na wypadki w nim nie wskazane - objęcie (zajmowanie) stanowiska asystenta sędziego. Dodatkowo, zdaniem strony, zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej została podjęta z naruszenia przepisów art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., albowiem organ odwoławczy nie rozpoznał w sposób wnikliwy i wszechstronny odwołania skarżącej od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2011 r., w szczególności nie ustosunkował się do istoty podniesionego przez stronę w odwołaniu zarzutu i w konsekwencji nie przedstawiając w sposób należyty swojego stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Jednocześnie strona skarżąca, wskazując, że przepisy prawa dopuszczają możliwość nie wykonywania przez adwokata zawodu, w szczególności w sytuacji, gdy pozostaje on w stosunku pracy (art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze), podkreśliła, że instytucja skreślenia z listy adwokatów nie może pozbawiać skarżącej prawa podmiotowego, polegającego na posiadaniu urzędowo potwierdzonych kwalifikacji zawodowych, umożliwiających w przyszłości wykonywanie zawodu adwokata.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu Prezydium NRA nie zgodziło się z zarzutem naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Powołując się na przepis art. 72 ust 1 pkt 4 cyt. ustawy oraz na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2376/10, organ odwoławczy uznał, że ratio legis normy prawnej zawartej w art. 72 ust 1 pkt 4 omawianej ustawy sprowadza sią do przeciwdziałania sytuacji, w której osoby zatrudnione w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości lub organach ścigania mogłyby równocześnie znajdować się na liście adwokatów. Zdaniem Prezydium NRA, wbrew stanowisku strony skarżacej, ustawa - Prawo o adwokaturze nie posługuje się określeniem zawężającym istotne z punktu widzenia art. 72 ust. 1 pkt 4 funkcje, do takich, w ramach których osoba wprost “sprawuje wymiar sprawiedliwości". Prezydium NRA podkresliło, że organy adwokatury konsekwentnie stoją na stanowisku, iż dyspozycja art. 72 ust. pkt 4 ustawy obejmuje wszelkie funkcje w wymiarze sprawiedliwości - w tym funkcję asystenta sędziego czy referendarza. Powyższe, zdaniem Prezydium NRA, uzasadnione jest w szczególności faktem możliwości występowania konfliktu interesów związanego z zajmowaniem przez asystentów sędziego funkcji w wymiarze sprawiedliwości - na co zwracają uwagę autorzy komentarzy dotyczących funkcji asystenta sędziego. Zdaniem Prezydium NRA, podkreślenia wymaga fakt, iż zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego, wykonywanym z poszanowaniem istniejącego systemu prawnego w sposób wiarygodny, rzetelny i odpowiedzialny. Do cech tego zawodu, oprócz wysokich kwalifikacji i kompetencji zawodowych popartych przygotowaniem praktycznym zalicza się również wysoki poziom moralny wykonawcy, wynikający z etosu zawodowego, jak też osobistą odpowiedzialność za należyte wykonanie świadczeń na rzecz odbiorców. Prezydium NRA, powołując się na stanowisko doktryny (vide: D. Kotłowski, O.M. Piaskowska, K. Sadowski, Asystent sędziego w sądzie powszechnym, wyd. 1, Wydawnictwo: C.H.Beck, Warszawa 2010,) – stwierdziło, że wprowadzenie w 2001 r. do polskiego porządku prawnego instytucji asystenta sędziego spowodowało powstanie kolejnej srupy zawodowej w strukturach wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem Prezydium NRA, w świetle ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, asystent sędziego wykonuje obowiązki w organach wymiaru sprawiedliwości. Według organu odwoławczego, asystent sędziego, wykonując obowiązki zawodowe, musi zawsze kierować się dobrem wymiaru sprawiedliwości. W przypadku połączenia dwóch funkcji w jednej osobie, powyższe zasady napotykają na konflikt interesów co – zdaniem Prezydium NRA - potwierdza także doktryna, która obszernie zwraca uwagę nie tyle nawet na możliwość łączenia przez asystenta sędziego w jednej osobie zawodu adwokata i asystenta co możliwość (a w zasadzie jej brak) podjęcia przez asystenta sędziego zatrudnienia w kancelarii prawnej.

W konsekwencji Prezydium NRA uznało, że dopuszczenie możliwości sprawowania funkcji asystenta sędziego z zawodem adwokata może prowadzić do sytuacji, iż osoba występowała będzie jednocześnie w dwóch, nie dających się ze sobą pogodzić rolach - adwokata przygotowującego materiały do obrony klienta i jednocześnie asystenta sędziego, mającego dostęp do tych materiałów w sądzie. Powyższe rodzić może, zdaniem Prezydium NRA, niedopuszczalne skutki dla ochrony interesów klienta. Sprzeczne jest to również z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Prezydium NRA wskazało, że dobro wymiaru sprawiedliwości oznacza potrzebę eliminacji sytuacji mogących wywoływać choćby subiektywne przekonanie strony lub opinii publicznej o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sadzie. Prezydium NRA podkreśliło jednoczesnie fakt, iż asystent sędziego nie ma możliwości wyłączenia się ze sprawy w przypadku powstania sytuacji wywołującej wątpliwości co do jego bezstronności. Jednocześnie ma obowiązek kierować się zasadą bezstronności. Powyższe ma zasadnicze znaczenie, albowiem choć asystent sędziego nie wydaje rozstrzygnięć, to często decyduje o ich kształcie sporządzając projekt, który sędzia następnie podpisuje. Zdaniem Prezydium NRA, sytuacja, w której asystent sędziego miałby pełny dostęp do akt sprawy, której rozstrzygnięciem mógłby być bezpośrednio zainteresowany z pobudek osobistych, wydaje się być nie do zaakceptowania. Może się bowiem zdarzyć, że strona reprezentowana przez adwokata-asystenta sędziego będzie w korzystniejszej sytuacji od strony reprezentowanej przez adwokata.

Ponadto Prezydium NRA podkreśliło, że bez znaczenia jest podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność, iż skarżąca wpisana została na listę adwokatów nie wykonujących zawodu. Organ wskazał, że w ustawie - Prawo o adwokaturze nie została w sposób wyraźny określona sytuacja prawna osób wpisanych na listę adwokatów, a nie wykonujących zawodu. Prezydium wskazało jednak, że organy adwokatury konsekwentnie stoją na stanowisku, iż brak jest związku pomiędzy dyspozycją przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, a wykonywaniem, bądź nie wykonywaniem, zawodu adwokata. Zdaniem Prezydium NRA, osoba, która zostaje wpisana na listę adwokatów jest adwokatem od chwili wpisu. Sam fakt wykonywania zawodu (wyznaczenia siedziby, itd.) dotyczy kwestii tylko i wyłącznie technicznych i nie ma znaczenia dla przedmiotowego zagadnienia. Organ odwoławczy wskazał, że powyższe stanowisko potwierdza również judykatura, czego przykładem jest m.in. wyrok z dnia 14 stycznia 2011 r. wydany w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1344/10, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wykonywanie lub niewykonywanie zawodu adwokata nie ma znaczenia dla wykładni i stosowania art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, gdyż w obu przypadkach mamy do czynienia z osobą która legitymując się statusem adwokata.

Organ odwoławczy za niezasadny uznał również zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisów postępowania, a także naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Prezydium NRA wskazało, że wbrew twierdzeniu strony skarżącej, nie jest faktem powszechnie znanym, że mają miejsce sytuacje, w których osoby zatrudnione na stanowisku asystenta sędziego figurują na liście adwokatów nie wykonujących zawodu, a wobec których rzekomo nie została zastosowana procedura skreślenia z listy adwokatów. Organ uznał, że nie można również zgodzić się z zarzutem, iż Prezydium NRA nie rozpoznało w sposób wnikliwy i wszechstronny odwołania skarżącej od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2011 r., albowiem - jak przyznała sama skarżąca w uzasadnieniu skargi - organ odwoławczy odniósł się do kwestii, która według strony była istotna dla sposobu załatwienia sprawy.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 24 stycznia 2012 r. obie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga B. B. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz utrzymana nią w mocy uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2011 r. naruszają prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po przeprowadzeniu oceny legalność obu spornych uchwał organów samorządu adwokackiego wydanych w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy adwokatów - uznał, iż zostały one wydane z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i stosownych norm postępowania administracyjnego.

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Należy przyjąć, że chodzi o naruszenie nie tylko norm prawa administracyjnego materialnego, ale i innych dziedzin prawa, które organ administracyjny powinien zastosować w procesie wydawania decyzji.

Uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego doznaje ograniczeń z dwóch stron. Z jednej strony może nastąpić jedynie, gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć związek przyczynowy między treścią ukształtowanego w decyzji stosunku administracyjno-prawnego materialnego lub procesowego a naruszeniem norm prawa materialnego. Z drugiej strony w pojęciu naruszenie prawa materialnego nie mieszczą się takie naruszenia, które można uznać za "rażące", w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i które dają podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (vide: T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 458).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 1052/08, LEX nr 593487, sąd administracyjny dokonujący kontroli zgodności decyzji z obowiązującym prawem nie może pominąć tak zasadniczej kwestii jak podstawa materialno-prawna wydanego rozstrzygnięcia organu.

Jak już wyżej zauważono, sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (materialnego i proceduralnego) i stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ogólnie ujmując, naruszenie prawa materialnego może mieć dwojaką postać. Może polegać na błędnej wykładni prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy organ błędnie przyjął, że określony przepis prawny obowiązuje lub nie obowiązuje w danej sprawie, albo niewłaściwie zinterpretował treść lub znaczenie tego przepisu. W konsekwencji wadliwie została ustalona norma prawna znajdująca w sprawie zastosowanie. Po drugie - naruszenie prawa może polegać na niewłaściwym zastosowaniu prawa. Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy organ prawidłowo ustalił treść normy prawnej, ale błędnie ją zastosował do ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Przechodząc zatem do merytorycznej kontroli zgodności obu spornych uchwał organów samorządu adwokackiego z przepisami prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie, przy wydawaniu przedmiotach uchwał organy dopuściły się obrazy przepisów prawa materialnego, tj. przede wszystkim przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zarazem zastosowanie, pomimo prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Zdaniem Sądu, dokonując skreślenia skarżącej z listy adwokatów zarówno ORA w [...], jak i Prezydium NRA dokonując wykładni przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, mylnie przyjęły, że ma ona zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo, że z normy prawnej wyrażonej w tym przepisie wynika jednoznacznie, że dotyczy on wyłącznie tych przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej, niż objęcie stanowiska, o którym mowa w spornym przepisie.

Ponadto, w ocenie Sądu, naruszenie przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze polegało na wadliwym przyjęciu przez organy samorządu adwokackiego, że pozostawanie przez adwokata (niewykonującego zawodu) w stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego, jest "objęciem stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości", w rozumieniu tego przepisu i skutkuje skreśleniem z listy adwokatów.

Analizując zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], należy zauważyć, iż sporne uchwały organów obu instancji wydane zostały na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982r. - Prawo o adwokaturze, który stanowi, że okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza.

Należy wyraźnie podkreślić, iż zgodnie z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji RP jest przepis art. 6 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przyjmując, iż sfera praw i wolności obywatelskich należy do materii ustawowej, podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie.

Przechodząc do oceny niniejszej sprawy, należy na wstępie wskazać, iż stosownie do art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy.

Mając na względzie powyższy przepis ustawy, należy - zdaniem Sądu – uznać, że w ogóle wszelką wykładnię przepisów prawa materialnego, zastosowanych w niniejszej sprawie, poprzedzić trzeba generalną konstatacją, iż postanowienia Prawa o adwokaturze pozwalają na odróżnienie dwóch odrębnych sytuacji prawnych dotyczących statusu adwokatów. Pierwsza obejmuje nabycie prawa wykonywania zawodu adwokata, druga - wykonywanie tego zawodu. Nabycie prawa wykonywania zawodu określają przepisy art. 65 z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1a Prawa o adwokaturze. Ustalają one wymagania osobowe kandydata na adwokata, których spełnienie przesądza o wpisaniu na listę adwokatów. Wyczerpują przy tym w całości przesłanki stanowiące podstawę wpisu na listę.

Zdaniem Sądu, wpis na listę adwokatów jest elementem niezbędnym, ale niewystarczającym do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat jest zobligowany, mocą art. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze, złożyć ślubowanie i - co ma decydujące znaczenie - wyznaczyć siedzibę zawodową oraz zawiadomić o tym właściwą radę adwokacką w terminie określonym w art. 70 tej ustawy. Nie jest kwestionowane w orzecznictwie, że wpis na listę adwokatów nie uprawnia jeszcze do występowania w charakterze pełnomocnika. W tym celu niezbędne jest zarówno uzyskanie wpisu, jak i podjęcie wykonywania zawodu. Druga sytuacja powstaje wówczas, gdy adwokat wskazał - w trybie art. 70 ustawy - Prawo o adwokaturze - kancelarię adwokacką, zespół adwokacki lub spółkę cywilną, jawną, partnerską czy komandytową, w której będzie wykonywał zawód adwokata.

Przy wykładni zarówno art. 4b ust. 1 pkt 1, jak i art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze nie można pominąć tego, że wpis na listę adwokatów nie stwarza obowiązku wykonywania zawodu adwokata. Prawo o adwokaturze nie zawiera w tej mierze w ogóle jakichkolwiek przepisów, z których można by wywieść taki obowiązek. Sprawę wykonywania bądź niewykonywania zawodu adwokata ustawodawca pozostawił wyłącznie woli adwokata, nie wiążąc żadnych negatywnych skutków z faktem niepodjęcia w ogóle wykonywania tego zawodu. Natomiast przewidział sytuacje, w których adwokat nie wykonuje zawodu, zwalniając takie osoby z obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (art. 8a ust. 2 Prawa o adwokaturze). W tej sytuacji należy uznać, iż przepis art. 4b ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, wprowadza jedynie zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy, nie odnosi się natomiast do sytuacji obejmującej ubieganie się o nabycie prawa wykonywania zawodu.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należy uznać, iż wbrew stanowisku zarówno ORA w [...], jak i Prezydium NRA, przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze dotyczy wyłącznie sytuacji, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej, niż objęcie stanowiska, określonego w tym przepisie. W konsekwencji uznać należy, że przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji, w której osoba pełniąca stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, czy też w organach ścigania, bądź wykonując zawód notariusza miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów. Za takim rozumieniem, zdaniem Sądu, przemawia przede wszystkim wykładnia językowa art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze (gdyż przepis mówi o objęciu stanowiska, rozpoczęciu wykonywania zawodu, a nie pozostawaniu na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości lub ścigania, czy wykonywaniu zawodu notariusza), jak i wykładnia systemowa, uwzględniająca m.in. wskazany wyżej przepis art. 4b ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy.

Należy zauważyć, iż powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 594/08, czy też wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1121/10, z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1948/10, a także z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 781/11).

Mając na względzie powyższe, należy uznać, że skoro w świetle wykładni językowej, komentowany przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze, dotyczy jedynie przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, to całkowicie błędne jest twierdzenie Prezydium NRA, iż bez znaczenia jest, czy skarżąca B. B. najpierw uzyskała status adwokata, a dopiero potem "objęła" stanowisko w organie wymiaru sprawiedliwości, czy też odwrotnie - jak ma to miejsce w rozpoznawanym przypadku, najpierw piastował stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym dla W. w [...], a w trakcie pełnienia tej funkcji została wpisana na listę adwokatów (uchwałą ORA w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.).

Zdaniem Sądu, należy uznać, że niezależnie od powyżej wskazanego uchybienia, organy samorządu adwokackiego obu instancji, dokonując błędnej wykładni art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, również niewłaściwie zastosowały go do sytuacji strony skarżącej, albowiem przepis ten nie może mieć zastosowania do osób wpisanych na listę adwokatów (niewykonujących zawodu), które pozostają w zatrudnieniu na stanowisku asystenta sędziego.

Według Sądu, należy przyjąć, iż "objęciem stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości", w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, w żadnym razie nie jest podjęcie pracy na stanowisku asystenta sędziego w sądzie zarówno powszechnym, jak i administracyjnym, a także w Sądzie Najwyższym oraz Trybunale Konstytucyjnym (choć w tym ostatnim nie ma de iure takiego stanowiska, pomimo używanej powszechnie w obrocie nomenklatury asystent sędziego Trybunału Konstytucyjnego).

Asystent sędziego niewątpliwie jest pracownikiem "merytorycznym", w tym zakresie, w jakim przygotowuje projekty uzasadnień, czy też zarządzeń dla sędziego, z którym współpracuje. Jednakże nie można zapominać, że to sędzia, jako sprawujący wymiar sprawiedliwości - podejmuje decyzje, w ramach swojej niezawisłości sędziowskiej. Niewątpliwie - jak wskazało Prezydium NRA - asystent sędziego blisko współpracuje z sędzią - taka jest istota bycia asystentem sędziego, jednakże z faktu tego nie można wywieść, że stanowi to przesłankę wskazaną w ww. przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze. Podkreślenia w tym miejscu wymaga również, że osoba zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego nie wykonuje tego zawodu z tytułu powołania czy mianowania. Asystent sędziego jest zatrudniany w oparciu o umowę o pracę, a w strukturze sądu - rozumianego, jako urzędu, jest urzędnikiem państwowym niesprawującym wymiaru sprawiedliwości (vide: art. 155 § 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, który stanowi, że "na stanowisku asystenta sędziego może być zatrudniony (...)"). Asystent sędziego jest więc urzędnikiem państwowym niesprawującym wymiaru sprawiedliwości, który wykonuje pracę podporządkowaną w ramach obsługi administracyjno-technicznej sądu, w żadnym wypadku nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości i nie ma samodzielności orzeczniczej, ponadto, nie wykonuje on czynności bezpośrednio w stosunku do stron. Zatem, jak słusznie podniosła skarżąca, to jedynie sędzia wykonuje wymiar sprawiedliwości i to jego stosunek służbowy zawiązuje się po doręczeniu mu aktu powołania (vide: art. 65 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych).

Zdaniem Sądu, strona skarżąca zasadnie przyjęła, że przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy dotyczy wypadków objęcia przez adwokata (ewentualnie, dalszego zajmowania po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów) stanowiska związanego z ustrojową funkcją danego organu, to jest stanowiska orzeczniczego w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości (w Sądzie Najwyższym, w sądach powszechnych, w sądach administracyjnych, w sądach wojskowych, jak również w Trybunałach), stanowiska związanego z wykrywaniem przestępstw i ściganiem ich sprawców w szeroko rozumianych organach ścigania (w Prokuraturze, ABW, etc.) lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Asystent sędziego, wykonując pracę podporządkowaną w ramach obsługi administracyjno-technicznej sądu, w żadnym wypadku nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości i nie ma samodzielności orzeczniczej, ponadto, nie wykonuje on czynności bezpośrednio w stosunku do stron.

Reasumując, Sąd uznał za pozbawione podstaw prawnych skreślenie skarżącej z listy adwokatów. Po pierwsze skarżąca na stanowisku asystenta sędziego pracuje na podstawie umowy o pracę, którą zawarła w Sądzie Rejonowym dla W. w [...]. Pracy tej, zdaniem Sądu, w żadnym razie nie można uznać za objęcie stanowiska w wymiarze sprawiedliwości (art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy). W związku z tym ORA, a następnie Prezydium NRA błędnie uznały, że praca skarżącej na stanowisku asystenta sędziego jest objęciem stanowiska w wymiarze sprawiedliwości.

Tym samym, jak podniosła strona, pozostawanie w stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego (kontynuowanie zatrudnienia), czy nawet podjęcie pracy na tym stanowisku po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów, nie może stanowić przesłanki wskazanej w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy.

Zdaniem Sądu, należy w pełni podzielić stanowisko skarżącej i uznać, że istotny w niniejszej sprawie jest fakt, iż strona była adwokatem niewykonującym zawodu, zatem takim, który nie dokonał wyznaczenia siedziby zawodowej i nie złożył jeszcze wobec dziekana ORA w [...] ślubowania.

Ponadto, wbrew temu, co sugerowały organy obu instancji, należy przyjąć, iż uzyskanie wpisu na listę adwokatów niewykonujących zawodu (równoznaczne z uzyskaniem jedynie prawa do wykonywania zawodu adwokata, nie zaś z wykonywaniem zawodu adwokata) i kontynuowanie zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego, pozostaje w zgodzie z treścią art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. W konsekwencji, zdaniem Sądu, strona skarżąca słusznie zauważyła, że chcąc wykonywać zawód adwokata, konieczne byłoby rozwiązanie przez nią stosunku pracy na stanowisku asystenta sędziego, albowiem niedopuszczalna jest sytuacja pozostawania w stosunku pracy i równoległe wykonywanie zawodu adwokata.

Zdaniem Sądu, należy ponadto wyraźnie wskazać, iż wbrew sugestiom Prezydium NRA, charakter spornego stanowiska, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy, wyklucza możliwość chociażby potencjalnego konfliktu interesów, zwłaszcza w sytuacji, gdy osoba zajmująca stanowisko asystenta sędziego nie jest czynnym adwokatem.

Analizując przedstawione przez organy samorządu adwokackiego obu instancji wątpliwości i zastrzeżenia związane z potrzebą ochrony nie tylko własnych interesów adwokatury, ale także praw tych, którzy korzystają z pomocy prawnej adwokatów, a w konsekwencji także ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości z drugiej strony, Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty władz adwokatury w tej materii są całkowicie niezasadne.

Według Sądu, zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko Prezydium NRA, z którego wynika, że "dopuszczenie możliwości sprawowania funkcji asystenta sędziego z zawodem adwokata może prowadzić do sytuacji, iż osoba występowała będzie jednocześnie w dwóch, nie dających się ze sobą pogodzić rolach - adwokata przygotowującego materiały do obrony klienta i jednocześnie asystenta sędziego, mającego dostęp do tych materiałów w sądzie", co – jak wskazało Prezydium NRA, "rodzić może niedopuszczalne skutki dla ochrony interesów klienta", z uszczerbkiem dla dobra wymiaru sprawiedliwości.

Otóż należy, według Sądu, wskazać przede wszystkim, iż asystent sędziego nie wykonuje w takim przypadku zawodu adwokata, nie staje przed sądami reprezentując swoich mocodawców, ani nie świadczy pomocy prawnej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, a więc nie sposób zrozumieć, jak mogłoby w ogóle dojść do jakiegokolwiek konfliktu.

Poza dyskusją pozostaje, że stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata. Jednakże, zdaniem Sądu wydaje się, że Prawo o adwokaturze zawiera liczne uregulowania umożliwiające wykonanie tego zadania i określa instrumenty prawne, jakie przysługują właściwym organom, gdy osoby uczestniczące w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem korporacji adwokackiej postępują sprzecznie z prawem, zasadami etyki zawodowej lub mówiąc najogólniej – wbrew wyraźnym normom moralnym (vide: przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej - art. 80 i nast. cyt. ustawy).

Według Sądu, należy zgodzić się z organami samorządu zawodowego adwokatów, że sytuacja, w której asystent sędziego, pozostający na etacie w sądzie, wykonywałby zawód adwokata, jest nie do zaaprobowania. Przed jej powstaniem jednak zabezpiecza dostatecznie przepis art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem ewentualne złamanie tego zakazu stanowiłoby działanie sprzeczne z prawem, prowadzące do zastosowania środków określonych w art. 81 Prawa o adwokaturze, włącznie z wydaleniem z adwokatury, a zatem umożliwiających wypełnienie w pełnym zakresie konstytucyjnego obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu.

W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mieliśmy do czynienia, gdyż skarżąca zajmując stanowisko asystenta sędziego Sądu Rejonowego dla W. w [...], nie wykonywała zawodu adwokata, a jedynie pozostawała wpisana na listę adwokatów w Izbie Adwokackiej w [...], a ta okoliczność, wbrew sugestiom Prezydium NRA, ma jedno z kluczowych znaczeń przy ocenie legalności spornych uchwał dotyczących skreślenia skarżącej z listy adwokatów.

Zdaniem Sądu, aby okręgowa rada adwokacka mogła skreślić daną osobę z listy adwokatów, musi działać w oparciu o wyraźną podstawę prawną.

Otóż, należy zauważyć, iż ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, przewiduje podstawy do skreślenia adwokata z listy adwokatów, określając je szczegółowo i wyraźnie w przepisie art. 72 ust. 1 cyt. ustawy.

Zdaniem Sądu, brak jest w powołanych uregulowaniach uzasadnienia dla wskazania, że przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy dotyczy również przypadków, w których wpis na listę został dokonany później, niż objęcie stanowiska, albowiem wykładnia literalna tego unormowania mówi wyraźnie o "objęciu stanowiska", "rozpoczęciu wykonywania zawodu", a nie pozostawaniu na stanowisku w organach, czy też wykonywaniu zawodu notariusza.

Zarówno ORA w [...], jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej próbowało wywieść taką podstawę jedynie z pewnej wykładni celowościowej, czy też systemowej, uwzględniającej rzekome ratio legis regulacji prawnej zawartej w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Według Sądu przyjęcie takiego sposobu interpretacji wspomnianego przepisu ustawy – Prawo o adwokaturze, jaki proponuje Prezydium NRA i ORA w [...], zmuszałoby jednak do uznania tego przepisu za unormowanie sprzeczne z konstytucyjną zasadą określoności przepisów prawa zawartą w treści zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zgodnie z którą przepisy muszą być sformułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny, zwłaszcza, gdy chodzi o ochronę praw i wolności oraz o sytuacje, gdy istnieje możliwość stosowania sankcji wobec obywatela (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt P. 13/01; patrz także /w:/ Jerzy Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego na początku XXI w., Zakamycze 2004, s. 237-257 i cyt. tam orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego).

Należy zauważyć, iż w dniu wydawania obu spornych uchwał (decyzji administracyjnych) brak było bowiem unormowania, z którego jednoznacznie wynikałoby, iż podstawą prawną do skreślenia z listy adwokatów jest sam fakt pozostawania przez skarżącą na stanowisku asystenta sędziego.

W świetle powyższych ustaleń należy uznać, iż organy obu instancji, dokonując skreślenia skarżącej z listy adwokatów - dopuściły się istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a., oraz art. 7 Konstytucji RP.

Z zasady praworządności wynika nakaz, aby organy administracji publicznej opierały swoje decyzje administracyjne na odpowiednich przepisach prawa materialnego, dopuszczających w ogóle wydanie w danej sprawie indywidualnego aktu administracyjnego, a ponadto wyznaczających mniej lub bardziej dokładnie treść nakładanego na obywatela obowiązku lub uprawnienia.

W razie wątpliwości co do rozumienia konkretnego przepisu prawa, właściwe jest stosowanie takiej wykładni, jaka najbardziej odpowiada zasadom wyrażonym w Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, nie jest dopuszczalna taka interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która naruszałaby zagwarantowane konstytucyjnie prawa obywatelskie lub była sprzeczna z ratyfikowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, a także pozostawała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw. Jeżeli przepis szczególny wprowadza, dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach, możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych, niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne (tak również R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 38 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Zdaniem Sądu, w prawie administracyjnym obowiązuje zharmonizowana z Konstytucją RP ogólna zasada, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Ta podstawowa zasada działania administracji państwowej w praworządnym państwie oznacza, iż organ wydający decyzję nie może nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia lub pozbawić go takiego uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne normy materialnego prawa administracyjnego (tak również A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 135 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1983 r., SA/Wr 510/83).

Niewątpliwie oczekuje się, że w państwie prawa przepisy prawa będą jasne, jednoznaczne i zrozumiałe. Jeżeli jednak tak nie jest, to niejasności i wątpliwości co do treści przepisu prawa nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony (vide: np. wyrok NSA z dnia 6 maja 1999 r., IV SA 27/97, czy też wyrok NSA z dnia 6 marca 1996 r., SA/Bk 95/95).

Zdaniem Sądu w procesie stosowania prawa nierzadko może powstać sprzeczność między zasadą celowego działania organu administracji publicznej (np. w niniejszej sprawie celem działania organów samorządu adwokackiego było podjęcie próby rzekomego uchronienia dobra wymiaru sprawiedliwości przed konfliktem interesów, jaki ponoć ma mieć miejsce w sytuacji, gdy asystent sędziego wpisany jest na listę adwokatów, nie wykonując tego zawodu), a obowiązkiem przestrzegania prawa przez ten organ. Nie wolno jednak organom administracji, w tym również organom samorządu zawodowego, wyposażonym w atrybuty władztwa publicznoprawnego (imperium), wykonać zadania kosztem naruszenia prawa, należy szukać drogi jego wykonania w inny sposób, bez naruszania prawa lub spowodować zmianę przepisu prawnego poprzez zainicjowanie procesu legislacyjnego. Naruszenie bowiem praworządności wyrządza Państwu większą szkodę, niż niewykonanie poszczególnego zadania (tak również: m.in. L. Żukowski /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1999, s. 352).

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem strony skarżącej, iż osoby, która zajmując stanowisko asystenta sędziego, została wpisana na listę adwokatów, nie można de iure skreślić z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze, albowiem organy samorządu zawodowego nie mogą podejmować działań, które nie mają wyraźnego oparcia w obowiązujących normach prawnych.

W ocenie Sądu, organy samorządu zawodowego adwokatów, kierując się wyłącznie zasadami swoiście pojętej ratio legis danej normy prawnej zawartej w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze, nie mogą podejmować uchwał, które nie znajdują jednoznacznej podstawy materialnoprawnej w aktach normatywnych o charakterze powszechnie obowiązującym.

W ocenie Sądu, przy egzekwowaniu obowiązków określonych w prawie administracyjnym materialnym, za którymi stoi pozbawienie strony jej uprawnień (w tym zawodowych, służbowych, etc.), bezwzględnie muszą być zachowane i przestrzegane przez organy zasady interpretacji i stosowania norm ustawowych, które ukształtowane są przede wszystkim w oparciu o zasadę prymatu wykładni językowej przed innymi rodzajami wykładni.

W tej sytuacji należy - zdaniem Sądu - uznać, że działanie organów obu instancji naruszało przepis art. 6 k.p.a., albowiem ORA w [...] byłaby uprawniona do skreślenia strony skarżącej z listy adwokatów wyłącznie wtedy, gdyby odpowiedni przepis prawa materialnego uprawniał ją do dokonania tej czynności. W niniejszej sprawie takiej podstawy nie było, gdyż organ dokonał błędnej wykładni przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze, stosując go do sytuacji, która w żadnym razie nie uprawniała do takiego działania.

W tej sytuacji, z uwagi na wskazane powyżej uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był wyeliminować z obrotu prawnego sporne uchwały organów obu instancji, orzekając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że sporne uchwały organów samorządu adwokackiego nie podlegają wykonaniu, Sąd oparł się na przepisie art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego, poniesionych w niniejszej sprawie przez stronę skarżącą, Sąd działał na podstawie art. 200 p.p.s.a.