Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 208/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" oddala skargę.


UZASADNIENIE

UZASASDNIENIE

D. Sp. z o. o. w H. (dalej: "Grupa", "Strona" lub "Skarżąca") - działając na podstawie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "organ I instancji"’ lub "Dyrektor OR") nr [...] z [...] lipca 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" - złożyła [...] marca 2017 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach ww. działania za okres od [...] lutego 2017 r. do [...] lutego 2018 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy.

Do akt postpowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem, Dyrektor OR włączył materiały dotyczące płatności za lata poprzednie.

Wynika z nich, że pomiędzy [...] maja a [...] czerwca 2017 r. inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili kontrolę na miejscu w siedzibie Grupy oraz w gospodarstwach członków: M.D., A.D. oraz B.B.

W dniu [...] maja 2018 r. wpłynęło do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR pismo od Powiatowego Lekarza Weterynarii w J., będące odpowiedzią na zapytanie organu I instancji.

Pomiędzy [...] maja 2018 a [...] czerwca 2018 pracownicy ARiMR przeprowadzili kontrolę na miejscu w siedzibie Grupy oraz w siedzibie jednego z jej członków – A.D.

Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor OR odmówił przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od [...] lutego 2017 r. do dnia [...] lutego 2018 r., tj. za piaty rok działalności.

W następstwie rozpatrzenia odwołania Strony, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ II instancji"), zaskarżoną obecnie decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora OR.

W uzasadnieniu decyzji przytoczył przepisy krajowe oraz unijne, w których określono zasady i warunki przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Wskazał, że Grupa producentów rolnych D. Sp. z o. o. została zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym (nr KRS [...]) [...] grudnia 2012 r., zaś decyzją Marszałka Województwa [...] nr [...] z [...] lutego 2013 r. Grupa została wpisana do rejestru grup producentów rolnych. W okresie, za który Grupa ubiega się o pomoc członkami Grupy byli: 1) M.D., 2) R.D., 3) A.D., 4) K.D. oraz 5) B.B. W skład Zarządu wchodzą: G.D. - pełniąca funkcję Prezesa Zarządu, A.D. - pełniący funkcję Wiceprezesa Zarządu oraz Dwóch Członków Zarządu: R.D. oraz K.D.

Prezes ARiMR podkreślił, że miejsce zamieszkania 2 członków Grupy – A.D. oraz K.D. pokrywa się z adresem siedziby Grupy, tj. [...]. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że pod tym samym adresem znajduje się kurnik użytkowany zamiennie przez 3 członków Grupy: M.D., A.D. oraz B.B.

B.B. od dnia [...] września 2012 r. wydzierżawia działkę ewidencyjną nr [...] wraz z nieruchomością budynkową przeznaczoną do produkcji kurczaków (kurnik), która to nieruchomość, zgodnie z treścią Księgi Wieczystej nr [...] (stan na [...] lutego 2018 r.) stanowi współwłasność G.D. i A.D. (małżonkowie) w 1/2 części oraz ich córki M.D. w 1/2 części. Tym samym zarówno A.D., jak i M.D. (członkowie Grupy) zrzekli się części potencjału produkcyjnego na rzecz innego członka Grupy, B.B.

Organ II instancji stwierdził, że M.D. oraz B.B. z wnioskiem o wpisanie do rejestru Powiatowego Lekarza Weterynarii w J. i nadanie numeru indentyfikacyjnego dla prowadzenia działalności polegającej na hodowli drobiu w miejscowości [...], wystąpili w dniu [...] października 2012 r., a zatem na niecałe trzy miesiące przed zarejestrowaniem Grupy w KRS. W myśl przepisu art. 5 ust 2 ustawy o ochronie zwierząt wniosek podmiotu zamierzającego prowadzić działalność nadzorowaną powinien zostać złożony co najmniej na 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności, a zatem działalność nadzorowaną M.D. oraz B.B. mogli rozpocząć nie wcześniej niż w dniu [...] listopada 2012 r. Poza tym z pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w J. z [...] maja 2017 r. wynika, że M.D. oraz B.B. mają nadany jeden nr weterynaryjny fermy drobiu ([...]). Na podstawie powyższych danych organ II instancji stwierdził, że pomimo wystawiania faktur zakupu kurcząt, czy też zakupu pasz dla drobiu oddzielnie na M.D. oraz B.B. produkcja dostarczona przez ww. członków jest produkcją z jednego gospodarstwa, gdyż numer weterynaryjny został nadany na kurnik (działalność), a nie na osobę.

Prezes ARiMR opierając się na umowie użyczenia z [...] września 2012 r. oraz załączonego do niej harmonogramu użytkowania kurnika - co istotne za okres objęty wnioskiem, bo od [...] stycznia 2017 r. do [...] stycznia 2018 r. - stwierdził, że jeden kurnik jest użytkowany zamiennie przez 3 osoby, tj. M.D., A.D. oraz B.B. Uznał, że utworzenie grupy producentów rolnych przez pięciu członków, z których dwóch rozpoczęło prowadzenie działalności, ze względu na którą Grupa powstała tuż przed zarejestrowaniem Grupy i prowadzi ją wyłącznie w kurniku użyczonym od A.D., który też jest członkiem Grupy, wskazuje, że doszło do podziału gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu produktów w zakresie dotyczącym minimalnej ilości członków grupy.

Ponadto, zdaniem organu II instancji, takie utworzenie Grupy doprowadziło do sytuacji przeciwnej do celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. a) oraz lit b) rozporządzenia 1698/2005, tj. do sztucznego rozdrobnienia produkcji, mającego na celu umożliwienie innym podmiotom rozpoczynającym działalność w zakresie produktu, ze względu na który Grupa powstała, wykazania się bazą produkcyjną oraz produkcją i umożliwienie Stronie wypełnienie warunku minimalnej liczby członków Grupy. Bez wydzielenia przez A.D. kurnika M.D. oraz B.B., Grupa nie wypełniłaby warunku minimalnej liczby członków. A.D. wydzierżawiając innym członkom Grupy kurnik zrezygnował z częściowego prowadzenia własnej produkcji na rzecz innych członków Grupy. W okresie rozliczeniowym możliwe było utrzymanie 6 cykli hodowli drobiu. Zatem, A.D. użyczając swój kurnik innym członkom Grupy zrezygnował z 3 cykli prowadzenia produkcji. Podzielenie się przez A.D. zakresem produkcji dowodzi, że w istocie chodziło nie o samą produkcję i możliwość współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania określonego zarówno w treści art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005, jak i w treści art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie płatności finansowej.

Prezes ARiMR stwierdził, że w sprawie nastąpiła decentralizacja produkcji, która de facto doprowadziła do decentralizacji sprzedaży, a tym samym nie można uznać, iż Grupa została zawiązana aby spełnić cel określony w art. 35 ust. 1 lit b) rozporządzenia nr 1698/2005. Ponadto, fakt, iż dwóch z pięciu członków Grupy rozpoczęło działalność tuż przed utworzeniem Grupy w kurniku dzierżawionym od innego członka Grupy świadczy o braku możliwości spełnienia celu określonego w art. 35 ust. 1 lit a) rozporządzenia nr 1698/2005, ponieważ nie ma możliwości dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego oraz produkcji przez osoby, które do czasu wejścia do Grupy produkcji takiej nie prowadziły.

Na podstawie analizy dokumentów przedłożonych przez Stronę, potwierdzających wartość i ilość dostarczonych Grupie produktów lub grup produktów przez poszczególnych jej członków w piątym roku korzystania z pomocy, organ II instancji stwierdził, że wielkość produkcji prowadzonej przez M.D., A.D. oraz przez B.B. (użytkowników jednego kurnika) jest niewielka w stosunku do produkcji pozostałych członków Grupy. Trzech członków Grupy prowadzi łącznie produkcję na poziomie niecałych 20% całkowitej produkcji sprzedawanej do Grupy. Pokazuje to, że celem rozpoczęcia prowadzenia działalności w zakresie w jakim Grupa została utworzona, była jedynie konieczność pozyskania odpowiedniej ilości (5) członków Grupy, a nie rzeczywisty rozwój rolniczej działalności M.D. oraz B.B.

Prezes ARiMR ustalił ponadto, w oparciu o dane zawarte w wyszukiwarce podmiotów gospodarki narodowej, prowadzonym przez Główny Urząd Statystyczny, że B.B. nie uzyskał wpisu do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej, prowadzonego w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1068, ze zm.; dalej: ,,ustawa o statystyce"). Fakt niewypełnienia przez B.B. obowiązku zgłoszenia wniosku do rejestru REGON oraz posiadanie wspólnego numeru weterynaryjnego z M.D. prowadzi do wniosku, że B.B. nie prowadzi samodzielnie, a jedynie łącznie z M.D. działalności w zakresie w jakim Grupa została powołana.

Okoliczność, iż 4 z członków Grupy to członkowie jednej rodziny sprzyjała, zdaniem organu II instancji, możliwości dojścia do porozumienia w zakresie obejścia przepisów mających zastosowanie dla działania "Grupy producentów rolnych". Dojście do porozumienia przez obecnych członków Grupy miało na celu umożliwienie skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu produktów w zakresie dotyczącym minimalnej ilości członków grupy.

Wobec powyższego, Prezes ARiMR stwierdził, że w analizowanym stanie faktycznym, przyznanie Stronie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnyc" spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1698/2005 oraz stanowiła ominięcie przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu produktów w zakresie dotyczącym minimalnej ilości członków grupy. W konsekwencji, doprowadziłoby to do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z przedmiotowej regulacji, zatem zaistniały przesłanki wskazujące na stworzenie przez Grupę sztucznych warunków do otrzymania pomocy (art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013).

Zdaniem organu II instancji Grupa wypełniła, zarówno obiektywny warunek, wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek do uznania, poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy (jak również kolejne lata jej działalności) był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1698/2005 oraz ominięcie przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu produktów w zakresie dotyczącym minimalnej ilości członków grupy, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2018 r., Grupa zarzuciła naruszenie:

A. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 16 § 1 oraz art. 110 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo tego, że odmowa wypłaty pomocy Skarżącej nastąpiła z naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnej oraz zasady związania organu wydaną przez siebie decyzją, poprzez pominięcie mocy wiążącej decyzji o przyznaniu pomocy w postępowania w sprawie wypłaty pomocy;

• art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na zarzuceniu Spółce tworzenia sztucznych warunków do otrzymania pomocy w sytuacji, gdy wcześniejsza ocena struktury organizacyjnej i funkcjonowania Spółki dokonana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w pierwszym, drugim i trzecim roku działalności nie budziła jej żadnych zastrzeżeń, a działania i decyzje podejmowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utwierdzały Spółkę w przekonaniu, że otrzyma ona płatność również za piąty rok działalności jako grupa producentów rolnych, bowiem jej struktura organizacyjna i sposób funkcjonowania nie zmienił się w piątym roku działalności w stosunku do lat poprzednich;

• art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1856 ze zm.) - dalej: "u.w.r.o.w.", poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności zarzucenie Grupie, iż stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności bez przedstawienia dowodów potwierdzających brak realizacji celów wsparcia przez Grupę i bez wykazania, że wyłącznym zamiarem Grupy było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, jak również bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn funkcjonowania Spółki w takiej a nie innej strukturze organizacyjnej, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu ll instancji, iż struktura organizacyjna Spółki sama w sobie świadczy o stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności bez jednoznacznego wykazania i udowodnienia przez organ II instancji tejże okoliczności;

• art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ II instancji odmówił przyznania Spółce środków finansowych za piąty rok działalności jako grupa producentów rolnych, przejawiające się w szczególności w tym, iż organ II instancji nie odniósł się w sposób wyczerpujący do twierdzeń, wyjaśnień i dowodów Spółki składanych w toku postępowania administracyjnego, jak również nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn, dla których uznał, iż Spółka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności ograniczając się jedynie do subiektywnych ocen organu nie popartych zgromadzonymi w sprawie dowodami, w uzasadnieniu organ nie odniósł się do dowodów i twierdzeń Grupy ograniczając się jedynie do ich przywołania;

B. przepisów prawa materialnego, tj.:

• art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 549) - dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013", poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność Skarżącej wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania pomocy;

• art. 2 i art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw z dnia 15 września 2000 r. (Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm.) - dalej: "u.g.p.r.") poprzez przyjęcie, że niektórzy członkowie Grupy nie spełniają wymogów przewidzianych dla podmiotów mogących organizować się w grupy producentów rolnych, tj., że nie mogą zostać uznani za producentów drobiu żywego, podczas gdy z przedstawionego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że każdy z członków Grupy w okresie referencyjnym prowadził we własnym imieniu produkcję drobiu;

• § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie w sprawie tworzenia grup producentów rolnych", poprzez przyjęcie, że Grupa nie spełnia wymogu minimalnej liczby członków przewidzianej dla grupy producentów rolnych oraz że sprzedaż produktów do Grupy pochodziła z czterech a nie z pięciu gospodarstw, podczas gdy skład Grupy jest niezmienny od momentu jej powstania i wynosi pięciu producentów;

• art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. UE L 277, poz. 1 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie nr 1698/2005", poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez Stronę nie korespondują z celami określonymi w przywołanym przepisie;

• art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) u.w.r.o.w. oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie w sprawie pomocy dla grup producentów rolnych", poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie Spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za piąty rok działalności, mimo że Spółka spełnia wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej.

W oparciu o tak formułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej za piąty rok korzystania z pomocy.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie zauważyć należy, że stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, w brzmieniu mającym zastosowanie do rozpatrywanej sprawy, osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu: dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Treść art. 3 u.g.p.r. określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 art. 3 grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4). Na podstawie art. 7 u.g.p.r., spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy).

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10).

W treści art. 10 ust. 1 u.w.r.o.w. przewidziano, że pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu w sprawie pomocy dla grup producentów rolnych.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie pomocy dla grup producentów rolnych pomoc jest udzielana grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanym przez właściwego marszałka województwa. Wobec uzyskania przez Skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.

Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie pomocy dla grup producentów rolnych wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.

W niniejszej sprawie badaniu Sądu została poddana decyzja Prezesa ARiMR utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą odmowy przyznania Stronie środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od [...] lutego 2017 roku do [...] lutego 2018 roku, tj. za piąty rok korzystania z pomocy.

Przechodząc do analizy zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo również oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 i ust. 2 u.w.r.o.w., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem z treści ww. przepisu wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią m.in. art. 77 § 1 tej ustawy, zatem zawarty w skardze zarzut dotyczący jego naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co zadaniem Sądu w sprawie miało miejsce. Organ II instancji odniósł się do dokumentów i zgromadzonych dowodów i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w oparciu zarówno o dokumenty oraz twierdzenia przedstawione przez Stronę, znajdujące się aktach sprawy dokumenty, jak i materiały z kontroli na miejscu przeprowadzonej w siedzibie Grupy oraz w gospodarstwach członków: M.D., A.D. oraz B.B. Fakt nieuznania przez organy stanowiska Strony, przy jednoczesnym szczegółowym uzasadnieniu powodów odmowy przyznania wnioskowanej płatności, nie może być traktowany jako przeprowadzenie postępowania niezgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.w.r.o.w. Należy w tym miejscu dodać, iż organ nie pominął żadnych okoliczności przedstawionych przez Stronę, jednakże mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż ich treść nie mogła mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Nie znajduje zatem również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. Organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym. Nie naruszył tym samym również art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.w.r.o.w.

Za niezasadny uznać również należało zarzut dotyczący naruszenia art. 8 k.p.a. Strona wskazała, że wcześniejsza ocena struktury organizacyjnej Grupy nie budziła zastrzeżeń organów, co utwierdziło Stronę w przekonaniu, że otrzyma płatność również za czwarty rok działalności. Wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Decyzja o przyznaniu pomocy finansowej wydawana jest po sprawdzeniu spełnienia przez grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pomocy dla grup producentów rolnych wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR wszczyna nowe postępowanie administracyjne. Mając na uwadze powyższe, fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym pięcioletnim okresie, na który pomoc została przyznana.

Podkreślić należy, iż dopiero wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów na podstawie, których ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie stworzenia sztucznych warunków przez stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest kontrola, m.in. w siedzibie grupy, podczas której sprawdzane są dokumenty, do których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Tym samym, brak jest możliwości, aby przed rozpatrzeniem dostarczanych do wniosku o płatność dokumentów ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności świadczących o stworzeniu sztucznych warunków przez Stronę.

Należy zwrócić uwagę, iż w trakcie badania mogą zostać ujawnione fakty, które dotychczas nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, a są istotne dla rozstrzygnięcia. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.w.r.o.w. stanowi, iż: "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Tym samym ARiMR zobowiązana jest rozpatrzyć ponownie całość materiału dowodowego.

Wskazać ponadto należy, iż organ dokonujący płatności (organ ARiMR) ma obowiązek badać, czy w kolejnym roku spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części pomocy. Okoliczność ta została potwierdzona m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt. II GSK 2138/11 (dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie sposób zatem kwestionować postępowania organu II instancji w zakresie odmowy przyznania stronie płatności z tytułu wpierania grup producentów rolnych za czwarty rok korzystania z pomocy, jedynie z tej przyczyny, iż za wcześniejsze okresy Strona wnioskowaną pomoc uzyskała. Przyznanie Stronie płatności za wcześniejsze lata korzystania z pomocy nie było bowiem przedmiotem kontroli sądowej. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zaś jedynie zaskarżona decyzja wydana w oparciu o materiał dowodowy zebrany na potrzeby niniejszego postępowania. W ocenie Sądu, o czym była mowa wyżej, organ odwoławczy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i w oparciu o mające zastosowanie w sprawie przepisy, zarówno prawa krajowego jak i unijnego (materialne jak i procesowe), wydał decyzję o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Należy wskazać, że organ dokonując oceny wniosku o płatność za inny okres ma prawo odstąpić od wcześniej zajętego w innej sprawie stanowiska (nawet dotyczącego tej samej strony) jeżeli było ono zdaniem organu błędne. Nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności (o czym była już mowa wyżej), że każdy wniosek o płatność wszczyna nową sprawę, której istotą jest ocena prawidłowości podstaw wypłaty pomocy stanowiącej środki publiczne.

Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 16 k.p.a. oraz art. 110 k.p.a. poprzez pominięcie mocy wiążącej decyzji o przyznaniu pomocy w postępowaniu w sprawie wypłaty pomocy. Wskazać należy, że organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Jak zostało już wyjaśnione powyżej, wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pomocy dla grup producentów rolnych. Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi.

Przechodząc do oceny zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przypomnieć należy, że na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Z ust. 2 art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 wynika natomiast, że wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku.

Przepisy wykonawcze do powyższego rozporządzenia nr 1698/2005 zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r. ze zm.), które następnie zostało uchylone i w jego miejsce stosuje się m. in. rozporządzenie nr 1306/2013.

Na mocy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "TSUE"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok

z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 Kefalas i in., dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, który odnosi się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do aktualnego art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku).

Zdaniem Sądu organy analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpił zarówno element obiektywny wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005 jak i element subiektywny poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005, a w dalszej kolejności spowodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia, warunkujące zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przedstawionego w pierwszej części uzasadnienia Grupa została zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] grudnia 2012 r., zaś decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2013 r. została wpisana do rejestru grup producentów rolnych. W okresie, za który Grupa ubiega się o pomoc członkami Grupy byli: 1) M.D., 2) .R.D., 3) A.D., 4) K.D. oraz 5) B.B. Prezes ARiMR słusznie stwierdził, opierając się na analizie zgromadzonego materiału dowodowego, że nie wszyscy członkowie Grupy prowadzili działalności w zakresie w jakim Grupa została powołana, tj. produkcji drobiu. Dwóch członków Grupy, tj. M.D. oraz B.B., mają nadany jeden nr weterynaryjny fermy drobiu, na podstawie wniosku z dnia [...] listopada 2012 r., co upoważniało organ II instancji do stwierdzenia, że produkcja dostarczona przez ww. członków, jest w istocie produkcją z jednego gospodarstwa. Stwierdzenie to dodatkowo potwierdza ustalenie Prezesa ARiMR, że B.B. nie uzyskał wpisu do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej w trybie ustawy o statystyce publicznej. Powyższe ustalenia, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że rozpoczęcie działalności przez M.D. oraz B.B. nastąpiło niedługo (na co wskazuje data złożenia wniosku o wpisanie do rejestru Powiatowego Lekarza Weterynarii w J. i nadania numeru weterynaryjnego w dniu [...] października 2012 r.) przed utworzeniem Grupy stanowią okoliczności o charakterze obiektywnym wskazujące, że nie jest możliwy do osiągnięcia cel, o jakim mowa w art. 35 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1698/2005, to jest dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami grup.

Natomiast ustalenia Prezesa ARiMR odnośnie: wydzierżawienia przez B.B. w dniu [...] września 2012 r. działki nr [...] wraz z kurnikiem od A.D., użytkowania tego kurnika przez B.B. naprzemiennie z dwoma innymi członkami Grupy, realizacji przez B.B. w okresie rozliczeniowym 1cyklu produkcyjnego (na sześć cykli możliwych do realizacji w tym okresie), gdyż dwóch innych członków grupy użytkujących również ten kurnik realizowało w okresie referencyjnym po trzy cykle produkcyjne, czy w końcu stwierdzenie przez organ II instancji procentowego udziału każdego z trzech członków Grupy (użytkujących naprzemiennie jeden kurnik) w produkcji Grupy na poziomie ok 3, 6 i 10 % przy udziale w produkcji Grupy pozostałych członków, tj. K.D. i R.D. na poziomie po ok 40 % stanowią okoliczności o charakterze obiektywnym, potwierdzające decentralizację produkcji, a tym samym decentralizację sprzedaży produktów. W świetle powyższego nie można było uznać, że doszło do spełnienia celu wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1698/2005, tj. wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych.

Organy orzekające w sprawie wykazały także, że w ramach elementu subiektywnego doszło do zamierzonej koordynacji pomiędzy członkami Grupy w celu uzyskania wsparcia. Organ stwierdził powiązania rodzinne członków Grupy: M.D., R.D., A.D. oraz K.D. , wskazując jednocześnie, że miejsce zamieszkania A.D. oraz K.D. pokrywa się z adresem siedziby Grupy, tj. miejscowość [...]. Powołana przez organy dodatkowo sekwencja wydarzeń związanych z powstaniem Grupy, przy udziale dwóch członków (M.D. i B.B.), którzy rozpoczęli działalność tuż przed zawiązaniem Grupy i w oparciu o potencjał produkcyjny jednego z członków grupy, powodujący nieuzasadnioną ekonomicznie decentralizację produkcji, sprzeczną z celami wsparcia świadczą, że jedynym celem przystąpienia tych członków do Grupy było spełnienie warunku minimalnej ilości członków Grupy, wynikającej z rozporządzenia w sprawie tworzenia grup producentów rolnych i w konsekwencji uzyskania pomocy finansowej.

Członkowie Skarżącej, w zamierzony sposób tworząc Grupę tylko w celu uzyskania wsparcia, nie zrealizowali celów wsparcia, co upoważniało organy do stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Za niezasadne uznać zatem należało zarzuty naruszenia przez Prezesa ARiMR art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005. Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia art. 2 i art. 3 u.g.p.r. oraz § 1 rozporządzenia w sprawie tworzenia grup producentów rolnych, a także art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10 u.w.r.o.w. w związku z § 6 ust. 1, ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzenia w sprawie pomocy dla grup producentów rolnych.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.