Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 237/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Gospodarka gruntami
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  200
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościam - tekst jedn.
article: art.  147
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 678, 693 i 694
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uwłaszczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania D. Z., decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r., nr [...] o odmowie wznowienia na wniosek D. Z. postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] o uwłaszczeniu P. S.A. w W. prawem użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego jako działka nr [...], położonego w P.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. orzekł o uwłaszczeniu P. S.A. w W. prawem użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego jako działka nr [...], położonego w P.

D. Z. wnioskiem z dnia 10 października 2006 r. wystąpiła do Wojewody [...] z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu podniosła, że w sprawie wystąpiły podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 KPA. Organ orzekający o uwłaszczeniu P. oparł się bowiem na oświadczeniu P., że budynek letniskowy posadowiony na działce nr [...] został wybudowany ze środków własnych wnioskodawcy uwłaszczenia, gdy tymczasem budynek ten - o czy organ nie wiedział - został wybudowany przez nią jako użytkownika tej nieruchomości od 1980 r., a nakłady poniesione na ten cel znacznie przekroczyły pierwotną wartość tego gruntu. Zdaniem D. Z. kwestionowana decyzja narusza prawa rzeczowe przysługujące jej jako stronie w rozumieniu art. 28 KPA do tej nieruchomości.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r. odmówił wznowienia na wniosek D. Z. postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że D. Z. jako dzierżawca domku letniskowego posadowionego na działce nr [...] nie może być stroną w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją uwłaszczeniową, ponieważ nie ma interesu prawnego, o jakim mowa w art. 28 KPA. Jej interes ma wyłącznie charakter faktyczny i wynika z przysługującego jej roszczenia o zwrot nakładów poniesionych na przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji D. Z. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że z art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewiduje, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. W jej ocenie posiadacz zależny korzystający z nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy legitymuje się interesem prawnym, ponieważ uwłaszczenie może spowodować wygaśnięcie jego prawa. Ma on prawo do ochrony nakładów poniesionych w związku z wykonywaniem swego prawa. Powołany przepis jest przepisem prawa materialnego, którego nie dostrzegł Wojewoda [...]. Przepis ten nie precyzuje jakich praw uwłaszczenie nie może naruszyć.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że D. Z. nie ma interesu prawnego, o jakim mowa w art. 28 KPA do żądania wznowienia postępowania uwłaszczeniowego, ponieważ interes ten nie wynika z faktu poniesienia nakładów związanych z wybudowaniem domku letniskowego, ani z umowy dzierżawy. Natomiast uwłaszczenie nie dotyczy kwestii związanych z dzierżawą, co świadczy o braku podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego w tej sprawie.

Na powyższą decyzję D. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. bądź uchylenia tej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 37 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.). Z przepisu tego wyraźnie wynika, że nabycie własności budynków następuje nieodpłatnie w sytuacji, gdy obiekty te zostały wybudowane ze środków własnych wnioskującego o uwłaszczenie lub jego poprzedników prawnych. Tymczasem zarówno P. jaki i Wojewodzie [...] wiadomym było, że budynki na uwłaszczonym gruncie zostały w całości wybudowane przez D. Z. oraz inne osoby fizyczne będące ich użytkownikami.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga D. Z. nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. została bowiem wydana przez właściwy organ, we właściwym trybie i w oparciu o prawidłową podstawę prawną. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał i omówił motywy swego rozstrzygnięcia.

Za trafne należało uznać zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją - o ile nie jest prowadzone z urzędu - może być wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony - co wynika z art. 147 KPA. Jeżeli idzie o postępowanie uwłaszczeniowe, toczące się na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), to jego stronami - prócz Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości i państwowej osoby prawnej legitymującej się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do tego gruntu - być tylko podmiot, który wykaże, że to jemu, a nie osobie prawnej, która domagała się uwłaszczenia, przysługuje prawo do gruntu, bądź osoba, która podważa uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa do gruntu obciążonego prawem zarządu, a także osoba legitymująca się prawem rzeczowym do części nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu. (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 1750/98, LEX nr 48620; wyrok NSA z 19 grudnia 2003 r., sygn. akt I SA 2521/02, Legalis).

Z akt sprawy wynika, że D. Z. w dniu złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją uwłaszczeniową i w dniu wydania decyzji odmawiających wznowienia tegoż postępowania nie legitymowała się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Nie zostało również wykazane, aby skarżąca dochodziła spełnienia przysługującego jej konkurencyjnego w stosunku do prawa uwłaszczonego z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenia o nabycie (zwrot) przedmiotowego gruntu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz operatu szacunkowego działki nr [...] wynika, że D. Z. od 1980 r. na mocy umowy zawartej z poprzednikiem prawnym PKP S.A. była dzierżawcą części działki nr [...], której dotyczy decyzja uwłaszczeniowa.

Prawidłowe jest więc stanowisko Ministra Budownictwa, że D. Z. jako posiadacz zależny części tej nieruchomości miała w postępowaniu nadzorczym jedynie interes faktyczny (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 1318/97, LEX nr 44642). Wbrew twierdzeniom skarżącej jej interes prawny do bycia stroną w postępowaniu nadzwyczajnym nie mógł opierać się na przepisie art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prawa osób trzecich, o których mowa w tym przepisie to prawa rzeczowe (prawa do rzeczy) które inne osoby mogą przeciwstawić prawu zarządu państwowej osoby prawnej bądź prawu własności Skarbu Państwa. Naruszenie tych praw w postępowaniu uwłaszczeniowym (ich nieuwzględnienie przez organ) uniemożliwiłoby osobie trzeciej podjęcie działań zwalczających uwłaszczenie państwowej osoby prawnej.

Takiego skutku nie mogły spowodować prawa wynikające z umowy dzierżawy (umowy o charakterze zobowiązaniowym) ponieważ, dzierżawca nie nabywa prawa do rzeczy, lecz przysługuje mu wyłącznie prawo używania rzeczy i pobierania z niej pożytków (art. 693 § 1 Kodeksu Cywilnego). Warto również wspomnieć, że uwłaszczenie nie narusza praw dzierżawcy, ponieważ z mocy art. 678 § 1 KC w związku z art. 694 KC w razie zbycia rzeczy wydzierżawionej w czasie trwania dzierżawy nabywca wstępuje w stosunek dzierżawy i staje się wydzierżawiającym w miejsce zbywcy, co nie powoduje automatycznego rozwiązania (wygaśnięcia) stosunku dzierżawy. Kwestia zaś poniesionych przez dzierżawcę nakładów uprawnia skarżącą do wystąpienia z cywilnoprawnym roszczeniem o ich zwrot do sądu powszechnego. Roszczenia tego nie można bowiem zrealizować w postępowaniu administracyjnym dotyczącym uwłaszczenia.

Minister Budownictwa zasadnie więc uznał, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nie mogło być wszczęte na wniosek D. Z.

Poza zakresem kontroli Sądu pozostawała natomiast - podnoszona przez skarżącą - odmowa udostępnienia pełnomocnikowi akt sprawy, ponieważ kwestii tej nie dotyczy przedmiot niniejszej sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.