Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 234/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1, art. 68, art. 69, art. 256 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 115/16 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w R. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 1400 (tysiąc czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 4 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. kwotę 2217 tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

Dnia [...] listopada 2014 r. J. W. wystąpił do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Zintegrowany zespół łoża z nakładką, do broni strzeleckiej", udzielonego [...] maja 2012 r. na rzecz A. Spółki z o.o. z siedzibą w R., z pierwszeństwem od dnia [...] marca 2012 r. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z okoliczności, że jest współtwórcą i współuprawnionym z patentu nr [...] na wynalazek pt.: "Łoże broni automatycznej" z wcześniejszym pierwszeństwem od [...] sierpnia 2005 r., a jego prawa osobiste i majątkowe są naruszane przez sporny wzór przemysłowy oraz wskazywał, że jest zainteresowany przemysłowym stosowaniem spornego wzoru przemysłowego.

Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał przepisy art. 102, art. 103, art. 104, art. 106 i art. 117 ust 2 p.w.p., podnosząc brak nowości i brak indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego, sprzeczność zgłoszenia spornego wzoru przemysłowego z porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami oraz, że wykorzystywanie spornego wzoru narusza prawa wnioskodawcy do patentu nr [...] na wynalazek pt.: "Łoże broni automatycznej".

Uprawniony kwestionował interes prawny wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie podnosząc, że wnioskodawca nie jest konkurentem uprawnionego. Stwierdził, iż przedłożony materiał dowodowy nie wskazuje na brak nowości lub brak indywidualnego charakteru spornego wzoru. Uznał, że sporny wzór nie narusza przeciwstawionego patentu nr [...] na wynalazek pt.: "Łoże broni automatycznej".

Decyzją z [...] października 2015 r. Urząd Patentowy RP na podstawie art. 104 w zw. z art. 102 i art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. orzekł o:

1) unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Zintegrowany zespół łoża z nakładką, do broni strzeleckiej" nr [...];

2) przyznaniu J. W. od A. sp. z o.o. z siedzibą w R. kwoty 2600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Odwołując się do art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p. organ wskazał, że prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Uznał, iż wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego wobec tego, że interes prawny wywodził on z okoliczności, że jest współtwórcą i współuprawnionym z patentu nr [...] na wynalazek pt: "Łoże broni automatycznej" z wcześniejszym pierwszeństwem z dnia [...] sierpnia 2005 r., a jego prawa osobiste i majątkowe są naruszane przez sporny wzór przemysłowy.

Organ wywiódł, iż interes prawny ma zatem m.in. podmiot żądający unieważnienia prawa z patentu (rejestracji), gdyż jego prawa osobiste lub majątkowe są lub mogą być naruszone wykonywaniem prawa z rejestracji. Wynalazek pt.: "Łoże broni automatycznej" dotyczy tego samego przedmiotu co sporny wzór przemysłowy, a zatem prawa osobiste i majątkowe wnioskodawcy mogą być naruszane przez sporny wzór przemysłowy. Ponadto, wnioskodawca podniósł, że jest zainteresowany przemysłowym stosowaniem spornego wzoru przemysłowego.

Urząd Patentowy RP uznając brak indywidualnego charakteru spornego wzoru i unieważnił prawo z rejestracji.

Z tym rozstrzygnięciem nie zgodziła się A. sp. z o.o.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 117 p.w.p. w zw. z art. 89 p.w.p. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu lub wzoru przemysłowego. Zatem wstępnym warunkiem badania zasadności wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji jest ustalenie, czy wniosek ten pochodzi od osoby uprawnionej do jego złożenia.

Odwołując się do poglądów doktryny i orzecznictwa Sąd I instancji wskazał, że interes prawny polega na tym, iż między sytuacją prawną podmiotu, a przedmiotem postępowania istnieje powiązanie, czyniące ten podmiot zainteresowanym prowadzonym postępowaniem. Źródłem interesu prawnego jest norma prawa materialnego, która decyduje, kto w konkretnym przypadku może wystąpić o unieważnienie prawa, natomiast normy ustawy p.w.p., określające przesłanki unieważnienia prawa, decydują kiedy (z jakich powodów) można o unieważnienie wystąpić. Legitymowanym do wniesienia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego może być podmiot uprawniony z rejestracji wzoru przemysłowego oraz patentu z wcześniejszym pierwszeństwem, jeżeli istnienie tego wzoru (patentu) stanowi przeszkodę do uznania nowości lub indywidualnego charakteru wzoru późniejszego.

Legitymowanym do wniesienia wniosku o unieważnienie może być także podmiot gospodarczy, który wytwarza produkt wg rozwiązania objętego wadliwie udzielonym prawem i któremu to wadliwie udzielone prawo przeszkadza w swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej.

Sąd I instancji stwierdził, że organ w sposób wybiórczy i jednostronny przyjął stanowisko o istnieniu interesu prawnego uczestnika postępowania J. W., w sytuacji gdy ww. nie będący przedsiębiorcą i nie prowadzący działalności gospodarczej ani zarobkowej, jest zainteresowany przemysłowym stosowaniem spornego wzoru przemysłowego, zamierza korzystać z wynalazku objętego patentem oraz zamierza wytwarzać takie przedmioty, jak opisane w patencie i jednocześnie zamierza dochodzić roszczeń finansowych oraz roszczeń za naruszenie praw autorskich w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W ocenie Sądu I instancji organ, aby móc uznać istnienie interesu prawnego wnioskodawcy musiałby ustalić i zbadać szereg okoliczności zarówno faktycznych, jak i prawnych związanych z działalnością wnioskodawcy. Przede wszystkim organ powinien ustalić, czy wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą lub zarobkową na rynku militarnym i w związku z tym, czy skarżąca A. jest jego konkurentem i ogranicza swobodę prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodził się ze skarżącą, że żadna z ww. okoliczności nie została zbadana przez organ, a w efekcie zabrakło jakiegokolwiek uzasadnienia, na czym miałoby polegać naruszenie praw majątkowych lub osobistych wnioskodawcy, albo na czym miałaby polegać konkurencja pomiędzy wnioskodawcą, a skarżąca spółką.

Sąd I instancji podnosił, że wnioskodawca nie wskazał przepisu prawa materialnego na podstawie którego sformułował swoje żądania. W ocenie Sądu, z treści wniosku można wywodzić, że jego interes przejawia się w tym, iż wzór skarżącej spółki RP nr [...] uniemożliwia mu czerpanie korzyści z jego prawa. Sąd I instancji zgodził się z twierdzeniami skarżącej spółki, że powyższe świadczy o tym, że interes wnioskodawcy jest tylko co najwyżej interesem faktycznym, a nie prawnym. Tymczasem ochronie na podstawie przepisów p.w.p. podlega interes prawny, nie zaś interes, który w rozpoznawanej sprawie określić należy jako mający charakter ekonomiczny interes faktyczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywodził, że zarówno kwestia praw autorskich, jak i kwestia ewentualnych roszczeń finansowych nie uzasadnia interesu prawnego wymaganego w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ponadto w kontekście podnoszonych przez wnioskodawcę argumentów, iż "podstawą interesu prawnego jest stosunek konkurencji i swoboda działalności gospodarczej", zwrócił uwagę, że to przyjęte w orzecznictwie rozumienie terminu "konkurencja" na gruncie przepisów p.w.p.

Sąd I instancji wskazał, że orzecznictwo i doktryna, przyjmują, że interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu ma "realny" konkurent uprawnionego z patentu. Realny konkurent zaś, to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej, czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy. Interes prawny takiego podmiotu znajduje oparcie w prawie materialnym w art. 63 ust. 1 p.w.p., z którego wynika prawo uprawnionego z patentu do wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy i zawodowy na całym terytorium RP (tzw. monopol patentowy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosił, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wnioskodawca nigdy dotąd (pomimo posiadania patentu od ponad 10 lat) nie wytwarzał i nie produkował rozwiązania objętego patentem, nie wprowadzał go na rynek, co więcej, nie podjął żadnych prób i kroków w tym celu. zdaniem Sądu jest uprawnione, w kontekście tych ustaleń, aby ocenić, że jego zamiar w tym zakresie jest nie tylko nierzeczywisty, to również w żaden sposób nie został uprawdopodobniony. W oceni Sądu I instancji skarżąca spółka zasadnie, w tym zakresie podnosi, że nawet żona wnioskodawcy (na której działalność wnioskodawca się powoływał), w ofercie swojego przedsiębiorstwa nie ma produktów obejmujących wynalazek wnioskodawcy.

W tym stanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Urząd Patentowy RP z naruszeniem art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) nie rozważył należycie zgromadzonego materiału dowodowego i z naruszeniem art. 80 k.p.a. poczynił istotne dla sprawy ustalenia.

W ocenie Sądu, organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. i nie wyjaśnił oraz nie wykazał w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie ustalił, że J. W. ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego a jego działalności przeszkadzałoby sporne prawo, zatem z naruszeniem art. 89 w zw. z art. 117 p.w.p. organ nie wyjaśnił źródła interesu prawnego wnioskodawcy do żądania unieważnienia prawa rejestracji wzoru przemysłowego "Zintegrowany zespół łoża z nakładką do broni strzeleckiej" RP nr [...].

W związku ze stwierdzonymi uchybieniami kontrolowanej decyzji, Sąd I instancji uznał, że odnoszenie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego jest przedwczesne.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Urząd Patentowy RP zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty oraz o zwrot kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 i 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w zaskarżonej decyzji Urząd nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalił, że J. W. (wnioskodawca) ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy w decyzji wyjaśniono, że wnioskodawca jest współuprawnionym i współtwórcą z patentu [...] z wcześniejszym pierwszeństwem, wynalazek ten dotyczy tego samego przedmiotu co sporny wzór przemysłowy, co oznacza, że prawa osobiste i majątkowe wnioskodawcy mogą być naruszane przez sporny wzór przemysłowy, gdyż dla wykazania interesu prawnego wystarczające jest wskazanie przez wnioskodawcę na własne prawo wyłączne i okoliczności, które czynią przekonanie wnioskodawcy o kolizyjności ze spornym prawem usprawiedliwionym, a ewentualne braki w zakresie oceny, czy skarżąca jest realnym konkurentem wnioskodawcy nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 63 ust. 1 w zw. z 66 ust. 1, art. 105 ust. 2, art. 89 ust. 1 i art. 117 p.w.p. w zw. z art. 23 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.; dalej: k.c.) i art. 28 k.p.a., polegającą na pominięciu okoliczności, iż sam fakt posiadania prawa wyłącznego z wcześniejszym pierwszeństwem oraz usprawiedliwione przekonanie o kolizyjności praw wyłącznych jest wystarczające do wykazania istnienia interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia spornego prawa z uwagi na możliwość naruszenia praw osobistych lub majątkowych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Urząd Patentowy RP przedstawiając argumenty dal poparcia przytoczonych zarzutów wskazywał, że wnioskodawca swój interes prawny wywodził: z faktu bycia współtwórcą i współuprawnionym patentu [...] z wcześniejszym pierwszeństwem i twierdzeniu, że jego prawa osobiste i majątkowe są naruszane przez sporny wzór przemysłowy oraz woli przemysłowego stosowania spornego wzoru przemysłowego. Tym samym podnoszone były dwie równorzędne okoliczności uzasadniające istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, tj. posiadanie wcześniejszego prawa wyłącznego z którym koliduje sporne prawo z rejestracji oraz fakt potencjalnej konkurencji pomiędzy wnioskodawcą a uprawnionym. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu uwadze Sądu umknęło to, że sam fakt posiadania przez wnioskodawcę wcześniejszego prawa wyłącznego może stanowić w niniejszej sprawie źródło interesu prawnego po jego stronie. W toku postępowania spornego ustalono, iż wynalazek chroniony patentem [...] i sporne prawo z rejestracji wzoru przemysłowego [...] dotyczą tego samego przedmiotu. W ocenie Urzędu Patentowego RP istnienie późniejszego prawa, które koliduje z prawem wcześniejszym stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że uprawniony z prawa wcześniejszego ma interes prawny w domaganiu się wyeliminowania z obrotu prawa późniejszego. Źródłem tego interesu prawnego jest przyznany uprawnionemu monopol, tj. prawo wyłącznego korzystania z chronionego rozwiązania. Skarżący kasacyjnie zaznaczył przy tym, że wobec wykazania interesu prawnego Wnioskodawcy z uwagi na posiadanie wcześniejszego patentu, ewentualne nieprawidłowości w zakresie oceny tego, czy skarżąca, jest realnym konkurentem wnioskodawcy, czy też nie, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. Spółka z o.o. w R. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Podnosiła, że do przyznania interesu prawnego w żądaniu unieważnienia wzoru przemysłowego nie wystarczy samo ustalenie, że wnioskodawca jest współtwórcą i współuprawnionym z patentu, jeśli uprawnienie to nie pozostaje w żadnym związku/kolizji z działalnością skarżącej ([...]). Kolizji takiej nie ustalił Urząd Patentowy, bowiem nie wyjaśnił czy działalność skarżącej realnie zagraża lub ogranicza prawa wnioskodawcy (i jakie ewentualnie prawa). Podkreślała, że jeśli wnioskodawcy chodzi o ochronę przysługującego mu prawa, tj. prawa wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, to żeby przyznać mu interes prawny w domaganiu się powyższego Urząd Patentowy musiałby ustalić, że działalność prowadzona przez Skarżącą i jej sporny wzór przemysłowy ogranicza/narusza/zagraża prawu do wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy. Wskazywała też, że patent wnioskodawcy [...] został unieważniony decyzją Urzędu patentowego RP z [...] października 2016 r., a decyzja ta wywarła skutek ex tunc.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik J. W. wskazał, że decyzja o unieważnieniu patentu została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2689/16, wyrok nie jest prawomocny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem jedynie legalność wyroku Sądu I instancji w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego komplementarny charakter podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. sprawia, że zasadne i celowe jest odniesienie się do nich łącznie.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy oceny czy uprawniony z patentu z wcześniejszym pierwszeństwem, który powołuje okoliczności wskazujące, że wzór przemysłowy z późniejszym pierwszeństwem dotyczy tego samego przedmiotu co ten patent ma interes prawny w żądaniu unieważnienia tego wzoru przemysłowego.

Zgodnie z art. 117 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p. wzór przemysłowy może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji.

Przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej nie definiują pojęcia interesu prawnego. Zatem zgodnie z art. 256 ust.1 p.w.p. w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia wzoru przemysłowego ma zastosowanie przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu swój interes prawny lub obowiązek. Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do szeroko rozumianego prawa materialnego. Wykazanie się interesem prawnym polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224). Interes prawny ma jednak nie zawsze tylko taka osoba, której praw i obowiązków bezpośrednio będzie dotyczyła decyzja administracyjna. O interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. można mówić także wtedy, gdy istnieje związek pomiędzy sferą indywidualnych praw lub obowiązków danej osoby, a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych praw i obowiązków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe. Wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (zob.: J. Zimmermann, w: glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 1996 r. sygn. akt IV SA 846/95, OSP 1997, nr 4, poz. 83). Interes prawny może zatem mieć m.in. również podmiot żądający unieważnienia prawa z rejestracji, gdy jego prawa osobiste lub majątkowe są lub mogą być naruszone wykonywaniem tego prawa. Ocena, czy ukształtowanie sytuacji prawnej jednego podmiotu (uprawnionego) wpłynie na sytuację prawną innego podmiotu (wnioskodawcy) w taki sposób, aby można było mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego do wniesienia żądania unieważnienia prawa z rejestracji, wymaga każdorazowo dokonania szczegółowej analizy okoliczności faktycznych danej sprawy.

W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym art. 20 i art. 22 Konstytucji RP (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r., III RN 218/2001 OSNP 2004, nr 2, poz. 23; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2015 r., II GSK 2004/14; z 30 stycznia 2003 r., II SA 81/2002; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i realny. Zatem nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia lub naruszenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo wyłączne) i wnioskodawcy zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji danego prawa wyłącznego (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2010 r., II GSK 335/0; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle przedstawionych wyżej poglądów doktryny i orzecznictwa należy stwierdzić, że interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego może mieć również uprawniony z wcześniejszego patentu, którego przekonanie o tym, że późniejszy wzór przemysłowy narusza jego prawo wyłączne jest wiarygodne, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy.

Z art. 63 ust. 1 p.w.p. wynika prawo uprawnionego z patentu do wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy i zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (tzw. monopol patentowy). Prawo z patentu jest skuteczne erga omnes, a zatem ogranicza prawa innych podmiotów do korzystania z wynalazku w zakresie wyznaczonym zastrzeżeniami patentowymi i powoduje, że nabycie uprawnień do korzystania z rozwiązań technicznych objętych zastrzeżeniami danego patentu może nastąpić np. poprzez zawarcie umowy licencyjnej z właścicielem patentu. Zatem uprawniony z wcześniejszego prawa wyłącznego ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa wyłącznego udzielonego z późniejszym pierwszeństwem, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że prawo to może kolidować z jego prawem. Istnienie prawa wyłącznego z późniejszym pierwszeństwem, którego zakres wkraczałby w monopol przyznany prawem wcześniejszym, bezpośrednio wpływa na zakres praw i obowiązków uprawnionego z prawa wcześniejszego, na jego prawa osobiste i majątkowe. Ochrona przyznana patentem ma charakter ochrony absolutnej, skutecznej erga omnes, a ustawodawca w sposób wyczerpujący określił sytuacje, kiedy patent doznaje ograniczeń (art. 68, art. 69 i nast. p.w.p.).

W związku z tym uprawniony z wcześniejszego prawa wyłącznego ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa wyłącznego udzielonego z późniejszym pierwszeństwem, a materialnoprawną podstawę takiego żądania stanowią przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej określające zakres przyznanej ochrony w tym przypadku art. 63 i nast. p.w.p. Zatem, uprawniony z patentu, w którego usprawiedliwionej okolicznościami konkretnej sprawy ocenie późniejszy wzór przemysłowy odpowiada rozwiązaniom zastrzeżonym danym patentem posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. uprawniający go do wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia tego wzoru przemysłowego.

Wobec powyższego postawione przez Urząd Patentowy RP zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za usprawiedliwione. Sąd I instancji niesłusznie uznał, że w okolicznościach tej sprawy stanowisko organu o posiadaniu przez wnioskodawcę interesu prawnego do żądania unieważnienia spornego wzoru przemysłowego naruszało przepisy art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W dacie składania wniosku o unieważnienie spornego wzoru przemysłowego, jak również w dacie wydania zaskarżonej decyzji wnioskodawca legitymował się interesem prawnym wynikającym z posiadania prawa wyłącznego – patentu, a w okolicznościach danej sprawy za usprawiedliwione należało uznać przekonanie, że zakres późniejszego prawa z rejestracji może kolidować z jego prawem (zbieżne stanowisko prezentował Naczelny Sąd Administracyjny jeszcze na gruncie art.164 p.w.p. w jego dawnym brzmieniu np. w wyroku z 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II GSK 114/15; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym Sąd I instancji naruszył art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. bowiem ewentualne braki w zakresie oceny, czy skarżąca jest realnym konkurentem wnioskodawcy nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, co do przyjętej oceny przesłanek zawartych w art. 117 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 256 ust.1 p.w.p., która uzasadniała uznanie istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego wzoru przemysłowego, uchylił zaskarżony wyrok.

Naczelny Sąd Administracyjny miał także na względzie, że ustawodawca przewidział możliwość rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku określonym w art. 188 p.p.s.a., tzn. gdy uchylając zaskarżone orzeczenie sąd kasacyjny jednocześnie ma podstawy uznać, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie miał jednak miejsca bowiem Sąd I instancji stając na stanowisku, że kwestia istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego nie została dostatecznie wyjaśniona zakresem swojej kontroli nie objął całości zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wyżej przedstawione stanowisko. Należy przy tym podkreślić, że istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w żadnym razie nie przesądza ostatecznego wyniku postępowania w sprawie unieważnienia wzoru przemysłowego. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji będzie jedynie związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny, zasądził na rzecz Urzędu Patentowego RP kwotę 1400 zł, na którą składają się: równowartość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (500 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika, który sporządził skargę kasacyjną i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem I instancji (900 zł).