Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 896/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 3, art. 134 par.1,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 4, art. 2, art. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3, art. 11, art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Z. W. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca") wystąpiła z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

We wniosku podała, że w 1976 r. brała udział w proteście przeciwko podnoszeniu cen żywności. W związku z tym ukarano ją naganą i pozbawiono premii. Po podjęciu przez nią pracy w przedsiębiorstwie "[...]" brała udział w tworzeniu organizacji zakładowej NSZZ "Solidarność". W stanie wojennym miała przywozić z G. ulotki i plakaty. Część materiałów wykonywała ręcznie. Zawoziła je na place budów oraz rozrzucała po K.. Brała udział w tajnych spotkaniach, które odbywały się w [...] katedrze. Skarżąca uwypukliła, że rozwiązano z nią umowę o pracę, co miało mieć związek z jej działalnością i odmową zapisania się przez nią do reżimowych związków zawodowych.

Do wniosku zainteresowana dołączyła decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, potwierdzającą spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach (...).

2. Decyzją z dnia [...] r. Szef Urzędu odmówił potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych.

3. Decyzją z dnia [...] r. Organ utrzymał decyzję własną w mocy.

4. Skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję do sądu administracyjnego.

5. Wyrokiem z dnia 25 października 2018 r. (sygn. akt II SA/Sz 354/18), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w toku postępowania Organ nie dokonał analizy pojęcia "wystąpienia wolnościowego" jako procesu oraz niewystarczająco zbadał związek, jaki zachodzi pomiędzy rozwiązaniem ze stroną umowy o pracę a jej działalnością. Ponadto w ocenie Sądu, Organ o ile miał wątpliwości co do treści zeznań świadków zawartych w złożonych oświadczeniach, powinien wystąpić o ich uzupełnienie.

6. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 690) odmówił Skarżącej, potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji (...) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie ww. statusu spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cyt. ustawy. Z przedstawienia decyzji Prezesa IPN zwolnione są osoby, które przedłożą dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek Skarżącej o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych nie zasługuje na uwzględnienie.

Szef Urzędu podkreślił, że nie podważa działalności Skarżącej w ramach NSZZ "Solidarność" w latach 1980-1981 oraz wyraził swój szacunek i uznanie dla jej zaangażowania w funkcjonowanie niezależnego ruchu związkowego i społecznego, stanowiącego główną silę przemian jakie doprowadziły do odzyskania przez Polskę niepodległości. Jednakże zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o działaczach (...) wskazana działalność nie może stanowić podstawy potwierdzenia wnioskowanego statusu. Co prawda Skarżąca podnosi, że w okresie po wprowadzeniu stanu wojennego była nadal aktywna, jednak w trakcie postępowania wyjaśniającego nie zostało wykazane, aby prowadziła działalność opozycyjną spełniającą ustawowe warunki.

Organ nie odnalazł dowodów potwierdzających, że Skarżąca prowadziła działalność opozycyjną spełniającą przesłanki z art. 2 ustawy o działaczach (...), w szczególności brak jest podstaw aby stwierdzić, że kolportowanie przez nią ulotek i plakatów miało charakter regularny. W ocenie Organu Skarżąca mogła podejmować się rozprowadzania ulotek co najwyżej okazjonalnie i raczej poza podziemnymi strukturami. Z oświadczeń świadków nie wynika, aby dysponowali oni bezpośrednią i konkretną wiedzą na temat działalności zainteresowanej w stanie wojennym lub w okresie późniejszym. Organ zwrócił się do świadków z prośbą o uzupełnienie złożonych oświadczeń, zadając im konkretne pytania. Nie uzyskał jednak od żadnego z nich odpowiedzi.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Organu nie potwierdza również, aby wnioskodawczym podlegała represjom, o których mowa w art. 3 ustawy o działaczach (...).

Organ wskazał, że w związku z udziałem w strajku przeciwko podnoszeniu cen żywności, który miał miejsce w 1976 r. Skarżąca miała zostać ukarana naganą oraz pozbawiona premii. Dalszych represji doznała w kolejnym zakładzie, w którym podjęła pracę, tj. w przedsiębiorstwie "[...]" w K.. W wyniku napięcia spowodowanego wprowadzeniem stanu wojennego miała trafić do szpitala. Do pracy wróciła po półrocznym zwolnieniu lekarskim. Okazało się, że w tym czasie przewodniczącym zakładowej "Solidarności" został były sekretarz zakładowego PZPR. Jeżeli chciało się należeć do Związku należało podpisać i złożyć deklarację. Strona i jeszcze kilkoro osób nie podpisało deklaracji. Wówczas miały zacząć się zwolnienia. Zainteresowanej udało się przedłużyć pracę, gdyż ostrzegana przez osoby z kadr szkła na zwolnienia lekarskie. W czerwcu 1984 r. miał wezwać ją dyrektor i oznajmić, że musi odejść się z pracy, ponieważ w przeciwnym razie zostanie do tego zmuszona. Ostatecznie odeszła z zakładu.

Szef Urzędu dokonał analizy przedstawionych przez Skarżącą okoliczności oraz określonych w art. 3 pkt 1-4 ustawy o działaczach (...) warunków potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ doszedł do wniosku, że opisane przez nią okoliczności mogą być rozpatrywane w kontekście art. 3 pkt 3 lit. d ustawy.

Organ podniósł, że potwierdza status osoby represjonowanej z powodów politycznych w sytuacji gdy w toku postępowania wykazany zostanie fakt rozwiązania z daną osobą umowy o pracę, jej udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także zaistnienie związku przyczynowo-skutkowego między tymi zdarzeniami.

Organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wystąpienie wolnościowe jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej. Oprócz udziału w konkretnym wydarzeniu (strajk, manifestacja) jest to także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym itp. Wystąpienie takie jest ze swojej natury pewnym procesem, niekiedy wieloetapowym i wymagającym różnorakich działań (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 301/18). Niewątpliwie za tak rozumiane wystąpienie wolnościowe można uznać całokształt działań podejmowanych przez zainteresowaną w ramach zakładowego NSZZ "Solidarność".

Organ podkreślił także, że w dniu [...] czerwca 1984 r. Pani Skarżącej została wypowiedziana umowa o pracę. Z dokumentów pozyskanych z akt osobowych strony znajdujących się w [...] Sp. z o.o. wynika, że powodem takiego stanu rzeczy była stała nieobecność zainteresowanej spowodowana jej ciągłymi chorobami.

Rozwiązanie ze Skarżącą umowy o pracę w czerwcu 1984 r. spowodowane było jej nieobecnością trwającą 192 dni w 1983 r. i 86 dni w 1984 r. Organ nie uzyskał też odpowiedzi na skierowane do świadków konkretne pytania dotyczące okoliczności zwolnienia wnioskodawczym z zakładu. Organ ustalił natomiast, że kwestia długotrwałych nieobecności w pracy spowodowanych względami zdrowotnymi była przedmiotem jej problemów z pracodawcą już na wiele lat przed wypowiedzeniem umowy, a nawet przed powstaniem NSZZ "Solidarność". W przedsiębiorstwie "[...]" Pani Z. W. zatrudniona została w dniu [...] czerwca 1979 r. Po raz pierwszy rozwiązano z nią umowę o pracę bez wypowiedzenia w dniu [...] grudnia 1979 r. Powodem była nieudolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż 3 miesiące. Zainteresowana pozostawała bowiem na zwolnieniu lekarskim od dnia 10 września 1979 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 1980 r. Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy przy Prezydencie Miasta K. oddaliła wniosek strony o przywrócenie do pracy. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia [...] marca 1980 r. zmienił ww. orzeczenie i przywrócił Panią Z. W. do pracy. Ze znajdującego się w aktach osobowych podania z dnia 21 listopada 1980 r. wynika, że jej problemy zdrowotne pojawiły się już w trakcie pracy w poprzednim zakładzie.

W ocenie Organu zgromadzone dowody dostatecznie potwierdzają, że wypowiedzenie stronie umowy o pracę nie stanowiło represji za jej działalność. Powodem rozwiązania umowy były długotrwałe nieobecności spowodowane względami zdrowotnymi. Ważny w tym przypadku jest fakt, że zainteresowana wielokrotnie miała z podobnych powodów problemy w zakładzie. W związku z nieobecnościami próbowano zwolnić ją już w 1979 r., a więc jeszcze przed strajkami sierpniowymi z roku 1980 r. i powstaniem "Solidarności". Ustaleń Organu nie podważają lakoniczne oświadczenia świadków, którzy nie wyjaśnili okoliczności rozwiązania ze Skarżącą umowy o pracę oraz nie wskazali skąd wiedzą jakie przyczyny stały za jej zwolnieniem. Organ zwrócił się do nich o udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, jednakże Pani A. W. i Pan M. S. nie odebrali pism, Pan L. D. zmarł w czasie trwania postępowania, a Panu R. M. stan zdrowia uniemożliwił udzielenie odpowiedzi.

Wobec powyższego Szef Urzędu do Spraw Kombatantów nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych i orzekł jak w rozstrzygnięciu.

7. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe rozstrzygnięcie.

Podniosła, że decyzja jest bezzasadna, jeden z jej świadków zmarł, drugi jest ciężko chory, zaś pozostałych dwoje nic nie wie, aby Organ zwracał się do nich. Skarżąca czuje się działaniem Organu skrzywdzona, wskazuje na swój zły stan zdrowia i zmęczenie toczącym się postępowaniem.

8. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

9. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które czyniły koniecznym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję.

10. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 690 ze zm.) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Zgodnie z art. 4 status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2). Natomiast, zgodnie z art. 3 ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Przy czym, w myśl art. 5 ust. 2 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. 3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się:

1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz

2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

11. Z treści przepisów wynika, że status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i tylko wówczas, gdy nastąpiło to z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły dużą dolegliwość (por. wyr. WSA w Lublinie z dnia 7 grudnia 2017 r., II SA/Lu 806/17, WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16, CBOSA). Podnieść również należy, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy. Dlatego też sama działalność w strukturach opozycyjnych nie stanowi samoistnej przesłanki do uznania osoby za działacza opozycji lub osoby represjonowanej.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie dotyczy zatem kwestii, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie Skarżąca spełniła ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez siebie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

12. Odmawiając Stronie skarżącej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych Organ wskazał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony określonej powołaną ustawą. W ocenie Organu, materiał ten nie pozwala stwierdzić, że Skarżąca prowadziła działalność opozycyjną, jak również by podlegała represjom, o których mowa w ustawie. Zdaniem Sądu ocena ta jest nieprawidłowa.

13. W sprawie, co jest niesporne ( i znalazło odzwierciedlenie w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 25 października 2018 r., zapadłym w sprawie Skarżącej – sygn. akt II SA/Sz 354/18), Skarżąca uzyskała decyzję Prezesa IPN z dnia [...] czerwca 2017 r., w której Organ ten stwierdził, że Z. W. nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, a w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Tym wobec Skarżącej nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu.

14. Kierując się wytycznymi Sądu, Organ zwrócił się do Skarżącej z prośbą o wskazanie osób z którymi współpracowała w ramach swej działalności. Z wyjaśnień Skarżącej wynika jednak, ze osoby te nie żyją. Organ wystąpił także do świadków o uzupełnienie ich oświadczeń; jednak i w tym przypadku okazało się, że pan L. D. nie żyje, panu R. M. stan zdrowia uniemożliwia udzielenie odpowiedzi na pytanie, natomiast pozostali świadkowie nie odebrali korespondencji. W związku z tym Organ uznał za wystarczające ustalenia poczynione dotychczas, że z oświadczeń świadków nie wynika aby dysponowali oni konkretną i bezpośrednią wiedzą na temat działalności Skarżącej w stanie wojennym lub w okresie późniejszym.

Takie działanie Organu należy ocenić krytycznie. Nie wiadomo bowiem, dlaczego Organ nie dał wiary wyjaśnieniom Skarżącej w zakresie wykonywania i kolportażu ulotek i plakatów a wręcz uznał, że działania te miały charakter "okazjonalny i raczej poza podziemnymi strukturami", podczas gdy nie wynika to z żadnych okoliczności czy dokumentów. Przeciwnie, wyraźnie z oświadczeń świadków wynika, że działania Skarżąca prowadziła w ramach Solidarności. W istocie nieco niezborne wyjaśnienia świadków, niepoprawność stylistyczna i gramatyczna, z powodu śmierci lub choroby świadków niemożność uzupełnienia ich oświadczeń, choć niezbicie wskazują one na działalność podziemną Skarżącej - Organ poczytał na jej niekorzyść, nie biorąc w ogóle pod uwagę, iż świadkowie to robotnicy, którzy prawdopodobnie nie umieli inaczej i w bardziej elokwentny sposób przekazać informacji o działalności Skarżącej. Jednak śmierć świadków, ich choroba w żaden sposób nie może rzutować negatywnymi konsekwencjami dla Skarżącej.

Co więcej, w decyzji sam Organ potwierdza, że całokształt działań podejmowanych przez Skarżącą w ramach zakładowego NSZZ "Solidarność" jest niewątpliwie wystąpieniem wolnościowym w rozumieniu ustawy (s. 5 zaskarżonej decyzji).

Taka wewnętrzna sprzeczność wniosków, do tego długotrwałe prowadzenie postępowania nie przyczynia się ani do budowy zaufania obywateli do organów ani do załatwienia sprawy. Tym bardziej, że postępowania w sprawie przyznania statusu działacza lub osoby represjonowanej toczą się w stosunku do osób w podeszłym wieku i prowadzone powinny być szybko i sprawnie.

15. Organ uzupełnił także materiał dowodowy i pozyskał dokumenty z akt osobowych Skarżącej dotyczące rozwiązania z nią umowy o pracę.

Organ dokonał analizy zebranego materiału w świetle art. 3 pkt 3 lit. d ustawy o działaczach i wskazał, że potwierdza status osoby represjonowanej z powodów politycznych w sytuacji gdy w toku postępowania wykazany zostanie fakt rozwiązania z daną osobą umowy o pracę, jej udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także zaistnienie związku przyczynowo-skutkowego między tymi zdarzeniami.

W tym miejscu Sąd podziela argumentację Organu, że całokształt działań podejmowanych przez Skarżącą w ramach zakładowego NSZZ "Solidarność" jest niewątpliwie wystąpieniem wolnościowym w rozumieniu ustawy.

Nie podziela jednak wniosku wywiedzionego przez Organ na podstawie analizy akt osobowych Skarżącej, szczególnie w kontekście złożonych przez Skarżącą wyjaśnień.

Wskazać należy, że rolą Organu jest zebranie możliwie całego materiału dowodowego i dokonanie także w całokształcie jego analizy. Nie można za prawidłowe uznać wyciąganie odmiennych wniosków z tych samych faktów.

W sposób niebudzący bowiem wątpliwości, z wyjaśnień Skarżącej wynika, co z resztą nie umknęło uwadze Organu, że w związku z udziałem w strajku przeciwko podnoszeniu cen żywności, Skarżąca doznawała represji w kolejnych zakładach pracy, a w związku z napięciem spowodowanym wprowadzeniem stanu wojennego trafiła do szpitala. Do pracy wróciła po półrocznym zwolnieniu lekarskim. W wyniku dalszych napięć i w obliczu nieuchronnego zwolnienia, Skarżąca wskazała, że udało się jej przedłużyć pracę, gdyż ostrzegana przez osoby z kadr szła na zwolnienia lekarskie. W końcu, jak wynika z wyjaśnień Skarżącej odeszła z zakładu – przedsiębiorstwa [...], z obawy, że i tak zostanie do tego zmuszona.

Tym samym przyjąć należy, że Skarżąca przebywała na zwolnieniach lekarskich, jednak były one wynikiem zarówno złego stanu zdrowia spowodowanego napięciami w zakładzie pracy, w związku z działalnością prowadzoną przez Skarżącą oraz obawy o utratę pracy w związku z prowadzoną przez Skarżącą działalnością.

Za niewystarczające, bo nie uwzględniające całości okoliczności należy zatem uznać konstatacje Organu, że powodem wypowiedzenia Skarżącej w dniu [...] czerwca 1984 r. umowy o pracę była stała nieobecność Skarżącej spowodowana jej ciągłymi chorobami.

Jeszcze bardziej dziwi wniosek Organu wywiedziony na poparcie swojej tezy, że problemy zdrowotne Skarżącej pojawiły się już w trakcie pracy w poprzednim zakładzie. Z tego faktu, w ocenie Sądu wynika zgoła odmienna konstatacja, z resztą jak wskazywano powyżej, sama Skarżąca podnosiła, że w związku z udziałem w strajku i konsekwencjami, jakie w związku z tym spotkały ją w miejscu pracy, trafiła do szpitala.

16. Organ, dysponując materiałem wystarczającym, w ocenie Sądu, tych istotnych przecież okoliczności nie wziął pod uwagę.

W ocenie Sądu bowiem choć Organ materiał dowodowy zebrał, to jednak dokonaną ocenę, zamiast swobody cechuje nieuzasadniona dowolność, co z kolei stoi w kolizji z przepisami prawa procesowego – art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W tym kontekście przede wszystkim należy wskazać, że poddanie przez ustawodawcę postępowania w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej reżimowi procedury administracyjnej nakłada na organ - zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Ponadto, ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach, wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a., i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Powyższy przepis wyraźnie nakazuje, aby organ podał i omówił w uzasadnieniu decyzji istotne dla rozstrzygnięcia fakty oraz dowody.

Tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Ponadto organ powinien tak prowadzić postępowanie, aby pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

17. Podsumowując, status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie i w ocenie Sądu Skarżąca wypełnia tę przesłankę.

Zdaniem Sądu, z zebranego materiału także wynika, że Skarżąca może być uznana za osobę represjonowaną, bowiem spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych.

Końcowym argumentem, który Organ zupełnie zignorował jest odznaczenie Skarżącej przez rząd AWS orderem Męczeństwa i Zwycięstwa dla represjonowanych od 1939 r. do 1989 za Walkę o Polskę Wolną i Sprawiedliwą oraz odznaką honorową Zasłużony dla województwa [...].

18. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., w zw. orzekł o uchyleniu decyzji zaskarżonej.