Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 904/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 608  Energetyka i atomistyka
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 3, art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 89 poz 625
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity
article: art. 20
journal: Dz.U. 2001 nr 80 poz 872
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi "[...]" S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej "[...]" S.A. z siedzibą w [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], Minister Gospodarki – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. – po rozpatrzeniu odwołania spółki "[...]" S.A. z siedzibą w [...] od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], wstrzymującego postępowanie egzekucyjne obowiązków o charakterze niepieniężnym wszczęte na wniosek wierzyciela – Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki - umorzył postępowanie zażaleniowe.

Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z [...] października 2001 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej także Prezes URE) działając na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t. j. Dz. U. z 2006r Nr 89, poz. 625 ze zm.) nałożył na [...] S.A. w [...] (dalej także GZE S.A.) obowiązek podjęcia i kontynuowania dostaw energii dla skarżącej "[...]".

Dnia [...] lutego 2006 r. Prezes URE, występując jako wierzyciel, skierował do Wojewody [...], jako organu egzekucyjnego, wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec GZE S.A. (jako zobowiązanego) w celu wyegzekwowania wykonania wskazanego wyżej obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W dniu [...] marca 2006 r. GZE S.A., powołując się na postanowienie Sądu Okręgowego w [...] – [...] z dnia [...] lutego 2006r., wniósł do Wojewody [...] zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Wojewoda [...] zwrócił się do Prezesa URE o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych przez GZE zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. Prezes URE, działając jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym, przedstawił stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego – GZE S.A. W postanowieniu tym uznał zarzuty zobowiązanego za uzasadnione wobec faktu, że treść obowiązku będącego przedmiotem egzekucji została zmieniona wskazanym wyżej postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] – [...] z dnia [...] lutego 2006 r.

Skarżąca "[...]" wniosła do Sądu Okręgowego w [...] – [...] zażalenie na w/w postanowienie Prezesa URE o stanowisku wierzyciela.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], Wojewoda [...] - powołując się na przepis art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm., dalej także u.a.r.w.) - wstrzymał postępowanie egzekucyjne obowiązków o charakterze niepieniężnym na okres do dnia wydania przez Sąd Okręgowy w [...] – [...] postanowienia w sprawie zażalenia "[...]" na postanowienie Prezesa URE z dnia [...] marca 2006 r. zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego. Wojewoda, powołując wskazany przepis - uznał, że w niniejszej sprawie zaszła podstawa do zastosowania nadzwyczajnego środka ingerencji w prowadzone postępowanie egzekucyjne polegające na jego wstrzymaniu.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżąca "[...]" wniosła odwołanie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał odwołanie skarżącej Ministrowi Gospodarki.

Rozpoznając sprawę Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że rozstrzygnięcia nadzorcze wydawane przez wojewodę na podstawie art. 20 u.a.r.w. przyjmują formę postanowienia, a nie decyzji. Zdaniem organu, rozstrzygnięcie Wojewody nie odnosi się do istoty sprawy a ponadto, niezależnie od powyższego nie zostało doręczone "[...]", gdyż nie jest ona stroną postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Ministra Gospodarki stronami są jedynie wierzyciel, tj. Prezes URE oraz zobowiązany (GZE S.A.), natomiast "[...]" ma wyłącznie interes faktyczny. Zdaniem organu, prawo zaskarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia mają wyłącznie wymienione powyżej strony postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy za uzasadnione, w ocenie Ministra Gospodarki, było umorzenie postępowania zażaleniowego z powodu niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych.

W dniu [...] maja 2008 r. skarżąca "[...]" S.A., działając za pośrednictwem organu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2008 r.

W skardze strona zarzuciła organowi naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że skarżąca "[...]" S.A. nie jest stroną postępowania zażaleniowego, gdyż nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu spornego postanowienia Wojewody [...], a także naruszenie art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) poprzez wadliwą wykładnię zawężającą krąg podmiotów uprawnionych do zaskarżenia postanowienia o zawieszeniu postępowania.

W wyniku rozpatrzenia skargi "[...]" S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1425/08, uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Wyjaśniając merytoryczne motywy rozstrzygnięcia WSA w Warszawie wskazał, że sporne postanowienie Ministra Gospodarki narusza przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Pomijając kwestię, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przyjmuje formę decyzji, a nie postanowienia jak przyjęto w niniejszej sprawie, Sąd wskazał, że organ odwoławczy błędnie uznał, iż skarżąca "[...]" S.A. nie ma przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym od rozstrzygnięcia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. wstrzymującego postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie. Sąd I instancji podniósł ponadto, iż w sprawie prowadzonej na podstawie art. 20 u.a.r.w. mamy do czynienia z aktem władczym uprawnionego podmiotu, zmierzającym do władczego określenia praw i obowiązków adresata aktu. Zdaniem Sądu, ustawodawca zawarł w normie art. 20 cyt. ustawy minimum elementów formalnych wystarczających do uznania, że formą prawną działania organu administracji publicznej w trybie tegoż artykułu jest decyzja administracyjna. Określono bowiem organ, wskazano adresata, a podjęty akt rozstrzyga merytorycznie o istocie sprawy. Sąd podkreślił również, że powołany przepis daje możliwość ingerencji w tok postępowania prowadzonego na podstawie innej ustawy a mianowicie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz może w skrajnych przypadkach doprowadzić do uniemożliwienia egzekucji. Zdaniem Sądu, powyższe wzmacnia postawioną tezę, że działania organu powinny nastąpić w formie decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu I instancji, od decyzji wstrzymującej postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 20 u.a.r.w. przysługuje odwołanie. Powyższe stanowisko Sąd uzasadnił tym, że wojewoda w tej sprawie działa jako organ administracji rządowej, a więc zgodnie z art. 1 k.p.a. w przedmiotowej kwestii ma bezpośrednie zastosowanie kodeks postępowania administracyjnego. Termin do wniesienia odwołania wynika na ogólnych zasadach z art. 129 § 2 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego w wyniku rozpatrzenia odwołania, co do istoty przyjmuje postać decyzji administracyjnej, co ma umocowanie w treści art. 138 k.p.a. Zdaniem Sądu, w omawianym stanie faktycznym uzasadnione jest przyznanie "[...]" S.A. praw strony w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2006 r. W ocenie Sądu skarżąca "[...]" miała w tej sprawie interes prawny, gdyż przedmiotowa decyzja uniemożliwiała stronie realizację postanowienia Prezesa URE z dnia [...] października 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że rozważana kwestia dotycząca możliwości realizacji postanowienia z dnia [...] października 2001 r. uwzględnia istnienie całkowitej odrębności postępowania prowadzonego na podstawie art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie od postępowania egzekucyjnego, dlatego w postępowaniu prowadzonym w tym trybie niedopuszczalne jest stosowanie w drodze analogii przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skargę kasacyjną od w/w wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1425/08, wniósł uczestnik postępowania [...] S.A.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej GZE S.A., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 marca 2010 r., sygn. II GSK 537/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Sąd I instancji zasadnie uznał, że postępowanie prowadzone w trybie art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie nie stanowi części postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] w sprawie wyegzekwowania od GZE S.A. wykonania obowiązku podjęcia i kontynuowania dostaw energii na rzecz "[...]". Omawiany przepis przyznaje bowiem szczególne kompetencje nadzorcze wojewodzie, który może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać czynności każdego organu prowadzącego egzekucję na czas określony. Ponadto NSA zgodził się z Sądem I instancji, że interwencja wojewody, jako przedstawiciela Rady Ministrów, w tok egzekucji oparta jest na innych przesłankach niż wprowadzenie dodatkowego elementu kontroli w tok egzekucji administracyjnych prowadzonych w województwie na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotem omawianego rozstrzygnięcia wojewody jest bowiem okoliczność czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 20 u.a.r.w., uzasadniające ingerencję wojewody jako przedstawiciela administracji w postępowanie egzekucyjne. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej NSA uznał, iż rozstrzygnięcie wojewody podejmowane na podstawie art. 20 u.a.r.w. następuje w postępowaniu odrębnym od postępowania egzekucyjnego, w którego tok ingeruje.

Biorąc pod uwagę powyższe, NSA uznał, że przyznanie statusu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 20 u.a.r.w. winno być oceniane na podstawie art. 28 k.p.a.

NSA zauważył, iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2009 r. wynika, że podstawową przyczyną uwzględnienia skargi było wadliwe przyjęcie przez Ministra Gospodarki, że skarżąca "[...]" nie ma praw strony w postępowaniu w sprawie odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2006 r. NSA stwierdził jednakże, iż Sąd I instancji, dokonując wspomnianych założeń, nie wyjaśnił, na czym ów błąd organu polegał.

Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie - stwierdził, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznego z potrzebami danej osoby.

Zatem, jak wskazał NSA, jeśli Sąd I instancji sformułował twierdzenie, że skarżąca "[...]" S.A. ma przymiot strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 20 u.a.r.w., to powinien ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa materialnego, który mógłby je uzasadnić. Zdaniem NSA, Sąd I instancji ograniczył się w tym zakresie do wskazania, że "pozbawienie skarżącej możliwości ingerencji w tok postępowania administracyjnego wstrzymującego postępowanie egzekucyjne, którego beneficjentem jest skarżąca może pozbawić stronę możliwości realizowania uprawnień, jakie wynikają dla niej z postanowienia z dnia [...] października 2001 r., kształtującego warunki świadczenia przez GZE dostaw energii na rzecz "[...]" do czasu rozstrzygnięcia sporu pomiędzy skarżącą "[...]" a GZE".

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż krąg stron postępowania egzekucyjnego nie jest tożsamy z kręgiem stron postępowania merytorycznego. Stronami postępowania egzekucyjnego są co do zasady zobowiązany i wierzyciel. Poza tymi podmiotami inne osoby mogą brać udział w tym postępowaniu jedynie w ograniczonym zakresie. Jedynie bowiem wyraźny przepis prawa może stanowić podstawę dopuszczenia formalnoprawnej ingerencji w tok tego postępowania innych podmiotów spoza tego kręgu. Należy zatem przyjąć, że postępowanie merytoryczne i postępowanie egzekucyjne pod względem podmiotowym stanowią odrębne postępowania administracyjne. Według NSA podobnie odrębnym postępowaniem pod względem podmiotowym zarówno wobec postępowania egzekucyjnego, jak i postępowania merytorycznego, jest postępowanie prowadzone w trybie art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie. Stąd - zdaniem NSA - nieuzasadnionym jest kreowanie normatywnego związku między tymi postępowaniami w kontekście charakteryzowania sfery prawnej ich podmiotów.

W konsekwencji NSA stwierdził, że uchybienie przez Sąd I instancji obowiązkowi dostatecznego wyjaśnienia motywów uwzględnienia skargi oraz nieprzedstawianie wskazań co do dalszego postępowania, czyni uzasadnionym zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a.

NSA zwrócił również uwagę na okoliczność, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. dotyczy wstrzymania określonego w niej postępowania egzekucyjnego do czasu wydania przez Sąd Okręgowy w [...] – [...] postanowienia w sprawie zażalenia skarżącej "[...]" na postanowienie – stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego z dnia [...] marca 2006 r. Rozważenia zatem wymaga, zdaniem NSA, czy akt o charakterze czasowym, dotyczący kwestii wpadkowych w postępowaniu egzekucyjnym, ma znaczenie prawne po prawomocnym przesądzeniu przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 maja 2007 r., sygn. akt III SA 18/06, że wstrzymanie dostaw przez GZE S.A. było uzasadnione w świetle łączącej strony umowy, przepisów prawa energetycznego i cywilnego.

W wyniku rozstrzygnięcia NSA zawartego w wyroku z dnia 29 marca 2010 r. sprawa trafiła do ponownego rozpatrzenia przez WSA w Warszawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2010 r., skierowanym do WSA w Warszawie, pełnomocnik skarżącej "[...]" S.A., powołując się na stanowisko NSA wyrażone w uzasadnieniu w/w orzeczenia – stwierdził, iż interes prawny "[...]" w niniejszym postępowaniu, można wywieść z faktu bycia stroną w postępowaniu orzekającym na podstawie art. 7 ust. l w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.). Zdaniem strony skarżącej, "[...]" ma interes w zaskarżeniu decyzji Wojewody [...], gdyż przedmiotowa decyzja uniemożliwiała stronie realizację postanowienia Prezesa URE z dnia [...] października 2001 r. Skarżąca wskazała, że pozbawienie "[...]" S.A. możliwości zaskarżenia decyzji wstrzymującej postępowanie egzekucyjne, którego jest beneficjentem, pozbawiłoby ją możliwości realizowania jej praw. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że za przyznaniem "[...]" przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, przemawiają nie tylko konkretne przepisy prawa, ale również zasada praworządności (przejawiająca się w umożliwieniu obalenia niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia organu administracji w drodze zaskarżenia) oraz ochrona praw jednostki. W konsekwencji strona skarżąca stwierdziła, że należy opowiedzieć się za umożliwieniem jej, jako uprawnionej na mocy postanowienia Prezesa URE, zaskarżenia decyzji Wojewody wstrzymującej jego wykonanie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 15 września 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej, wnosząc o uwzględnienie skargi, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

Obecny na rozprawie pełnomocnik uczestnika postępowania – GZE S.A., podtrzymując dotychczasowe stanowisko - wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie pełnomocnik uczestnika złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z załączonego do akt sprawy pisma Prokuratora Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 1010 r. - na okoliczność bezprzedmiotowości niniejszego postępowania sądowego.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 15 września 2010 r., Sąd oddalił powyższy wniosek dowodowy uczestnika postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga spółki "[...]" S.A. z siedzibą w [...] zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2008 r. - narusza prawo.

Wyraźnie wskazać należy w niniejszej sprawie, iż zgodnie z przepisem art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej NSA mają moc wiążącą, zaś odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.

W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Mając na względzie powyższe zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 537/09.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 29 marca 2010 r. NSA wyraźnie wskazał, iż przyznanie statusu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie, do którego zastosowanie znajdują przepisy k.p.a., winno być oceniane na podstawie art. 28 k.p.a., a nie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie - stwierdził, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznego z potrzebami danej osoby. W tej sytuacji NSA uznał, że jeśli Sąd I instancji sformułował twierdzenie, iż skarżąca "[...]" S.A. ma przymiot strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 20 u.a.r.w., to powinien ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa materialnego, który mógłby je uzasadnić. NSA zarzucił Sądowi I instancji, że ten ograniczył się w tym zakresie do wskazania, że "pozbawienie skarżącej możliwości ingerencji w tok postępowania administracyjnego wstrzymującego postępowanie egzekucyjne, którego beneficjentem jest skarżąca może pozbawić stronę możliwości realizowania uprawnień, jakie wynikają dla niej z postanowienia z dnia [...] października 2001 r., kształtującego warunki świadczenia przez GZE dostaw energii na rzecz "[...]" do czasu rozstrzygnięcia sporu pomiędzy skarżącą "[...]" a GZE".

Mając na względzie powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, że w uchylonym wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2009 r. Sąd ten słusznie zauważył istnienie po stronie skarżącej "[...]" S.A. interesu prawnego, jednak – jak zarzucił NSA - zaniechał wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, z których wynika interes prawny, co stało się podstawą uchylenia wyroku przez NSA.

W tej sytuacji, kierując się zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także mając na względzie dyspozycję przepisu art. 28 k.p.a. oraz normy prawa materialnego powołane przez skarżącą spółkę, mające uzasadniać jej interes prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż Minister Gospodarki odmawiając skarżącej spółce "[...]" S.A. przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie - dopuścił się ewidentnej obrazy art. 28 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organ administracji uznał, iż po stronie wnioskodawcy brak jest przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., z uwagi na brak wykazania interesu prawnego.

Z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, badając legalność zaskarżonej decyzji, zobowiązany był przede wszystkim ustalić, czy Minister Gospodarki wydając przedmiotową decyzję, nie uchybił powołanemu przepisowi postępowania administracyjnego.

Zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się on interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie.

Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu k.p.a., to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, NSA przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem NSA od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (tak również: /w:/ wyroku NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.). Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie /w:/ wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.

Zdaniem Sądu skarżąca spółka "[...]" S.A. zobowiązana była wykazać w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego w wyniku zastosowania przez Wojewodę [...] przepisu art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie, iż posiada indywidualny interes prawny, który bezpośrednio ją dotyczy. W ocenie Sądu strona skarżąca - wbrew twierdzeniom organu oraz uczestnika postępowania - wykazała w niniejszym postępowaniu, iż służy jej wspomniany interes.

Jeśli chodzi o wskazane przez skarżącą "[...]", jako źródło jej interesu prawnego w sprawie - przepisy art. 7 ust. l w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, należy stwierdzić, iż powołane przepisy prawa materialnego są w niniejszej sprawie podstawą uznania skarżącej spółki za stronę w postępowaniu szczególnym zainicjowanym decyzją nadzorczą Wojewody [...] (postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r.).

Przepis art. 8 ust. 2 ustawy - Prawo energetyczne stanowi, iż w sprawach, o których mowa w ust. 1 (m.in. w przypadku nieuzasadnionego wstrzymania dostarczania energii), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może wydać na wniosek jednej ze stron postanowienie, w którym określa warunki podjęcia bądź kontynuowania dostaw do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu.

Przepis ten stanowił postawę prawną postanowienia Prezes URE z dnia [...] października 2001 r. nakładającego na GZE S.A. obowiązek podjęcia i kontynuowania dostaw energii dla skarżącej "[...]", które to rozstrzygnięcie z kolei było następnie podstawą do wystąpienia przez Prezesa URE, jako wierzyciela, do Wojewody [...], jako organu egzekucyjnego, z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec GZE S.A. (jako zobowiązanego) w celu wyegzekwowania wykonania wskazanego wyżej obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Należy zauważyć, iż mimo odrębności pomiędzy postępowaniem merytorycznym (opartym na przepisie art. 8 ust. 2 ustawy – Prawo energetyczne) a postępowaniem egzekucyjnym oraz postępowaniem nadzorczym prowadzonym na podstawie art. 20 u.a.rz.w., na którą zwrócił uwagę również NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 marca 2010 r. - są to jednak postępowania bardzo mocno ze sobą powiązane.

W ocenie Sądu strona skarżąca, uzasadniając swoje stanowisko, słusznie zwróciła uwagę na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt IV SA 1234/92, w który NSA stwierdził, że prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego powinno przysługiwać osobie, która posiadała przymiot strony w postępowaniu orzekającym. Niewątpliwie zasadnie wskazała skarżąca, że pomiędzy postępowaniem orzekającym, a egzekucyjnym istnieje niezaprzeczalnie związek. Równie oczywisty, ścisły związek istnieje w niniejszej sprawie pomiędzy postępowaniem orzekającym, a szczególnym postępowaniem nadzorczym z art. 20 u.a.rz.w., które spowodowało wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu określenia podmiotów mających status strony w postępowaniu egzekucyjnym, nie można dokonywać całkowicie w oderwaniu od wcześniej toczącego się postępowania merytorycznego (zainicjowanego w oparciu o przepis art. 8 ust. 2 ustawy – Prawo energetyczne), a także nie można ustalać osób mających status strony w postępowaniu toczącym się po zaskarżeniu decyzji wydanej na podstawie art. 20 u.a.rz.w. w oderwaniu od stron wspomnianego postępowania merytorycznego.

Wskazując na pewną analogię do sytuacji opisanej w cyt. wyroku NSA z dnia 10 marca 1993 r., w którym NSA uznał, że "(...) ewidentne jest, iż prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego powinno przysługiwać osobie, która posiadała przymiot strony w postępowaniu orzekającym", zauważyć trzeba, że wydana w niniejszej sprawie decyzja Wojewody [...] o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie, miała tożsamy skutek jak zawieszenie postępowania na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zdaniem Sądu zgodzić się należy w tej sytuacji ze stroną skarżącą, iż "[...]" S.A. ma ewidentny interes prawny w zaskarżeniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., gdyż przedmiotowa decyzja uniemożliwiała jej w sposób bezpośredni realizację postanowienia Prezesa URE z dnia [...] października 2001 r., wydanego w oparciu o normę prawną zawartą w art. 8 ust. 2 ustawy – Prawo energetyczne.

Niewątpliwie uznać należy, że pozbawienie "[...]" S.A. możliwości zaskarżenia decyzji Wojewody wstrzymującej postępowanie egzekucyjne, którego strona skarżąca jest beneficjentem, pozbawiłoby ją możliwości realizowania jej zasadniczych praw wynikających z unormowań ustawy – Prawo energetyczne.

Warto również zgodzić się z pełnomocnikiem strony skarżącej, że za przyznaniem "[...]" przymiotu strony w omawianym postępowaniu nadzorczym, przemawiają nie tylko konkretne przepisy prawa (ustawy – Prawo energetyczne), ale również zasada praworządności (przejawiająca się w umożliwieniu obalenia niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia organu administracji w drodze zaskarżenia) oraz ochrona praw jednostki.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego interes prawny nie jest kategorią abstrakcyjną. Nie można wobec tego wypowiadać się o jego istnieniu, bądź nieistnieniu w tej konkretnej sprawie, bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji nadzorczej wydanej przez Wojewodę [...] na sferę praw strony skarżącej. W szczególności nie można obiektywnie stwierdzić, że przedmiotowa decyzja w/w organu z dnia [...] kwietnia 2006 r., będąca przedmiotem zażalenia (odwołania) złożonego przez skarżącą, nie dotyczy sfery jej praw i obowiązków, bez odniesienia się do podnoszonych przez "[...]" S.A. zarzutów.

W konsekwencji należy - zdaniem Sądu - opowiedzieć się za umożliwieniem skarżącej spółce, jako uprawnionej na mocy postanowienia Prezesa URE z dnia [...] października 2001 r., zaskarżenia decyzji Wojewody wstrzymującej jego wykonanie.

Zdaniem Sądu pojęcie interesu prawnego rozumiane winno być jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W tym kontekście należy uznać, iż skoro skarżąca "[...]" wywodzi swój interes prawny z realnej - w jej ocenie - obawy unicestwienia skutków wydanego w 2001 r. postanowienia Prezesa URE, to Minister Gospodarki nie może odmawiać jej przymiotu strony.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż skarżąca spółka wykazała, iż w analizowanym postępowaniu administracyjnym zainicjowanym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 20 ustawy o administracji rządowej w województwie, przysługuje jej interes prawny, o którym mowa w przepisie art. 28 k.p.a.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2008 r. jest wadliwe i podlega uchyleniu.

Należy zauważyć na marginesie, iż wadliwa jest również forma prawna wydanego przez Ministra Gospodarki w dniu [...] kwietnia 2008 r. rozstrzygnięcia. Jak słusznie zauważył bowiem WSA w Warszawie w wyroku z dnia 2 lutego 2009 r., ustawodawca zawarł w normie prawnej art. 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie minimum elementów formalnych wystarczających do uznania, że mamy do czynienia z decyzją administracyjną, od której – na zasadach ogólnych – przysługuje odwołanie, a nie zażalenie. W konsekwencji uznać należy, że w wyniku rozpatrzenia tego środka zaskarżenia, wniesionego przez skarżącą spółkę, Minister Gospodarki winien wydać decyzję, a nie – jak w niniejszej sprawie – postanowienie.

Wskazana wada formalna zaskarżonego aktu Ministra dodatkowo uzasadnia - zdaniem Sądu - konieczność jego uchylenia.

Ustosunkowując się do wniosków o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, zgłoszonego na rozprawie przez pełnomocnika uczestnika postępowania – spółki GZE S.A., a wcześniej przez organ w odpowiedzi na skargę, należy wskazać, że wnioski te nie są uzasadnione, ponieważ granice sprawy wyznaczone przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia powodują, że niniejsze postępowanie nie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Należy zauważyć, iż w świetle powołanego przepisu ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi, o bezprzedmiotowości postępowania sądowego moglibyśmy mówić, gdyby sąd administracyjny został pozbawiony przedmiotu kontroli, przykładowo w sytuacji, w której będąca tym przedmiotem kontroli decyzja administracyjna (lub inny akt) została wyeliminowana z obrotu prawnego. Bezprzedmiotowe staje się również postępowanie sądowoadministracyjne, jeżeli wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia nastąpi z mocy prawa. Niewątpliwie użycie w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z żadną z okoliczności dających podstawę do umorzenia postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kierując się zaleceniami NSA zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 marca 2010 r., rozważył również w kontekście ewentualnych podstaw do umorzenia postępowania sądowego, czy ma znaczenie prawne okoliczność uznania przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2007 r., sygn. akt III SA 18/06, że wstrzymanie dostaw energii przez GZE S.A. było uzasadnione w świetle łączącej strony umowy, przepisów prawa energetycznego i cywilnego. Sąd uznał, że wspomniane orzeczenie Sądu Najwyższego również nie czyni bezprzedmiotowym niniejszego postępowania ze skargi "[...]" S.A. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2008 r., albowiem nadal istnieje przedmiot kontroli sądowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest w tej sytuacji wyjaśnić, iż oddając na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. wniosek dowodowy uczestnika postępowania – spółki GZE S.A., działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego na rozprawie przez pełnomocnika GZE S.A. nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.

Zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).