Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1155/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1lit. a) w zw. z art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art 8 ust. 2 i ust. 5, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 20 ust. 2c, art. 24 ust. 2b pkt 1 i pkt 2, ust. 2c
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Spółki Wspólnota Gruntowo Serwitutowa wsi [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków wykazu osób uprawnionych do korzystania z gruntów wspólnoty I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej Spółki Wspólnota Gruntowo Serwitutowa wsi [...] kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1155/17

UZASADNIENIE

Podaniem z dnia 18 listopada 2015 r. Wspólnota Gruntowo-Serwitutowa wsi [...] zwróciła się do Starosty [...] o ujawienie w ewidencji gruntów wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie zatwierdzonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1964 r. nr [...] (aktualizacja wykazu z dnia 16 grudnia 1974 r.). Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. Starosta wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych podania poprzez przedłożenie oryginału decyzji z dnia [...] sierpnia 1964 r. i oryginału wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie oraz aktualnych adresów udziałowców. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. wskazał, że oryginały żądanych dokumentów znajdują w aktach Gminy [...] i mogą zostać udostępnione Staroście na jego wniosek. W następstwie powyższego pismem z dnia 9 grudnia 2015 r. Starosta wystąpił do Wójta Gminy [...] o udostępnienie mu dokumentów objętych wezwaniem, które wraz z inną dokumentacją zostały mu przesłane przy piśmie z dnia 16 grudnia 2015 r.

W piśmie z dnia 12 stycznia 2016 r. Starosta [...] poinformował Wspólnotę, że dokonanie zmian polegających na wpisaniu do ewidencji osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie może nastąpić dopiero po uregulowaniu własności i wpisaniu Wspólnoty w ewidencji jako właściciela gruntów. W chwili obecnej w rejestrze Wspólnota bowiem widnieje jedynie jako władający, przy czym wpisu tego dokonano w trakcie odnowy ewidencji gruntów w 1967 r. na podstawie zeznań ówczesnego sołtysa wsi Studzieniec bez powołania się na tytuł prawny tego władania. Organ wyjaśnił ponadto, że na podstawie przesłanych przez Gminę [...] dokumentów, t.j. na podstawie decyzji wskazanej we wniosku oraz na podstawie decyzji "Urzędu Miasta i Powiatu" w [...] z dnia [...] września 1974 r. nr [...] nie jest możliwe wprowadzenie z urzędu danych nimi objętych z powodu braku dokumentacji geodezyjnej (brak wykazu synchronizacyjnego z parcel gruntowych na działki ewidencyjnej oraz braku operatu podziałowego).

Uwzględniając skargę Wspólnoty Gruntowej Serwitutowej wsi [...] na bezczynności Starosty [...], prawomocnym wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. II SAB/Rz 106/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Starostę do rozpoznania sprawy ujawnienia w ewidencji wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi.

Sąd wskazał, że przedmiotem skargi Wspólnoty była bezczynność Starosty w realizacji obowiązku tego organu wynikającego z treści art. 18 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 703) – dalej: "z.w.g.", polegającego na obowiązku ujawnienia z urzędu wykazu osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty. Według Sądu, realizacja obowiązków ewidencyjnych z art. 18 ust. 2 z.w.g., odbywa się na podstawie regulacji ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 z późn. zm.) - dalej "p.g.k.", przewidujących aktualizację informacji zawartych w ewidencji.

Sąd podkreślił, iż z przesłanych akt administracyjnych wynika, że w prowadzonej przez Starostę [...] ewidencji gruntów, została ujawniona w charakterze podmiotu władającego określonymi działkami Wspólnota Gruntowa Wsi [...]. Jednocześnie zarówno wypis z ewidencji gruntów jak również podejmowane przez Starostę czynności procesowe potwierdza stanowisko Spółki, że na chwilę orzekania przez Sąd w sprawie bezczynności polegającej na nieujawnieniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie, wykaz ten, zarówno pierwotny jak również zaktualizowany, nie został w ewidencji ujawniony. Innymi słowy, jak dotąd właściwy organ nie podjął przewidzianej przepisami z.w.g. oraz przepisami p.g.k. czynności materialno-technicznej jak również nie wydał decyzji, realizującej ustawowy obowiązek dokonania przedmiotowego wpisu, którego obowiązek wynika wprost z art. 18 ust. 2 zd. pierwsze z.w.g. Zdaniem Sądu, organ ewidencyjny nie może uchylać się od obowiązku dokonania z urzędu, a więc także bez inicjatywy Spółki, wpisu obejmującego osoby uprawnione do korzystania z gruntów tworzących wspólnotę. Skarżąca Spółka ma prawo domagać się od organu realizacji art. 18 ust. 2 z.w.g., skoro przedłożyła dokumenty potwierdzające uzyskanie osobowości prawnej jak również wykaz osób uprawnionych wraz z wykazem obszaru gospodarstw i wielkością udziału przysługującego we wspólnocie. W tej sytuacji, rolą organu było doprowadzenie do konkretyzacji przepisu art. 18 ust. 2 z.w.g. w sposób i w formie przewidzianej w p.g.k., a ponieważ żadna z tych czynności nie została przez Starostę podjęta, w tym również nie wydano decyzji o odmowie wpisu, to zasadnie Spółka zarzuca organowi ewidencyjnemu niewykonywanie obowiązku aktualizacji danych ewidencyjnych w sprawie, w której posiada ona własny interes prawny.

Końcowo Sąd podniósł, że działania przewidziane art. 18 ust. 2 zd. Pierwsze z.w.g. polegające na ujawnieniu wykazu osób uprawnionych do wspólnoty, mają być podejmowane przez Starostę z urzędu. Dlatego w/w organ swego milczenia nie może usprawiedliwiać przyczynami polegającymi na nieprzedstawieniu informacji o miejscach zamieszkania osób uprawnionych czy brakiem wymaganej dokumentacji geodezyjnej. Takie dane jak również dokumentacje geodezyjną z racji jednoznacznie brzmiącego przepisu art. 18 ust. 2 zd. pierwsze z.w.g. winny zostać zgromadzone przez organ z jego inicjatywy. Ponadto zdaniem Sądu, organ winien rozważyć konieczność zebrania danych o miejscach zamieszkania uprawnionych wobec jednoznacznie brzmiącego przepisu art. 20 ust. 2c p.g.k.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], Starosta [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej: "k.p.a.", art. 24 ust. 2c w zw. z art. 23 ust. 3, art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. d) p.g.k. oraz przepisów rozporządzenia ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1034 z późn. zm.), odmówił ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków obrębie ewidencyjnego [...], gm. [...] – jednostka rejestrowa nr 8 (władanie samoistne – Leśna Wspólnota wsi [...]), wykazu uprawnionych osób do korzystania z gruntów wspólnoty wsi [...], ustalonych na podstawie decyzji Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r. nr [...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Starosta wskazał, że w aktualnie obowiązującej ewidencji gruntów i budynków, w jednostce rejestrowej nr 8, w obrębie ewidencyjnym [...], wpisane jest Leśna Wspólnota wsi [...] jako władający gruntami o pow. ogólnej 47,7925 ha. Wpis ten został dokonany w trakcie odnowy ewidencji, która miała miejsce w 1967 r. i dotyczyła ustalenia stanu władania oraz określenia nowego stanu powierzchni działek i parcel gruntowych. Organ I instancji podał, że z uwagi na specyfikę funkcjonowania wspólnoty, dla nieruchomości stanowiących wspólnotę nie prowadzi się ksiąg wieczystych a ewidencja gruntów i budynków jest jedynym rejestrem, w którym uwidocznione są dane Spółki utworzonej w celu gospodarowania gruntami.

Starosta podniósł, że organ ewidencyjny nie jest władny do wprowadzania zmian w ewidencji dotyczących danych określonych w przepisie szczególnym, jakim jest art. 18 ust. 2 z.w.g., bez odpowiednich dokumentów umożliwiających wprowadzenie tych zmian. W sytuacjach spornych ustalenie tego stanu należy do właściwości sądów powszechnych, a nie do organu ewidencyjnego. Żaden przepis prawa nie nakazuje organowi ewidencyjnemu szukania i zdobywania decyzji administracyjnych wydanych przez inne organy.

Organ I instancji podał, że nie dokonał z urzędu czynności materialno – technicznej ujawnienia w ewidencji gruntów wykazu osób uprawnionych do wspólnoty, ponieważ nie dysponował dokumentami umożliwiającymi wprowadzenie zmian wynikających z art. 18 ust. 2 z.w.g. Zmianę taką Starosta mógłby wprowadzić z urzędu, jeżeli decyzja orzekająca o wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie wpłynęła do organu. Przepis art. 24 ust. 2 p.g.k. wskazuje bowiem precyzyjnie działania starosty w ściśle określonych przypadkach, zobowiązując organ do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1- 4 p.g.k., a zatem m.in. odpisów ostatecznych decyzji administracyjnych przekazanych przez organy administracji. W realiach opisywanej sprawy oznacza to, że w celu utworzenia jednostki rejestrowej dla Spółki utworzonej do zagospodarowania gruntów wspólnoty, Starosta [...] musi posiadać decyzję administracyjną wraz ze stosownym operatem geodezyjnym, określającą nieruchomości, czyli przedmiot wpisu. Starosta podniósł, że znajduje się w posiadaniu takiej decyzji, jednakże nie zawiera ona stosownego załącznika, czyli operatu geodezyjnego określającego podział działek i przebieg granic, które należy uwidocznić w części kartograficznej ewidencji. Nie ma zatem możliwości prawnych utworzenia jednostki rejestrowej, nie mając przedmiotu tj. określonych granic nieruchomości w części kartograficznej, i w tej jednostce rejestrowej wpisać osoby wykazane w załączniku do decyzji Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r. nr [...].

Wspólnota Serwitutowo Gruntowa wsi [...] wniosła odwołanie od opisanej wyżej decyzji Starosty [...] podnosząc, że w świetle uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2016 r., odwołująca się legitymuje się wszystkimi niezbędnymi dokumentami determinującymi zarówno jej powstanie, jak i obecne funkcjonowanie w obrocie prawnym. Sąd wskazał, że istnieje Spółka powołana dla zagospodarowania Wspólnoty Serwitutowo Gruntowej wsi [...], legalnie i formalnie powołany Zarząd tejże Spółki, a także Spółka posiada aktualny statut. Pomimo tak jednoznacznej argumentacji Sądu, Starosta nadal podnosi argumenty wskazujące na rzekomą nieprawidłowości w aktach erygujących Spółkę i decydujących o jej funkcjonowaniu.

Odwołująca się podniosła, że na mocy decyzji PRN w [...] z dnia [...] grudnia 1963 r. nr [...], uznającej istnienie we wsi [...] Wspólnoty gruntowej, została powołana Wspólnota Gruntowa wsi [...]. Następnie, an mocy decyzji PRN w [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r. nr [...] zatwierdzono projekt wykazu osób uprawnionych oraz wysokość przysługujących im udziałów w leśnej Wspólnocie Gruntowej wsi [...]. Obie wskazane wyżej decyzje są ostateczne, funkcjonują w obrocie prawnym i zostały wykonane, gdyż powołana została spółka sprawująca zarząd nad wspólnotą gruntową, a statut rzeczonej spółki został zatwierdzony przez sprawującego nad nią nadzór Wójta Gminy [...] i dokonano również wyboru organów spółki. Tym samym po stronie Wspólnoty dokonano wszelkich przewidzianych prawem obowiązków, związanych z powstaniem i funkcjonowaniem wspólnoty gruntowej, wobec czego Starosta winien wydąć wnioskowaną decyzję.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie istnienia Wspólnoty, obszaru i oznaczenia gruntów Wspólnoty oraz wykazu osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie, oprócz wskazanych wyżej decyzji PRN w [...] z dnia [...] grudnia 1963 r. i [...] sierpnia 1964 r., wydano również decyzję Urzędu Miasta i Powiatu w [...] z dnia [...] września 1974 r. nr [...]. Organ odwoławczy podał, że jest to decyzja zmieniająca oznaczenie nieruchomości wspólnoty z parcel gruntowych na działki ewidencyjne z tym, że nieruchomości stanowiące wspólnotę gruntową z pow. 45,68 ha zmniejszyły się do pow. 32,84 ha. Rozstrzygnięcie to jest ostatnią decyzją orzekającą o oznaczeniu gruntów i ich obszaru, należących do Wspólnoty. W decyzji tej wskazane są działki, których nigdy nie ujawniono w operacie ewidencyjnym. Brak jest również stosownej dokumentacji geodezyjnej określającej podział działek ewidencyjnych oraz przebiegu granic nowopowstałych działek. Dokumentacją taką nie dysponuje ani Gmina [...], ani Starosta. Co nie mniej istotne, dokumentacji takiej nie przedłożyła również Wspólnota, mimo iż była informowana o takiej konieczności. Niezależnie od powyższego WINGiK wskazał, że również decyzja z dnia [...] grudnia 1963 r. nie może zostać ujawniona w operacie ewidencyjnym bez stosownej dokumentacji geodezyjnej, gdyż w decyzji tej wskazane są dane parcele gruntowe, które zostały zastąpione działkami ewidencyjnymi. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, zaskarżone odwołaniem rozstrzygnięcie organu I instancji uznać należało za w pełni odpowiadające prawu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Wspólnota Gruntowo Serwitutowa wsi [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem art. 18 ust. 2 zd. pierwsze z.w.g. poprzez przyjęcie, że wykaz osób uprawnionych do udziału w Leśnej Wspólnocie wsi [...], określony w decyzji PRN w [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r. nie podlega z urzędu ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego wsi [...], gdyż brak jest jednoznacznego oznaczenia przedmiotu (działek), co do którego wykaz ujawnionych osób miałby zostać wpisany, gdy tymczasem art. 18 ust., 2 zd. pierwsze z.w.g., jednoznacznie określa, że "nazwa spółki i skład zarządu oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów". Powtarzając argumentację sformułowaną w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji, skarżąca podniosła, że w realiach opisywanej sprawy dopełniła wszystkich ciążących na niej, przewidzianych prawem obowiązków związanych z powstaniem oraz funkcjonowaniem wspólnoty gruntowej, a zaniedbania w realizacji tych obowiązków przez organ nie mogą negatywnie wpływać na sytuacje prawną wspólnoty i poszczególnych, uprawnionych do udziału w niej osób.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola działalności administracji publicznej, jaka sprawowana jest przez sądy administracyjne znajduje umocowanie w art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje ponadto przepis art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak bowiem wcześniej wskazano, w przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r., II SAB/Rz 106/16.

Wyrokiem tym Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Starosty [...] i zobowiązał tenże organ do rozpoznania sprawy ujawnienia w ewidencji wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd rozstrzygnął również zasadniczą dla niniejszego postępowania kwestię zdolności sądowej i procesowej strony skarżącej, przyjmując, że skargę złożyła Spółka Wspólnota Gruntowo Serwitutowa wsi [...], utworzona zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 703) – dalej: "z.w.g.", do sprawowania zarządu nad wspólnotą i właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład. Przedmiot działalności Spółki i sposób jej reprezentacji wynikają ze Statutu dołączonego do akt sprawy. Spółka ta, zgodnie z art. 18 ust. 1 zd. drugie z.w.g., nabyła osobowość prawną po zatwierdzeniu jej Statutu decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1965 r., które to okoliczności zostały wykazane w postępowaniu przed Sądem w sprawie II SAB/Rz 106/16, jak również w niniejszej sprawie.

Stwierdzić zatem należy, że podobnie jak w sprawie II SAB/Rz 106/16, w niniejszej sprawie skargę prawidłowo wniosła Spółka Wspólnota Gruntowo Serwitutowa wsi [...], oznaczana również jako "Wspólnota".

Uwzględniając w tamtej sprawie skargę na bezczynność Starosty [...] Sąd stwierdził, że realizacja obowiązków ewidencyjnych wynikających z art. 18 ust. 2 z.w.g. – tj. wpisu do ewidencji gruntów nazwy spółki, składu jej zarządu oraz obszaru wspólnoty gruntowej i wykazu uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty – odbywa się na podstawie regulacji ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (p.g.k.). Stosownie do art. 24 ust. 2b pkt 1, pkt 2 p.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej, m.in. wówczas gdy aktualizacji dokonuje się na podstawie przepisu prawa (np. art. 18 ust. 2 zd. pierwsze z.w.g.), jak również w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej, co z kolei wynika z art. 24 ust. 2c p.g.k.

W wyroku II SAB/Rz 106/16 Sąd podkreślił, że w ewidencji gruntów, została ujawniona w charakterze podmiotu władającego określonymi działkami Wspólnota Gruntowa Wsi [...], natomiast na chwilę orzekania przez Sąd w sprawie bezczynności wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie, zarówno pierwotny jak również zaktualizowany, nie został w ewidencji ujawniony.

W omawianym wyroku Sąd wyraził pogląd, że organ ewidencyjny nie może uchylać się od obowiązku dokonania z urzędu, a więc także bez inicjatywy Spółki, wpisu obejmującego osoby uprawnione do korzystania z gruntów tworzących wspólnotę. Skarżąca Spółka ma prawo domagać się od organu realizacji art. 18 ust. 2 z.w.g., skoro przedłożyła dokumenty potwierdzające uzyskanie osobowości prawnej jak również wykaz osób uprawnionych wraz z wykazem obszaru gospodarstw i wielkością udziału przysługującego we wspólnocie. W tej sytuacji, rolą organu było doprowadzenie do konkretyzacji przepisu art. 18 ust. 2 z.w.g. w sposób i w formie przewidzianej w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Odmawiając ujawnienia wykazu osób uprawnionych do wspólnoty organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie jest władny do wprowadzenia w ewidencji danych określonych w przepisie szczególnym (art. 18 ust. 2 z.w.g.) bez odpowiednich dokumentów umożliwiających wprowadzenie tych zmian. W sytuacjach spornych ustalenie tego stanu należy do właściwości sądów powszechnych, a nie do organu ewidencyjnego. Brak było zatem w ocenie organu podstaw do rozstrzygnięcia kwestii ostatecznego przebiegu granic i powierzchni gruntów stanowiących własność Wspólnoty obowiązujących w 1963 r. lub w 1974 r.

Stanowiska tego nie można zaakceptować.

Przede wszystkim wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wydanego do niej rozporządzenia wykonawczego z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 z późn. zm.) regulują zasady ujawniania danych w operacie ewidencji gruntów i budynków, o ile nie są one wyłączone przez regulację szczególną. Unormowania w zakresie ujawniania danych podmiotowych i danych przedmiotowych dotyczących wspólnot gruntowych zawiera ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a zatem jest to regulacja szczególna i znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

Art. 18 ust. 2 z.w.g. stanowi, że "nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki".

W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt wydania i pozostawania w obrocie prawnym decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r. zatwierdzającej projekt wykazu osób uprawnionych oraz wysokość przysługujących im udziałów w leśnej wspólnocie gruntowej wsi [...].

Decyzja ta wydana została w oparciu o art. 8 ust. 2 z.w.g., który stanowił, że wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przewidywała też (w art. 8 ust. 5z.w.g.), że ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazów, o których mowa w ust. 2, powinno być dokonane w terminie 1 roku od dnia jej wejścia w życie, czyli od dnia 5 lipca 1963 r. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że decyzja wydawana w oparciu o art. 8 ust. 2 u.z.w.g. ma charakter deklaratoryjny i potwierdza jedynie stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie tej ustawy. Podkreśla się w nim również, że termin zawarty w art. 8 ust. 5 z.w.g. jest terminem instrukcyjnym, a nie materialno prawnym (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 22 września 1995 r. SA/Kr 2717/94, ONSA 1996/4/157).

Art 8 ust. 2 i ust. 5 z.w.g. nie obowiązywały już w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie, uchylone zostały ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1276), która zmodyfikowała tryb ustalania nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową oraz ustalania wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie – na wniosek korzystających ze wspólnoty. Nie zmienia to jednak faktu, że w rozpoznawanej sprawie wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej został już ustalony w drodze decyzji właściwego organu i z mocy art. 18 ust. 2 z.w.g. podlega z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów.

Okoliczność, że podstawą tego wpisu jest decyzja administracyjna, a organ dokonujący wpisu nie został wyposażony w kompetencje do kwestionowania treści decyzji oznacza, że w sytuacji pozostawania w obrocie prawnym stosownej decyzji obowiązkiem organu jest dokonanie wpisu zatwierdzonego wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, który wynika z treści decyzji. Taki pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, wyraził WSA w Krakowie w wyroku z dnia 26 listopada 2015 r., III SA/Kr 643/15, LEX NR 1939593, wydanym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym. Jak podkreślił Sąd w tym wyroku, na przedstawiony wyżej charakter kompetencji organu dokonującego wpisu do ewidencji gruntów nie ma wpływu ani data wydania decyzji określającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej ani terminowość wydania tej decyzji w świetle art. 8 ust. 5 z.w.g. Na organie ewidencyjnym spoczywa obowiązek dokonania z urzędu wpisu do ewidencji na podstawie decyzji określającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, nawet jeżeli decyzja ta została wydana z przekroczeniem terminu określonego w art. 8 ust. 5 z.w.g.

Sąd podziela również pogląd wyrażony w powołanym wyroku III SA/Kr 643/15 pogląd, że podstawą odmowy wpisu nie mogą być zwłaszcza wątpliwości dotyczące aktualności danych zawartych w decyzji określającej wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Potwierdza ten wniosek nie tylko domniemanie legalności i prawdziwości ostatecznych decyzji administracyjnych, lecz także treść art. 18 ust. 2 z.w.g., zwłaszcza zaś zdanie drugie tego przepisu – "Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki". Sformułowanie "wszelkie późniejsze zmiany" odnosi się do stanu wynikającego z już dokonanego wpisu do ewidencji gruntów, co oznacza, że nie jest możliwe dokonywanie aktualizowania wcześniejszych danych bez uprzedniego wpisania do ewidencji gruntów wynikającego z decyzji wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Niezależnie zatem od przekonania organu w niniejszej sprawie co do braku aktualności danych wskazanych w art. 18 ust. 2 zd. pierwsze z.w.g., dane te muszą zostać wpisane niejako "pierwotnie", natomiast dalsza kolejność wpisów wynika z sekwencji zdarzeń i jest zgłaszana przez zarząd spółki zgodnie z art. 18 ust. 2 zd. drugie z.w.g..

Nie jest bowiem możliwe dokonanie zmian w ewidencji w sytuacji, gdy organ uprzednio nie wykonana obowiązku wpisu z urzędu do ewidencji wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej ustalonego w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 z.w.g. Jak zaznaczył WSA w Krakowie w wyroku III SA/Kr 643/15, brak jest przy tym jakichkolwiek podstaw prawnych do sanowania stanu wynikającego z braku wykonania obowiązku ciążącego na organie z urzędu i nakładania na wnioskodawcę obowiązku podejmowania działań zmierzających do zmiany wcześniejszej decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 z.w.g.

Podobny zresztą pogląd na gruncie rozpoznawanej sprawy wyraził tut. Sąd w powołanym na wstępie wyroku II SAB/Rz 106/16, którym Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany, stwierdzając, że "skoro co do zasady działania przewidziane art. 18 ust. 2 zd. pierwsze u.z.w.g. polegające na ujawnieniu wykazu osób uprawnionych do wspólnoty, mają być podejmowane przez Starostę z urzędu, to brak działania organu nie może być usprawiedliwiany przyczynami polegającymi na nieprzedstawieniu informacji o miejscach zamieszkania osób uprawnionych czy brakiem wymaganej dokumentacji geodezyjnej. Takie dane jak również dokumentacje geodezyjną z racji jednoznacznie brzmiącego przepisu art. 18 ust. 2 zd. pierwsze u.z.w.g. winny zostać zgromadzone przez organ z jego inicjatywy. Ponadto organ winien rozważyć konieczność zebrania danych o miejscach zamieszkania uprawnionych wobec jednoznacznie brzmiącego przepisu art. 20 ust. 2c p.g.k., który brzmi : Przepisy ust. 2 nie naruszają przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 703)".

W niniejszej sprawie oznacza to, że Starosta [...] zobowiązany jest w pierwszej kolejności do dokonania wpisu do ewidencji gruntów wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, wynikającego z decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r., znak [...] i jej załącznika zawierającego wykaz osób, gospodarstw przez nich posiadanych oraz wielkość przysługujących im udziałów w tej wspólnocie serwitutowej.

Dostrzeżona przez organ rozbieżność pomiędzy ww. wykazem a innymi dokumentami, m. in. decyzją Urzędu Miasta i Powiatu w [...] z dnia [...] września 1974 r. nie upoważnia – w świetle przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych – do odmowy dokonania przedmiotowego wpisu do ewidencji gruntów.

Nie oznacza to jednak, że wpisane dane mają pozostawać niezgodne ze stanem aktualnym. Aktualność tych danych powinna być ustalona w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego zgodnie z przepisami k.p.a., jednakże wyniki postępowania wyjaśniającego w tym zakresie mogą być uwzględnione dopiero wtedy, gdy wcześniej organ wypełni ciążący na nim obowiązek dokonania z urzędu wpisu do ewidencji na podstawie art. 18 ust. 2 zd. pierwsze z.w.g..

W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2017 r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a