Wyrok NSA, sygn. akt II SA 2648/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 6, art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 102 poz. 650
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 11 maja 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych.
Teza: Wystarczy stwierdzenie występowania w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry /wygraną pieniężną lub rzeczową/, aby zakwalifikować tę grę do gier losowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach /t.j. Dz.U. 1998 nr 102 poz. 650/.

Wprowadzenie różnych elementów dodatkowych /np. elementu wiedzy czy zręczności/, mających stworzyć pozory braku losowości, nie pozbawia gry charakteru losowego, jeśli w konsekwencji wynik całej gry zależy od przypadku.

TEZY

Wystarczy stwierdzenie występowania w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry /wygraną pieniężną lub rzeczową/, aby zakwalifikować tę grę do gier losowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach /t.j. Dz.U. 1998 nr 102 poz. 650/.

Wprowadzenie różnych elementów dodatkowych /np. elementu wiedzy czy zręczności/, mających stworzyć pozory braku losowości, nie pozbawia gry charakteru losowego, jeśli w konsekwencji wynik całej gry zależy od przypadku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "TIT" Spółki z o.o. w O. na decyzję Ministra Finansów z dnia 13 września 2000 r. (...) w przedmiocie rozstrzygnięcia czy gra jest grą losową - oddala skargę.


UZASADNIENIE

"TIT" Spółka z o.o. w O. - następca prawny S. Spółki z o.o. w N., zwana dalej Spółką, prowadzi działalność polegającą na urządzaniu gier w automatach instalowanych w obcych lokalach gastronomicznych na terenie kilku województw południowej Polski.

Minister Finansów prowadzący postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia, czy gry w tych automatach są grami losowymi, czy zręcznościowymi ustalił, że mają one następujący przebieg:

1. rozpoczęcie gry następuje przez wrzucenie monety 1 lub 2 zł, co gwarantuje graczowi 5 lub 10 punktów tzw. kredytu i pozwala na rozpoczęcie gry;

2. przyciskiem "start" gracz uruchamia bębny z symbolami, gdy symbole ułożą się w jednej poziomej linii /o momencie zatrzymania wszystkich trzech bębnów decyduje układ elektroniczny, czyli przypadek/, po prawej stronie bębnów pojawiają się podświetlone znaki i liczba wygranych punktów, które gracz otrzymuje w wyniku losowego ustawienia się symboli;

3. właściwe ustawienie się symboli na bębnach daje uczestnikowi gry możliwość wyboru jednego z trzech wariantów dalszego uczestnictwa, a mianowicie:

- dopisanie punktu do uzyskanych wcześniej kredytów;

- zwielokrotnienie wygranej /lub jej utratę/, poprzez naciśnięcie przycisku "start - ryzyko" czy "orzeł - reszka";

- przeznaczenie wygranej ilości punktów do gry na tzw. "górnym liczniku";

4. dalsze prowadzenie gry na "górnym liczniku" ma charakter wyłącznie losowy; wygrane punkty gracz może przekazać na "dolny licznik", a następnie spowodować wypłatę wygranej, naciskając klawisz "zwrot" w momencie, gdy jest on podświetlony.

Na każdym etapie gry grający może dokonać wypłaty wygranej. Zasada zręczności polega na tym, że aby uzyskać wygraną należy nacisnąć odpowiednio oznaczony i podświetlony przycisk. W przypadku nietrafienia w przycisk w ściśle oznaczonej sekwencji czasowej, następuje przegrana tej wartości kredytu, którą przeznaczono do gry w opcji zależnej od zręczności gracza. Pierwszy etap gry jest automatyczny oraz losowy i rozstrzyga o uzyskaniu wysokości wygranej jak i o przejściu do następnego, zręcznościowego etapu gry. W przypadku rozstrzygnięcia niekorzystnego na etapie losowym /utrata kredytu/ grający nie rozpoczyna etapu zręcznościowego i gra jest zakończona - bez wykazania się przez grającego umiejętnościami zręcznościowymi. W tym momencie urządzenie rozstrzyga o zakończeniu gry.

Przy takich ustaleniach, Minister Finansów decyzją z dnia 13 września 2000 r. (...), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 20 lipca 2000 r. (...), którą na podstawie przepisów art. 104 Kpa oraz art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych /obecnie o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach - Dz.U. 1998 nr 102 poz. 650 ze zm./ rozstrzygnął, że gry prowadzone na automatach (...), a także w innych automatach bez określenia ich typu, działających na takich samych zasadach, będących własnością Spółki, są grami losowymi - grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych.

W toku postępowania Spółka dowodziła bowiem, iż gry na tych automatach należy zaliczyć do zręcznościowych, a nie losowych. Stanowisko to spotkało się wcześniej z wątpliwościami Izby Skarbowej w O., która na tle sprawy w przedmiocie określenia Spółce podatku od gier za 1997 r., uchyliła decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w O. przyjmującą, iż są to gry losowe i nakazała mu wystąpienie do Ministra Finansów o rozstrzygnięcie tej kwestii.

U podstaw ww. decyzji Ministra Finansów legło ustalenie, że ww. gry prowadzone w urządzeniach Spółki spełniają ustawową definicję gry losowej, o której mowa w art. 2 ustawy oraz definicję automatu losowego zgodnie z par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 października 1993 r. w sprawie ogólnych warunków urządzania gier losowych i zakładów wzajemnych, warunków dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów losowych i innych urządzeń do gier losowych oraz warunków produkcji i sprzedaży kartonów do gry bingo pieniężne /Dz.U. nr 103 poz. 473/, poprzez łączne występowanie losowości w przebiegu gry oraz wygranej.

Wprawdzie funkcja zręcznościowa jest do ww. gier wprowadzona, jednak na zasadzie dodatkowej i niezależnej czynności, po uzyskaniu przez grającego wygranej w grze losowej i nie ma żadnego automatycznego wpływu na tworzenie wartości wygranej. Jest to ostatni element gry i polega na naciśnięciu w momencie podświetlenia oznaczonego klawisz w czasie ok. 0,28 sek. Naciśnięcie to rozstrzyga jedynie o wypłacie wygranej uzyskanej z losowego etapu gry. Trafienie w palącą się żarówkę nie stanowi natomiast problemu dla osoby o przeciętnej sprawności psychomotorycznej. Wg Ministra Finansów jest to wprowadzone przez stronę ograniczenie dotyczące losowego charakteru gier, mające na celu ominiecie definicji gry losowej. Skoro jednak wynik gry na automatach zależy od przypadku, warunki gry określa regulamin i występują wygrane, to gry są grami losowymi.

Uzyskane przez Spółkę ekspertyzy dotyczące przedmiotowych automatów, a to "opinia techniczna i zasady gry na automatach firmy B.J." i "opinia prawna automatów firmy B.J." eksponują elementy zręcznościowe w grze, pomijając jej losowy charakter. Mają wyłącznie charakter techniczny i nie stanowią rozstrzygnięcia kwestii prawnej. W świetle ww. art. 2 ust. 3 ustawy, jedynie Minister Finansów jest władny rozstrzygnąć w drodze decyzji, czy gra lub zakład wzajemny nie wymienione w ust. 1 i 2 tego przepisu, jest grą losową lub zakładem wzajemnym.

Umiejętności manualne gracza w ograniczony sposób wpływają na ostateczny wynik gry, zaś wprowadzenie w przebiegu gry losowej elementu zręczności, nie stanowi przesłanki uznania jej za zręcznościową. Element ten nie zmienia faktu, że wynik całej gry zależy od przypadku, a wysokość wygranej jest ustalana przez automat w losowej fazie gry. W ostatniej fazie gry - zależnej od gracza może on jedynie stracić wygraną uzyskaną w grze czysto losowej.

Spółka zaskarżyła powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając jej niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przez pominięcie zbadania pamięci komputerów automatów dla ustalenia, czy wynik gry zależy w całości od przypadku, czy w określonej części, a w konsekwencji naruszenie art. 2 ust. 1 zd. 1 ustawy przez "przyjęcie, że gra w rzeczy samej zaprogramowana przez producenta jest grą losową, w której wynik zależy od przypadku". Z tego powodu wniosła o uchylenie decyzji. Wydający opinię Zespół Badawczy Politechniki Warszawskiej oparł się tylko na oględzinach zewnętrznych i danych statystycznych. W toczącej się natomiast przed Sądem Rejonowym w Z.Ś. sprawie karnej orzekł, że do ustalenia charakteru gry na automatach należy zbadać zawartość pamięci. Poza tym, na terenie Polski inne firmy prowadzą działalność na podobnych automatach zakupionych u tego samego producenta i legitymują się stosowanym upoważnieniem.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Podkreślił, że wydając decyzje miał na uwadze protokoły UKS w O., zasady gry przekazane przez skarżącą, opinie techniczne biegłych zawierające szczegółowy opis gry, tj. opinię techniczną i zasady gry na automatach firmy B.J. i opinię techniczną o automatach do gry (...) sporządzoną przez Zespół Badawczy Politechniki Warszawskiej. W posiadaniu Ministra są też opinie techniczne Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie dotyczące analogicznych automatów. Przebieg gier na automatach został ustalony w sposób niesporny na podstawie ww. opinii technicznych, zaś spór sprowadzał się do interpretacji przepisów materialnoprawnych. Odnośnie powoływanych w skardze innych firm prowadzących gry na podobnych automatach Minister Finansów wskazał, że Sąd rozstrzygnął już losowy charakter gier będących własnością jednej z nich /wyrok NSA z dnia 27 października 1999 r. II SA 1095/99/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisu art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie jego wydawania.

Skarga analizowana wyłącznie pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja prawa bowiem nie narusza.

Zaskarżone rozstrzygnięcie Minister Finansów oparł na przepisach art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 6  ww. ustawy o grach losowych (...), w brzmieniu ustawy na dzień wydawania decyzji.

Stosownie do przepisu art. 2 ust. 3 Minister Finansów rozstrzyga w drodze decyzji, czy gra lub zakład wzajemny nie wymienione w ust. 1 i 2, jest grą losową lub zakładem wzajemnym.

Art. 2 ust. 1 stanowi natomiast, iż grami losowymi są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe których wynik zależy od przypadku, a warunki gry określa regulamin. W punkcie 6 ust. 1 przepis ten do gier losowych zalicza gry w automatach losowych prowadzone na urządzeniach, które rozstrzygają o wygranej lub przegranej.

Ustalony w toku postępowania przebieg gier w automatach skarżącej Spółki nie jest kwestionowany. Spór dotyczy natomiast tego, czy są to gry losowe w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu art. 2 ustawy, czy też mają inny - zręcznościowy, jak utrzymuje Spółka, charakter.

Ocena automatów, a konkretnie czy prowadzone w nich gry są grami w systemie o udowodnionym losowym przebiegu powinna opierać się na wyczerpujących dowodach, w tym na specjalistycznych opiniach technicznych biegłych legitymujących się niezbędnym w tej dziedzinie zakresem wiedzy, także co do technicznej strony działania automatów.

W sprawie niniejszej, przy rozstrzyganiu wątpliwości co do zakwalifikowania instalowanych w automatach Spółki gier do kategorii gier w automatach losowych, prowadzonych w urządzeniach, które rozstrzygają o wygranej lub przegranej, Minister Finansów dysponował materiałem dowodowym, obejmującym specjalistyczne opinie techniczne dotyczące automatów Spółki oraz analogicznych automatów innych firm, jak również zasady gry na tych automatach, który to materiał całkowicie, zdaniem Sądu, uzasadnia podjęte w sprawie decyzje. W sytuacji, gdy istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, dalej idące wnioski dowodowe skarżącej i czynione na tym tle zarzuty skargi uznać należy za bezpodstawne.

W szczególności Sąd nie podziela zarzutu pominięcia przez organ orzekający zbadania pamięci komputerów automatów Spółki, jako dowodu niezbędnego do ustalenia, czy wynik gier w nich prowadzonych zależy w całości od przypadku, czy tylko w określonej części. Losowość gry nie ma bowiem charakteru zupełnie abstrakcyjnego. Wymaga odniesienia do życiowych realiów. Zasadniczo rozpracować można każdy system gry. Faktycznie decyduje o tym czas i koszty potrzebne do "pokonania systemu" /por. wyrok NSA z dnia 24 maja 1999 r. II SA 453/99/. W świetle przepisów ustawy chodzi o losowość rozumianą jako niemożliwość przewidzenia rezultatu gry /wynik gry zależy od przypadku/ w normalnych, a nie ekstremalnych warunkach.

Analiza przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że wystarczy stwierdzenie występowania w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry /wygraną pieniężną lub rzeczową/, aby zakwalifikować tę grę do gier losowych w rozumieniu tych przepisów. Wprowadzenie różnych elementów dodatkowych /np. elementu wiedzy, czy zręczności, jak w tej sprawie/, mających stworzyć pozory braku losowości, nie pozbawia gry charakteru losowego, jeśli w konsekwencji wynik całej gry zależy od przypadku.

W kontekście całokształtu materiałów dowodowych tej sprawy, nie budzi zastrzeżeń ustalenie Ministra Finansów, że pierwszy etap gier prowadzonych w automatach skarżącej Spółki zależy wyłącznie od automatu i ma tym samym charakter losowy. Na tym też etapie ustalana jest wysokość wygranej pieniężnej. Tym samym wynik gier zależy od przypadku. Drugi etap gier - zręcznościowy - polega wyłącznie na zatwierdzeniu wygranej przez przyciśnięcie przycisku w odpowiednim czasie. Ocena znaczenia elementu zręcznościowego gier dla określenia ich charakteru i zakwalifikowania gier mimo występowania takiego elementu do kategorii gier losowych w automatach losowych /art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy i par. 10 ust. 1 ww. rozporządzenia/ dokonana przez organ orzekający w trybie art. 2 ust. 3 ustawy, nie budzi wątpliwości.

W tych warunkach prawidłowo organ ten wywiódł, że funkcja zręcznościowa wprowadzona została do gier jako dodatkowa czynność po uzyskaniu przez grającego wygranej w grze losowej i nie ma wpływu na tworzenie wartości wygranej. Nie może więc przesądzić o zręcznościowym charakterze gier. Jest to jedynie finalna, prosta czynność manualna, polegająca na naciśnięciu w momencie podświetlenia odpowiedniego klawisza, co skutkuje wypłatą wygranej. Funkcja zręcznościowa określa tylko warunek zakończenia gry, w celu wypłacenia wygranej grającemu, który wygrał ją już na etapie losowym.

Na marginesie powyższego godzi się również zauważyć, że interes publiczny wymaga nie tylko właściwego zakwalifikowania eksploatacji danych automatów według ustawowych kryteriów, ze względu na prawidłowe pobieranie z tego tytułu przewidzianych przepisami opłat i podatków, ale i realizowania zasady, że uprawianie najróżniejszych form hazardu powinno być nadzorowane i kontrolowane. Niekontrolowany hazard może bowiem być źródłem wielu zjawisk patologicznych.

Skoro skarżąca Spółka nie wykazała naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę w stopniu, w jakim mogło to mieć istotny wpływ na jej wynik /art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ww. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/, to brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Dlatego też Sąd, na podstawie art. 27 ust. 1 ww. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, oddalił skargę jako niezasadną.