Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 537/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 2, art. 41 pkt 1, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r.nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 537/19

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi M. H. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] dotycząca odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji wnioskiem z [...] stycznia 2019 r. M. H. zwróciła się o przyznanie takiego zasiłku w kwocie 500 zł na miesiąc styczeń 2019 r. z przeznaczeniem na zakup diety cukrzycowej. Wskazała, że kwota 250 zł otrzymana na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. wystarczyła jej na 11 dni na zakup żywności.

Decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na zakup diety cukrzycowej w kwocie 500 zł na miesiąc styczeń 2019 r. Powodem wydania decyzji odmownej był brak możliwości ustalenia aktualnej sytuacji życiowej wnioskodawczyni.

W odwołaniu M. H. wskazała, że decyzja jest bezzasadna i bezprzedmiotowa. Zarzuciła, że od listopada 2018 r. nie zmieniono pracowników socjalnych, którzy awanturowali się w jej mieszkaniu. Wyjaśniła także, że jej pismo

z dnia [...] stycznia 2019 r., kierowane do Prezydenta Miasta [...], to nie nowy wniosek o przyznanie zasiłku, lecz prośba o interwencję, wniosek o zmianę decyzji

z dnia [...] grudnia 2018 r. Wskazała, że od tej decyzji złożyła odwołanie, a została ona wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2019 r. SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniło, że z treści pisma strony z dnia [...] stycznia 2019 r. jednoznacznie wynikało, że wnioskuje ona o przyznanie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 500 zł na miesiąc styczeń z uwagi na brak środków pieniężnych na realizację diety cukrzycowej, a nadto zobowiązań jakie posiada nie jest w stanie pokryć z otrzymywanej emerytury. W piśmie tym wyraźnie wskazała, że otrzymana kwota 250 zł w dniu [...] grudnia 2018 r. wystarczyła na zakup żywności na 11 dni, a musi ona funkcjonować 31 dni.

Kolegium wskazało, że w tych okolicznościach organ I instancji [...] stycznia 2019 r. skierował do wnioskodawczyni pismo z prośbą o kontakt celem przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Kolejnym pismem z [...] stycznia 2019 r. organ uprzedził wnioskodawczynię o skutkach braku współpracy

z pracownikiem socjalnym. Mimo skierowanego pisma zainteresowana nie umożliwiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Powołując się na art. 107 ust. 1 i ust. 4a oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej: u.p.s.) Kolegium stwierdziło, że w sprawie bezspornym pozostaje fakt, że M. H. zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności niezbędnej w diecie cukrzycowej, jednak nie pozwoliła na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia aktualnej sytuacji dochodowej i zdrowotnej. Powyższe obligowało organ I instancji do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zauważyło, że Kierownik MOPS organizuje pracę pracowników socjalnych i nie jest możliwa jej zmiana na "życzenie" osób korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej.

W skardze na decyzję SKO wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. H. nie sprecyzowała kierunku jej weryfikacji. Wskazała na zastrzeżenia co do pracy pracowników socjalnych. Podkreśliła, że mimo sformułowanych zarzutów ani Kierownik MOPS ani SKO nie podjęło interwencji. Podniosła, że nigdy nie odmówiła pracownikowi socjalnemu przeprowadzenia wywiadu, jeżeli obowiązki wykonywał prawidłowo.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") sądy administracyjne badają, czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością aktu (z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach). Przy czym, jak wynika z przepisów art. 133 § 1 i art. 134 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie, tj. co do jej zgodności z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie pozostaje decyzja SKO z [...] kwietnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2019 r. o odmowie przyznania M. H. specjalnego zasiłku celowego na zakup diety cukrzycowej.

Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy u.p.s., w tym art. 41 pkt 1, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przy czym zasiłek ten przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy wyraźne określenie "może być przyznany". Oznacza to, że organ administracji, mając na względzie ogólne zasady udzielenia wsparcia z pomocy społecznej, ma co do zasady swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy, jak i jej wysokości. Nie oznacza to dowolności, bowiem warunkowane jest dokonaniem w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych (zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) oraz wymogiem należytego i przekonującego uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

Z akt sprawy wynika, że skarżąca M. H. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2019 r. wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 500 zł na miesiąc styczeń 2019 r. z przeznaczeniem na zakup diety cukrzycowej.

Słusznie orzekające w sprawie organy podkreśliły, że postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy społecznej wymaga od osoby ubiegającej się o taką pomoc współdziałania w szerokim tego słowa znaczeniu. By wydać w takiej sprawie decyzję, konieczne jest m.in. dokładne ustalenie zarówno potrzeb jak i sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o pomoc społeczną.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że wywiad środowiskowy (jak i jego aktualizacja) jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który niewątpliwie jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną i ma charakter obligatoryjny. Waga tego dowodu wyraża się w treści art. 11 ust. 2 oraz art.. 107 ust. 4a u.p.s., które zawierają sankcję w postaci odmowy udzielenia pomocy lub uchylenia decyzji przyznającej pomoc w przypadku braku wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu (tak m.in. WSA w Gdańsku w wyroku z 9 lutego 2017 r. sygn. III SA/Gd 870/16; wyrok NSA z 7 marca 2017 r. sygn. I OSK 2454/16, publ.: baza orzeczeń CBOSA). Niemożność zaś przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się

o świadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy beneficjenta pomocy społecznej z organem a uchylanie się od tej współpracy, z mocy ustawy o pomocy społecznej, jest traktowane jako naruszenie przez beneficjenta obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej (wyrok NSA z 19 grudnia 2016 r. sygn. I OSK 2186/16, Lex nr 2205303).

W okolicznościach niniejszej sprawy organy administracji, z przyczyn leżących po stronie skarżącej, nie miały możliwości ustalenia aktualnej sytuacji bytowej

i majątkowej skarżącej oraz ustalenia czy w sprawie zachodzą szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 u.p.s.

Z nadesłanych do Sądu akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ I instancji zwrócił się do wnioskodawczyni o kontakt

z pracownikiem socjalnym MOPS w celu ustalenia przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Korespondencję odebrała osobiście skarżąca dnia [...] stycznia 2019 r. Kolejnym pismem z [...] stycznia 2019 r. (odebranym w dniu [...] stycznia 2019 r.) – organ pouczył wnioskodawczynię o skutkach braku współpracy z pracownikiem socjalnym

i skutkach brak wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Wnioskodawczyni nie skontaktowała się, ani nie podjęła próby kontaktu

z pracownikiem socjalnym. Nadto z zalegającej w aktach administracyjnych notatki służbowej sporządzonej przez pracownika socjalnego wynika, że dnia [...] stycznia 2019 r. podjęto próbę kontaktu telefonicznego w celu umówienia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na jego przeprowadzenie, odmówiła współpracy z pracownikiem socjalnym.

Z powyższego wynika, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia aktualnej sytuacji osobistej, majątkowej, rodzinnej. Nie wykazała chęci współpracy, czy współdziałania w celu ustalenia tej sytuacji.

W niniejszej sprawie opisane przez organy obu instancji i znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym zachowanie skarżącej uzasadniało stwierdzenie, że nie współdziałała on w sposób należyty przy ustalaniu swojej sytuacji majątkowej, osobistej i faktycznie uniemożliwiła w ten sposób przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

W ocenie Sądu, opisane zachowania skarżącej organ prawidłowo zakwalifikował jako brak współdziałania oraz niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s.).

Również podnoszone przez skarżącą zarzuty co do pracy pracowników socjalnych nie są uzasadnione. Nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, a organy podejmowały działania w granicach i w zgodzie

z prawem.

Z powyższych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.