Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2322/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a ust. 1, art. 13b
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi U.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej MSWiA/Organem) decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] (zwana dalej decyzją z dnia

[...] kwietnia 2021 r.) po rozpatrzeniu odwołania Pani U. W. (zwanej dalej Wnioskodawczynią/Skarżącą), o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa), odmówił wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ ustalił, że Skarżąca wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. wystąpiła do MSWiA o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu wniosku podała, że służbę rozpoczęła dnia [...] kwietnia 1989 r. na stanowisku [...] Sekcji [...] Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Poinformowała, że nie miała świadomości, iż Wydział [...] jest w pewnym zakresie podporządkowany Służbie Bezpieczeństwa. Stwierdziła, że została przyjęta do Milicji Obywatelskiej i tak też traktowała swoją służbę. Dodała, że po przyjęciu była w okresie służby przygotowawczej, co wykluczało jakąkolwiek współpracę

ze Służbą Bezpieczeństwa. Po dniu 31 lipca 1990 r. jeszcze przez okres 16 miesięcy była [...] w Wydziale [...] i zakres jej obowiązków był dokładnie taki sam jak w dniu podjęcia służby, co w jej ocenie jest kolejnym argumentem przemawiającym za całkowitym brakiem współdziałania ze Służbą Bezpieczeństwa. Wnioskodawczyni podkreśliła, że służbę w Policji pełniła wzorowo

i z zaangażowaniem wypełniała powierzone zadania, a charakter jej służby powodował niejednokrotnie pracę w godzinach nadliczbowych, udział w zdarzeniach stresujących oraz zagrażających jej życiu i zdrowiu. Dodała, że była wielokrotnie wyróżniana nagrodami pieniężnymi, pochwałami i odznaczeniami. Za wzorowe

i wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków została odznaczona Medalem Złotym za Długoletnią Służbę.

MSWiA decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Organ, wskazał że Wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2017 r. i ma przyznane prawo do emerytury i do renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. Podniósl, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanej uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej okres służby od dnia 1 kwietnia 1989 r. do dnia 31 lipca 1990 r. tj. 1 rok i 4 miesiące. Całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat i 28 dni. Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu [...] października 2020 r., nie wynika, aby Wnioskodawczyni nierzetelnie wykonywała zadania

i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z pisma Komendy Głównej Policji z dnia [...] października 2018 r. znak [...] wynika, że Wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, o czym świadczą informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy

do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Za wzorową służbę została uhonorowana Medalem Złotym za Długoletnią Służbę. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującej karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej

w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

MSWiA stwierdził, że przedmiotowy okres służby Wnioskodawczyni na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak

i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, może być oceniony jako krótkotrwały. Mając to na względzie uznał, że Wnioskodawczyni spełnia przesłankę wymienioną w art. 8a ust.1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zaopatrzeniowej wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Organ podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków,

w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. W jego ocenie pełnienie przez Wnioskodawczynię służby na stanowiskach wykonawczych, tj.: [...],[...],[...] oraz na stanowisku [...], na którym wymieniona zakończyła służbę, nie wypełnia znamion szczególnie uzasadnionego przypadku, a realizacja obowiązków na wskazanych wyżej stanowiskach wynikała z zakresu czynności służbowych Wnioskodawczyni.

W jego ocenie to, że Wnioskodawczyni pełniła służbę poprawnie, nie wykazując się przy tym nadzwyczajnym zaangażowaniem w realizację powierzonych obowiązków, wykraczającym poza normalne warunki pełnienia służby, rzetelnie wykonując obowiązki, nie stanowi wystarczającego powodu do zastosowania przez organ przysługującego mu uprawnienia.

W ocenie MSWiA "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy

i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta szczególnymi osiągnięciami.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wnioskodawczyni, zarzucając:

1."... obrazę art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, polegającą na uznaniu, że w stosunku do Skarżącej należy odmówić wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w/w ustawy, gdyż nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek, bowiem nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami na służbie, szczególnie wyróżniającymi na tle pozostałych funkcjonariuszy a także jej służba na "rzecz totalitarnego państwa" i jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r. był ukierunkowany na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, chociaż liczne nagrody, pochwały, awanse, brak jakichkolwiek kar dyscyplinarnych, znaczne pogorszenie stanu zdrowia w związku ze służbą w Policji a także przyznaniu jej w lipcu 2015 r. Medalu Złotego za Długoletnią Służbę "za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej", wskazują jednoznacznie, iż w stosunku do jej osoby, taki przypadek zachodzi, zaś fakt, iż podjęła służbę w charakterze [...] od [...] kwietnia 1989 r., krótko potem ukończyła szkołę podoficerską MO ze specjalnością "prewencja" z uwagi na chociażby zmiany ustrojowe i zakres obowiązków, nie mogła i nie miała zamiaru realizować "zadań i funkcji typowych dla ustroju państwa totalitarnego", co prowadzi do zasadnej oceny, iż organ dokonał bardzo dowolnej oceny materiału dowodowego, bezzasadnie odmówił zastosowania w/w przepisu ...,

2. ...obrazę art. 7 kpa w zw. Z art. 107§3 kpa, polegającą na sprzeczności ustalonego stanu faktycznego zaskarżonej decyzji pomimo faktycznego stwierdzenia, iż skarżąca spełnia przesłanki do zastosowania w stosunku do niej art. 8 a Ustawy zaopatrzeniowej, z jej konkluzją, jak również pominięcie istotnych pozytywnych dla niej okoliczności, co wskazuje na całkowity brak obiektywizmu i dokładnego wyjaśnienia sprawy...".

Skarżąca podniosła, że służbę rozpoczęła po około 1,5 miesiąca, po obradach i ustaleniach "okrągłego stołu". Nadto, wskazała, że około 1,5 miesiąca później (maj 1989 r.) nastąpiła legalizacja NSZZ "Solidarność", zaś po 2 miesiącach od daty podjęcia służby odbyły się wybory (4 czerwca 1989 r.). Następnie zaś 5 miesięcy później premierem rządu został Tadeusz Mazowiecki. Wskazała, że była w tym czasie telefonistką na okresie przygotowawczym i do jej zadań należało łączenie rozmów przychodzących i wychodzących. Jej zdaniem Organ powinien wykazać, biorąc pod uwagę zajmowane stanowisko oraz kontekst historyczny, w jaki sposób realizowała zadania "typowe dla ustroju totalitarnego". Jak wynika z uzasadnienia, jedynym faktycznie argumentem, jest to, iż w czerwcu 1989 r. ukończyła kurs podoficerów MO i "przełożeni mieli określone oczekiwania i inwestowali w jej rozwój". Zauważa, że ukończyła kurs podoficerski, jako funkcjonariuszka MO i - uzyskała specjalizację "prewencja". Jej zdaniem wniosek Organu, że "przełożeni mieli określone oczekiwania i inwestowali w jej rozwój" świadczy jedynie o tym, że jeśli były w stosunku do niej oczekiwania, to jako do funkcjonariusza MO, który walczy

z przestępczością kryminalną bądź jej zapobiega a nie funkcjonariusza SB.

Jej zdaniem nie miała świadomości, że jej wydział rzekomo miał podlegać nadzorowi ze strony zastępcy Komendanta Wojewódzkiego MO d/s SB. Nadto wskazała, że z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wynika, iż jej wydział był nadzorowany przez z-pcę ds. administracyjno-gospodarczych.

Reasumując Skarżąca stwierdziła, że Organ nie dokonał faktycznie żadnej analizy w części dotyczącej jej osoby za okres od [...] kwietnia 1989 r. do [...] lipca

1990 r., zaś uzasadnienie sprowadza się do ogólnikowych stwierdzeń, które nie mają żadnego odzwierciedlenia w bezspornym stanie faktycznym.

Skarżąca podkreśliła, że w lipcu 2015 r. na podstawie postanowienia Prezydenta RP z [...] czerwca 2015 r. została odznaczona Medalem Złotym za Długoletnia Służbę. Zwróciła uwagę, że medal ten otrzymała "za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej". Podniosła też, że w okresie od 2007 r., tj. od chwili ustanowienia tego medalu do 2017 r., tj.

do czasu gdy pełniła służbę w Policji z jej wydziału na emeryturę odeszło nie mniej niż 10 funkcjonariuszy a żaden z nich nie otrzymał tego medalu, oprócz niej. Również nikt, kto miał staż służby zbliżony do jej stażu. Podkreśliła tę okoliczność, mając na względzie ewentualną argumentację organu o rzekomej powszechności tego medalu.

Skarżąca przypomniała, że w Policji za osiągnięcia nagradza się m.in. nagrodami pieniężnymi i awansami. Uznała, że w jej przypadku zostało pominięte, co jest bezsporne, iż była ona wielokrotnie nagradzana za osiągnięcia w pracy nagrodami pieniężnymi, podwyżkami dodatków oraz awansami. Wyjaśniła, że wielokrotnie była narażona na agresywne zachowanie podejrzanych w okresie służby w wydziale dochodzeniowym, kilkukrotnie koledzy zapobiegali jej pobiciu zaś podczas dyżurów narażała swoje życie i zdrowie np. podczas oględzin w budynkach grożących zawaleniem, na terenie podmokłym, bagiennym czy podczas pościgu.

Skarżąca wskazała, że gdy była funkcjonariuszem Wydziały Techniki Operacyjnej wielokrotnie pełniła służbę w tzw. zamiejscowych punktach terenowych w sprawach dotyczących m.in. zabójstw, narkotykowych, przestępczości zorganizowanej itp. Zwróciła uwagę, iż tzw. punkty terenowe to najczęściej były stodoły, strychy. Zaś same dyżury trwały po kilkanaście godzin. Była to służba oprócz tego, że wyczerpująca fizycznie to również było to związane z bardzo wysokim poziomem stresu i wyczerpania psychicznego. Skutkiem tej służby jest stan zdrowia Skarżącej. W związku ze służbą w Policji stwierdzono bowiem u niej m.in. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z wielopoziomową dyskopatią i przewlekłym zespołem bólowym korzeniowym szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym. Jak również stwierdzono

u niej w związku ze służbą zaburzenia depresyjno-lękowe. Zauważyła, że organ tę okoliczność pominął. Dla niej jest oczywiste, że gdyby nie pełniła służby z ponad przeciętnym zaangażowaniem, to nie miałaby takich dolegliwości zaś stan jej zdrowia byłby znacznie lepszy. Jej zdaniem organ pomimo trwania postępowania przez ponad 3 lata, nie dokonał obiektywnej analizy zebranego w postępowaniu materiału dowodowego. Zostały pominięte istotne okoliczności bardzo pozytywne dla Skarżącej.

W związku z powyższym wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i obciążenie organ kosztami postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Organu z dnia [...] kwietnia 2021 r. odmawiając wyłączenia stosowania wobec Skarżącej przepisów art. 15c, art. 22a

i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej WSA w Warszawie), w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a.").

Powołana wyżej ustawa przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego).

Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak obejmuje badanie, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza – wyrażona

w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany wyżej przepis zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia" (tak np: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA).

W tym samym wyroku NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, "należy przyjąć, że:

- jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

NSA podkreślał przy tym, że nie każde nawiązanie stosunku prawnego

w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie z zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji. Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych - z punktu widzenia podstaw ustrojowych - zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje

w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego.

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej Naczelny Sąd Administracyjny dokonał m.in. w wyrokach: z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 636/20; z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1411/19; z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19; z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19; z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3267/21; z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 1577/21; z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 1511/21 (publ. CBOSA).

Również w powołanym w zaskarżonej decyzji wyroku z dnia 12 grudnia

2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19 (publ. j.w.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił trafność przedstawionej wyżej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej podkreślając, że "dokonana (...) wykładnia przesłanki "osób pełniących służbę,

o której mowa w art. 13b", do jakiej odsyła art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, determinuje również wykładnię określonej w tym przepisie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Należy przyjąć, że przesłanka ta obejmując sytuacje pozostające w związku ze służbą wykonywaną w okresie "służby na rzecz totalitarnego państwa", tj. w granicach wyznaczonych treścią art. 13b w związku

z art. 13c ustawy, jest zrealizowana wtedy, gdy postawy osoby objętej zakresem

art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie można ocenić pejoratywnie z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawa, tj. gdy działalność takiej osoby nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem

w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a była aktywnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, co w konsekwencji przesądza o braku uzasadnionych podstaw wyłączania w stosunku do tej osoby ogólnych zasad ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego".

Wskazać przy tym należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest stanowisko Organu, że służba Skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. zarówno

w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, może być oceniona jako krótkotrwała. W związku z tym Skarżąca spełnia przesłankę wymienioną w art. 8a ust.1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zaopatrzeniowej Organ zasadnie wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że dla stwierdzenia "rzetelności" działania funkcjonariusza nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie

i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań

i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem

"w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań

i obowiązków. Narażanie zdrowia i życia nie stanowi bowiem warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako dodatkowy element oceny tego kryterium.

Jak wskazał NSA w ww. wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 "(...) brak jest powodów, aby kryterium rzetelności rozumieć inaczej niż

w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. (...) Zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia - w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami

i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia."

Nadto należy zauważyć, że Organ powinien rozważyć podnoszoną przez Skarżącą okoliczność służby w Wydziale Techniki Operacyjnej. Według twierdzeń Skarżącej wielokrotnie pełniła służbę w tzw. zamiejscowych punktach terenowych

w sprawach dotyczących m.in. zabójstw, narkotykowych, przestępczości zorganizowanej. Wobec tego należy rozważyć czy tego rodzaju służba była służbą wyczerpującą fizycznie oraz związaną z bardzo wysokim poziomem stresu

i wyczerpania psychicznego. W tym też zakresie Organ oceni utratę zdrowia związaną ze służbą w Policji w kontekście szczególnie uzasadnionego przypadku opisanego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Wobec zaniechania rozpatrzenia sprawy w sposób zgodny z przedstawioną wyżej wykładnią art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie Organ uwzględni ocenę prawną zawartą

w uzasadnieniu wyroku. Dokona analizy przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w niniejszej sprawie przy uwzględnieniu wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej orzeczeniach. W związku z tym, wypełniając obowiązki określone w art. 7,

art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ dokona oceny charakteru służby skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. Weźmie przy tym pod uwagę stanowisko NSA prezentowane w ww. orzeczeniach akcentujące "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, której istota koncentruje się na potrzebie badania konkretnych spraw określonych indywidualnych osób ze świadomością, że restrykcyjne ustawowe domniemanie "służby na rzecz totalitarnego państwa" zrównuje - w zakresie statusu istotnego z punktu widzenia zaopatrzenia emerytalnego - osoby, które bezpośrednio angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a zatem takie, których postawa z dzisiejszej perspektywy aksjologicznej jest oceniana negatywnie,

z takimi osobami, których aktywność wprawdzie nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego, jednakże ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji pejoratywnych.

Ponadto Organ uwzględni przebieg długoletniej służby Skarżącej po dniu 12 września 1989 r. przedstawiony w piśmie Szefa ABW z dnia 25 maja 2018 r., charakter pełnionych zadań i obowiązków, wyróżnienia i nagrody, a przede wszystkim fakt odznaczenia Skarżącej w 2011 r. Medalem Złotym "Za długoletnią służbę". Weźmie pod uwagę, że zasługi i osiągnięcia Skarżącej w służbie nie mogą być przez organ pominięte, godziłoby to bowiem w zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.