Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 12/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 35 par. 3, art. 36, art. 97 par. 4, art. 100
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H.K., A. K., J. K. na bezczynność Starosty P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. zobowiązuje Starostę P. do wydania w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu organowi akt administracyjnych, decyzji administracyjnej rozstrzygającej wniosek z dnia 22 lipca 1990 r., zarejestrowany pod nr [...] o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w zakresie nierozstrzygniętym w decyzji z dnia [...] 2011 r., nr [...] , to jest obejmującym nieruchomości położone w P. oznaczone w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...] , działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], II. umarza postępowanie w zakresie dotyczącym bezczynności Starosty P. odnośnie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości położonych w P. oznaczonych w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], III. zasądza od Starosty P. na rzecz skarżących kwotę 340,00 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/T. Świstak /-/J. Zieliński /-/J. Szaniecka


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2007 r., nr [...], Starosta P. w pkt 1 orzekł o zwrocie na rzecz H. K., J. K. oraz A. K. w 1/3 każdemu z nich, części nieruchomości stanowiącej własność Miasta P. położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Jednocześnie organ zobowiązał H. K., J. K. oraz A. K. do zwrotu na rzecz Miasta P. łącznej kwoty 6.680, 92 zł. Z kolei w pkt 3 decyzji Starosta odmówił H. K., J. K. oraz A. K. zwrotu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].

Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], Wojewoda Wielkopolski uchylił zaskarżoną decyzję Starosty P. z dnia [...] 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy podzielił pogląd Starosty P., iż na nieruchomości objętej toczącym się postępowaniem zwrotowym nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, bowiem wszelkie działania zmierzające do zabudowy i zagospodarowania terenu miały miejsce już w trakcie toczącego się postępowania zwrotowego. Jednocześnie Wojewoda wskazał na nieprawidłowości w ustaleniu przez organ I instancji działek, które podlegają zwrotowi oraz działek, co do których należy orzec o odmowie ich zwrotu. W szczególności wątpliwości organu odwoławczego budziła odmowa zwrotu działki oznaczonej nr [...], gdyż działka oznaczona nr [...] była przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1999 r., uchylonej prawomocną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2000 r. Tym samym konieczne stało się rozważenie, czy Starosta nie rozstrzygnął sprawy co do działki, o której uprzednio rozstrzygał Prezydent Miasta P.. Ponadto w zaskarżonej decyzji Starosta nie wypowiedział się co do działki oznaczonej [...], która leży ona terenie objętym postępowaniem zwrotowym, a orzekł o zwrocie działek [...],[...]oraz [...] pomimo, że ustanowiono na nich prawo użytkowania wieczystego. Ponadto Starosta orzekł o niemożności zwrotu działki nr [...] , pomimo iż nie została ona ujęta wyrokiem Sądu Polubownego z dnia 3 września 1998 r. Organ odwoławczy stwierdził również, że Starosta nie dokonał prawidłowej wyceny zwracanej nieruchomości obejmującej jej stan z dnia zwrotu, w szczególności nie powołał rzeczoznawcy majątkowego oraz nie określił o ile wzrosła wartość nieruchomości z uwagi na zrealizowanie na jej terenie domów jednorodzinnych. Powyższe uchybienia, zdaniem organu odwoławczego, uzasadniały konieczność przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co spowodowało uchylenie decyzji i przekazania jej do rozpatrzenia organowi I instancji.

Wyrokiem z dnia 21 maja 2008 r. (sygn. akt II SA/Po 1048/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę H. K., A. K. oraz J. K. na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego. Zdaniem Sądu Wojewoda prawidłowo uznał, iż w sprawie istnieje konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Określenie prawidłowej wielkości odszkodowania oraz prawidłowe ustalenia działek podlegających zwrotowi ma kluczowe znaczenie dla wydania decyzji w niniejszej sprawie. Brak wyczerpującego rozważenia, które z działek, objętych postępowaniem, podlegają zwrotowi, a które są z tego obowiązku zwolnione, powoduje, że nie jest możliwe prawidłowe wyliczenie wartości odszkodowania.

Akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem sądu zostały zwrócone do Starostwa Powiatowego w P. w dniu 29 września 2009 r.

W dniu 2 lutego 2010 r. Starost P. przesłał akta administracyjne do Sądu Okręgowego w P. w związku z toczącym się przed tym sądem postępowaniem o odszkodowanie z powództwa U. S. M. "A" przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta P.

Pismem dnia 8 kwietnia 2010 r. H. K., A. K. oraz J. K. wnieśli do Wojewody Wielkopolskiego zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Starostę P. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...].

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r. Wojewoda Wielkopolski wyznaczył Staroście P. termin pięciu miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy z Sądu Okręgowego w P. na załatwienie przedmiotowej sprawy.

Wojewoda uznał, iż organ I instancji nie tylko nie dochował przewidzianego w art. 35 § 3 k.p.a. terminu do załatwienia sprawy, ale również nie poinformował strony o przyczynie zwłoki i wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.). Organ stwierdził, że z uwagi na niezakończenie procesu zbierania dowodów w sprawie, wypożyczenie akt do Sądu Okręgowego w P. oraz skomplikowany charakter sprawy należało orzec jak w osnowie postanowienia.

W dniu 5 lipca 2010 r. Sądu Okręgowy w P. zwrócił akta administracyjne sprawy Staroście P.

Dnia [...] 2011 r. H. K., A. K. oraz J. K. reprezentowani przez adw. A. K. – G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę bezczynność Starosty P. wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy o nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb U. arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...] ,[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].

Skarżący podnieśli, iż wyznaczony przez Wojewodę Wielkopolskiego w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2010 r. termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 5 grudnia 2010 r., to jest 5 miesięcy od daty zwrotu akt sprawy z Sądu Okręgowego w P. a pomimo to do dnia złożenia skargi Starosta nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie. Skarżący zwrócili uwagę, iż organ nie tylko uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. ale również w ogóle nie zawiadomił strony o przyczynach zwłoki i nie wskazał niego terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych strona skarżąca podniosła, iż żadne powody nie mogą usprawiedliwiać nadmiernej przewlekłości postępowania administracyjnego. Usprawiedliwieniem nie mogą być problemy kadrowe organów jak i innej względy administracyjno-techniczne. Przewlekłe prowadzenie postępowania podważą zaufanie obywateli do państwa i prawa, naruszając podstawową zasadę ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasadę procesu administracyjnego – art. 8 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...]Starosta orzekł o odmowie zwrotu wnioskodawcom - H.K., A. K. oraz J. K. nieruchomości położonych w P. oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] (dawna działka nr [...]) zapisanych odpowiednio w księgach wieczystych KW nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]wszystkie jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż pozostała część wniosku obejmująca działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...] i [...] zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją.

Odpowiadając na skargę z dnia 14 stycznia 2011 r. Starosta P. wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż po otrzymaniu akt sprawy z Sądu Okręgowego pozyskał odpisy ksiąg wieczystych, wypisy z rejestru gruntów, zbadał księgi wieczyste uzyskując z nich materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji rozstrzygającej w części prowadzone postępowanie, to jest. decyzji z dnia 27 stycznia 2010 r.

Starosta wyjaśnił, iż z uwagi na stan prawny pozostałej części nieruchomości, co do której ostateczne rozstrzygnięcie nie nastąpiło, wystąpił w dniu 1 lutego 2011 r. do Prezydenta Miasta P. o wykreślenie prawa użytkowania wieczystego z księgi wieczystej. Miasto Poznań w czasie siedmiu lat od wydania wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2003 r., przesądzającego ostatecznie o nieważności umowy na mocy, której nastąpiło oddanie w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości na rzecz U. S. M. "A", nie uregulowało stanu prawnego w księdze wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zauważyć nadto należy, iż zgodnie z treścią art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wydał decyzję rozstrzygającą sprawę, postępowanie przed sądem administracyjnym staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższy pogląd został wyrażony przede wszystkim w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. I OPS 6/08, (dostępna w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) , gdzie wskazano, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.

W przedmiotowej sprawie Starosta P. decyzją z dnia [...]2011 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...] i [...] (dawna działka nr [...]). W ten sposób częściowo nastąpił skutek będący istotą żądania skargi, to jest procesowo załatwiono podanie strony dotyczące zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] aczkolwiek jedynie w określonej części.

W związku z powyższym, wobec częściowego rozstrzygnięcia sprawy przez organ, przed rozpoznaniem skargi na bezczynność przez Sąd, dalsze postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie bezczynności Starosty P. w załatwieniu wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], stało się bezprzedmiotowe i postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie należało umorzyć, o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W dalszej kolejności Sąd stwierdził, iż skarga w przedmiocie bezczynności Starosty P. w załatwieniu wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w zakresie nierozstrzygniętym decyzją z dnia [...], 2011 r., [...],, to jest obejmującym nieruchomości położone w P. oznaczone w ewidencji gruntów: obręb U., arkusz mapy [...],, działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] okazała się zasadna.

Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje generalnie organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.

Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie bezczynność organu administracji publicznej zachodzi w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji czy innego aktu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu ( zob. m. in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86; wyrok NSA z 05.11.1987r., SAB 23/87, ONSA 1988/1/13; wyrok NSA z 22.12.1998r., III SAB 77/98, LEX nr 36590; wyrok WSA w Warszawie z 08.06.2004r., III SAB/Wa 8/04, LEX nr 160109 ).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania, iż skarga na bezczynność Starosty P. w zakresie obejmującym zagadnienie zwrotu nieruchomości położonych w P. oznaczonych w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] jest uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż Starosta P. nie załatwił sprawy w ustawowym terminie określonym w przepisie art. 35 § 3 k.p.a., wobec czego Wojewoda Wielkopolski prawidłowo wyznaczył dodatkowy termin na jej załatwienie, uwzględniając zażalenie skarżących.

Również w tym wyznaczonym przez Wojewodę terminie Starosta P. nie załatwił sprawy w zakresie obejmującym zagadnienie zwrotu nieruchomości położonych w P. oznaczonych w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...] działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i to pomimo tego, iż termin ten wynoszący pięć miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy administracyjnej z Sądu Okręgowego w P. był terminem bardzo długim i w ocenie Sądu zupełnie wystarczającym na wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż Starosta P. pomimo otrzymania akt sprawy dniu 29 września 2009 r. przez szereg miesięcy nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności, ograniczając się jedynie do wypożyczenia w dniu 2 lutego 2010 r. (a więc po czterech miesiącach absolutnej bezczynności) akt sprawy administracyjnej Sądowi Okręgowemu w P. Żadnych czynności w sprawie Starosta P. nie podjął także przez okres kolejnych pięciu miesięcy kiedy to akta sprawy administracyjnej znajdowały się w sądzie powszechnym, a pierwsze po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21 maja 2009 r., sygn. II SA Po 1048/08 działania zmierzające do zebrania kompletnego materiału dowodowego i zakończenia sprawy podjął dopiero 18 października 2010 r. – a więc po ponad roku bezczynności - kierując do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "B" w P. wniosek o przesłanie odpowiedniego wypisu z ewidencji gruntów.

Okoliczność, iż akta sprawy administracyjnej przez pięć miesięcy pozostawały w Sądzie Okręgowym w P. stanowiąc dowód w sprawie z powództwa U.S. M. "A" przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta P. nie może przy tym stanowić jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla bezczynności organu administracji, który przekazując akta sądowi powszechnemu winien był zapewnić sobie możliwość dalszego procedowania w sprawie, w tym w szczególności zbierania materiału dowodowego umożliwiającego rozstrzygnięcie sprawy niezwłocznie po zwrocie akt przez sąd powszechny. Żaden przepis kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłącza bowiem w takiej sytuacji stosowania regulacji dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych, jak również nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania ze względu na wypożyczenia akt sprawy innemu organowi bądź sądowi.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż również sposób prowadzenia postępowania przez Starostę po zwrocie akt administracyjnych z Sądu Okręgowego w P. ocenić należy jako rażąco przewlekły i służący jedynie maskowaniu faktycznej bezczynności w sprawie. W okresie tym obejmującym bowiem czas sześciu miesięcy poza pismem do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "B" w P. z dnia 18 października 2010 r. (na które odpowiedź uzyskano 5 listopada 2010 r.), Starosta ograniczył się jedynie do pozyskania w grudniu 2010 r. odpisów zupełnych ksiąg wieczystych nieruchomości objętych postępowaniem oraz do wystąpienia dnia 14 grudnia 2010 r. do Sądu Rejonowego P. – Stare Miasto w P. V Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie kserokopii szeregu dokumentów potwierdzających stan prawny nieruchomości będących przedmiotem postępowania zwrotowego, które to dokumenty uzyskał z Sądu w okresie od 29 grudnia 2010 r. do 12 stycznia 2011 r.

Po pozyskaniu wszystkich żądanych dokumentów Starosta po upływie kolejnych dwóch tygodni całkowitej bezczynności decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu wnioskodawcom – H. K., A. K. oraz J. K. nieruchomości położonych w P. oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], (dawna działka nr [...]), to jest w przedmiocie części wniosku, wskazując w uzasadnieniu decyzji, iż pozostała część wniosku obejmująca działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją. Zarówno w uzasadnieniu decyzji jak i w jakimkolwiek piśmie informacyjnym do stron Starosta nie wskazał przy tym na powody jedynie częściowego załatwienia sprawy i przyczyny zwłoki w załatwieniu wskazanej powyżej jej części, jak i przewidywany termin jej załatwienia w całości.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż Starosta P. przez cały okres po zwrocie akt wraz z prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu sygn. II SA/Po 1048/08 nie informował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i planowanym terminie jej załatwienia co stanowiło oczywiste i rażące naruszenie jednoznacznego przepisu art. 36 k.p.a. i mogło być jedną z przyczyn występującej w sprawie długotrwałej bezczynności.

Próbę wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w zakresie nierozstrzygniętym w decyzji z dnia [...] 2011 r., nr [...], to jest obejmującym nieruchomości położone w P. oznaczone w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przewidzianym przez prawo terminie Starosta P. podjął dopiero w datowanej na 10 lutego 2011 r. odpowiedzi na skargę podnosząc, iż z uwagi na stan prawny pozostałej części nieruchomości, co do której ostateczne rozstrzygnięcie nie nastąpiło, wystąpił w dniu 1 lutego 2011 r. do Prezydenta Miasta P. o wykreślenie prawa użytkowania wieczystego z księgi wieczystej. Miasto P. w czasie siedmiu lat od wydania wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2003 r., przesądzającego ostatecznie o nieważności umowy na mocy, której nastąpiło oddanie w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości na rzecz U. S. M. "A", nie uregulowało stanu prawnego w księdze wieczystej.

Odnosząc się do tegoż argumentu Sąd wskazuje, iż jest on całkowicie chybiony. Oczekiwanie przez organ administracji na podjęcie przez stronę postępowania administracyjnego (jaką jest w realiach niniejszej sprawy Miasto P. reprezentowane przez Prezydenta Miasta P.) określonych działań nie może być bowiem uznane za usprawiedliwienie bezczynności tego organu w sprawie. Podkreślić trzeba, że choć strona może dobrowolnie podjąć działania oczekiwane przez organ, to brak jest środków prawnych pozwalających na zmuszenie jej w toku toczącego się postępowania do podjęcia tychże oczekiwanych przez organ działań zmierzających do uregulowania zagadnień związanych z prawidłowością wpisów w księgach wieczystych, a co za tym idzie wygenerować to może kolejne okresy bezczynności w sprawie. Zauważyć należy, iż w świetle art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity Dz. U. Nr 124, poz. 1361 z 2001 r. ze zm.) stanowiącego, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności, następcom prawnym wnioskodawcy C. K., którzy (jak wynika chociażby z faktu wywiedzenia skargi na bezczynność organu) są zainteresowani w zakończeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w rozsądnym terminie, nie służy prawo do żądania usunięcia niezgodności, albowiem to dopiero ewentualna decyzja o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości spowoduje przejście na nich praw do tych nieruchomości, zaś Prezydent Miasta P., któremu prawo zainicjowania takowego postępowania przed sądem wieczystoksięgowym niewątpliwie służy, nie podejmuje w tym zakresie lat jakichkolwiek działań, do czego zresztą jako organ strony postępowania niezainteresowanej szybkim rozstrzygnięciem sprawy jest uprawniony.

Stanowczego podkreślenia wymaga bowiem, że to na organie administracji prowadzącym postępowanie, a nie na stronie postępowania ciąży obowiązek takiego prowadzenia postępowania i wykorzystywania dostępnych środków prawnych, które zapewnią wydanie orzeczenia w terminie prawem przewidzianym.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż o ile w ocenie organu administracji rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd wieczystoksięgowy poprzez wydanie określonych orzeczeń w przedmiocie wpisów do księgi wieczystej winien on zastosować odpowiednie środki prawne przewidziane w art. 97 § 4 k.p.a. i powiązanych z tym przepisem regulacjach zawartych w art. 100 k.p.a.

Wydanie odpowiedniego postanowienia na podstawie art. 97 § 4 k.p.a. nie tylko przerwałoby pozostawanie przez organ administracji w bezczynności, lecz także jednocześnie umożliwiłoby stronom postępowania procesowe zweryfikowanie – poprzez wywiedzenie środków zaskarżenia – prawidłowości poglądu prawnego co do niemożności rozstrzygnięcia sprawy z wniosku z dnia 22 lipca 1990 r. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w zakresie nierozstrzygniętym w decyzji z dnia [...] 2011 r., nr [...] do czasu uregulowania stanu prawnego w księdze wieczystej. Z tej też przyczyny prawidłowość tego stanowiska prawnego organu wyrażonego jedynie w odpowiedzi na skargę, a nie w formie przewidzianego prawem orzeczenia, nie mogła być przedmiotem badania przez Sąd w niniejszej sprawie dotyczącej jedynie rozpoznania skargi na bezczynność Starosty P.

Na marginesie zasadniczych rozważań Sąd wskazuje (choć nie miało to wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia) na oczywistą rozbieżność pomiędzy treścią sentencji decyzji z dnia [...] 2011 r., a jej uzasadnieniem polegającą na wskazaniu działki nr [...] zarówno w części dyspozytywnej wśród działek w przedmiocie zwrotu których zapadło powyższe orzeczenie, jak i w uzasadnieniu wśród działek co do których rozstrzygnięcie nastąpi odrębną decyzją.

Reasumując Sąd, podzielając zarzuty skarżących, iż przy załatwianiu sprawy zwrotu przedmiotowych nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako obręb U., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]Starosta P. pozostaje w bezczynności, zaś w pozostałym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe orzekł - na podstawie art. 149, 161 § 1 pkt 3 i art. 200 p.p.s.a. - jak w sentencji.

/-/ T. Świstak /-/ J. Zieliński /-/ J. Szaniecka