Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 681/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Generalny Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 1 z zw. z art. 85 i srt. 91, art. 87 ust. 1, art 88 ust. 1, art 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia NSA Anna Lech Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Generalnego Służby Więziennej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1405/06 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1405/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...], nr [...], oraz decyzję ją poprzedzającą Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W., na podstawie art. 156, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r., o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), stwierdził z urzędu nieważność decyzji nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w W. z dnia [...] w sprawie uznania uprawnienia kpr. A. C. do pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe do wysokości 19.878,56 zł oraz nieważność decyzji Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w W. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego dla kpr. A. C..

Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...], utrzymał wymienioną decyzję w mocy, podkreślając, że w momencie przyznania pomocy finansowej A. C. był już właścicielem lokalu mieszkalnego, co po stronie organu rodziło obowiązek zbadania, czy lokal ten jest co najmniej zgodny z przysługującą mu powierzchnią mieszkalną z tytułu posiadanych norm. Wówczas bowiem, zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, nie można mu było przydzielić lokalu mieszkalnego, a także przyznać prawa do pomocy finansowej.

Organ podkreślił, że decyzja Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w W. z dnia [...] "jest wadliwa nie dlatego, że nie załatwia sprawy co do istoty, ale z powodu rażącego naruszenia przepisów ustawy o Służbie Więziennej".

W związku z tym organ uznał, że przyznanie A. C. pomocy finansowej z naruszeniem powołanych zasad powodowało konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Na powyższą decyzję A. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując między innymi, że lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2 położony w B. D. przy ul. [...], nabył w dniu [...] czerwca 2000 r. ze środków własnych, ale po uprzednim skorzystaniu z pomocy finansowej rodziny, która udzieliła mu pożyczki na zakup mieszkania, którą to pożyczkę spłaca do dziś

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, na rozprawie pełnomocnik organu wskazał, że skarżący nie otrzymał lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, a o pomoc finansową wystąpił po nabyciu lokalu. Stwierdził, iż gdyby skarżący wystąpił o pomoc finansową przed nabyciem lokalu wówczas otrzymałby ją.

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1405/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...], nr [...], oraz decyzję ją poprzedzającą Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Sąd wskazał, że niezawiadomienie skarżącego A. C. o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, które przyznawały mu prawo do pomocy finansowej naruszało, a w zasadzie wyeliminowało jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), naruszało więc przepisy art. 61 § 4 i art. 28 k.p.a., art. 157 § 3 k.p.a., art. 8 i 10 k.p.a.

Sąd zauważył także, iż organ nie wydając postanowienia o wszczęciu postępowania, wszczął z urzędu dwa odrębne, samodzielne postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Wszczął bowiem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w W. nr [...] z dnia [...] oraz w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w W. nr [...] z dnia [...]

Skoro więc wszczęto dwa odrębne samodzielne postępowania, każde z nich należało zakończyć odrębną decyzją. Natomiast postępowania w tych odrębnych, samodzielnych sprawach Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. zakończył wydając jedną decyzję, tj. decyzję nr [...] z dnia [...]

W ocenie Sądu jednak powyższe uchybienia proceduralne samodzielnie same w sobie nie skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł także, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do wykładni art. 90 powołanej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.

W ocenie Sądu prawo funkcjonariusza Służby Więziennej do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest regulowane wskazaną ustawą o Służbie Więziennej i nie jest dopuszczalne dokonywanie wykładni tej ustawy przez pryzmat rozwiązań prawnych wynikających z aktów wykonawczych.

Sąd pierwszej instancji powołując się na wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt OSA 8/01, wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarządzenie jako akt tzw. prawa wewnętrznego nie może normować praw i obowiązków funkcjonariuszy. Zarządzenie może mieć jedynie zastosowanie w przypadku, gdy prawo do pomocy finansowej zostało już ustalone zgodnie z przepisami ustawy o Służbie Więziennej.

Wskazano również, że ustawa o Służbie Więziennej nie upoważniła Ministra Sprawiedliwości do określenia, w drodze aktu wykonawczego, dodatkowych wymogów, od których uzależnione jest przyznanie pomocy finansowej. Zarządzenie może jedynie uregulować szczegółowe zasady jej przyznawania. Akt wykonawczy wydawany jest w celu wykonania ustawy i w ramach określonego nią upoważnienia, toteż nie może zawierać dodatkowych, nieprzewidzianych ustawą przesłanek nabycia prawa.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, art. 90 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Więziennej nie określa w jakiej dacie, tj. przed, czy po nabyciu lokalu, wniosek o przyznanie pomocy ma zostać wniesiony. Przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, w związku z czym, zdaniem Sądu, prawo funkcjonariusza, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej i nie otrzymał pomocy w formie przydziału lokalu mieszkalnego, staje się wymagalne najpóźniej w dacie nabycia lokalu.

W związku z tym Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, iż wniosek o przyznanie prawa do pomocy finansowej został złożony przez skarżącego kilka dni od nabycia prawa do lokalu. Istotne natomiast jest, w świetle art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, czy prawo to wobec skarżącego zostało już wcześniej zrealizowane, tj. czy skorzystał on już w okresie służby z pomocy finansowej określonej w art. 90 ust. 1 tej ustawy oraz czy zaistniały przesłanki wykluczające uzyskanie pomocy określone w art. 91 ustawy.

Wskazano, że z akt sprawy wynika, iż skarżący po raz pierwszy wniósł o przyznanie pomocy finansowej na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za niezrozumiałe uznać należy powołanie w osnowie decyzji o stwierdzeniu nieważności przepisu art. 91 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, gdyż przepis ten dotyczy sytuacji przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, skarżący zaś ubiegał się o prawo zamienne alternatywne, tj. prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.

Sąd wskazał, że obie decyzje, tj. decyzja z dnia [...] i decyzja z dnia [...], zostały wydane na tej samej podstawie prawnej, przez ten sam organ, w tym samym przedmiocie, w stosunku do tego samego podmiotu. Doszło więc do sytuacji, w której organ orzekł dwukrotnie w tej samej sprawie. Oczywistym zatem jest w ocenie Sądu, iż jedna z dwóch wydanych decyzji powinna zostać w trybie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wyeliminowana z obrotu prawnego, pozostaje jednakże pytanie, która z nich.

Do wypowiedzenia się w tej kwestii Sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, uwzględniając okoliczność, że decyzja wcześniejsza z [...] przyrzekała i rozstrzygała o prawie pomocy finansowej do większej kwoty (19.878,56 zł) niż decyzja późniejsza z [...] (15.000 zł).

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z twierdzeniami organu nadzorczego, że organ kwaterunkowy przyznając pomoc finansową nie zbadał podstawowej przesłanki wynikającej z art. 91 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, tj. czy lokal, na uzyskanie którego przyznano pomoc finansową jest zgodny z przysługującą powierzchnią mieszkalną z tytułu norm. Zarówno bowiem z uzasadnienia decyzji z dnia [...], jak i z akt administracyjnych wynika, że skarżącemu łącznie z żoną i córką przysługiwało uprawnienie do mieszkania o powierzchni użytkowej [...] m2. Z aktu notarialnego Rep. A [...] wynika natomiast, że funkcjonariusz nabył prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2, a zatem nabył lokal mniejszy od powierzchni przysługującej.

W ocenie Sądu przyjęcie wykładni, iż złożenie wniosku o pomoc przed datą nabycia lokalu rodzi takie uprawnienia, zaś złożenie go po dacie nabycia lokalu powoduje wygaśnięcie tego prawa, jest daleko idącym uproszczeniem i jest sprzeczne jest z intencją ustawodawcy oraz stanowi próbę obejścia prawa.

Od Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2007 r., skargę kasacyjną złożył Dyrektor Generalny Służby Więziennej, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od A. C. na rzecz Centralnego Zarządu Służby Więziennej kwoty 100 zł tytułem uiszczonej opłaty sądowej.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 90 ust. 1 i 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002r. Nr 207, poz.1761, ze zm.), przez błędną wykładnię.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd w zaskarżonym wyroku dokonał błędnej interpretacji art. 90 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, bowiem uczynił to w oderwaniu od pozostałych przepisów rozdziału 6 ustawy regulujących kwestie mieszkań funkcjonariuszy i pominął najistotniejszą przesłankę eliminującą prawo A. C. do przyznania pomocy, a mianowicie posiadanie lokalu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o pomoc.

Podniesiono, że przedmiotowe orzeczenie zawiera niekonsekwentne ustalenia sprzeczności i niespójności.

Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy jest bezspornym, że skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej był już właścicielem lokalu mieszkalnego. Fakt posiadania lokalu w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy stanowi wyłączną ustawową przesłankę eliminującą możliwość przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "na uzyskanie lokalu mieszkalnego" jednoznacznie wskazuje, że przyznana pomoc ma zmierzać do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a nie rekompensować wydatkowane środki na zaspokojone wcześniej potrzeby mieszkaniowe.

Dlatego też Dyrektor Generalny Służby Więziennej nie podzielił stanowiska Sądu, że "przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy finansowej, a roszczenia funkcjonariusza o przyznanie pomocy mogą być dochodzone do czasu przedawnienia tych roszczeń".

Podniesiono także, że skoro zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997r. w sprawie określenia wysokości szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. Min. Sprawiedliwości Nr 4, poz.50), zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i jego treść pozostawała w ścisłym związku merytorycznym z treścią ustawy, to jako akt wykonawczy uzupełnia treść regulacji ustawowej w zakresie wynikającym z delegacji ustawowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, A. C. podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Podstawą prawną przyznania prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego reguluje art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 i art. 91 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Podstawą tego prawa jest regulacja zawarta w art. 85 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi: "Funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych". Realizacją tego prawa do lokalu mieszkalnego jest prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego (art. 90 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Więziennej). Przesłanki prawa do lokalu wyznacza art. 85 ust. 2 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, regulując ustalenie powierzchni mieszkaniowej przysługującej funkcjonariuszowi, przy uwzględnieniu jego stanu rodziny, stopnia służbowego lub zajmowanego stanowiska oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, jednak nie więcej niż z dwóch tytułów. Jednostkowa norma powierzchni mieszkaniowej wynosi od 7 m2 do 10 m2. Drugą granicę wyznaczającą prawo do pomocy finansowej funkcjonariusza określa art. 91 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, regulując sytuację, w której funkcjonariuszowi nie przysługuje prawo do lokalu a zatem wyłączając również prawo do pomocy.

Sąd w zaskarżonym wyroku przeprowadził w pełni prawidłową wykładnię przepisów mających zastosowanie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Artykułu 90 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Więziennej nie można interpretować w oderwaniu od art. 91 ust. 1 tej ustawy oraz innych przepisów Rozdziału VI tej ustawy, zatytułowanego "Mieszkania funkcjonariuszy". W przepisach tych przewidziane są cztery formy pomocy dla funkcjonariusza Służby Więziennej: a) przydzielenie lokalu mieszkalnego w formie decyzji (art. 87 ust. 1); b) równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu (art. 88 ust. 1); c) równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania (art. 89 ust. 1); d) pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 90 ust. 1). Jednocześnie w art. 91 ust. 1 ustawy wyliczono przypadki, w których nie przydziela się funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, przy czym w punkcie 1 i punkcie 3 jako przesłankę negatywną przydziału powołano zajmowanie w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu - odpowiadającego, co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, bądź zajmowanie domu. Uprawnienie do uzyskania lokalu mieszkalnego jest uprawnieniem podstawowym, dopiero wtedy, gdy nie można zapewnić przydziału tego lokalu, może wchodzić w grę przyznanie innej formy pomocy.

W tej sytuacji postawiony w skardze kasacyjnej zarzut dokonania przez Sąd błędnej wykładni art. 90 ust. 1 w/w ustawy poprzez uczynienie tego w oderwaniu od pozostałych przepisów rozdziału 6 ustawy regulujących kwestie mieszkań funkcjonariuszy oraz pominięcie najistotniejszej przesłanki eliminującej prawo A. C. do przyznania pomocy finansowej, a mianowicie posiadanie lokalu mieszkalnego jeszcze przed złożeniem wniosku o taką pomoc, nie jest zasadny.

Interpretacja art. 90 ust. 1 w oderwaniu od art. 91 ust. 1 prowadziłaby do wadliwości w ustaleniu granic prawa do pomocy finansowej. Prawo do pomocy finansowej nie przysługuje jeżeli funkcjonariusz zajmuje lokal wymieniony w art. 91 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3, który odpowiada swą powierzchnią przysługującym mu normom powierzchni mieszkalnej. Przyjęcie innej interpretacji prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego musiałoby prowadzić do wniosku, iż każdemu funkcjonariuszowi niezależnie od tego, jakie posiada warunki mieszkaniowe, pomoc taka przysługuje i to w każdym czasie.

Jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest wykluczenie dopuszczalności wykładni normy prawnej w oderwaniu od pozostałych przepisów prawa, w których norma jest zawarta oraz w oderwaniu od całości rozwiązań prawnych ustawy. Sąd w pełni tę zasadę wykładni zastosował w zaskarżonym wyroku.

W tym stanie prawnym należy uznać, o czym już wyżej była mowa, iż podstawę prawną przyznania funkcjonariuszowi prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego, stanowi art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 i art. 91 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). Powyższe jest uzasadnione tym, iż prawo do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego przewidzianego w art. 85 ustawy.

Identyczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005 roku, OSK 1220/04 (LEX nr 164737) i Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w pełni je podzielił.

Trafny jest przy tym pogląd prezentowany przez Sąd pierwszej instancji, że art. 90 ust. 1 w/w ustawy o Służbie Więziennej nie określa w jakiej dacie, tj. przed, czy po nabyciu lokalu wniosek o przyznanie pomocy ma zostać wniesiony. Przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, w związku z czym, prawo funkcjonariusza, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej i nie otrzymał pomocy w formie przydziału lokalu mieszkalnego, staje się wymagalne najpóźniej w dacie nabycia lokalu.

Tak więc w niniejszej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, iż wniosek o przyznanie prawa do pomocy finansowej został złożony przez skarżącego kilka dni od daty nabycia prawa do lokalu. Ważne natomiast jest, w świetle unormowań art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, czy prawo to wobec skarżącego zostało już wcześniej zrealizowane, tj. czy skorzystał on już w okresie służby z pomocy finansowej określonej w art. 90 ust. 1 tej ustawy oraz, czy zaistniały przesłanki wykluczające uzyskanie pomocy określone w art. 91 ustawy (z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, iż skarżący po raz pierwszy wniósł o przyznanie pomocy finansowej na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej).

Nie przeczy tej ocenie treść powołanego przez wnoszącego skargę kasacyjną zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 września 1997 r. (Dz. Urz. MS z 1997 r. Nr 4, poz. 50). Według art. 90 ust. 2 powołanej ustawy o Służbie Więziennej, Minister Sprawiedliwości otrzymał delegację ustawową do określenia szczegółowych zasad przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej jest regulowane ustawą z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej, a zatem w zakresie regulacji ustawowej nie jest dopuszczalne jej interpretowanie przy stosowaniu rozwiązań prawnych wynikających z aktów wykonawczych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2005 roku, OSK 1220/04, LEX nr 164737). Należy jednakże mieć na względzie fakt, że przepisy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nie stanowią źródła prawa określającego normy należnego funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego.

Także i aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003r. Nr 132, poz.1235), które zastąpiło w/w zarządzenie, nie przeczy prezentowanemu rozumowaniu. Mianowicie - § 5 ust. 1 tego rozporządzenia mówi o tym, że pomoc finansową przyznaje się na pisemny wniosek funkcjonariusza, zaś ust. 3 pkt 4 stanowi, iż do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności umowę kupna lokalu mieszkalnego (...) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną. Treść tych unormowań świadczy dobitnie o tym, że wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy może być również złożony po dokonaniu zakupu lokalu mieszkalnego w prawem przewidzianej formie. Inne rozumienie tych przepisów oznaczałoby, że pomoc finansowa okazałaby się fikcyjna.

Na marginesie na podkreślenie zasługuje także to, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy pamiętać o szeregu uchybieniach procesowych, których dopuściły się organy administracji, a które Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał i nakazał je wyeliminować.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.