Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 149/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10, art. 77, art 97 par. 1 pkt 4, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 50, art. 51, art. 81c
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 150 uat. 9, par. 152 ust. 7, par. 153 ust. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Dnia 23 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...], znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – w skrócie k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 z poźn. zm. – powoływanej jako p.b.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], znak: [...], w zakresie dotyczącym obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oraz uchylił w zakresie ustalonego terminu i wyznaczył nowy termin do dnia [...].

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 28 stycznia 2014 roku A. R.

i T. R. poinformowali PINB w Ł. o wykonaniu obowiązku określonego

w decyzji nr [...] z dnia [...] znak: [...], dotyczącego doprowadzenia robót budowlanych, związanych z adaptacją przestrzeni pod biegiem schodowym na pomieszczenie łazienki, do stanu poprzedniego, jak również o wykonaniu dalszych robót budowlanych polegających na wyodrębnieniu z części dotychczasowego pomieszczenia kuchni nowego pomieszczenia łazienki wyposażonego w kabinę prysznicową, umywalkę i miskę ustępową oraz na przebudowie instalacji wodno-kanalizacyjnej.

W dniu 17 marca 2014 roku organ przeprowadził czynności kontrolne w lokalu mieszkalnym nr 3 znajdującym się w budynku mieszkalnym przy ul. A 19

w Ł., w wyniku których ustalił, że pomieszczenie łazienki znajdujące się pod biegiem schodowym zostało doprowadzone do stanu poprzedniego poprzez demontaż urządzeń sanitarnych i armatury łazienkowej oraz zaślepienie końcówek instalacji wodno-kanalizacyjnej. Nadto stwierdził, iż A. R. i T. R., działając

w charakterze inwestorów, wykonali roboty budowlane, które nie znajdują oparcia

w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Roboty zostały zakończone. Przed wykonaniem przedmiotowych robót inwestorzy nie dopełnili obowiązku uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również nie zgłosili zamiaru ich wykonania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Ponadto organ wyjaśnił, iż w związku z prowadzeniem postępowania administracyjnego, z urzędu znany jest stan prawny nieruchomości przy ul. A 19 w Ł., która stanowi działkę ewidencyjną nr 51 w obrębie ewidencyjnym [...] i jest przedmiotem współwłasności (na zasadzie ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej) M. K. i M. K. oraz A. R. i T. R.

Organ wszczął z urzędu odrębne postępowanie administracyjne i działając

na podstawie przepisu art. 81c ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. wydał postanowienie

nr [...] z dnia [...], którym nałożył na inwestorów obowiązek dostarczenia, w terminie do dnia 31 sierpnia 2014 roku, ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych.

W dniu 1 sierpnia 2014 roku inwestorzy przedłożyli opracowanie pn. "Ekspertyza techniczna w zakresie robót budowlanych polegających na wydzieleniu pomieszczenia łazienki wraz z przebudową instalacji wod-kan i elektrycznej w lokalu nr 3 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. A 19 w Ł." sporządzone w sierpniu 2014 roku przez mgr Inż. K. S. (uprawnienia budowlane nr [...]) i technika urządzeń sanitarnych R. A. (uprawnienia budowlane nr [...]). Rzeczone opracowanie zostało uzupełnione dokumentami złożonymi przy podaniach z dnia 28 października 2014 roku i z dnia 20 lutego 2015 roku. Organ stwierdził, że z treści przedłożonego opracowania technicznego wynika w szczególności, że "Wykonana łazienka spełnia przepisy Prawa budowlanego oraz warunki techniczno-budowlane po wcześniejszym wykonaniu wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej łazienki zgodnie z załączoną ekspertyzą". Co istotne, powierzchnia rozpatrywanego pomieszczenia wynosi 2,67 m2, zaś jego wysokość 2,60 m. Ponadto w skład dostarczonej ekspertyzy wchodzi m.in. opinia sporządzona w dniu 14 lipca 2014 roku przez mistrza kominiarskiego Z. W., w której stwierdzono, iż "W wygrodzonej części kabiny brak przewodów kominowych. Należy dla łazienki dobudować po zewnętrznej stronie budynku przewód wentylacyjny ocieplony".

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ stopnia podstawowego, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, na postawie przepisu

art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. nakazał A. R. i T. R. doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Organ wyjaśnił zastosowaną podstawę prawną i wskazał, że zgodnie z § 77 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami, dalej "rozporządzenie") pomieszczenie higieniczno-sanitarne powinno mieć wentylację spełniającą wymagania przepisów rozporządzenia oraz przepisów odrębnych. Do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych zalicza się między innymi łazienki (vide § 76 zdanie drugie rozporządzenia). Jednocześnie zgodnie z § 147 ust. 2 rozporządzenia wentylację mechaniczną lub grawitacyjną należy zapewnić w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, w pomieszczeniach bez otwieranych okien, a także w innych pomieszczeniach, w których ze względów zdrowotnych, technologicznych lub bezpieczeństwa konieczne jest zapewnienie wymiany powietrza, przy czym, w myśl § 148 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia, w budynkach innych niż wysokie i wysokościowe może być stosowana wentylacja grawitacyjna. Mając na uwadze powyższe wymogi organ stwierdził, iż wykonanie robót budowlanych określonych w rozstrzygnięciu jest niezbędne dla doprowadzenia rozpatrywanej inwestycji do stanu zgodnego z warunkami wynikającymi z przytoczonych przepisów prawa. Nie znalazł natomiast podstaw do zakwestionowania prawidłowości wykonania pozostałego zakresu rozważanych robót.

We wniesionym odwołaniu M. i M. K. podnieśli, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego w szczególności norm art. 97 § 1 pkt. 4 oraz art. 7, art. 77 i art. 12 k.p.a. Nadto z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 4 w zw. z art. 3 pkt 11 p.b. w zw. z art. 199 k.c, art. 52 w zw. z art. 48 ust. 3 pkt 2 i w zw. z art. 33 ust. 2 pkt. 2 p.b., wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania M. K.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił postępowanie, a następnie podjął je po ustaleniu, że wyłącznie M. K. nabył prawa do nieruchomości po M. K.

Organ odwoławczy powołując się na regulację art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., stanowiącą podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wskazał, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b., właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Zgodnie z przepisem art. 57 ust. 7 p.b., regulacja ta znajduje zastosowanie również do robót zakończonych. Z dostarczonej przez stronę dokumentacji wynika, iż wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów Prawa budowlanego oraz warunków techniczno - budowlanych poza koniecznością wykonania kanału wentylacyjnego z wentylatorem wyciągowym o wym. 90 x 224mm.

Na ostateczną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do sądu administracyjnego złożył M. K. reprezentowany przez adwokata E. W.-Ł. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Ł. – W. w Ł., o sygn. akt: [...], a to na skutek błędnego ustalenia, że wynik tego postępowania nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy rozstrzygnięcie w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym;

Art. 50 ust. 3 p.b. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. poprzez jego bezzasadne niezastosowanie i udzielenie wnioskodawcom blisko 90 dniowego terminu

na wykonanie ekspertyz w zakresie wykonania robót budowlanych, podczas gdy

z przewidzianej dla trybu legalizacji procedury postępowania wynika, że organ administracyjny może udzielić jedynie 30 dniowego terminu, co w sposób nieuprawniony wydłużyło ustawowy termin uczestników postępowania na przygotowanie wspomnianych powyżej ekspertyz, w konsekwencji, w sposób nieuzasadniony przedłużyło przebieg postępowania, podczas gdy organ zobowiązany jest do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki;

art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i niedostrzeżenie w ten sposób zaistniałych w toku postępowania przed organem I instancji naruszeń proceduralnych polegających na niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a co za tym idzie nie wyjaśnieniu jej w sposób dostateczny, w szczególności w odniesieniu do okoliczności, czy przedłożony przez stronę projekt wykonania zewnętrznej instalacji wentylacyjnej odpowiada wymaganiom rozporządzenia, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności, czy kanał wentylacyjny nie będzie odprowadzał uciążliwych zapachów oraz zanieczyszczeń szkodliwych dla zdrowia, brak zweryfikowania czy okna znajdujące się w tej samej ścianie są oddalone w poziomie od wyrzutni co najmniej 3 m, a poniżej lub powyżej wyrzutni - co najmniej 2 m, niezweryfikowanie czy instalacja zewnętrznego kanału wentylacyjnego nie wpłynie na strukturę i substancję ściany oraz wykonanej na niej izolacji oraz w jakim stopniu wpłynie na estetykę budynku po wykonaniu takiej instalacji.

4. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 , art. 77 oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 pkt 2 i 3 p.b. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i niedostrzeżenie w ten sposób zaistniałych w toku postępowania przed organem I instancji naruszeń proceduralnych polegających na niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a co za tym idzie niewyjaśnienie jej w sposób dostateczny, w szczególności w odniesieniu do okoliczności, czy nie pozostaje w sprzeczności z przepisami techniczno-budowlanymi, czy nie pozostaje w sprzeczności z przepisami z zakresu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a powyższe zaniechania

w przeprowadzeniu postępowania dowodowego i w zakresie wyjaśnienia sprawy nie spotkały się z żadną argumentacją organów w uzasadnieniach ich decyzji.

5. art. 10 k.p.a. przez pozbawienie skarżącego udowodnienia swoich twierdzeń

i możliwości złożenia wyjaśnień w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego przez fakt braku jego uczestnictwa w kontroli i oględzinach,

w konsekwencji wykonanie czynności pod jego nieobecność, co miało wpływ na wynik sprawy, w tym zaskarżonej decyzji.

6. art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego przeanalizowania zgromadzonej dokumentacji, poprzez niezweryfikowanie czy instalacja elektryczna w remontowanym pomieszczeniu spełnia wymagania stawiane przez normę PN-IEC 60364-7-701, a w konsekwencji czy nie będzie stwarzała zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia mieszkańców budynku.

7. art. 77 k.p.a. poprzez brak weryfikacji informacji dostarczonych przez wnioskodawców, dotyczących zastosowanej instalacji energetycznej, która nie spełnia wymagań rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

8. art. 107 § 3 i § 4 w zw. z art. 138 § 1, § 2 i § 4, art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w konsekwencji wydanie decyzji bez szczegółowego wyjaśnienia, jakie okoliczności organ administracyjny uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz wskazania przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak szczegółowego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, w tym w szczególności brak odniesienia się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego zarzutów.

Na podstawie "art. 145 § 1 ust." naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj:

§ 150 ust. 9 rozporządzenia poprzez nakazanie uczestnikom postępowania wykonania robót budowlanych, instalacji mechanicznej wentylacji łazienki, pomimo iż "wentylacji takiej nie można instalować w pomieszczeniach z paleniskami na paliwo stałe, płynne lub z urządzeniami gazowymi pobierającymi powietrze do spalania z pomieszczenia i z grawitacyjnym odprowadzeniem spalin przewodem od urządzenia stosowanie mechanicznej wentylacji wyciągowej jest zabronione".

§ 153 ust. 6 rozporządzenia poprzez zaakceptowanie przedłożonego przez uczestników postępowania projektu wybudowania instalacji wentylacji i zobowiązanie ich do wykonania wentylacji pomieszczenia w sposób sprzeczny z wymogami wynikającymi z przepisów dotyczących warunków technicznych wentylacji, poprzez wybudowanie jej na zewnętrznej ścianie i wyprowadzenie pod okapem budynku, podczas gdy dolna krawędź otworu wyrzutni z poziomym wylotem powietrza, usytuowanej na dachu budynku, powinna znajdować się co najmniej 0,4 m powyżej powierzchni, na której wyrzutnia jest zamontowana, oraz 0,4 m powyżej linii łączącej najwyższe punkty wystających ponad dach części budynku, znajdujących się w odległości do 10 m od wyrzutni, mierząc w rzucie poziomym.

art. 4 w zw. z art. 3 pkt. 11 p.b. w zw. z art. 199 k.c. poprzez błędne zastosowanie

i uznanie, że wnioskodawcy mają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy są jedynie współwłaścicielami części ułamkowej 1/5,

a podejmowane przez nich roboty budowlane są czynnością przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością, w związku z tym dla ich przeprowadzenia wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.

art. 52 w zw. z art. 48 ust. 3 pkt. 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt. 2 p.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że ustalenie stanu prawnego nie ma znaczenia dla stwierdzenia istnienia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy nakazana do wykonania instalacja wentylacyjna w sposób istotny wpływa na sposób korzystania i uprawnienia uczestników postępowania.

§ 2 ust. 1, 2, 3a, § 184 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, iż instalacja elektryczna nie wymaga modernizacji podczas gdy nie spełnia wymagań nakładanych na inwestorów treścią rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie administracyjne

w sprawie samowolnie przeprowadzonych robót budowlanych obejmujących wykonanie łazienki wydzielonej z pomieszczenia kuchni w lokalu mieszkalnym położonym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Postępowanie to toczyło się w trybie przewidzianym w art. 51 p.b.

Istotą postępowania unormowanego w art. 51 p.b. jest usunięcie stanu samowoli budowlanej i doprowadzenie wykonywanych lub już wykonanych (zakończonych) robót do stanu zgodnego z prawem. W myśl powyższej regulacji przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Prace wykonane przez inwestora mogą być zatem przedmiotem zainteresowania organu, jeżeli zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, poza granicami zgłoszenia albo w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków zawartych w przepisach prawa. Zatem zgodnie z art. 50 ust. 1 p.b. tryb z art. 51 p.b. znajduje zastosowanie w przypadkach gdy roboty są wykonywane:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu

na budowę lub w przepisach.

Zgodzić należy się z poglądem organu, że jeżeli roboty budowlane,

w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo art. 49b p.b., zostały wykonane

w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 p.b., a jest niesporne, że takie właśnie roboty zostały wykonane, to odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 (art. 51 ust. 7 p.b.)

Co do zasady, właściwą drogą legalizacji samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu innych robót budowlanych niż wzniesienie obiektu budowlanego, jest postępowanie przewidziane w art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 p.b. Zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. ma zastosowanie w sytuacji, gdy roboty nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Wówczas to organ nakazuje zaniechanie dalszych robót (co w stosunku do prac już wykonanych nie znajduje zastosowania), rozbiórkę obiektu lub doprowadzenie do stanu poprzedniego. W takiej sytuacji wydana decyzja kończy postępowanie legalizacyjne w sposób negatywny.

Jeżeli natomiast możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas postępowanie legalizacyjne ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ wydaje decyzję w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., stanowiący podstawę do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, zakreślając termin ich wykonania. Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 3 p.b.).

Wydanie decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych winno już być poprzedzone ustaleniami faktycznymi co do możliwości zalegalizowania samowoli. Dlatego też jakość robót budowlanych i stan techniczny obiektu budowlanego winien zostać oceniony przez organ w stopniu umożliwiającym nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W niniejszej sprawie, w związku z faktem, iż roboty budowlane zostały wykonane w warunkach samowoli, których wadliwe wykonanie mogło wpływać

na bezpieczeństwo użytkowników lokalu mieszkalnego, organ w myśl art. 81c ust. 2 p.b., podjął działania zmierzające do wyjaśnienia jakości robót budowlanych i stanu technicznego owego wydzielenia łazienki z pomieszczenia kuchni w lokalu mieszkalnym położonym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, nakładając na inwestorów obowiązek sporządzenia stosownej ekspertyzy. Organ zobligował przy tym inwestorów, aby przedmiotowa ekspertyza została sporządzona przez osobę legitymującą się wymaganymi uprawnieniami i należącą do właściwej izby samorządu zawodowego, która powinna wskazywać zakres samowolnie wykonanych robót, potwierdzić ich wykonanie zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi (w oparciu o protokoły badań i sprawdzeń), a w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości winna wskazywać rozwiązanie mające na celu ich usunięcie. Inwestorzy wywiązali się z powyższego obowiązku, przedstawiając ekspertyzę techniczną, z treści której wynikało, iż "wykonana łazienka spełnia przepisy Prawa Budowlanego oraz warunki techniczno-budowlane po wcześniejszym wykonaniu wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej łazienki zgodnie z załączoną ekspertyzą".

Przepis art. 81c ust. 2 p.b. stanowiąc, iż organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, nie zakreśla terminu, w jakim należy złożyć żądaną ekspertyzę techniczną lecz pozostawia jego określenie organowi. Organ w tym zakresie nie był związany terminem wskazanym w art. 50 ust. 3 p.b., gdyż przepis ten nie miał zastosowania w tej sprawie. Artykuł 50 wskazuje termin 30 dniowy na przedstawienie ekspertyzy w sytuacji, gdy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, a takich działań organ nie podejmował w tej sprawie wobec tego, iż roboty budowlane zostały już wykonane.

Postanowienie dowodowe wydane w trybie art. 81c ust. 2 p.b. jest zaskarżalne zażaleniem, o czym strony zostały pouczone. A z akt sprawy nie wynika, aby było ono kwestionowane w toku postępowania. Tak więc niezasadnym pozostaje zarzut naruszenia art. 50 ust. 3 p.b. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a.

Organ prawidłowo zastosował w sprawie normę z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., po wyczerpującym przeprowadzeniu postępowania dowodowego w myśl art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz przy zastosowaniu art. 81c ust. 2 p.b. zobowiązując inwestora do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości zgodnie z załączoną ekspertyzą techniczną. Wyjaśniając motywy swojego działania organ wypełnił wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Brak więc podstaw do stawiania organowi zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. A z powodu braku uzasadnienia zarzutów naruszenia norm wynikających z przepisów art. 138 § 1 pkt 1, § 2, § 4, art. 107 § 4 nie ma możliwości odniesienia się do nich.

Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż toczące się przed sądem cywilnym postępowanie o zniesienie współwłasności, nie stanowi zagadnienia wstępnego, od rozstrzygnięcia którego zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. przez pozbawienie skarżącego udowodnienia swoich twierdzeń i możliwości złożenia wyjaśnień

w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego przez fakt braku jego uczestnictwa w kontroli i oględzinach, w konsekwencji wykonanie czynności pod jego nieobecność. Podnieść należy, że z przepisów art. 79 § 2 i art. 85 § 2 k.p.a. wynika, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, w tym przypadku z oględzin, a jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin. Jednak przepisy prawa materialnego – Prawa budowlanego, nie stanowią dla organów nadzoru budowlanego stosownych kompetencji pozwalających na wymuszenie udostępnienia lokalu, budynku, nieruchomości dla osób trzecich w trakcie przeprowadzania oględzin wbrew woli ich właścicieli. W tym przypadku ustawodawca nie przewidział takich kompetencji dla organów nadzoru budowlanego, jak to zagwarantował w art. 47 ust. 2 p.b. dla organów administracji architektoniczno-budowlanej (art. 83 ust. 1 p.b.). Działania organów nadzoru budowlanego zmierzające do wymuszenia udziału w oględzinach osób trzecich, będących stroną postępowania bez zgody właściciela, mogłyby narazić te organy na zarzut naruszenia art. 6 k.p.a., art. 140 k.c., art. 7, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 2, art. 47, art. 50 lub art. 64 Konstytucji RP (vide: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016, sygn. akt. II OSK 1048/14, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie mogą odnieść zamierzonego skutku również zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 4 w zw. z art. 3 pkt 11 p.b. w zw. z art. 199 k.c. oraz art. 52 w zw. z art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 p.b. Zaaprobować należy stanowisko organu, że kwestia ewentualnego braku porozumienia między współwłaścicielami nieruchomości odnośnie wykonywania robót budowlanych należy do problematyki zarządu przedmiotem współwłasności, którą regulują przepisy art. 199 i następne k.c., a tym samym ma charakter sprawy cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sądy powszechne. W myśl zaś przepisu art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W pierwszej kolejności przedmiotowy obowiązek obciąża zatem inwestora mającego tytuł prawny do obiektu budowlanego. Zważywszy, że inwestorami rzeczonych robót budowlanych byli A. i T. R., będący jednocześnie współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, organ uznał za zasadne uczynienie właśnie ich adresatami obowiązku określonego w rozstrzygnięciu. Stanowi to logiczną konsekwencję naruszenia przez inwestorów przepisów prawa budowlanego i działania w warunkach samowoli budowlanej. Ponadto, obowiązek badania przez organy nadzoru budowlanego, czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie wynika z art. 51 p.b. Skoro w przepisach art. 51 p.b. ustawodawca nie ustanowił obowiązku złożenia takiego oświadczenia tak jak to uczynił w art. 48 ust. 3 pkt 2, czy art. 49b ust. 2 pkt 1 .b., to organ nadzoru budowlanego również nie może na inwestora nałożyć takiego obowiązku, gdyż byłby on pozbawiony podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016, sygn. akt. II OSK 1048/14, dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie można także uznać za zasadne zarzutów dotyczących rozumienia przepisów Prawa budowlanego oraz wymogów techniczno-budowlanych zawartych w rozporządzeniu wykonawczym.

Z przedłożonych ekspertyz technicznych oraz oświadczenia uprawnionych projektantów wynika, że wykonana łazienka spełnia przepisy prawa budowlanego

po wykonaniu wentylacji zgodnie z przedstawioną ekspertyzą i zawartym w niej projektem. W pomieszczeniu łazienki brak jest ogrzewania gazowego uniemożliwiającego wykonanie wentylacji mechanicznej w myśl § 150 ust. 9 rozporządzenia. Z treści ekspertyzy oraz załączonych rysunków wynika, że piec funkcyjny na gaz znajduje się w kuchni, nie koliduje więc z możliwością zamontowania projektowanej wentylacji.

Według załączonej dokumentacji technicznej, kanał wentylacyjny zamontowany w otworze okiennym z wentylatorem wyciągowym ma być na zewnątrz obłożony styropianem i wyprowadzony pod okapem budynku. Spełnia więc wymogi zaopatrzenia w izolację cieplną (§ 153 ust. 6 rozporządzenia). Brak jest zaś podstaw do stawiana warunków, aby usytuowanie dolnej krawędzi otworu wyrzutni z poziomym wylotem powietrza znajdowało się w odpowiedniej odległości od powierzchni dachu budynku (§ 152 ust. 7 rozporządzenia) w sytuacji, gdy z rysunku oraz treści ekspertyzy wynika, że kanał wentylacyjny wyprowadzony jest pod okapem.

W zakresie poszczególnych instalacji zostały przedstawione opinie i protokoły

z badania ich prawidłowości wykonania i funkcjonowania. Wyniki kontroli są pozytywne, wskazują na sprawność badanych instalacji i możliwość ich bezpiecznego użytkowania.

W szczególności oględziny poprawności wykonania instalacji elektrycznej w pomieszczeniu łazienki nie potwierdziły żadnych nieprawidłowości (k. 12 akt administracyjnych). Wykonane również zostały czynności sprawdzające skuteczność ochrony przeciwporażeniowej i przeprowadzono pomiary przy urządzeniach elektrycznych, które wykazały że instalacja jest sprawna i kwalifikuje się do eksploatacji (k. 49, 94-98, 105-106 akt adm.). Badania instalacji ogrzewczej (k. 50 i 100 akt adm.), kanalizacyjnej (k. 52 i 99 akt adm.) i wodociągowej (k. 51 akt adm.) także zakończyły się wynikiem pozytywnym.

Powyższe, czyni zgłoszone zarzuty nieusprawiedliwionymi, a Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, wobec nie stwierdzenia naruszenia prawa, orzekł o jej oddaleniu, w myśl art. 151 p.p.s.a.

Lp/