Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1453/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego wychowanka w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania K. G. od decyzji Dyrektora [...] Centrum Pomocy Rodzinie w W., działającego z upoważnienia Prezydenta [...], nr [...]

z dnia [...] maja 2015 r. odmawiającej przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego wychowanka – S. W.

w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej – na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 80ust. 1 w związku z art. 37 ust. 2pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jeden. Dz.U.

z 2015 r., poz. 332) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Dyrektor [...] Centrum Pomocy Rodzinie w W. decyzja

nr [...], z dnia [...] maja 2015 r., orzekł o odmowie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego wychowanka – S. W. w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej.

W decyzji powołano przepis art. 37 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym: osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo placówce opiekuńczo-wychowawczej, za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia, jeżeli:

1) uczy się

a) w szkole;

b) w zakładzie kształcenia nauczycieli;

c) w uczelni;

d) u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego

lub

2) legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowany stopniu niepełnosprawności i uczy się:

a) w szkole;

b) w zakładzie kształcenia nauczycieli;

c) w uczelni;

d) na kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielniania;

e) u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego".

Stwierdzono, ze S. W. nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie zachodzą przesłanki z art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Forma kształcenia S. W. w centrum Kształcenia Ustawicznego [...], w którym jest uczestnikiem kursu, nie została wymieniona

w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

i dlatego też zdaniem organu zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy nie przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego wychowanka S. W.

w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej.

K. G. od powyższej decyzji złożyła odwołanie podnosząc, że ustawodawca nie przewidział nowoczesnej platformy edukacyjnej przez Internet dla programu liceum ogólnokształcącego i w ten sposób została naruszona zasada równoego traktowania przez władze publiczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie podniosło, że powołany w decyzji przepis art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowi, że świadczenia i dodatki na utrzymanie dziecka

w rodzinie zastępczej przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka.

Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka przysługuje świadczenie, o którym mowa w art. 80 ust. 1 ("cyt. Rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania"), oraz dodatki, o których mowa w art. 81, również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, na zasadach określonych w art. 37 ust. 2.

Z powyższego zdaniem organu wynika, że przyznanie świadczenia uzależnione jest od spełnienia kryteriów wymienionych w przepisie art. 37 ust. 2 pkt 1ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Przepis ten stanowi, że osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając

w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, za zgodą rodziny zastępczej nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia, jeżeli uczy się: a) w szkole, b) w zakładzie kształcenia nauczycieli, c) w uczelni,

d) u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego.

S. W. nie uczy się w zakładzie kształcenia nauczycieli,

w uczelni, u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego dlatego też zdaniem organu nie mają tutaj zastosowania przepisy art.37 ust.2 pkt 1 lit. b), c) i d)ustawy.

Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 256,poz. 2572 ze zm.) ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o formach pozaszkolnych- należy przez to rozumieć formy uzyskania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach, o których mowa a art. 2 pkt 3a "System oświaty obejmuje placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego, umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe".

Zdaniem organu w świetle powyżej zacytowanych przepisów sposób kształcenia S. W. w Centrum Kształcenia Ustawicznego [...], jako forma pozaszkolna, nie może być uznany za naukę w szkole w myśl przepisu art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Jednocześnie organ potwierdził, że w myśl art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przepis ten nakłada na organy administracji obowiązek stosowania przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania decyzji administracyjnej, a samorządowe kolegium odwoławcze nie jest uprawnione do zmiany obowiązującego prawa.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K.G. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] maja 2015 r. [...] Centrum Pomocy Rodzinie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że forma kształcenia przez Internet podjęta przez S. obejmuje program liceum ogólnokształcącego i kończy się egzaminem maturalnym.

Ta nowoczesna forma kształcenia otwiera mu szansę na podjęcie studiów

i chroni przed zaniedbaniem bądź, wykluczeniem społecznym.

Zdaniem skarżącej władza publiczna winna kierować się zasadą równości

i troski o ochronę praw każdego dziecka na zasadzie równych szans, w tym również z dostępem do nauczania w formie podjętej przez S. w najlepiej pojętym jego interesie.

Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. narusza jej zdaniem zasadę równego traktowania przez władze publiczną, która została umocowana w art. 32 pkt 1 Konstytucji RP.

Natomiast w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r.,poz.332) ustawodawca nie przewidział nowoczesnej formy i techniki kontynuowania nauki przez Internet w zakresie programu liceum ogólnokształcącego.

Dlatego, też w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 332) nie wymienia się tej formy kształcenia.

Ponadto uwzględniając stan faktyczny i prawny tej sprawy stwierdza, ze został naruszony art. 70 ust. 4 Konstytucji RP w, którym konstytucja zapewnia powszechny i równy dostęp do wykształcenia i jednocześnie zapewnia wsparcie w postaci indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów.

Skarżąca zwraca uwagę, ze niepełne rodziny powinny mieć prawo do szczególnej pomocy ze strony władzy publicznej, a nieuwzględnienie nowoczesnej formy nauczania przez Internet w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 332) nie może pozbawiać równych szans uczniów, którzy mają prawo do nauki z poszanowaniem godności i podmiotowości i do startu na wyższą uczelnie, jak również do pomocy w postaci świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania, w tej sytuacji naruszono art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżąca podnosi, że na mocy art. 42.1 pkt 7 lit. b ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz.U.z2015 r., poz. 332) jest zobowiązana do zaspokojenia potrzeb S. w zakresie właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wymaga podkreślenia, ze sąd administracyjny kontroluje akty administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Centrum Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...] maja 2015 r. odmawiająca przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego wychowanka S. W. w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej. Podstawę materialnoprawną decyzji pierwszoinstancyjnej stanowi art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 332).

Z powyższego przepisu wynika, że osoba która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może nadal przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, za zgodą tej rodziny nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat życia, jeśli uczy się w szkole, w zakładzie kształcenia nauczycieli, uczelni lub w pracodawcy

w celu przygotowania zawodowego.

Zasadniczym problem w rozpoznawanej sprawie jest zastosowanie i wykładnia przez organ powyższego przepisu w odniesieniu do stanu faktycznego tej konkretnej sprawy.

Należy zgodzić się z organem, że opierając się wyłącznie na literalnym brzmieniu wyżej cytowanego przepisu, świadczenia przewidziane w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Sebastianowi Wojciechowskiemu przebywającemu w rodzinie zastępczej nie przysługiwałby, ponieważ uczy się on w Centrum Kształcenia Ustawicznego [...],

a więc w placówce nie wymienionej w tym przepisie.

Sąd zwraca jednak uwagę, że z art. 2 pkt 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U.z 2004 r, Nr 256,poz. 2572 ze zm.), wynika, iż "system oświaty obejmuje również placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe". Zatem placówka w której uczy się S. W. nie znajduje się poza systemem oświaty, a forma kształcenia przez Internet (którą podjął S. W.) obejmuje w jego przypadku program liceum ogólnokształcącego i kończy się egzaminem maturalnym. Taka Forma kształcenia w przypadku S. W. daje mu szansę na ukończenie szkoły średniej (naukę której przerwał z powodu choroby i dużej absencji w szkole), podjęcie w przyszłości studiów, czy uzyskania innych kwalifikacji zawodowych wymagających matury. Taka nowoczesna internetowa edukacja, którą podjęła osoba będąca w pieczy zastępczej może ochronić ją w przyszłości przed wykluczeniem społecznym (co słusznie podnosi skarżąca).

Ustawodawca nie przewidział wprawdzie takiej formy kształcenia w przepisie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (wymienił natomiast np. zakład kształcenia nauczycieli który

w obecnym systemie oświaty już nie istnieje. Jednak jak wynika z samego tytułu ustawy celem jej było wspieranie rodziny zastępczej i osób w niej umieszczonych, aż do 25 roku życia właśnie w celu umożliwienia tym osobom uzyskania wykształcenia

i samodzielności w przyszłości między innymi poprzez przedłużenie czasu wypłaty świadczeń i dodatków wynikających z art. 87 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, aż do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej (uczące się do 25 roku życia).

Materiał dowodowy przedmiotowej sprawy potwierdza, że S. W. umieszczony został w rodzinie zastępczej spokrewnionej (u braci) rozpoczął naukę w stacjonarnym liceum ogólnokształcącym w którym z powodu przejściowych trudności (kłopoty ze zdrowiem, absencja w szkole) przerwał naukę. Jedyną możliwością ukończenia przez niego szkoły i zdania matury było podjęcie nauki w systemie informatycznym w Centrum [...].

Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 1 pkt 7 cyt. Wyżej ustawy rodzina zastępcza jest zobowiązana do zaspokojenia potrzeb przebywającego w niej dziecka także

w zakresie edukacji i rozwoju.

Dlatego też, mając na uwadze zmieniające się czasy, powstanie innych możliwości edukacji (przez Internet) umożliwiającej zdobycie matury oraz konkretną zdrowotną sytuację S. W. znajdującego się w pieczy zastępczej, należy zdaniem Sądu w tej konkretnej sprawie z punktu widzenia logiki prawnej zastosowanie przez organ nie wykładni literalnej, ale wykładni celowościowej przepisu art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej mając na uwadze dobro dziecka umieszczonego

w pieczy zastępczej i cel ustawodawcy tj. pomoc w uzyskaniu wykształcenia i samodzielności takiej osoby.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.