Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 818/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 stycznia 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 13 lipca 2022 r. nr SKO.4141.320.22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. ał


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 lipca 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a., oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 615 ze zm.), zwanej u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Lututowa z dnia 17 maja 2022r. odmawiającą T.R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną – K.R.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się przez członka rodziny orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wprost wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i ten warunek żona skarżącego spełnia w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. d u.ś.r., bowiem orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 22 maja 2018r., znak: ZON-O.523.3902.168.2018, została zaliczona do osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności wydany do dnia 31 maja 2023r. datuje się od stycznia 2018r.

W ocenie Kolegium, należy jednak odróżnić tę okoliczność od zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki, gdyż fakt posiadania ww. orzeczenia przez żonę skarżącego nie gwarantuje automatycznie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakres sprawowanej opieki musi być bowiem tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania.

W odniesieniu do powyższego organ odwoławczy wskazał, że zakres opieki został ustalony m. in. na podstawie wywiadów środowiskowych przeprowadzonych przez pracownika socjalnego w dniu 11 października 2021r. i 18 stycznia 2022r., oświadczeń strony z dnia: 11 października 2021r., 18 stycznia 2022r. i 26 kwietnia 2022 r. oraz notatki służbowej z dnia 26 kwietnia 2022r. sporządzonej na okoliczność wizyty pracownika socjalnego u T. i K.R.

Kolegium zwróciło uwagę, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z podopieczną i prowadzą jedno gospodarstwo domowe. K.R. od 4 roku życia ma problemy z narządem wzroku, w związku z czym niedowidzi. Poza tym nie choruje na żadne przewlekłe choroby. Wg oświadczenia wnioskodawcy miewa stany lękowe, jednak w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. zaświadczenie lekarskie). Wnioskodawca oświadczył, że żona nie chce poddać się leczeniu.

Nadto Kolegium wyjaśniło, że podopieczna porusza się samodzielnie w obrębie mieszkania, ale w towarzystwie męża, a poza domem podczas spacerów i wizyt lekarskich tylko w towarzystwie męża. Jest w stanie samodzielnie ubrać się w przygotowane wcześniej ubrania, potrafi sama się wykąpać, ale wymaga pomocy przy wejściu i wyjściu z wanny, nałożeniu żelu na gąbkę i podaniu szamponu. Zęby myje samodzielnie, ale wymaga pomocy przy nałożeniu pasty na szczoteczkę. Samodzielnie spożywa przygotowane przez wnioskodawcę posiłki, nie przyjmuje na stałe leków (tylko w razie potrzeby), potrzeby fizjologiczne załatwia samodzielnie - wymaga jedynie pomocy w przejściu do toalety w nocy. K.R. nie posługuje się alfabetem Braille'a. Wnioskodawca oświadczył, że przeznacza 5 godzin dziennie na świadczenie ww. usług opiekuńczych względem żony.

Organ I instancji – jak wskazał organ odwoławczy - ustalił, że T.R. w chwili obecnej jest osobą bezrobotną, a nadto oświadczył, że nie posiada świadectw pracy, gdyż do tej pory pracował dorywczo. Nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy.

W ocenie Kolegium, pomimo posiadania przez żonę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zakres sprawowanej opieki nie wyklucza zarobkowania przez T.R. choćby częściowego oraz nie wymaga jego całodobowej obecności przy niepełnosprawnej żonie. Większość z czynności wymienionych w wywiadzie środowiskowym nie wymaga całodobowej, bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności wnioskodawcy (kąpiel, przygotowanie posiłku, ścielenie łóżka, spacer). Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (obcinanie paznokci, wizyty lekarskie). Żona skarżącego jest w stanie poruszać się w obrębie własnego mieszkania samodzielnie, proste czynności higieny osobistej również jest w stanie wykonać samodzielnie, ewentualnie z pomocą męża, jest też w stanie samodzielnie skorzystać z posiłków przygotowanych przez męża. Niepełnosprawna wymaga nadzoru osoby drugiej, jednakże - jak wynika z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wnioskodawca nie wykonuje przy żonie ekstraordynaryjnych czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego (niepełnosprawna nie jest osoba leżącą, pampersowaną, cewnikowaną, nie przyjmuje pokarmów przez sondę, nie jest rehabilitowana), nie wymaga też szczególnej pielęgnacji i obsługi (karmienie, przyjmowanie napojów, podawanie leków).

W dalszej kolejności Kolegium podniosło, że organy nie dały wiary oświadczeniu wnioskodawcy, że kiedy wcześniej podejmował pracę jego żona zostając sama w domu miała objawy stanu depresyjnego. Poproszony o wykazanie powyższego faktu stosownymi dokumentami (np. świadectwem pracy oraz zaświadczeniem lekarskim, z którego wynika, że w okresie zatrudnienia męża żona leczyła się na depresję), oświadczył, że nie posiada świadectw pracy, gdyż pracował jedynie dorywczo, a żona nie chce się leczyć.

Zdaniem organu odwoławczego, zakres samodzielności K.R., choć ograniczony, nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jednocześnie organ ten wskazał, że pozostałe czynności wymienione przez skarżącego takie jak: pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, czy ścielenie łóżka zasadniczo sprowadzają się do wykonywania czynności dnia codziennego jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie i nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej.

Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Nie spełnia wymogu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., codzienne, ale wyłącznie przez część doby świadczenie pomocy w prowadzeniu i utrzymaniu w należytym stanie gospodarstwa domowego. Skarżący żony nie karmi, nie przewija. Okoliczność, że przygotowuje posiłki, robi zakupy, sprząta nie spełnia wymagania z art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem są to czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym również przez osoby pracujące, a więc nie są czynnościami opiekuńczymi. Czym innym są czynności opiekuńcze (warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), a czym innym pomoc świadczona przez część doby. Należy również odróżnić świadczenie stałej pomocy osobie bliskiej, będące elementem obowiązku alimentacyjnego, skutkiem tradycji, więzi rodzinnych i obowiązku moralnego od stałego świadczenia czynności opiekuńczych wymuszonych stanem niepełnosprawności, bez wykonania których zagrożona byłaby egzystencja niepełnosprawnego i godne funkcjonowanie. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku codzienna pomoc a nie opieka. Kolegium nie kwestionuje osobistego zaangażowania wnioskodawcy w opiekę nad żoną, nie jest to jednak opieka całodobowa o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek zawodową aktywność skarżącego.

W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, uzasadnione jest stwierdzenie braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad żoną a tym, że skarżący nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie można uznać w tym przypadku, że to właśnie opieka nad żoną, z racji czasochłonności, uniemożliwia skarżącemu aktywność zawodową. Skarżący nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia żony żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

W świetle powyższego Kolegium oceniło, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane wyłącznie w takim przypadku, gdy osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości samodzielnego wykonywania, w szczególności takich czynności jak: utrzymanie higieny osobistej, ubieranie się i rozbieranie, wstawanie z łóżka, czy z krzesła, przygotowanie i aplikacja leków, a w cięższych przypadkach - przewracanie z boku na bok w łóżku w celu zapobieżenia powstawania odleżyn, przemieszczanie się w mieszkaniu, korzystanie z toalety, spożywanie posiłków i przyjmowanie napojów, załatwianie potrzeb fizjologicznych. Gdy osoba niepełnosprawna nie może tego rodzaju czynności wykonać samodzielnie wówczas konieczna jest opieka nad nią, a więc stała obecność i opieka opiekuna. Na stałość ww. zabiegów opiekuna względem osoby niepełnosprawnej wskazuje zasadniczo, m.in., wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie jednego gospodarstwa domowego przez osobę sprawującą opiekę i osobę niepełnosprawną. Stała opieka to nie tylko ciągłe przebywanie z osobą niepełnosprawną i wyręczanie jej we wszystkich czynnościach, lecz także piecza nad taką osobą, stała gotowość udzielenia jej pomocy, gdy tylko wystąpi taka konieczność.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył T.R., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając:

1. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego,

2. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia.

W oparciu o te zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki, jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez skarżącego w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał nadto pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że żona wnioskodawcy potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Ponadto pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że okoliczność, że żona skarżącego nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający żonę do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Jednocześnie pismem z dnia 10 października 2022r. Kolegium wniosło o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 29 grudnia 2022r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 23 listopada 2022r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku w związku z brakiem o świadczenia pełnomocnika skarżącego o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 29 grudnia 2022r.

Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 12 grudnia 2022r.).

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 329), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, organy nie dopuściły się bowiem istotnego naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego decyzji obu instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego warunkowane jest m.in. legitymowaniem się przez członka rodziny (wymagającego opieki) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wprost wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie ulega wątpliwości, iż przesłanka ta zaistniała w sprawie, bowiem żona skarżącego - a zatem osoba, nad którą skarżący sprawuje opiekę - legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., znak: ZON-O.523.3902.168.2018, którym została zaliczona do osób o znacznym stopniem niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności wydany do dnia 31 maja 2023r. datuje się od stycznia 2018r.

Mając jednak na uwadze pozostałe przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzić należy, iż organy słusznie oceniły, że w sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaną przez niego opieką nad żoną.

Nie ulega wątpliwości, iż zasadne jest badanie zaistnienia w sprawie wspomnianego związku przyczynowo-skutkowego, jako jednej z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co również akcentowane jest w orzecznictwie. Jednocześnie podkreślane jest przy tym, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021r., I OSK 2859/20, LEX nr 3219035). Słuszne jest zatem, aby w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020r., I OSK 1049/19, LEX nr 3047268).

W każdej indywidualnej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (wyrok NSA z dnia 13 maja 2015r., I OSK 2820/13, LEX nr 1773689). Organy bezsprzecznie ustaliły, że skarżący sprawuje faktyczną opiekę nad żoną. Dokonały przy tym sprawdzenia rodzaju, ilości i częstotliwości czynności podejmowanych przez skarżącego w ramach tej opieki, które w zupełności pozwalają na ocenę zakresu przedmiotowej opieki.

Z akt sprawy bezspornie wynika, iż żona skarżącego niedowidzi od 4 roku życie i w związku z tym otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności (o znaku: ZON-O.523.3902.168.2018), z którego m.in. wynika, iż jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej, zalecane jest wyuczenie zawodu. Z ustaleń organu ponadto wynika, iż żona skarżącego jest w stanie poruszać się w obrębie własnego mieszkania samodzielnie, w także wykonywać proste czynności higieny osobistej. Jest też w stanie samodzielnie skorzystać z posiłków przygotowanych przez męża. Niepełnosprawna wymaga nadzoru osoby drugiej, jednakże - jak wynika z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wnioskodawca nie wykonuje przy żonie ekstraordynaryjnych czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego. Czynności, które wskazuje sam skarżący nie wiążą się z koniecznością ciągłego pozostawania przez skarżącego do dyspozycji żony. Są to czynności wykonywane w ciągu dnia w określonych odstępach czasu, możliwe do zaplanowania i zorganizowania.

Skarżący w toku postępowania wskazał, iż pracował wcześniej "dorywczo". Podaje różne daty zaprzestania pracy, bowiem w dniu 11 października 2021r., w przeprowadzonym w tym dniu wywiadzie środowiskowym oświadczył, że od 1 czerwca 2021 r. zrezygnował z podjęcia zatrudnienia, natomiast w piśmie z dnia 6 czerwca 2022 r. wskazał, że zatrudnienie zakończył w 2020 r. Z powyższego niemniej jednak jednoznacznie wynika, iż skarżący wykonywał pracę zarobkową w okresie istnienia niepełnosprawności swej żony, której znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od stycznia 2018 r. Powyższe wskazuje, że zakres opieki sprawowanej nad żoną po styczniu 2018 r. nie uniemożliwiał skarżącemu wykonywania pracy.

Skarżący podnosi, że stan zdrowia żony pogarsza się i z tego względu wymaga jego opieki. Tymczasem w aktach sprawy brak dowodów, które pozwoliłyby uznać to twierdzenie za uzasadnione. Skarżący stwierdził, że żona miewa stany lękowe, ale dodał, że nie chce poddać się leczeniu. Brak jest dokumentacji medycznej oraz innych dowodów, które umożliwiałyby uznanie za wiarygodne powyższego twierdzenia skarżącego.

Okoliczności sprawy wskazują, że stan żony skarżącego nie wymaga od niego pozostawania w gotowości i obecności przy żonie w sposób ciągły, uniemożliwiający wykonywanie zajęć poza domem przez chociażby kilka godzin dziennie. Natomiast opieka sprawowana nad bliską osobą, aby odpowiadała wymogom określonym w art. 17 u.ś.r. musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia i uzyskiwania dochodu z tytułu własnej aktywności zawodowej.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę, można stwierdzić, iż zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zaznaczyć należy, że opieka winna mieć na tyle zajmujący charakter, że jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiejkolwiek działalności zawodowej przez opiekuna i z tego właśnie powodu osoba sprawująca opiekę nie podejmuje (rezygnuje) z aktywności zarobkowej (wyrok NSA z dnia 6 października 2020r., I OSK 371/20, LEX nr 3167427).

Istotne jest również, że świadczenie, o którym mówi art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020r., I OSK 1049/19, LEX nr 3047268).

Zasadnie zatem organy ustaliły, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad żoną.

W ocenie zatem Sądu – wbrew twierdzeniom skargi - organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego oraz dokonały ustaleń faktycznych w zakresie umożliwiającym wydanie decyzji administracyjnej.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

is