Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 2198/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] o wyłączenie sędziego NSA Jerzego Stelmasiaka od rozpoznania sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/GL 90/19 w sprawie ze skargi I. T. i D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 3 grudnia 2018 r., nr SKO.4102.52.2018 w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego


UZASADNIENIE

Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...], pismem z dnia 13 lutego 2023 r. wystąpiło z wnioskiem o wyłączenie sędziego NSA Jerzego Stelmasiaka od orzekania w niniejszej sprawie, wskazując jako podstawę art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a.").

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że "wyłączenie sędziego uzasadnione jest tym, że NSA pozbawił się zaufania społecznego, akceptując bezmyślnie sfałszowane dokumenty przedkładane przez firmy telekomunikacyjne, gdzie celowo i świadomie zaniża się moc EIRP anten". Ponadto podkreślono, że "w sprawie niniejszej istnieje podejrzenie, że NSA zignoruje powagę rzeczy osądzonej, ponieważ stoi ona w sprzeczności ze stanowiskiem III OSK, a w szczególności z poglądem wyrażonym wielokrotnie przez sędziego Jerzego Stelmasiaka". Wnioskodawca wskazał, że w sprawie zachodzi podstawa do wyłączenia sędziego określona w art. 19 P.p.s.a., gdyż sędzia Jerzy Stelmasiak wielokrotnie wypowiedział się, że uwzględnia się tilty podane przez inwestora oraz uczestniczył w wydaniu uchwały NSA III OPS 1/22 z dnia 7 grudnia 2022 r., gdzie doszło do przekroczenia uprawnień przez siedmiu sędziów i wyjście poza granice uchwały wraz z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej.

W oświadczeniu z dnia 27 lutego 2023 r. sędzia NSA Jerzy Stelmasiak stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia go z mocy samej ustawy, wymienione w art. 18 P.p.s.a. oraz nie istnieją okoliczności wyłączenia, o jakich mowa w art. 19 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).

Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 P.p.s.a. odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza zatem do zastosowania art. 19 P.p.s.a. występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do sprawy. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 P.p.s.a. W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 P.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56).

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca domaga się wyłączenia sędziego NSA Jerzego Stelmasiaka od orzekania, wskazując na jego jednolite stanowisko dotyczące określonego rodzaju spraw.

Wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż okoliczność, że sędzia reprezentuje określony pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2015 r., II OZ 1359/14; postanowienie SN z dnia 26 marca 1997 r., sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, Nr 24, poz. 502; postanowienie SN z dnia 8 marca 1972 r., sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności nie stanowią przesłanki określonej w art. 19 P.p.s.a. do wyłączenia sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że sędzia wyraża określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziego funkcji orzeczniczych - które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji - zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach - nawet o tożsamym czy zbliżonym przedmiocie - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystny, co - w razie przyjęcia poglądu prezentowanego we wniosku o wyłączenie sędziego - uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt II GZ 339/10). Ponadto wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08). W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., II FZ 128/09).

Z uwagi na fakt, że w sprawie wnioskodawca nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w sprawie, jak również istnieniu takich okoliczności zaprzeczył sam sędzia w pisemnym oświadczeniu złożonym na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a., a ponadto tego rodzaju okoliczności nie dostrzega Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym wniosek o wyłączenie sędziego, uznać należy, że wniosek jest bezzasadny.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.