Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 623/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 190
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski Asesor WSA Katarzyna Górska ( sprawozdawca ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 listopada 2019r. przy udziale R. G., A. G. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 i ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010, 2011, 2012, 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

L G (dalej: "producent rolny", "strona" lub "skarżący") podjął w dniu "[...]" 2010 r. 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 1. rolnictwo zrównoważone - wariant 1.1 - zrównoważony sposób gospodarowania - na powierzchnię "[...]" ha (działki rolne"[...]").

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M (dalej: "kierownik BP" lub "organ pierwszej instancji") wydał w dniu "[...]" 2015 decyzję nr "[...]" o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, w której odmówił przyznania płatności na 2014 r. w ramach Pakietu 1 Rolnictwo Zrównoważone, wariant 1.1 Zrównoważony system gospodarowania oraz ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości "[...]" zł. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że producent rolny nie spełnił wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, co stwierdzono na podstawie wniosku o płatność, zdaniem organu błędnie wypełnionego.

W odwołaniu strona podniosła, że o nieprawidłowościach we wniosku dowiedziała się po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wobec czego złożyła wyjaśnienia oraz dokumentację, do których nie odniesiono się w decyzji. W latach 2011 i 2012 błędnie wypełniono wniosek w części dotyczącej zadeklarowanej w plonie głównym rośliny, tj. w 2011 r. zadeklarowano pszenżyto ozime zamiast mieszanki zbożowo-strączkowej, zaś w 2012 r. zadeklarowano pszenicę ozimą i pszenżyto ozime zamiast mieszanki zbożowo-strączkowej. Według strony uprawy te zostały wysiane razem jesienią, tworząc mieszankę zbożowo-strączkową, co potwierdza wpis w rejestrze działań agrotechnicznych. Ponadto strona wskazała, że posiada umowę zakupu wyki do wysiewu. Na podstawie decyzji otrzymanych w r. 2011 i w r. 2012 strona nie była w stanie sprawdzić zgodności roślin uprawnych, gdyż w decyzjach były podane jedynie powierzchnie.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O (dalej: "dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję kierownika BP.

W uzasadnieniu wskazał, że podstawowymi wymaganiami, które winien spełnić rolnik ubiegający się o płatności rolnośrodowiskowe, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") - są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że deklarowane przez stronę w latach 2010-2014 uprawy wymienione zostały w załączniku nr 4 do ww. rozporządzenia, jednak względem wymienionych w decyzji działek rolnych nie został spełniony wymóg prawidłowego doboru i następstwa roślin, który oceniony został w kontroli administracyjnej w piątym roku użytkowania rolniczego gruntów ornych. W zakresie kolejności następstwa po sobie roślin od roku 2010-2014 r. producent rolny na wszystkich ww. działkach zastosował jedynie maksymalnie 2 grupy roślin w okresie 5-letnim uprawy roli, co zostało opisane na str. 8-9 zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego prawidłowe są ustalenia kontroli administracyjnej z dnia "[...]" 2014 r., wskazujące, że producent rolny nie spełnił w swoim gospodarstwie w przypadku realizacji pakietu l wariant 1.1 wymogów przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich tj. na działkach rolnych"[...]". Na podstawie ww. kontroli organ pierwszej instancji stwierdził, że:

– ustalony maksymalny obszar kwalifikujący do płatności na działce ewidencyjnej nr "[...]" (działki rolne"[...]") skutkował pomniejszeniem powierzchni o "[...]"ha na działce rolnej "[...]". Przypisano działce o nr ew. "[...]" położonej na działce rolnej "[...]" powierzchnię "[...]" ha – ("[...]"ha tj. dz. ew. "[...]"- (rolna"[...]") tj. "[...]"ha + (rolna "[...]") "[...]"ha = "[...]"ha).

– ustalony maksymalny obszar kwalifikujący do płatności na działce ewidencyjnej nr "[...]"(działka rolna "[...]") skutkował pomniejszeniem powierzchni o "[...]"ha na działce rolnej "[...]". Przypisano działce o nr ew. "[...]" położonej na działce rolnej "[...]" powierzchnię "[...]"ha.

– ustalony maksymalny obszar kwalifikujący do płatności na działce ewidencyjnej nr "[...]"(działka rolna "[...]") skutkował pomniejszeniem powierzchni o "[...]"ha na działce rolnej "[...]". Przypisano działce o nr ew. "[...]" położonej na działce rolnej "[...]" powierzchnię "[...]" ha.

– ustalony maksymalny obszar kwalifikujący do płatności na działce ewidencyjnej nr "[...]" (działka rolna "[...]") skutkował zwiększeniem powierzchni o "[...]"ha (zastosowano kompensację) na działce rolnej"[...]". Przypisano działce o nr ew. "[...]"położonej na działce rolnej "[...]"powierzchnię "[...]"ha.

– ustalony maksymalny obszar kwalifikujący do płatności na działce ewidencyjnej nr "[...]" (działka rolna "[...]") skutkował pomniejszeniem powierzchni o "[...]" ha na działce rolnej "[...]". Przypisano działce o nr ew. "[...]" położonej na działce rolnej "[...]" powierzchnię "[...]"ha.

– ustalony maksymalny obszar kwalifikujący do płatności na działce ewidencyjnej nr "[...]" (działka rolna "[...]") skutkował zwiększeniem powierzchni o "[...]" ha (zastosowano kompensację) na działce rolnej "[...]". Przypisano działce o nr ew. "[...]" położonej na działce rolnej "[...]" powierzchnię "[...]"ha. Zatem na działce rolnej "[...]" powierzchnia stwierdzona jest mniejsza od deklaracji o "[...]"ha (deklaracja "[...]"ha, pow. stwierdzona "[...]"ha). Natomiast na działce rolnej "[...]"powierzchnia stwierdzona jest mniejsza od deklaracji o "[...]"ha (deklaracja "[...]"ha, pow. stwierdzona "[...]"ha).

Dyrektor ARiMR powołał się m.in. na art. 28 ust. 1 lit c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (dalej: "rozporządzenie nr 1122"). Podkreślił, że nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. W niniejszej sprawie łączna powierzchnia wykluczona z płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 1 wariant 1.1. ustalona w oparciu o maksymalny obszar kwalifikujący do płatności wyniosła "[...]" ha. Przyznanie płatności rolnośrodowiskowej uzależnione jest natomiast od spełnienia warunków określonych w ww. rozporządzeniu rolnośrodowiskowym.

Przeprowadzona kontrola administracyjna stwierdziła, że powierzchnia gruntów ornych, do której przysługuje płatność wynosi "[...]" ha i na całej powierzchni stwierdzono brak przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin. Suma zmniejszeń w pakiecie 1. za brak przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin ustalona została na 100%.

Organ odwoławczy przedstawił wyliczenia płatności przyznane za lata 2010-2013 i uznał, że podlega zwrotowi płatność rolnośrodowiskowa przyznana w latach 2011-2013 do ww. działek rolnych w ramach pakietu 1 rolnictwo zrównoważone - wariant 1.1. Dyrektor ARiMR uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo wyliczył kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości "[...]" zł - wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Nie uznał dyrektor ARIMR wyjaśnień strony, która podnosiła, że stwierdzona nieprawidłowość wynika z przeoczenia. Według organu strona już na etapie składania wniosku winna wyeliminować ewentualne błędy, o ile wystąpiły. Decyzje za rok lata 2011 i 2012 zostały wydane na podstawie deklaracji strony, zawartej we wniosku, i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności. Rośliny zostały zadeklarowane prawidłowo, warunki przyznania płatności w roku 2011 i 2012 zostały spełnione i na tej podstawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje przyznające płatność. Wówczas organ nie mógł wykryć nieprawidłowego doboru roślin i ich następstwa, a obowiązkiem strony było zadeklarowanie rośliny w plonie głównym, zgodnej ze stanem faktycznym. Dlatego nie uwzględniono oświadczenia doradcy rolnośrodowiskowego z dnia "[...]" 2014 r., że rolnik dokonał zasiewów zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, czego dowodem, w ocenie doradcy, jest rejestr działań agrotechnicznych. To deklaracja strony, złożona w jej wnioskach, stanowi główny i najważniejszy dowód użytkowania rolniczego gruntów rolnych i uprawianych roślin. Strona nie poinformowała kierownika BP przed wydaniem przez ten organ decyzji - o żadnej zmianie w zakresie złożonego wniosku. Producent rolny odpowiada za treść składanych wniosków. Korzystając w tym zakresie z usług świadczonych przez doradcę rolnośrodowiskowego, strona czyniła to na własne ryzyko i odpowiedzialność.

Organ odwoławczy potwierdził prawidłowość ustalenia przez kierownika BP powierzchni kwalifikujących się do przyznania przedmiotowych płatności oraz ustalenia odnośnie do braku przestrzegania prawidłowego doboru roślin, zgodnie z prawem i zasadami kwalifikowania powierzchni w związku ze złożoną przez stronę dokumentacją tj. wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2014 z dnia "[...]"2014 r. oraz wnioskami złożonymi za lata poprzednie. Podniósł, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie, mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

W skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, stwierdzenie, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości, a także zażądano zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzucono istotne naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej: "ustawa PROW") w związku z art.80 Kpa przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, błędną ocenę materiału dowodowego oraz odmowę mocy dowodowej niektórym dowodom, a w konsekwencji niewłaściwe stwierdzenie, że skarżący nie udowodnił należytego wykonania planu rolnośrodowiskowego a przedstawione przez niego dowody nie mają żadnego znaczenia w sprawie,

2. art. 8 Kpa przez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej przejawiające się tym, że organ usiłuje wskazywać, że skarżący dokonał zmian w planie rolnośrodowiskowym mimo, że żadnych zmian nigdy nie było, a rozbieżność wynikła jedynie z błędu pisarskiego doradcy, a także poprzez oparcie swojego rozstrzygnięcia na domniemaniu organu, a nie na podstawie faktów,

3. art. 75 Kpa przez błędną wykładnię i stwierdzenie, że dokumenty złożone przez skarżącego nie mają mocy dowodowej i nie mają żadnego znaczenia w sprawie.

W zakresie prawa materialnego wskazano na naruszenie § 2, § 3, § 4, § 23 pkt 7, § 38, § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ustawa o ARiMR") w zw. art. 5 ust. 1, art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (dalej: "rozporządzenie nr 65"), art. 10 ust. 3 w zw. z art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia oraz art. 21, art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122.

Wniesiono o przeprowadzenie przez Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "ppsa") dowodów z dokumentów:

- oświadczenia dostawcy o dostarczeniu skarżącemu w 2010 r. nasion wyki ozimej, o koszeniu w 2011r. mieszanki pszenżyta z wyką oraz faktur za wykonywanie usług koszenia i orki u skarżącego i doradcy rolnośrodowiskowego o własnym błędzie podczas sporządzania wniosku,

- rejestru z działań agrotechnicznych wraz z planami nawozowymi w każdym roku na okoliczność istnienia roślin zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz na okoliczność niewykonywania kontroli na miejscu przez organ.

W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi pominięcie, że z rejestru działań agrotechnicznych, oświadczeń wynika, że strona faktycznie użytkowała swoje grunty zgodnie z planem rolnośrodowiskowym. Organ oparł się na pomyłce przy wypełnianiu wniosku. Ponadto organ ani razu nie przeprowadził kontroli na miejscu mimo, że odmówił uznania za dowód rejestru agrotechnicznego, skupiając się na kontroli administracyjnej samego wniosku. Naruszył w ten sposób §23 pkt 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Skarżący przedłożył oświadczenie wynajętej osoby, która kosiła mieszankę pszenicy z wyką w 2011 i 2012 r., co potwierdzają też dołączone faktury, oświadczenia osoby dostarczającej nasiona wyki ozimej do gospodarstwa strony, jak też rejestr działań agrotechnicznych wraz z planami nawożenia w każdym roku.

Na poparcie argumentacji skargi przedstawiono wyroki sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego cofnął wniosek dowodowy.

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 560/15 tut. Sąd uchylił decyzję dyrektora ARiMR. Wskutek skargi kasacyjnej organu odwoławczego NSA wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2019 r. I GSK 908/18 uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Rozpatrując sprawę ponownie Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem przepisu art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponownie rozpoznając sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie może też formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej poglądami, lecz zobowiązany jest do podporządkowana się mu w pełnym zakresie.

Badając zatem ponownie przedmiotową sprawę, Sąd zobowiązany jest respektować ocenę prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r. o sygn. I GSK 908/18.

W wyroku tym NSA uznał za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przez sąd pierwszej instancji art.145 §1 pkt 1 lit. c ppsa. NSA wskazał, że uchylenie przez WSA decyzji na podstawie ww. przepisu wymagałoby wykazania, że może zachodzić związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią rozstrzygnięcia, tj. wykazania, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, a stwierdzone (przez sąd) uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia. NSA zauważył, że w skardze kasacyjnej wskazano przyczyny, dla których, zdaniem organu, nie doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, a także wskazano, że w decyzji odniesiono się do oświadczenia doradcy rolnośrodowiskowego, zaś przesłuchanie go w charakterze świadka na okoliczność zmian w planie rolnośrodowiskowym i sposobu wypełnienia wniosków nie wniesie nic nowego do sprawy. Ponadto NSA podkreślił, że w skardze kasacyjnej wskazano, że wnioski o płatność składane są przez strony postępowań, zakreślają one przedmiot postępowania, zaś sam wniosek jest na tyle doniosły, że organ administracji nie może wykraczać poza zakres wniosku, nie może w żaden sposób korygować danych zawartych we wniosku. To na skarżącym ciążył obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku zgodnie ze stanem faktycznym na działkach.

NSA wymienił spoczywające na sądzie pierwszej instancji obowiązki w ramach procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem, dotyczące kontroli rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów, kontroli sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów w odniesieniu do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania przez pryzmat przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie do uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontroli konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia.

Wskazał też na spoczywające na organie na podstawie art. 21 ust.2 pkt 2 – 4 ustawy PROW obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego oraz oceny dowodów. Podkreślił, że zgodnie z art. 21 ust. 3 powołanej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz udzielić wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

NSA wskazał, że w toku postępowania beneficjent złożył oświadczenie doradcy, zmieniony plan rolnośrodowiskowy oraz rejestr działań agrotechnicznych, co zostało poddane ocenie w decyzji, w której rozważono także treść i skutki wynikające z oświadczenia doradcy rolnośrodowiskowego, na dowód czego NSA przytoczył fragment decyzji kierownika BP: "W ocenie Kierownika nie zwalnia z odpowiedzialności wnioskodawcy wypełnienie wniosku przez doradcę rolnośrodowiskowego, który popełnił błąd. Wnioskodawca składając wniosek potwierdza znajomość zasad przyznawania płatności i pod groźbą odpowiedzialności karnej składa wymagane oświadczenia jako zgodne ze stanem faktycznym. Przy wypełnianiu wniosku każdy wnioskodawca powinien zachować szczególną staranność, a w razie potrzeby zasięgnąć porady w instytucjach wspierających rolników, czy wystąpić o udzielenie stosownych informacji przez pracowników Agencji. Trzeba zatem pamiętać, że to na wnioskodawcy, ciąży odpowiedzialność za prawidłowość złożonego wniosku". Dalej stwierdził NSA, że także organ odwoławczy zauważył, że "skarżący nie odzwierciedlił wprowadzonych zmian w planie działalności rolnośrodowiskowej, we wnioskach o płatność w roku 2011, 2012, 2013 ani 2014. Wobec powyższego, należy w ocenie organu odwoławczego odmówić mocy dowodowej dokumentacji dostarczonej przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego tj. "planowi działalności rolnośrodowiskowej" z "[...]" 2011 r., rejestrowi działań agrotechnicznych oraz oświadczeniu doradcy rolnośrodowiskowego z "[...]" 2014 r." "W ocenie organu II instancji nie można domniemywać, czy strona faktycznie użytkowała swoje grunty rolne zgodnie z zapisami w planie działalności rolnośrodowiskowej, skoro deklaracja strony z wniosku na rok 2011 i 2012 temu zaprzecza".

NSA podkreślił, że konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. jest rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. Stosownie do przepisu art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o PROW, na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez stronę, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.

W ocenie NSA nie można zarzucić organom, że nie ustaliły kto i jaki błąd popełnił i nie oceniły jego wpływu na wynik sprawy, a tym samym że dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. W każdym razie nie pominęły, wbrew treści wyroku WSA, ustalonej w sprawie okoliczności, kto faktycznie i jak wypełnił wnioski na lata 2011 i 2012. Trafnie także uznały, że nie był to błąd popełniony przez organ, ani też nie był to, jak zdaje się twierdzić sąd pierwszej instancji, błąd oczywisty. Dotyczył bowiem opisu realizacji warunków pakietowych realizowanego przez beneficjenta zobowiązania rolnośrodowiskowego. Następnie NSA stwierdził, że jeśli WSA wywodził z tych ustaleń inne skutki prawne, to winien był to wskazać w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, poprzedzając to stosowną analizą przepisów prawa materialnego, z której mogłoby wynikać, że kwestia błędu w wypełnieniu wniosków dotyczących płatności na lata 2011 i 2012 miała wpływ na ocenę, czy rolnik zrealizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe, czy też nie.

W okolicznościach sprawy sąd pierwszej instancji niezasadnie odstąpił od analizy przepisów prawa materialnego zastosowanych przez organy obu instancji. Nieprawidłowy okazał się także pogląd sądu pierwszej instancji, że bez wyjaśnienia tych znanych już okoliczności nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy, a przede wszystkim ustalenie, czy skarżący zrealizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe zgodnie z pakietowymi warunkami. W konsekwencji sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.

NSA zobowiązał sąd pierwszej instancji, aby odniósł się także do tych zarzutów skargi, do których nie odniósł się poprzednio, z uwagi na stwierdzenie konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania administracyjnego w kierunku ustalenia zaistnienia przesłanek nie omówionych w uchylonym przez NSA wyroku, uznając za bezprzedmiotowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Dotyczy to między innymi o zarzut naruszenia art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy strona nie ponosi ona odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości przy sporządzaniu wniosku, gdyż nie była w stanie ich wykryć.

Rozpatrując zatem sprawę ponownie, mając na względzie ocenę prawną dokonaną w wyroku I GSK 908/18 Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko dyrektora ARiMR w odniesieniu do oceny, że za treść wniosku o dopłatę odpowiada producent rolny, a nie osoba, która przygotowała wniosek.

Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich określone zostały w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 173).

Z art.10 tej ustawy wynika, że pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

Zgodnie z art. 21 ust.1 - 3 ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust.3).

Pomoc pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej (art.28 ust.1 i 3 ustawy PROW).

Zgodnie z art.29 ust.1 ustawy PROW minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w tym tryb składania wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oraz szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361, dalej: "rozporządzenie PROW).

Zgodnie z § 2 ust.1 i 2 tego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W § 3 rozporządzenia określono podstawowe wymagania, o których mowa w §2 ust.1 pkt 3, należą do nich:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W § 4 ust.1 pkt rozporządzenia PROW wskazano, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z wymienionych niżej pakietów, zaś w w pkt 1 wymieniono Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone.

Z ust.2 §4 wynika, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307 oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zawierający wykaz:

a) działań agrotechnicznych wykonywanych w ramach realizowanego pakietu lub jego wariantu, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin ze wskazaniem nazwy i dawki zastosowanego nawozu i środka ochrony roślin oraz wykonania koszenia,

b) wypasów zwierząt - w przypadku prowadzenia wypasu wraz z terminem ich przeprowadzenia, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Dla pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone przewidziano m. in. wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

W załączniku nr 4 do rozporządzenia PROW zawarty jest wykaz gatunków roślin, gatunków ptaków, jednostek fitosocjologicznych i siedlisk przyrodniczych oraz ras zwierząt, objętych płatnością rolnośrodowiskową dla każdego pakietu.

W § 6 rozporządzenia PROW zastrzeżono, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany, przy czym zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej. Zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.

Z §12 ust.1 rozporządzenia PROW wynika, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia.

Ponadto na podstawie §23 ust.1 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera:

1) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej REGON, a w przypadku osoby fizycznej również numer PESEL,

2) numer identyfikacyjny nadany zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) wskazanie realizowanych pakietów lub wariantów, z podaniem łącznej powierzchni działek rolnych, na których są one realizowane;

4) charakterystykę gospodarstwa rolnego, a w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 również liczbę zwierząt w gospodarstwie, o których mowa w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), oraz ich liczbę w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe, o których mowa w tym rozporządzeniu, zwane dalej "DJP", przy użyciu współczynnika ustalonego zgodnie z załącznikiem do tego rozporządzenia, obliczoną według stanu na dzień 15 marca roku, w którym jest składany ten wniosek;

5) oświadczenie o:

a) powierzchni działek ewidencyjnych,

b) sposobie wykorzystywania działek rolnych, w szczególności z podaniem rośliny uprawnej,

c) liczbie zwierząt ras lokalnych;

6) oświadczenia oraz informacje, jakie powinny być zawarte we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, niewymienione w pkt 1, 2 i 5;

7) oświadczenia i zobowiązania rolnika związane z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym zobowiązanie do przechowywania planu działalności rolnośrodowiskowej oraz innych dokumentów dotyczących spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej lub związanych z tą płatnością przez okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz przez okres pięciu lat od dnia zakończenia realizacji tego zobowiązania;

8) informację o załącznikach dołączonych do wniosku.

Z §38 ust.1 rozporządzenia PROW wynika, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni:

1) trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach tego pakietu, lub

2) gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Z powyższego wynika, że wykonując zobowiązanie rolnośrodowiskowe skarżący powinien przestrzegać wymogów przewidzianych dla Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, w tym wynikającego z załącznika nr 3 do rozporządzenia PROW wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

W postępowaniu administracyjnym zostało stwierdzone, że nie została zachowana kolejność następstwa po sobie roślin, co jest w sprawie bezsporne.

Sporne natomiast jest to, kto ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy. W czasie kontroli skarżący wyjaśniał, że stało się tak dlatego, że został zmieniony plan rolnośrodowiskowy, zaś doradca rolnośrodowiskowy wypełniając wnioski na lata 2011-2012 wpisał niekompletne zapisy w plonie głównym, co ma potwierdzać załączone oświadczenie doradcy. Skarżący przedłożył organowi planowane zmianowanie roślin i rejestr działań agrotechnicznych. Na wezwanie organu do przedłożenia oryginału planu działalności rolnośrodowiskowej, oryginału jego zmiany i oryginału rejestru działań agrotechnicznych – przysłał oryginały tych samych dokumentów.

W ocenie Sądu przedstawione okoliczności nie pozwalają przyjąć, aby osoba inna niż producent rolny ponosiła odpowiedzialność za treść wniosku o przyznanie płatności.

Wniosek o przyznanie płatności składany jest przez rolnika dobrowolne. Wyłącznie od rolnika zależy, jaka będzie treść tego wniosku. Rolnik może, pod pewnymi warunkami, wniosek skorygować bądź wycofać. Jednak składając wniosek, musi rolnik dbać o jego poprawność, gdyż warunkiem uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie w nim istotnych danych dotyczących podejmowanego zobowiązania w zakresie płatności. Dotyczy to m. in. prawidłowego wskazania uprawianych roślin, z uwzględnieniem wynikającego z załącznika nr 3 do rozporządzenia PROW wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin.

Nieprawidłowe zadeklarowanie roślin w plonie głównym nie jest błędem formalnym wniosku lub oczywistą omyłką, lecz świadczy o nieprawidłowym zadeklarowania zobowiązania, z konsekwencjami z tego wynikającymi.

Rację ma organ twierdząc, że wnioskodawca nie może zostać zwolniony z odpowiedzialności z uwagi na popełnienie błędu przez doradcę rolnośrodowiskowego. To rolnik, a nie doradca podpisuje wniosek, oświadczając, że zna zasady przyznawania płatności, zaś oświadczenia składane we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym. Błąd popełniony przez doradcę jest błędem obciążającym rolnika.

W ocenie Sądu ustalony przez organ stan faktyczny upoważniał przyjęcia, że stwierdzone w kontroli uchybienia w przestrzeganiu wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia PROW powinny skutkować zmniejszeniem płatności, w tym przypadku o 100% zgodnie z §38 ust.1 pkt 2 rozporządzenia PROW. Dlatego nie są zasadne zarzuty naruszenia tego przepisu, a także §2 i §3 ww. rozporządzenia, dotyczące wymagań przewidzianych dla zobowiązania rolnośrodowiskowego. Przez nieprawidłowe wypełnienie wniosku o płatność skarżący tych wymagań, dotyczących realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego nie spełnił w odniesieniu do wymogów wynikających z ww. załącznika nr 3 do rozporządzenia PROW.

Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania także nie są zasadne, co dotyczy art.21 ustawy PROW w z. z art.80 Kpa i art.8 oraz art.75 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym Sąd i szeroko wyżej przytoczonym wyroku I GSK 908/18 wypowiedział się na temat odejścia w ustawie PROW od zasady prawdy obiektywnej oraz związanych z tym skutków w postaci współobciążenia strony inicjatywą dowodową. Zaś w kwestii prawidłowości oceny dowodów zebranych w sprawie, NSA także zaaprobował stanowisko organów wykluczające możliwość powoływania się przez skarżącego na błąd organu bądź błąd oczywisty uwalniający skarżącego od skutków nieprawidłowo złożonego wniosku o płatność.

Zgodnie z art.29 ust.1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej. O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Na podstawie art.5 ust.1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 25 z późn. zm.) w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Ust.3 tego artykułu mówi, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

W ocenie Sądu organy ARiMR nie miały obowiązku zastosowania ww. regulacji, gdyż, jak wyżej wyjaśniono, ustalenia faktyczne poczynione w sprawie wskazują na błędne zadeklarowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego, a nie na błąd beneficjenta lub pomyłkę organu.

Zgodnie z art.10 ust.1 rozporządzenia nr 65 - przestrzeganie zasady wzajemnej zgodności odbywa się poprzez kontrole na miejscu i poprzez kontrole administracyjne. Zaś z art.11 ust.1 tego rozporządzenia wynika, że w okresie trwania zobowiązania działki, na które przyznaje się wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, z wyjątkiem przypadków określonych szczegółowo w programie rozwoju obszarów wiejskich. Naruszenie tych przepisów zostało opisane w skardze jako niewłaściwe uznanie przez organ, jakoby skarżący nie wykonał w latach 2011 i 2012 planu rolnośrodowiskowego, chociaż w tym zakresie nie odbyła się kontrola na miejscu, lecz jedynie kontrola administracyjna w niepełnym zakresie. Zarzut ten nie jest zasadny, gdyż podstawą odmowy przyznania płatności oraz nakazania zwrotu płatności pobranych było uznanie, że doszło do nieprawidłowego zadeklarowania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zatem kwestia wykonania planu rolnośrodowiskowego była okolicznością drugorzędną dla rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu nie było również podstaw do zastosowania powołanego w skardze przepisu §45 pkt 8 rozporządzenia PROW, mówiącego, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że nie miał on wpływu na wypełniony przez doradcę wniosek o płatność, nie odpowiadający stanowi faktycznemu. Jak wcześniej wyjaśniono, bez względu na to, kto i jak wypełnił wniosek o płatność, za jego treść odpowiada wnioskodawca, czyli rolnik, który pod wnioskiem składa swój podpis, oświadczając, że zna przepisy dotyczące przyznawania płatności i że okoliczności podane we wniosku są zgodne z prawdą. Nie wystąpiła zatem ani siła wyższa, ani nadzwyczajna okoliczność w rozumieniu ww. przepisu.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego w kwestii naruszenia §23 pkt7 rozporządzenia PROW. Realizacja obowiązku przechowywania dokumentów dotyczących spełnienia warunków przyznania płatności nie oznacza, że w toku postępowania dotyczącego płatności organ ma obowiązek uwzględnić jako dowód każdy przechowywany przez rolnika dokument. Obowiązkiem organu jest poddanie ocenie każdego dowodu powołanego przez stronę, mającego związek ze sprawą.

Stwierdzone przez organ uchybienia w przestrzeganiu wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia PROW skutkowały zmniejszeniem płatności na podstawie §38 ust.1 pkt 2 rozporządzenia PROW, a także zwrotem płatności wcześniej otrzymanych.

W art.30 rozporządzenia nr 65 przewidziano, że zmniejszeń i wykluczeni nie stosuje się wówczas, gdy wniosek o płatność złożony został zgodnie ze stanem faktycznym lub gdy można wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Ponadto wyłączenie zmniejszeń i wykluczeni przewiduje art.73 rozporządzenia nr 1122, którego ust.2 stanowi, że zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Podane przez rolnika informacje, o których mowa w akapicie pierwszym, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy do faktycznej sytuacji.

W ocenie Sądu żaden z tych przepisów nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Bowiem wniosek skarżącego zawierał nieprawidłowości w postaci niespełnienia wymogu prawidłowego następstwa roślin, co jest poza sporem. Zdaniem Sądu nieprawidłowości te obciążają skarżącego, bowiem odpowiada on za błędy doradcy rolnego, który sporządził wniosek o płatność. Ponadto zdaniem Sądu nie tyle doszło do błędu, co zostało nieprawidłowo zadeklarowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Dlatego nie było podstaw do zastosowania art.30 rozporządzenia nr 65. Z kolei art.73 rozporządzenia nr 1122 nie znajduje zastosowana dlatego, że to nie rolnik poinformował organ o nieprawidłowości wniosku, lecz stwierdził je organ w trakcie kontroli. Ze względu na rodzaj stwierdzonej nieprawidłowości, polegającej na niewłaściwym zadeklarowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego, organ nie miał obowiązku informowania skarżącego o stwierdzonej nieprawidłowości, lecz zobowiązany był do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji.

Z tych samych przyczyn nie miał zastosowania w sprawie art.21 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 316, ze zm), z którego wynika, wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy.

W związku z powyższym, nie stwierdziwszy naruszenia wskazanych w skardze przepisów, Sąd, na podstawie art.151 ppsa, oddalił skargę.