Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2374/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 60, art. 16 ust. 1 pkt 61
journal: Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała (sprawozdawca), Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2685/14 w sprawie skargi P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) z dnia 15 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. oddala skargę, 3. zasądza od P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2685/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi "P." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 15 maja 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, uchylił zaskarżoną interpretację.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

"P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą

w C. - dalej jako "Spółka", wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej

w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów, o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.

Przedstawiając zdarzenie przyszłe wnioskodawczyni podała, że zamierza przystąpić do oferowanego przez bank rzeczywistego systemu zarządzania płynnością finansową, w którym będą uczestniczyć inne spółki powiązane. System Zarządzania Środkami Pieniężnymi i Kredytami Dziennymi w Grupie Rachunków, zwany "systemem cash pooling", jest produktem stworzonym przez bank dla grupy firm rozumianej jako dwa lub więcej podmiotów, które uznały swoje interesy za zbieżne w stopniu umożliwiającym wspólne przystąpienie do Systemu, w celu zwiększenia efektywności krótkoterminowego zarządzania środkami pieniężnymi

i dostępnymi kredytami poprzez optymalizację przychodów oraz kosztów odsetkowych, efektywnego finansowania bieżących potrzeb Uczestników Systemu

w zakresie kapitału obrotowego oraz poprawy płynności finansowej poszczególnych Uczestników Systemu, jak również optymalizacji wykorzystania dostępnych środków całej grupy.

Spółka przedstawiła następnie opis funkcjonowania systemu cash pooling:

1. w ramach Systemu, dla poszczególnych jego uczestników, bank będzie prowadził indywidualne rachunki (Rachunki Główne). Poszczególne Rachunki Główne wykorzystywane będą przez Uczestników Systemu jako rachunki operacyjne (rachunki bieżące) służące do dokonywania bieżących operacji w związku

z prowadzoną działalnością gospodarczą;

2. każdy z Uczestników Systemu może deponować na swoim Rachunku Głównym środki pieniężne lub zadłużać się w nim, w formie udostępnionego mu ewentualnie przez bank tzw. kredytu dziennego;

3. każdy z Uczestników Systemu poręczy bankowi spłatę kredytów dziennych zaciągniętych przez innych Uczestników Systemu;

4. zadłużenie powstałe w ramach Grupy Rachunków będzie zabezpieczone dostępnymi saldami środków zdeponowanych na innych rachunkach Uczestników Systemu. Ponadto bank jest upoważniony do traktowania środków dostępnych

w ramach Grupy Rachunków jako zabezpieczenia spłaty zadłużenia powstałego na innych rachunkach należących do Grupy Rachunków i niespłaconego przed końcem danego dnia przez zaciągających je Uczestników Systemu;

5. spłata wszystkich, ewentualnie niespłaconych przed końcem dnia sald ujemnych w ramach Grupy Rachunków, jest poręczona bankowi przez każdego Uczestnika Systemu. W sytuacji, w której którykolwiek z rachunków w Grupie Rachunków wykazuje zadłużenie, które nie może zostać całkowicie spłacone do końca dnia przez zaciągającego je Uczestnika Systemu (posiadacza danego Rachunku Głównego), bank obciąża rachunki spółek posiadających nadwyżki finansowe na łączną kwotę równą wartości zaciągniętych i niespłaconych kredytów dziennych na pozostałych Rachunkach Głównych. Tak pozyskane środki wykorzystywane są przez bank do spłaty kredytów dziennych na pozostałych Rachunkach Głównych należących do Grupy Rachunków;

6. Uczestnik Systemu spłacający kredyt dzienny, zaciągnięty przez innego Uczestnika Systemu, wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela (tzn. wstępuje wobec kredytobiorcy w prawa banku). Spłata kredytu dziennego zaciągniętego przez innego Uczestnika Systemu pociąga za sobą (oprócz prawa do żądania zwrotu kwoty spłaconego kredytu) prawo do odsetek, jakie byłyby należne pierwotnemu kredytodawcy (bankowi). Odsetki należne od wzajemnych należności/zobowiązań będących wynikiem dokonania wymuszonej przez bank spłaty kredytów dziennych będą płatne pomiędzy Uczestnikami Systemu według stawek oprocentowania, po których bank zdecydował się udzielić każdemu z nich kredytów dziennych;

7. system umożliwia poprawę płynności finansowej poszczególnych Uczestników Systemu, jak i całej grupy;

8. spłata kredytów dziennych odbywać się będzie metodą z pełnym zerowaniem Rachunków Głównych. W metodzie tej wszystkie niespłacone do końca dnia kredyty dzienne zostają spłacone przez jednego z Uczestników Systemu,

tzw. Agenta. Powstały w wyniku tej operacji kredyt dzienny w rachunku Agenta zostanie następnie automatycznie spłacony przez wszystkich Uczestników Systemu posiadających na swoich rachunkach w Grupie Rachunków salda dodatnie. Konstrukcja prawna systemu oparta jest na wstąpieniu w prawa zaspokojonego wierzyciela (subrogacja ustawowa - art. 518 § 1 k.c.). Konstrukcja ta zakłada, że przy spełnieniu prawnych wymogów wstąpienie przez Uczestnika Systemu spłacającego kredyt w miejsce banku następuje z mocy samego prawa. Spłacający kredyt Uczestnik Systemu wstępuje w prawa wierzyciela banku do wysokości dokonanej spłaty;

9. za uczestnictwo w systemie cash pooling Spółka będzie zobowiązana do wnoszenia na rzecz banku miesięcznych opłat;

10. wnioskodawczyni nie będzie działała jako Agent w systemie cash pooling;

11. Agent działa jako pełnomocnik, reprezentuje wszystkich Uczestników systemu cash pooling we wszelkich sprawach dotyczących umowy, w szczególności: podpisania z bankiem - w imieniu Uczestników systemu i innymi podmiotami - aneksu do umowy, na mocy którego inne podmioty staną się uczestnikami systemu, zamknięcia Rachunku Głównego w imieniu Uczestnika systemu poprzez złożenie właściwego zawiadomienia skierowanego do banku, uzgadniania z bankiem wysokości oprocentowania, które bank będzie stosował odpowiednio w przypadku dodatnich i ujemnych sald na wszystkich Rachunkach Głównych, zmiany lub zastępowania treści zleceń lub załączników do umowy pod warunkiem uzyskania uprzedniej pisemnej zgody banku;

12. Agent nie świadczy usług na rzecz Uczestników systemu cash poolingu. Agent nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu pośredniczenia w relacjach pomiędzy Uczestnikami systemu a bankiem. Agentowi przysługuje prawo do odsetek od ujemnych sald na Rachunku poszczególnych Uczestników Systemu za spłatę zobowiązania wobec banku z tytułu udzielonego kredytu w danym okresie rozliczeniowym. Analogicznie pozostali Uczestnicy Systemu mają roszczenie wobec Agenta z tytułu odsetek za dodatnie saldo na Rachunku.

W związku z przedstawionym zdarzeniem przyszłym Spółka zadała następujące pytania:

1. czy zapłacone odsetki oraz czy pobrane przez bank prowizje będą stanowić koszty uzyskania przychodów w pełnej wysokości?

2. czy do odsetek wypłacanych w ramach struktury cash pooling mają zastosowanie przepisy dotyczące niedostatecznej kapitalizacji, tj. art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

(Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.) - dalej jako "u.p.d.p."?

3. czy Spółka będzie zobowiązana do sporządzania dokumentacji, o której mowa

w art. 9a u.p.d.p.?

Odnosząc się do pytania pierwszego Spółka podniosła, że odsetki zapłacone przez nią w ramach realizacji umowy cash poolingu mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, pod warunkiem, że odsetki zostaną zapłacone, nie będzie miało miejsca umorzenie tych odsetek, spłata tych odsetek nie będzie stanowiła zwiększenia kosztów inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji, zaś zaciągniecie kredytu będzie się wiązało z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zawierając umowę

z bankiem na usługi zarządzania płynnością finansową Spółka musi liczyć się

z pokrywaniem tego rodzaju kosztów, czy to w postaci bezpośrednich opłat, czy różnego rodzaju prowizji. Ponieważ ww. wydatki wynikające z umowy wiążą się

z usprawnieniem zarządzania środkami finansowymi Spółki jako jednego z członków grupy kapitałowej, a więc generalnie pozostają w związku z działalnością mającą wpływ na uzyskiwanie przychodów, należy przyjąć, że stanowią one koszty uzyskania przychodu zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.p.

W odniesieniu do pytania drugiego Spółka wskazała, że nie stanowią kosztów uzyskania przychodów odsetki od pożyczki (kredytu) udzielonej: przez udziałowca posiadającego mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, lub przez kilku udziałowców posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, lub przez inną spółkę, jeżeli w obu tych spółkach - spółce będącej pożyczkobiorcą i spółce będącej pożyczkodawcą - ta sama osoba (udziałowiec) posiada co najmniej 25% udziałów,

w części w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki. Wnioskodawczyni wskazała, że definicja pożyczki została uregulowana w art. 16 ust. 7b u.p.d.p., zgodnie z którym przez pożyczkę rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Zdaniem Spółki, z przedstawionego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że stroną czynności cywilnoprawnej w każdej sytuacji jest bank, który nie jest członkiem grupy kapitałowej. A zatem, nie znajdą zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p.

Przedstawiając własne stanowisko w zakresie pytania trzeciego Spółka podkreśliła, że z treści wniosku wynika, iż poszczególne spółki wchodzące w skład grupy kapitałowej zawierają umowy cash poolingu z bankiem, nie zawierają natomiast umów między sobą. Tym samym, nie dochodzi do spełnienia przesłanek wynikających z art. 9a ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 i 4 u.p.d.p. Przepisy te odnoszą się bowiem do umów zawieranych pomiędzy podmiotami powiązanymi w ramach grupy kapitałowej, nie odnoszą się natomiast do transakcji pomiędzy Spółką a bankiem występującym tutaj jako podmiot niezależny, tj. niepowiązany ze Spółką

w rozumieniu art. 11 u.p.d.p.

W interpretacji indywidualnej z dnia 15 maja 2014 r. Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe w odniesieniu do pytań nr 2 i 3.

Odnosząc się do pytania pierwszego organ interpretacyjny wyjaśnił, że skoro Spółka zawrze umowę cash poolingu, która ma na celu zwiększenie efektywności zarządzania środkami pieniężnymi i będzie zobowiązana do ponoszenia kosztów prowizji (opłat) związanych z realizacją ww. umowy oraz do zapłaty odsetek od salda ujemnego, co do zasady będzie miała prawo zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Wydatki te pozostają bowiem w ścisłym związku

z prowadzoną działalnością gospodarczą mającą wpływ na uzyskiwane przychody. Tym samym organ uznał stanowisko Spółki w tym za prawidłowe.

W odniesieniu do pytania drugiego Minister Finansów wskazał,

że w przypadku przekroczenia przez Spółkę (pożyczkobiorcę) wskaźnika zadłużenia, ustalonego jako trzykrotność wartości jej kapitału zakładowego, odsetki od pożyczek zaciągniętych od podmiotów wskazanych powyżej nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów w części, w jakiej kwota pożyczki przekracza ten wskaźnik. Organ wyjaśnił, że polskie przepisy prawa cywilnego nie zawierają regulacji odnoszących się do umowy cash poolingu. Stąd też umowę taką zaliczyć należy do umów nienazwanych. Tym niemniej cechą takiej umowy jest to, że jeden

z podmiotów (uczestnik umowy) przekazuje własne środki finansowe innemu podmiotowi (innemu uczestnikowi umowy), celem pokrycia przez ten inny podmiot zobowiązań pieniężnych. Otrzymane przez podmiot środki finansowe podlegają zwrotowi wraz z wynagrodzeniem za korzystanie z tych środków, określonym

w formie odsetek. A zatem, nawet w przypadku, gdy umowa cash poolingu polega na subrogacji (jak ma to miejsce na gruncie opisanego zdarzenia przyszłego), faktycznym jej celem jest udostępnianie środków pieniężnych pomiędzy podmiotami z grupy oraz osiąganie przez te podmioty korzyści w postaci odsetek. Zdaniem organu, uprawnienie Spółki do korzystania ze środków finansowych w ramach opisanej struktury cash poolingu upoważnia do stwierdzenia, że w przedstawionym zdarzeniu przyszłym będziemy mieli do czynienia z pożyczką w rozumieniu definicji zawartej w art. 16 ust. 7b u.p.d.p. W sprawie mamy bowiem do czynienia

z przekazywaniem środków pieniężnych pomiędzy podmiotami, przy jednoczesnej - wynikającej z logiki systemu zarządzania płynnością finansową - konieczności zwrotu danych środków oraz uzyskiwaniu w związku z tym określonego wynagrodzenia

w postaci odsetek. Tym samym, w sytuacji gdy Spółka będzie wykazywała saldo debetowe, a także łączna wartość zadłużenia wobec podmiotów wskazanych

w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. przekroczy trzykrotność wartości kapitału zakładowego Spółki, wówczas w odniesieniu do odsetek płaconych w związku

z uczestnictwem w strukturze cash poolingu znajdą zastosowanie ograniczenia

w zakresie niedostatecznej kapitalizacji. Jeżeli natomiast w momencie zapłaty odsetek Spółka będzie wykazywała saldo dodatnie (kredytowe) oraz nie będzie zadłużona - powyżej określonego w przepisach pułapu - wobec podmiotów powiązanych, bowiem zadłużenie wobec tych podmiotów już spłaciła, przepisy

o niedostatecznej kapitalizacji nie będą miały zastosowania. A zatem, w kontekście przedstawionej struktury cash poolingu nie można wykluczyć okoliczności stosowania art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p., z uwagi na brzmienie art. 16 ust. 7b tej ustawy.

Odnosząc się do pytania trzeciego organ interpretacyjny podkreślił, że aby mógł powstać wymóg sporządzania dokumentacji podatkowej, konieczne jest jednoczesne ziszczenie się dwóch warunków: musimy mieć do czynienia

z transakcją oraz taka transakcja musi mieć miejsce pomiędzy podmiotami powiązanymi. Minister Finansów zaznaczył, że pojęcie "transakcja" nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa podatkowego ani cywilnego - nie posiada ono definicji legalnej. Posiłkując się definicją słownikową organ podał, że transakcja to operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży towarów lub usług lub umowa handlowa na kupno lub sprzedaż towarów lub usług, też zawarcie takiej umowy. Organ zauważył, że przepis art. 9a u.p.d.p. nie wyłącza obowiązku dokumentowania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, dokonywanych w ramach cash poolingu, która jest formą zarządzania finansami, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy. Celem tego typu narzędzia finansowego jest minimalizowanie kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy. Organ podał, że umowa cash poolingu nie została uregulowana w polskim systemie prawnym, jest zatem tzw. umową nienazwaną w rozumieniu prawa cywilnego. Jednakże, biorąc pod uwagę charakter tej umowy i jej cele, Minister Finansów stwierdził, że ma ona cechy zbliżone do umowy pożyczki (udostępnianie określonej kwoty pieniędzy w zamian za odpowiednie wynagrodzenie - odsetki). Zatem faktycznym jej celem (również gdy umowa cash poolingu polega na subrogacji) jest udostępnianie środków pieniężnych pomiędzy podmiotami z grupy oraz osiąganie przez te podmioty korzyści w postaci odsetek. Jest to zatem rodzaj pożyczek udzielanych pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w tym systemie. Niezależnie zatem od sytuacji, gdy pool leaderem (tu: Agentem) jest bank czy też podmiot powiązany, transfery środków dokonywane są między uczestnikami systemu, są oni ich odbiorcami oraz odbiorcami należnych odsetek. Jeżeli dzięki umowie cash poolingu u każdego z uczestników systemu (w tym Spółki) saldo odsetek otrzymanych nad odsetkami zapłaconymi jest wyższe od analogicznego salda, jakie podmiot taki zrealizowałby, gdyby w umowie nie uczestniczył, lecz pożyczał środki finansowe na prowadzoną działalność i jednocześnie lokował swoje środki, dokonując tych czynności z podmiotami niepowiązanymi według zasad rynkowych, to przyjąć należy, że dzięki tej umowie wyżej wspomniany cel jest zrealizowany. Jednakże w każdym indywidualnym przypadku wymagałoby oceny to (co zrealizować można tylko w postępowaniu podatkowym lub kontrolnym), czy stopień korzyści w postaci oszczędności związanych z uczestniczeniem przez podmioty w tej umowie jest adekwatny do angażowanych przez podmioty środków finansowych. Stwierdzenie, czy postanowienia danej umowy odbiegają od warunków rynkowych, może wymagać w konkretnym przypadku porównania treści swobodnie zawartych umów ze standardowymi warunkami, określonymi w ofercie bankowej.

W szczególności prawdopodobieństwo, że umowne uregulowania mogą odbiegać od rynkowych, istnieje, kiedy administratorem rozliczeń staje się podmiot z grupy, natomiast konstrukcja i warunki funkcjonowania cash poolingu zostają określone

w umowie zawartej przez podmioty przystępujące do tego porozumienia i będące podmiotami powiązanymi. Warunki ustalania wynagrodzenia dla uczestnika systemu (podmiotu powiązanego z pozostałymi uczestnikami), pełniącego jednocześnie funkcje Agenta, powinny odzwierciedlać warunki ustalane w porównywalnych okolicznościach przez podmioty niezależne.

Odnośnie do zastosowania przepisu art. 9a u.p.d.p. do omawianej struktury cash poolingu organ interpretacyjny podniósł, że przepis ten nie wyłącza obowiązku dokumentowania transakcji między podmiotami powiązanymi dokonywanych

w ramach cash poolingu. Dokumentacja taka powinna zawierać te informacje, które będą niezbędne do oceny, że warunki określone w ramach umowy odzwierciedlają warunki ustalane w porównywalnych okolicznościach przez podmioty niezależne. Ponadto powinna wskazywać na ekonomiczną zasadność korzystania przez podatnika z umowy cash pooling, tj. że podatnik uczestniczący w takiej umowie osiąga wyższe korzyści (np. w postaci niższych kosztów), niż gdyby lokował

i pożyczał środki finansowe od podmiotów z nim niepowiązanych. Zarazem

z dokumentacji tej wynikać powinien ekwiwalentny charakter takiej umowy. Biorąc powyższe pod uwagę Minister Finansów stwierdził, że w przedstawionym opisie zdarzenia przyszłego zostaną spełnione przesłanki wynikające z art. 9a u.p.d.p.,

w związku z czym Spółka będzie zobowiązana do sporządzania dokumentacji podatkowej, o ile nastąpi wypełnienie przesłanki dotyczącej przekroczenia rocznej wartości zawieranych transakcji, o której mowa w art. 9a ust. 2 u.p.d.p.

Po bezskutecznym wezwaniu organu administracji do usunięcia naruszenia prawa Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie - dalej jako "WSA w Warszawie", zarzucając zaskarżonej interpretacji indywidualnej naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię art. 16 ust. 7b u.p.d.p. w zw. z ust. 1 pkt 60 i 61 tego artykułu,

tj. uznanie, że w ramach przedstawionego we wniosku systemu cash pooling realizowane są pożyczki w rozumieniu ust. 7b tego przepisu, co skutkuje ograniczeniami przewidzianymi w ust. 1 pkt 60 i 61 (tzw. niedostateczna kapitalizacja);

2. niewłaściwe zastosowanie art. 9a ust. 1 i 2 w zw. z art. 11 ust. 1 i 4 u.p.d.p., który to przepis nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w zaskarżonej części interpretacji oraz zmianę stanowiska organu dotyczącego odpowiedzi na pytania

w zakresie: zastosowania przepisów art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p.

o niedostatecznej kapitalizacji i obowiązku sporządzenia dokumentacji, o której mowa w art. 9a u.p.d.p., poprzez uznanie stanowiska wnioskodawczyni za prawidłowe. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację zaprezentowaną we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia 23 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2685/14 WSA

w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sporną w sprawie kwestię, tj. czy przepływy środków w ramach cash poolingu pomiędzy uczestnikami tego systemu mogą zostać uznane za pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.p., a tym samym stanowić transakcje w rozumieniu art. 9a tej ustawy, podobnie oceniły inne sądy administracyjne, w tym m.in. WSA we Wrocławiu (wyroki z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2007/13, I SA/Wr 2008/13 i I SA/Wr 1945/13), WSA w Bydgoszczy (wyroki z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 208/14 i z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 418/14), WSA w Krakowie (wyrok z dnia 23 września 2014 r.

sygn. akt I SA/Kr 1090/14), WSA w Kielcach (wyrok z dnia 13 sierpnia 2014 r.

sygn. akt I SA/Ke 347/14) i WSA w Warszawie (wyrok z dnia 20 lutego 2014 r.

sygn. akt III SA/Wa 2562/13). Stanowisko zaprezentowane w tych wyrokach Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił.

WSA w Warszawie przytoczył następnie treść art. 9a ust. 1 i 2 u.p.d.p. wskazując, że aby doszło do obowiązku sporządzenia określonej dokumentacji podatkowej powinny wystąpić transakcje między podmiotami powiązanymi. Sąd podniósł, że regulacje prawne objęte zapisami art. 9a u.p.d.p. nie definiują wykorzystywanego w nich terminu "transakcja", nie zawierają też możliwego odesłania do terminów prawa cywilnego z zakresu normatywnego czynności cywilnoprawnych. Z tych powodów Sąd uznał, że wypowiadając się o transakcji prawodawca posłużył się w tym zakresie naturalnym językiem potocznym. Za zasadne Sąd uznał zatem odwołanie do słownikowego pojęcia tego terminu jako operacji handlowej dotyczącej kupna lub sprzedaży towarów lub usług lub umowy handlowej na kupno lub sprzedaż towarów lub usług, też zawarcie takiej umowy. Sąd zaznaczył, że takie rozumienie terminu "transakcja" jest akceptowane przez strony sporu.

Za błędne WSA w Warszawie uznał prezentowane przez organ w zaskarżonej interpretacji utożsamianie umowy cash poolingu z umową pożyczki. Sąd przyznał,

że w umowie cash poolingu uczestniczy wiele podmiotów, to jednak brak jest podstaw do uznania, iż między nimi dochodzi do transakcji w potocznym rozumieniu tego terminu. W umowie tej nie występuje zobowiązanie do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot, uczestnicy tej umowy nie wiedzą, czy środki te zostaną wykorzystane w jakiej wysokości i przez którego uczestnika, nie jest skonkretyzowana druga strona transakcji, brak jest wymogu uzyskania zgody uczestnika z dodatnim saldem na przekazanie ściśle określonej ilości środków. Tym samym, w ocenie Sądu, organ dokonał błędnej interpretacji art. 9a ust. 1 u.p.d.p.

Końcowo WSA w Warszawie wyjaśnił, że pomimo tego, iż zaskarżona interpretacja była dla skarżącej częściowo korzystna, uchylił ją w całości z uwagi na nieprawidłową wykładnię prawa materialnego. Sąd zaznaczył, że takie rozstrzygnięcie nie narusza wyrażonej w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", zasady, zgodnie z którą sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony, albowiem unormowanie to nie ma zastosowania

w przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (uchwała NSA z dnia 7 lipca 2014 r. sygn. akt II FPS 1/14).

Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł Minister Finansów, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego J. K., wnosząc o uchylenie go w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie go w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy

w postaci art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd zarzutu sformułowanego w pkt 1 skargi podatnika i tym samym pozostawienie organu

w wątpliwości co do słuszności - lub nie - jego stanowiska w zakresie objętym wspomnianym zarzutem zaskarżenia. Uzasadniając ten zarzut wskazano,

że w punkcie 2 wniosku o wydanie interpretacji Spółka zadała pytanie, czy od odsetek wypłacanych w ramach struktury cash poolingu mają zastosowanie przepisy dotyczące niedostatecznej kapitalizacji, tj. art. 16 ust. 1 pkt 60 i art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.p. Odnoszący się do tych przepisów był też zarzut pierwszy skargi podatnika. Kwestia ta nie znalazła jednak żadnego odzwierciedlenia w treści wydanego orzeczenia. Tym samym organ - ewentualnie - ponownie rozpoznając sprawę nie ma wiedzy, czy jego stanowisko zawarte w treści wydanej interpretacji odnoszące się do przedmiotowej kwestii jest prawidłowe czy też nie.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie art. 9a ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 7b u.p.d.p. polegające na niezasadnym przyjęciu, że w warunkach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z transakcjami zawieranymi wewnątrz grupy, gdy tymczasem właściwa ocena przedstawionego stanu faktycznego powinna doprowadzić Sąd do wniosku,

że w sprawie mamy do czynienia z transakcjami w postaci umów pożyczki, o których mowa w art. 16 ust. 7b u.p.d.p. i w związku z tym Spółka zobowiązana będzie do sporządzania dokumentacji, o której mowa w tym przepisie. Uzasadniając ten zarzut podtrzymano stanowisko prezentowane w zaskarżonej interpretacji.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika - doradcę podatkowego M. K., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie

i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone

w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub, jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego.

Za niezasadny uznać należało sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci art. 141 § 4 P.p.s.a., które zdaniem organu administracji polegało na nierozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji jednego z zarzutów sformułowanych w skardze.

W tym zakresie należy wskazać, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a.

w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, iż niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10, LEX nr 746689). A zatem, uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało

z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne

z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie wyjaśni - w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. - dlaczego stwierdził (nie stwierdził) w rozpatrywanej sprawie naruszenie (naruszenia) przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09, LEX nr 952993).

Konfrontując treść art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz wskazany kierunek jego wykładni

i konsekwencje jego obowiązywania z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, stwierdzić należy, że uzasadnienie to spełnia, określone przywołanym przepisem, warunki uznania go za formalnie prawidłowe.

WSA w Warszawie przedstawił istotę sporu oraz dokonał interpretacji mających zastosowanie w sprawie przepisów u.p.d.p. odnosząc je do sytuacji skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo że Sąd pierwszej instancji w sposób nieco dorozumiany wypowiedział się odnośnie do całości problematyki zaistniałej w sprawie poddanej jego kontroli, wypowiedź Sądu jest dostatecznie czytelna. WSA w Warszawie za błędne uznał bowiem prezentowane przez organ administracji w zaskarżonej interpretacji utożsamianie umowy cash poolingu z umową pożyczki (s. 11 uzasadnienia). Sąd pierwszej instancji jasno wskazał na brak spełnienia w odniesieniu do tej umowy essentialia negotii,

tj. elementów przedmiotowych pożyczki, wskazanych również w treści art. 16 ust. 7b u.p.d.p. Tym samym Sąd uznał, że skoro nie są spełnione przesłanki z tej ostatniej regulacji, to do odsetek powstających w ramach rozliczeń opartych na umowie cash poolingu nie stosuje się regulacji art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. WSA w Warszawie za błędną uznał również dokonaną przez organ interpretację art. 9a u.p.d.p. wskazując, że aby doszło do obowiązku sporządzenia wskazanej w tej regulacji dokumentacji powinny wystąpić transakcje pomiędzy podmiotami powiązanymi (co

w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie miało miejsca).

Zasadny był natomiast zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Spór w rozpoznawanej sprawie wiąże się przede wszystkim z ustaleniem rozumienia użytego w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. określenia "pożyczek (kredytów)". Należy wskazać, że sporne zagadnienie był już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki z dnia: 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 728/15, LEX nr 2291428; 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt

II FSK 3613/14, LEX nr 2288500; 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 1403/15, LEX nr 2281860; 1 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 3933/14, LEX nr 2237175; 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II FSK 3792/14, LEX nr 2291055; 22 listopada 2016 r. sygn. akt

II FSK 2799/14, LEX nr 2190454; i 12 października 2016 r. sygn. akt II FSK 2553/14, LEX nr 2168445). W wyrokach tych ukształtowała się linia orzecznicza uznająca,

że transfery pieniężne w ramach cash poolingu mieszczą się w definicji pożyczki,

o której mowa w art. 16 ust. 7b u.p.d.p., wprowadzonej na potrzeby tzw. cienkiej kapitalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach co do wykładni prawa materialnego.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania interpretacji indywidualnej) nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej wspólnika posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo wspólników posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec wspólników tej spółki posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego wspólnika osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek (...).

Wskaźnik procentowy posiadanych przez udziałowców (akcjonariuszy) udziałów (akcji) w spółce określa się na podstawie liczby praw głosu, jakie w związku z posiadanymi udziałami (akcjami) przysługują tym udziałowcom (akcjonariuszom). Przepis art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.p. nie dotyczy każdego wspólnika, lecz tylko tych, którzy posiadają co najmniej 25% udziałów (akcji). Może jednak dotyczyć kilku udziałowców, gdy w sumie posiadają co najmniej 25% udziałów i udzielają pożyczki spółce (wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r. sygn. akt FSK 2126/04, ONSAiWSA 2006/3/91).

Przepisy art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.p. rozszerzają pojęcie niedostatecznej kapitalizacji na pożyczki udzielane jednemu podmiotowi przez drugi, gdy występuje trzeci podmiot posiadający istotne udziały u pożyczkobiorcy lub pożyczkodawcy. Zgodnie z tymi przepisami nie uznaje się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych przez spółkę innej spółce, jeżeli w obu tych podmiotach ten sam wspólnik posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji),

a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę (kredyt) wobec wspólników tej spółki posiadających co najmniej 25% jej udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale tych wspólników oraz wobec spółki udzielającej pożyczki (kredytu) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek.

Stosownie do art. 16 ust. 7b u.p.d.p. przez pożyczkę, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61 oraz w ust. 7, rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy,

a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy; przez pożyczkę tę rozumie się także emisję papierów wartościowych o charakterze dłużnym, depozyt nieprawidłowy lub lokatę. Ustawodawca wyraźnie doprecyzował w tym przepisie przedmiot pożyczki - jest to określona wartość wyrażona w pieniądzu. Jednocześnie kategoria pożyczek uzupełniona została w art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.p. o ujętą

w nawiasie kategorię kredytów, co należy odczytywać z jednej strony jako zrównanie kredytów z pożyczkami dla celów wyłączenia odsetek z kosztów uzyskania przychodów w warunkach art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.p., a z drugiej (uwzględniając zasady pisowni języka polskiego) jako uzupełnienie treści przed nawiasem. Tym samym, użyte w analizowanym przepisie pojęcie "kredytu" nie może być utożsamiane (nie pokrywa się) z zakresem pojęcia "pożyczka" (tak NSA w wyrokach z dnia: 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2409/11, LEX nr 1360592; i 3 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2185/11, LEX nr 1372110).

W związku z przytoczoną wyżej definicją, przez użyte w art. 16 ust. 1 pkt 60

i 61 u.p.d.p. wyrażenie pożyczka (kredyt) można rozumieć każdą formę zadłużenia funkcjonującą w obrocie gospodarczym. Powołany przepis art. 16 ust. 7b u.p.d.p. definiuje umowę pożyczki na użytek stosowania normy zawartej w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. szerzej niż jest ona skonstruowana w definicji zawartej w k.c.

(por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1739/14, LEX nr 2101384).

Jak prawidłowo zauważyły strony niniejszego postępowania, polskie przepisy prawa cywilnego nie zawierają regulacji odnoszących się do umowy cash poolingu. Stąd też trafnie wskazano, że umowę taką zaliczyć należy do umów nienazwanych. Jednakże - jak słusznie wywiódł Minister Finansów - cechą takiej umowy jest to,

że jeden z podmiotów (uczestnik lub uczestnicy umowy) przekazuje własne środki finansowe innemu podmiotowi (innemu uczestnikowi lub uczestnikom umowy) celem pokrycia przez ten inny podmiot zobowiązań pieniężnych. Podstawowe znaczenie ma zatem okoliczność, że otrzymane przez podmiot środki finansowe podlegają zwrotowi wraz z wynagrodzeniem za korzystanie z tych środków, określonym

w formie odsetek.

W piśmiennictwie wskazuje się, że umowa cash poolingu jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej lub podmioty powiązane ekonomicznie

w jakikolwiek inny sposób. Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy (rachunek główny lub rachunek rozliczeniowy) i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy przez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem, tzw. pool leadera (agenta), którym może być wyspecjalizowany bank, jak również jednostka z grupy. Zarządzający systemem

w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników, to na jego rachunek trafiają środki finansowe

(K. Szymaniak, Cash pooling a niedostateczna kapitalizacja i obowiązek dokumentacyjny cen transferowych w świetle wyroków NSA - początek nowej linii orzeczniczej czy odosobnione rozstrzygnięcia, Monitor Podatkowy 2016, nr 5, s. 18).

Istotą cash poolingu jest zatem dążenie do optymalizacji zarządzania finansami (płynnością finansową) uczestników grupy poprzez zmniejszenie kosztów kredytowania działalności podmiotów grupy posiadających salda ujemne, przy jednoczesnym zwiększeniu dochodów odsetkowych podmiotów z grupy posiadających salda dodatnie, a więc w obu grupach podmiotów występuje równoległy wzrost dochodów podlegających opodatkowaniu. W ramach cash poolingu to instytucja finansowa jest podmiotem ustalającym zasady dokonywania rozliczeń finansowych (zarządzania płynnością finansową) uczestników struktury finansowej, tak więc wszelkie rozliczenia są ustalane na poziomie rynkowym, gdyż instytucja finansowa jest podmiotem dążącym do maksymalizacji swoich zysków (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r. sygn. akt II FSK 2033/14, LEX nr 1926101).

Skoro w ramach opisanego we wniosku o wydanie interpretacji systemu na koniec dnia jeden z uczestników systemu (Agent) będzie dokonywał spłaty wobec banku długów wszystkich uczestników systemu z tytułu wykorzystania przez nich otrzymanych środków, a następnie nastąpią transfery zwrotne, to transfery tych środków wypełniają przesłanki zaliczenia ich do umowy pożyczki zdefiniowanej

w art. 16 ust. 7b u.p.d.p. Jednocześnie, ponieważ stronami umowy będą podmioty, które wraz ze Spółką wchodzą w skład jednej grupy kapitałowej, są one objęte dyspozycją art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. Tym samym, w sytuacji gdy Spółka będzie wykazywała saldo debetowe, a także łączna wartość zadłużenia wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. przekroczy trzykrotność wartości kapitału zakładowego Spółki, wówczas w odniesieniu do odsetek płaconych w związku z uczestnictwem w systemie znajdą zastosowanie ograniczenia

w zakresie niedostatecznej kapitalizacji. Jeżeli natomiast w momencie zapłaty odsetek Spółka będzie wykazywała saldo dodatnie oraz nie będzie zadłużona wobec podmiotów powiązanych, bowiem zadłużenie wobec tych podmiotów już spłaciła, przepisy o niedostatecznej kapitalizacji nie będą miały zastosowania. W odniesieniu do odsetek wypłacanych przez Spółkę w ramach systemu mogą zatem znaleźć zastosowanie ograniczenia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji wynikające

z art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. Następuje bowiem przekazywanie na podstawie umowy pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.p. środków pieniężnych między podmiotami, które zobowiązują się do ich zwrotu. Natomiast przekazywanie środków między wskazanymi powiązanymi podmiotami wiąże się z uzyskaniem z tego tytułu wynagrodzenia w postaci odsetek, co wynika z przedstawionych we wniosku zasad dotyczących funkcjonowania systemu.

W konsekwencji, skoro faktycznym celem systemu jest udostępnianie środków pieniężnych pomiędzy podmiotami z grupy oraz osiąganie przez te podmioty korzyści w postaci odsetek, to tym samym w ramach zawartej umowy jej uczestnicy dokonują transakcji, o których mowa w art. 9a ust. 1 u.p.d.p. A zatem, o ile przekroczone zostaną ustawowe kwoty opisane w art. 9a ust. 2 tej ustawy, będą oni zobowiązani do sporządzenia stosownej dokumentacji podatkowej takich transakcji.

Podsumowując należy wskazać, że z regulacji zawartych w art. 16 ust. 7b

w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. należy wyprowadzić wniosek, iż przez umowę pożyczki rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy i zapłacić odsetki, nawet wówczas, gdy zobowiązania stron umowy wynikają z niej w sposób dorozumiany. Uczestnicząc w przedstawionym systemie rozliczeń finansowych Spółka nie jest zobowiązana do przeniesienia z góry ustalonej ilości pieniędzy na rzecz określonego podmiotu, lecz udostępnia lub pobiera środki w zależności od swojej sytuacji finansowej. Fakt tej właśnie "sytuacji finansowej" i "pobierania środków" oznacza, że na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z pożyczką w świetle przepisów

o niedostatecznej kapitalizacji. Trudno bowiem dojść do innych wniosków, w sytuacji kiedy uczestnik umowy (w tym Spółka) posiadający na swoim rachunku saldo ujemne - posiada debet ("sytuacja finansowa") uzyska spłatę tego debetu przez innego uczestnika posiadającego saldo dodatnie, poprzez automatyczne przelewy,

a spłacający otrzyma z tego tytułu wynagrodzenie w postaci odsetek. Uczestnik

o saldzie ujemnym skorzysta więc ze środków innego uczestnika dysponującego saldem dodatnim celem pokrycia przez tego uczestnika zobowiązań pieniężnych. Jest to nic innego jak pożyczka pomiędzy tymi podmiotami. Co istotne, opisany we wniosku system jest cash poolingiem rzeczywistym, czyli dokonywane są rzeczywiste przelewy (transfery) środków.

Uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił w całości zaskarżony wyrok

i rozpoznając skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił ją. Skarga nie była bowiem zasadna, gdyż Minister Finansów dokonał prawidłowej interpretacji art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 w zw. z art. 16 ust. 7b u.p.d.p. oraz art. 9 i art. 11 tej ustawy.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od strony skarżącej na rzecz organu administracji orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z § 14

ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).[pic]