Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1213/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 i art. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 180
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem P. F. (zwanego dalej: "wnioskodawcą", "stroną", "skarżącym") z dnia 30 września 2014 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego do wydatków z tytułu zamieszkiwania we własnościowym lokalu mieszkalnym w G. przy ul. [...].

Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji opisał szczegółowo przebieg postępowania i stwierdził, że przeprowadził w szerokim zakresie postępowanie wyjaśniające i dowodowe oraz wyczerpał możliwości dalszych ustaleń z uwagi na uporczywy brak współpracy ze strony wnioskodawcy. Ustalił, że wnioskodawca nie mieszka i nie gospodaruje w lokalu mieszkalnym położonym w G. przy ul. [...], oraz nie przeprowadził tam żadnego remontu, co jednoznacznie wynika z zeznań wszystkich przesłuchanych na tą okoliczność świadków, którzy oświadczyli, że lokal ten jest od wielu lat pustostanem, oraz potwierdza się w zewnętrznych oględzinach stanu okien, balkonu oraz drzwi mieszkania. Natomiast ze wskazań zalegalizowanego wodomierza wynika całkowity brak zużycia wody na cele gospodarstwa domowego w latach 2014-2015, co świadczy o braku jakiegokolwiek użytkowania lokalu mieszkalnego. Jak również brak jest zużywania prądu i odłączony jest dopływu gazu przewodowego, za który wnioskodawca płaci jedynie opłatę stałą w kwocie 20 zł. Od wielu lat bowiem mieszka on i gospodaruje w innej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] i za używanie tego lokalu mieszkalnego uiszcza należności do Spółdzielni Mieszkaniowej. W związku z tym, na podstawie art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wnioskodawca nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy na mieszkanie w G. przy ul. [...]. Nadto, spór wnioskodawcy ze Spółdzielnią Mieszkaniową nie ma wpływu na ustalenie uprawnień do dodatku mieszkaniowego, ponieważ dotyczy zapłaty zobowiązań należnych tej Spółdzielni.

Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, wyrażając w nim niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia oraz domagał się jego uchylenia i zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania sądowego, jakie toczy się między nim a Spółdzielnią Mieszkaniową przy Politechnice [...] w G., gdyż jego wynik będzie rozstrzygający dla wydania prawidłowej decyzji administracyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Katowicach decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisów art. 7 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 180, dalej w skrócie: "ustawa") stwierdzając, że dodatek mieszkaniowy - co do zasady - jest przyznawany na podstawie wniosku i dołączonych do niego dokumentów. Jednym z warunków jest ponoszenie wydatków w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Wydatkami tymi są, w myśl art. 6 ust. 3 ustawy, świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Stosownie do postanowień art. 4 ustawy przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo domowe prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Oznacza to, że jednym z warunków niezbędnych do skutecznego ubiegania się o dodatek mieszkaniowy jest samodzielne faktyczne zajmowanie lokalu mieszkalnego lub prowadzenie w nim wspólnego gospodarstwa domowego wraz z osobami, które nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego, lecz prawo do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa osoby ubiegającej się o dodatek. Definicja gospodarstwa domowego odnosi się nie tylko do stanu wynikającego z tytułu prawnego i liczby osób uprawnionych do zamieszkiwania w nim, lecz również do stanu faktycznego, na co wskazuje ustawodawca mówiąc o zamieszkiwaniu i gospodarowaniu w lokalu. Konieczność faktycznego zamieszkiwania w lokalu i gospodarowania w nim potwierdza również treść art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że faktyczna liczba osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji o dochodach członków gospodarstwa domowego. Posłużenie się sformułowaniem osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących wskazuje, iż istotny jest przede wszystkim stan faktyczny. Należy zwrócić uwagę, że "o stałym zamieszkiwaniu w lokalu najemcy można mówić tylko wtedy, gdy cała życiowa działalność danej osoby zostanie ześrodkowana w tym właśnie lokalu w ten sposób, że stanie się jej centrum życiowym tzn. gdy w mieszkaniu tym będą koncentrowały się wszystkie jej sprawy osobiste i majątkowe" - wyrok SN z dnia 12.09.2001 r., V CKN 1827/00). Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 30 września 2014 r. wnioskodawca zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. We wniosku zadeklarował, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkując w lokalu przy ul. [...] w G. na podstawie prawa własności, a łączna kwota wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc wynosi 242,91 zł. W dniu 02.10.2014 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Pracownik socjalny w uwagach i wnioskach stwierdził, że celem wywiadu było ustalenie rzeczywistego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Pracownik socjalny udał się więc do mieszkania wnioskodawcy G. przy ul. [...] i nikogo tam nie zastał, a sąsiedzi twierdzili, że lokal ten stoi pusty. Zgodnie z informacjami od brata wnioskodawcy, przebywa on w mieszkaniu po zmarłych rodzicach, dlatego pracownik socjalny udał się pod ten adres w G. przy ul. [...]. W lokalu tym zastał wnioskodawcę, który oświadczył, że tutaj mieszka, gdyż w tej samej klatce pod nr [...] mieszka jego brat A., który się nim opiekuje. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy sprawy spadkowe dotyczące lokalu nie są załatwione, a główni spadkobiercy przebywają za granicą i je opłacają. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy poza swoim mieszkaniem nie posiada on innych ponadstandardowych dóbr majątkowych. W dniu 02.10.2014 r. wnioskodawca złożył oświadczenie, że ze względu na stan zdrowia przebywa w mieszkaniu po rodzicach, które nie jest jego własnością, a w mieszkaniu przy ul. [...] nikt nie mieszka, gdyż wymaga ono remontu, a także nie występował o nabycie spadku po rodzicach, gdyż inna była ich wola oraz nie posiada nieruchomości.

Decyzją nr [...] z dnia [...]r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do dodatku mieszkaniowego na pokrycie wydatków związanych z lokalem przy ul. [...] w G. i od tej decyzji zostało wniesione odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, tj. ustalenia organu pierwszej instancji poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 02.10.2014 r., oświadczenia wnioskodawcy z dnia 02.10.2014 r. nie można uznać, że zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w G., a tym samym nie ma podstaw do przyznania mu prawa do dodatku mieszkaniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19.11.2015 r. o sygn. akt IV SA/Gl 107/15 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia [...]r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organy orzekające nie rozpatrzyły w sposób należyty zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poczyniły wadliwe ustalenia faktycznie, naruszając tym samym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Podkreślił m.in., że ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji powinien w sposób pogłębiony odnieść się do zarzutów podnoszonych przez wnioskodawcę, co do prowadzonego remontu, faktycznego zamieszkiwania i koncentrowania ról życiowych.

W ramach ponownego postępowania organ I instancji podjął czynności wyjaśniające i poczynił poniżej opisane ustalenia.

Z notatki pracownika socjalnego wynika, że w dniu 18.03.2016 r. udał się on do lokalu mieszkalnego w G. przy ul. [...], ale nie zastał nikogo w domu. Przechodzący sąsiedzi udzielili informacji, że w tym lokalu nikt nie mieszka. W dniu 18.03.2016 r. do organu zgłosił się sam wnioskodawca oświadczając, że nie życzy sobie żadnych wywiadów i odmówił składania pisemnych wyjaśnień (por. notatka służbowa pracowników OPS w G.).

Pismem z dnia 18.03.2016 r. wnioskodawca został zawiadomiony o wyznaczeniu na dzień 05.04.2016 r. wywiadu środowiskowego. Pismo to zostało doręczone dzień później, tj. w dniu 06.04.2016 r. Następnie pismem z dnia 21.03.2016 r. organ I instancji wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej przy Politechnice [...] w G. o udzielenie wnioskowanych informacji.

W odpowiedzi pismem z dnia 24.03.2016 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa udzieliła informacji, z której m.in. wynika, że nie posiada wiedzy o przeprowadzeniu remontu, a także nie może stwierdzić, czy wnioskodawca mieszka w lokalu przy ul. [...]. Jednocześnie podała, że w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. nie było w tym lokalu zużycia wody.

Z notatki pracownika socjalnego wynika, że w dniu 05.04.2016 r. udał się do lokalu mieszkalnego w G., przy ul. [...], ale nie zastał nikogo w domu. Pracownik ustalił, że z zewnętrznych oględzin lokalu nie wynika, aby tam został przeprowadzony remont.

W konsekwencji decyzją nr [...] z dnia [...]r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego, powołując się na przepis art. 7 ust. 4 ustawy. Następnie decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r., nr [...], do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z powodu naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ I instancji pismem z dnia 28.06.2016 r. zawiadomił wnioskodawcę o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień 18.07.2016 r., w trakcie którego zostanie odebrane od niego oświadczenie majątkowe. Pismo procesowe zostało odebrane w dniu 15.07.2016 r. Ze sporządzonego w dniu 18.07.2016 r. kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, iż pracownik socjalny nikogo nie zastał w lokalu, a wnioskodawca nie powiadomił o przyczynach swojej nieobecności.

W ramach dalszych czynności wyjaśniających organ I instancji uzyskał postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r., stwierdzające nabycie spadku po M. F. (zmarłej w dniu [...]r.) przez męża S. oraz dzieci A. i P. F. w 1/3 części każde z nich. Z kolejnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r. wynika, że spadek pod S. F. (zmarłym w dniu [...]r.) nabył wyłącznie wnioskodawca (P. F.). Uznając zebrany materiał za kompletny organ I instancji wydal decyzję z dnia [...]r., nr [...], w której ponownie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do dodatku mieszkaniowego, z uwagi na brak możliwości ustalenia faktycznej sytuacji jego gospodarstwa domowego. Od tej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które decyzją z dnia [...]r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że w sytuacji, w której strona uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego organ I instancji winien w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy wykorzystać wszystkie możliwości dowodowe, przewidziane przez kodeks postępowania administracyjnego, np. przesłuchanie świadków i oględziny. Ponadto, organ I instancji nie wezwał ponownie strony do złożenia oświadczenia majątkowego, a odmowa złożenia tego oświadczenia stanowiła podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

W ramach ponownego postępowania organ I instancji zawiadomieniem z dnia 13.10.2016 r. (doręczonym w dniu 02.11.2016 r.) poinformował wnioskodawcę o tym, że w dniu 08.11.2016 r. odbędzie się w jego miejscu zamieszkania wywiad środowiskowy, w celu ustalenia faktycznego miejsca jego zamieszkania oraz oględzin mieszkania związanych z deklarowanym remontem. Na planowany wywiad środowiskowy organ I instancji polecił przygotowanie do wglądu pracownika faktur, rachunków i innych dokumentów poświadczających wykonanie w 2014 r. generalnego remontu w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G. Dodał, że celem wywiadu środowiskowego będzie również odebranie oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy. Poinformował, że w przypadku gdyby zaplanowany termin wywiadu środowiskowego nie był dla wnioskodawcy dogodny, to należy powiadomić o tym i ustalić inny termin. Organ I instancji ustalił, że pomiędzy wnioskodawcą a Spółdzielnią Mieszkaniową nie toczył się i nie toczy się żaden spór prawny, na który powołuje się w odwołaniu, który miałby wpływ na jego uprawnienia jako wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego, natomiast postępowania sądowe dotyczą powództwa Spółdzielni o zapłatę z tytułu zaległości w należnych opłatach i zostały zakończone wydaniem nakazów zapłaty (pismo z dnia 18.10.2016 r.). Spółdzielnia podała, że nie posiada żadnych informacji, czy wnioskodawca przeprowadził remont mieszkania przy ulicy [...], ale począwszy od 01.01.2012 r. stan licznika wody w tym mieszkaniu wykazuje zerowe zużycie, co może sugerować, że żadne prace remontowe (do których niezbędne jest korzystanie z wody) nie były przeprowadzone. W ramach tego postępowania organ I instancji przesłuchał 5 osób - sąsiadów wnioskodawcy, którzy jednoznacznie stwierdzili, że mieszkanie w G. przy ul. [...] jest pustostanem, nikt w nim nie mieszka, a jego właściciel pojawia się tylko po odbiór korespondencji, a kiedy jeden z sąsiadów zapytał go o możliwość wynajęcia tego mieszkania, wnioskodawca kategorycznie zaprzeczył. Ponadto, żaden z sąsiadów nie potwierdził, aby w tym mieszkaniu był wykonany jakikolwiek remont.

Pismem z dnia 10.11.2016 r. organ I instancji ponownie wezwał wnioskodawcę do zgłoszenia się osobiście, celem złożenia oświadczenia o stanie majątkowym oraz uzgodnienia dogodnego dla niego terminu wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca w dniu 08.12.2016 r. oświadczył, że termin wywiadu i złożenia oświadczenia majątkowego ustali drogą telefoniczną po otrzymaniu uwierzytelnionych kserokopii dokumentów będących w posiadaniu organu i po konsultacji z prawnikiem. Organ I instancji wydał decyzję nr [...] z dnia [...]r., w której ponownie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do dodatku mieszkaniowego. Od tej decyzji wnioskodawca odwołał się, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r., nr [...], uchyliło ją i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, gdyż co prawda organ I instancji poczynił wszelkie możliwe starania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, korzystając z różnych środków dowodowych, w tym również próbował przeprowadzić wymagane postępowanie z udziałem wnioskodawcy, który uporczywie nie podejmuje współpracy z organem I instancji w zakresie ustalenia jego sytuacji, jednak czynności tych nie odzwierciedlił w przewidzianej prawem formie, tj. nie sporządził żadnego protokołu z wizyt wnioskodawcy w organie I instancji, jako odpowiedzi na kolejne wezwania.

Kolejną decyzją z dnia [...]r., nr [...], organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego, jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r., nr [...], uchyliło ją wskazując m.in., iż po szczegółowej analizie zebranego w sprawie obszernego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa, utrzymanie jej nie jest możliwe ze względów formalnych, bowiem po uchyleniu poprzedniej decyzji organu I instancji organ ten nie dokonał żadnych uzupełnień w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego, oraz nie ustosunkował się do zaleceń wcześniejszej decyzji kasacyjnej, ale pozostał całkowicie bierny, ograniczając się do wydania takiej samej decyzji, jak poprzednio uchylona.

Organ I instancji, po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, skierował do wnioskodawcy wezwanie z dnia 17 lipca 2017 r. informując o konieczności złożenia oświadczenia o stanie majątkowym z pouczeniem, że jeżeli nie zgłosi się w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia, to podejmie czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Wezwanie to zostało odebrane w dniu 19 lipca 2017 r. Jednakże we wskazanym terminie wnioskodawca nie zgłosił się do organu I instancji.

Organ I instancji wystosował ostateczne wezwanie z dnia 28 lipca 2017 r., zawierające pouczenie, że jeżeli wnioskodawca nie zgłosi się w wyznaczonym terminie, to organ podejmie czynności zmierzające do wydania decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na odmowę złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, w oparciu o art. 7 ust. 4 ustawy. To wezwanie wnioskodawca odebrał osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu 28 lipca 2017 r. i do dnia wydania decyzji nie zgłosił się w celu złożenia oświadczenia o stanie majątkowym pomimo, że został prawidłowo pouczony o niekorzystnych dla niego konsekwencjach takiego zachowania. Nadto, organ podzielił stanowisko sądów administracyjnych, iż uzyskanie dodatku mieszkaniowego jest uprawnieniem, które wiąże się z koniecznością spełnienia przepisanych prawem warunków, takich jak czynne współdziałanie z organem przy ustalaniu sytuacji majątkowej jego i rodziny (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 108/11). Mając na uwadze przeprowadzone w szerokim zakresie postępowanie wyjaśniające, dowodowe i uzupełniające oraz wyczerpanie możliwości dalszych ustaleń z uwagi na uporczywy brak współpracy ze strony wnioskodawcy, organ odwoławczy podzielił rozważania dotychczas poczynione przez organ I instancji, na podstawie całości dotychczas zebranego materiału dowodowego. Zwrócił uwagę, że w okresie prowadzonego postępowania administracyjnego, tj. od 30 września 2014 r. żadna korespondencja kierowana do wnioskodawcy nie została odebrana w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]. Z analizy potwierdzeń zwrotnych odbioru korespondencji wynika bowiem, że za każdym razem była ona 2-krotnie awizowana, a jej ostateczny odbiór następował w siedzibie OPS G. lub Poczty Polskiej.

Zdaniem organu odwoławczego wnioskodawca od wielu lat stale mieszka i gospodaruje we własnościowym lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G., a nie jak podaje, okresowo na czas generalnego remontu przeprowadzanego w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Żaden generalny remont w lokalu przy ul. [...] w G. nie był nigdy przeprowadzany, co wynika z zeznań wszystkich przesłuchanych świadków i potwierdza się w zewnętrznych oględzinach stanu okien, balkonu oraz drzwi mieszkania, jak również z braku zużywania wody (2012-2016), prądu i odłączonym dopływie gazu przewodowego. Zatem wnioskodawca nie spełnia przesłanki z art. 4 ustawy, ponieważ nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G. i w związku z tym nie jest osobą uprawnioną do pobierania dodatku mieszkaniowego na ten lokal. Poza niespełnieniem przesłanki zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na który wnioskodawca ubiega się o przyznanie dodatku mieszkaniowego (art. 4 ustawy), wnioskodawcy należy również odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego powołując się na art. 7 ust. 4 ustawy. Prowadząc postępowanie organ I instancji wielokrotnie podejmował czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego poprzez środek dowodowy jakim jest wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Jednak wszystkie jego działania mające na celu ustalenie dogodnego dla wnioskodawcy terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G. okazały się nieskuteczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący domagał się uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w celu zawieszenia postępowania dotyczącego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w G., do czasu prawomocnego zakończenia postępowań sądowych jakie prowadzi ze Spółdzielnią Mieszkaniową przy Politechnice [...] w G. i Miastem G. Zdaniem skarżącego od dłuższego czasu toczy spór prawny z zarządcą mieszkania nr [...] przy ul. [...] w G., który jest rozpoznawany na drodze sądowej. Jednocześnie w sierpniu 2017 r. skierował do sądu sprawę przeciwko Gminie Miasto G. o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Do chwili obecnej organ nie chciał zapoznać się z aktami tych spraw sądowych i roszczeniami wzajemnymi. Materiał ten wyraźnie wskazuje, że uzasadnienia obu decyzji rażąco naruszają prawa skarżącego jako strony postępowania i potwierdza fakt świadomej, umyślnej i rażącej, wielokrotnej, różnorodnej manipulacji przy ich wydawaniu. Jako dowód załączył fotografię wnętrza lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w G., która jego zdaniem potwierdza fakt wykonania remontu i wymiany instalacji wodnej. Podkreślił, że Kierownik DDM - OPS G. wielokrotnie odmawiała mu wydania uwierzytelnionych kopii wszystkich dokumentów na potrzeby postępowań sądowych, celowo je utrudniając, w tym również oryginału decyzji z dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżący podtrzymał zarzuty osobistej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie oceny zasadności skargi należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 180 z późn. zm., dalej jak dotychczas: "ustawa") regulujących zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych.

Ustawa omawiana określa normatywne kryteria, które muszą być spełnione, aby dodatek mieszkaniowy mógł zostać przyznany. Regulacja ta ma walor kompletności, co oznacza, że orzekanie w przedmiocie dodatku mieszkaniowego nie wymaga stosowania innych ustaw. Przewidziany w przepisach ustawy dodatek mieszkaniowy, jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Określono w niej warunki i kryteria jakie muszą być spełnione, aby wniosek o przyznanie tego świadczenia mógł być uwzględniony, W powyższym zakresie wskazać należy, że przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy przewidują, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobie mieszkającej w lokalu mieszkalnym, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku (...). Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy normatywna powierzchni użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35m² dla jednej osoby.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywna powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15 % dochodów jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przy czym przez wydatki poniesione przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, należy rozumieć świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z faktycznie zajmowanym lokalem mieszkalnym. Poszczególne kategorie wydatków mieszczących się w przyjętej definicji ustawowej zostały wyszczególnione w art. 6 ust. 4 - 6 ustawy oraz w § 2 - 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817). Zawarty w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sposób ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego wskazuje na to, że obok wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu, należy wziąć również pod uwagę kwotę wydatków poniesionych przez osobę otrzymującą dodatek mieszkaniowy w wysokości 15 % dochodów jednoosobowego gospodarstwa domowego.

Z treści powyższych przepisów wynika, że również określenie wysokości dodatku mieszkaniowego nie zostało pozostawione uznaniu organów administracji publicznej.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przyznawany jest na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, do którego dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. W art. 7 ust. 4 zd. pierwsze ustawy ustawodawca przewidział, że upoważniony - przez organ wykonawczy gminy - pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych: 1) ruchomości i nieruchomości, 2) zasobów pieniężnych.

Z kolei sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego określa, wydane na podstawie art. 7 ust. 15 ustawy, rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. 2013 r. poz. 589). Z § 1 ust.1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i na jego podstawie ustala się faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Podczas wywiadu upoważniony pracownik bada aktualną sytuację dochodową, zawodową, zdrowotną i rodzinną wnioskodawcy oraz może żądać od niego i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, obejmującego dane o posiadanych nieruchomościach, składnikach mienia ruchomego, zasobach pieniężnych oraz o innych dodatkowych informacjach o stanie majątkowym, co wynika z załącznika nr 1 i 3 do tego rozporządzenia. Przy czym, jak stanowi art. 7 ust. 4 zdanie drugie ustawy, odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Z treści przytoczonego przepisu wynika zatem, że na stronie domagającej się przyznania dodatku mieszkaniowego spoczywa obowiązek umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym.

W badanej sprawie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było niemożliwe z przyczyn wynikających z braku współdziałania po stronie skarżącego.

Jak wynika z akt administracyjnych skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wyznaczeniu kolejnych terminów wywiadów środowiskowych oraz był poinformowany, że zmianę terminu należy uzgodnić osobiście lub telefonicznie, zaś nieusprawiedliwiona nieobecność zostanie potraktowana jako odmowa złożenia oświadczenia majątkowego i będzie podstawą do wydania decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego (wezwania z dnia 17 i 28 lipca 2017 r.).

Zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy oświadczenia o stanie majątkowym można żądać wyłącznie w toku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skorzystanie przez organ z prawa do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie wymaga wydania odrębnego aktu uzasadniającego celowość jego przeprowadzenia. Na osoby starające się o przyznanie im świadczeń ze środków publicznych został nałożony obowiązek czynnego współdziałania z organem przy ustalaniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny, bowiem celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie wykorzystując własne możliwości pokryć np. bieżących wydatków na zajmowane mieszkanie.

W realiach kontrolowanej sprawy mają rację organy obu instancji, że skarżący swoim zachowaniem uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego poprzez kategoryczne nie wyrażenie zgody na jego przeprowadzenie, oraz uniemożliwił złożenie oświadczenia majątkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 4 ustawy. Powyższy fakt stanowi samodzielną przesłankę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego, co wynika wprost z art. 7 ust. 4 zd. drugie ustawy.

W tym miejscu należy podkreślić, że skoro skarżący odmówił poddania się wymogom nałożonym przepisami prawa i z tego powodu organy orzekające w sprawie nie mogły zgromadzić materiału dowodowego, który miałby walor kompletności, to pod ich adresem nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia art. 7 ust. 4 ustawy. Przeciwnie, brak możliwości zażądania przez organ złożenia przez skarżącego - w toku przeprowadzania wywiadu środowiskowego - oświadczenia o stanie majątkowym nie pozwalał organom obu instancji, z uwagi na brzmienie zdanie drugie art. 7 ust. 4 ustawy, na podjęcie decyzji o innej treści. Z jego brzmienia wynika, że decyzja wydana w takiej sytuacji faktycznej, o której w nim mowa ma charakter decyzji związanej i nie pozostawiono organowi możliwości wyboru innych prawnych konsekwencji.

Przyjdzie również zauważyć, na podstawie zebranych dokumentów i dowodów w postaci zeznań świadków, notatek służbowych, że skarżący nie jest osobą uprawnioną do pobierania dodatku mieszkaniowego do wydatków za lokal mieszkalny położony w G. przy ul. [...], ponieważ tam nie mieszka i nie gospodaruje. Od wielu lat skarżący stale mieszka i gospodaruje we własnościowym lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G., który nabył w drodze spadku po rodzicach.

Zgodnie z definicją gospodarstwa domowego zawartą a w art. 4 ustawy "Przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby.". Zatem jeśli skarżący nie mieszka w tym lokalu mieszkalnym, to w myśl powyższego przepisu nie tworzy tam gospodarstwa domowego, bowiem nie stanowi ono jego centrum życiowego, na co zwrócił uwagę tut. Sąd orzekając w sprawie skarżącego w treści uzasadnienia wyroku z dnia 19 listopada 2015 r. o sygn. akt IV SA/Gl 107/15 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń orzeczeń NSA, dalej "CBOS").

Należy również zwrócić uwagę, że w okresie prowadzonego postępowania administracyjnego, tj. od 30 września 2014 r. żadna korespondencja kierowana do skarżącego nie została odebrana w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], ale była dwukrotnie awizowana, a jej ostateczny odbiór następował w siedzibie organu I instancji lub w siedzibie Poczty Polskiej.

Od wielu lat skarżący stale mieszka i gospodaruje we własnościowym lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G., a nie jak podaje, okresowo na czas generalnego remontu przeprowadzanego w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Żaden generalny remont w lokalu przy ul. [...] w G. nie był nigdy przeprowadzany, co wynika z zeznań wszystkich przesłuchanych świadków i potwierdza się w zewnętrznych oględzinach stanu okien, balkonu oraz drzwi mieszkania, jak również z braku zużywania wody (2012-2016), prądu i odłączonym dopływie gazu przewodowego.

W tej sytuacji nie mogą odnieść zamierzonego skutku prawnego podniesione przez skarżącego argumenty, jego zdaniem uzasadniające zawieszenie niniejszego postępowania, z uwagi na prowadzenie innych postępowań sądowych wobec zarówno Spółdzielni Mieszkaniowej przy Politechnice [...] w G., jak i Miasta G.

Z tych względów skarga jest bezzasadna, co obligowało Sąd do jej oddalenia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).