Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 988/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 18 ust. 1e
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
article: art. 128, art.  132 i art. 134
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. Ł., A. Ł. i H. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących J. Ł., A. Ł. i H. J. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. II SA/Rz 988/12

Uzasadnienie

Decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...], działka nr 2185/2 położona w obrębie [...] miasta [...] została przeznaczona pod realizację inwestycji pn.: "Przebudowa drogi powiatowej nr [...] od km 0+000 do km 1+076 (ul. L. -klasa drogi L) i od km 1+293 do km 3+829 (od km 1+293 do 2+820 – [...] klasa drogi L, od km 2+820 do 3+829 - ul. S. klasa drogi G) oraz przebudowa drogi powiatowej nr [...] od km 5+960 do km 6+465 i od km 6+560 do km 7+ 096 (ul. M. - klasa drogi L) oraz budowa drogi powiatowej nr [...] od km 3+829 do km 5+960 (klasa drogi L) wraz z przebudową towarzyszącej infrastruktury technicznej.

Po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową działkę, w celu ustalenia jego wysokości organ I instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości. W oparciu o operat szacunkowy z dnia 9 grudnia 2011r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. S. (upr. nr [...]) Starosta Powiatu [...] w decyzji z dnia [...] czerwca 2012r., nr [...] ustalił odszkodowanie za ww. działkę na rzecz dotychczasowych współwłaścicieli w wysokości 450 862,00 zł, w tym

- na rzecz J. Ł. i A. Ł. na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej za udział 6/48 - na kwotę 56, 357 zł,

- na rzecz J. Ł. za udział 48/960 - na kwotę 22. 543 zł,

- na rzecz H. J. za udział 18/960 - na kwotę 8.454 zł,

- na rzecz K. R. za udział 18/960 - na kwotę 8.454 zł,

- na rzecz W. C. za udział 18/960 - na kwotę 8.454 zł,

- na rzecz J. Ł. za udział 18/960 - na kwotę 8.454 zł,

- na rzecz Gminy Miejskiej [...] za udział 576/768 - na kwotę 338, 146 zł

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli K. R. i działający w imieniu J. Ł., W. C. i H. J. J. C. W odwołaniu zażądali doliczenia do wysokości odszkodowania ustawowych odsetek za zwłokę, z uwagi na fakt, że decyzja została wydana po upływie 30 - dniowego terminu od uprawomocnienia się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji oraz doliczenia 5% wartości przejętej nieruchomości dla każdego z odwołujących się w związku z dobrowolnym wydaniem udziałów w nieruchomości. Odwołujący się zakwestionowali sposób wyceny przejętej działki nr 2185/2 stwierdzając, że wycenie powinna podlegać cała działka nr 2185 (z której wydzielono działkę pod drogę), ponieważ w wyniku podziału wyceniana działka nie posiada pełnego uzbrojenia, ma ograniczony dostęp do drogi publicznej i nieregularny kształt, co wpływa na wartość 1 m2 gruntu. Zarzucono że w operacie brak jest uzasadnienia do przyjęcia transakcji zawartych między osobami prywatnymi, a nie pomiędzy dużymi firmami, instytucjami a osobami fizycznymi oraz nie ujawniono okoliczności zawarcia tych transakcji. Staroście [...] zarzucono, że nie przeprowadził, pomimo wniosku stron, rozprawy administracyjnej. Ponadto ani biegły ani Starosta nie wskazali działki w promieniu 500 m od działki wywłaszczonej, którą można nabyć po cenie określonej w operacie szacunkowym. Zdaniem odwołujących się Starosta [...] podlega wyłączeniu od załatwienia przedmiotowej sprawy, ponieważ jest przedstawicielem strony tego postępowania czyli Powiatu [...]. Dowodem na to jest fakt, że "Starosta prowadzi taką samą sprawę ale dla miasta [...]".

Z tych względów wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Staroście [...].

Od ww. decyzji Starosty [...] odwołanie złożyli również A. i J. Ł. W odwołaniu podniesiono brak inwentaryzacji przejętej na rzecz Powiatu [...] działki na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej tj. na dzień 13 kwietnia 2011r. oraz niezachowanie ustawowego terminu do wydania decyzji o odszkodowaniu. Ponadto wskazano, że rzeczoznawca majątkowy nie odniósł się do wniesionych na piśmie zarzutów oraz zataił fakt, że w pobliżu wycenianej działki budowany jest hotel. Podnieśli, że dysponują operatem szacunkowym wykonanym przez innego rzeczoznawcę majątkowego, a organ nie dokonał porównania tych operatów. Zdaniem odwołujących się, Starosta [...] podlega wyłączeniu od załatwienia przedmiotowej sprawy, ponieważ działka nr 2185/2 stała się własnością Powiatu [...], a stroną postępowania jest Zarząd Powiatu. Ponadto stroną postępowania jest Gmina Miejska [...] reprezentowana przez M. B., a sprawę w Starostwie prowadzi jego żona I. B.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła też Gmina Miejska [...] żądając zwiększenia wysokości odszkodowania o 5 % jej wartości w związku z dobrowolnym wydaniem nieruchomości inwestorowi.

Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej "k.p.a." decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2012r., nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 4f z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (jedn. tekst Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, odszkodowanie za nieruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Natomiast z dyspozycji art. 12 ust 5 tej ustawy wynika, że do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. W myśl art. 18 ust. 1 ww. ustawy wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Podstawą ustalenia wysokości odszkodowania jest operat szacunkowy określający wartość nieruchomości sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.

Zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.

W niniejszej sprawie podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie na rzecz Powiatu [...] działki nr 2185/2 o pow. 0.8827 ha stanowi operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. S. na zlecenie Starosty [...], w którym wartość ww. działki została ustalona na kwotę 450 862,00 zł.

Zdaniem organu II instancji Starosta [...] właściwie dokonał oceny operatu szacunkowego i zasadnie uznał, iż został on wykonany zgodnie z wymogami cyt. wyżej art. 18 ustawy, art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. o sposobie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Zgodnie z § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez uwzględnienia ustaleń decyzji. W myśl § 36 ust. 3 pkt 1 tego rozporządzenia, w przypadku gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się w sposób następujący: wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących stanowi iloczyn wartości 1 m2 gruntów, z których wydzielono te działki, i ich powierzchni - powiększony, na podstawie badania rynku nieruchomości, nie więcej niż o 50%. Stosownie zaś do § 36 ust. 4 rozporządzenia, w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepis ust. 1 - 3 stosuje się odpowiednio.

Rzeczoznawca ustalił wartość gruntu w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, przy przyjęciu przeznaczenia tej nieruchomości, jakie wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] "Obszar [...]". Zgodnie z tym planem działka nr 2185/2 położona jest w konturze KDG-01- tereny dróg publicznych klasy głównej. Biorąc pod uwagę fakt, że wyceniana działka przeznaczona jest pod inwestycję drogową, rzeczoznawca majątkowy dokonał analizy "rynku nieruchomości drogowych" z ostatnich 2 lat stwierdzając, że transakcje sprzedaży takich nieruchomości w [...] praktycznie nie występują. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wśród gruntów przyległych przeważa przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową i usługową. Po dokonaniu analizy nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami, rzeczoznawca przyjął do porównania 37 transakcji sprzedaży działek budowlanych z terenu miasta [...]. Średnia cena dla przyjętego zbioru została skorygowana współczynnikami ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej. Wycena została więc dokonana zgodnie z § 4 ust. 4 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym przy metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się z rynku właściwego ze względu na położenie wycenianej nieruchomości co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których są znane ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określa się w drodze korekty średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi, uwzględniającymi różnice w poszczególnych cechach tych nieruchomości.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniach zarzutów dotyczących wyceny przedmiotowej działki organ stwierdził, że w wycenie przedmiotowej działki został uwzględniony jej stan na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej tj. na dzień 13 kwietnia 2011r. o czym świadczy protokół z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 25 listopada 2011r. przez rzeczoznawcę majątkowego, podpisany przez współwłaścicieli wycenianej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia granic nieruchomości (utrwalenie na gruncie nowo wyznaczonych punktów granicznych odbyło się w dniu 27 marca 2012r.) organ podkreślił, że współwłaściciele uczestniczyli w oględzinach nieruchomości, a J. C. wskazał granice terenu. Ponadto jak stwierdził rzeczoznawca odtworzenie granic w terenie nie nastręczało trudności.

Żądanie przez odwołujących się wyceny całej działki, z której została wydzielona działka przejęta pod drogę nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Powołany w odwołaniu przepis dotyczący wyceny całej działki odnosi się do przypadku, gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości. Wówczas wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących stanowi iloczyn wartości 1 m gruntów, z których wydzielono te działki gruntu, i ich powierzchni (§ 36 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia). Jak wykazał w operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy, przeznaczenie wycenianego gruntu (budowlanego) pod drogę nie spowodowało zwiększenia wartości tego gruntu. Tak więc nieruchomość została wyceniona zgodnie z § 36 ust. 4 ww. rozporządzenia. Dodać należy, że rzeczoznawca majątkowy określił przyjęte cechy rynkowe wycenianej działki dotyczące uzbrojenia, dostępu do drogi publicznej, jako dobre czyli najwyżej oceniane.

W operacie szacunkowym z dnia 9 grudnia 2011r. oraz w pismach z dnia 21 lutego 2012r. i 27 lutego 2012r. odnoszących się do zastrzeżeń przedstawionych przez strony, T. S. szczegółowo uzasadnił wybór transakcji, wybór nieruchomości podobnych, przyjętych do porównania i ich cech rynkowych, mających wpływ na zróżnicowanie cen transakcyjnych.

Wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w dniu [...] czerwca 2012r. na podstawie operatu szacunkowego z dnia 9 grudnia 2012r. jest zgodne z art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego treści wynika, że operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 tej ustawy. W omawianym przypadku nie wystąpiły żadne okoliczności, które uniemożliwiałyby wykorzystanie tego operatu do ustalenia wysokości odszkodowania.

Odnosząc się do zarzutu, że nie została przeprowadzona, na wniosek strony, rozprawa administracyjna, organ II instancji uznał za prawidłowe stanowisko Starosty [...], z którego wynika, że ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. nie nakłada na organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a Starosta uznał, że rozprawa nie zapewni przyspieszenia lub uproszczenia przedmiotowego postępowania.

Brak też jest podstaw do powiększenia wysokości odszkodowania o 5% na podstawie art. Zgodnie z art. 18 ust. 1e. Z wymienionego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, że powiększenie kwoty odszkodowania następuje w przypadku wydania nieruchomości, a nie udziałów w nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W przedmiotowej sprawie brak było zgody wszystkich współwłaścicieli – A. i J. Ł., na wydanie nieruchomości inwestorowi

Odnosząc się do żądania skarżących doliczenia do wysokości odszkodowania ustawowych odsetek za zwłokę od dnia 26 września 2011r. do dnia zapłaty, organ uznał je za nieuzasadnione, bowiem wydanie decyzji o odszkodowaniu w terminie określonym w art. 12 ust. 4b ustawy było niemożliwe z uwagi na konieczność zlecenia wyceny nieruchomości rzeczoznawcy majątkowemu, konieczność zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu, a także rozpoznania prze Wojewodę [...] wniosku o wyłączenie Starosty Powiatu [...] od prowadzenia postępowania.

Za nieuzasadnione uznał organ żądanie wyłączenie Starosty [...] z prowadzenia postępowania o ustalenie odszkodowania za przedmiotową działkę. Przedmiotowe postępowanie nie dotyczy interesów majątkowych Starosty [...], nie ma więc podstaw do wyłączenia organu administracji publicznej od załatwienia przedmiotowej sprawy. Ponadto w przedmiotowym postępowaniu stroną jest Zarząd Powiatu [...], natomiast Starosta [...] działa jako organ realizujący zadania z zakresu administracji rządowej. Fakt udziału w: przedmiotowym postępowaniu małżeństwa: M. B. (pracownika Urzędu Miasta [...]) i I. B. (pracownika Starostwa Powiatowego) nie stanowi przesłanki do wyłączenia organu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.

A. i J. Ł. zaskarżyli wskazaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazali, że organ administracji wydając decyzję w przedmiotowej sprawie dopiero w dniu [...].10.2011 r. naruszył zasadę szybkości postępowania określoną w art. 12 § 1 k.p.a. i naruszył 30 - dniowy terminu na załatwienie sprawy, wskazany w art. 12 ust. 4b ustawy, co zdaniem skarżących uzasadnia naliczenie odsetek od października 2011r. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Zdaniem skarżących Wojewoda pominął milczeniem wniosek z dnia 02.03.2012r, o wyłączenie Starosty Powiatu [...] od postępowań dotyczących przyznania odszkodowania za nieruchomości przyjęte na własność powiatu. Wysokość odszkodowania ustala Starosta Powiatu [...], natomiast wypłatę odszkodowania ciąży na Zarządzie Powiatu [...]. Jako organ wykonawczy Starosta jest zobowiązany do dbałości o majątek. Okoliczności te przesądzają o obowiązku wyłączenia w sprawach orzekania o odszkodowaniu za nieruchomości nabyte w trybie specustawy.

Ponadto podnieśli, że zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podnieśli, że zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ administracji publicznej pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. złożył także J. C. działając w imieniu H. J., wnosząc o:

- uchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej jej decyzji Starosty [...],

- stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Starostę [...] i Wojewodę [...] w zakresie terminów określonych w art. 12 pkt. 4b ustawy i art. 35 i 36 k.p.a.,

- stwierdzenie bezprawnego działania Starosty [...] i Wojewody [...] w zakresie odmowy wypłaty 5% premii za "odpowiednio wydaną nieruchomość" wynikającą z art. 18 pkt. 1e,

- rozpatrzenie czy Starosta [...] nie powinien być wyłączony od prowadzenia tego postępowania z uwagi na łączące go stosunki z Zarządem Powiatu na rzecz którego wydawał tą decyzję i tym samym brak obiektywizmu, a dotyczy to wszystkich pracowników Starosty, którzy pozostają w takim stosunku prawnym ze Starostą i Zarządem Powiatu, że ma to bezpośredni wpływ na ich prawa i obowiązki.

Ponadto wniósł o dołączenie do akt postępowania administracyjnego kserokopie pierwszej i drugiej decyzji (pierwsza została uchylona) o wydaniu pozwolenia na realizację tej inwestycji drogowej, bo da to obraz na tok postępowania Starosty.

W uzasadnieniu podniósł także zarzut, że Starosta nie ustosunkował się i pominął milczeniem wszystkie jego dowody o niewłaściwej wycenie dokonanej przez rzeczoznawcę: dokonanie wyceny przed wyznaczeniem granic tej wywłaszczanej nieruchomości w terenie oraz przyjęcie przez rzeczoznawcę do bazy danych transakcji, jaki zostały zawarte pomiędzy osobami fizycznymi, podczas gdy wywłaszczenie nie jest formą sprzedaży oraz nieuwzględnienie podanych przez niego transakcji zawartych pomiędzy Burmistrzem a osobami prywatnymi. Zarzucił także organowi, że nie uwzględnił jego wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem rzeczoznawcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne kierując się wyłącznie kryterium legalności dokonują oceny zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek uwzględnić wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała, niezależnie od zarzutów skargi, konieczność zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c cyt. ustawy, z którego wynika, że akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, co czyni bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Ta bowiem narusza przepisy prawa procesowego w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie faktyczne i prawne ma na celu między innymi przekonanie strony oraz sądu o zasadności i poprawności podjętego rozstrzygnięcia.

Z art. 107 § 3 jednoznacznie wynika, że uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (z art. 11 K.p.a.), a także objaśniać tok myślenia prowadzący do konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie.

Motywy rozstrzygnięcia muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu (patrz: wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 6 maja 1999 r., II SA/Gd 134/97).

Takie uzasadnienie rozstrzygnięcia daje rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. nie zostanie zrealizowana gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przeprowadzi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa. Dotyczy to tej części uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, która odnosi się do żądania zasądzenia odsetek.

Stanowisko organu, że zachowanie terminu, o którym mowa w art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach (...) było niemożliwe ze względu na konieczność zlecenia wyceny rzeczoznawcy i przeprowadzenia całej procedury związanej z wyborem rzeczoznawcy majątkowego jest nie do zaakceptowania i nie spełnia wymogu, iż uzasadnienie musi zawierać uzasadnienie prawne.

Strona precyzując swoje żądanie musi znać odpowiedź, że to przepis prawa, który wyczerpuje znamiona danego przypadku jednoznacznie precyzuje, że żądanie jest nieuzasadnione. Fakt, że organ musi zachować określone procedury wyceny nieruchomości jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii odsetek.

Brak jest również wyczerpującego uzasadnienia do zarzutu, iż w sprawie nie została przeprowadzona rozprawa administracyjna. Należało w uzasadnieniu odnieść się do treści art. 89 § 2 K.p.a., z którego wynika obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przez organ administracji, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych, z uwzględnieniem treści przepisów szczególnych w tym zakresie, które mają zastosowanie w sprawie.

Zasadny jest zarzut skargi dotyczący przyznania podwyższonego o 5 % odszkodowania, o którym mowa w art. 18 ust. 1e specustawy.

Przepis ten stanowi, że w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wydanie nieruchomości i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, nie późnij niż 30 dni do dnia 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, o której mowa w art. 17, tj. decyzji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna – wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Treść cytowanego przepisu odczytywana w powiązaniu z przepisem art. 12 ustawy, przewidującym co do zasady termin wydania nieruchomości nie krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, wskazuje że podwyższenie odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości przysługuje za skrócenie terminu wydania nieruchomości co najmniej do 30 dni liczonych od dat zdarzeń, o których mowa w art. 18 ust. 1 e.

W świetle przytoczonego przepisu oraz przepisu art. 17 ustawy określającego konsekwencje opatrzenia decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności, z nadaniem decyzji rygoru, wiąże się obowiązek niezwłocznego wydania nieruchomości przejętej pod realizację inwestycji drogowej. Wywiązanie się zaś właściciela nieruchomości uprawnia do uzyskania podwyższonego o 5 % odszkodowania. Równocześnie jak wynika z przepisu art. 18 ust. 1e pkt 1 i 2 bieg terminu niezwłocznego wydania nieruchomości rozpoczyna się dla zobowiązanego z momentem doręczenia mu albo zawiadomienia o wydaniu decyzji opatrzonej rygorem albo z momentem doręczenia mu postanowienia o nadaniu decyzji rygoru. Ciężar wykazania istnienia takiej świadomości spoczywa na organie administracji, który ma obowiązek zawiadomienia dotychczasowego właściciela nieruchomości o wydaniu decyzji (postanowienia) rodzącej taki obowiązek.

W przedmiotowej decyzji brak rozważań o możliwości podwyższenia odszkodowania o 5 % wartości z uwzględnieniem przesłanek, o których mowa w art. 18 ust. 1e cyt. ustawy.

Zatem zasadny jest zarzut naruszenia tego przepisu.

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w zw. z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U,. Nr 80, poz. 721) w zw. z art. 128, art. 132 i art. 134 u.g.n. oraz w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. orzeczono o czasowej ochronie rozstrzygnięcia Sądu.