Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 965/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 lit. b i c , art. 152, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6,7,9,77 par. 1, art. 141 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 2, art. 31 ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 965/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r., sprawy ze skarg S. T., na decyzje Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 4 maja 2009 r. Nr [...], 5 maja 2009 r. [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na 2008 r. oraz płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach, górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2008 r., I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt. I decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku. III. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł. (sto złotych).


UZASADNIENIE

W dniu 13 maja 2008r. do Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęły wnioski S. T. o przyznanie:

- jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) oraz przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich (OM)) - na rok 2008, oraz

- płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) – na rok 2008.

Decyzją z dnia 19 lutego 2009r. nr [...] Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania:

- jednolitej płatność obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 529,32 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności,

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych,

- przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich i nałożył sankcję w wysokości 149,45 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Decyzją z dnia 20 lutego 2009r. nr [...] Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania:

- płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008 i nałożył sankcję w wysokości 411,84 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Uzasadniając te rozstrzygnięcia wskazano, że w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono błędy, które stały się podstawą do wystosowania do wnioskodawcy wezwania do złożenia wyjaśnień. Wykryte nieścisłości dotyczyły działek ewidencyjnych i deklarowanych na nich działek rolnych, A, B, C, E, F, G, G1, I oraz H. W odpowiedzi wnioskodawca zgłosił się do Biura ARiMR i złożył korektę wraz z oświadczeniem, w którym podtrzymał pierwotnie deklarowaną powierzchnię.

W związku z tym, że wątpliwości nie zostały jednoznacznie rozstrzygnięte skierowano gospodarstwo S. T. do kontroli na miejscu. W jej efekcie wykryto szereg nieprawidłowości dotyczących działek rolnych deklarowanych do płatności.

S. T. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 deklarował do płatności z tytułu JPO a także do płatności ONW powierzchnię 4,00 ha, a w wyniku weryfikacji wniosku powierzchnia stwierdzona wyniosła 2,44 ha, a tym samym różnica pomiędzy obszarem pierwotnie zgłoszonym, a stwierdzonym wyniosła 63,93 %.

W przypadku płatności z tytułu UPO S. T. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 deklarował do płatności powierzchnię 0,47 ha, a w wyniku weryfikacji wniosku powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,36 ha, a tym samym różnica pomiędzy obszarem pierwotnie zgłoszonym, a stwierdzonym wyniosła 30,55 %.

Natomiast w przypadku płatności z tytułu OM S. T. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 deklarował do płatności powierzchnię 0,30 ha, a w wyniku weryfikacji wniosku powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,19 ha.

Jako podstawę rozstrzygnięcia w w/w sprawach wskazano przepis art. 51 ust. 2 rozporządzenia komisji (WE) nr [...] z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr [...] ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (DZ. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. str.18 ze zm.) jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, zgodnie z tytułem IV rozdziały 6, 9 i 10 c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza 30 %, pomoc do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Natomiast jeżeli różnica ta przekracza 50 % wyznaczonego obszaru płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych.

W odwołaniach od decyzji organu I instancji producent rolny zarzucił organowi przyjęcie nierzetelnych pomiarów dokonanych podczas kontroli w jego gospodarstwie jako podstawy faktycznej czynienia ustaleń. Tymczasem wyniki pomiarów dokonanych przez samego wnioskodawcę zdecydowanie różnią się od tych przyjętych przez organ. W tych okolicznościach odwołujący się zażądał ponownego przeprowadzenia kolejnych pomiarów w jego gospodarstwie.

Decyzjami z dnia 4 maja 2009r. nr [...] i z dnia 5 maja 2009r. nr [...] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia podzielając w całości argumentację organu I instancji.

W uzasadnieniach organ odwoławczy przypomniał, że kwestionowana kontrola na miejscu, z uwagi na jej specyfikę i związane z nią wymagania, ma rozstrzygające znaczenie dla ustalenia, jakie są rzeczywiste charakterystyki terenów zadeklarowanych do w/w płatności. Kontrola na miejscu pozwala bowiem ustalić pełną kwalifikowalność danej działki rolnej do dopłat, pozwala ustalić jej powierzchnię na dany rok, oraz ustalić poprawność deklaracji rodzaju uprawy oraz przestrzeganie norm.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniach organ odwoławczy stwierdził, że nie znajduje podstaw do odmówienia wiarygodności protokołom kontroli na miejscu. Nie bez znaczenia jest też zdaniem organu fakt, że S. T. - zgodnie z zapisem znajdującym się na stronie 4/6 przekazanej mu kopii protokołu z kontroli na miejscu - został poinformowany o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń, co do ustaleń w nim zawartych do Dyrektora ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę złożenia wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, jednakże nie skorzystał z tej możliwości.

W skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargach S. T. po raz kolejny zakwestionował sposób przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie rolnym. W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy bezpodstawnie odrzucił sformułowany w odwołaniu wniosek o powtórną kontrolę, co oznacza, że także zaskarżone rozstrzygnięcia oparte są na wadliwej podstawie faktycznej. W pierwszym rzędzie skarżący wytknął organom przyjęcie błędnych ustaleń co do powierzchni, na której prowadzona jest produkcja rolna. Ponadto, przy ustalaniu stanu faktycznego nie wzięto pod uwagę umowy dzierżawy zawartej przez skarżącego z J. T., a dotyczącej działki [...]. Kontrolerzy nie określili też dokładnie granic poszczególnych upraw w gospodarstwie rolnym.

Zdaniem skarżącego sporządzona dokumentacja fotograficzna działki nr [...] jest nierzetelna, gdyż zdjęcia wykowywane były na tle lasu, a w konsekwencji nie uwidaczniają one należycie stanu upraw. W swych skargach producent rolny powołał się również na ustalenia Jednostki Certyfikującej Rolnictwo Bioekologiczne "B" przeprowadzonej w dniu 27 maja 2008r., która nie miała zastrzeżeń do jakości i obszaru upraw w gospodarstwie oraz pomiary dokonane prze inż. J. S., które dały zasadniczo inne wyniki.

Końcowo skarżący wskazał, że podpisując protokół kontroli nie został jednocześnie zapoznany z jej wynikami, stąd nie był świadomy płynących z niego wniosków.

W odpowiedziach na skargi organ podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił sprawy o sygn. akt I SA/Kr 965/09 i I SA/Kr 966/09 połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić jej pod sygn. akt I SA/Kr 965/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy).

Sąd rozstrzyga – w myśl art. 134 § 1 ustawy – w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Sąd, kierując się wskazanymi wyżej przesłankami i badając wydane w sprawie decyzje w granicach określonych przepisami powołanych ustaw, doszedł do przekonania, że skargi zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanych spraw.

Kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem poddane zostały decyzje Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiające skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich na rok 2008 oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008.

System płatności bezpośrednich, wprowadzony jako rezultat reformy wspólnej polityki rolnej, określony w art. 33 TWE uregulowany jest zarówno w przepisach prawa wspólnotowego jak i krajowego. Jest jednym z rodzajów wsparcia finansowego rolników i ma na celu zapewnienie wspólnej organizacji rynków rolnych i rozwoju wsi. Zgodnie z pkt 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 każde państwo członkowskie powinno zapewnić jednolity system rejestrowania i identyfikacji rolników składających wnioski o wsparcie finansowe, a w celu kontroli przepływu finansów w tym zakresie i uniknięcia wielokrotnego dofinansowanie tych samych podmiotów wprowadzony został system monitoringu i odpowiednich sankcji. Taki jednolity system rejestracji konieczny jest między innymi w celu uniknięcia składania różnorodnych wniosków o dopłaty w różnych agencjach płatniczych na terenie całego kraju.

Procedura przyznawania wsparcia finansowego dla rolników jest w dużym stopniu sformalizowana i uproszczona, co ma na celu sprawną obsługę interesantów oraz szybkie udzielenie pomocy tym rolnikom, którym faktycznie ta pomoc jest potrzebna w związku z rzeczywistym użytkowaniem gruntów rolnych.

Niewątpliwie więc system przyznawania płatności musi bazować na zaufaniu do wiarygodności należycie udokumentowanych informacji udzielanych przez producentów, a następnie weryfikowanych w drodze monitoringu i kontroli, z koniecznym zastosowaniem przewidzianych sankcji. W takim powiązaniu organ administracji publicznej przeprowadza dowody służące do wyjaśnienia stanu faktycznego, kierując się przy tym normami prawa materialnego.

Jednocześnie wskazać trzeba, że postępowanie w przedmiocie w wniosków o przyznanie płatności do gruntów rolnych jest postępowaniem administracyjnym, uregulowanym przepisami prawa krajowego i prawa unijnego, tworzącymi spójny system. Oznacza to między innymi, że w tym postępowaniu mają zastosowanie także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowi zresztą o tym wprost art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), w którym zapisano, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Dodatkowo w ust. 2 zapisano, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: (1) stoi na straży praworządności, (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Konieczność sprawnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w tych sprawach nie zwalnia zatem organu administracji z obowiązku przestrzegania zasad procedury określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Szybkość postępowania nie może być uzyskana kosztem pogwałcenia innych fundamentalnych zasad tego postępowania, a to takich jak zasada praworządności (art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), zasada prawdy obiektywnej (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Oczywistym jest, że aby wypełnić obowiązki płynące dla organów z tych zasad, niezbędne jest prawidłowe działanie organów, w szczególności w zakresie gromadzenia dowodów oraz ich oceny na okoliczność ustalenia pełnego stanu faktycznego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanych spraw należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia art. 6 i art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Postępowanie administracyjne, a takim jest również postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie płatności ze środków unijnych, jest oparte na zasadzie prawdy obiektywnej (materialnej), co oznacza, że celem postępowania jest ustalenie tej prawdy w oparciu o fakty i okoliczności udowodnione. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie. Organ powinien podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozwinięciem procesowym zasady prawdy materialnej jest art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wedle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Innymi słowy organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (por. wyrok WSA z dnia 1 grudnia 2008r., sygn. akt IV SA/Wa 631/08, wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Bk 649/07). Potwierdza to również przytoczony wyżej przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

To zalecenie normatywne kierowane do organów administracji publicznej nie będzie zrealizowane wtedy, gdy kontrola przeprowadzonego postępowania wykaże, że organy w procesie podejmowania decyzji pominęły określone dowody (dokumenty), o istotnym znaczeniu dla wyniku sprawy. Tak sytuacja wystąpiła w rozpoznawanych sprawach.

Kontrolowane decyzje oparte zostały m.in. na wynikach uzyskanych podczas kontroli na miejscu. Kontrola przeprowadzona w dniu 11 lipca 2008r. w gospodarstwie rolnym skarżącego, w konfrontacji ze złożonymi wnioskami o przyznanie płatności na rok 2008 ustaliła liczne nieprawidłowości i różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią użytkowaną w rzeczywistości.

Jak podkreślił organ II instancji w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, cyt. "kontrola taka, z uwagi na jej specyfikę i związane z nią wymagania, ma rozstrzygające znaczenie dla ustalenia, jakie są rzeczywiste charakterystyki terenów zadeklarowanych do w/w płatności".

Należy się z tym stanowiskiem zgodzić. Znajduje to m.in. potwierdzenie w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04. 2004r. str. 18 ze zm.), zgodnie z którym; "kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności".

Jednakże skoro kontrola na miejscu ma tak istotne znaczenia w sprawie, to obowiązkiem organów obydwu instancji było oparcie się przy wydawaniu decyzji na kompletnym materiale dowodowym pozyskanym w ramach przeprowadzonego postępowania kontrolnego. Z kontroli sporządzany jest "Raport z kontroli". Kopię raportu winien otrzymać kontrolowany, który stosownie do art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nim zawartych do dyrektora oddziału regionalnego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę złożenia wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Zastrzeżenia, jeżeli zostały złożone, stanowią więc integralną część postępowania kontrolnego

Zastrzeżenia złożone przez rolnika do ustaleń kontroli są niewątpliwie istotnym dokumentem – dowodem w sprawie, które powinny być przez organ I instancji przeanalizowane i ocenione i wyniki tej oceny powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Organ odwoławczy zwalczając zarzut skarżącego podniesiony w odwołaniach, mówiący o nieprawidłowych pomiarach dokonanych podczas kontroli, wskazał, na fakt, że cyt. "[...] S. T. – zgodnie z zapisem znajdującym się na stronie 4/6 przekazanej mu kopii protokołu z kontroli na miejscu został poinformowany o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń, co do ustaleń w nim zawartych (.....), jednakże nie skorzystał z tej możliwości".

Tymczasem na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009r. skarżący przedstawił kserokopię pisma z zastrzeżeniami do kontroli przeprowadzonej w dniu 11 lipca 2008r. oraz kserokopię odpowiedzi ARiMR (Biuro Kontroli na Miejscu) z dnia 16 grudnia 2008r.

W piśmie z dnia 13 stycznia 2010r. Dyrektor ARiMR przyznał, że w/w zastrzeżenia oraz odpowiedź Agencji nie zostały przekazane do właściwego w sprawie Biura ARiMR. Nie otrzymała ich również komórka zajmująca się rozpatrywaniem odwołań skarżącego.

Nie może zatem budzić żadnych wątpliwości, że organy obydwu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, gdyż nie znana im była treść zastrzeżeń złożonych przez skarżącego do protokołu kontroli na miejscu. Nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów organy orzekające w sprawie nie dysponowały i nie zapoznały się z tymi dokumentami. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję stanowi w świetle art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłankę do wznowienia postępowania.

Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie budzi wątpliwości, co do jego poprawności także i z tego powodu, że w piśmie Dyrektora ARiMR z dnia 13 stycznia 2010r. wspomina się o dwóch kontrolach przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego: (1) kontrola wykonana w dniu 11 lipca 2008r. i (2) kontrola wykonana w dniu 7 października 2008r.

Jak wyjaśniono w w/w piśmie, druga kontrola miała charakter uzupełnienia kontroli wcześniejszej. Wykonano ją w związku z tym, że kontrola z dnia 11 lipca 2008r. – z uwagi na termin jej przeprowadzenia – nie mogła zweryfikować niektórych wymogów związanych z minimalnymi wymogami dotyczącymi utrzymania gruntów deklarowanych do płatności (była to kontrola niezapowiedziana).

Skarżący na rozprawie w dniu 3 marca 2010r. oświadczył, że kontrola z dnia 7 października 2008r. faktycznie nie została wykonana, nie podpisywał żadnego protokołu z tej kontroli.

Na str. 3A raportu kontroli (kontrola przestrzegania minimalnych norm utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej) widnieją mało czytelne, odręczne adnotacje, które mogą wskazywać, że kontrola terenowa w tym dniu została przeprowadzona. W aktach administracyjnych przekazanych Sądowi brak jest jednak innego oficjalnego dokumentu potwierdzającego, że taka kontrola rzeczywiście w tym dniu została przeprowadzona. Jakkolwiek procedury unijne oraz przepisy w/w ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przewidują możliwość przeprowadzania kontroli bez zawiadomienia o niej rolnika, niemniej jednak taki sposób dokumentowania wyników tej kontroli jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, jest nie do zaakceptowania. Takie działanie organu administracji publicznej narusza zasadę, która obliguje ten organ w tym postępowaniu do stania na straży praworządności.

Organ administracji publicznej działając z upoważnienia ustawowego i reprezentując państwo wobec obywatela ma nie tylko prawa wynikające z ustawy, ale równocześnie obowiązki należytego działania, do których należy m.in. zapewnienie, aby strona nie poniosła szkody w wyniku prowadzonego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2009r., sygn. akt II OSK 182/08).

Ograniczenie stosowania zasady, o której mowa w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zapis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nie może, w ocenie Sądu, prowadzić do sytuacji, że strona postępowania w sprawie przyznania płatności ze środków unijnych jest pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Poinformowanie skarżącego o fakcie przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie poprzez wprowadzenie do raportu odręcznej, lapidarnej wzmianki o tym zdarzeniu, niewątpliwie spowodowało, że skarżący de facto nie miał możliwości ustosunkowania się do wyników tej kontroli. Nadmienić również należy, że zarówno w decyzji organu I instancji jak i w decyzji organu odwoławczego całkowicie przemilczano fakt, że taka kontrola uzupełniająca miała miejsce.

W związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów postępowania administracyjnego oraz faktem, że sprawa wraca do stadium postępowania przed organem I instancji wypowiadanie się Sądu w kwestii pozostałych zarzutów zawartych w skargach byłoby przedwczesne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.