Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 329/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (OB) 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest decyzja Dyrektora [....] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej jako: "Dyrektor OR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] grudnia 2018r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej jako: "Kierownik BP" lub "organ I instancji") z [...] września 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

[...] czerwca 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2016,

w którym wnioskowała o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia

bezpośredniego oraz płatności ekologicznej PROW 2014 - 2020.

Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Kierownik BP odmówił

przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ I instancji przytoczył treść mających zastosowanie przepisów prawa

krajowego i unijnego. W oparciu o analizę zebranego w sprawie materiału

dowodowego, w tym danych dotyczących spółek powiązanych osobowo ze skarżącą

(J. sp. z o.o., S. sp. z o.o., R. sp. z o.o.),

które również występowały z wnioskami o płatności, stwierdził, że gdyby działki

wskazane we wniosku zostały zadeklarowane przez jednego producenta, to płatność

redystrybucyjna zostałaby wypłacona tylko, raz tj. do powierzchni 27 ha. Tymczasem

zgłaszając płatność obszarową dla czterech podmiotów, K. D.

(ówczesny prezes zarządu oraz wspólnik skarżącej oraz wskazanych spółek) oraz

R. F. (wspólnik skarżącej oraz wskazanych spółek) zyskali

płatność redystrybucyjną jeszcze trzykrotnie.

Odwołując się do treści art. 16 ust. 3 i 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, organ

wskazał, że K. D. oraz R. F. jako udziałowcy

wskazanych spółek otrzymali również wyższą płatność do zwierząt. Łącznie we

wszystkich spółkach zadeklarowano 84 krowy i 32 sztuki bydła, przy czym zgodnie z

mającymi zastosowanie w sprawie przepisami w 2016 r. występowało ograniczenie

ilościowe 30 sztuk zgłoszonych zwierząt do płatności.

Kierownik BP stwierdził, że wskazane podmioty powiązane są ze sobą osobowo –

poprzez K. D. oraz R. F., którzy we

wszystkich wskazanych spółkach pełnią funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli

nad tymi podmiotami – wspólnika, prezesa zarządu. W ocenie organu I instancji

powoduje to, że mimo pozornej odrębności podmiotów, działalność rolnicza

prowadzona jest de facto przez te same osoby.

Ponadto organ I instancji zauważył, że skarżąca, jako adres siedziby i

korespondencyjny podaje ul. [...] W., będący

jednocześnie adresem siedziby i korespondencyjnym pozostałych spółek: J.

sp. z o.o., S. sp. z o.o., R. sp. z o.o.

Następnie wskazał, że strona, jako przedmiot działalności przeważającej, tak jak

pozostałe spółki zgodnie z klasyfikacją PK. wskazuje działalność gospodarczą 01.42.Z

uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową.

Dodał, że wszystkie spółki zostały wpisane do rejestru ewidencji producentów [...] marca 2011 r. jako oddzielni producenci, a od 2015 r. rozpoczęły działalność w zakresie

hodowli bydła.

Organ I instancji podkreślił, że żadna ze spółek nie posiada własnych urządzeń i

maszyn rolniczych, natomiast usługi rolnicze dla spółek wykonywane są jedynie na

zlecenie K. D. i wykonywane przez A. Ł. - jego

własnymi maszynami i urządzaniami rolniczymi oraz przez A. S. Dodał, że z

informacji wynikających z protokołów z przesłuchania w charakterze świadka A.

Ł. wynika, że zwierzęta wszystkich spółek przetrzymywane są wspólnie w

jednym budynku, na jednej działce. Ponadto zwierzęta należące do każdej ze spółek

wypasane są również na gruntach pozostałych spółek. Zwierzęta przetrzymywane są

wspólnie i karmione są paszą zebraną z gruntów wszystkich spółek, zmagazynowaną w

jednym miejscu.

Kierownik BP w konsekwencji podniósł, że w tym stanie rzeczy oraz mając na uwadze

wskazane przepisami powierzchniowe progi modulacyjne, zawiązywanie spółek

kapitałowych i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa nie

może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów

regulujących wspieranie rolników, skoro podmioty te nie wykazują faktycznej

odrębności, a jedynie odrębność pozorną w kwestiach dotyczących prowadzonej

działalności rolniczej.

W ocenie organu I instancji, uwzględniając definicję rolnika oraz gospodarstwa

skarżącą oraz pozostałe spółki powiązane osobowo i zarządzane przez tą samą osobę,

należało uznać za jedno gospodarstwo prowadzone przez K. D..

Mając zatem na uwadze strukturę i powiązanie organizacyjne poszczególnych

podmiotów, sposób prowadzenia działalności rolniczej (grunty z dala od siedzib spółek,

działalność wykonywana de facto tą samą osobę), zdaniem Kierownika BP, należało

uznać, że poszczególne podmioty występujące w 2016 r. o płatności zostały utworzone

jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej w ramach płatności

bezpośrednich.

Organ I instancji zaznaczył przy tym, że przy tak stworzonej strukturze własnościowej

czterech podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. Podkreślił, że

zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem

nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i

wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury

własnościowej i osobowej, tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego

rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, stanowi sztuczne działanie w celu

obejścia przepisów prawa. Dodał, że K. D. , jako prezes i reprezentant

wszystkich spółek załatwiał wszystkie sprawy prowadzone dla strony niniejszego

postępowania w roku 2016.

W następstwie poczynionych ustaleń organ I instancji uznał, że powyższe działanie

wyczerpało przesłanki art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr

1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,

zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr

352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE)

nr 485/2008 (Dz. U. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, dalej jako: "rozporządzenie

nr "1306/2013"), zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych,

osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z

sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do

uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego

prawodawstwa.

Pismem z [...] października 2018 r. strona wniosła odwołanie od decyzji Kierownika

BP, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie o przyznaniu płatności ewentualnie o

uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I

instancji.

Decyzją z [...] grudnia 2018r. nr [...] Dyrektor OR utrzymał w mocy

decyzję Kierownika BP odmawiającą stronie przyznania płatności w ramach systemów

wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia Kierownika BP w zakresie:

- powiązań osobowych skarżącej oraz spółek: J.sp. z o.o., S.

sp. z o.o., R. sp. z o.o. (poprzez osoby K.

D. oraz R. D.),

- wspólnego adresu siedziby spółek,

- jednakowego przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej ww.

podmiotów,

- faktu jednoczesnego wpisania spółek do rejestru ewidencji producentów ([...]

marca 2011 r.) i rozpoczęcia od 2015 r. działalności w zakresie hodowli bydła,

- przetrzymywania wszystkich zwierząt wskazanych spółek wspólnie, w jednym

budynku, na jednej działce, karmienia ich paszą zebraną z gruntów wszystkich spółek,

zmagazynowaną w jednym miejscu oraz faktu zajmowania się hodowlą tych zwierząt

przez osoby trzecie,

- braku posiadania przez spółki własnych urządzeń i maszyn rolniczych oraz

zlecenia usług rolniczych przez K. D. A. Ł. i

A. S.

W ocenie organu II instancji zorganizowanie wielu spółek przez tych samych

udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy

unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami

wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenia przez wszystkie

podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze

wspólnego zaplecza, parku maszynowego wskazuje, iż skarżąca, znajdując się w

grupie osób fizycznych lub prawnych zawiązanych przez K. D.

prowadzącego jedno, spójne gospodarstwo, nie była w roku 2016 producentem rolnym

prowadzącym (posiadającym) gospodarstwo rolne.

Zdaniem organu II instancji w okolicznościach sprawy przyznanie pomocy skarżącej

byłoby sprzeczne z celami wsparcia, gdyż w celach wsparcia bezpośredniego nie

mieści się przyznawanie płatności beneficjentom, którzy, tak jak skarżąca, w

rzeczywistości nie prowadzą działalności rolniczej. Kwota przyznanych dopłat

stanowiłaby dla nich nienależną korzyść sprzeczną z celami systemu.

Organ II instancji wyjaśnił, materiał dowodowy w sprawie świadczy o tym, że

gospodarstwo skarżącej oraz spółek powiązanych osobowo jest w istocie jednym

gospodarstwem rolnym prowadzonym przez jedną osobę – K. D.,

zarządzanym przez niego, w którym on jest główną osobą decyzyjną. Dodał, że

wyodrębnienie innych podmiotów z jednego gospodarstwa rolnego, może jedynie

świadczyć o sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania wyższych płatności z UE.

Organ odwoławczy zaakcentował, że skarżąca sama nie prowadziła działalności

rolniczej, korzystała z usług A. Ł. i jego zaplecza maszynowego oraz

przetrzymywała wspólnie z nim zwierzęta gospodarskie łącznie ze zwierzętami

pozostałych spółek. Nie wykazała, przy tym, czy to na jej ryzyko i rachunek były

prowadzone prace rolne. Nie może być zatem mowy w takiej sytuacji o zwiększeniu

wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, czy zapewnienie

odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie

indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie na terenie, który skarżąca

wskazała we wniosku o przyznanie kwestionowanej płatności. Co istotne,

nieruchomości położone są na terenach bardzo odległych od siedziby spółki, od miejsca

zamieszkania wspólników.

Dyrektor OR wskazał następnie, że sposób działania K. D., miał

na celu ominięcie przepisów modulacyjnych, a spółka została utworzona "sztucznie",

tylko w celu otrzymania wyższych dotacji z UE.

Wskazał również, że zgromadzony materiał dowodowy (w tym okazany przez stronę) w

zakresie sposobu prowadzenia działalności rolniczej świadczy o tym, że analizowane

podmioty mają wspólne źródło decyzyjne i nie przejawiają odrębności w kluczowych

aspektach dotyczących prowadzenia działalności rolniczej. Jeśli nawet uznać, że

poszczególne osoby, rzeczywiście użytkują konkretne, deklarowane do płatności grunty,

to jednak w tym przypadku za rolnika prowadzącego gospodarstwo należałoby uznać

całą grupę zgłaszającą w roku 2016 wnioski odrębne, tj. skarżącą oraz J.

sp. z o.o., S.sp. z o.o., R. sp. z o.o., bowiem

jako gospodarstwo uznaje się wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez tego

rolnika na terytorium danego kraju, niezależnie od formy prowadzonej działalności.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez spółkę w odwołaniu organ II instancji

wskazał, że dla prowadzonego postępowania nie ma znaczenia, że spółka płaci

odrębnie podatki, tym bardziej, że strona sama wskazała w odwołaniu, że na

początkowym etapie prowadzenia działalności rolniczej, za powstaniem czterech

odrębnych gospodarstw, przemawiała możliwość uzyskania zwolnienia od podatku

rolnego. Strona przyznała, że była zainteresowana uzyskaniem tego zwolnienia, które

obejmuje grunty przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub

powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha. Ta

okoliczność, zdaniem organu odwoławczego, również wskazuje na fikcyjny podział

gospodarstwa należącego do K. D.

Zdaniem Dyrektora OR również argumenty dotyczące utworzenia w roku 2010 czterech

odrębnych gospodarstw w związku z koniecznością zaciągnięcia kredytów bankowych

na zakup gruntów świadczą o tym, że jest to jedno gospodarstwo, które zostało

podzielone w celu uzyskania kredytu.

Odnosząc się ponadto do kwestii zmiany zobowiązania przez stronę i konieczności

dostosowania się do nowych warunków wynikających z obowiązujących przepisów

organ II instancji zauważył, że strona miała możliwość kontynuowania zobowiązania

podjętego w roku 2012, zaś rzeczywistym zamiarem i celem, jaki przyświecał

K. owi D. emu za zmianą podjętego zobowiązania, nie była okoliczność

spełnienia wymogów narzuconych przepisami prawa, a jedynie uzyskanie wyższych

płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bowiem każda ze spółek,

posiadając zarejestrowane zwierzęta, mogła wnioskować o przyznanie płatności do

bydła lub płatności do krów, co dało możliwość uzyskania dodatkowych płatności.

Dyrektor OR wskazał w konsekwencji, że strona nie udowodniła, że spełnia warunki do

przyznania przedmiotowych płatności, bowiem nie wykazała, iż prowadzi odrębne, od

K. D. oraz pozostałych spółek z nim powiązanych, gospodarstwo

rolne, zaś złożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty nie potwierdzają

argumentów spółki. Dodał, że strona nie wykazała, że samodzielnie prowadzi

gospodarstwo rolne, że działalność spółki zapewnia również nowe miejsca pracy dla

okolicznej ludności, co można byłoby uznać, że cel wsparcia rolnictwa został spełniony.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca oprócz swoich twierdzeń, nie przedstawia

żadnego wiarygodnego dowodu, który mógłby zaprzeczyć ustaleniom dokonanym przez

organy ARiMR. Zdaniem Dyrektora OR, w toku postępowania, udowodniono skarżącej,

że w sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków do uzyskania pomocy,

natomiast to na stronie ciążył obowiązek wykazania, że jednak spełnia przesłanki do

przyznania płatności, wykazania, że wbrew twierdzeniom organu, spełnia definicję

rolnika i nie stworzyła takich warunków, czego skutecznie nie uczyniła.

Pismem z [...] stycznia 2019 r. spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną decyzję Dyrektora OR, wnosząc o

jej uchylenie, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Organowi II instancji strona zarzuciła:

I. Naruszenie prawa materialnego:

− art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w

ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1312) - dalej jako:

"ustawa o płatnościach bezpośrednich", poprzez uznanie, że spółka nie spełniła

warunków określonych w ustawie do przyznania płatności wobec ustalenia, że

wnioskująca skarżąca nie jest rolnikiem i nie posiada legitymacji do wystąpienia w

charakterze rolnika uprawnionego do przyznania płatności, przy przyjęciu, że jest nim

wspólnik spółki K. D. ;

− art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez uznanie, że spółka lub jej

wspólnicy stworzyli sztuczne warunki dla uzyskania korzyści wynikających z

sektorowego prawodawstwa rolnego oraz, że korzyści te stoją w sprzeczności z celami

systemów wsparcia, o które wnioskowała spółka;

− art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18

grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.

U. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r., s. 1) - dalej jako: "rozporządzenie nr 2988/95, w

związku z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011

r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr

1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej

zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28

stycznia 2011 r., s. 8) - dalej jako "rozporządzenie nr 65/2011", poprzez uznanie, że

spółka lub jej wspólnicy stworzyli sztuczne warunki dla uzyskania korzyści wynikających

z sektorowego prawodawstwa rolnego oraz, że korzyści te stoją w sprzeczności z

celami systemów wsparcia, o które wnioskowała spółka;

− art. 11 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr

1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności

bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej

polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i

rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 608,) -

dalej jako: "rozporządzenie nr 1307/2013"; poprzez jego zastosowanie i uznanie, że

wnioskodawcy nie zapewnia się korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia

płatności, stwierdzenie, że spółki lub ich wspólnicy w sztuczny sposób stworzyli - po

dniu [...] października 2011 r. warunki, które pozwalają im uniknąć skutków wynikających

z przepisów dotyczących degresywności dopłat, podczas gdy z ustaleń stanu

faktycznego wynika, że wspólnicy powołali cztery spółki w roku 2010 r., a łączna

wartość wnioskowanych w 2015 roku dopłat nie przekracza 150.000 EUR;

II. Naruszenie prawa procesowego:

− naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik

sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14

czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096

ze zm.) - dalej jako: "kpa", przez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na

przyjęciu, że spółka lub jej wspólnicy stworzyli sztuczne warunki dla uzyskania korzyści

oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć znaczenie dla

przyznania płatności, pominięcie dowodów wskazanych przez stronę świadczących o

odrębnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego, tj. posiadaniu przez stronę zabudowań

gospodarczych na własnych gruntach oraz dokonywania zakupu paliwa na potrzeby

prowadzonego gospodarstwa, pominięcie okoliczności świadczących o realizacji przez

spółkę celów, dla których płatności są przyznawane, a także błędne ustalenia w

zakresie prowadzonych przez spółkę w latach 2013 - 2015 programów rolno

środowiskowych/ekologicznych.

Uzasadniając postawione organowi zarzuty strona wskazała m.in., że J.

sp. z o.o., R. sp. z.o.o, K. sp. z o.o. i S.

sp. z o.o. są niezależnymi od siebie podmiotami: każda ze spółek

samodzielnie zarządza swoimi działkami - wykonuje prawo własności we wszystkich

atrybutach, tj. do ich posiadania, używania i pobierania pożytków, a także do

swobodnego rozporządzania nimi. Każda spółka odrębnie i niezależnie od pozostałych

spółek zarządza swoimi gruntami, dokupuje grunty, podejmuje decyzje biznesowe,

rozlicza się z kontrahentami, płaci podatki, zakupuje paliwo do maszyn rolniczych.

Pomiędzy spółkami, poza osobami wspólników i prezesa zarządu w 2016 roku nie było

żadnych powiązań finansowych. Spółki nie zlecają sobie wzajemnie żadnych prac w

swoich gospodarstwach, nie pożyczają środków finansowych, nie zachodzą pomiędzy

nimi żadne inne, poza wyżej wspomnianymi, powiązania kapitałowe. Każda z nich ma

osobny rachunek bankowy i prowadzi odrębną księgowość. Okoliczności odrębnego

prowadzenia gospodarstw rolnych zostały potwierdzone w zeznaniach świadka

A. Ł. w dniu [...] czerwca 2017 r.

Działania dotyczące działek stanowiących własność spółek nie dotyczyły nigdy

"sztucznego" podziału większych działek ewidencyjnych. Grunty stanowiące własność

spółek nie stanowiły wcześniej współwłasności małżonków K. D. i

R. D.. Spółki nie tworzyły między sobą żadnych umów

wzajemnych, które miałyby na celu przekazywanie gruntów między sobą, nie było

żadnych okoliczności faktycznych, które miałyby świadczyć o sztucznym podziale

gospodarstwa oraz o subiektywnych przesłankach osoby zarządzającej spółkami do

uzyskania preferencyjnych korzyści finansowych.

Strona podkreśliła, że u podstaw utworzenia w 2010 roku czterech odrębnych

gospodarstw rolnych legły względy organizacyjne związane głównie z dostępnością

kredytu bankowego na zakup gruntów gospodarstwa. Dodała, że spółki powstały w

2010 r. i jako realnie nowe podmioty, nie miały w 2011 r. dużej zdolności kredytowej.

Oferowane ówcześnie przez banki kredyty, przy tak dużym areale obejmującym ponad

300 ha, były dla jednego podmiotu niedostępne.

Ponadto strona wskazała, że dodatkowym argumentem, na początkowym etapie

prowadzenia działalności rolniczej, za powstaniem czterech odrębnych gospodarstw,

przemawiała możliwość uzyskania zwolnienia od podatku rolnego. Wyjaśniła, że

zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.

U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie obecnej jak i w

dniu nabycia gospodarstwa, zwalnia się z podatku rolnego grunty przeznaczone na

utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do

powierzchni nieprzekraczającej 100 ha. Z uwagi na początkowe wysokie koszty

działalności każda ze spółek, była zatem w oczywisty sposób zainteresowana

uzyskaniem tego zwolnienia.

Zdaniem spółki wskazane okoliczności wskazują na rzeczywisty zamiar i cel, jaki

przyświecał wspólnikom za powstaniem czterech odrębnych gospodarstw. W dacie

powstawania spółek, tj. w 2010 roku i pierwszych czynności związanych z nabyciem

gruntów przez poszczególne spółki, modulacja przyznawanych płatności nie miała

jeszcze zastosowania, w tym zatem zakresie stwierdzenie zamiaru obejścia przepisów

dotyczących otrzymania dopłat poprzez stwarzanie sztucznych warunków, tj. rzekomy

sztuczny podział gospodarstwa rolnego na cztery części strona uznała za całkowicie

niezasadne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując

argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Sąd uznał, że zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia treści przepisów

postępowania poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i oceny materiału

dowodowego, określonych w pkt II skargi, co nakazywało uchylenie zaskarżonej

decyzji. Przede wszystkim należy wskazać, że możliwość zastosowania treści art. 60

rozporządzenia nr 1306/2013, jak również art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95

z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot

Europejskich (Euratom) w związku z uznaniem, że spółka lub jej wspólnicy sztucznie

stworzyli warunki dla uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa

rolnego oraz, że korzyści te stoją w sprzeczności z celami systemów wsparcia, o które

wnioskowała spółka, co skutkuje odmową ich przyznania, istnieje jedynie wówczas, gdy

bez wątpienia w okolicznościach faktycznych sprawy organ wykaże, że do stworzenia

sztucznych warunków przez zainteresowany podmiot doszło.

Zdaniem Sądu pomimo tego, że organ odwołał się do okoliczności, które co do

zasady mogłyby świadczyć o sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania pomocy w

rozumieniu wspomnianego rozporządzenia – w rozpoznawanej sprawie na jej obecnym

etapie brak jest wystarczających podstaw, do jednoznacznego uznania, że takie

warunki zostały sztucznie stworzone.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że organ – kwestionując fakt, że

skarżąca jest producentem rolnym, który może złożyć wniosek o dopłaty i ubiegać się o

nie – sam do końca nie jest pewien, komu służy ten przymiot. Dokonując bowiem

rozważań w zakresie posiadania gruntów, zwierząt, podejmowania wiążących decyzji co

do działalności grupy i przyjmując, że skarżąca i trzy inne podmioty działają w ramach

jednego, dużego gospodarstwa rolnego z jednej strony wskazuje, że prowadzone są

one przez K. D., z drugiej zaś strony uznaje, że nawet gdyby

uznać, że poszczególne osoby (zapewne w znaczeniu osób prawnych), rzeczywiście

użytkują konkretne, deklarowane do płatności grunty, to jednak w tym przypadku za

rolnika prowadzącego gospodarstwo należałoby uznać całą grupę zgłaszającą w roku

2016 wnioski odrębne czyli skarżącą oraz spółki J. sp. z o.o., R.

sp. z o.o. oraz S.sp. z o.o. Niezależnie od tego organ –

uznając, że powstanie w 2010 r. czterech producentów w miejsce jednego organizmu

gospodarczego, zostało ewidentnie dokonane w celu ominięcia przepisów

modulacyjnych dotyczących możliwych płatności, zatem skarżąca i pozostałe 3 spółki

sztucznie wykreowały okoliczności, które miały służyć wskazaniu ich odrębności, celem

uzyskiwania określonych korzyści finansowych związanych z pobieraniem płatności –

zakwestionował powody powstania grup wskazywane przez stronę.

Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, że skarżąca konsekwentnie

podnosiła, że małżonkowie [...] nigdy nie byli przed 2010 r. (rok utworzenia

spółek) współposiadaczami ani współwłaścicielami gospodarstwa rolnego, na gruntach

którego powstała skarżąca i pozostałe spółki, w związku z czym nie dokonali jego

podziału. Ponadto wskazywała, że gospodarstwo rolne, którego grunty kupili w 2010 r.

od świadka A. Ł. (powiększając następnie ich areały poprzez

dokupowanie dodatkowych gruntów w późniejszych latach), a które stanowiło przedmiot

jego własności oraz dzierżawy, nie tworzyło jednej całości. Skarżąca twierdziła, że ze

względu na jego wielkość – około 300 ha gospodarstwo to było częściowo

poddzierżawione A. S. przez A. Ł.. Fakt, że ten podział

gospodarstwa został podtrzymany poprzez utworzenie na wspomnianych gruntach

czterech spółek, wynikał z zamiaru uzyskania kredytów bankowych oraz z chęci

uzyskania zwolnienia od podatku rolnego, z uiszczania którego zwolnione były

gospodarstwa o obszarze poniżej 100 ha. W sytuacji, w której organ po kilku latach

przyznawania skarżącej płatności obszarowych i płatności rolnośrodowiskowej,

kwestionując w 2016 r. fakt, że jest ona samodzielnym producentem rolnym,

spełniającym jedynie w sposób formalny, obowiązujące w tym zakresie wymogi, a więc

wskazując na sztuczne stworzenie przez skarżącą warunków w celu uzyskania dopłat,

miał obowiązek wykazać, że taki zamiar przyświecał skarżącej i pozostałym spółkom w

tym właśnie czasie.

Organ powinien zatem – odwołując się do ówcześnie obowiązujących przepisów

prawa w zakresie rzeczywiście wnioskowanych przez skarżącą płatności – wskazać, w

odniesieniu do jakich płatności fakt istnienia czterech spółek miał znaczenie i może

świadczyć, że skarżąca i pozostałe spółki chciały ominąć kwestie związane z modulacją

i degresywnością składek.

Istotne jest jednocześnie wskazanie, że Sąd podziela stanowisko organu, że w

sytuacji, w której w odniesieniu do płatności, o jakie występowała strona, obowiązywały

stawki degresywne, fakt, że nie obowiązywały one w odniesieniu do płatności

bezpośrednich, nie ma znaczenia dla obowiązku organu odmówienia przyznania stronie

również płatności bezpośrednich.

Powinność organu wykazania sztucznego stworzenia przez stronę warunków do

uzyskania pomocy wynika bowiem z tego, że organ dokonując tego rodzaju oceny w

konkretnych okolicznościach sprawy, jest zobowiązany wykazać, na co sam wskazał w

zaskarżonej decyzji, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu

obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania

przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te

uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści

wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych

dla jej uzyskania przesłanek). Na konieczność łącznego wykazania istnienia przesłanki

obiektywnej i subiektywnej wskazywał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w

sprawie o sygn. akt C 434/12 ze skargi S. W wyroku tym

TSUE dokonał wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania

płatności" i wyraził pogląd, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011

ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w

odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w

zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, należy interpretować w ten

sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu

obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do

sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku

pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez

system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów

Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu (subiektywnego) do sądu

odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na

stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania

płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał

wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd

odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna,

ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty

inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej

koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Zdaniem Trybunału Sprawiedliwości wniosek o płatność nie może zostać

oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o

skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności

funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak

przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

W związku z przywołanym wyrokiem TSUE należy wskazać, że jakkolwiek

odnosił się on do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, to jednak ze względu na

zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu

aktualny oraz ma pełne zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Tak więc mając na względzie okoliczności faktyczne sprawy i mając na uwadze

przedstawiony wyżej wyrok Trybunału Sprawiedliwości Sąd stwierdza, że organ nie

wykazał w sposób niewątpliwy, aby w sprawie zaistniały łącznie obydwie przesłanki

niezbędne do stwierdzenia zaistnienia sztucznych warunków. Wątpliwości budzi w tym

przypadku w szczególności fakt ziszczenia się elementu subiektywnego, mającego

polegać na tym, że skarżąca spółka oraz trzy pozostałe spółki powstały wyłącznie po to,

ażeby uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia.

Rozważając przedmiotową kwestię należy wskazać, że organ – kwestionując

płatności dla skarżącej za 2016 r. w związku ze stworzeniem przez nią sztucznych

warunków – powiązał to z ominięciem prawa związanego z modulacją płatności m.in.

ONW i ekologicznej. Organ uzyskiwanie płatności wyższej niż należna w odniesieniu do

płatności ONW upatrywał w fakcie, że w odniesieniu do pomocy z tego tytułu do

powierzchni powyżej 75 ha nie przyznaje się płatności w ogóle.

Organ wskazywał także, że istnienie czterech producentów rolnych w miejsce

jednego powoduje, że spółki, w tym skarżąca, omija ograniczenia wynikające z treści

art. 14 ust. 3 i 4 oraz art. 16 ust. 3 i 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów

wsparcia bezpośredniego, ponieważ płatność dodatkowa (redystrybucyjna), o której

mowa w art. 14 ustawy, przysługuje łącznie do 25 ha, zaś płatność do bydła, o której

mowa w art. 16 ww. ustawy, przysługuje maksymalnie do 30 sztuk bydła. W tym stanie

rzeczy jest oczywiste, że jeśli każda spółka ma prawo do płatności dodatkowej i do

płatności do bydła otrzymują one pomoc przewyższającą maksymalne wielkości

płatności.

Biorąc pod uwagę wskazaną argumentację organu i zgadzając się z nim, że

obowiązujące przepisy prawa ograniczają w przypadku niektórych płatności wysokość

płatności, co powoduje, że wielość utworzonych podmiotów w miejsce jednego pozwala

na uzyskanie zwiększonych kwot płatności, należy jednak ponownie podkreślić, że

organ ma obowiązek bezsprzecznie wykazać, że u podstaw powstania określonych

podmiotów, w tym wypadku skarżącej i pozostałych spółek, legła wyłącznie chęć

otrzymywania nienależnych płatności.

Sąd zauważa w związku z tym, że jeśli chodzi o płatność ONW, to w odniesieniu

do 2016 r., rozważania organu są czysto teoretyczne, ponieważ – jak wynika z akt

administracyjnych – skarżąca (a także 3 pozostałe podmioty) nie złożyła w tym zakresie

wniosku. Nadto na rozprawie 18 kwietnia 2019 r. (patrz protokół rozprawy dotyczący

spółki J. ) pełnomocnik skarżącej oświadczył, że żadna ze spółek w

tym skarżąca, nie ubiegała się od czasu zarejestrowania jako producent rolny o

płatności ONW – co oczywiście jest do sprawdzenia przez organ. Organ odnosząc się

do twierdzeń strony, że zakup bydła podyktowany był wypełnieniem przez stronę

obowiązków nałożonych w obowiązującym od 2015 r. nowym PROW 2014-2020,

ponieważ w przepisach pojawił się wymóg posiadania zwierząt w odpowiedniej

obsadzie (0,3 DJP/ha), a zatem była ona zmuszona zakupić zwierzęta, tak aby spełnić

wymogi pakietu nr 5 i 11 (uprawy paszowe) stwierdził, że w 2015 spółka miała

możliwość kontynuowania zobowiązania podjętego w roku 2012, na podstawie

przepisów rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych

warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program

rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-

2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.). Mogła ona na dotychczasowych zasadach

wnioskować o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.

Rolnictwo ekologiczne, gdyż podjęła 5-letnie zobowiązanie. Nie istnieje żaden przepis

zakazujący beneficjentowi zamiany podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego na

zobowiązanie realizowane na nowych zasadach określonych w ramach PROW 2014-

2020, np. w rozporządzeniu MRiRW z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych

warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo

ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

(Dz. U. z 2015, poz. 370 z późn. zm.). Zmiana podjętego zobowiązania z PROW 2007-

2013 na nowe zobowiązanie w ramach PROW 2014-2020, było świadomą i dobrowolną

decyzją podjętą przez stronę. Chcąc jednak realizować zobowiązanie podjęte w

ramach PROW 2014-2020 musiała spełnić wymagania określone w rozporządzeniu,

aby móc uzyskać płatność ekologiczną do zadeklarowanych gruntów rolnych. W tym

celu strona dokonała zakupu zwierząt gospodarskich, gdyż nie spełniłaby

podstawowego wymogu utrzymywania minimalnej obsady zwierząt.

Oceniając stanowisko przedstawione przez organ należy wskazać, że w skardze

do Sądu skarżąca wbrew stanowisku organu stwierdziła, że zobowiązanie

rolnośrodowiskowe, które przejęła w 2012 r., od A. Ł., było rozpoczęte

w 2009 r., i zakończyło się w 2014 r. Nadto, że rok 2014, był rokiem przejściowym, w

którym podjęła ona zobowiązanie w ramach starego PROW pakiet 2 wariant 2.1,

rolnictwo ekologiczne na powierzchni 37,71 ha, które w ramach nowego PROW 2014-

2012 i rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2015 r., stało się odrębnym działaniem

"Rolnictwo ekologiczne" i nie było już możliwe realizowanie takiego zobowiązania

według starych zasad, zatem realizowała je według nowych zasad modyfikując podjęte

zobowiązanie w zakresie uprawy traw na pakiet 11 co do powierzchni 37,71 ha i pakiet

5 co do powierzchni 48,46 ha (zwiększyła swoje dotychczasowe zobowiązanie z 37,71

ha do 86,17 ha). Natomiast zakup bydła był koniecznością, gdyż zapewniał prawidłową

jego obsadę na zgłoszoną powierzchnię. Skarżąca zwróciła również uwagę, że kupując

gospodarstwo w 2011 r., spółka nie mogła przewidzieć, jakie przeliczniki obsady

zwierząt w gospodarstwie będą obowiązywały cztery lata później, tj. w 2015 r. Spółka

zakupiła minimalną liczbę zwierząt, która wypełnia wymogi przepisów o odpowiedniej

obsadzie.

Sąd zauważa w zakresie przedstawionych powyżej twierdzeń strony, że jeśli

chodzi o zobowiązanie rolnośrodowiskowe przejęte w 2012 r., to strona w żadnym razie

nie mogła go kontynuować, jeśli faktycznie zostało ono rozpoczęte w 2009 r., ponieważ

w świetle § 47 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r. (Dz.U. 2013 poz. 361) rolnicy

realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2009 r. na podstawie

rozporządzenia, o którym mowa w § 58, realizują to zobowiązanie w ostatnim roku od

dnia 15 marca 2013 r. do ostatniego dnia lutego 2014 r. Co zaś tyczy się kwestii roku

2014 i podjęcia nowego zobowiązania w ramach dotychczasowego PROW 2007-2013,

to organ w zaskarżonej decyzji nie rozważał go w świetle § 32 w zw. z § 4

rozporządzenia z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu

przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego

Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.

1784 ze zm.), który wskazuje na możliwość otrzymania płatności ekologicznej w

zakresie podjętego od 15 marca 2014 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego pod

warunkiem spełnienia określonych tymi przepisami warunków. Niezależnie od tego Sąd

stwierdza, że skarżąca spółka – podobnie jak i pozostałe spółki – w momencie

zawiązania miała zamiar realizować też inne cele np. w ramach obrotu

nieruchomościami, z czego ostatecznie zrezygnowały koncentrując się od 2011 r. na

działalności rolniczej. Każda ze spółek dopiero w 2012 r. przejęła od innych podmiotów

zobowiązanie rolnośrodowiskowe, za które bez przeszkód otrzymywała należne

płatności, a od 2015 r. prowadziła działanie - Rolnictwo ekologiczne w zwiększonym

rozmiarze. W ocenie Sądu w świetle powyższych faktów organ nie wykazał, że w dacie

powstania spółek ich celem było stworzenie warunków do otrzymywania wyższych

dopłat. Zauważyć należy, że spółki rozwijały się, dokupowały grunty, występowały o

płatności bezpośrednie, podjęły nowe zobowiązania (od 2012 r., przy czym była to

kontynuacja zobowiązań innych podmiotów). Nie można w związku z tym w chwili

obecnej czynić im zarzutu, że jedynym celem ich powstania, była chęć otrzymywania

dopłat. Należy też zwrócić uwagę, że skoro od 2015 r. obowiązują płatność dodatkowa i

do bydła w kształcie wynikającym z treści przepisów ustawy z 5 lutego 2015 r. o

płatnościach bezpośrednich, to okoliczność ta nie powinna być odczytywana na

niekorzyść spółki.

Dokonana przez Sąd ocena zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności

rozstrzygnięcia z przepisami postępowania i stwierdzone w jej wyniku naruszenia,

stanowią samoistną podstawę do uchylenia decyzji. W konsekwencji brak jest podstaw,

aby Sąd badał w niniejszej sprawie zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa

materialnego.

W tym stanie rzeczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod

rozwagę powyższe rozważania i wskazania Sądu i uzupełni materiał dowodowy w

zakresie okoliczności związanych z powstaniem spółek, rozważy go w świetle

składanych przez spółkę wniosków o płatność i obowiązujących wówczas przepisów

prawa dotyczących wnioskowanych płatności i dopiero wówczas podejmie stosowne

rozstrzygnięcie.

Uznając zatem w świetle powyższych okoliczności, że skarga jest uzasadniona,

Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.