Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 616/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 6 pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 pkt 1, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na opłacenie czynszu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem T. R. z dnia 2 listopada 2012 r. adresowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o pomoc finansową na opłacenie czynszu - 472,59 zł, gazu - 54,93 zł, energii - 300 zł, oraz pomocy na środki czystości i higieny osobistej oraz żywność na miesiąc listopad.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 3, art. 4, art 7, art 8, art. 17 ust 2 pkt 1, art 41 pkt 1, art 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej: ustawa o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012, poz. 823), art 104 i art. 108 § 1 k.p.a. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. odmówił wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego na opłacenie czynszu.

W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej organ poczynił następujące ustalenia faktyczne :

- T. R. jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe,

- dochodem wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku była emerytura w wysokości: 423,84 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 272,73 zł.,

- łączny dochód wnioskodawczyni w październiku stanowiła kwota 696, 57 zł.,

- ponadto wnioskodawczyni otrzymała pomoc w formie dofinansowania do opłat za energię, gaz i czynsz w łącznej wysokości 294,98 zł na miesiąc październik.

- wnioskodawczyni otrzymała również pomoc w wysokości 150 zł z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Organ I instancji przytoczył treść art 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, według którego prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego tj. 542 zł. W związku z tym organ uznał ,że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego w trybie art 39 ustawy o pomocy społecznej.

Niezależnie od tego organ pomocy społecznej podjął postępowanie w celu ustalenia, czy w przypadku T. R. występuje szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający do udzielenia pomocy w trybie art. 41 powołanej wyżej ustawy - w formie zasiłku celowego specjalnego. Według organu pomocowego nie ma podstaw do udzielenia wnioskodawczyni pomocy na opłatę czynszu, zakup środków czystości i higieny osobistej oraz żywności. Wprawdzie T. R. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, ale posiada własne świadczenia emerytalne oraz dodatek mieszkaniowy i z tego powodu winna, zdaniem organu, samodzielnie opłacić czynsz. Organ I instancji zwrócił uwagę na to , że strona osobiście dokonała wyboru lokalu do zamieszkania, w którym jest wysoki czynsz. Wielokrotnie pracownik socjalny wskazywał na możliwości ubiegania się o zamianę lokalu, ale wnioskodawczyni nie podejmowała starań w tym kierunku. Na żywność otrzymała dodatkową pomoc w październiku, taką pomoc zaplanowano również na miesiące listopad i grudzień, po 200 zł. Wobec tego do zasobów wnioskodawczyni na listopad należy doliczyć zasiłek w kwocie 200 zł, na żywność. Biorąc pod uwagę fakt, że za energię T. R. musi zapłacić 288,58 zł, a za gaz 55,03 zł uznano, że po dokonaniu zapłaty tych należności, pozostałaby do dyspozycji kwota niepozwalająca na zaspokojenie pozostałych podstawowych potrzeb. W związku z tym uznano przypadek wnioskodawczyni za szczególny i udzielono dodatkowej pomocy w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Podkreślono, że zgodnie z art 2 ust 1 tej ustawy, pomoc społeczna ma za zadanie wspierać jedynie osoby, które nie są w stanie pokonać trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednak nie ma możliwości przejęcia przez pomoc społeczną pełnego utrzymania danej osoby i realizacji wszelkich jej potrzeb na poziomie, jakiego dana osoba oczekuje. Pomoc społeczna udzielając wsparcia musi brać pod uwagę potrzeby wszystkich klientów zwracających się o pomoc, jak również posiadane możliwości.

Końcowo organ stwierdził , że wnioskodawczyni posiadając łączny dochód od grudnia w wysokości 713,71 zł (nowy dodatek mieszkaniowy od listopada, w kwocie 289,87 zł) nie będzie kwalifikowała się do pomocy w trybie art. 39 ustawy. Natomiast będzie mogła ubiegać się o pomoc zgodnie z ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r., o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Art. 5 ust 1 wymienionej ustawy przewiduje , że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nic przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Dla osoby samotnej dochód ten to kwota 813 zł. Organ pomocy społecznej może taką pomoc przyznać w przypadku stwierdzenia spełniania określonych warunków. Nie jest to jednak świadczenie obligatoryjne.

W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej T. R. podniosła , że wydana decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca. Przyznała , że decyzją z dnia [...] (Nr[...]), przyznano jej specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za energię i gaz w listopadzie 2012 r., w łącznej kwocie 343, 61 zł. Odwołująca podała, że od listopada 2012 r. nie opłaca czynszu, z powodu braku pomocy z MOPS. W następstwie czego wstrzymają jej dodatek mieszkaniowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji odwołał się do zadań w zakresie pomocy społecznej oraz zasad jej udzielania .Przytoczył brzmienie przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej , zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z powyższego przepisu ustawy wynika, że jedną z podstawowych zasad pomocy społecznej jest zasada pomocniczości (subsydiarności), polegająca na tym, że wsparcie danej osobie lub rodzinie może być udzielone, gdy nie są one w stanie pokonać swych trudności we własnym zakresie. Ponadto, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 4 omawianej ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Dalej organ odwoławczy wskazał ,że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje - w myśl przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) - jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty 542 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (np. bezrobocia, długotrwałej choroby).

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że T. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, na stałe. Dochód strony stanowi emerytura w wysokości 423,84 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 272,73 zł. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, że dodatek mieszkaniowy był wstrzymany od sierpnia 2012 r., ale został przywrócony i przelany na konto ZZK w dniach 8 - 12 listopada 2012 r. Łączny dochód strony w październiku 2013 r. wynosił 696, 57 zł. Ponadto, na październik 2012 r. strona otrzymała pomoc w formie dofinansowania do opłat za energię, gaz i czynsz w łącznej wysokości 294, 98 zł oraz wsparcie z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 150 zł. W listopadzie 2012 r. T. R. musi dokonać dopłaty do czynszu w wysokości 182, 72 zł, po dokonaniu której, przy uwzględnieniu przeznaczenia dodatku mieszkaniowego na ten cel, pozostaje stronie do dyspozycji kwota 241,12 zł. Do zasobów strony na listopad 2012 r. należy doliczyć zasiłek w wysokości 200 zł na żywność oraz dodatek mieszkaniowy od listopada 2012 r. w wysokości 289,87 zł. Łączny dochód strony od grudnia 2012 r. wyniósł 713, 71 zł, który nie kwalifikuje strony do przyznania pomocy na podstawie art. 39 ustawy.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że stosownie do przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Specjalna pomoc doraźna, według przytoczonego wyżej art. 41 pkt 1 ustawy, może być udzielona wyłącznie w wypadku wystąpienia szczególnej sytuacji, trudnej do przewidzenia lub uniknięcia, zmuszającej daną osobę lub rodzinę do dokonania nieplanowanych wcześniej wydatków, w wymiarze przekraczającej zwykłe możliwości finansowe osoby lub rodziny. Celem tej pomocy jest jednak - jak przy zwykłym zasiłku celowym - zaspokojenie wyłącznie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy tym, jest to zasiłek przyznawany w ramach uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej ma prawo dokonać oceny czy w danym przypadku wsparcie w tej formie powinno w ogóle być udzielone, jak też dostosowania jego rozmiaru do potrzeb wnioskodawcy oraz do własnych możliwości finansowych, wynikających z konieczności udzielania pomocy przede wszystkim osobom i rodzinom o dochodach nieprzekraczających kryterium dochodowego.

W ocenie Kolegium sytuacja materialna T. R. umożliwia zaspokojenie wskazanej we wniosku niezbędnej potrzeby bytowej, w postaci opłacenia czynszu za listopad 2012 r., w wysokości 472,59 zł. Organ wskazał, że odrębną decyzją z dnia [...] (Nr[...]), strona otrzymała pomoc w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za energię i gaz w listopadzie 2012 r., w kwocie łącznie 343,61 zł jednorazowo, w tym przelewem na konto ZE - 288,58 zł i na konto ZG - 55,03 zł, zgodnie z żądaniem strony. Dochód strony w wysokości 696,57 zł, oznacza, że ponad kryterium dochodowe pozostaje stronie nieco ponad 154 zł miesięcznie, które winna wykorzystać w pierwszej kolejności w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że sytuacja bytowa strony od dłuższego czasu nie uległa zmianie, zatem nie sposób doszukać się w tej sytuacji jakichś nadzwyczajnych okoliczności, które spełniałyby ustawową przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku. Nie bez znaczenia jest to, że strona korzysta systematycznie ze wsparcia z pomocy społecznej. W październiku 2012 r. strona otrzymała pomoc na dofinansowanie do opłat za energię, gaz i czynsz w łącznej wysokości 294,98 zł oraz wsparcie z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 150 zł, czyli łącznie 344, 98 zł. W listopadzie i w grudniu 2012 r. zaplanowano pomoc na żywność w wysokości po 200 zł miesięcznie. Ponadto otrzymała dodatek mieszkaniowy w wysokości 272, 73 zł (do końca października 2012 r., na następny okres złożyła wniosek). Przy uwzględnieniu przeznaczenia dodatku mieszkaniowego na ten cel, w wysokości 272, 73 zł, strona musi dokonać dopłaty do czynszu w wysokości 199, 86 zł. Po dokonaniu tej dopłaty, pozostaje stronie do dyspozycji kwota 496, 71 zł. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji zaspokoił część zgłaszanych przez stronę innych potrzeb i przyznał odrębną decyzją z dnia 23 listopada 2012 r., świadczenie na dofinansowanie do opłat za energię oraz gaz w listopadzie 2012 r. w łącznej kwocie 343,61 zł. W październiku 2012 r. koszty zakupu żywności i pozostałe opłaty - za gaz i energię - zostały w znacznym stopniu dofinansowane z pomocy społecznej, w łącznej wysokości 344,98 zł.

Zdaniem Kolegium opłata za czynsz nie stanowi nagłej, nieprzewidywalnej potrzeby, której nie można przewidzieć w bieżących wydatkach codziennego utrzymania. Przyznanie pomocy na ten cel nie może być traktowane, jako zdarzenie nieprzewidywalne, uzasadniające przyznanie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa art. 41 pkt 1 ustawy. Końcowo organ II instancji zwrócił uwagę na to ,że nie można akceptować postawy strony ukierunkowanej wyłącznie na pobieranie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przy jednoczesnym braku aktywności i zaangażowania z jej strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Świadczy o tym postawa strony, która nie chce zamienić mieszkania, m. in. ze względu na wysokie opłaty za czynsz.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której T. R. podniosła , że wydana decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca i narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca wywodziła , że z uwagi na swoją sytuację materialno-bytową była i jest w niedostatku. Jedynym jej dochodem jest emerytura w wysokości 423 zł miesięcznie, a dodatek mieszkaniowy został jej wstrzymany z powodu braku opłat i pomocy ze strony MOPS. Dodatkowo podała , że swoją "emeryturą 400 zł opłaca miesięcznie zaciągnięty kredyt na okres 7 lat" i pozostaje bez środków do życia,

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i w całości podtrzymało stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że wydano ją w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy zgodnie z przedmiotem sprawy.

Podstawę materialno-prawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, której art. 36 przewiduje ,że pomoc ta może przybrać postać świadczenia pieniężnego jak i nie pieniężnego, a jednym z nich jest określony w pkt 1 lit "b" tego przepisu zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. W myśl art. 39 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2 tego przepisu).

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej "kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej ". Osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy).

Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe dla osoby skarżącej jako osoby samotnie gospodarującej w wysokości 542 zł oraz jej miesięczny dochód w wysokości 696,57 zł , obejmujący świadczenie emerytalne w kwocie 423,84 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 272,73 zł . Poczynionych ustaleń w tym zakresie skarżąca skutecznie nie podważyła . W tej sytuacji zasadne jest stanowisko organów orzekających w sprawie, że skarżąca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 8 ust 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, obejmującej kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, co uzasadniało odmowę przyznania prawa do świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego. W tym zakresie organ pomocowy zobligowany jest wydać tzw. decyzję związaną . Ustalenie bowiem pewnych , istotnych okoliczności faktycznych , w tym przypadku przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego , automatycznie przesądza o kierunku rozstrzygnięcia organu w postaci odmowy przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego.

Z uwagi na fakt niespełnienia przez skarżącą przesłanki kryterium dochodowego , trafnie organ pomocowy rozważył również możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego, przysługującego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe i nie podlega zwrotowi, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast ocena zasadności rozstrzygnięcia w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w przepisie art. 2 ust. 1 tej ustawy, według którego pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazać w tym miejscu również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Określony w art. 41 ustawy o pomocy społecznej specjalny zasiłek celowy, oznacza możliwość przyznania bezzwrotnego świadczenia pieniężnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Jednakże rodzaj oraz zakres świadczenia, o które wnioskowała skarżąca, nie jest kwestią najistotniejszą dla rozwiązania sporu powstałego na tle wydanych w sprawie decyzji w zakresie odmawiającym przyznania specjalnego zasiłku celowego, bowiem istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie bowiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń pomocowych określonych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, tj. przykładowo bezdomności, ubóstwa, jak również wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w przepisie art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy do uzyskania świadczenia. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Użyty w przytoczonym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje na to, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tak zwanego uznania administracyjnego . Oznacza to ,że nie zawsze zainteresowana osoba spełniająca ustawowe kryteria zasiłek ten otrzyma , ponieważ organ może , ale nie musi przyznać świadczenie . W związku z tym działanie w ramach uznania administracyjnego, nie może być postrzegane, tak jak chce tego skarżąca, jako obowiązek wydania rozstrzygnięcia o treści oczekiwanej przez stronę. Polega ono bowiem, stosownie do art. 7 k.p.a., na załatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli jest to możliwe i zgodne z przepisami obowiązującego prawa, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Uznanie administracyjne, choć jest uprawnieniem organu administracyjnego do wyboru rozstrzygnięcia sprawy, to nie pozwala jednak organowi na dowolność w załatwieniu sprawy. Orzekając w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego, organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej).

Organ orzekający nie może jednak pominąć tego, że udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, uzależnione jest również od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Ustawodawca nie sformułował definicji "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jest to pojęcie nieostre, wymagające konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy.

Z ugruntowanego już orzecznictwa sądowo-administracyjnego w tym zakresie wynika, że pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego takimi okolicznościami nie są brak środków na życie, czy konieczność opłaty czynszu. Okoliczności te są wprawdzie konsekwencją trudnej sytuacji materialnej, której ani organy rozstrzygające sprawę ani Sąd nie kwestionują, jednakże nie można ich traktować jako nadzwyczajnych zdarzeń o charakterze losowym, odbiegających od typowych sytuacji w jakich znajdują się inne rodziny, spełniające kryterium dochodowe, których potrzeby winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/09, publ. LEX nr 580291, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 września 2011 r., II SA/Po 433/11, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Bez wątpienia sytuacja życiowa, w której znalazła się skarżąca jest trudna. Organy pomocy społecznej wnikliwie ustaliły jej sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, w tym faktyczny dochód miesięczny. Słusznie też uznały że brak dostatecznych środków na bieżące wydatki codziennego utrzymania, tj. na opłatę czynszu, nie można traktować, jako nagłe, nieprzewidywalne zdarzenie uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

W świetle poczynionych ustaleń Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że sytuacja finansowa skarżącej nie nastąpiła na skutek zdarzeń losowych od niej niezależnych. Nie doszło bowiem do zaistnienia nagłego , nadzwyczajnego zdarzenia w związku, z którym skarżąca znalazła się trudnej sytuacji bytowej. Reasumując trafnie organy pomocy społecznej wskazały, że sytuacja, w jakiej znajduje się skarżąca nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, o jakim mowa w przepisie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej .

Na marginesie sprawy zauważyć należy , że skarżąca systematycznie korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. W świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o pomocy społecznej nie można jednak akceptować postawy skarżącej, ukierunkowanej wyłącznie na pobieranie świadczeń z pomocy społecznej, przy jednoczesnym braku aktywności i zaangażowania z jej strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Świadczy o tym postawa skarżącej, która nie chce dokonać zamiany mieszkania , pomimo wysokiej opłaty za czynsz. Tymczasem w powołanej ustawie o pomocy społecznej określono przesłankę obowiązku współdziałania beneficjenta pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Powyższy obowiązek został przez ustawodawcę wyrażony wprost w przepisie art. 4 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonują tego obowiązku, nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia pomocy społecznej. Pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej zastał wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym. Jednocześnie przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2007 r. s. 38). W ocenie Sądu egzekucja od beneficjenta, bądź potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej obowiązku współdziałania jest istotna z tego punktu widzenia, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. W związku z tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia, o czym mowa w przepisach art. 11 ust. 2 i art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z przywołanych przepisów wynika bezsprzecznie, że organy pomocowe zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywał obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu powyższemu obowiązkowi organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie zadość uczyniły.

Konkludując powyższe rozważania uznać należy, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa w stopniu wymagającym wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.