Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1775/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 7 w zw. z art. 77 par. 1, art. 80 w zw. z art. 136 i art. 140
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: Par. 45 ust. 1, par. 46 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 20 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania błędnie skartowanej granicy działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego M. K. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 20 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] Starosty z dnia [...] 2014 r. w przedmiocie sprostowania błędnie skartowanej granicy działki.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następujących okolicznościach: Miasto (właściciel działki nr [...]) wystąpiło do Starosty z wnioskiem o dokonanie bieżącej aktualizacji operatu ewidencyjnego dla działek nr [...], [...], [...] i [...] (położonych w obrębie ewidencyjnym "G" jednostki ewidencyjnej "Miasto G"), w celu rozdzielenia różnych własności, włączonych do przedmiotowych działek. W toku postępowania przeprowadzono rozprawę administracyjną, podczas której organ wskazał, że stwierdzono błąd kartograficzny na mapie ewidencji gruntów, który zostanie usunięty dzięki mapie uzupełniającej z bieżącej aktualizacji gruntów. Na tej rozprawie współwłaściciel działki nr [...] M. K. (dalej: skarżący) oświadczył, że wnioskodawca i organ próbują w ten sposób pozbawić go części jego własności nieruchomości. Skarżący przedstawił również opinię geodety uprawnionego B. N. Miasto G w dniu 29 kwietnia 2014 r. przedłożyło mapę uzupełniającą z bieżącej aktualizacji gruntów, przyjętą do Państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Decyzją z dnia [...] 2014 r., wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.; dalej: p.g.k.) w zw. z § 36, § 27, § 45, § 46 ust. 2 pkt 2, § 47 ust. 3 i § 85 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), Starosta G orzekł o sprostowaniu błędnie skartowanej granicy działki nr [...] od strony działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] na mapie ewidencji gruntów w skali 1:1000 dla obr. "G" w jedn. ewid. "Miasto G" – bez zmiany ich powierzchni, na podstawie mapy uzupełniającej z bieżącej aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, opracowanej przez geodetę uprawnionego J. M. i włączonej do Państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24 kwietnia 2014 r. pod nr [...]. Organ podał, że poprzednio ustalona granica została wytyczona błędnie na mapie ewidencji gruntów w skali 1:1000, gdyż przebieg granicy działki nr [...], nr [...] i nr [...] od strony działek nr [...] i nr [...] winien uwzględniać inną własność – Dobra publiczne Gminy Katastralnej G. Organ podał, że stanowisko to wynika z opinii biegłego geodety uprawnionego J. M. i dołączonej do wniosku Miasta G opinii geodety Z. P. W ocenie organu, przedłożona przez skarżącego opinia geodety B. N. i nie uwzględnia mapy katastralnej, a nadto jest niespójna i uzasadniona w sposób nieczytelny. Organ pierwszej instancji stwierdził, że działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] zostały utworzone w trakcie zakładania ewidencji gruntów II etapu dla miasta G. Ogłoszenie operatu nastąpiło w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 14 poz. 106 z dnia 30 grudnia 1970 r. Organ podał, że w trakcie zakładania ewidencji gruntów II etapu w wyniku błędu kartograficznego część parceli gruntowej l.kat. [...] (objęta Lwh [...] gm. kat. G) stanowiącej Dobro publiczne Gminy Miasta G została włączona do działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] i [...] będących własnością osób fizycznych. Na podstawie mapy katastralnej w skali 1:2880 p.b. [...] (obecnie działka nr [...]) nie miała wspólnej granicy z p.b. [...] (obecnie działką nr [...]) oraz p.b. [...] (obecnie działką nr [...]) nie miała wspólnej granicy z p.b. [...] (obecnie działka nr [...] i część działki nr [...]). Natomiast zgodnie z mapą ewidencji gruntów w skali 1:1000, działka nr [...] graniczy z działkami nr [...] i nr [...]. Organ wyjaśnił, że na podstawie szkicu polowego nr 27 z aktualizacji do założenia Il etapu ewidencji gruntów dla miasta G wynika, że granica działki nr [...] od strony działki nr [...] biegnie po licu budynku i dalej po przedłużeniu tego lica wzdłuż istniejącego na gruncie ogrodzenia na podmurówce z kamieni. Mapa do celów projektowych w skali 1:500 sporządzona przez geodetę J. K. z dnia 2 września 1992 r. nr ewid. [...] przedstawia prawidłowy przebieg odcinka granicy działki nr [...]. Od strony działki nr [...] granica biegnie po licu budynku usytuowanego na działce [...] (kontur budynku jest jednocześnie granicą działki ni [...]) i dalej po jego przedłużeniu. Starosta wskazał, że na potrzeby bieżącej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, granice działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...] i [...] zostały ustalone na gruncie w dniu 17 sierpnia 2010 r. w trybie przepisów rozdziału 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Ustalenie granic odbyło się przy udziale zainteresowanych stron. Z czynności ustalenia granic został spisany "protokół ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków". Z treści protokołu wynika, że granice zostały ustalone na podstawie mapy katastralnej w skali 1:2880. Integralną częścią protokołu jest szkic ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków wraz z opisem przebiegu granic. W świetle zebranego materiału dowodowego uznano zatem, że granica działki nr [...] od strony ww. działek została błędnie skartowana na mapie ewidencji gruntów podczas prac związanych z założeniem nowego etapu ewidencji gruntów. W związku z tym wykazany stan w bazie danych ewidencyjnych jest niezgodny ze stanem prawnym. W celu doprowadzenia do zgodności ewidencji gruntów ze stanem prawnym, zaszła konieczność aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie zaistniałego błędu kartograficznego bez zmiany powierzchni działek. Organ po przeprowadzonej analizie zebranych dokumentów podzielił stanowisko zawarte w opinii J. M. i Z. P. Z treści tych opinii wynika, że działka nr [...] nie może mieć wspólnej granicy z działką nr [...] – rozdziela je bowiem inna własność – Dobro publiczne, a działka nr [...] na krótkim odcinku graniczy z działkami nr [...] i nr [...] (na pozostałym odcinku oddzielone są inną własnością – Dobrem publicznym). Organ nie podzielił tym samym stanowiska zawartego w opinii B. N. Z dokumentacji opracowanej przez geodetę J. M. wynika, że pomiar punktów granicznych wyznaczających przebieg granicy działki nr [...] od strony działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] wykonany został zgodnie z obowiązującymi obecnie standardami technicznymi.

W odwołaniu od tej decyzji M. K. wskazał, że narusza ona art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak również § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i art. 30 ust. 1 p.g.k. W ocenie skarżącego, Starosta wykroczył poza granice działalności rejestrowej i dopuścił się ustalenia spornych granic miedzy działkami, rozstrzygając w ten sposób spór o prawo własności. Zdaniem autora odwołania, opracowanie przygotowane przez biegłego geodetę J. M. zostało niezasadnie włączone do Państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ponadto wskazano, że w aktach brakuje protokołu ustalenia przebiegu granic działek, w którym właściciele zgodnie oświadczają o przebiegu ustalonych granic lub o sporze co do nich.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty. W pierwszej kolejności organ podał, że sprawa została przez niego rozpoznana z uwzględnieniem ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 897). Organ podał, że trafnie Starosta załatwił sprawę w drodze decyzji administracyjnej, stosownie do art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k. Organ wskazał, że na potrzeby bieżącej aktualizacji operatu, przebieg granic działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...] i [...] ustalono na gruncie w dniu 17 sierpnia 2010 r., przy udziale zainteresowanych stron. Z protokołu ustalenia przebiegu granic wynika, że granice ustalono na podstawie mapy katastralnej w skali 1:2880 znajdującej się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym oraz zapisu potwierdzającego prawo własności w Lwh [...]. Ustalony przebieg granic jest zgodny z istniejącym stanem prawnym. Organ zaznaczył, że skarżący nie podpisał ww. protokołu wskazując, że nie zgadza się na wskazaną granicę jego działki. W ocenie organu drugiej instancji z § 36, § 37, § 39 ust. 3 i § 62 wynika, że przebieg granic działek ewidencyjnych w operacie ewidencji gruntów i budynków wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, sporządzonej w postępowaniu rozgraniczeniowym, a także w celu podziału nieruchomości. Dopiero w przypadku braku takiej dokumentacji dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie. Organ odwoławczy wskazał, że w swoim orzecznictwie sądy administracyjne wielokrotnie podkreślają, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Rejestr ewidencji gruntów i budynków jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Przepisy p.g.k. nie dają podstaw prawnych do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie Starosta orzekł o zmianie przebiegu granic w związku z koniecznością wyeliminowania błędu popełnionego podczas zakładania ewidencji gruntów i budynków, a polegającego na niewykazaniu w operacie ewidencyjnym działki odpowiadającej części parceli l. kat. [...] stanowiącej odrębną nieruchomość objętą Lwh [...]. W świetle powyższych wyjaśnień nieuzasadniony jest zarzut, iż prowadzone postępowanie miało na celu pozbawienie skarżącego własności. Jego rodzice nabyli bowiem parcelę budowlaną l. kat. [...], która odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] w granicach przedstawionych na mapie uzupełniającej z bieżącej aktualizacji. Należy również zaznaczyć, że ustalenie przebiegu granic w trybie ewidencyjnym nie wyłącza rozstrzygnięcia dotyczącego zasięgu prawa własności pomiędzy właścicielami sąsiadujących działek w trybie postępowania o rozgraniczenie. Ponadto w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie zostały naruszone podstawowe zasady postępowania administracyjnego. W sprawie został zgromadzony niezbędny materiał dowodowy, zapewniono czynny udział stronom. Starosta rozpatrzył cały materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Pismem z dnia 18 września 2014 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k. poprzez wykorzystanie trybu aktualizacyjnego przewidzianego w tych przepisach do ustalenia przebiegu granic nieruchomości utworzonych z działek nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] (obr. G, jedn. Miasto G), podczas gdy wskazane postępowanie nie służy ustalaniu przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 140 oraz z art. 136 k.p.a. poprzez:

– wydanie rozstrzygnięcia w braku zgromadzenia jakiegokolwiek materiału dowodowego dotyczącego zakładania ewidencji gruntów II etapu dla Miasta G oraz oparcie się przez organ na niewiarygodnym i nieadekwatnym materiale dowodowym w postaci kserokopii mapy miasta G w skali 1:2800, a w konsekwencji – dowolne ustalenie, że w trakcie zakładania odnośnego etapu ewidencji gruntów dopuszczono się błędu kartograficznego w zakresie skartowania granicy działki Gminy G nr [...];

– poczynienie błędnego, dowolnego ustalenia faktycznego, jakoby zmiana przebiegu granic ww. działek nie pociągała za sobą zmiany powierzchni wskazanych działek, podczas gdy nie zostały przeprowadzone na wskazaną okoliczność żadne dowody, zaś zmiana przebiegu odnośnych granic w istocie diametralnie wpływa na wielkość ich powierzchni, w tym powierzchni działki skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 powołanej wyżej ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja została wydana w stanie faktycznym i prawnym, wymagającym na wstępie rozważenia istoty ewidencji gruntów i budynków, w szczególności zaś jej rejestrowego charakteru, a także zasad rządzących funkcjonowaniem ewidencji i jej aktualizacją. I tak, stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy lub podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą natomiast wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – także innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu lub gospodarowaniu znajdują się nieruchomości. Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych, zgodnie z art. 24 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454, zwanego dalej rozporządzeniem), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 26 ust. 2 p.g.k. Zgodnie z § 45 ust. 1 powołanego rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Z powyższych regulacji wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlającym aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku stanu prawnego nie tworzy. Nie rozstrzyga także sporów o prawa do gruntów, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (tak NSA w wyroku z 12 lipca 2012 r., I OSK 1004, LEX nr 1225527).

Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków i dokonujące aktualizacji zapisów tej ewidencji nie mają żadnych uprawnień do badania, czy też kontrolowania prawnych konsekwencji orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, czy też danych wynikających z ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów prawa (np. z elektronicznych ksiąg wieczystych w zakresie danych określających prawa do nieruchomości, elektronicznego systemu ewidencji ludności w zakresie identyfikacji osób fizycznych ujawnionych w katastrze nieruchomości, z krajowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej, z Krajowego Rejestru Sądowego w zakresie identyfikacji i aktualizacji danych o przedsiębiorcach, stowarzyszeniach i innych podmiotach, których prawa zostały wykazane w katastrze nieruchomości).

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Obszar gruntu jednorodny pod względem prawnym to obszar gruntów stanowiących przedmiot prawa własności tej samej osoby (tych samych współwłaścicieli). Obszar gruntu nie stanowiący przedmiotu własności jednego właściciela lub kilku współwłaścicieli, jako niespełniający warunku jednorodności prawnej, nie może stanowić działki ewidencyjnej w rozumieniu przepisu § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Stwierdzić tym miejscu należy, w nawiązaniu do przedstawionych wyżej regulacji ustawy i rozporządzenia, dotyczących zmian i aktualizacji danych wynikających z ewidencji, że zgodnie z jednolitym poglądem orzecznictwa, aktualizacja danych w ewidencji dotyczy naniesienia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Tak wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 10 lutego 2003 r., II SA 1478/01 (LEX nr 156384), a także WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 6 marca 2006 r., IV SA/WA 2170/05 (LEX nr 222265) i 20 czerwca 2006 r., IV SA/Wa 721/06 (LEX nr 2352292), jak również WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 19 lutego 2008 r., II SA/Bk 636/07 (LEX nr 480114). W orzecznictwie sądów administracyjnych co prawda niekiedy przyjmuje się, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych, jednak z zastrzeżeniem, że czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych pomyłek (w świetle przedłożonych dokumentów), a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję na przykład przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Dokumenty, na podstawie których dokonuje się tego rodzaju aktualizacji, określone zostały w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i jest to między innymi prawomocne orzeczenie sądowe (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast spór co do przebiegu granicy może być rozstrzygnięty w postępowaniu rozgraniczeniowym, tj. w trybie przepisów art. 29-34 p.g.k. Możliwe jest także wystąpienie w tego rodzaju sprawie do sądu powszechnego o ustalenie rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, w tym także prawa własności. Orzeczenie Sądu w tym przedmiocie stanowić będzie podstawę do wprowadzenia stosownych zmian w ewidencji gruntów.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że kwestionowany przez wnioskodawcę wpis w ewidencji miała charakter oczywistej omyłki. W aktach postępowania brak jest dokumentacji dotyczącej zakładania ewidencji gruntów II etapu dla miasta G, na który powołują się organy obu instancji w uzasadnieniach rozstrzygnięć. W szczególności w aktach postępowania brak jest mapy Miasta G w skali 1:2880. W aktach znajduje się jedynie bliżej niezidentyfikowana kserokopia mapy, która – jak trafnie zarzuca skarżący – nie nosi cech dokumentu urzędowego, a zatem nie mogła stanowić podstawy aktualizacji ewidencji, także z tej przyczyny, że została sporządzona przed wprowadzeniem do ewidencji gruntów kwestionowanych danych. Wobec powyższego należy uznać, że organy dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w związku z art. 140 i art. 136 k.p.a.

Organ administracji ponownie rozpoznając niniejszą sprawę powinien zatem w pierwszej kolejności uzupełnić materiał dowodowy w taki sposób, by na jego podstawie można było przesądzić, czy zmiana ewidencji, której wprowadzenia żąda wnioskodawca, może być zakwalifikowana jako oczywista omyłka. Dalsze postępowanie organu będzie natomiast konsekwencją powyższego ustalenia.

Ponownie rozpatrując wniosek organy winny uwzględnić aktualny stan, który winien być podstawą wpisów w ewidencji, stanowiącej rejestr prowadzony zgodnie z zasadami sformułowanymi w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, uwzględniając wyrażone wyżej poglądy sądu, w szczególności mając na uwadze, że między stronami postępowania administracyjnego istnieje spór co do prawa własności, jak również co do przebiegu granic między działkami stanowiącymi przedmiot postępowania.

Nadto należy stwierdzić, że zasadny jest zarzut skarżącego, iż organy poczyniły w niniejszej sprawie błędne, dowolne ustalenia faktyczne, jakoby zmiany przebiegu granic działek nie pociągały za sobą zmiany ich powierzchni. Na powyższą okoliczność nie zostały bowiem przeprowadzone żadne dowody, natomiast wielkość powierzchni działki niewątpliwie jest pochodną przebiegu jej granic. Wytłumaczenie powyższej kwestii (braku zmian powierzchni działek, mimo zmian przebiegu ich granic), musi być jednoznaczne i oparte na jasno sprecyzowanym uzasadnieniu stanowiska. Tego wymogu nie spełniają zaś decyzje wydane w tej sprawie, gdyż organy w ogóle kwestii tej nie rozważały, ograniczając się do autorytatywnego stwierdzenia, że sprostowanie błędnie skartowanej granicy działki nr [...] nastąpiło bez zmiany powierzchni działek z nią sąsiadujących. Kontrolowane postępowanie administracyjne wymaga zatem uzupełnienia materiału dowodowego (z udziałem geodety), także w zakresie obejmującym dokładne pomiary działek stanowiących przedmiot postępowania.

Powyższe uchybienia przepisom postępowania stanowiące naruszenie zasady prawdy obiektywnej sprawiają, że sąd nie jest w stanie ocenić, czy organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Badanie legalności decyzji w kontekście naruszeń przepisów prawa materialnego może bowiem mieć miejsce w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Dopiero po ustaleniu, jaki jest charakter błędu w ewidencji, na który powołuje się wnioskodawca, będzie możliwa ocena prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, na co już wyżej wskazano w niniejszym uzasadnieniu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyły się: wpis od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem w wysokości stawki minimalnej, to jest 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.