Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 313/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, 174 pkt. 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 2, 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 577/09 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia (...) kwietnia 2009 r. nr (...) w przedmiocie prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służba wojskową oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 577/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę W. R. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia (...) kwietnia 2009 r. nr (...) w przedmiocie prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją Nr (...) z dnia 9 lutego 2009 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...) w Warszawie przyznał W. R. prawo do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową w kwocie 555,10 zł, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 104 § 1 kpa, art. 6art. 9 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 2, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 2, art. 75 ust.3, art. 81 ust. 3 w związku z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją nr (...) z dnia 18 kwietnia 2003 r. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wypowiedział st.chor. W. R. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej pełniącemu służbę od dnia 1 października 2003 r. do dnia 24 kwietnia 2006 r. w tej jednostce. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr (...) z dnia 31 marca 2006 r. stwierdził nieważność powyższej decyzji z 18 kwietnia 2003r. jako wydanej z naruszeniem prawa. W związku z przywróceniem odwołującego się do służby wojskowej wypłacono mu w dniu 2 czerwca 2006 r. należności związane z pełnieniem służby wojskowej za okres od dnia 1 października 2003 r. do dnia 24 kwietnia 2006 r., a z uwagi na to, że należności te zostały wypłacone po terminie (najpóźniej powinny być wypłacone w dniu 8 maja 2006 r.) przyznano mu odsetki w kwocie 555,10 zł.

Od tej decyzji W. R. złożył odwołanie, wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji w całości, jako wydanej bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 kpa), ewentualnie uchylenie jej w całości i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie odsetek, ewentualnie o uchylenie w/w decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) z uwagi na niedopuszczalność prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wypłaty odsetek od świadczeń należnych żołnierzowi zawodowemu, oraz wypłacenie odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych świadczeń w okresie od dnia 1 października 2003 r. do 23 kwietnia 2006 r. w wysokości wyliczonej od dni wymagalności poszczególnych świadczeń do dnia zapłaty (tj. 12 lipca 2006 r.) w kwocie 19. 962, 43 zł, ewentualnie w razie uznania, iż możliwe jest wydanie decyzji administracyjnej w tego rodzaju sprawie, uchylenie w/w decyzji w części, w której odmówiono przyznania odsetek od nieterminowo wypłaconych należności ponad kwotę 555,10 zł i orzeczenie co do istoty sprawy 138 § 1 pkt 2 kpa) poprzez przyznanie odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń należnych w okresie od dnia 1 października 2003 r. do 23 kwietnia 2006 r. w wysokości wyliczonej od wymagalności poszczególnych świadczeń do dnia zapłaty (tj.

12 lipca 2006 r.), w kwocie 19.962,43 zł.

Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy decyzją Nr (...) z dnia (...) kwietnia 2009 r. na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną

decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że uposażenie odwołującego się nie stało się wymagalne ani w dniu 1 października 2003 r., ani w żadnym kolejnym miesiącu, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr (...) z dnia (...)kwietnia 2003 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta korzystała z domniemania prawidłowości i miała moc obowiązującą dopóki nie została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie nieważności. Skarżący w czasie obowiązywania tej decyzji był zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Według organu chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji Nr (...) z dnia (...) kwietnia 2003 r. jest dzień, gdy ww. decyzja nr 502/Pers Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 31 marca 2006 r. stała się ostateczna i obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej powstał dopiero w dniu 8 maja 2006 r. Nie można przyjąć, iż do tego dnia organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia, pomimo tego, że decyzja stwierdzająca nieważność wywarła skutki "ex tunc". Opóźnienie w wypłacie należnych odwołującemu się świadczeń rozpoczęło swój bieg dopiero od dnia 9 maja 2006 r. (wypłata nastąpiła w dniu 2 czerwca 2006 r.) Za okres od dnia 9 maja 2006 r. do dnia 2 czerwca 2006 r. organ I instancji przyznał odwołującemu się odsetki w kwocie 555,10 zł.

Na tę decyzję W. R. złożył skargę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz decyzji organu I instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 kpa) ewentualnie, uchylenie w całości -jako wydanych z naruszeniem prawa - zaskarżanej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a) i decyzji organu I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Wielokrotnie jednak wskazywano zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Jednakże nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu. Decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej, który można ogólnie określić jako status przeniesionego do rezerwy. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, to nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał statusu przeniesionego do rezerwy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W. R. zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1P.p.s.a.), tj.:

a) art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu nieprawidłowej daty wymagalności świadczeń z okresu od 01.10.2003 r. do 23.04.2006 r. a tym samym przyznaniu odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie tych świadczeń w zaniżonej wysokości,

b) § 12 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz.U, 2000 r. Nr 62 poz. 729) oraz art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia zasadniczego z okresu od 01.10.2003 r. do 23.04.2006 r.

c) § 4 rozporządzenia MON z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. z 2000 r., nr 65, poz. 770) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie nagród rocznych z okresu od 01.10.2003 r. do 23.04.2006 r.

d) § 5 rozporządzenia MON z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz.U. 2004 r. Nr 108 poz. 1146) oraz art. 83 ust. 5 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie dodatkowych rocznych uposażeń z okresu od 01.10.2003 r. do 23.04.2006 r.

e) § 2 i 4 rozporządzenia MON z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 2004 r. Nr 66 poz. 611) oraz art. 87 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie gratyfikacji urlopowych z okresu od 01.10.2003 r. do 23.04.2006 r.

f) § 3 i 9 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych, małżonków i dzieci pozostających na ich utrzymaniu z bezpłatnych przejazdów oraz innych świadczeń socjalno-bytowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 135 poz. 1452) oraz art. 120 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie ekwiwalentów pieniężnych za przejazd raz w roku do dowolnie wybranej miejscowości z okresu od 01.10.2003 r. do 23.04.2006 r.

g) art. 104 § 1 kpa, art. 75 ust. 3 i art. 104 ust. 1 ustawy pragmatycznej, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, skutkujące uznaniem, iż organy administracyjne uprawnione były do wydania w sprawie decyzji administracyjnych w oparciu o w/w przepisy, mimo iż nie zawierają one upoważnienia stanowiącego o konieczności załatwienia o roszczeniu odsetkowym decyzją administracyjną.

2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy administracji nie naruszyły prawa (materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, 7, 77 i 156 kpa) wydając decyzje w niniejszej sprawie i niedostrzeżenie nieprawidłowości w działaniu organu administracyjnego II instancji, który będąc do tego zobowiązanym nie naprawił przeoczenia organu pierwszej instancji polegającego na braku oparcia działań Sądu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz błędnym ustaleniu konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu i wpływu tejże okoliczności na wymagalność świadczeń skarżącego, a także wydaniu decyzji w sprawie w której przepisy nie wymagają takiej formy.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej kasator wniósł o:

a) uchylenie w całości zaskarżanego wyroku oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez:

- stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji

Dowódcy (...) w Warszawie nr (...) z dnia (...) lutego 2009 r. w przedmiocie

przyznania prawa skarżącego do odsetek od nieterminowo wypłaconego uposażenia, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 kpa),

ewentualnie, w razie uznania, że możliwe było wydanie decyzji administracyjnych co do tego rodzaju rozstrzygnięcia:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji,

b) zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349) - na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy według norm przepisanych, tj. w kwocie 2400 zł.

ewentualnie,

a) uchylenie w całości - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. - zaskarżanego wyroku Sądu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

b) zasądzenie - na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb-Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349) - na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy według norm przepisanych, tj. w kwocie 2400 zł.

c) zasądzenie - na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349) - na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych, tj. w kwocie 2400 zł.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż skutkiem uchylenia przez sąd administracyjny wadliwej decyzji administracyjnej w przedmiocie zwolnienia (wypowiedzenia stosunku służbowego) jest reaktywowanie stosunku służbowego z dniem ogłoszenia prawomocnego w tym zakresie wyroku sądu. Taki wyrok wywołuje skutki na przyszłość ("ex nunc"), czyli licząc od daty uchylenia. Od dnia wyroku żołnierzowi należy się uposażenie. Natomiast za okres wstecz żołnierz może dochodzić naprawienia szkody (zgodnie z art. 287 P.p.s.a. stronie która poniosła szkodę, służy odszkodowanie od organu, który wydał decyzję). Z kolei skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji (przez sąd administracyjny lub organ administracji) w przedmiocie zwolnienia ze służby (wypowiedzenia stosunku służbowego) jest to, iż decyzja ta jest nieważna od początku, tj. wstecz od chwili jej dokonania (skutek ex tunc). Takie stwierdzenie jest aktem deklaratoryjnym, który powoduje, że decyzja o zwolnieniu ze służby przestaje obowiązywać już od dnia jej wydania, a żołnierz znajduje się znów w takiej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawał w dniu zwolnienia ze służby. Reaktywowany jest stosunek służbowy z dniem, w którym został on - nieprawidłowo - zakończony. W konsekwencji przyjąć należy, że osoba zwolniona z rażącym naruszeniem prawa nigdy nie przestaje być żołnierzem zawodowym, i w związku z tym przysługują jej świadczenia należne za okres pozostawania poza służbą (wskutek niezgodnego z prawem zwolnienia).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy wniósł, o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawowy zarzut zawarty w skardze kasacyjnej dotyczy błędnego określenia przez Sąd pierwszej instancji terminu wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia zasadniczego W. R. w okresie od 1 października 2003 r. do 23 kwietnia 2006 r. Na tej podstawie autor skargi kasacyjnej formułuje pod adresem Sądu pierwszej instancji szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego - art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej, § 12 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy, § 4 rozporządzenia MON z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy, § 5 rozporządzenia MON z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego, § 2 i 4 rozporządzenia MON z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych, § 3 i 9 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych, małżonków i dzieci pozostających na ich utrzymaniu z bezpłatnych przejazdów oraz innych świadczeń socjalno-bytowych.

Żaden z powołanych zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Istota zagadnienia w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, a następnie przywróconemu do służby w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, przysługują odsetki od uposażenia wypłaconego po przywróceniu do wojskowej służby zawodowej za okres obowiązywania decyzji o zwolnieniu ze służby.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji jest niewątpliwe aktem działającym wstecz, tzn. od dnia wejścia do obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. Jednakże okoliczność, że dana decyzja administracyjna działa ex tunc nie przesądza jeszcze o tym, że jest ona pod każdym względem, zarówno w sferze materialnoprawnej, jak i formalnoprawnej, wyłącznie aktem o charakterze deklaratoryjnym. W teorii prawa o postępowaniu administracyjnym wskazuje się, że podział aktów na konstytutywne i deklaratoryjne jest niedoskonały, gdyż nie zapewnia on rozłącznego wyróżnienia obu kategorii aktów. Zwraca się też uwagę, że stwierdzenie nieważności nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również doniosłe elementy nowego stanu prawnego i wywiera jeszcze inne skutki w obrocie prawnym. Dopiero od dnia jej doręczenia stronom prawdopodobieństwo nieważności kwestionowanej decyzji ustępuje miejsca urzędowemu, władczemu potwierdzeniu jej ciężkiej wadliwości, a okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności ustaje w dacie ostateczności aktu nadzorczego. Stąd przy ocenie skutków prawnych decyzji nieważnościowej nie można ograniczać się tylko do cech deklaratywności, a pomijać jej elementów konstytutywnych. Moc obowiązująca w czasie decyzji, stwierdzającej nieważność innej decyzji, nie zamyka się wyłącznie w jej skutku wstecznym, lecz działa także na przyszłość. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 762).

Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, przyjąć trzeba, że dopiero z chwilą stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzją z dnia (...) marca 2006 r. nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, obalona została moc obowiązująca dokonanego wobec W. R. wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą wsteczną, tj. od chwili jej wydania. Nie oznacza to jednak, że już od tej daty zostały zniesione automatycznie wszystkie skutki dokonanego wypowiedzenia. W doktrynie prawa administracyjnego nie budzi wątpliwości, że nawet wadliwe akty konstytutywne (a taki charakter noszą akty w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej), do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego wywołują określone skutki w sferze prawa materialnego (zob. np. T. Woś: Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie. Warszawa 1978, s. 143). Decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, chociaż – jak to przyjął organ nadzoru – dotknięta ciężką wadliwością prawną, do czasu stwierdzenia jej nieważności zachowała moc erga omnes i korzystając z domniemania ważności wywołała określone skutki prawne. W jej następstwie doszło bowiem do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej skarżący przestał być zatem czynnym żołnierzem zawodowym, a uzyskał nowy status przeniesionego do rezerwy. W tym czasie zaktualizowały się wobec niego inne uprawnienia finansowe, a mianowicie prawo do świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego, a nie prawo do należności z tytułu pełnienia zawodowej służbie wojskowej. Skoro W. R. przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, to nie przysługiwało mu prawo do uposażenia, a tym samym nie powstawało roszczenie o jego zapłatę.

W konsekwencji – z uwagi na fakt, iż w okresie między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego, a stwierdzeniem nieważności takiej decyzji organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania przez skarżącego w zawodowej służbie wojskowej – nie sposób przyjąć, aby mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej. O opóźnieniu dłużnika może być mowa, jeżeli nie spełnia on świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne. Oczywistym zatem jest, że w pierwszej kolejności należy ocenić czy roszczenie o określone należności jest zasadne, a zatem czy w ogóle można mówić o jego wymagalności. Stwierdzenie nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, a tym samym nie zawsze łączy się z obowiązkiem wypłacenia świadczeń za cały okres pozostawania poza służbą. Reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi więc prawa do uposażenia i związanych z nim odsetek za nieterminową jego wypłatę.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz 151 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zarzut ten jest niewłaściwie sformułowany bowiem kasator zarzucił Sądowi pierwszej instancji jednoczesne naruszenie art. 145 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a., a więc przepisu na podstawie którego Sąd uwzględnia wniesioną skargę na decyzję lub postanowienie w związku z przepisem na podstawie którego Sąd tę skargę oddala. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie mógł odnieść oczekiwanego skutku, bowiem jak podniesiono na wstępie zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie granicach skargi kasacyjnej i nie jest uprawniony do samodzielnego uściślania lub uzupełniania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie może stwarzać wątpliwości interpretacyjnych.

Również powiązanie zarzutów postępowania sądowoadministracyjnego z art. 156 K.p.a. należy uznać za chybione, ponieważ naruszenie tego przepisu może dotyczyć wyłącznie podstawy wyroku stwierdzającego nieważność zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem w rozpoznawanej sprawie oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Powyższe zatem oznacza, że nie mogło dojść w niniejszej sprawie do naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu K.p.a. Sąd pierwszej instancji nie uchybił także art. 134 §1 P.p.s.a. badając w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.