Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1525/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości Firmy Inwestycyjnej "L" S.A. w upadłości likwidacyjnej w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości Firmy Inwestycyjnej "L" S.A. w upadłości likwidacyjnej w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 lipca 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie określenia wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 lipca 2013 roku w przedmiocie określenia wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 rok strona skarżąca, działająca przez pełnomocnika radcę prawnego J.W., złożyła wniosek o przyznanie stronie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, iż strona skarżąca znajduje się obecnie w upadłości ogłoszonej 5 maja 2009 roku. Przed upadłością przedmiotem działalności wnioskodawcy były m. in.: produkcja ceramiki budowlanej, cementu, wapna oraz gipsu, wyrobów betonowych oraz gipsowych, budownictwo, sprzedaż hurtowa materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego, obsługa nieruchomości, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, działalność w zakresie architektury i inżynierii.

W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 2.000.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 5.648,01 zł. Rok obrotowy 2012 został zamknięty stratą w wysokości 495.025,21 zł. Wskazano ponadto, iż strona dysponuje rachunkiem bankowym w Banku Spółdzielczym, którego stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 35.852,24 zł oraz rachunkiem w Banku WBK S.A, którego saldo było zerowe. Strona posiada lokaty bankowe w Banku Spółdzielczym na łączną kwotę 724.100 zł.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Dyrektor Izby Skarbowej w dniu 15 lipca 2013 roku wydał wobec Spółki decyzje określające wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2005 w kwocie 166.756 zł, za rok 2006 w kwocie 493.297 zł oraz określającą wysokość straty poniesionej przez Spółkę w roku 2007 w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 5.028.440,45 zł. Na w/w decyzje zostały wniesione do tut. sądu skargi, a łączna kwota wpisów do uiszczenia których strona została wezwana wynosi 4.991 zł. Strona skarżąca nie jest w stanie ponieść takiego obciążenia. Na koniec 2011 roku Spółka wykazała stratę w kwocie 47.097.850,61 zł, natomiast na koniec 2012 roku stratę w kwocie 495.025,21 zł. Na obecnym etapie postępowania upadłościowego Spółka nie posiada gruntów zaliczonych do środków trwałych, środków trwałych używanych na podstawie najmu i podobnych, ani środków trwałych w budowie. Zobowiązania krótkoterminowe Spółki wynoszą łącznie 237.583.937,17 zł, z czego zobowiązania względem Skarbu Państwa wynoszą łącznie 274.589,08 zł, zaś zobowiązania z tytułu wynagrodzeń niewypłaconych na dzień 4 maja 2009 r. wynoszą 252.722,32 zł. Na dzień 31 grudnia 2012 roku Spółka zatrudniała już tylko trzech pracowników z uwagi na całkowite zaprzestanie działalności. Wnioskodawca jest na końcowym etapie wyprzedaży majątku, co powoduje, iż ponosi dodatkowe koszty związane z ogłoszeniami. Jednocześnie Spółka ma problemy z upłynnieniem majątku, ponieważ nie ma chętnych na jego zakup, a majątek ten ciągle generuje koszty utrzymania. Wpływy do masy upadłości, jakie się pojawiają mają charakter nieregularny i najczęściej nie wystarczają na pokrycie nawet bieżących niezbędnych wydatków funkcjonowania Spółki i Syndyka w trakcie postępowania upadłościowego (wynagrodzenia pracowników, obsługa księgowa, czynsz biuro, podatki, ZUS, ogłoszenia o przetargach, itp. – razem ok. 35 tys. zł miesięcznie). Strona wskazała, iż masa upadłości posiada na lokatach bankowych kwotę ok. 440.000 zł, ale kwota ta jest zarezerwowana wyłącznie na spłatę wierzytelności II kategorii, która według pierwotnej listy podziału wierzytelności wynosi 335.096 zł oraz III kategorii w kwocie 371.061,46 zł. Spółka jest na etapie przygotowywania planu podziału środków. Dodatkowo na rachunek lokaty wskazany we wniosku została przekazana kwota wadium 320.400 zł w związku z przetargiem na sprzedaż nieruchomości – nieruchomość ta jest jednak objęta hipoteką na znacznie większą kwotę niż wartość tej nieruchomości, dlatego Spółka nie może dysponować również tą kwotą. Natomiast kwota 35.852 zł wykazana w formularzu została w dniu 1 października przeznaczona na spłatę w/w kategorii wierzytelności. Na chwilę obecną na wskazanym rachunku jest kwota ok. 500 zł. W tych okolicznościach Spółka nie dysponuje środkami potrzebnymi do uiszczenia wpisów.

Zdaniem strony odmowa przyznania jej prawa pomocy przełoży się bezpośrednio na ograniczenie prawa do sądu, gdyż sankcją za nieopłacenie wpisów sądowych jest odrzucenie skargi. Wywoła także wiele negatywnych skutków społecznych, zachodzi bowiem niebezpieczeństwo naruszenia interesu społecznego przejawiającego się w ochronie miejsc pracy. Wnioskodawca, aby zagospodarować środki na koszty sądowe byłby zmuszony do niewypłacenia wynagrodzenia pracownikom, zaprzestania ponoszenia kosztów czynszu za biuro i przerwania postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków na ogłoszenia o sprzedaży majątku.

Do wniosku strona skarżąca załączyła odpisy następujących dokumentów: wprowadzenia do sprawozdania finansowego, bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 roku, rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 roku wraz z informacją dodatkową do sprawozdania finansowego.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie orzekającego wnioskujący Syndyk Masy Upadłości Firmy Inwestycyjnej "L" S.A. w upadłości likwidacyjnej w K. nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej możliwości finansowe. W związku z tym, że podmiot skarżący złożył skargi na trzy decyzje Dyrektora Izby Skarbowej punktem odniesienia winna być łączna kwota wszystkich wpisów od skarg w sprawach, które toczą się jednocześnie (4.991 zł).

Orzekający wziął pod uwagę okoliczność, iż w niniejszym postępowaniu mamy do czynienia ze szczególną kategorią podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jakim jest Syndyk Masy Upadłości, jednakże okoliczność ta nie przesądza o konieczności automatycznego zwolnienia go od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jak bowiem zauważył NSA w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 204/08), gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do dokonania likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to z pewnością dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową. W obecnym stanie prawnym brak jest takich uregulowań.

Jak wynika z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych do wniosku dokumentów źródłowych sytuacja finansowa strony skarżącej nie jest łatwa. Od 5 maja 2009 roku znajduje się bowiem w stanie upadłości, całkowicie zaprzestała prowadzenia działalności. Strona posiada znaczne zobowiązania i ma problemy z upłynnieniem majątku. Należy jednak zauważyć, że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi w Banku Spółdzielczym w formie lokat bankowych na łączną kwotę 724.100 zł. Zestawienie tej kwoty w wysokością wpisów sądowych, które strona ma opłacić prowadzi do wniosku, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy podmiot posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zgodnie o ogólną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada ta jest konsekwencją zakwalifikowania kosztów sądowych jako daniny publicznej. Nie sposób zatem uznać, że pokrycie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz zaspokojenie w tym postępowaniu wierzycieli spółki korzystały z pierwszeństwa w ich zaspokojeniu przed wierzytelnościami Skarbu Państwa o charakterze kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn.. akt II FZ 83/11 oraz z dnia 28 września 2011, sygn.. akt I FZ 267/11).

Ponadto, zgodnie z art. 342 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem Syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 430/12). Z tych względów argument strony skarżącej o planowanym przeznaczeniu posiadanych środków finansowych na spłatę wierzytelności II oraz III kategorii nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę jej możliwości płatniczych.

Skoro zatem podmiot skarżący dysponuje środkami pieniężnymi, których wysokość znacznie przewyższa wysokość kosztów sądowych sprowadzających się obecnie do wpisu od złożonej skargi, to tym samym nie można stwierdzić, że nie posiada on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.