Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 14/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 30 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 30, art. 2 pkt 2, pkt 3, pkt 10, pkt 11, art. 25, art. 27 ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.), odmówiono A. B. umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanych osobie uprawnionej A. T. w łącznej kwocie [...] zł (na dzień wydania niniejszej decyzji) wraz z ustawowymi odsetkami na dzień spłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do treści art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej "ustawa"), wskazując, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Świadczenia z funduszu są świadczeniami zwrotnymi.

Wyjaśniono, że wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 18 listopada 2002 r. sygn. akt [...] dłużnik alimentacyjny został zobowiązany do łożenia alimentów w wysokości po 250,00 zł miesięcznie na rzecz syna A. T. Z obowiązku łożenia alimentów na dziecko nie wywiązywał się następstwem czego została wszczęta egzekucja przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. , która stała się bezskuteczna. W związku z powyższym doszło do uruchomienia wypłaty świadczenia alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny, przebywający w Zakładzie Karnym w W., złożył wniosek o umorzenie obowiązku zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionego wierzyciela świadczeń.

Organ wskazał, że w okresie od 1 listopada 2005 r. do 30 września 2008 r. wypłacał zaliczkę alimentacyjną oraz w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2011 r. świadczenia alimentacyjne.

Wskazano na regulację zawartą w art. 30 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Odnosząc się do tego warunku umorzenia zadłużenia wyjaśniono, że do Działu Świadczeń Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. , do dnia wystawienia decyzji, nie wpłynęła żadna kwota na pokrycie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych oraz na pokrycie wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.

Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy, w przypadku gdy w okresie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone, po zaprzestaniu wypłaty świadczenia organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności wierzyciela alimentacyjnego - do wysokości zasądzonych miesięcznie świadczeń,

2) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

5) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia.

Organ wyjaśnił nadto, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane były do września 2011 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w J. pismem z dnia 19 lipca 2017 r. poinformował, że od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj. od dnia 29 listopada 2002 r. kwoty przekazane na rzecz wierzyciela egzekwowane były z wynagrodzenia za pracę w Zakładzie Karnym. Ostatnia potrącona kwota wpłynęła na konto komornika w dniu 14 grudnia 2012 r. i od tego momentu egzekucja jest bezskuteczna.

Zakład Karny w W. pismem z dnia 22 września 2017 r. poinformował, że dłużnik alimentacyjny był zatrudniony odpłatnie i otrzymywał wynagrodzenie w wysokości: wrzesień 2012 r.- 375,20 zł, październik 2012 r.- 359,04 zł, listopad 2012r. -500,08 zł.

Wskazano, że umorzenie należności świadczeń alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 1 cyt. ustawy jest możliwe, jeżeli egzekucja w sprawie jest skuteczna przez co najmniej 3 lata, wpłaty dokonywane są co miesiąc oraz alimenty są w kwocie nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Po analizie stanu faktycznego sprawy ustalono, że egzekucja jest częściowo skuteczna wobec czego nie może mieć zastosowania wskazany przepis.

Odniesiono się zatem do art. 30 ust. 2 cyt. ustawy biorąc pod uwagę: sytuację dochodową, rodzinną, stan zdrowia wnioskodawcy o odroczenie terminu płatności należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz słuszny interes społeczny.

Wyjaśniono, że wnioskodawca jest w wieku 54 lata, odbywał karę pozbawienia wolności (do dnia 22 września 2017r.), przyjmuje leki w związku z licznymi schorzeniami, w tym oczekuje na zabieg cieśni nadgarstka. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Po opuszczeniu zakładu karnego, zameldował się na pobyt stały w J. i nie ma zadłużenia z tytułu opłat czynszowych. Jest zarejestrowany w PUP w J. , jako poszukujący pracy i został mu przyznany zasiłek stały począwszy od października 2017 r. Na podstawie dokumentacji z okresu pobytu w zakładzie karnym organ stwierdził, że wnioskodawca był leczony przez lekarza psychiatrę, przez lekarza dermatologa, przez lekarza internistę oraz przez lekarza ortopedę jednak ogólny stan jego zdrowia jest dobry i jest on zdolny do samodzielnej egzystencji.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, że wnioskodawca jest w wieku produkcyjnym, jest osobą samotną, nie ma na utrzymaniu żadnych osób, a jego wydatki to opłaty związane z utrzymaniem mieszkania posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i może pracować w warunkach pracy chronionej.

Organ zauważył, że zasiłki z pomocy społecznej nie podlegają egzekucji, ale to nie znaczy, że osoba je otrzymująca jest zwolniona z płacenia alimentów. Zasiłki z pomocy społecznej są pomocą doraźną i osoba je otrzymująca winna dokładać starań, by wyjść z kryzysu a przede wszystkim nie traktować zasiłku jako sposób na życie.

Reasumując uznano, że w sytuacji wnioskodawcy, brak jest okoliczności wyjątkowych, uniemożliwiających wywiązanie się z ciążącego obowiązku względem Skarbu Państwa.

Dodatkowo zauważono, że powstałe zadłużenie nie będzie szybko narastać z uwagi na to, iż nie są już wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego wierzyciela.

Odnosząc się do argumentów zawartych we wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w szczególności stanu zdrowia, trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy organ stwierdził, że z przedstawionej dokumentacji nie wynika, by nie było szansy na poprawę obecnej sytuacji i wnioskodawca wyczerpał ku temu wszystkie możliwości.

Wyjaśniono, że decyzję o umorzeniu zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego podejmowane są w wyjątkowych sytuacjach np.: gdy niemożność płacenia alimentów wynika z ciężkiej choroby lub innych niezależnych od osoby zobowiązanej czynników i nie ma szans i perspektyw na poprawę obecnej sytuacji. Trudna sytuacja, w której obecnie znajduje się wnioskodawca nie stanowi jednak podstawy do umorzenia ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Sytuacja braku dostatecznych środków na spłatę zadłużenia nie stanowi automatycznie przesłanki do zastosowania ulgi. Ustawodawca nie przewidział ulg, a w tym odstąpienia od żądania zwrotu należności z powołaniem się na zły stan zdrowia dłużnika alimentacyjnego. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów opiera się na założeniu, że wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Przyznawanie i wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz podejmowanie działań wobec dłużnika alimentacyjnego jest zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej finansowanym w formie dotacji celowej z budżetu państwa. Tym samym tylko w wyjątkowych przypadkach można uwzględnić wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. Niezaprzeczalnie każdy z obywateli chciałby żyć bez zobowiązań bez długów, ale wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach organy administracji są uprawnione do umorzenia zobowiązań obywateli. Wymagania interesu społecznego lub słusznego interesu strony powinny być ustalone w konkretnej sprawie i muszą wynikać ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Interes strony winien być "słuszny" w rozumieniu obiektywnym tj. usprawiedliwiony okolicznościami sprawy i akceptowany w świetle obowiązującego porządku prawnego, również z punktu widzenia interesu społecznego.

Zgodnie z tą zasadą organ administracji publicznej obowiązany jest działać na podstawie prawa i w granicach prawa. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny rozumie się wytyczną postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy. Niedomaganie się od strony zwrotu powstałego zadłużenia naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes Państwa ale również wartości wspólne dla całego społeczeństwa a co za tym idzie sprawiedliwość społeczną oraz zaufanie obywateli do organów władzy. Umorzenie powstałego zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego może dotyczyć jedynie osób znajdujących się w zupełnie wyjątkowej sytuacji, które nie wzbudzają jakichkolwiek wątpliwości i które wykorzystują wszystkie swoje możliwości i uprawnienia do poprawy sytuacji finansowej, Państwo wyręczyło wnioskodawcę w jego obowiązku płatności alimentów wypłacając świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednakże świadczenia te podlegają zwrotowi, więc każdy dłużnik alimentacyjny na obowiązek zwrotu zadłużenia powstałego z tyt. wypłaconych świadczeń.

Wnioskodawca wniósł odwołanie od opisanej decyzji. Zakwestionował stanowisko organu I instancji i przedstawił swoją sytuację zdrowotną, uznając ją jako bardzo trudną. Oświadczył, że czekają go dwie operacje kręgosłupa i nie ma możliwości podjęcia pracy

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Tak jak organ I instancji, zwrócono uwagę, że zgodnie z przepisem art. 27 ust. 1-3 ustawy dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Należności przypadające od dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego podlegają ściągnięciu wraz z odsetkami w drodze egzekucji sądowej na podstawie przepisów o egzekucji świadczeń alimentacyjnych.

Podzielono ustalenia dokonane przez organem I instancji co do uruchomienia wypłat z funduszu alimentacyjnego od września 2011 r. i bezskuteczności egzekucji komorniczej, odbywaniu przez odwołującego kary pozbawienia wolności od dnia 2 lutego 2006 r. do 22 września 2017 r.

Kolegium przyznało również, że odwołujący jest w wieku produkcyjnym, jest osobą samotną. Zajmuje mieszkanie spółdzielcze "A" . Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 209,00 zł. Odwołujący legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] r. o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] r. z możliwością pracy w warunkach pracy chronionej. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w dniu [...] r. wydał orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W trakcie pobytu w zakładzie karnym strona była leczona przez lekarza psychiatrę, dermatologa, internistę, ortopedę i oczekuje na zabieg operacyjny cieśni nadgarstka. Lekarz ambulatorium podał, że ogólny stan zdrowia odbywającego karę jest dobry i jest on zdolny do samodzielnej egzystencji.

Kolegium podzieliło także ustalenia organu I instancji w zakresie spełnienia się przesłanek wymaganych do umorzenia obowiązku zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionego świadczeń alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy , gdyż

egzekucja wobec odwołującego jest tylko częściowo skuteczna.

Natomiast przechodząc do oceny warunków wymaganych przepisem art. 30 ust. 2 ustawy Kolegium zauważyło, że ustawodawca do uznania administracyjnego organu pozostawił rozstrzygnięcie, czy umorzyć dłużnikowi alimentacyjnemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Uznanie administracyjne rozumiane jest w teorii jako "przewidziana przez prawo możliwość wyboru rozstrzygnięcia prawnego przez organ administracji". Upoważnienie do uznania zawiera się najczęściej w zwrocie "może" zawartym w przepisie. Możliwość, a nie obowiązek zastosowania określonego w przepisach rozwiązania, nie zwalnia organu orzekającego od konieczności wszechstronnego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przy czym należy mieć tu na uwadze szczególną rolę zgodności takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela uwidocznionym w treści art. 7 k.p.a.

Po analizie stanu faktycznego Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił stronie umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i zasługuje na jej utrzymanie w mocy. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Zdaniem Kolegium, pomimo obecnej trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej odwołującego nie jest wykluczone, że w przyszłości będzie możliwa spłata zadłużenia. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego winna być bowiem zarezerwowana jedynie do takich sytuacji, które nie rokują żadnej szansy, ani też nadziei na jakąkolwiek poprawę sytuacji życiowej, zdrowotnej, materialnej i dochodowej, która ma charakter nieodwracalny.

Orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, jakie posiada odwołujący, nie zostało wydane na stałe. Nie można więc wykluczyć, że jego stan zdrowia może ulec poprawie (tym bardziej, że czekają go dwie operacje - w tym zabieg cieśni nadgarstka).

Kolegium poinformowało odwołującego, że może zwrócić się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o odroczenie terminu płatności należności (na czas obowiązywania aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) zgodnie bowiem z przepisem art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Odnosząc się do treści odwołania wyjaśniono, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Jednak z uwagi na to, że w sprawie nie było podstaw do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Zarzucił:

1. naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie możliwości zarobkowych dłużnika alimentacyjnego, a także perspektyw powrotu do zdrowia i możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia, a także dokonanie rozstrzygnięcia sprawy w sposób sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, czynienie ustaleń faktycznych w sposób stojący w opozycji do dokumentacji zebranej w sprawie, bagatelizowanie orzeczeń lekarskich osób posiadających wiadomości specjalne na rzecz dokonywania przez organ własnych, dowolnych ustaleń;

2. naruszenia przepisu art. 30 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dotychczas "ustawa") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w realiach niniejszej sprawy sytuacja rodzinna i dochodowa nie uzasadnia umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu alimentów wypłaconych na rzecz syna A. T.

Ponadto na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów:

a. pisma ze "A" w J. z dnia [...] r.,

b. faktury za gaz,

c. faktury za prąd,

d. rachunków za leki

- na okoliczność wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego;

e. zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia 3 sierpnia 2017 r. - na okoliczność aktualnego stanu zdrowia skarżącego.

Uzasadniając przedstawione zarzuty skarżący, odwołując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że na sytuację dochodową dłużnika składa się nie tylko otrzymywanie różnych dochodów, ale także inne okoliczności jak stan zdrowia i możliwości uzyskiwania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choćby mógł tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz.

Zdaniem skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie sprostało powyższemu obowiązkowi, albowiem nie rozważyło w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie możliwości zarobkowych dłużnika alimentacyjnego, a także perspektyw powrotu do zdrowia i możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia w przyszłości.

Organ administracji całkowicie pominął fakt, iż trudna sytuacja życiowa skarżącego spowodowana jest przede wszystkim jego stanem zdrowia i chorobami na które cierpi to jest cukrzycą typu II, łuszczycą zwykłą i padaczką pourazową. Choroby te wymagają od niego prowadzenia zdrowego trybu życia oraz stałego zażywania leków, których miesięczny koszt wynosi około 200 zł. Ponadto musi poddać się zabiegowi operacyjnemu cieśni nadgarstka, a który to termin zabiegu stale jest zmieniany, a bez niego nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować. Poza tym skarżący cierpi na przepuklinę brzuszną oraz posiada naczyniaka kręgu, co powoduje, że musi prowadzić oszczędny tryb życia, w tym nie może dźwigać żadnych ciężkich przedmiotów. Nie może zarejestrować się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna - poszukująca pracy, albowiem nie jest w stanie zadeklarować gotowości do podjęcia pracy, w sytuacji kiedy nie pozwala na to jego stan zdrowia i w przyszłości czekają go zabiegi operacyjne. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przedstawionym organowi orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i mają wpływ na obecną ale i przyszłą sytuację materialną i dochodową skarżącego, który z powodu występowania okoliczności od niego niezależnych, na które nie ma to wpływu, nie może podjąć zatrudnienia, które to chociażby w części pozwalało mu spłacić istniejący dług alimentacyjny, a co za tym idzie winny zdaniem skarżącego uzasadniać podjęcie decyzji pozytywnej w kwestii umorzenia zaległości alimentacyjnych.

Zdaniem skarżącego organ nieprawidłowo ocenił fakt 20 letniego pobytu spędził w zakładzie karny, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności, a co już na starcie sprawia znaczne trudności w znalezieniu pracodawcy, który mu zaufa i zatrudni go jako swojego pracownika, a co za tym idzie nie pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości zarobkowych dłużnika alimentacyjnego. Nienależycie też ocenił fakt, że sytuacja skarżącego jest efektem czynników obiektywnych, na które nie ma on wpływu.

Skarżący przedstawił wysokość swoich wydatków, w tym 200 zł miesięcznie na leki i zwrócił uwagę, że nie posiada żadnego majątku, nie ma też rodziny ani innych osób bliskich, które pomogłyby mu w spłacie istniejącego zadłużenia, co również winno zostać wzięte pod uwagę przez organ wydający przedmiotową decyzję. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja pozostaje w sprzeczności z decyzją, na mocy której otrzymał zasiłek stały, gdyż z jednej strony organy uznały, że z powodu trudnej sytuacji życiowej i dochodowej należy przyznać skarżącemu pomoc finansową, a z drugiej strony przyjęły, że jego sytuacja nie jest na tyle wyjątkowa, aby umorzyć mu zadłużenie alimentacyjne.

Organy nie rozważyły zatem w sposób wszechstronny materiału dowodowego w szczególności co do możliwości zarobkowych dłużnika alimentacyjnego, a także perspektyw powrotu do zdrowia. W opinii skarżącego, zamiast posłużyć się orzeczeniami lekarskimi osób posiadających wiadomości specjalne dokonały własnych, dowolnych ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 30 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 489) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że sytuacja rodzinna i dochodowa skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu alimentów wypłaconych na rzecz jego syna.

Uzasadniając złożony wniosek dowodowy wskazano, że od dnia wydania przedmiotowej decyzji do chwili sporządzenia skargi uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego poprzez zwiększenie się jego koniecznych wydatków, co powinno zostać wzięte pod uwagę w niniejszym postępowaniu, zwłaszcza iż nie doprowadzi to do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo wyjaśniono, że Kolegium ma świadomość, co do aktualnej sytuacji zdrowotnej i materialnej strony, a w ocenie organu jest ona trudna i nie pozwala na spłatę należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Strona ma jednak orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do [...]r. i posiada wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia - warunki pracy chronionej. Orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności nie zostało zatem wydane na stałe. Nie można więc wykluczyć, że stan zdrowia skarżącego może ulec poprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2017r., poz. 2188.)) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie ani z tytułu postawionych w niej zarzutów ani też z tytułu braku jakichkolwiek innych uchybień, które zobowiązany byłby dostrzec Sąd w ramach kontroli zaskarżonej decyzji z urzędu.

Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotychczas zwanej "ustawą". Przedmiotem wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, poddanego kontroli Sądu, była bowiem odmowa umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych za skarżącego w łącznej kwocie 16 356,73zł z odsetkami.

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to świadczenia wypłacane w zastępstwie dłużnika pod tytułem zwrotnym. Nie ma więc żadnego powodu, by obowiązek zwrotu zapłaconych za dłużnika alimentacyjnego kwot podlegał łagodniejszemu reżimowi niż obowiązek alimentacyjny. Nawet wyjątkowo trudna sytuacja finansowa, która jest efektem zawinionych działań zobowiązanego do utrzymania dziecka, nie powinna stanowić przyczyny jego zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych za niego alimentów. Wypłata osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w miejsce przyznanych mu od rodzica alimentów nie stanowi bowiem zwolnienia tego rodzica z jego obowiązku. W przeciwnym wypadku działania dłużnika mające charakter uchylania się od podjęcia pracy lub lepiej płatnej pracy byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych na koszt podatnika zaliczek alimentacyjnych.

Ustawodawca zwolnił dłużnika alimentacyjnego z obowiązku zwrotu do budżetu państwa wyłożonych za niego alimentów jedynie w dwóch sytuacjach, o których mowa w art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy. W pierwszym z przypadków organ działa w sytuacji związania, gdyż regulacja art. 30 ust. 1 ustawy w sposób ścisły wskazuje na okoliczności pozwalające na zastosowanie dobrodziejstwa umorzenia obowiązku zwrotu.

Ustalenia dokonane w toku postępowania administracyjnego oraz wyciągnięte z nich wnioski co do możliwości umorzenia skarżącemu obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, nie budzą wątpliwości Sądu. W stosunku do tych ustaleń skarżący nie podniósł także żadnych zastrzeżeń

W drugim przypadku, uregulowanym w art. 30 ust. 2 ustawy, decyzja wydawana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte w tym przepisie sformułowanie "organ....może...umorzyć. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny, ocenić zgromadzony materiał oraz stanowisko strony, a następnie przedstawić tok rozumowania w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć. Warto podkreślić, że decyzje administracyjne pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego związania. Wydający takie rozstrzygnięcie organ zawsze powinien wyjaśnić w sposób przekonujący i jasny dlaczego załatwił wniosek strony w taki, a nie inny sposób.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być więc poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji.

Biorąc pod uwagę treść uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji nie można podzielić postawionego w skardze zarzutu, że wniosek skarżącego nie został wszechstronnie rozważony, w szczególności z uwzględnieniem wszystkich elementów, które mogą tworzyć sytuację rodzinną. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dotycząca rodziny uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Zgodzić się także trzeba z zaprezentowaną w uzasadnieniach decyzji obu organów argumentacją, co do tego, że stan zdrowia skarżącego (w istocie niewykluczający możliwości podjęcia pracy zarobkowej) nie stanowi sam w sobie przesłanki, która umożliwiłaby umorzenie należności z tytułu świadczeń nienależnie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Wbrew twierdzeniom skarżącego ani organ I instancji ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przekroczyło granic uznania administracyjnego wyznaczonych w art. 30 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono w sposób sensowny i czytelny przyczyny braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego. Wskazano także, że w stanie faktycznym z chwili wydawania rozstrzygnięcia strona może skorzystać z dobrodziejstwa rozłożenia na raty zadłużenia względnie odroczenia terminu płatności. Rolą skarżącego powinno być skorzystanie z proponowanego dobrodziejstwa i wystąpienie o jego udzielenie do organu I instancji.

Nie można zarzucić organom błędu w ich rozumowaniu, gdyż w przypadku skarżącego zasadniczą przyczyna jego trudnej sytuacji materialnej jest brak podejmowania jakiejkolwiek próby w kierunku znalezienia pracy zarobkowej. Zebrana w sprawie dokumentacja medyczna ani też wiek skarżącego nie pozwalały przyjąć, by skarżący z przyczyn obiektywnych nie mógł podjąć pracy zarobkowej. Niezasadnie skarżący zarzuca organom samodzielne ustalenia medyczne dokonywane w sposób odmienny do rozpoznania uprawnionych lekarzy. Organy opierały się o dokumentację medyczną przedstawioną przez skarżącego (w szczególności orzeczenia o niepełnosprawności do roku 2019 r.) i na jej podstawie uznały, że jego stan zdrowia nie wyklucza zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, a nadto po roku 2019r. uzyskania pełnej sprawności do pracy. Skarżący nie przedstawił takiej dokumentacji, która wskazywałaby, że jest to faktycznie niemożliwe i to z przyczyn nie leżących po jego stronie. Nie wykazał, by jego sytuacja nie mogła ulec poprawie.

Zważyć trzeba, że środki budżetowe przeznaczone na świadczenia alimentacyjne w gminach stanowią środki publiczne. Społeczeństwo i jego obywatele powinni mieć pewność, że organy Państwa dbają o wykorzystywanie środków publicznych w sposób zgodny z ich przeznaczeniem. W przypadku umorzenia środków wydatkowanych z budżetu Państwa, gdy nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, organ mógłby narazić się na zarzut marnotrawienia środków publicznych.

Wskazując na obowiązki organu, jakie nakładają na niego przepisy art. 7, 77 § 1 a także art. 107 § 3 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w działaniu organów obu instancji nie występuje działanie dowolne czy arbitralne. Stan faktyczny został wnikliwie ustalony, a Sąd podziela słuszność tych ustaleń. Ani brak stałych dochodów ani trudna sytuacja materialna nie stanowią wystarczającej przyczyny odstąpienia od egzekwowania należności, zwłaszcza w sytuacji, gdy realne możliwości rozpoczęcia pracy zarobkowej nie zostały zasadnie podważone.

Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego zawartego w skardze Sąd zauważa, że przeprowadzenie dowodu na okoliczność sytuacji skarżącego z okresu późniejszego, niż sytuacja z dnia wydawania decyzji nie jest w żadnym wypadku dopuszczalne. Sąd ocenia bowiem zaskarżoną decyzji z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego z chwili jej wydawania. Ponadto wnioski dowodowe złożone przez skarżącego prowadzić miałyby do dokonywania w postępowaniu sądowym nowych ustaleń, czego nie przewiduje procedura sądowadministracyjna.

W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja odpowiada wymogom legalności, a zatem orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 P.p.s.a.