Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 299/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2021 poz 1372
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Marta Pawłowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 marca 2021r. nr SKO 4131/5/2021 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. K. sp. z o. o. (dalej także jako skarżąca) wystąpiła do Wójta Gminy M. (dalej także jako Wójt, organ gminy, organ I instancji) z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew. Jako przyczynę usunięcia skarżąca wskazała rozszerzenie miejsca eksploatacji granitu, i zaproponowała zamianę opłaty za wycinkę na dokonanie nasadzeń zastępczych.

W protokole z dnia 10 kwietnia 2019 r. przedstawiciele Urzędu Gminy zapisali, że przeznaczone do usunięcia drzewa rosną na granicy niezagospodarowanej obecnie działki przeznaczonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jako tereny kopalniane. Ponadto stwierdzono, że drzewa uniemożliwiają rozszerzenie miejsca eksploatacji granitu, i są w dobrej kondycji fitosanitarnej.

Wzywając do uzupełnienia wniosku (pismo z dnia 19 kwietnia 2019 r. ) poproszono m. in. o plan nasadzeń zastępczych, ze wskazaniem działek na których mają obie być zrealizowane.

W odpowiedzi z dnia 12 maja 2019 r. skarżąca zwróciła się między innymi o wskazanie należących do Gminy lub będących w jej władaniu działek, na których można dokonać nasadzeń zastępczych.

Wójt, pismem datowanym na 24 maja 2019 r. odpowiedział, że Gmina nie wyraża zgodny na dokonanie nasadzeń zastępczych na stanowiących jej własność działkach.

W kolejnym piśmie z dnia 31 maja 2019 r. skierowanym do Gminy skarżąca podkreśliła korzyści ekonomiczne, które może przynieść Gminie eksploatacja granitu.

W odpowiedzi datowanej na 5 czerwca 2019 r. Wójt wskazał, że ma świadomość korzyści ekonomicznych, jednak ma obowiązek kierowania się przepisami prawa. Poinformował też, że przypadku nieuzupełnienia wniosku nie zostanie on rozpatrzony.

Dnia 5 marca 2020 r. skarżąca wezwała organ gminy do wydania decyzji w sprawie.

Wójt odpowiedział, pismem z dnia 13 marca 2020 r., że wniosek pozostanie bez rozpoznania w związku z nieuzupełnieniem braków.

Złożona skarga na bezczynność Wójta zaowocowała wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2020 r. (sygn. akt II SAB/Wr 24/20), w którym orzeczono, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem zamiast pozostawić bez rozpoznania, powinien wniosek rozpatrzyć merytorycznie.

Dnia 14 stycznia 2021 r. Wójt wydał decyzję nr 1/2021, RG. 6131.7.2021, w której zezwolił skarżącej na usunięcie wskazanych 186 drzew, za usunięcie części z nich naliczył opłatę w wysokości 164 210 zł. W uzasadnieniu wskazał, że wydając decyzję i naliczając opłatę wzięto pod uwagę brak przedstawienia planu nasadzeń zastępczych. Ponadto Wójt oświadczył, że Gmina nie dysponuje terenem, który mogłaby przeznaczyć na wykonanie nasadzeń zastępczych.

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej także jako SKO, organ II instancji) wniosła skarżąca wnosząc o zmianę decyzji w zakresie nasadzeń zastępczych i argumentując, że Gmina powinna preferować takie rozwiązanie. Skarżąca jako teren tych nasadzeń wskazała działki gminne.

SKO wydało decyzję nr 4131/5/2021 datowaną na 10 marca 2021 r. w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji wyjaśnił, że jeżeli chodzi o działkę skarżącej (na której ma być wydobywany granit, i którą skarżąca wskazała jako ewentualne miejsce nasadzeń zastępczych), to dokonanie na tej działce nasadzeń pozbawione jest racjonalnych podstaw. Organ II instancji wyjaśnił następnie, że organ gminy nie ma prawnego obowiązku udostępniania miejsc pod nasadzenia zastępcze.

Od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dnia 5 lipca 2021 r. wpłynęła skarga od pełnomocnika spółki K. Skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej Gmina powinna preferować nasadzenia zastępcze, i jej zdaniem jest to rozwiązanie, które lepiej realizuje ochronę przyrody. Dalej skarżąca wskazała, że Gmina dysponuje działkami, które nadawałyby się pod nasadzenia zastępcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej.

Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej także jako p. p. s. a.) Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Kontrolując zaskarżoną decyzję, w rozstrzygnięciu organu II instancji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, nie dopatrzył się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani nie dopatrzył się innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym, na zasadzie art. 145§1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi na zaskarżony akt.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098) usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. W art. 83a ustawy o ochronie przyrody czytamy, że zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu jest decyzją administracyjną wydawaną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), a organ wydając decyzję działa w granicach uznania administracyjnego. Nie ma podstaw do konstruowania jakiegoś "roszczenia o zezwolenie", które musiałoby być uwzględnione. Taki pogląd na charakter prawny zezwolenia prezentowany jest w literaturze prawniczej (zob. Wojciech Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2018, s. 394), przyjęty w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (zob. Wyrok TK z dnia 1 lipca 2014 r. SK 6/12) oraz dominuje w judykaturze sądów administracyjnych (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r. II OSK 40/17, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2018 r. II SA/Lu 691/18, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, z niej także pochodzą inne przywołane w wyroku orzeczenia). Trzeba również przywołać utrwalone stanowisko orzecznicze, że przepis normujący udzielenie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości na wniosek jej posiadacza, kreuje swobodę decyzyjną, co do udzielenia zezwolenia na wycięcie drzew. Nie określając żadnych szczegółowych przesłanek, uwzględnienie których warunkowałoby możliwość udzielenia takiego zezwolenia, nakłada na organ administracji obowiązek wzięcia pod uwagę, obok ogólnych wskazówek aksjologicznych (interesu i słusznego interesu strony), celu regulacji, określonych w rozdziale 1 ustawy o ochronie przyrody. Wykładnia art. 83 ust. 1 i 4 w świetle argumentacji celowościowej pozwala na zakreślenie granic swobody decyzyjnej (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r. II OSK 2337/11).

W realiach kontrolowanej sprawy oznacza to, że skarżąca nie ma instrumentów prawnych, za pomocą których mogłaby przymusić organ do wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Organ może takie zezwolenie wydać, organ może takiego zezwolenia odmówić, a jego szeroka swoboda decyzyjna w tym zakresie wyznaczona jest przepisami o samorządzie gminnym, przepisami Konstytucji RP oraz przepisami o ochronie przyrody. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1372) w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 12 takie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, które są związane z ochroną środowiska i przyrody oraz zielenią gminną i zadrzewieniami, zalicza do zadań własnych gminy. Oznacza to, że gmina ma prawo i obowiązek podejmowania działań służących ochronie przyrody, bo leży to w interesie członków wspólnoty samorządowej, czyli jej mieszkańców.

Gdy ustawodawca konstytucyjny w ustawie zasadniczej w art. 5 nakazuje Rzeczypospolitej Polskiej zapewniać ochronę środowiska, to adresatem tego nakazu są również organy gminy, bo stanowią one fragment władz publicznych, a tym samym część państwa. Gdy ustawa o ochronie przyrody w art. 4 dbałość o przyrodę czyni obowiązkiem władz publicznych, to równocześnie jest to obowiązek gminy, bo organy administracji samorządowej są elementem władz publicznych.

Art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że zadrzewienia i zieleń w miastach i wsiach należą do zasobówów przyrody, zaś art. 2 ust. 2 pkt 5 tego akt wyznacza cel ochrony przyrody w postaci ochrony zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień.

Wskazane przepisy dookreślają kompetencje organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta) jako organu właściwego w sprawach zezwoleń na usunięcie drzew z terenu nieruchomości oraz wyznaczają granice wykorzystania przez niego przewidzianych w ustawie instrumentów prawnych: zezwolenia na usunięcie drzewa, opłaty za usunięcie drzewa, administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia.

A z akt sprawy wynika, że organ zdecydował się udzielić zezwolenia na usunięcie wnioskowanych drzew, bo jak widać ustalił, w ramach przyznanego mu przez ustawodawcę uznania administracyjnego, że taka decyzja będzie w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1973) nakazującą uwzględniać wymogi środowiskowe oraz ekonomiczne w rozwoju społeczno – gospodarczym tak, aby zachować równowagę przyrodniczą. Sąd nie dostrzegł, aby organ naruszył w tym zakresie granice uznania, zresztą takiego naruszenia – co do samego faktu zezwolenia na usunięcie – nie sygnalizuje skarżąca.

Relewantna w okolicznościach sprawy jest okoliczność, czy organ gminy wydając zezwolenie na usunięcie drzew ma prawny obowiązek powiązania go z instytucją nasadzenia zastępczego.

W art. 83 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o ochronie przyrody jako jeden z elementów wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu wskazano projekt planu zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew lub krzewów, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub o powierzchni nie mniejszej niż powierzchnia usuwanych krzewów, stanowiących kompensację przyrodniczą w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu, oraz informację o liczbie, gatunku lub odmianie drzew oraz miejscu i planowanym terminie ich wykonania.

Warto podkreślić, że projekt planu nasadzeń zastępczych nie stanowi obligatoryjnego elementu wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, ustawodawca nakazuje załączyć go wtedy, gdy wnioskodawca planuje nasadzenia zastępcze. A contrario, taki plan nie jest i nie musi być przez wnioskodawcę przedstawiany, jeżeli nie ma on zamiaru realizować nasadzeń zastępczych. Mamy więc do czynienia z taką sytuacją prawną, w której wnioskodawca może (ale nie musi) zaproponować gminie, że zrealizuje nasadzenia zastępcze.

Odmienna sytuacja prawna związana z nasadzeniami zastępczymi określona jest w art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Przepis stanowi, że wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych, zaś w ustępie 4 tego artykułu ustawodawca dodaje, że z przepisu wynika, że w takiej sytuacji to organ gminy, uznaniowo decydując o zezwoleniu na usunięcie drzew, może uzależnić to zezwolenie od realizacji wskazanych przez siebie nasadzeń zastępczych. Wypływa z tego wniosek, że organ nie ma obowiązku, a tylko możliwość uzależnienia zezwolenia na usunięcie drzew od dokonania nasadzeń zastępczych. Gdyby prawodawca chciał na organ taki obowiązek nałożyć, to nie użyłby zwrotu "może", który oznacza zarówno w języku potocznym, jak i prawnym, możliwość, a nie obowiązek.

Doktryna prawa ochrony przyrody stoi na stanowisku, że uzależnienie zezwolenia od nasadzeń zastępczych pozostaje w zakresie uznania organu wydającego zezwolenie (Wojciech Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2018, s. 401). Także judykatura opowiada się za fakultatywnym charakterem nasadzeń zastępczych. Owa fakultatywność nie polega na tym, że organ może zignorować przepisy dopuszczające możliwość realizacji nasadzeń zastępczych, czy to z inicjatywy wnioskodawcy, czy z inicjatywy organu. Polega na tym, że organ w okolicznościach konkretnej sprawy, kierując się lokalnymi uwarunkowaniami, ma obowiązek rozważyć celowość i możliwość zastosowania tego instrumentu. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że fakultatywność instytucji nasadzenia zastępczego nie polega na tym, że można odstąpić od jej rozważenia, tylko w tym znaczeniu, że jej zastosowanie jest uzależnione od okoliczności indywidualnej sprawy pozwalających na przesadzenie lub nasadzenie zamienne. Z tego wynika, że co do zasady, nawet w przypadku braku tego elementu we wniosku, organ powinien co do zasady rozważyć, czy w sprawie nie ma zastosowania fakultatywna instytucja przesadzeń lub nasadzeń (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2016 r. II OSK 3164/14). Ustawodawca determinuje organ w zakresie uwarunkowań, które należy wziąć pod uwagę korzystając z fakultatywnej instytucji nasadzenia zastępczego. Zgodnie z art. 83c ust. 4 ustawy o ochronie przyrody organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń następczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów, oraz funkcje jakie pełnią w ekosystemie ;2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Skoro ustawodawca już na wstępie ukierunkowuje organ poprzez uwzględnienie dostępności miejsca do nasadzenia zastępczego, to brak takiego miejsca jest przesłanką, która uniemożliwia zastosowanie tej instytucji. Przepisy ustawy o ochronie przyrody nie precyzują, gdzie należałoby zrealizować nasadzenia zastępcze. Wskazanie tego miejsca pozostaje w kompetencji organu gminy. Jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu uzależniono od wykonania nasadzeń zastępczych, to zgodnie z art. 83d ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w zezwoleniu należy dodatkowo określić: 1) miejsce nasadzeń; 2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów; 3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów; 4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów; 5) termin wykonania nasadzeń; 6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzenia. Z przepisu wynika, że jeżeli organ uwarunkował zezwolenie na usunięcie drzew nasadzeniem zastępczym, to powinien określić między innymi miejsce tego nasadzenia. Należy przyjąć, że może to być miejsce wskazane przez wnioskodawcę, jeżeli organ uzna, że jest ono odpowiednią lokalizacją dla dokonania nasadzenia. W realiach sprawy skarżący zaproponował dokonanie nasadzenia zastępczego na jego działce, tej samej z której chce usunąć drzewa. Organ taką propozycję rozważył, i zdaniem Sądu nie można czynić organowi zarzutu prawnego, że uznał za nieracjonalne i nieuzasadnione dokonanie nasadzenia na tej działce, na której będzie realizowana inwestycja w postaci eksploatacji granitu. Skarżący alternatywnie wskazał ponadto działki gminne, na których jego zdaniem można dokonać nasadzenia zastępczego. Gmina posiada osobowość prawną, jej samodzielność podlega ochronie sądowej (art. 165 Konstytucji, art. 2 ustawy o samorządzie gminnym), i przysługuje jej prawo własności obejmujące również prawo do dysponowania jej majątkiem, w tym nieruchomościami. Ograniczenia tego prawa mogą być wprowadzone na mocy ustaw, jednak ustawy, w tym ustawa o ochronie przyrody, nie przewidują nakładania na gminę obowiązku wskazania należących do niej działek w celu dokonania na nich nasadzeń zastępczych. W określonych przez ustawę sytuacjach dokonanie nasadzenia zastępczego powoduje odroczenie, i ewentualnie umorzenie opłaty. Za usunięcie drzewa lub krzewu posiadacz nieruchomości ponosi opłaty, co wynika z art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Jeżeli jednak wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu uzależniono od wykonania nasadzeń zastępczych, to organ właściwy do wydania zezwolenia, to organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych (art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody). Ustęp 4 w art. 84 ustawy o ochronie przyrody nakazuje umorzyć należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, jeżeli posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu wskazanego w ustępie 3 lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W art. 84 ust. 5 uregulowano sytuację, w której przesadzone drzewa (lub ich część) nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości - wtedy naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności. Jeżeli okaże się, że posadzone zastępczo drzewa nie zachowały żywotności przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, to stosowne decyzje mogą być wydane przed upływem tego okresu. W przypadkach, o których mowa w art. 86 ust. 1 (sytuacje, gdy nie nalicza się opłat za usunięcie), jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, a przesadzone albo posadzone drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego w tym zezwoleniu na ich przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie w drodze decyzji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. Przepisy art. 83c ust. 4 oraz art. 83d ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio. W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 2, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd ma na uwadze, że podstawowym środkiem kompensującym uszczerbek w przyrodzie wywołany usunięciem drzewa jest opłata. Poparcie dla takiego stanowiska Sąd odnajduje w interpretacji przepisów o ochronie przyrody, w tym tej dokonywanej przez naukę prawa, jak i orzecznictwo. Regułą jest ponoszenie opłat za usunięcie drzew lub krzewów na podstawie stosownego zezwolenia. Komentatorzy wskazują, że jest to rodzaj opłat za korzystanie ze środowiska, których zasadniczą funkcją jest zapewnienie środków finansowych mających rekompensować zmiany w środowisku jakie powstały na wskutek działalności podmiotu zobowiązanego do ich ponoszenia (Krzysztof Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2017, s. 553). Z treści i systematyki przepisów art. 83 ust. 3 i art. 84 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody wynika, że nałożenie opłaty jest podstawowym instrumentem działania organów przy wydawaniu zezwoleń na wycięcie drzew, natomiast nasadzenia zastępcze mają charakter fakultatywny. Zasadą jest więc, że zezwolenie na usunięcie drzew jest uzależnione od poniesienia opłaty (art. 84 ust. 1), natomiast organ ma jedynie możliwość uzależnienia wydania zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych i w związku z tym odroczenia terminu uiszczenia opłaty (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r. II OSK 952/13). Gdy usunięcie drzew podlega obowiązkowi opłatowemu (a taka jest zasada), to uszczerbek w środowisku jest obiektywnie potwierdzony. Natomiast jeżeli usunięciu będą podlegać drzewa za których usunięcie nie pobiera się opłat, to nałożenie obowiązku nasadzeń jest bardziej uzasadnione, gdyż jest to wówczas jedyna forma wyrównania uszczerbku w środowisku (K. Gruszecki, Realizacja zasady zrównoważonego rozwoju, "nasadzenie zastępcze", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007, nr 5-6, s. 37 i nast.). W analizowanej sprawie objęte zezwoleniem drzewa podlegały obowiązkowi opłatowemu, dlatego Sąd uznał pierwszeństwo opłaty przed fakultatywną i uznaniową kompetencją organu do uwarunkowania zezwolenia nasadzeniem zastępczym. Także z tej perspektywy, oprócz własnej wykładni przepisów w realiach kontrolowanej sprawy, i posiłkując się wykładnią zaprezentowaną w nauce prawa oraz wcześniejszymi orzeczeniami sądowymi, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy, ani w I ani w II instancji. Z przedstawionych powyżej powodów Sąd nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym sfinalizowanym zaskarżoną decyzją SKO w Wałbrzychu ani naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci wskazanych przepisów ustawy o ochronie przyrody, ani nie stwierdził przekroczenia przepisów procesowych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Sąd w wyniku przeprowadzonej kontroli ocenił zaskarżoną decyzję jako prawidłową, a skargę uznał za niezasadną. Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.