Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 306/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 44/15, oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ½ wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015r., sygn. akt III SA/Wa 44/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej skarżącej, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez skarżącą, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty 67.697 zł. tytułem wpisu należnego od skargi. Przedstawione przez skarżącą informacje budziły bowiem wątpliwości, co do faktycznej sytuacji majątkowej.

Z oświadczeń skarżącej wynikało, że jej wynagrodzenie za pracę wynosi 1.438,04 zł miesięcznie, z drugiej jednak strony analiza przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wskazywała, że na koncie skarżącej suma uznań w styczniu 2015 r. wyniosła 30.689,48 zł, w grudniu 2014 r. 11.209,36 zł, a w listopadzie 2014 r. 12.273,27 zł. Przy czym z porównania wyjaśnień skarżącej z przedstawionym wyciągiem z rachunku bankowego wynikało, że nie były to wszystkie kwoty jakimi skarżąca dysponowała w tym okresie, np. kwota 5.000 zł, którą skarżąca otrzymała od matki w dniu 15 grudnia 2015 r. Wątpliwości budziły również kwoty 3.575 zł – uiszczona 5 grudnia 2014 r. tytułem wpłaty zaliczki za rezerwację pobytu w P. dla P.K.; kwota 6.150 uiszczona tytułem wypłaty dla kancelarii Adwokackiej za firmę, w której skarżąca jest zatrudniona (x. s.j.), a także wypłata kwoty 1.225 zł w Bangkoku, z uwagi na zablokowanie karty służbowej.

Sąd stwierdził, że skarżącą wyjaśnień dotyczących pomocy finansowej od matki nie poparła żadnymi stosownymi dokumentami. Ponadto Sąd uznał, że niektórych z wydatków skarżącej nie można określić mianem niezbędnych jak np. opłaty za fitness catering w wysokości 1.051 zł miesięcznie.

2. W zażaleniu na to postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej, wniesiono o jego uchylenie i zmianę postanowienia przez przyznanie skarżącej kosztów prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji: nie odniósł się do wyjaśnień skarżącej dotyczących uznań na jej rachunku bankowym; nie wskazał jakimi dowodami można udowodnić, że matka skarżącej przekazuje pieniądze na spłatę kredytu; nie dokonał zestawienia sytuacji materialnej skarżącej z wysokością kosztów wpisu. W uzasadnieniu wniesiono o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu "oświadczenie" sporządzone przez byłego męża skarżącej, który potwierdza okoliczność otrzymanej przez skarżącą kwoty 18.000 zł.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniano, że regułą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie – tak stanowi art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od tej zasady. Instytucja ta znana również pod nazwą "prawo ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 561/11, dostępne w bazie internetowej CBOIS). Osoby ubogie to takie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1179/13, dostępne w bazie internetowej CBOIS).

Analizując przedstawione przez wnioskującą informacje o jej sytuacji majątkowej - skarżąca jest matką samotnie wychowującą dziecko; jej wynagrodzenie wynosi 1.438,04 zł netto miesięcznie; nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności; mieszka wraz z córką w mieszkaniu swojej matki - zgodzić się można z żalącą, że jej sytuacja majątkowa nie jest bardzo dobra. Konfrontując jednak te dane z okolicznościami wynikającymi z przedłożonych wydruków historii rachunku bankowego, można powziąć wątpliwości co do podnoszonej przez żalącą okoliczności bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wątpliwości w tym zakresie miał również Wojewódzki Sąd Administracyjny, który zwrócił uwagę na dość znaczną sumę uznań na rachunku bankowym. W styczniu 2015 r. suma uznań wyniosła 30.689,48 zł, zaś w grudniu 2014 r. 11.209,36 zł, a w listopadzie 2014 r. 12.273,27 zł. Żaląca wyjaśniała tu, że część tych kwot stanowiły pożyczki od osób trzecich, które następnie były spłacone po uzyskaniu wsparcia finansowego od swojej matki. Pozostałe zasilenia wynikały ze skumulowanej wpłaty zaległych alimentów (18.000 zł), z kolei wpłata 10.000 zł to zwrot od przełożonego za wpłatę na rzecz Kancelarii Adwokackiej (6.150 z) i wydatek osobisty (3.575 zł). Oceniając przedstawione transakcje zgodzić się należało z Sądem pierwszej instancji, że nie wskazują one aby skarżąca była w bardzo złej kondycji finansowej skoro uzyskuje stałą pomoc finansową od matki i jest w stanie udzielać pożyczki. Podzielić również tutaj należało spostrzeżenie Sądu pierwszej instancji, że niektórych z wydatków skarżącej nie można było określić mianem niezbędnych jak np. opłaty za fitness catering w wysokości 1.051 zł, czy też wypłaty kwoty 1.225 zł związanej z podróżą w Bangkoku. Pełnomocnik skarżącej dowodził, że w przeliczeniu na dzień kwota 47 zł za pełne wyżywienie na dzień nie jest kwotą świadczącą o dobrej kondycji finansowej skarżącej, jednak zestawienie tej kwoty z miesięcznymi dochodami skarżącej w wysokości 1438,04 zł budzą wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej oraz wszystkich źródeł dochodu.

W przedstawionych okolicznościach uznać należy, że skarżąca podejmując stosowne starania będzie w stanie wygospodarować potrzebne środki w zakresie połowy wysokości należnego wpisu od skargi. Tym samym zwolnienie skarżącą od wpisu od skargi w 1/2 części stanowi wyważony kompromis pomiędzy zapewnieniem skarżącej prawa do Sądu, a jej obowiązkami jako strony do ponoszenia kosztów postępowania.

Z wymienionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.