Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 858/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11, art.80, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: § 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 143b ust.5
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Jacek Niedzielski /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej S.M. kwotę 457 złotych /czterysta pięćdziesiąt siedem/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Go 858/09

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) utrzymał w mocy wydaną dla S.M. (skarżącej) decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2009 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika następujący stan faktyczny.

W dniu [...] maja 2008 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez skarżącą wyniosła: do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 49,47 ha oraz do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) działki rolne o łącznej powierzchni 49,47 ha. Następnie w dniu [...] maja 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła zmiana do wniosku, którą skarżąca wniosła oświadczenie o przeznaczeniu uprawianych traw na susz paszowy.

W wyniku weryfikacji wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] października 2008 r. wystosował do skarżącej wezwanie do złożenia wyjaśnień ze względu na wykrycie nieprawidłowości polegającej na tym, że suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] (dz. rolne D/DI) oraz nr [...] (dz. rolne C/CI) oraz powierzchnia działek rolnych C/CI i D/DI jest większa od największego spójnego obszaru uprawnionego do uzyskania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej, wskazując jednocześnie, iż wskazane działki rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r, zgodnie z art. 143b ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003 ze zm.).

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła w dniu [...] listopada 2008 r. korektę wniosku oraz oświadczenie, w którym podtrzymała swoją deklarację z wniosku z dnia [...] maja 2008 r, dotyczącą działek ewidencyjnych: [...] dz. rolne D/DI i 630/1 - dz. rolne C/1, stwierdzając, iż "działki [...] są w całości użytkowane przeze mnie rolniczo". Następnie w dniu [...] czerwca 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczenie skarżącej, w którym stwierdza, iż jest posiadaczką działek [...] na podstawie zawartej ustnie umowy dzierżawy od roku 2005 i prowadzi ziemię w dobrej kulturze rolnej. Również w momencie podjęcia dzierżawy grunty były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, co poświadcza ich właściciel.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym pomiary powierzchni uprawnionej do dopłat, w dniu [...] czerwca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, którą przyznał skarżącej płatność w wysokości 29646,37 zł, w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej 16527,79 zł i z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej 13118,58 zł.

Organ l instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że ze względu na brzmienie art. 124 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 stanowiącego, iż powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji oraz w stosownych przypadkach dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i nie dyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określone przez Komisję dla celów statystycznych oraz art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 stanowiącego, iż do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ustępie l oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Wskazano, że w przypadku skarżącej powierzchnia uprawniona do przyznania płatności została pomniejszona ze względu na fakt, iż na części działek ewidencyjnych nr [...] (dz. rolne D/DI) oraz nr [...] (dz. rolne C/CI) na dzień 30 czerwca 2003 r. znajdowały się obszary, które nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Powyższe ustalenia zostały poczynione przez organ na podstawie pomiarów wykonanych na ortofotomapie będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej. Dzięki temu procesowi ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych, jak również charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa. Rozdzielczość terenowa ortofotomapy wynosi 0,5 metra, czyli daje możliwość jednoznacznego identyfikowania obiektów. Organ l instancji podkreślił również, że w myśl art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartometrycznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000.

Nadto organ wskazał, iż odstępuje od uwzględnienia powierzchni obarczonej kodem ORTO DR l O jako zawyżenia deklaracji, gdyż w myśl art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 497/2008 (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 z późn. zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm.), obniżki i wyłączenia nie będą miały zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie ponosi winy.

W przypadku skarżącej organ l instancji uznał za zasadne odstąpienie od nakładania potrąceń z tytułu zawyżenia deklaracji powierzchni, gdyż jak wynika z oświadczenia skarżącej z dnia [...] czerwca 2009 r. działki, których części zostały obarczone kodem ORTO DR_JO dzierżawi ona na podstawie umowy ustnej od 2005 r, tak więc mogła nie posiadać wiedzy na temat ich stanu w dniu [...] czerwca 2003 r. Wobec powyższego powierzchnia, do której przyznano płatność dla Jednolitej Płatności Obszarowej wyniosła 48,71 ha, a do Uzupełniającej Płatności Obszarowej 48,71 ha.

W dniu [...] lipca 2009 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, wpłynęło odwołanie skarżącej z dnia [...] lipca 2009 r. W złożonym odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Stwierdziła również, że zastosowanie kodu DR-10 dla działek ewidencyjnych nr [...] jest bezzasadne, podkreśliła, że "starymi zdjęciami lotniczymi Agencja dysponowała już w roku 2004 i wtedy nie stanowiły one podstawy do żadnych wykluczeń, podobnie jak w latach 2005, 2006 i 2007". Zaznaczyła również, że "niewyraźne zdjęcia lotnicze to zacienienia powierzchni, które może być spowodowane zalaniem części łąki wodą lub chwilowym składowaniem gałęzi". W końcowej części odwołania skarżąca podniosła, że "karta informacyjna, którą otrzymała od Agencji wskazuje jednoznacznie, iż w Jej gospodarstwie nie ma żadnej powierzchni wykluczonej z zastosowaniem kodu ORTO DR l O". Wobec powyższego uważa, że "Agencja nie ma żadnych dowodów na to, iż przedmiotowe części działek nie były utrzymywane w dniu 30 czerwca 2003 r. użytkowane rolniczo i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej".

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r, nr 170, poz. 1051 ze zm.). Stosownie do treści art. 3 ust. 1-3 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy podkreślił, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w art. 7 przesłanek, daje podstawę do ubiegania się o przyznanie płatności do gruntów rolnych.

Ustęp 2 wskazanego przepisu stanowi, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

chmielu,

roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Ustęp 4 ustawy stanowi, iż wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności na l ha tej powierzchni.

W myśl art. 1 b ust. 4 Traktatu między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską Republiką Estońską Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 roku nr 90, póz. 864), obszar użytków rolnych nowych Państw Członkowskich objęty systemem jednolitej płatności obszarowej jest częścią wykorzystywanych gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku, niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie. Powierzchnia działek nie powinna być uwzględniana do naliczenia płatności, jeśli nie były one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30.06.2003 r.

Warunki utrzymania gruntów zgodnie z normami określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 266 ze zm.).

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003. Art. 17 Rozporządzenia Rady (WE)73/2009 stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartometrycznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Z art. 24 Rozporządzenia Rady (WE)73/2009 wynika, iż:

1. o ile przepisy niniejszego rozporządzenia nie stanowią inaczej, płatności

dokonywane w ramach systemów wsparcia wymienionych w załączniku l są w

całości przekazywane beneficjentom,

2. płatności są przekazywane w nie więcej niż dwóch ratach na rok, w okresie od

dnia l grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego,

3. płatności w ramach systemów wsparcia wymienionych w załączniku l nie dokonuje

się przed zakończeniem sprawdzania warunków kwalifikowalności dokonywanego

przez państwa członkowskie zgodnie z art. 20,

4. w drodze odstępstwa od przepisów ust. 2 mniejszego artykułu oraz zgodnie z

procedurą o której mowa w art. 141 ust. 2, Komisja może:

a) przewidzieć płatności zaliczkowe;

b) upoważnić państwa członkowskie, w zależności od sytuacji budżetowej, do

przekazania przed dniem l grudnia płatności zaliczkowych w regionach, w których ze

względu na nadzwyczajne okoliczności rolnicy stoją w obliczu dotkliwych trudności

finansowych: (i) w wysokości do 50 % płatności lub (ii) w wysokości do 80 %

płatności w przypadku, gdy płatności zaliczkowe zostały już przewidziane.

Art. 20 Rozporządzenia 73/2009 stanowi, iż:

1.Państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy.

2. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifłkowalności do pomocy. W tym celu państwa członkowskie sporządzają próbę kontrolna zawierająca listę gospodarstw rolnych. Państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzenia kontroli działek rolnych na miejscu.

3. Każde państwo członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za koordynowanie obu rodzajów kontroli przewidzianych w niniejszym rozdziale. W przypadku gdypaństwo członkowskie przewiduje delegowanie wykonania niektórych elementówprac, które należy przeprowadzić na mocy niniejszego rozdziału, wyspecjalizowanym agencjom lub firmom, wyznaczony organ zachowuje prawo do kontroli oraz odpowiedzialność za takie prace.

W myśl art. 124 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji oraz w stosownych przypadkach dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i nie dyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisją. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określone przez Komisję dla celów statystycznych. Natomiast art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 stanowi, iż do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ustępie l oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Ponadto zgodnie z załącznikiem XX do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L z 2004 r. nr 345/1 ze zm.), minimalna powierzchnia obszaru zakwalifikowanego na jedno gospodarstwo dla Polski wynosi l ha.

Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy.

Na gruncie omawianej sprawy kwestią zasadniczą było ustalenie czy grunty rolne skarżącej położone na działkach nr [...], spełniają warunki do uzyskania Jednolitej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej. W wyniku weryfikacji wniosku, w oparciu o posiadane przez ARiMR ortofotomapy ustalono, iż na powierzchni działek stanowiących: -O, 35 ha dla działki nr [...] - O, 41 ha dla działki nr [...] na dzień wykonania zdjąć lotniczych, a więc i we wcześniejszym terminie, znajdowały się zadrzewienia i zakrzaczenia, czyli typ użytkowania nieuprawniony do uzyskania Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej. Na tej podstawie organ l instancji zobligowany był wykluczyć wskazane wyżej powierzchnie, które na dzień 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Organ odwoławczy wskazał również, że w odwołaniu skarżąca podniosła, iż "niewyraźne stare zdjęcia lotnicze obrazują tylko zacienienie powierzchni, które może być spowodowane zalaniem części łąki wodą lub chwilowym składowaniem gałęzi". W ocenie organu II instancji taka argumentacja jest jednostronna i nie może zostać uznana za uzasadnioną. Posiadane przez ARiMR narzędzia do wykonywania pomiarów, w tym orotofotomapy, są bardzo precyzyjne i pozwalają jednoznacznie identyfikować mierzone obiekty, a pomiar przeprowadzony na ortofotomapie jest jednoznaczny z pomiarem dokonanym w terenie, na działce skarżącej. Ortofotomapa jest kartometrycznym, tonalnym obrazem terenu powstałym w wyniku przetworzenia zdjęcia lotniczego na obraz, odpowiadający rzutowi ortogonalnemu na powierzchnię odniesienia, przedstawiony w odpowiednim odwzorowaniu i kroju arkuszowym, uzupełniony informacjami kreskowymi, nazwami, symbolami, siatką i opisem współrzędnych oraz informacjami pozaramkowymi. Ortofotomapy dotyczące działek skarżącej nr [...] pozwalają jednoznacznie i bezspornie stwierdzić, iż w miesiącu wrześniu 2004 r. (data wykonania zdjęć) - a więc również przed tym terminem - na części w/w działek występowały zakrzaczenia i zadrzewienia, czyli tereny nieuprawnione do dopłat, które podlegają trwałemu z nich wykluczeniu na powierzchniach wskazanych skarżącej w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano, że zdjęcia, które w opinii skarżącej są stare, obrazują stan działek nr [...] na miesiąc wrzesień 2004 r, a taki stan jest warunkiem niezbędnym do odpowiedniego stosowania zapisów art. 124 Rozporządzenia 73/2009.

Podkreślono również, że analizując akta sprawy stwierdzić można, że na 3 stronie zaskarżonej decyzji wskazano, iż na dzień 30 czerwca 2003 r. działki, dla których zastosowano kod ORTO DR 10, były porośnięte drzewami i krzewami. Skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności o czym świadczy czytelny podpis.

Analizując ortofotomapy dla działek nr [...] widać wyraźnie, iż na ich częściach we wrześniu 2004 r. występowały regularne i systematyczne tereny zalesione i zakrzewione (a więc obszary nie utrzymywane w dobrej kulturze rolnej), których nie można uznać jako rośliny uprawne, a co za tym idzie wskazane w zaskarżonej decyzji powierzchnie działek winny być trwale wykluczone z dopłat, gdyż nie była na nich prowadzona działalność rolnicza na dzień 30 czerwca 2003 r. Mając powyższe na uwadze w ocenie organu odwoławczego argumentacja skarżącej w kwestii mało precyzyjnego wyjaśnienia, czy na działkach występowały drzewa czy krzewy jest bezzasadna.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła decyzji organu II instancji:

- nienależyte wyjaśnienie sprawy (art.7 kpa) przez ograniczenie postępowania dowodowego do bezkrytycznego uznania dowodu w postaci interpretacji ortofotomap dokonanej przez urzędników za jedynie słuszne i nie podlegające weryfikacji przy pomocy innych dowodów, przy jednoczesnym pominięciu twierdzeń skarżącej na temat jej wiedzy odnośnie utrzymywania przedmiotowych działek rolnych w odpowiedniej kulturze na dzień 30 czerwca 2003 r.

- nienależyte uzasadnienie decyzji (art. 107§3 kpa) w części dotyczącej szczegółowego wskazania wielkości zadrzewień i zakrzaczeń na spornych działkach.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że organ l instancji podobnie jak i organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie sprawy. Obie decyzje opierają się w sposób bezkrytyczny na dowodach w postaci zdjęć lotniczych nazywanych ortofotomapami, które interpretują urzędnicy, którzy najzwyczajniej w świecie mogą się mylić, błędnie odczytując zawartość zdjęć. Zwłaszcza, że zdjęcia nie są wyraźne.

W ocenie skarżącej nie byłoby takich wątpliwości gdyby zdjęcia interpretował biegły. W tych okolicznościach w sytuacji gdy osoba wnioskująca kwestionuje twierdzenia o utrzymywaniu konkretnego obszaru w niewłaściwej kulturze rolnej należało skonfrontować dowód z ortofotomap z innymi dowodami w szczególności z zeznań samej skarżącej. To, że ktoś nie był w posiadaniu przedmiotowych gruntów w dniu 30 czerwca 2003 r. nie musi oznaczać braku jego wiedzy na temat ich stanu w tym okresie. Mógł uzyskać tę wiedzę z autopsji, albo od poprzedniego posiadacza. Nie można więc z góry odrzucać złożonych w tym zakresie twierdzeń skarżącej. Za takim podejściem do postępowania dowodowego przemawiać winien fakt przyznawania dopłat za poprzednie lata do czasu podjęcia zaskarżonych decyzji.

Skarżąca podkreśliła również, że nie przekonuje jej uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nie utrzymywaniu kwestionowanych działek w należytej kulturze rolnej. Zgodnie bowiem z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12.03.07 w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 46 poz. 306 ze zm. ) grunty o których mowa w §1 pkt 2 i 4 oraz ust.2 tegoż rozporządzenia mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami jeżeli te nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 szt. na hektar.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jasno i jednoznacznie, że normy te w przedmiotowym przypadku zostały przekroczone.

Dyrektor Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego i materialnego.

Organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o niewłaściwe przepisy. Przyjął mianowicie, iż zastosowanie w sprawie mają przepisy Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 obowiązujące w dacie wydawania decyzji, nie natomiast - jak przyjął organ l instancji obowiązującego wcześniej rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003.

Jest to pogląd błędny. Trzeba zauważyć, że sprawa dotyczy płatności bezpośrednich za 2008 r. Uznane przez organ II instancji za konkurencyjne czasowo przepisy rozporządzeń regulowały materialne przesłanki uzyskiwania płatności bezpośrednich. Wprawdzie zmiana przepisów nie była równoznaczna ze zmianą treściową norm prawnych wyznaczających treść praw i obowiązków rolnika i nie pociągnęła za sobą zmiany sytuacji prawnej (pochodnej) skarżącej, niemniej należy uznać, że formalnie zakres uprawnień rolnika wyznaczało obowiązujące w roku 2008 r. rozporządzenie Rady (WE) 1782/2003 do którego odwoływała się ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i to pomimo uchylenia rozporządzenia przed datą wydania decyzji organów obydwu instancji. Przepisy obydwu rozporządzeń wyznaczały materialne przesłanki przyznania płatności bezpośrednich. Rozporządzenie 73/2009 nie zawierało przepisów nakazujących ich stosowanie do lat wcześniejszych. Jego przepisy w zakresie relewantnym z punktu widzenia stanu faktycznego niniejszej sprawy miały zatem charakter prospektywny. W art. 149 Rozporządzenia wprost wskazano, iż przepisy tego aktu stosuje się od 1 stycznia 2009 r. co w zakresie w jakim rozporządzenie regulowało przesłanki przyznania płatności, należy rozumieć jako wyznaczenie tych przesłanek na przyszłość. Płatności, o których przyznanie wnioskowała skarżąca przysługują corocznie. Oznacza to, że corocznie muszą być spełnione wymogi ich uzyskania.

Corocznie zamyka się zatem sytuacja prawna, której elementem jest uprawnienie do uzyskania dopłat. Zasady uzyskiwania płatności wyznaczają zatem przepisy ustanawiające warunki przyznawania płatności obowiązujące w danym roku (tempus regit actum). Uznanie, że prawo do płatności za lata wcześniejsze regulują przepisy późniejsze sprowadzałoby się do uznania prawnej ingerencji w już zamkniętą sytuację prawną, co w myśl zasady lex retro non agt (rozumianej też, jako dyrektywa wykładni) należy uznać za nieuprawnione.

Stwierdzenie powyższego naruszenia prawa materialnego z uwagi na zbieżność treściową przepisów kolejnych czasowo rozporządzeń, należało ocenić jako formalną poprawność decyzji, tym bardziej, że wywiedzione przez organ odwoławczy przesłanki materialne przyznania spornej płatności zostały sformułowane w sposób prawidłowy.

Dla uporządkowania należy jednak przypomnieć, że z art. 143b ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 wynika, iż płatności przysługują jedynie do gruntów utrzymanych w dobrej kulturze rolnej na 30 czerwca 2003 r. W myśl tego przepisu: "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r, niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja ,czy też nie

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: "Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej". Wyrazem oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego są ustalenia faktyczne formułowane w kończącej postępowanie decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 k.p.a.). W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji.

Zastrzeżenia Sądu dotyczą umotywowania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia powierzchni wyłączonej z płatności.

Organ odwoławczy podzielając ustalenia w tej kwestii zawarte w zaskarżonej doń decyzji, wskazał jedynie, że areał wyłączony z płatności ustalono na podstawie wskazań ortofotomapy. Motywując zasadność posiłkowania się takim dowodem organy obu instancji zgodnie wskazywały na szczegółowość pomiaru dokonywanego na podstawie ortofotomapy. Wskazywały, że obliczenia dokonywane na jej podstawie są precyzyjne, gdyż mapa wiernie przedstawia stan pokrycia terenu. Wynika to stąd, że ortofotomapa jest przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej.

Sąd nie podważa zasadności korzystania z dowodu jakim jest ortofotomapa . Niemniej dowód, o który organy oparły ustalenie, iż działka skarżącej, na dzień 30 czerwca 2003 r. nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, nie dawał podstaw do poczynienia takiego ustalenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto stwierdzenie, iż "ortofotomapa jest kartometrycznym, tonalnym obrazem terenu powstałym w wyniku przetworzenia zdjęcia lotniczego na obraz, odpowiadający rzutowi ortogonalnemu na powierzchnię odniesienia, przedstawiony w odpowiednim odwzorowaniu i kroju arkuszowym, uzupełniony informacjami kreskowymi, nazwami, symbolami, siatką i opisem współrzędnych oraz informacjami pozaramkowymi".

Zdjęcie znajdujące się w aktach sprawy, na podstawie którego - jak należy przypuszczać - sformułowano sporne ustalenie to niewyraźny wydruk komputerowy. Obraz na nim jest ziarnisty i przez to na tyle nieczytelny, że nie może być uznany za źródło wiedzy co do tego jaka roślinność porasta sfotografowany grunt. Nadto wydruki map dołączone do akt sprawy nie były opatrzone podziałką. Wskazywały jedynie przebieg granic, oznaczenie jak i graficzne oznaczenia typów pokrywającej działkę roślinności.

Nie został również wyjaśniony szczegółowy sposób obliczenia powierzchni, która w dniu 30 czerwca 2003 r. nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Zaskarżona decyzja nie wyjaśnia bowiem z czego wynika, że dokładnie taka a nie inna powierzchnia działek skarżącej nie spełnia kryteriów uprawniających do uzyskania spornej płatności. Ani uzasadnienie decyzji ani treść dokumentów znajdujących się w aktach postępowania nie wskazuje kiedy, za pomocą jakiej aparatury i techniki obliczeń w oparciu o treść ortofotomapy ustalił organ, że dokładnie taka część działki skarżącej jest zadrzewiona. W aktach znajduje się jedynie pismo z dnia [...] października 2008 r. zawierające "prośbę o skontrolowanie rolnika w miejscu", gdzie wskazano, iż "zgodnie z obowiązującymi procedurami w trakcie kontroli administracyjnej" ustalono, że powierzchnia działki uprawniająca do uzyskania płatności wynosiła 3,66 ha ( C/C1 ) a nie 4,11 ha i 4 ha ( D/D1 ) a nie 4,35, a nie jak deklarowała to skarżąca. Także to pismo nie wskazuje, co stanowiło podstawę obliczenia spornej powierzchni.

Powołanie się na nieskonkretyzowane wyniki obliczeń nie spełnia wymogu wskazania dowodu, na którym opierał się organ, czyniąc ustalenia faktyczne (art. 107 § 3 kpa). Dowodu tego nie zawierają również akta sprawy.

Podkreślić należy, że obowiązkiem organu administracyjnego rozpoznającego sprawę jest zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa. Obowiązywania tej zasady i wynikającego z niej obowiązku oparcia rozstrzygnięcia na miarodajnym i pełnowartościowym materiale dowodowym, nie uchylają odmienności w zakresie postępowania dowodowego przewidziane w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zresztą emanacją tej zasady na gruncie postępowań mających za przedmiot płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających jest zasada wynikająca z art. 3 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy.

Powyższe braki powodowały, że ustalenie dotyczące powierzchni działek, musi być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji rozstrzygnięcie sformułowane w oparciu o takie ustalenie należy uznać za dowolne. Rozstrzygnięcie takie nie poddaje się całościowej merytorycznej kontroli sądowej, ponieważ nie przekonuje ani Sądu, ani też strony postępowania o prawidłowości wydanej w jej sprawie decyzji.

Stwierdzenie powyższych naruszeń art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 i art. 124 ust. 1 Rozporządzenia (WE) 73/2009 oraz art. 80 art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. pociągnęło za sobą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 pkt lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej cyt. jako "p.p.s.a."). Jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. należało orzec, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W toku ponownego postępowania, organy obu instancji, kierując się wskazaniami wynikającymi z treści uzasadnienia wyroku, winny uzupełnić akta postępowania i stosownie do treści zgromadzonych dowodów wydadzą ponowną decyzję wyczerpująco motywując swe rozstrzygnięcie w oparciu o właściwą podstawę prawną.