Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 59/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-12-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: SPP - Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie.
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 grudnia 2022 r. sprzeciwu Przedsiębiorstwa E E.M.N. spółki jawnej na postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt I SPP/Go 59/22 o odmowie przyznania prawa pomocy wydanego w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa E E.M.N. spółka jawna na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo E E.M.N. spółka jawna wniosło skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 302/22).

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 100 zł, skarżąca Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że jej sytuacja finansowa i materialna jest bardzo trudna. W formularzu PPPr wskazała, że nie prowadzi działalności. Od 18 miesięcy, z powodu strat i braku dochodów działalność Spółki jest zawieszona, a jej wspólnicy są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Wysokość straty Spółki za ostatni rok obrotowy wyniósł 146.878,57 zł. Stan kasy i rachunków bankowych wynosi 0,00 zł. Nieruchomość Spółki została sprzedana ("nieuczciwie, bezprawnie, z pogwałceniem prawa i rażącym naruszeniem przepisów"). Spółka posiada zobowiązania kredytowe wobec banków, instytucji, które z powodu ogromnej inflacji rosną w zastraszającym tempie.

Wspólnicy Spółki M.N. i E.N., w nadesłanych wnioskach PPF, również podnieśli brak możliwości poniesienia jakichkolwiek opłat sądowych. W związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej, oboje są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Nie mają środków do życia. Minimalizują jedzenie, ograniczają zbędne wydatki. Aby przeżyć wyprzedają prywatne rzeczy. Z uwagi na wiek i choroby małżonkowie nie są w stanie znaleźć dodatkowego zatrudnienia. Sytuacja z koronawirusem, inflacja i znaczny wzrost cen jeszcze bardziej pogłębiły trudną sytuację małżonków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wspólnicy ujawnili, że są małżeństwem. Mieszkają razem i wraz z dorosłym synem – P., prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie są współwłaścicielami domu jednorodzinnego, każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², obciążonego hipoteką, w którym mieszka ich córka. Wspólnicy nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Syn nie osiąga żadnych dochodów. Po stronie wydatków i zobowiązań małżonkowie wskazali kredyt hipoteczny ok. 113.000 zł, który spłaca córka, pożyczka ok. 50.000,00 zł, aktualnie niespłacana, podatek od nieruchomości ok. 40 zł, wywóz śmieci 58 zł, a także średniomiesięczne wydatki regulowane w miarę możliwości (pomagają dzieci): energia ok. 170 zł, gaz ok. 230 zł.

Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...] października 2022 r. wezwano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, m.in. dokumentów potwierdzających wysokość i źródło dochodów uzyskiwanych przez M. i E.N. oraz P.N. za ostatnie trzy miesiące, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych ww. osób z ostatnich trzech miesięcy, a także oświadczenia o kosztach utrzymania małżonków oraz ich syna, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (m.in. opłaty związane z utrzymaniem domu, telefon, zakup żywności, leków, koszty leczenia) w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z dowodami potwierdzającymi te koszty oraz wskazaniem źródeł ich finansowania, bądź ewentualne zaległości z tego tytułu, jak również oświadczeń dzieci małżonków N. o rodzaju i wartości przekazywanej rodzicom pomocy w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także źródłach jej finansowania, oraz wysokości dochodów uzyskiwanych w okresie ostatnich trzech miesięcy.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] listopada 2022 r., M.N. nadesłał historię rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. nr [...] za okres 08.08.2022 r. - 08.11.2022 r. Jednocześnie oświadczył, że pozostałe dokumenty: sprawozdanie Spółki za 2021 r., dokument KW potwierdzający prowadzenie egzekucji wobec Spółki, pisma dotyczące zamknięcia rachunków firmowych, roczne zeznania wspólników za 2021 r., zaświadczenie z Urzędu Pracy odnoście wysokości pobieranego zasiłku i jego ustania znajdują się w aktach innych spraw zainicjowanych przed tut. Sądem. Wspólnik dodał, że złożone formularze PPPr i PPF szczegółowo i wyczerpująco przedstawiają dramatyczną sytuację majątkową Spółki i jej wspólników. Spółka od 18 miesięcy nie prowadzi działalności. Nie ma środków trwałych powyżej 5.000 zł. Z uwagi na spory i trwające postępowania sądowe nie jest w stanie podać wysokości zobowiązań, ale wobec spółki są prowadzone egzekucje. Z kolei wspólnicy skarżącej Spółki nie pracują. Są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Borykają się z przetrwaniem każdego dnia. Utrzymują się z wyprzedaży rzeczy prywatnych i pomocy bliskich w miarę ich możliwości. Córka spłaca kredyt hipoteczny za lokal w którym mieszka i opłaca wszystkie koszty związane z jego utrzymaniem. Syn choruje i leczy się z oszczędności uzyskanych z pracy za granicą. Dzieci nie są stroną postępowania i brak jest obowiązku ujawniania danych dotyczących ich dochodów czy źródeł finansowania. Ich także obowiązuje ochrona danych osobowych.

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2022 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności wskazał, że sytuacja finansowa i majątkowa Spółki jest znana z urzędu, gdyż wielokrotne składała ona wnioski o przyznanie prawa pomocy w swoich licznych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem (m.in. sygn. akt I SPP/Go 29/21, I SPP/Go 79-80/21, I SPP/Go 83/21, I SPP/Go 9/22, I SPP/Go 12/22, I SPP/Go 16/22, I SPP/Go 19/22, I SPP/Go 29-31/22). W świetle oświadczeń wspólników Spółki oraz dokumentów nadesłanych w ww. sprawach ustalono, że Spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej z dniem [...] kwietnia 2021 r. Wysokość straty za 2020 r. wyniosła 50.774,09 zł, a za 2021 r. - 146.878,57 zł. Rachunki bankowe Spółki zostały zamknięte. Spółka posiada liczne zobowiązania kredytowe, jednak mimo wielokrotnego powoływania się na ww. okoliczności, nigdy nie udokumentowała stanu swojego zadłużenia. Oświadczyła, że jej nieruchomość została sprzedana, a samochody zajęte przez wierzycieli, nie przedkładając jednak na tę okoliczność żadnych dokumentów.

Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca. W ocenie referendarza sądowego nie do zaakceptowania jest jednak próba przerzucania kosztów prowadzonej działalności na Skarb Państwa. Również wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Istnieją legalne instrumenty podatkowe, takie choćby jak: zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować.

Referendarz sądowy ocenił sytuację majątkową i finansową wspólników Spółki, jako podmiotów dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej, znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa spółki, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jej wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką (art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm.).

Wspólnicy są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku (zasiłek był wypłacany do kwietnia 2022 r.). Według oświadczeń małżonków nie uzyskują żadnych dochodów. Mieszkają wspólnie z synem. Utrzymują się z wyprzedaży rzeczy prywatnych i pomocy bliskich, jednak na tę okoliczność nie przedłożyli żadnych dowodów. Nie wykazali wysokości tych dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy. W przypadku pomocy otrzymywanej od bliskich, nie ujawnili nawet danych tych osób, co w konsekwencji uniemożliwiło dokonanie oceny sytuacji finansowej tych osób, jak i możliwości udzielania takiego wsparcia. Również w odpowiedzi na wezwanie w zakresie rodzaju i wartości pomocy uzyskiwanej od dzieci, małżonkowie oświadczyli jedynie, że ich dzieci nie są stroną postępowania, w związku z tym brak jest podstaw do ujawniania danych na ich temat. Wskazali jedynie, że córka spłaca kredyt hipoteczny za lokal mieszkalny, którego są współwłaścicielami, zaś syn choruje i leczy się z oszczędności z pracy za granicą.

Niejasna jest również kwestia wydatków ponoszonych przez wspólników Spółki na opłaty za energię, gaz, wywóz śmieci, podatek od nieruchomości, które płacą w miarę możliwości, przy pomocy dzieci. Nie przedłożyli bowiem dowodów potwierdzających ich uregulowanie w okresie ostatnich trzech miesięcy. Nie wykazali również, aby posiadali jakiekolwiek zadłużenie w tym zakresie. Z kolei przedłożonego wyciągu z rachunku nr [...] wynika, że w miesiącach sierpień-październik 2022 r. dokonano jedynie jednego przelewu za gaz ([...].08.2022r. w wysokości 654,92 zł), dwukrotnie za telefony ([...].08.2022r. w kwotach 30,55 zł i 29,99 zł) oraz TV/internet ([...].08.2022r. w wysokości 89,82 zł).

W ocenie referendarza sądowego brak danych w zakresie zarówno uzyskiwanych dochodów jak i ponoszonych wydatków wspólników skarżącej Spółki, uniemożliwił analizę i rzetelną ocenę ich sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała zaś, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Z kolei wspólnicy skarżącej Spółki nie wykazali, by podejmowali jakiekolwiek starania w celu poprawy swej sytuacji bytowej. Za niewystarczające referendarz sądowy uznał gołosłowne twierdzenia małżonków N., że z uwagi na wiek i choroby nie są w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia.

Końcowo referendarz zaakcentował, że małżonkowie N. są współwłaścicielami w 2/3 części lokalu mieszkalnego obciążonego hipoteką, w którym obecnie mieszka ich córka. Są także współwłaścicielami w 1/2 części domu jednorodzinnego o pow. 220 m², co do którego nie deklarowali, aby był obciążony hipotecznie, może zatem być źródłem pozyskania dodatkowych środków finansowych (chociażby poprzez jego częściowy wynajem), na sfinansowanie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego.

Od powyższego postanowienia skarżąca Spółka wniosła sprzeciw domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z opłaty od skargi. Zdaniem Skarżącej wykazała, że spełnia przesłanki do udzielenia pomocy, szczegółowo przedstawiła swoją sytuacje finansową i stan majątkowy. W jej ocenie referendarz sądowy nienależycie rozpatrzył materiał dowodowy, nie odniósł się do stanu faktycznego oraz pominął istotne okoliczności, a nadto wybiórczo i dowolnie rozpatrzył materiał dowodowy.

Spółka wskazała, że dostarczyła Sądowi wymagane dokumenty, tj. oprócz urzędowych formularzy (w których przedstawiła szczegółowo wszystkie dane), również sprawozdanie roczne P.W. E E.M.N. spółka jawna za 2021 rok, PIT-36 L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021 (dot. wspólnika E.N.), PIT-36 L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021 (dot. wspólnika M.N.), urzędowe poświadczenia odbioru dokumentów elektronicznych, dokument KW potwierdzający prowadzenie egzekucji wobec, spółki i wspólników, pisma dotyczące zamknięcia rachunków firmowych, zeznanie podatkowe – osoby fizycznej E.N. PIT 37 za rok 2021, zeznanie podatkowe – osoby fizycznej M.N. PIT 37 za rok 2021, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy dotyczące bezrobotnych E.N. i M.N. odnośnie ustania zasiłku, wysokości pobranego zasiłku za 2021 i 2022 rok oraz dalszego statusu osoby bezrobotnej, dokument potwierdzający, że przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne. Przesłał także wyciąg bankowy z rachunku wspólników.

W ocenie Strony z przedłożonych dokumentów bezsprzecznie wynika, że Spółka i jej wspólnicy znajdują się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym i materialnym. Wbrew twierdzeniu referendarza sądowego Skarżąca dostarczyła wszystkie dokumenty urzędowe potwierdzające jej sytuację finansową, majątkową, brak dochodów oraz przedstawiła wszelkie niezbędnie dokumenty, sprawozdania, zaświadczenia, oświadczenia, formularze urzędowe, stan kont. Pominięto je całkowicie, a wręcz zinterpretowano je w sposób irracjonalny, niezgodny ze stanem faktycznym. Skarżąca udowodniła, iż nie prowadzi działalności gospodarczej od prawie dwóch lat z powodu strat i braku dochodów oraz braku możliwości finansowych.

Wspólnicy Spółki oświadczyli i dostarczyli dowody, że nie mają żadnych źródeł dochodu. Dzieci w miarę możliwości im pomagają, przesyłając niewielkie kwoty na jedzenie, czy dokładając się do opłat. Ich zdaniem referendarz sądowy w uzasadnieniu podał nieprawdę, że brak jest danych odnośnie uzyskiwania dochodów, choć wspólnicy wskazywali, że nie mają dochodów. Referendarz sądowy nie odniósł się do treści wskazanych w urzędowych formularzach, przesłanych dokumentów, sprawozdań, zaświadczeń itd. Pominął również dane dotyczące opłat za gaz i wodę, za które faktury wystawiane są co dwa miesiące oraz za wywóz śmieci (co trzy miesiące). Z przesłanego wyciągu bankowego wynika, że pieniądze przesłane na żywność przeznaczyli na opłaty, chociażby na gaz, opłaty telekomunikacyjne. Wspólnicy Spółki w przesłanych wcześniej formularzach wskazali średniomiesięczne koszty utrzymania. Wyjaśniali, że spłacają je z wyprzedaży rzeczy prywatnych i w miarę możliwości z pomocy bliskich. Wskazali, że opłaty za media zmniejszyli do minimum, oszczędzając na wszystkim, rezygnując z opieki lekarza z uwagi na brak pieniędzy na leki i dojazdy. Faktem jest, że wspólnicy Spółki wyprzedają prywatne rzeczy, jednak są to drobne przedmioty nie przekraczające kilkudziesięciu złotych, nie wymagają umów.

Wspólnicy Spółki wyjaśnili, że córka spłaca kredyt mieszkaniowy i od wielu lat mieszka w tym lokalu we [...]. Odremontowała go i reguluje wszystkie opłaty, a mieszkanie obciążone jest hipotecznie, lecz i ten fakt pominął referendarz sądowy. Bliscy, którzy pomagają przeżyć małżonkom N. nie są stroną postępowania, a oni nie mają obowiązku, ani prawa do przekazywania jakichkolwiek danych na ich temat. Referendarz sądowy nie ma prawa żądać oświadczeń o wysokości ich dochodów, źródłach finansowania, chorobach itd., z uwagi na ochronę danych osobowych. Podkreślili, że bliscy mogą, a nie muszą wspomagać nas odnośnie przeżycia.

Wspólnicy Spółki podkreślili, że wielokrotnie informowali Sąd, że nikt nie chce zatrudnić pracownika tuż przed emeryturą. Gdyby małżonkowie N. odmówili podjęcia pracy, to zostaliby wyrejestrowani z PUP. Z kolei przez 20 miesięcy nie otrzymali żadnej oferty pracy, a gdy szukali pracy na własną rękę, odmawiano im ze względu na wiek.

W ocenie wspólników Spółki również fakt, że małżonkowie N. są współwłaścicielami po 1/4 udziału domu, nie uprawnia do twierdzenia, że możliwy jest jego wynajem, bowiem jest to 36-letni dom jednorodzinny, a nie wielorodzinny.

W ocenie Skarżącej przedłożone informacje, dostarczone dokumenty, urzędowe formularze świadczą wyłącznie o braku środków na uiszczenie przez Spółkę i jej wspólników opłat sądowych i tym samym stanowią wystarczającą przesłankę do zastosowania instytucji zwolnienia od opłat sądowych. Skarżąca Spółka i wspólnicy nie są bowiem w stanie ponieść żadnych opłat sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy jednakże w całości je pominął. Poniesienie kosztów sądowych dalece przekracza możliwości finansowe Skarżącej. Spółka i wspólnicy szczegółowo wyjaśnili swoją sytuację finansową i materialną, przedstawiając odpowiednie dowody. Referendarz sądowy nie odniósł się jednak w zupełności do dostarczonych dokumentów i urzędowych formularzy, potwierdzających przyznanie ulgi w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy).

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (a o takie wnioskuje Spółka), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające z akt niniejszej sprawy, składanych przez Skarżącą dokumentów, oświadczeń oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten powinien być dla skarżącej zrozumiały, bowiem już wielokrotnie wcześniej składała wnioski o przyznanie prawa pomocy, m.in. w sprawach o sygn. akt I SPP/Go 29/21, I SPP/Go 58/21, I SPP/Go 59/21, I SPP/Go 79/21, I SPP/Go 80/21, I SPP/Go 83/21, I SPP/Go 9/22, I SPP/Go 12/22 czy I SPP/Go 19/22.

Z uwagi na to, że treść oświadczeń Strony nie była wystarczająca do ustalenia jej rzeczywistych zdolności płatniczych, referendarz sądowy, na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów (szczegółowo opisanych w części wstępnej niniejszego uzasadnienia). Pomimo wezwań Skarżąca nie nadesłała wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych, tych dotyczących zarówno samej Spółki, jak i jej wspólników. Słusznie wskazał referendarz sądowy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa spółki, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jej wspólników. W tej sytuacji, co już szczegółowo wyjaśnił referendarz sądowy, analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki, jak i jej wspólników okazała się niemożliwa.

Referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca. Nie kwestionując uprawnienia osoby prawnej do swobodnego kształtowania swojej polityki finansowej w granicach obowiązującego prawa, w tym do zawieszenia działalności gospodarczej, nie do zaakceptowania jest jednak próba przerzucania kosztów prowadzonej działalności – a do takich zaliczyć należy koszty postępowań sądowych - na Skarb Państwa (por. postanowienie WSA w Warszawie z 4 września 2014 r. sygn. akt V SAB/Wa 5/14). Tym bardziej więc okoliczność poniesienia straty z działalności gospodarczej powinna być przesłanką do zaprzestania prowadzenia tej działalności przez Spółkę.

Podkreślić należy, że do pozytywnego rozpoznania wniosku spółki jawnej, nie jest wystarczającą podstawą brak możliwości poniesienia przezeń kosztów postępowania. Konieczne jest jeszcze uprzednie zbadanie, czy na uiszczenie tych kosztów pozwala stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 238/12 oraz powołane tam orzecznictwo).

Tymczasem w niniejszej sprawie wspólnicy nie wykazali, by podejmowali jakiekolwiek starania w celu poprawy swej sytuacji bytowej. Niewystarczające są gołosłowne twierdzenia małżonków N., że z uwagi na wiek i choroby nie są w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. W złożonym sprzeciwie wskazywali, że nie otrzymali żadnej propozycji pracy z PUP, jednak nie przedłożyli na tę okoliczność żadnego oświadczenie z PUP.

Sąd zbadał również kwestię uzyskiwanej pomocy od członków rodziny. Z analizy złożonych dokumentów wynika, że syn małżonków N. – P., zamieszkuje razem z nimi, choruje i utrzymuje się z oszczędności z pracy za granicą. Z kolei córka mieszka w ich mieszkaniu we [...], spłaca kredyt hipoteczny. Małżonkowie oświadczyli jedynie, że ich dzieci nie są stroną postępowania, w związku z tym brak jest podstaw do ujawniania danych na ich temat. Z kolei analiza rachunku bankowego w [...] S.A. nr [...] wykazała, że w okresie od 8 sierpnia do 8 listopada 2022 r. córka J.N. jedynie dwukrotnie dokonała przelewu na konto rodziców: [...] sierpnia 2022 r. kwoty 120 zł tytułem "[...]" i [...] sierpnia 2022 r. 300 zł tytułem "[...]", zaś syn P.N.: [...] sierpnia 2022 r. kwoty 385 zł i [...] sierpnia 2022 r. 35 zł, w obu przypadkach tytułem "przelew".

Porównując powyższe kwoty przelewów z wysokością wpisu w niniejszej sprawie (100 zł) wskazać należy, że jakkolwiek wspólnicy Spółki, poprzez brak przedłożenia dokumentów dotyczących dochodów dzieci, uniemożliwili Sądowi ocenę partycypowania w kosztach postępowania, to jednak należy mieć również na uwadze stosowne uregulowania z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 202 r., poz. 1359; dalej: K.r.o.). Art. 128 K.r.o. stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zatem podając w formularzu o przyznanie prawa pomocy informację, że wraz z małżonkami N. zamieszkuje ich pełnoletni syn oznacza, że powinni również złożyć oświadczenie o jego dochodach, wydatkach oraz o posiadanym przez niego majątku. Tymczasem wspólnicy Spółki zasłonili się ochroną danych osobowych i odmówili jakichkolwiek informacji na temat zdolności płatniczych syna, uniemożliwiając rzetelne ocenienie ich sytuacji finansowej.

W ocenie Sądu wskazane niejasności lub brak danych uniemożliwiają analizę i rzetelną ocenę sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki, jak i jej wspólników, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku. Jak już bowiem wspomniano wyżej, oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy Spółka nie uczyniła. Sąd nie ma zaś obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych, bądź też gdy dane przedłożone przez wnioskodawcę po prostu są niejasne.

Zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw zainicjowanych przez skarżącą Spółkę przed tutejszym Sądem, w których również domagała się przyznania prawa pomocy. Zatem Skarżąca ma świadomość, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To Spółka ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo to Spółka nie przedłożyła wszystkich żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować jej twierdzenia, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym informacji dotyczących, czy syn małżonków N. jest osobą bezrobotną, czy oświadczeń ich dzieci o wysokości dochodów uzyskiwanych w okresie ostatnich trzech miesięcy.

Podkreślić trzeba, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I GZ 390/14). Jak zaznaczono wyżej, w przypadku spółki jawnej koniecznym stało się również badanie sytuacji finansowej i majątkowej wspólników Spółki.

Zgodzić się należy ze Skarżącą, że celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. Niemniej jednak należy mieć na uwadze udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tego jednak skarżąca Spółka w niniejszej sprawie nie wykazała.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.