Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 683/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Wznowiono postępowanie przed NSA, uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok WSA, uchylono decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 272 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7, pkt 3.1. i 3.4. załącznika nr 1
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: art. 258, art. 267
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art. 2, art. 31, art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi o wznowienie postępowania P.R. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2018 r. sygn. akt II GSK 2562/16 ze skargi kasacyjnej P.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1420/15 w sprawie ze skargi P.R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2562/16; 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2562/16; 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1420/15; 4. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2014 r. nr [...]; 5. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P.R. 8.175 (osiem tysięcy sto siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2562/16, Naczelny Sąd administracyjny oddalił skargę kasacyjną P.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1420/15, wydanego z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] maja 2014 r. w miejscowości Tęgobór na drodze krajowej nr 75 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika oraz naczepy. Pojazdem wykonywano przejazd z ładunkiem podzielnym w postaci profili oraz kształtowników stalowych na trasie [...] w imieniu i na rzecz P.R. (dalej "skarżący"). Podczas kontroli stwierdzono, że opisany wyżej pojazd członowy przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu czołowego, stwierdzono – nacisk na pojedynczej osi napędowej 13,65 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 3,65 t (36,5%).

W związku z powyższym Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lipca 2014 r., na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: p.r.d.), nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wskazano wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Przyjęto, że nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 13,65 t, a dopuszczalny na drodze – 10 t, więc przekroczono nacisk o 3,65 t (36,5%).

Decyzją z [...] grudnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Stwierdził, że karę pieniężną należało nałożyć za brak zezwolenia kat. VII.

Wyrokiem z 22 stycznia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie uznał skargę za niezasadną i ją oddalił, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 140aa ust. 1-3 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, że w sprawie zasadnym było nałożenie przez organy kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kat. VII oraz przyjęcie, że pojazd skarżącego mógł być uznany za pojazd nienormatywny, mimo że okoliczności sprawy o dowody nie wskazują na fakt naruszenia przez skarżącego przepisów w sposób uzasadniający przyjęcie zaistnienia naruszenia i zastosowania kary pieniężnej. Skarżący zakwestionował również ustalenia co do nacisku na osie ze względu na niewłaściwy proces ważenia.

Wyrokiem z 27 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2562/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

NSA wskazał, że nie było podstaw do zakwestionowania procedury ważenia, ponieważ pomiaru dokonano za pomocą odpowiednich wag. Skoro zaś skarżący nie podważył ok0liczności faktycznych, to NSA uznał, że kara pieniężna została nałożona prawidłowo.

Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r. domagając się wznowienia postępowania zakończonego ww. wyrokiem, uchylenia wyroku NSA, względnie uchylenie wyroku NSA oraz poprzedzającego go wyroku WSA w Warszawie, a także decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 marca 2019 r., C-127/17, w sprawie Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ww. wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE.

Organ poinformował Sąd, że skarżący nie wnosił o wznowienie postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie.

Z istoty, opartego na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a., żądania wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 3849/16, którym oddalono skargę kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2702/15 w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym wynika, że zasadności tego żądania strona upatruje w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17.

W świetle przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości, nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53/WE.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego żądanie wznowienia postępowania zakończonego przywołanym powyżej prawomocnym wyrokiem tego Sądu jest usprawiedliwione.

Z art. 272 § 3 p.p.s.a. wynika, że – niezależnie od podstawy wznowienia określonej w § 1 tego artykułu, którą stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie – można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską,

W orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego może stanowić orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2017 r. w sprawie I FPS 1/17).

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w przywołanej uchwale oraz prezentowaną w niej argumentację nakazującą uwzględniać fakt istnienia istotnych podobieństw odnoszących się najogólniej rzecz ujmując do rodzajów postępowań prowadzonych przed TK i TSUE, ich przedmiotu – chodzi mianowicie o "spór o prawo", który w odniesieniu do postępowania przed TK dotyczy pionowej kolizji norm prawa krajowego, w odniesieniu zaś do postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości treści (interpretacji) prawa unijnego oraz jego ważności.

Jakkolwiek pogląd ten został wyrażony na gruncie sytuacji odnoszącej się do orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości wydanego w trybie prejudycjalnym (art. 267 TFUE), to za uprawniony trzeba uznać wniosek, że pogląd ten zachowuje swoją aktualność także w odniesieniu do wyroku wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości na podstawie art. 258 TFUE, a więc w trybie skargi Komisji Europejskiej przeciwko państwu członkowskiemu.

Oprócz szczegółowej argumentacji prawnej, która legła u podstaw poglądu prawnego wyrażonego w uchwale NSA w sprawie I FPS 1/17, w odniesieniu do omawianej kwestii dodatkowo wskazać należy na to, że przepis art. 272 § 3 p.p.s.a. stanowiąc o "rozstrzygnięciu organu międzynarodowego" (a jest nim przecież TSUE, co trzeba uznać za bezdyskusyjne) w żaden sposób nie odnosi się do trybu podjęcia przez wymieniony organ orzeczenia, ograniczając się w tej mierze jedynie do zaakcentowania jego znaczenie w relacji do potrzeby wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Z uzasadnienia ww. uchwały wynika, że NSA przesądził zasadę, że na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania na skutek wyroku TSUE (organ międzynarodowy).

Różnice w pomiędzy wyrokami TSUE stwierdzającymi niezgodność krajowych przepisów z prawem UE i interpretacyjnymi wyrokami prejudycjalnymi nie są na tyle istotne, aby uprawniały zróżnicowanie traktowania takich orzeczeń w zakresie ich skutków odnoszących się do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego.

Zauważyć trzeba, że w przypadku postępowania z wniosku Komisji, jeśli TSUE stwierdzi, że państwo członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy Traktatów, państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku. Przepisy TFUE nie precyzują, w jaki sposób państwo winno wykonać wyrok. Z zasady wyroki TSUE nie ingerują jednak w sferę obowiązywania prawa, TSUE nie może bowiem uznać aktu za nieważny, a nawet za wydany przez państwo z naruszeniem prawa UE. Obowiązki w zakresie wykonania wyroku ciążą zatem w pierwszej kolejności na organach i sądach, które – kierując się orzecznictwem TSUE – nie mogą stosować krajowych przepisów uznanych za niezgodne z prawem unijnym. Jak wskazał TSUE w wyroku w sprawie C-101/913, uchybienie zobowiązaniom wynikającym z prawa europejskiego winno skutkować automatycznym zakazem stosowania zarówno przez władze sądownicze, jak i administracyjne państwa członkowskiego kwestionowanych przepisów i na te władze nakłada obowiązek podjęcia wszelkich środków umożliwiających pełne zastosowanie prawa UE. W rezultacie niezależnie od ewentualnej interwencji prawodawczej, mającej na celu zapewnienie zgodności prawa krajowego z prawem europejskim, to na organach i sądach ciąży obowiązek wykonania wyroków TSUE na płaszczyźnie stosowania prawa. W praktyce będzie to oznaczać w szczególności odmowę zastosowania przepisu lub przepisów uznanych przez TSUE za niezgodne z prawem UE.

Istotą pytania prejudycjalnego, będącego formą współpracy sądów krajowych państw członkowskich UE z TSUE, jest z kolei zapewnienie spójnego stosowania i wykładni prawa Unii Europejskiej na terytorium wszystkich państw członkowskich UE. Kompetencja TSUE na gruncie art. 267 TFUE ogranicza się do wykładni traktatów i aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii Europejskiej oraz do orzekania o ważności aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii Europejskiej. Praktycznym skutkiem orzeczenia prejudycjalnego jest odmowa stosowania przepisu prawa wewnętrznego państwa członkowskiego UE, który to przepis został uznany za niezgodny z prawem Unii Europejskiej, i to nawet pomimo braku jego uchylenia przez krajowego ustawodawcę. Skutki interpretacyjnego wyroku prejudycjalnego TSUE przesądzają de facto o niezgodności przepisu krajowego z prawem UE. Orzeczenie TSUE wydane w trybie art. 267 TFUE nie rozstrzyga sprawy co do istoty, ale przesądza o wiążącej wykładni prawa unijnego na potrzeby rozstrzygnięcia w postępowaniu krajowym.

Z zaprezentowanych rozważań wynika, że wykonanie orzeczeń TSUE, niezależnie od trybu, w jakim zostały podjęte, następuje zasadniczo w sferze stosowania prawa. W przypadku wyroków wydanych w trybie art. 258 TFUE, na wniosek Komisji ich wykonanie sprowadzać się będzie na płaszczyźnie aplikacyjnej do odmowy stosowania przepisu lub przepisów uznanych przez TSUE za niezgodne z prawem unijnym. Natomiast w odniesieniu do orzeczeń (wyroków i postanowień) wydanych w trybie art. 267 TFUE na skutek pytania przedłożonego przez sąd krajowy dotyczącego wykładni Traktatów i aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii – wykonanie orzeczenia polegać będzie na uwzględnieniu przez sąd występujący z pytaniem oraz wszystkie inne sądy orzekające w tej sprawie przedstawionej przez TSUE wykładni przepisu prawa unijnego. Ponadto, zgodnie z doktryną acte éclairé (stanowiącą o możliwości odstąpienia od przedłożenia pytania, jeżeli TSUE rozstrzygał już w podobnej sprawie), skutkiem orzeczenia TSUE będzie uwzględnienie wykładni także przez inne sądy orzekające w podobnych sprawach.

Ze względu na to, że orzeczenia TSUE, zarówno te wydane w trybie prejudycjalnym, jak i na wniosek Komisji, wywołują skutek ex tunc – w kontekście ich wykonania – konieczne jest umożliwienie wszczęcia określonych procedur zmierzających do wyeliminowania z obrotu rozstrzygnięć wydanych na podstawie przepisów uznanych przez TSUE za niezgodne z prawem UE. Nie ulega bowiem wątpliwości, że orzeczenia niezgodne z prawem unijnym nie mogą pozbawiać jednostek ich uprawnień, ani też być dla nich źródłem obowiązków.

Stąd też przepis art. 272 § 3 p.p.s.a. należy interpretować w drodze prounijnej wykładni w ten sposób, aby zagwarantować równe traktowanie jednostek niezależnie od tego, czy wystąpiono w ich sprawach z pytaniem prejudycjalnym czy też nie, czy też wyrok TSUE, który wpływa na jej prawa lub obowiązki, został wydany na podstawie skargi Komisji. Poza tym nie można dyskryminować roszczeń wynikających z orzecznictwa TSUE wobec roszczeń wywodzonych z orzecznictwa ETCZP i TK (por. N.Półtorak, Ochrona uprawnień wynikających z prawa Unii Europejskiej w postępowaniach krajowych, Warszawa 2010, str. 430 ).

Dlatego też przyjąć należy, że jednostka może – opierając się na art. 272 § 3 p.p.s.a. – skutecznie żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu, na tej podstawie, że ów prawomocny wyrok okazał się niezgodny z późniejszą interpretacją prawa UE określoną przez TSUE w wyroku wydanym na skutek skargi Komisji, tj. w trybie art. 258 TFUE. Taka konstatacja wynika z prawa do skutecznej ochrony sądowej uprawnień jednostki wynikających z prawa UE (art. 19 w związku z art. 47 karty Praw Podstawowych). Jednostki nie powinny bowiem ponosić konsekwencji naruszenia przez organ państwowy prawa unijnego w zależności od tego, w jakim trybie TSUE orzekł o niezgodności, czy na w drodze pytań prejudycjalnych, czy też wniosku Komisji.

Inna wykładnia art. 272 § 3 p.p.s.a. doprowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której stwierdzona w wyroku TSUE wydanym w trybie art. 258 TFUE nieprawidłowość implementacji prawa Unii Europejskiej, która legła u podstaw prawomocnego wyroku sądu administracyjnego uniemożliwiłaby jednostce skuteczną ochronę, w konsekwencji doprowadziłaby do unicestwienia jej roszczeń wyprowadzonych z prawa Unii o treści wskazanej wyrokiem TSUE.

Trzeba zwrócić uwagę na to, że przepisy prawa procesowego stosowane w państwach członkowskich podlegają ograniczeniom wynikającym z zasady efektywności, zgodnie z którą krajowe reguły proceduralne nie mogą w praktyce (rzeczywistości) czynić niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym dochodzenia roszczeń opartych na prawie unijnym, oraz zasady ekwiwalentności, według której sądy krajowe są obowiązane stosować nie mniej korzystne krajowe reguły proceduralne dla zapewnienia ochrony praw wynikających z prawa unijnego niż dla podobnych roszczeń opartych na prawie krajowym. Sąd wewnętrzny, stosując krajowe reguły proceduralne, powinien zapewnić jednostce pełną skuteczność praw wynikających z przepisów prawa unijnego. Jeżeli przepisy państwa członkowskiego uniemożliwiają osiągnięcie tego celu, wówczas sędzia krajowy powinien, zgodnie z zasadą efektywności, dokonać wykładni prounijnej przepisów krajowych bądź odmówić ich zastosowania .

W związku z tym, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że z punktu widzenia dyspozycji normy prawnej z art. 272 § 3 p.p.s.a., nie ma znaczenia to, czy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości – to jest "rozstrzygnięcie organu międzynarodowego", o którym mowa w tym przepisie – wydane zostało na podstawie art. 258, czy też art. 267 TFUE.

W świetle powyższego, żądanie wznowienia postępowania zakończonego przywołanym na wstępie prawomocnym wyrokiem NSA należy uznać za skuteczne i usprawiedliwione.

Ze wskazanego, jako podstawa żądania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 wynika, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE.

TSUE uznał, że system udzielania zezwoleń przyjęty w prawie krajowym należy uznać za sprzeczny z art. 3 i 7 dyrektywy 96/53 w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy (pkt 123). Trybunał podniósł, że pojazdy odpowiadające dopuszczalnym wartościom nacisku osi określonym w pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53 są uważane za "nienormatywne" w rozumieniu art. 2 pkt 35a p.r.d., jeśli naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w polskich przepisach o drogach publicznych. Ruch pojazdu nienormatywnego po takich drogach jest zgodnie z art. 64 ust. 1 p.r.d. uzależniony od uzyskania specjalnego odpłatnego zezwolenia, które jest wydawane przez właściwy organ. Wobec tego art. 64 ust. 2 p.r.d. skutkuje tym, że przewóz pojazdem "nienormatywnym" ładunku podzielnego jest co do zasady zabroniony (pkt 121).

Jak stwierdził TSUE, wynika z tego, że na drogach publicznych, na których ma zastosowanie wynikające z polskich przepisów ograniczenie nacisku osi, ruch pojazdów odpowiadających dopuszczalnym wartościom nacisku osi określonym w pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE jest uzależniony od uzyskania specjalnego zezwolenia (pkt 122). TSUE podkreślił, że wynikające z polskich przepisów ograniczenia nacisku osi, uzależniające przejazd pojazdów po drogach publicznych od uzyskania takiego zezwolenia są sprzeczne z art. 3 i 7 dyrektywy 96/53 w zw. z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy. Podobnie wprowadzony do prawa polskiego system udzielania zezwoleń należy uznać za sprzeczny z przepisami dyrektywy 96/53/WE.

Wprawdzie orzeczenie TSUE w sprawie C-127/17 zapadło na tle podnoszonego we wniosku Komisji Europejskiej zagadnienia odnoszącego się do oceny wynikających z prawa polskiego ograniczeń w transporcie w ruchu międzynarodowym pojazdów, a w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z przejazdem pojazdu w ruchu krajowym, to jednak za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że orzeczenie to ma dalej idące skutki, a mianowicie należy je odnosić również do ruchu krajowego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela w tej kwestii stanowisko wyrażone przez ten Sąd w orzecznictwie m.in. w wyrokach: z dnia 5 września 2019 r., II GSK 2437/17; z dnia 3 września 2019 r., II GSK 2228/17; z dnia 12 czerwca 2019 r., II GSK 4889/16).

Nie do przyjęcia – w ocenie NSA – jest bowiem taka wykładnia przepisów dyrektywy 96/53/WE, która prowadziłaby do stosowania w istocie dwóch reżimów prawnych, w zależności od tego, czy pojazd wykonuje przejazd w ruchu międzynarodowym, czy jest to przejazd w ruchu krajowym. Przy takim założeniu pojazd wykonujący ruch międzynarodowy, a więc poruszający się po co najmniej dwóch terytoriach państw członkowskich, po opuszczeniu transeuropejskiej sieci dróg lub głównych dróg krajowych, byłby traktowany jako niewykonujący transportu międzynarodowego, a zatem nie miałyby do niego zastosowania wspólne normy dotyczące maksymalnego nacisku na oś wynikające z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE. Przyjęcie w tym zakresie funkcjonującego w prawie polskim rozróżnienia związanego z nośnością poszczególnych kategorii dróg, zamiast realizować cel dyrektywy polegający na tworzeniu obszaru swobodnego przemieszczania się pojazdów, prowadziłoby do wprowadzania niczym nieuzasadnionych przeszkód w realizacji założonego przez Unię Europejską celu związanego ze swobodnym przemieszczaniem się i ruchem pojazdów.

Takie zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów, polegającej na stosowaniu dwóch reżimów prawnej oceny przejazdu, a mianowicie jednego – dla przejazdu w ruchu międzynarodowym oraz drugiego – dla przejazdu w ruchu krajowym – byłoby sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami: demokratycznego państwa prawa (art. 2), zasadą równości (art. 32) i proporcjonalności (art. 31) oraz wyrażoną w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej wspólnotową zasadą równego traktowania i niedyskryminacji.

W rozpoznawanej sprawie zatrzymano do kontroli – na drodze krajowej nr 75 o dopuszczalnym nacisku osi 10 t. – pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego o nr rej. [...] oraz naczepy o nr rej. [...]. Podczas kontroli, w wyniku pomiarów ww. pojazdu członowego, stwierdzono, że nacisk jego pojedynczej osi napędowej wynosił 13,65 t, co po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonego do 0,1 t. w górę dało przekroczenie o 3,65 t. Ponadto ustalono, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu członowego.

Wobec tego Naczelny Sad Administracyjny uznał, że tenże Sąd powinien był uchylić nie tylko wyrok Sądu I instancji, ale również uchylić decyzje wydane w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.) i wznowił postępowanie. Rozpoznając sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.), uwzględniając sentencję i uzasadnienie wyroku z 21 marca 2019 r., C-127/17, Sąd w niniejszym składzie uwzględnił skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2562/16, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1420/15 oraz decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2014 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 276 w zw. art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a., na które składały się koszty postępowania wznowieniowego, postępowania kasacyjnego i przed Sądem I instancji – wpis od skargi o wznowienie postępowania, wpis od skargi kasacyjnej, wpis od skargi, opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia Sądu I instancji oraz koszty zastępstwa procesowego stron w postępowaniach przed Sądem Kasacyjnym oraz w postępowaniu wznowieniowym – ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).