Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1082/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1, art. 110 ust. 1, art. 102, art. 103 ust. 1, art. 315 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 49 poz 508
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej organ) decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku K. C. (dalej wnioskodawca) przeciwko A. K. (dalej uprawniony) o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Indywidualna osłonka na sadzonki i drzewka" nr [...] (dalej sporny wzór) działając na podstawie art. 103 i 104 w zw. z art. 102 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r., Nr 40, poz. 508 - dalej ustawa p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawa p.w.p. unieważnił wyżej opisane prawo z rejestracji wzoru oraz przyznał K. C. od A. K. kwotę 2.000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Organ wskazał, że wnioskodawczyni wniosła przeciwko uprawnionemu o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego.

Interes prawny wywiodła z treści listu ostrzegawczego z dnia [...] listopada 2007 r., w którym uprawniony wzywa wnioskodawczynię do natychmiastowego zaprzestania wytwarzania, oferowania i wprowadzenia do obrotu wytworów według spornego wzoru. W odpowiedzi na kolejny list z dnia [...] listopada 2007 r. wnioskodawczyni podniosła zarzut, że prawo ochronne na sporny wzór nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 102, 103 i 104 p.w.p. W liście z dnia [...] grudnia 2007 r. uprawniony ponowił żądania z poprzedniego listu i zagroził skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Na okoliczność braku nowości i oryginalności spornego wzoru wnioskodawczyni przedstawiła następujące dowody:

* opis świadectwa racjonalizatorskiego ze szkicem i opisem,

* kopia umowy z dnia [...] grudnia 1994 r. zawartej między W. M. a W. C.,

* ulotka z dnia [...] marca 1995 r.,

* czarno-biała i kolorowa kopia fotografia z Targów Leśnych - "Promocja 94",

* uwagi wniesione przez W. C. do zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...],

* wydruk z bazy danych Urzędu o odmowie udzielenia ochrony na zgłoszony wzór nr [...],

* umowa między W. C. a K. C.

Przy piśmie z dnia [...] r. wnioskodawczyni stwierdziła, że do pozwu sądowego z dnia [...] marca 2008 r. (sygn. [...]) uprawniony dołączył własną ulotkę, w której powołał się na opinię SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r. Ta opinia znajduje się na stronie internetowej uprawnionego, przy czym wnioskodawczyni nadesłała wydruk tej opinii.

Uprawniony m.in. stwierdził, że istotą spornego wzoru jest oprócz kształtu w przekroju poprzecznym jak również barwa i otwory wentylacyjne, zatem materiały, które wnioskodawczyni przedstawiła przy piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. nie świadczą o braku nowości oraz oryginalności spornego wzoru. Jego zdaniem opinia SGGW z dnia [...] grudnia 2006 r. jest dowodem na okoliczność, że uprawniony zajmował się osłonkami na sadzonki i drzewka na długo przed zgłoszeniem spornego wzoru do rejestracji.

Na rozprawie strony podtrzymały swoje wcześniej zajęte stanowiska oraz został przesłuchany świadek W. C.

Organ unieważnił przedłożony wzór wskazując, iż sporny wzór został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] stycznia 2002 r., a zatem do oceny jego zdolności rejestrowej mają w myśl art. 315 ust. 3 p.w.p. zastosowanie przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej w wersji z 2000 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 508), ponieważ nowelizacja przepisów w odniesieniu do wzorów przemysłowych weszła w życie w dniu 18 października 2002 r., tj. po dacie zgłoszenia spornego wzoru.

Uznano, że interes prawny, o którym mowa w art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p. istnieje po stronie wnioskodawczyni i wynika wprost z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2008 r., sygn. [...], na mocy którego wnioskodawcy nakazano zaprzestanie działań naruszających prawo z rejestracji spornego wzoru.

Organ wskazał, że cechami istotnymi spornego wzoru zgodnie z opisem są:

* kształt przelotowego prostopadłościanu o przekroju poprzecznym w kształcie pięciokąta lub kwadratu;

* powierzchnia z wyciętymi otworami wentylacyjnymi w kształcie kwadratu lub prostokąta;

* kolor od jasno do ciemnozielonego.

Zdaniem organu do oceny zdolności rejestracyjnej spornego wzoru mają zastosowanie następujące przepisy p.w.p.: Art. 102 ust. 1: wzorem przemysłowym jest nowa i oryginalna, nadająca się do

* wielokrotnego odtwarzania postać wytworu, przejawiająca się

* w szczególności w jego kształcie, właściwościach powierzchni, barwie,

rysunku lub ornamencie; Art. 102 ust. 2: nie stanowi wzoru przemysłowego postać wytworu uwarunkowana

* wyłącznie względami technicznymi lub funkcjonalnymi.

Art. 103: wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą pierwszeństwa do uzyskania prawa z rejestracji, nie został taki wzór podany do powszechnej wiadomości w sposób umożliwiający jego odtworzenie ani nie był z wcześniejszym pierwszeństwem zgłoszony i następnie zarejestrowany; Art. 104: wzór przemysłowy uważa się za oryginalny, jeżeli różni się w sposób wyraźny od wzorów znanych i jego cechy nie są wyłącznie kombinacją cech znanych wzorów; Art. 107 ust. 2: zakres przedmiotowy prawa z rejestracji określają łącznie rysunek wzoru i jego istotne cechy wskazane w opisie.

Uprawniony w opisie spornego wzoru jako znane wskazał osłonki o kształcie przelotowego walca z reguły w czarnym kolorze, natomiast pominął znane sobie osłonki w kształcie przelotowego prostopadłościanu o przekroju poprzecznym w kształcie pięciokąta lub kwadratu i w kolorze zielonym, co skutkowało tym, że cechy powszechnie znane, tj. prostopadłościany o przekroju poprzecznym pięciokątnym i kwadratowym w kolorze zielonym wskazał jako cechy istotne swojego wzoru.

Organ wskazał, że dowody, z których wynika, iż ww. cechy wskazane jako istotne były znane uprawnionemu są następujące:

a) zgłoszony przez uprawnionego w dniu [...].11.1995 r. wzór użytkowy - akta nr [...] (publikacja dnia [...] września 1996 r., BUP nr [...]). W materiałach tego zgłoszenia ujawniono osłonkę prostopadłościenną o przekroju poprzecznym kwadratowym w kolorze zielonym. W stanie techniki twórca tego wzoru użytkowego jako znaną osłonę wskazał foliowy rękaw, a pominął własną osłonkę, którą eksponował na Targach Leśnych "Promocja 94" w [...] w kształcie prostopadłościanu o przekroju poprzecznym kwadratowym i w kolorze zielonym. Te osłonki są pokazane również w aktach niniejszej sprawy (k. 5, 6, 42 A i 42A verte);

b) opinia SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r. (k. 24) sporządzona dla uprawnionego. Z tej opinii wynika, że w SGGW testowano osłonki uprawnionego o przekroju poprzecznym m.in. pięciokątnym i czworokątnym w kolorze zielonym.

Z opinii wynika m.in., że osłonka o przekroju pięciokątnym ma sprawny system wentylacji (przewaga nad osłonką czworokątną).

Gdyby uprawniony sformułował zakres ochrony, o którym mowa w art. 7 ust. 2 p.w.p. zgodnie ze stanem faktycznym (znanym uprawnionemu), to jedyną cechą istotną pozostałyby otwory wentylacyjne, jednak zdaniem organu wzór przemysłowy w przeciwieństwie do użytkowego nie może ograniczyć się tylko do takich cech, w których cechy postaciowe wytworu spełniać mają określone funkcje użytkowe (jako rozwiązania o charakterze technicznym). Wzór przemysłowy nie może się ograniczać do takich tylko cech postaciowych wytworu, które byłyby podyktowane wyłącznie potrzebą osiągnięcia określonego efektu technicznego bądź użytkowego (funkcjonalnego).

Otwory wentylacyjne stanowią cechę techniczną, funkcjonalną - zatem na mocy art. 102 ust. 1 p.w.p. (po nowelizacji art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) są wyłączone z ochrony, więc dalsze rozważania nt. nowości i oryginalności spornego wzoru należy prowadzić z pominięciem otworów wentylacyjnych.

O braku nowości (art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p.) spornego wzoru w odmianie o przekroju kwadratowym i kolorze zielonym świadczy niezależnie każdy z poniższych dowodów:

a) zaświadczenie Lasu Miejskiego w [...] z dnia [...] września 1996 r. o treści "zaświadcza się, że Las Miejski w dniu [...] zakupił po raz pierwszy w firmie A. indywidualne osłony na drzewka w kształcie prostopadłościanu z tekpolu koloru jasnozielonego, zapinane na zakładki w formie jaskółczy ogon ... W 1995 r. na Międzynarodowych Targach Leśnych w [...] były eksponowane sadzonki dębu wyhodowane przez Las Miejski w osłonce indywidualnej produkcji firmy A."

Osłonki firmy A. miały przekrój kwadratowy. Powyższy materiał znajduje się w aktach zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...];

b) osłonka uprawnionego eksponowana na Targach Leśnych "Promocja 94" - k. 5, 6, 42A i 42A verte;

c) ulotka reklamowa z dnia [...] listopada 1996 r. - k. 87 i 87 verte przedstawiająca osłonkę w kolorze zieleni leśnej o przekroju kwadratowym;

d) opinia SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r., k. 24, z której wynika, że była testowana m.in. osłonka uprawnionego o przekroju poprzecznym czworokątnym i w zielonym kolorze.

W oparciu o wskazane wyżej dowody odmianę spornego wzoru o przekroju kwadratowym należało unieważnić na podstawie art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p. (przed nowelizacją).

O braku nowości spornego wzoru (art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p.) w odmianie o przekroju pięciokątnym świadczą niezależnie od siebie następujące dowody:

a) opinia SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r., k. 24, z której wynika, że była testowana m.in. osłonka uprawnionego o przekroju pięciokątnym i w zielonym kolorze;

b) łącznie: zeznanie W. C. k. 90, w którym oświadcza, że produkował osłonki o przekroju pięciokątnym, co zostało potwierdzone w oświadczeniu J. P. i J. P., k. 88 oraz w ulotce reklamowej - k. 87 w informacjach technicznych, w których jest mowa o osłonce w kształcie wielokąta.

W oparciu o powyższe dowody odmianę spornego wzoru o przekroju pięciokątnym należało unieważnić na podstawie art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p. (przed nowelizacją).

W myśl art. 104 p.w.p. (pierwotna wersja) wzór przemysłowy uważa się za oryginalny, jeżeli różni się w sposób wyraźny od wzorów znanych i jego cechy nie są wyłącznie kombinacją cech znanych wzorów.

Cechy istotne spornego wzoru według opisu są następujące:

* kształt przelotowego prostopadłościanu o przekroju poprzecznym w kształcie pięciokąta lub kwadratu;

* powierzchnia z wyciętymi otworami wentylacyjnymi w kształcie kwadratu lub prostokąta;

* kolor od jasno do ciemnozielonego.

Na fig. 1 i 3 jest pokazany sporny wzór o przekroju poprzecznym pięciokątnym, a na fig. 2 i 4 o przekroju poprzecznym kwadratowym.

Na mocy przepisu art. 102 ust. 2 p.w.p. (obecnie art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) otwory wentylacyjne są wyłączone z rozważań nt. oryginalności spornego wzoru, ponieważ te otwory (środki techniczne) służą do uzyskania funkcji technicznej, tj. wentylacji.

Własne osłonki o cechach istotnych, tj. w kształcie przelotowego prostopadłościanu o przekroju poprzecznym pięciokątnym i kwadratowym oraz w kolorze zielonym uprawniony testował w SGGW.

Osłonki według spornego wzoru nie różnią się w sposób wyraźny od osłonek uprawnionego testowanych w SGGW (opinia z [...] grudnia 1996 r.,), bowiem osłonki według spornego wzoru i testowane w SGGW mają identyczne cechy istotne, zatem osłonki według spornego wzoru nie charakteryzują się swoistym wyglądem w porównaniu z osłonkami testowanymi, wobec czego sporny wzór w dwóch odmianach (przekrój poprzeczny pięciokątny i kwadratowy) należało unieważnić na podstawie art. 104 p.w.p.

Zdaniem organu gdyby otwory wentylacyjne w spornym wzorze nie były wyłączone z ochrony na mocy przepisów ustawowych, to prostopadłościenne osłonki o przekroju poprzecznym pięciokątnym i kwadratowym w kolorze zielonym były znane przed datą zgłoszenia do rejestracji spornego wzoru, zatem wymienione wyżej cechy postaciowe nie mogłyby stanowić cech istotnych spornego wzoru, czyli jako cechy istotne pozostałyby jedynie otwory wentylacyjne, które same w sobie nie nadawałyby osłonkom swoistego, oryginalnego wyglądu, przy czym osoby trzecie mogłyby bez przeszkód wprowadzać do obrotu osłonki o ww. cechach, ale bez otworów wentylacyjnych, gdyby ochrona wzoru dotyczyła tylko otworów wentylacyjnych. Otwory wentylacyjne w osłonkach (zakładając, że byłyby nowe) mogłyby podlegać ochronie jako wzór użytkowy, a nie wzór przemysłowy.

Wysokość kwoty zwrotu kosztów postępowania dla wnioskodawczyni od uprawnionego została ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uprawniony wnosił o uchylenie w całości decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r., i o zasądzenie kosztów. Wskazał na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie obrazę art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168, ze zmianami) w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2001 Nr 49, poz. 508, ze zmianami) poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie oraz nieprawidłową ocenę zebranych w toku postępowania dowodów, co skutkowało sprzecznością istotnych ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym: polegające w szczególności na niezasadnym przyjęciu, iż powierzchnia z wyciętymi otworami wentylacyjnymi w kształcie kwadratu lub prostokąta, która jest wskazana w opisie przedmiotowego wzoru jako cecha istotna, stanowi wyłącznie cechę o charakterze technicznym i funkcjonalnym, co wyklucza ją z katalogu elementów podlegających ochronie, podczas gdy omawiany element stanowi właśnie cechę kształtującą nową i oryginalną postać wytworu przejawiającą się w kształcie i właściwościach powierzchni, a więc znajduje się w katalogu elementów podlegających ochronie. Kolegium Orzekające błędnie uznało funkcję wyrobu za tożsamą z jego formą.

Naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji, a mianowicie naruszenie art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2001, Nr 49, poz. 508) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu przez organ wydający decyzję, iż gdyby przyjąć, że otwory wentylacyjne przedmiotowego wzoru mogą zostać przyjęte za jego cechę istotną, a inne jego cechy w postaci pięciokątnego i kwadratowego przekroju poprzecznego oraz zielonego koloru nie mogą podlegać ochronie (ze względu na to, że cechy te były znane przed datą zgłoszenia do rejestracji), to w takim przypadku otwory wentylacyjne pozostałyby jedyną cechą istotną wzoru, podczas gdy prawidłowo dokonana interpretacja przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, iż na wzór przemysłowy składają się w sposób kumulatywny wszystkie jego elementy, tworząc jedną nierozerwalną całość podlegającą ochronie prawa.

Zdaniem uprawnionego Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej naruszył w postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie przepisy postępowania administracyjnego. Przede wszystkim organ w sposób nienależyty wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz dokonał nieprawidłowej oceny zebranych w toku postępowania dowodów. Wyżej wymienione naruszenia stały się przyczyną powstania sprzeczności istotnych ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Organ ustalił, że powierzchnia z wyciętymi otworami wentylacyjnymi w kształcie kwadratu lub prostokąta, która jest wskazana w opisie przedmiotowego wzoru jako cecha istotna, stanowi wyłącznie cechę o charakterze technicznym i funkcjonalnym. To błędne ustalenie skutkowało wykluczeniem otworów z katalogu elementów podlegających ochronie. Jednak prawidłowo przeprowadzona ocena materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie całokształtu stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosków biegunowo odległych. Dowody które, zdaniem Urzędu, wskazują, że cechy istotne były znane uprawnionemu nie potwierdzają wcale tej okoliczności w sposób jednoznaczny. W szczególności opinia SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r. wskazuje, że testowane były osłonki uprawnionego o przekroju poprzecznym, m in. pięciokątnym i czworokątnym w kolorze zielonym. Osłonka o przekroju pięciokątnym ma przewagę nad osłonką o przekroju czworokąta między innymi /np. korzystniejsze warunki świetlne dla fotosyntezy, stabilność itp./ z uwagi na bardziej sprawną wentylację. Jednak wentylacja ta wynika jedynie z faktu posiadania przekroju o kształcie pięciokąta, a nie dodatkowych otworów wentylacyjnych o kształcie prostokąta lub kwadratu. Zatem osłonki testowane w SGGW nie posiadały żadnych dodatkowych otworów , w tym o kształcie czworokąta. Były to zupełnie inne osłonki w swojej formie i kształcie niż zgłoszone do rejestracji. Nie bez znaczenia jest wyraźny zapis w zgłoszeniu wskazujący kształt otworów.

Omawiany element konstrukcyjny w postaci otworów wentylacyjnych nie jest uwarunkowany wyłącznie na względy techniczne i funkcjonalne. Przedmiotowe otwory stanowią przede wszystkim cechę kształtującą nową i oryginalną postać wytworu, przejawiającą się w kształcie i właściwościach powierzchni. Kwadratowe lub prostokątne otwory wyróżniają zarejestrowany wzór przemysłowy od innych wytworów pod względem wizualnym, nadając mu nowatorski i oryginalny wygląd. Ich poboczne zadanie polegające na poprawieniu wentylacji osłanianej rośliny jest wyłącznie dodatkowym elementem, który nie stanowi o ich istocie i podstawowej funkcji wizualnej. Otwory są, więc taką cechą istotną wzoru, która nie jest uwarunkowana wyłącznie na właściwości techniczno - funkcjonalnej, co implikuje wniosek, iż znajdują się one w katalogu elementów podlegających ochronie. Kształt tych otworów jest wyraźnie określony, nie jest dowolny. Zatem rozważania i wnioski organu w omawianym zakresie należy potraktować jako chybione, a ich kształt jako wypadkową naruszenia wskazanych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego.

Skarżący nie zgadza się z interpretacją art. 102 ust. 2 dokonaną przez Urząd Patentowy na stronie 7 uzasadnienia decyzji. Wykładnia przywołanego przepisu sprowadza się jego zdaniem do wywodu, iż nawet gdyby przyjąć, że otwory wentylacyjne przedmiotowego wzoru mogłyby zostać przyjęte za jego cechę istotną, to inne jego cechy w postaci pięciokątnego i kwadratowego przekroju poprzecznego oraz zielonego koloru nie mogą podlegać ochronie, ponieważ cechy te były znane przed datą zgłoszenia do rejestracji. Zatem w takim przypadku otwory wentylacyjne pozostałyby jedyną cechą istotną wzoru, a z opisu wzoru należałoby usunąć pozostałe cechy. Tego rodzaju interpretacja prowadzi do szczątkowej analizy każdego z elementów wzoru przemysłowego, pozbawionej odniesienia się do całościowego spojrzenia na wytwór oraz na formę połączenia jego poszczególnych części. Bez wątpienia o jakości i postaci konkretnego wytworu miarodajną opinię można wywieźć dopiero z kompleksowego badania jego wszystkich elementów, które dopiero po połączeniu w jedną całość dają finalny efekt. Kształt czy właściwości powierzchni przedmiotowego wzoru nie mogą być poddane ocenie bez odniesienia się do kompleksowej konstrukcji, jaką tworzą sporne osłonki, gdyż to ich ogólna ocena pod względem wyraźnego odróżnienia się od innych znanych wytworów tego typu będzie miała dominujące znaczenie przy ocenie prawnych aspektów nadania im ochrony. Prawidłowo dokonana interpretacja przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, iż na wzór przemysłowy składają się w sposób kumulatywny wszystkie jego elementy, tworzące jedną nierozerwalną całość podlegającą ochronie prawa. Wzorem przemysłowym jest, bowiem taka postać wytworu, która jest nowa, oryginalna, nadaje się do wielokrotnego odtwarzania, a przejawia się w szczególności: w kształcie, właściwościach powierzchni, barwie, rysunku czy ornamencie. Na wzór przemysłowy składa się, zatem całokształt cech wyróżniających wytwór pod względem wizualnym, tworzących razem jedną całość. Nie sposób dokonywać oceny poszczególnych cech przedmiotowego wzoru przemysłowego w oderwaniu od innych elementów wzoru, które dopiero w połączeniu tworzą nową jakość. Element wzoru w postaci otworów wentylacyjnych dopiero w połączeniu z określonym kształtem poprzecznym osłonki i jej barwą tworzą wytwór jako całość. Nie sposób oceniać spornego wzoru tylko przez pryzmat tej czy innej cechy jednostkowej, wzór jest, bowiem zawsze kompilacją swoich poszczególnych elementów.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r. mocą której unieważniono prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Indywidualna osłonka na sadzonki i drzewka" nr [...].

Zdaniem Sądu, należy na wstępie stanowczo podkreślić, iż Urząd Patentowy RP, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, związany jest rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Należy zauważyć, iż sporny wzór został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] stycznia 2002 r., a zatem do oceny jego zdolności rejestrowej mają w myśl art. 315 ust. 3 p.w.p. zastosowanie przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej w wersji z 2000 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 508), ponieważ nowelizacja przepisów w odniesieniu do wzorów przemysłowych weszła w życie w dniu 18 października 2002 r., tj. po dacie zgłoszenia spornego wzoru.

Istnienie po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p. organ określił prawidłowo, iż on istnieje i wynika wprost z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2008 r., sygn. [...], na mocy którego nakazano wnioskodawczyni zaprzestanie działań naruszających prawo z rejestracji spornego wzoru.

Zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. ustawy p.w.p. z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Indywidualna osłonka na sadzonki i drzewka" organ dokonywał jedynie sprawdzenia formalnego wniosku a nie dokonywał oceny merytorycznej tzn. nie przeprowadzał badania pod kątem zaistnienia przesłanek opisanych w art. 102 ustawy p.w.p. Zgodnie z powołanym przepisem Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji po stwierdzeniu, że zgłoszenie wzoru przemysłowego zostało sporządzone prawidłowo. Biorąc pod uwagę okoliczność, że zgłoszenia, o którym mowa powyżej było sporządzone prawidłowo, i nie naruszało przepisu art. 106 ustawy p.w.p. zadaniem organu było podjęcie określonej czynności.

Przepis art. 102 p.w.p. wskazuje, że wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Ustawa Prawo własności przemysłowej nie zawiera definicji postaci wytworu. Dobór wymienionych w powyższym przepisie cech wskazuje jednak na to, że "postać" wytworu utożsamiać należy z jego wyglądem. W doktrynie i w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że ochrona wzoru przemysłowego może objąć wyłącznie wygląd przedmiotu (jego zewnętrzną postać), a nie jego wewnętrzną budowę. Wzór dotyczy bowiem postaci wytworu (lub jego części), jeżeli odnosi się do zewnętrznych, podlegających percepcji zmysłowej (głównie wzrokowej), elementów wytworu, takich jak jego kształt, struktura, układ linii, kontury, właściwości powierzchni, barwa, kolorystyka itp. (tak np. A. Szewc, G. Jyż, Zarys Prawa. Prawo własności przemysłowej, Wydawnictwo C.H. Beck 2003).

Zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy.

Z lektury art. 103 ust. 1 p.w.p. wynika, że nowość określona jest poprzez wymienienie form ujawnienia wzoru nowość tę niweczących. Nowość wzoru ulega zniweczeniu zarówno poprzez wcześniejsze ujawnienie "tego samego" wzoru, jak i "takiego samego" wzoru. Przyjąć zatem trzeba, że nowym jest wzór wcześniej nieujawniony, a także wzór nie mający identycznego poprzednika.

W orzeczeniu z dnia 28 marca 2002 r., sygn. akt II SA 3487/01, NSA podkreślił, w ślad za poglądem wyrażonym przez A. Knopffa ("Konstrukcje cywilistyczne w prawie wynalazczości"), iż "w celu zniweczenia przymiotu nowości wystarcza stworzenie możliwości zaznajomienia się z wynalazkiem (wzorem użytkowym) w taki sposób, aby przeciętny specjalista mógł na tej podstawie stosować wynalazek (wzór użytkowy)" i "jest kwestią całkowicie obojętną (...) czy i jak szerokie grono osób rzeczywiście zaznajomiło się z tą informacją lub jak szerokiemu gronu osób możliwość taką stworzono".

Powyższe stanowisko ma również zastosowanie przy rozpatrywaniu nowości wzoru przemysłowego, a więc także w niniejszej sprawie. Decydujący jest zatem fakt powszechnej dostępności do informacji o wzorze, a nie stwierdzenie, że ktokolwiek to uczynił czy też taki wzór znał.

Jak słusznie wskazał organ, że cechami istotnymi spornego wzoru zgodnie z opisem są:

kształt przelotowego prostopadłościanu o przekroju poprzecznym w kształcie pięciokąta lub kwadratu;

powierzchnia z wyciętymi otworami wentylacyjnymi w kształcie kwadratu lub prostokąta;

kolor od jasno do ciemnozielonego.

Dowody, z których wynika, że ww. cechy wskazane jako istotne oprócz otworów wentylacyjnych w kształcie kwadratu lub prostokąta były znane uprawnionemu są następujące:

a) zgłoszony przez uprawnionego w dniu [...] listopada 1995 r. wzór użytkowy - akta nr [...] (publikacja dnia [...] grudnia 1996 r., BUP nr [...]). W materiałach tego zgłoszenia ujawniono osłonkę prostopadłościenną o przekroju poprzecznym kwadratowym w kolorze zielonym. W stanie techniki twórca tego wzoru użytkowego jako znaną osłonę wskazał foliowy rękaw, a pominął własną osłonkę, którą eksponował na Targach Leśnych "Promocja 94" w [...] w kształcie prostopadłościanu o przekroju poprzecznym kwadratowym i w kolorze zielonym. Te osłonki są pokazane również w aktach niniejszej sprawy k. 5, 6, 42 A i 42A verte;

b) opinia SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r. (k. 24) sporządzona dla uprawnionego. Z tej opinii wynika, że w SGGW testowano osłonki uprawnionego o przekroju poprzecznym m.in. pięciokątnym i czworokątnym w kolorze zielonym.

Z opinii wynika m.in., że osłonka o przekroju pięciokątnym ma sprawny system wentylacji (przewaga nad osłonką czworokątną).

Gdyby uprawniony sformułował zakres ochrony, o którym mowa w art. 7 ust. 2 p.w.p. zgodnie ze stanem faktycznym (znanym uprawnionemu), to jak słusznie zauważył organ jedyną cechą istotną pozostałyby otwory wentylacyjne, jednak wzór przemysłowy w przeciwieństwie do użytkowego nie może ograniczyć się tylko do takich cech, w których cechy postaciowe wytworu spełniać mają określone funkcje użytkowe (jako rozwiązania o charakterze technicznym). Wzór przemysłowy nie może się ograniczać do takich tylko cech postaciowych wytworu, które byłyby podyktowane wyłącznie potrzebą osiągnięcia określonego efektu technicznego bądź użytkowego (funkcjonalnego).

Otwory wentylacyjne stanowią cechę techniczną, funkcjonalną - zatem na mocy art. 102 ust. 1 p.w.p. (po nowelizacji art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) są wyłączone z ochrony, więc dalsze rozważania nt. nowości i oryginalności spornego wzoru organ słusznie prowadzi z pominięciem otworów wentylacyjnych.

O braku nowości (art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p.) spornego wzoru w odmianie o przekroju kwadratowym i kolorze zielonym świadczy niezależnie każdy z poniższych dowodów:

a) zaświadczenie Lasu Miejskiego w [...] z dnia [...] września 1996 r. o treści : "zaświadcza się, że Las Miejski w dniu [...] r. zakupił po raz pierwszy w firmie A. indywidualne osłony na drzewka w kształcie prostopadłościanu z tekpolu koloru jasnozielonego, zapinane na zakładki w formie jaskółczy ogon... W 1995 r. na Międzynarodowych Targach Leśnych w [...] były eksponowane sadzonki dębu wyhodowane przez Las Miejski w osłonce indywidualnej produkcji firmy A.";

b) osłonki firmy A. miały przekrój kwadratowy. Powyższy materiał znajduje się w aktach zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...];

c) osłonka uprawnionego eksponowana na Targach Leśnych "Promocja 94" - k. 5, 6, 42A i 42A verte;

d) ulotka reklamowa z dnia [...] listopada 1996 r. - k. 87 i 87 verte przedstawiająca osłonkę w kolorze zieleni leśnej o przekroju kwadratowym;

e) opinia SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r., k. 24, z której wynika, że była testowana m.in. osłonka uprawnionego o przekroju poprzecznym czworokątnym i w zielonym kolorze.

W oparciu o wskazane wyżej dowody odmianę spornego wzoru o przekroju kwadratowym należało unieważnić na podstawie art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p. (przed nowelizacją).

O braku nowości spornego wzoru (art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p.) w odmianie o przekroju pięciokątnym świadczą niezależnie od siebie następujące dowody:

a) opinia SGGW z dnia [...] grudnia 1996 r., k. 24, z której wynika, że była testowana m.in. osłonka uprawnionego o przekroju pięciokątnym i w zielonym kolorze;

b) łącznie: zeznanie W. C. k. 90, w którym oświadcza, że produkował osłonki o przekroju pięciokątnym, co zostało potwierdzone w oświadczeniu J.P.i J. P., k. 88 oraz w ulotce reklamowej - k. 87 w informacjach technicznych, w których jest mowa o osłonce w kształcie wielokąta.

W oparciu o powyższe dowody odmianę spornego wzoru o przekroju pięciokątnym musiał być unieważniony na podstawie art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p.

W myśl art. 104 p.w.p. (pierwotna wersja) wzór przemysłowy uważa się za oryginalny, jeżeli różni się w sposób wyraźny od wzorów znanych i jego cechy nie są wyłącznie kombinacją cech znanych wzorów.

Własne osłonki o cechach istotnych, tj. w kształcie przelotowego prostopadłościanu o przekroju poprzecznym pięciokątnym i kwadratowym oraz w kolorze zielonym uprawniony testował w SGGW. Osłonki według spornego wzoru nie różnią się od osłonek uprawnionego testowanych w SGGW (opinia z [...] grudnia 1996 r.), bowiem osłonki według spornego wzoru i testowane w SGGW mają identyczne cechy istotne, zatem osłonki według spornego wzoru nie charakteryzują się swoistym wyglądem w porównaniu z osłonkami testowanymi, wobec czego sporny wzór w dwóch odmianach (przekrój poprzeczny pięciokątny i kwadratowy) należało unieważnić na podstawie art. 104 p.w.p.

Otwory wentylacyjne w spornym wzorze są wyłączone z ochrony na mocy przepisów ustawowych, a osłonki o przekroju poprzecznym pięciokątnym i kwadratowym w kolorze zielonym były znane przed datą zgłoszenia do rejestracji spornego wzoru, zatem wymienione wyżej cechy postaciowe nie mogłyby stanowić cech istotnych spornego wzoru, czyli jako cechy istotne pozostałyby jedynie otwory wentylacyjne, które same w sobie nie nadawałyby osłonkom swoistego, oryginalnego wyglądu, przy czym osoby trzecie mogłyby bez przeszkód wprowadzać do obrotu osłonki o ww. cechach, ale bez otworów wentylacyjnych, gdyby ochrona wzoru dotyczyła tylko otworów wentylacyjnych. Otwory wentylacyjne w osłonkach (zakładając, że byłyby nowe) mogłyby podlegać ochronie jako wzór użytkowy, a nie wzór przemysłowy.

W ocenie sądu nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż organ dokonał nieprawidłowej oceny zebranych w toku postępowania dowodów, co skutkowało sprzecznością istotnych ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym: polegające w szczególności na niezasadnym przyjęciu, iż powierzchnia z wyciętymi otworami wentylacyjnymi w kształcie kwadratu lub prostokąta, która jest wskazana w opisie przedmiotowego wzoru jako cecha istotna, stanowi wyłącznie cechę o charakterze technicznym i funkcjonalnym, co wyklucza ją z katalogu elementów podlegających ochronie. Jak wskazano wyżej otwory wentylacyjne w spornym wzorze są wyłączone z ochrony na mocy przepisów ustawowych.

Wysokość kwoty kosztów postępowania dla wnioskodawczyni od uprawnionego została ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076).

Wszystkie wspomniane dowody dają spójny i jednoznaczny obraz, zgodnie z którym w dacie zgłoszenia spornego wzoru do Urzędu Patentowego, wzór ten nie był ani nowy, ani oryginalny.

Jak wynika z art. 102 p.w.p. o tym, czy mamy do czynienia ze wzorem przemysłowym decyduje postać wytworu, a więc nie sam produkt i jego walory funkcjonalne, użytkowe, a wyłącznie jego wygląd tzn. składające się na jedną całość dostrzegane wizualnie elementy produktu. W rozpatrywanej sprawie unieważniony wzór nie cechowała istotna odmienność wizualna, co skutkować musiało uznaniem, że wzór ten nie był nie tylko nowy, ale nie był również oryginalny.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, jest oparta na obowiązujących przepisach prawa i zgodna z jego treścią.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.